Grupa Kapitałowa
Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń
Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe
za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
sporządzone zgodnie z Międzynarodowymi Standardami
Sprawozdawczości Finansowej
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
2
Spis treści
Skonsolidowany rachunek zysków i strat .......................................................................................... 4
Skonsolidowane sprawozdanie z całkowitych dochodów ............................................................... 5
Skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej ...................................................................... 6
Sprawozdanie ze zmian w skonsolidowanym kapitale własnym ..................................................... 8
Skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych ........................................................... 10
Informacje dodatkowe i noty objaśniające ...................................................................................... 12
1. Wstęp ......................................................................................................................................................................... 12
2. Skład Grupy PZU ....................................................................................................................................................... 15
3. Struktura akcjonariatu ............................................................................................................................................. 32
4. Skład Zarządu, Rady Nadzorczej i Dyrektorzy Grupy ............................................................................................... 32
5. Podstawowe zasady (polityka) rachunkowości i kluczowe szacunki i osądy ......................................................... 34
6. Sprawozdawczość dotycząca segmentów ............................................................................................................... 49
7. Zarządzanie ryzykiem ............................................................................................................................................... 58
8. Zarządzanie kapitałem własnym .............................................................................................................................. 97
9. Wartość godziwa ....................................................................................................................................................... 99
10. Składki ubezpieczeniowe przypisane brutto ......................................................................................................... 109
11. Przychody z tytułu prowizji i opłat ......................................................................................................................... 111
12. Przychody odsetkowe wyliczone przy zastosowaniu efektywnej stopy procentowej ......................................... 111
13. Pozostałe przychody netto z inwestycji ................................................................................................................. 112
14. Wynik z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów finansowych i inwestycji ............................................... 113
15. Zmiana wartości odpisów na oczekiwane straty kredytowe i odpisów z tytułu utraty wartości instrumentów
finansowych ............................................................................................................................................................ 113
16. Zmiana netto wartości godziwej aktywów i zobowiązań wycenianych w wartości godziwej ............................. 114
17. Pozostałe przychody operacyjne ........................................................................................................................... 115
18. Odszkodowania, świadczenia oraz zmiana stanu rezerw techniczno-ubezpieczeniowych ................................ 115
19. Koszty z tytułu prowizji i opłat ................................................................................................................................ 116
20. Koszty odsetkowe ................................................................................................................................................... 117
21. Koszty akwizycji ...................................................................................................................................................... 117
22. Koszty administracyjne .......................................................................................................................................... 118
23. Koszty pracownicze ................................................................................................................................................ 118
24. Pozostałe koszty operacyjne .................................................................................................................................. 119
25. Podatek dochodowy ............................................................................................................................................... 119
26. Zysk na jedną akcję ................................................................................................................................................. 121
27. Wartość firmy .......................................................................................................................................................... 121
28. Wartości niematerialne ........................................................................................................................................... 124
29. Inne aktywa ............................................................................................................................................................. 127
30. Odroczone koszty akwizycji .................................................................................................................................... 128
31. Rzeczowe aktywa trwałe ........................................................................................................................................ 129
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
3
32. Nieruchomości inwestycyjne .................................................................................................................................. 131
33. Jednostki wyceniane metodą praw własności ...................................................................................................... 132
34. Należności od klientów z tytułu kredytów ............................................................................................................. 133
35. Pochodne instrumenty finansowe ......................................................................................................................... 135
36. Inwestycyjne (lokacyjne) aktywa finansowe, w tym aktywa stanowiące zabezpieczenie zobowiązań .............. 147
37. Należności ............................................................................................................................................................... 152
38. Utrata wartości aktywów finansowych .................................................................................................................. 153
39. Środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych .......................................................................................... 163
40. Kapitały przypadające właścicielom jednostki dominującej ................................................................................ 164
41. Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe .................................................................................................................. 166
42. Zobowiązania podporządkowane .......................................................................................................................... 174
43. Zobowiązania z tytułu emisji własnych dłużnych papierów wartościowych ....................................................... 175
44. Zobowiązania wobec banków ................................................................................................................................ 176
45. Zobowiązania wobec klientów z tytułu depozytów .............................................................................................. 177
46. Inne zobowiązania .................................................................................................................................................. 177
47. Rezerwy ................................................................................................................................................................... 179
48. Odroczony podatek dochodowy ............................................................................................................................ 185
49. Aktywa i zobowiązania przeznaczone do sprzedaży ............................................................................................. 187
50. Leasing .................................................................................................................................................................... 188
51. Aktywa stanowiące zabezpieczenie należności, zobowiązań oraz zobowiązań warunkowych .......................... 192
52. Aktywa i zobowiązania warunkowe ....................................................................................................................... 192
53. Kompensowanie aktywów i zobowiązań finansowych ......................................................................................... 193
54. Informacja dodatkowa do skonsolidowanego sprawozdania z przepływów pieniężnych .................................. 194
55. Sprawy sporne ........................................................................................................................................................ 195
56. Transakcje z podmiotami powiązanymi ................................................................................................................ 198
57. Zatrudnienie ............................................................................................................................................................ 201
58. Pozostałe informacje .............................................................................................................................................. 201
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
Warszawa, dnia 23 marca 2022 roku
Załączone noty stanowią integralną część skonsolidowanego sprawozdania finansowego
4
Skonsolidowany rachunek zysków i strat
Skonsolidowany rachunek zysków i strat
Nota
1 stycznia -
31 grudnia 2021
1 stycznia -
31 grudnia 2020
Składki ubezpieczeniowe przypisane brutto
10
Udział reasekuratorów w składce ubezpieczeniowej przypisanej brutto
(1 300 )
(1 016 )
Składki ubezpieczeniowe przypisane netto
Zmiana stanu rezerwy składki ubezpieczeniowej netto
(548 )
Składki zarobione netto
Przychody z tytułu prowizji i opłat
11
Przychody odsetkowe wyliczone przy zastosowaniu efektywnej stopy
procentowej
12
Pozostałe przychody netto z inwestycji
13
Wynik z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów finansowych i
inwestycji
14
Zmiana wartości odpisów na oczekiwane straty kredytowe i odpisów z tytułu
utraty wartości instrumentów finansowych
15
(1 849 )
(3 342 )
Zmiana netto wartości godziwej aktywów i zobowiązań wycenianych
w wartości godziwej
16
Pozostałe przychody operacyjne
17
Odszkodowania, świadczenia oraz zmiana stanu rezerw techniczno-
ubezpieczeniowych
(16 130 )
(16 105 )
Udział reasekuratorów w odszkodowaniach, świadczeniach oraz zmianie
stanu rezerw techniczno-ubezpieczeniowych
Odszkodowania i świadczenia ubezpieczeniowe netto
18
(15 731 )
(15 580 )
Koszty z tytułu prowizji i opłat
19
(1 194 )
(1 031 )
Koszty odsetkowe
20
(418 )
(1 134 )
Koszty akwizycji
21
(3 572 )
(3 317 )
Koszty administracyjne
22
(6 826 )
(6 597 )
Pozostałe koszty operacyjne
24
(3 917 )
(5 385 )
Zysk z działalności operacyjnej
Udział w wynikach finansowych netto jednostek wycenianych metodą praw
własności
(15 )
Zysk brutto
Podatek dochodowy
25
(2 020 )
(1 528 )
Zysk netto, w tym:
- zysk przypisywany właścicielom jednostki dominującej
- zyski (straty) przypisywane właścicielom udziałów niekontrolujących
Podstawowa i rozwodniona średnia ważona liczba akcji zwykłych
26
Podstawowy i rozwodniony zysk (strata) na jedną akcję zwykłą (w złotych)
26
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
Warszawa, dnia 23 marca 2022 roku
Załączone noty stanowią integralną część skonsolidowanego sprawozdania finansowego
5
Skonsolidowane sprawozdanie z całkowitych
dochodów
Skonsolidowane sprawozdanie z całkowitych dochodów
Nota
1 stycznia -
31 grudnia 2021
1 stycznia -
31 grudnia 2020
Zysk netto
Inne całkowite dochody
25
(5 148 )
Podlegające późniejszemu przeniesieniu do rachunku zysków i strat
(5 253 )
Wycena instrumentów dłużnych
(2 229 )
Wycena należności od klientów z tytułu kredytów
(38 )
Różnice kursowe z przeliczenia
Zabezpieczenie przepływów pieniężnych
(2 991 )
Niepodlegające późniejszemu przeniesieniu do rachunku zysków i strat
Wycena instrumentów kapitałowych
Zyski i straty aktuarialne dotyczące rezerw pracowniczych
(5 )
Dochody całkowite netto, razem
- dochody całkowite przypisywane właścicielom jednostki dominującej
- dochody całkowite przypisywane właścicielom udziałów niekontrolujących
(1 038
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
Warszawa, dnia 23 marca 2022 roku
Załączone noty stanowią integralną część skonsolidowanego sprawozdania finansowego
6
Skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej
Aktywa
Nota
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
(przekształcone)
1)
1 stycznia 2020
(przekształcone)
1)
Wartość firmy
27
Wartości niematerialne
28
Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego
48
Inne aktywa
29
Odroczone koszty akwizycji
30
Udział reasekuratorów w rezerwach techniczno-
ubezpieczeniowych
41
Rzeczowe aktywa trwałe
31
Nieruchomości inwestycyjne
32
Jednostki wyceniane metodą praw własności
33
Aktywa stanowiące zabezpieczenie zobowiązań
36
Aktywa przeznaczone do sprzedaży
49
Należności od klientów z tytułu kredytów
34
Pochodne instrumenty finansowe
35
Inwestycyjne (lokacyjne) aktywa finansowe
36
Wyceniane w zamortyzowanym koszcie
Wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite
dochody
Wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy
Należności
37
Środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych
39
Aktywa, razem
1)
Informacje o przekształceniu danych na 1 stycznia i 31 grudnia 2020 roku zaprezentowano w punkcie 5.3.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
Warszawa, dnia 23 marca 2022 roku
Załączone noty stanowią integralną część skonsolidowanego sprawozdania finansowego
7
Skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej (kontynuacja)
Kapitały i zobowiązania
Nota
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
1 stycznia 2020
Kapitały
Kapitały przypadające właścicielom jednostki dominującej
Kapitał podstawowy
40.1
Pozostałe kapitały
40.3
Niepodzielony wynik
Strata z lat ubiegłych
(685 )
(314 )
(248 )
Zysk netto
Udziały niekontrolujące
2.4
Kapitały, razem
Zobowiązania
Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe
41
Zobowiązania podporządkowane
42
Zobowiązania z tytułu własnych dłużnych papierów
wartościowych
43
Zobowiązania wobec banków
44
Zobowiązania wobec klientów z tytułu depozytów
45
Pochodne instrumenty finansowe
35
Inne zobowiązania
46
Rezerwy
47
Rezerwa z tytułu odroczonego podatku dochodowego
48
Zobowiązania bezpośrednio związane z aktywami
zakwalifikowanymi jako przeznaczone do sprzedaży
49
Zobowiązania, razem
Kapitały i zobowiązania, razem
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
Warszawa, dnia 23 marca 2022 roku
Załączone noty stanowią integralną część skonsolidowanego sprawozdania finansowego
8
Sprawozdanie ze zmian w skonsolidowanym kapitale własnym
Sprawozdanie ze zmian w skonsolidowanym
kapitale własnym
Kapitały przypadające właścicielom jednostki dominującej
Udziały
niekon-
trolujące
Kapitał
własny,
razem
Kapitał
podsta-
wowy
Pozostałe kapitały
Niepodzielony wynik
Razem
Akcje
własne
Kapitał
zapasowy
Pozostałe
kapitały
rezerwowe
Skumulowane inne dochody całkowite
Wynik z lat
ubiegłych
Zysk
netto
Kapitał z
aktualizacji
wyceny
Zyski i straty
aktuarialne
dotyczące
rezerw
pracowniczych
Różnice
kursowe z
przeliczenia
Nota
40.1
40.3
40.3
40.3
40.3
2.4
Stan na 1 stycznia 2021 roku
(9 )
Wycena instrumentów kapitałowych
Wycena instrumentów dłużnych
(1 185 )
(1 185 )
(1 044 )
(2 229 )
Wycena należności od klientów z tytułu kredytów
(8 )
(8 )
(30 )
(38 )
Zabezpieczenie przepływów pieniężnych
(872 )
(872 )
(2 119 )
(2 991 )
Różnice kursowe z przeliczenia
Zyski i straty aktuarialne dotyczące rezerw
pracowniczych
Inne całkowite dochody netto, razem
(2 016 )
(2 012 )
(3 136 )
(5 148 )
Zysk (strata) netto
Całkowite dochody razem
(2 016 )
(1 038 )
Pozostałe zmiany, w tym:
(1 032 )
(15 )
(2 283 )
(3 021 )
(674 )
(3 695 )
Podział wyniku finansowego
(1 325 )
(674 )
(674 )
Dywidenda PZU
(2 064 )
(958 )
(3 022 )
(3 022 )
Transakcje na akcjach własnych
(3 )
Transakcje z udziałowcami niekontrolującymi
Sprzedaż instrumentów kapitałowych
wyznaczonych do wyceny w wartości godziwej
przez inne całkowite dochody
(10 )
Sprzedaż przeszacowanych nieruchomości
i pozostałe
(5 )
Stan na 31 grudnia 2021 roku
(5 )
(1 140 )
(685 )
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
Warszawa, dnia 23 marca 2022 roku
Załączone noty stanowią integralną część skonsolidowanego sprawozdania finansowego
9
Sprawozdanie ze zmian w skonsolidowanym kapitale własnym (kontynuacja)
Sprawozdanie ze zmian w skonsolidowanym
kapitale własnym
Kapitały przypadające właścicielom jednostki dominującej
Udziały
niekon-
trolujące
Kapitał
własny,
razem
Kapitał
podsta-
wowy
Pozostałe kapitały
Niepodzielony wynik
Razem
Akcje
własne
Kapitał
zapasowy
Pozostałe
kapitały
rezerwowe
Skumulowane inne dochody całkowite
Wynik z lat
ubiegłych
Zysk
netto
Kapitał z
aktualizacji
wyceny
Zyski i straty
aktuarialne
dotyczące
rezerw
pracowniczych
Różnice
kursowe z
przeliczenia
Nota
40.1
40.3
40.3
40.3
40.3
2.4
Stan na 1 stycznia 2020 roku
(7 )
(324 )
(41 )
Wycena instrumentów kapitałowych
(4 )
(3 )
Wycena instrumentów dłużnych
Wycena należności od klientów z tytułu kredytów
Zabezpieczenie przepływów pieniężnych
Różnice kursowe z przeliczenia
(2 )
Zyski i straty aktuarialne dotyczące rezerw
pracowniczych
(7 )
(5 )
Inne całkowite dochody netto, razem
(4 )
Zysk (strata) netto
Całkowite dochody razem
(4 )
Pozostałe zmiany, w tym:
(2 )
(6 )
(3 361 )
(11 )
(6 )
(17 )
Podział wyniku finansowego
(3 361 )
Transakcje na akcjach własnych
(2 )
Transakcje z udziałowcami niekontrolującymi
(10 )
(10 )
(2 )
(12 )
Sprzedaż przeszacowanych nieruchomości
i pozostałe
(1 )
(6 )
(1 )
(4 )
(5 )
Stan na 31 grudnia 2020 roku
(9 )
(314 )
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
Warszawa, dnia 23 marca 2022 roku
Załączone noty stanowią integralną część skonsolidowanego sprawozdania finansowego
10
Skonsolidowane sprawozdanie z przepływów
pieniężnych
Skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych
Nota
1 stycznia -
31 grudnia 2021
1 stycznia -
31 grudnia 2020
Zysk brutto
Korekty
(42 )
Zmiana stanu należności od klientów z tytułu kredytów
54
(7 576 )
(5 514 )
Zmiana stanu zobowiązań z tytułu depozytów
54
Zmiana wyceny aktywów wycenianych w wartości godziwej
(797 )
(869 )
Przychody i koszty odsetkowe
(2 663 )
(2 608 )
Zrealizowane zyski/straty z działalności lokacyjnej i odpisy z tytułu utraty
wartości
Odpisy z tytułu utraty wartości rzeczowych aktywów trwałych, wartości
niematerialnych oraz wartości firmy
Wynik z tytułu różnic kursowych
(55 )
Zmiana stanu odroczonych kosztów akwizycji
(23 )
Amortyzacja wartości niematerialnych i rzeczowych aktywów trwałych
Zmiana stanu udziału reasekuratorów w rezerwach techniczno-
ubezpieczeniowych
(439 )
(245 )
Zmiana stanu rezerw techniczno-ubezpieczeniowych
Zmiana stanu należności
54
(384 )
Zmiana stanu zobowiązań
54
Przepływy z tytułu kontraktów inwestycyjnych
Nabycia i odkupienia jednostek uczestnictwa oraz certyfikatów
inwestycyjnych funduszy inwestycyjnych
Podatek dochodowy zapłacony
(1 847 )
(1 886 )
Dotacja od BFG związana z nabyciem Idea Banku
Zwiększenie środków pieniężnych związane z nabyciem Idea Banku
Pozostałe korekty
(2 720 )
Przepływy pieniężne netto z działalności operacyjnej
Przepływy środków pieniężnych z działalności inwestycyjnej
Wpływy
- zbycie nieruchomości inwestycyjnych
- wpływy z nieruchomości inwestycyjnych
- zbycie wartości niematerialnych oraz składników rzeczowych aktywów
trwałych
- zbycie udziałów i akcji
- realizacja dłużnych papierów wartościowych
- zamknięcie transakcji z przyrzeczeniem odsprzedaży
- zamknięcie lokat terminowych w instytucjach kredytowych
- realizacja pozostałych lokat
- odsetki otrzymane
- dywidendy otrzymane
- pozostałe wpływy z lokat
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
Warszawa, dnia 23 marca 2022 roku
Załączone noty stanowią integralną część skonsolidowanego sprawozdania finansowego
11
Skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych (kontynuacja)
Skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych
Nota
1 stycznia -
31 grudnia 2021
1 stycznia -
31 grudnia 2020
Wydatki
(632 248 )
(894 247 )
- nabycie nieruchomości inwestycyjnych
(508 )
(200 )
- wydatki na utrzymanie nieruchomości inwestycyjnych
(141 )
(139 )
- nabycie wartości niematerialnych oraz składników rzeczowych aktywów
trwałych
(1 255 )
(1 264 )
- nabycie udziałów i akcji
(670 )
(615 )
- nabycie udziałów i akcji w jednostkach zależnych
(4 )
(70 )
- zmniejszenie stanu środków pieniężnych z tytułu sprzedaży jednostek
i zmiany zakresu konsolidacji
(6 )
- nabycie dłużnych papierów wartościowych
(324 661 )
(436 679 )
- otwarcie transakcji z przyrzeczeniem odsprzedaży
(198 696 )
(247 271 )
- otwarcie lokat terminowych w instytucjach kredytowych
(77 540 )
(182 142 )
- nabycie pozostałych lokat
(28 740 )
(25 835 )
- pozostałe wydatki na lokaty
(27 )
(32 )
Przepływy pieniężne netto z działalności inwestycyjnej
(27 627 )
Przepływy środków pieniężnych z działalności finansowej
Wpływy
- wpływy z tytułu kredytów i pożyczek
54
- wpływy z tytułu emisji własnych dłużnych papierów wartościowych
54
- otwarcie transakcji z przyrzeczeniem odkupu
54
Wydatki
(104 977 )
(92 050 )
- dywidendy wypłacone właścicielom jednostki dominującej
40.2.1.1
(3 022 )
- dywidendy wypłacone właścicielom udziałów niekontrolujących
(674 )
- spłata kredytów i pożyczek
54
(1 800 )
(898 )
- wykup własnych dłużnych papierów wartościowych
54
(5 069 )
(11 473 )
- zamknięcie transakcji z przyrzeczeniem odkupu
54
(93 979 )
(79 194 )
- odsetki od kredytów i pożyczek
54
(42 )
(47 )
- odsetki od wyemitowanych dłużnych papierów wartościowych
54
(99 )
(163 )
- wydatki z tytułu leasingu
54
(292 )
(275 )
Przepływy pieniężne netto z działalności finansowej
(7 823 )
(981 )
Przepływy pieniężne netto, razem
(29 )
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty na początek okresu
Zmiana stanu środków pieniężnych z tytułu różnic kursowych
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty na koniec okresu, w tym:
39
- o ograniczonej możliwości dysponowania
39
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
12
Informacje dodatkowe i noty objaśniające
1. Wstęp
Oświadczenie o zgodności
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
(odpowiednio „skonsolidowane sprawozdanie finansowe” oraz „Grupa PZU”) sporządzono zgodnie z Międzynarodowymi
Standardami Sprawozdawczości Finansowej zatwierdzonymi przez Komisję Europejską („MSSF”), które na 31 grudnia 2021 roku
zostały opublikowane i weszły w życie.
Okres objęty sprawozdaniem
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe sporządzono za okres 12 miesięcy od 1 stycznia do 31 grudnia 2021 roku.
Zatwierdzenie sprawozdania
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało podpisane i zaakceptowane do publikacji przez Zarząd Powszechnego
Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej 23 marca 2022 roku i będzie podlegało zatwierdzeniu przez Walne Zgromadzenie
Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej.
Waluta funkcjonalna i prezentacji
Walutą funkcjonalną i prezentacji PZU jest polski złoty. O ile nie zaznaczono inaczej, wszystkie kwoty przedstawione
w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym wykazane są w milionach złotych.
Walutą funkcjonalną spółek mających siedzibę w Ukrainie jest hrywna ukraińska, spółek z siedzibą na Litwie, Łotwie i w Szwecji –
euro, a spółki w Wielkiej Brytanii – funt brytyjski.
Założenie kontynuowania działalności
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe sporządzono przy założeniu kontynuowania działalności gospodarczej przez Grupę
PZU w dającej się przewidzieć przyszłości, tj. w okresie co najmniej 12 miesięcy po zakończeniu okresu sprawozdawczego. Na
dzień podpisania skonsolidowanego sprawozdania finansowego nie stwierdzono istnienia faktów i okoliczności, które
wskazywałyby na zagrożenia dla możliwości kontynuacji działalności przez Grupę PZU w okresie 12 miesięcy po zakończeniu
okresu sprawozdawczego na skutek zamierzonego lub przymusowego zaniechania bądź istotnego ograniczenia dotychczasowej
działalności.
Przyjmując to założenie, Zarząd PZU uwzględnił w swojej ocenie wpływ czynników obarczonych niepewnością,
w tym pandemii COVID-19 na sytuację makroekonomiczną i własną działalność oraz trwającego od 24 lutego 2022 roku konfliktu
zbrojnego w Ukrainie (dodatkowe informacje na ten temat zaprezentowano w punkcie 58.5.4).
Działalność zaniechana
Zarówno w 2021, jak i w 2020 roku Grupa PZU nie zaniechała prowadzenia jakiegokolwiek istotnego rodzaju działalności.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
13
Słowniczek pojęć
Poniżej wyjaśniono najważniejsze pojęcia i skróty użyte w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym.
Nazwy spółek
Balta – AAS „BALTA”.
Alior Bank – Alior Bank SA.
Grupa Kapitałowa Alior Banku – Alior Bank wraz z jednostkami zależnymi wymienionymi w punkcie 2.2.
Grupa Kapitałowa Pekao – Pekao wraz z jednostkami zależnymi wymienionymi w punkcie 2.2.
Idea Bank – Idea Bank SA.
LD – AB „Lietuvos draudimas”.
Link4 – Link4 Towarzystwo Ubezpieczeń SA.
Pekao – Bank Pekao SA.
PFR – Polski Fundusz Rozwoju SA.
PIM – Pekao Investment Management SA.
PZU, jednostka dominująca – Powszechny Zakład Ubezpieczeń Spółka Akcyjna.
PZU Finance AB – PZU Finance AB (publ.) in likvidation.
PZU LT GD – UAB „PZU Lietuva gyvybes draudimas”.
PZU CO – PZU Centrum Operacji SA.
PZU Ukraina – PRJSC IC „PZU Ukraine”.
PZU Ukraina Życie – PRJSC IC „PZU Ukraine Life Insurance“.
PZU Życie – Powszechny Zakład Ubezpieczeń na Życie Spółka Akcyjna.
TFI PZU – Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych PZU SA.
TUW PZUW – Towarzystwo Ubezpieczeń Wzajemnych Polski Zakład Ubezpieczeń Wzajemnych.
Xelion – Dom Inwestycyjny Xelion sp. z o.o.
Pozostałe definicje
BFG – Bankowy Fundusz Gwarancyjny.
CDI – relacje z klientami posiadającymi rachunki oszczędnościowo rozliczeniowe (ang. core deposit intangible).
CGU – jednostka generująca przepływy pieniężne (ang. cash generating unit).
EBA – Europejski Urząd Nadzoru Bankowego (ang. European Banking Authority).
ECL – oczekiwane straty kredytowe (ang. expected credit loss).
Forbearance – narzędzia stosowane w restrukturyzacji zadłużenia, najczęściej mające postać udogodnień udzielanych
dłużnikowi przez wierzyciela.
GOOZPDO – główny organ odpowiedzialny za podejmowanie decyzji operacyjnych w rozumieniu MSSF 8 Segmenty operacyjne.
IBNR – rezerwa na szkody i wypadki zaistniałe i niezgłoszone (ang. Incurred But Not Reported lub II rezerwa).
IBOR – referencyjna stawka oprocentowania kredytów na rynku międzybankowym (ang. Interbank Offered Rate).
IRS – swap stopy procentowej (ang. Interest rate swap).
Jednostkowe sprawozdanie finansowe PZU za 2021 rok – roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Powszechnego Zakładu
Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej za 2021 rok, sporządzone zgodnie z PSR, podpisane przez Zarząd PZU 23 marca 2022 roku.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
14
KNF – Komisja Nadzoru Finansowego.
Kodeks spółek handlowych – ustawa z 15 września 2000 roku Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz. U. z 2020 roku, poz.1526 z późn.
zm.).
LGD – procentowa strata w odniesieniu do sumy ekspozycji w przypadku niewypłacalności kontrahenta (ang. Loss Given Default).
MSSF – Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej zatwierdzone przez Komisję Europejską, które na 31 grudnia
2021 roku zostały opublikowane i weszły w życie.
NBP – Narodowy Bank Polski.
PD – prawdopodobieństwo niewykonania zobowiązania przez kontrahenta w określonym horyzoncie czasowym (ang.
Probability of Default).
POCI – aktywa finansowe nabyte lub udzielone z utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe (ang. purchased or originated
credit –impaired financial assets).
PGK – Podatkowa Grupa Kapitałowa PZU – 22 września 2020 roku podpisano umowę Podatkowej Grupy Kapitałowej obejmującą
14 spółek: PZU, PZU Życie, Link4, PZU CO, PZU Pomoc SA, Ogrodowa-Inwestycje sp. z o.o., PZU Zdrowie SA, Tulare Investments
sp. z o.o., PZU CASH SA, Ipsilon sp. z o.o., PZU Finanse sp. z o.o., PZU LAB SA, Omicron Bis SA, PZU Projekt 01 SA. PGK powołana
została na okres 3 lat – od 1 stycznia 2021 roku do 31 grudnia 2023 roku, a Naczelnik Pierwszego Mazowieckiego Urzędu
Skarbowego w Warszawie, 11 grudnia 2020 roku wydał decyzję o jej rejestracji. Spółką dominującą i reprezentującą PGK jest
PZU. PGK rozlicza się z Urzędem Skarbowym w cyklach miesięcznych. PZU dokonuje wpłat zaliczek do US z tytułu podatku CIT
należnych od wszystkich spółek, a one przekazują do PZU zaliczki na podatek CIT, dotyczące swojej działalności gospodarczej.
PSR – ustawa z 29 września 1994 roku o rachunkowości (t.j. Dz. U. z 2021 roku, poz. 217 z późn. zm.) oraz przepisy wydane na jej
podstawie.
PTTŻ – Polskie Tablice Trwania Życia publikowane rocznie przez Główny Urząd Statystyczny.
RBNP – rezerwa na szkody zgłoszone niezlikwidowane i zlikwidowane niewypłacone (ang. Reported But Not Paid lub I rezerwa).
RMSR – Rada Międzynarodowych Standardów Rachunkowości.
Rozporządzenie BMR – rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2016/1011 z 8 czerwca 2016 roku w sprawie
indeksów stosowanych jako wskaźniki referencyjne w instrumentach finansowych i umowach finansowych lub do pomiaru
wyników funduszy inwestycyjnych.
Rozporządzenie CRR – rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 2013/575 z 26 czerwca 2013 roku w sprawie
wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, zmieniające rozporządzenie (UE) nr 648/2012.
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe – skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy PZU wg MSSF za rok zakończony
31 grudnia 2021 roku.
TSUE – Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
UKNF – Urząd Komisji Nadzoru Finansowego.
Ustawa o BFG – ustawa z 10 czerwca 2016 roku o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz
przymusowej restrukturyzacji (t. j. Dz. U. z 2020 roku poz. 842).
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej – ustawa z 11 września 2015 roku o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej
(t. j. Dz. U. z 2021 roku poz. 1130 z późn. zm.).
Ustawa o zasadach rozwiązywania stosunków pracy – ustawa z 13 marca 2003 roku o szczególnych zasadach rozwiązywania
z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1969 z późn. zm.).
Ustawa o nadzorze uzupełniającym – ustawa z 15 kwietnia 2005 roku o nadzorze uzupełniającym nad instytucjami kredytowymi,
zakładami ubezpieczeń, zakładami reasekuracji i firmami inwestycyjnymi wchodzącymi w skład konglomeratu finansowego
(t.j. Dz. U. z 2020 roku, poz. 1413 z późn. zm.).
Wytyczne EBA – Wytyczne dotyczące ustawowych i pozaustawowych moratoriów na spłaty kredytów stosowanych w obliczu
kryzysu spowodowanego przez pandemię COVID-19 (EBA/GL/2020/02) z 2 kwietnia 2020 roku (z późn. zm.).
ZWZ PZU – Zwyczajne Walne Zgromadzenie Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
15
2. Skład Grupy PZU
2.1 Podstawowe informacje o Grupie PZU
Podstawowe informacje o grupie
Nazwa jednostki sprawozdawczej
Zmiana nazwy jednostki sprawozdawczej
Forma prawna
Siedziba
Państwo rejestracji
Adres rejestracji biura jednostki
Podstawowe miejsce prowadzenia działalności
gospodarczej
Podstawowy przedmiot działalności
(65.12 wg Polskiej Klasyfikacji Działalności i Europejskiej Klasyfikacji Działalności)
Krajowy Rejestr Sądowy
Sąd Rejonowy dla Miasta Stołecznego Warszawy,
XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego,
rejestr przedsiębiorców - numer 0000009831
Nazwa jednostki dominującej
Nazwa jednostki dominującej najwyższego szczebla
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
16
2.2 Jednostki Grupy PZU oraz jednostki stowarzyszone
L.p.
Nazwa podmiotu
Siedziba
Data objęcia
kontroli /
znaczącego
wpływu
% kapitału akcyjnego/udziałowego
oraz % głosów posiadanych
bezpośrednio lub pośrednio przez PZU
Przedmiot działalności i adres strony internetowej
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Jednostki ubezpieczeniowe objęte konsolidacją
1
Powszechny Zakład Ubezpieczeń SA
Warszawa
nd.
nd.
nd.
Ubezpieczenia majątkowe i osobowe.
https://www.pzu.pl/grupa-pzu/spolki/pzu-sa
2
Powszechny Zakład Ubezpieczeń na Życie SA
Warszawa
18.12.1991
100,00%
100,00%
Ubezpieczenia na życie.
https://www.pzu.pl/pl/grupa-pzu/spolki/pzu-zycie
3
Link4 Towarzystwo Ubezpieczeń SA
Warszawa
15.09.2014
100,00%
100,00%
Ubezpieczenia majątkowe i osobowe. https://www.link4.pl/
4
Towarzystwo Ubezpieczeń Wzajemnych Polski
Zakład Ubezpieczeń Wzajemnych
Warszawa
20.11.2015
100,00%
100,00%
Ubezpieczenia majątkowe i osobowe. https://www.tuwpzuw.pl/
5
AB „Lietuvos draudimas”
Wilno (Litwa)
31.10.2014
100,00%
100,00%
Ubezpieczenia majątkowe i osobowe. http://www.ld.lt/
6
AAS „BALTA”
Ryga (Łotwa)
30.06.2014
100,00%
1)
99,9949%
Ubezpieczenia majątkowe. http://www.balta.lv/
7
PRJSC IC „PZU Ukraine”
Kijów (Ukraina)
01.07.2005
100,00%
100,00%
Ubezpieczenia majątkowe. http://www.pzu.com.ua/
8
PRJSC IC „PZU Ukraine Life Insurance“
Kijów (Ukraina)
01.07.2005
100,00%
100,00%
Ubezpieczenia na życie. http://www.pzu.com.ua/
9
UAB „PZU Lietuva gyvybes draudimas”
Wilno (Litwa)
26.04.2002
99,34%
99,34%
Ubezpieczenia na życie. https://pzugd.lt/
Jednostki objęte konsolidacją – Grupa Kapitałowa Pekao
10
Bank Pekao SA
Warszawa
07.06.2017
20,02%
20,02%
Usługi bankowe. https://www.pekao.com.pl/
11
Pekao Bank Hipoteczny SA
Warszawa
07.06.2017
20,02%
20,02%
Usługi bankowe. http://www.pekaobh.pl/
12
Pekao Leasing sp. z o.o.
Warszawa
07.06.2017
20,02%
20,02%
Usługi leasingowe. http://www.pekaoleasing.com.pl/
13
Pekao Investment Banking SA
Warszawa
07.06.2017
20,02%
20,02%
Usługi maklerskie. http://pekaoib.pl/
14
Pekao Faktoring sp. z o.o.
Lublin
07.06.2017
20,02%
20,02%
Usługi faktoringowe. https://www.pekaofaktoring.pl/
15
Pekao Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych SA
Warszawa
11.12.2017
20,02%
20,02%
Tworzenie, reprezentowanie i zarządzanie funduszami inwestycyjnymi.
https://pekaotfi.pl/
16
Centrum Kart SA
Warszawa
07.06.2017
20,02%
20,02%
Usługi finansowe pomocnicze. http://www.centrumkart.pl/
17
Pekao Financial Services sp. z o.o.
Warszawa
07.06.2017
46,81%
2)
46,81%
2)
Agent transferowy. http://www.pekao-fs.com.pl/pl/
18
Pekao Direct sp. z o. o.
Kraków
07.06.2017
20,02%
20,02%
Usługi call – center. https://www.pekaodirect.pl/
19
Pekao Property SA w likwidacji
Warszawa
07.06.2017
20,02%
20,02%
Działalność deweloperska.
20
FPB – Media sp. z o.o. w upadłości
Warszawa
07.06.2017
20,02%
20,02%
Działalność deweloperska.
21
Pekao Fundusz Kapitałowy sp. z o.o. w likwidacji
Warszawa
07.06.2017
20,02%
20,02%
Doradztwo gospodarcze.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
17
L.p.
Nazwa podmiotu
Siedziba
Data objęcia
kontroli /
znaczącego
wpływu
% kapitału akcyjnego/udziałowego
oraz % głosów posiadanych
bezpośrednio lub pośrednio przez PZU
Przedmiot działalności i adres strony internetowej
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Jednostki objęte konsolidacją – Grupa Kapitałowa Pekao – ciąg dalszy
22
Pekao Investment Management SA
Warszawa
11.12.2017
20,02%
20,02%
Zarządzanie aktywami.
https://pekaotfi.pl/o-nas/pekao-investment-mangament
23
PeUF sp. z o.o.
3)
Warszawa
20.07.2021
20,02%
20,02%
Pomocnicza działalność finansowa.
Jednostki objęte konsolidacją – Grupa Kapitałowa Alior Banku
24
Alior Bank SA
Warszawa
18.12.2015
31,93%
31,93%
Usługi bankowe. https://www.aliorbank.pl/
25
Alior Services sp. z o.o.
Warszawa
18.12.2015
31,93%
31,93%
Pozostała działalność wspomagająca usługi finansowe, z wyłączeniem
ubezpieczeń i funduszy emerytalnych.
26
Alior Leasing sp. z o.o.
Wrocław
18.12.2015
31,93%
31,93%
Usługi leasingowe.
https://www.aliorbank.pl/wlasna-dzialalnosc/alior-leasing.html
27
Meritum Services ICB SA
Gdańsk
18.12.2015
31,93%
31,93%
Usługi informatyczne.
28
Alior TFI SA
Warszawa
18.12.2015
31,93%
31,93%
Usługi asset management i zarządzanie subfunduszami Alior SFIO.
https://www.aliortfi.com/
29
Absource sp. z o.o.
Kraków
04.05.2016
31,93%
31,93%
Działalność usługowa w zakresie informatyki.
30
AL Finance sp. z o.o.
(dawniej Serwis Ubezpieczeniowy sp. z o.o.)
4)
Katowice
30.01.2017
31,93%
31,93%
Działalność brokerska.
31
Corsham sp. z o.o
Warszawa
04.02.2019
31,93%
31,93%
Doradztwo gospodarcze.
32
RBL_VC sp. z o.o.
Warszawa
07.11.2019
31,93%
31,93%
Działalność związana z zarządzaniem funduszami (venture capital).
33
RBL_VC sp. z o.o. ASI SKA
Warszawa
17.04.2020
31,93%
31,93%
Działalność trustów, funduszy i podobnych instytucji finansowych.
Jednostki objęte konsolidacją – Grupa PZU Zdrowie
34
PZU Zdrowie SA
Warszawa
02.09.2011
100,00%
100,00%
Usługi medyczne. https://www.pzu.pl/pl/grupa-pzu/spolki/pzu-zdrowie
35
Centrum Medyczne Medica sp. z o.o.
Płock
09.05.2014
100,00%
100,00%
Usługi medyczne. https://www.plock.pzuzdrowie.pl/
36
Sanatorium Uzdrowiskowe „Krystynka” sp. z o.o.
Ciechocinek
09.05.2014
99,09%
99,09%
Usługi szpitalne, rehabilitacyjne, sanatoryjne.
http://www.sanatoriumkrystynka.pl/
37
Przedsiębiorstwo Świadczeń Zdrowotnych i Promocji
Zdrowia ELVITA – Jaworzno III sp. z o.o.
Jaworzno
01.12.2014
100,00%
100,00%
Usługi medyczne. https://www.jaworzno.pzuzdrowie.pl/
38
Przedsiębiorstwo Usług Medycznych PROELMED
sp. z o.o.
Łaziska Górne
01.12.2014
57,00%
57,00%
Usługi medyczne. http://www.proelmed.pl/
39
Centrum Medyczne Gamma sp. z o.o.
Warszawa
08.09.2015
100,00%
100,00%
Usługi medyczne. http://www.cmgamma.pl/
40
Centrum Medyczne św. Łukasza sp. z o.o.
Częstochowa
09.01.2018
100,00%
100,00%
Usługi medyczne https://www.czestochowa.pzuzdrowie.pl/
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
18
L.p.
Nazwa podmiotu
Siedziba
Data objęcia
kontroli /
znaczącego
wpływu
% kapitału akcyjnego/udziałowego
oraz % głosów posiadanych
bezpośrednio lub pośrednio przez PZU
Przedmiot działalności i adres strony internetowej
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Jednostki objęte konsolidacją – Grupa PZU Zdrowie – ciąg dalszy
41
Starówka sp. z o.o.
Warszawa
03.06.2019
100,00%
100,00%
Usługi medyczne. https://www.starowkanzoz.pl/
42
Tomma Diagnostyka Obrazowa SA
Poznań
09.12.2019
100,00%
100,00%
Usługi medyczne. https://tomma.com.pl/
43
Bonus-Diagnosta sp. z o.o.
5)
Poznań
09.12.2019
100,00%
100,00%
Usługi medyczne.
Jednostki objęte konsolidacją – pozostałe jednostki
44
Powszechne Towarzystwo Emerytalne PZU SA
Warszawa
08.12.1998
100,00%
100,00%
Zarządzanie funduszami emerytalnymi.
https://www.pzu.pl/pl/grupa-pzu/spolki/pte-pzu
45
PZU Centrum Operacji SA
Warszawa
30.11.2001
100,00%
100,00%
Działalność pomocnicza związana z ubezpieczeniami i funduszami
emerytalnymi.
https://www.pzu.pl/grupa-pzu/spolki/pzu-centrumoperacji
46
Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych PZU SA
Warszawa
30.04.1999
100,00%
100,00%
Tworzenie, reprezentowanie i zarządzanie funduszami inwestycyjnymi.
https://www.pzu.pl/pl/grupa-pzu/spolki/tfi-pzu
47
PZU Pomoc SA
Warszawa
18.03.2009
100,00%
100,00%
Usługowa działalność assistance.
https://www.pzu.pl/grupa-pzu/spolki/pzu-pomoc
48
PZU Finance AB (publ.) in likvidation
6)
Sztokholm
(Szwecja)
02.06.2014
100,00%
100,00%
Usługi finansowe.
49
PZU Finanse sp. z o.o.
Warszawa
08.11.2013
100,00%
100,00%
Usługi finansowo-księgowe.
50
Tower Inwestycje sp. z o.o.
Warszawa
27.08.1998
100,00%
100,00%
Działalność deweloperska, eksploatacja i wynajem nieruchomości.
https://www.pzu.pl/pl/grupa-pzu/spolki/tower-inwestycje
51
Ogrodowa-Inwestycje sp. z o.o.
Warszawa
15.09.2004
100,00%
100,00%
Nabywanie, eksploatacja, wynajem i zbywanie nieruchomości.
http://www.ogrodowainwestycje.pl/
52
Arm Property sp. z o.o.
Kraków
26.11.2014
100,00%
100,00%
Kupno i sprzedaż nieruchomości.
53
Ipsilon sp. z o.o.
Warszawa
02.04.2009
100,00%
100,00%
Usługowa działalność assistance oraz usługi medyczne.
54
PZU Corporate Member Limited
Londyn
(Wielka Brytania)
28.09.2017
100,00%
100,00%
Działalność inwestycyjna.
55
PZU LAB SA
Warszawa
13.09.2011
100,00%
100,00%
Usługi konsultingowe, szkoleniowe oraz rozwój innowacji
technologicznych w zakresie wsparcia w procesach bezpieczeństwa
technicznego i procesowego oraz zarządzania ryzykiem.
https://www.pzu.pl/pl/grupa-pzu/spolki/pzu-lab
56
Omicron BIS SA
Warszawa
28.08.2014
100,00%
100,00%
Nie prowadzi działalności.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
19
L.p.
Nazwa podmiotu
Siedziba
Data objęcia
kontroli /
znaczącego
wpływu
% kapitału akcyjnego/udziałowego
oraz % głosów posiadanych
bezpośrednio lub pośrednio przez PZU
Przedmiot działalności i adres strony internetowej
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Jednostki objęte konsolidacją – pozostałe jednostki – ciąg dalszy
57
LLC SOS Services Ukraine
Kijów (Ukraina)
01.07.2005
100,00%
100,00%
Usługi assistance.
58
PZU CASH SA
Warszawa
15.09.2017
100,00%
100,00%
Pozostałe pośrednictwo pieniężne.
https://www.pzu.pl/grupa-pzu/spolki/pzu-cash-sa
59
Tulare Investments sp. z o.o.
Warszawa
15.09.2017
100,00%
100,00%
Nie prowadzi działalności.
60
PZU Projekt 01 SA
Warszawa
01.09.2020
100,00%
100,00%
Nie prowadzi działalności.
Jednostki objęte konsolidacją - Grupa Kapitałowa Armatura
61
Armatura Kraków SA
Kraków
07.10.1999
100,00%
100,00%
Produkcja i sprzedaż grzejników, baterii sanitarnych oraz administracja
i zarządzanie grupą kapitałową. https://www.kfa.pl/
62
Aquaform SA
Środa Wlkp.
15.01.2015
100,00%
100,00%
Produkcja i sprzedaż wyposażenia łazienkowego.
63
Aquaform Badprodukte GmbH in Liquidation
Anhausen
(Niemcy)
15.01.2015
100,00%
100,00%
Nie prowadzi działalności.
64
Aquaform Ukraine ТОW
Żytomierz
(Ukraina)
15.01.2015
100,00%
100,00%
Nie prowadzi działalności.
65
Aquaform Romania SRL
7)
Prejmer
(Rumunia)
15.01.2015
100,00%
100,00%
Nie prowadzi działalności.
Jednostki objęte konsolidacją – fundusze inwestycyjne
66
PZU SFIO Universum
Warszawa
15.12.2009
nd.
nd.
Lokowanie środków zebranych od uczestników funduszu.
67
PZU FIZ Sektora Nieruchomości 2
8)
Warszawa
21.11.2011
nd.
nd.
j.w.
68
PZU FIZ Aktywów Niepublicznych BIS 1
Warszawa
12.12.2012
nd.
nd.
j.w.
69
PZU FIZ Aktywów Niepublicznych BIS 2
Warszawa
19.11.2012
nd.
nd.
j.w.
70
inPZU Inwestycji Ostrożnych
Warszawa
10.04.2018
nd.
nd.
j.w.
71
inPZU Obligacje Polskie
Warszawa
10.04.2018
nd.
nd.
j.w.
72
inPZU Akcje Polskie
Warszawa
10.05.2018
nd.
nd.
j.w.
73
inPZU Akcji Rynków Rozwiniętych
Warszawa
10.05.2018
nd.
nd.
j.w.
74
inPZU Obligacji Rynków Rozwiniętych
Warszawa
10.05.2018
nd.
nd.
j.w.
75
inPZU Obligacji Rynków Wschodzących
Warszawa
10.05.2018
nd.
nd.
j.w.
76
inPZU Goldman Sachs ActiveBeta Akcje Rynków
Wschodzących
Warszawa
28.10.2019
nd.
nd.
j.w.
77
inPZU Goldman Sachs ActiveBeta Akcje
Amerykańskich Dużych Spółek
Warszawa
28.10.2019
nd.
nd.
j.w.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
20
L.p.
Nazwa podmiotu
Siedziba
Data objęcia
kontroli /
znaczącego
wpływu
% kapitału akcyjnego/udziałowego
oraz % głosów posiadanych
bezpośrednio lub pośrednio przez PZU
Przedmiot działalności i adres strony internetowej
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Jednostki objęte konsolidacją – fundusze inwestycyjne – ciąg dalszy
78
inPZU Akcje CEE plus
Warszawa
28.10.2019
nd.
nd.
j.w.
79
inPZU Puls Życia 2025
Warszawa
22.10.2020
nd.
nd.
j.w.
80
inPZU Puls Życia 2030
Warszawa
22.10.2020
nd.
nd.
j.w.
81
inPZU Puls Życia 2040
Warszawa
22.10.2020
nd.
nd.
j.w.
82
inPZU Puls Życia 2050
Warszawa
22.10.2020
nd.
nd.
j.w.
83
inPZU Puls Życia 2060
Warszawa
22.10.2020
nd.
nd.
j.w.
84
PZU FIZ Legato
Warszawa
11.08.2021
nd.
nd.
j.w.
85
inPZU Akcje Rynku Surowców
Warszawa
15.12.2021
nd.
nd.
j.w.
86
inPZU Akcje Rynku Złota
Warszawa
15.12.2021
nd.
nd.
j.w.
87
inPZU Akcje Sektora Zielonej Energii
Warszawa
15.12.2021
nd.
nd.
j.w.
88
inPZU Akcje Sektora Informatycznego
Warszawa
15.12.2021
nd.
nd.
j.w.
89
inPZU Akcje Sektora Nieruchomości
Warszawa
15.12.2021
nd.
nd.
j.w.
90
inPZU Akcje Europejskie
Warszawa
15.12.2021
nd.
nd.
j.w.
91
inPZU Obligacje Inflacyjne
Warszawa
15.12.2021
nd.
nd.
j.w.
Jednostki stowarzyszone
92
GSU Pomoc Górniczy Klub Ubezpieczonych SA
Gliwice
08.06.1999
30,00%
30,00%
Obsługa ubezpieczeń. http://gsupomoc.pl/
93
Sigma BIS SA
Warszawa
03.10.2019
34,00%
34,00%
Działalność reklamowa.
94
RUCH SA
Warszawa
23.12.2020
30,92%
30,92%
Sprzedaż detaliczna gazet i artykułów piśmienniczych prowadzonych
w wyspecjalizowanych sklepach. https://ruch.com.pl/
95
Krajowy Integrator Płatności SA
9)
Poznań
31.03.2021
7,67%
nd.
Pozostałe pośrednictwo pieniężne. https://tpay.com/
1)
Po zrealizowanych w trakcie 2021 roku transakcjach nabycia akcji od akcjonariuszy mniejszościowych w akcjonariacie Balty pozostaje jeden akcjonariusz mniejszościowy posiadający 1 akcję.
2)
PZU posiada bezpośrednio 33,5% akcji Pekao Financial Services sp. z o.o. a Pekao – 66,5%.
3)
20 lipca 2021 roku Pekao Leasing sp. z o.o. nabył 100 udziałów spółki PeUF sp. z o.o., stanowiących 100% w kapitale i głosach spółki.
4)
6 sierpnia 2021 roku zarejestrowano zmianę nazwy spółki.
5)
Dodatkowe informacje o nabyciu NZOZ Grupa Medical sp. z o.o., a następnie jej połączeniu z Bonus-Diagnosta sp. z o.o. zaprezentowano w punkcie 2.3.1.3.
6)
4 maja 2021 roku Walne Zgromadzenie podjęło decyzję o rozpoczęciu procedury likwidacyjnej spółki. 20 maja 2021 roku właściwy sąd rejestrowy w Sztokholmie ogłosił wszczęcie procesu dobrowolnej likwidacji spółki, a likwidator rozpoczął
czynności w kierunku likwidacji podmiotu.
7)
5 stycznia 2022 roku spółka została wykreślona z rejestru.
8)
Fundusz PZU FIZ Sektora Nieruchomości 2 prowadzi swoją działalność inwestycyjną poprzez 30 zależnych spółek prawa handlowego (objętych konsolidacją) mających charakter jednostek specjalnego przeznaczenia. Dodatkowe informacje o
połączeniu PZU FIZ Sektora Nieruchomości oraz PZU FIZ Sektora Nieruchomości 2 zaprezentowano w punkcie 2.3.2.
9)
Jednostka stowarzyszona z Pekao, w której posiada on 38,33% udziału. W konsekwencji Zarząd PZU uznaje, że Grupa PZU wywiera na tę jednostkę znaczący wpływ.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
21
2.3 Zmiany zakresu konsolidacji i struktury Grupy PZU
Szczegółowe zasady rachunkowości dotyczące rozliczania transakcji przejęcia zaprezentowano w punkcie 5.6.
2.3.1. Nabycia spółek
2.3.1.1. Nabycie przedsiębiorstwa Idea Banku
30 grudnia 2020 roku BFG podjął decyzję o zastosowaniu wobec Idea Banku instrumentu przymusowej restrukturyzacji ze
względu na spełnienie następujących przesłanek:
zagrożenia upadłością Idea Banku;
brak przesłanek wskazujących, że możliwe działania nadzorcze lub działania Idea Banku pozwolą we właściwym czasie
usunąć zagrożenie upadłością;
wszczęcie przymusowej restrukturyzacji wobec Idea Banku było konieczne w interesie publicznym, rozumianym jako
stabilność sektora finansowego.
Instrument przymusowej restrukturyzacji zastosowany przez BFG względem Idea Banku polegał na przejęciu z dniem 3 stycznia
2021 roku przez Pekao ze skutkiem określonym w art. 176 ust. 1 Ustawy o BFG przedsiębiorstwa Idea Banku, obejmującego ogół
jego praw majątkowych oraz zobowiązań według stanu na koniec dnia wszczęcia przymusowej restrukturyzacji, tj. 31 grudnia
2020 roku („Transakcja”), z wyłączeniem określonych praw majątkowych i zobowiązań wskazanych w decyzji BFG, obejmujących
między innymi:
prawa majątkowe i zobowiązania związane z czynnościami faktycznymi, prawnymi lub czynami niedozwolonymi
pozostającymi w związku z:
obrotem instrumentami finansowymi oraz pozostałymi czynnościami odnoszącymi się do:
instrumentów finansowych emitowanych przez GetBack SA oraz podmioty powiązane GetBack SA,
certyfikatów inwestycyjnych, w szczególności certyfikatów inwestycyjnych emitowanych przez Lartiq (dawniej
Trigon) [Profit XXII NS FIZ, Profit XXIII, NS FIZ, Profit XXIV NS FIZ] reprezentowane przez Lartiq TFI SA (dawniej
Trigon TFI SA), Universe NS FIZ, Universe 2 NS FIZ oraz pozostałe fundusze inwestycyjne reprezentowane przez
Altus TFI SA,
obejmowaniem ochroną ubezpieczeniową, wykonywaniem czynności pośrednictwa ubezpieczeniowego lub
dystrybuowaniem ubezpieczeń w zakresie ubezpieczeń na życie, jeżeli związane są z ubezpieczeniowym funduszem
kapitałowym (także ubezpieczenia na życie, w których świadczenie zakładu ubezpieczeń jest ustalane w oparciu
o określone indeksy lub inne wartości bazowe),
świadczeniem usług jako agent firmy inwestycyjnej,
działalnością Idea Bank, która nie jest objęta statutem Pekao,
oraz roszczeń wynikających z tych praw i zobowiązań, w tym objętych postępowaniami cywilnymi i administracyjnymi,
niezależnie od daty ich podniesienia;
akcji oraz udziałów w spółkach zależnych i stowarzyszonych z Idea Bankiem;
obligacji korporacyjnych wyemitowanych przez GetBack SA;
dalej jako „Przejmowana Działalność”.
Realizacja przejęcia Przejmowanej Działalności nie ma istotnego wpływu na profil finansowy Pekao, w tym w szczególności na
parametry kapitałowe i płynnościowe Pekao.
Idea Bank był bankiem komercyjnym oferującym usługi bankowe świadczone na rzecz klientów indywidualnych oraz
instytucjonalnych, takie jak m.in. przyjmowanie wkładów pieniężnych płatnych na żądanie lub z nadejściem oznaczonego
terminu oraz prowadzenie rachunków tych wkładów, udzielanie kredytów, udzielanie gwarancji bankowych, emitowanie
papierów wartościowych. Współczynnik adekwatności kapitałowej Idea Banku według ostatniego dostępnego sprawozdania
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
22
finansowego sporządzonego na 30 września 2020 roku kształtował się na poziomie 2,51% (względem 10,5% wymaganego
przepisami prawa) i był istotnie poniżej wymogów regulacyjnych.
Wszczęcie procesu przymusowej restrukturyzacji pozwoliło na ograniczenie skutków ryzyka upadłości Idea Banku,
a w konsekwencji negatywnych skutków dla sektora bankowego związanych z taką ewentualnością.
Przejęcie Idea Banku nie wiązało się z przekazaniem zapłaty przez Pekao. W wyniku Transakcji Grupa PZU przejęła aktywa
i zobowiązania Idea Banku, których łączna szacunkowa wartość godziwa była ujemna. Pekao nie nabył wszystkich aktywów Idea
Banku, w szczególności nie przejął akcji oraz udziałów w spółkach zależnych i stowarzyszonych z Idea Bankiem.
Biorąc pod uwagę powyższe, 8 stycznia 2021 roku Pekao otrzymał od BFG wsparcie w postaci przyznanej dotacji w kwocie 193
mln zł w celu pokrycia różnicy pomiędzy wartością przejmowanych zobowiązań i wartością przejmowanych praw majątkowych
Idea Banku.
Jako nieodłączny element całości Transakcji Pekao otrzymał również od BFG gwarancję pokrycia strat wynikających z ryzyka
związanego z prawami majątkowymi lub zobowiązaniami podmiotu w restrukturyzacji, o której mowa w art. 112 ust. 3 pkt 1
Ustawy o BFG („Gwarancja Pokrycia Strat”), która obejmuje gwarancję pokrycia strat wynikających z ryzyka kredytowego
związanego z aktywami kredytowymi („Gwarancja CRM”) oraz gwarancję pokrycia strat (innych niż straty wynikające z ryzyka
kredytowego) związanych z Przejmowaną Działalnością („Gwarancja na pozostałe ryzyka”).
Przejęcie aktywów kredytowych wchodzących w skład Przejmowanej Działalności mogłoby skutkować wzrostem kwoty
ekspozycji ważonych ryzykiem (jest ona obliczana przez pomnożenie kwot ekspozycji i wagi ryzyka wynikającej z przepisów
Rozporządzenia CRR). Wzrost takich kwot ekspozycji ważonych ryzykiem mógłby wpłynąć na wymogi kapitałowe Pekao.
W związku z powyższym, Gwarancja CRM jest wykorzystywana przez Pekao jako „uznana ochrona kredytowa nierzeczywista”
w rozumieniu Rozporządzenia CRR. Pozwoliło to, w zakresie ryzyka kredytowego, na przypisanie przejętym ekspozycjom wagi
ryzyka właściwej dla podmiotu udzielającego ochrony – BFG, kwalifikowanego jako podmiot sektora publicznego, zgodnie
z opinią KNF, o której mowa w art. 116 ust. 4 Rozporządzenia CRR. W konsekwencji uzyskania opinii, o której mowa w art. 116
ust. 4 Rozporządzenia CRR oraz po spełnieniu przez Gwarancję CRM pozostałych przesłanek dla „uznanej ochrony kredytowej
nierzeczywistej”, ekspozycje objęte umową Gwarancji Pokrycia Strat są traktowane jako ekspozycje wobec rządu centralnego,
skutkując znaczącym obniżeniem wymogu kapitałowego z tytułu ryzyka kredytowego po stronie Pekao.
Rozliczenie nabycia
Pekao dokonał ostatecznego rozliczenia Transakcji, stosując zasady wynikające z MSSF 3 Połączenia jednostek na dzień objęcia
kontroli (tj. 3 stycznia 2021 roku) na podstawie danych na 31 grudnia 2020 roku.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
23
Zestawienie aktywów oraz zobowiązań Idea Banku na 31 grudnia 2020 roku według wartości księgowych oraz ujętych wartości
godziwych:
Pozycja sprawozdania z sytuacji finansowej
Wartość księgowa
Korekta do wartości
godziwej
Wartość godziwa
Wartości niematerialne
144
(104)
40
Inne aktywa
16
(16)
-
Rzeczowe aktywa trwałe
36
(7)
29
Aktywa przeznaczone do sprzedaży
1
-
1
Należności od klientów z tytułu kredytów
12 049
12
12 061
Pochodne instrumenty finansowe
9
-
9
Inwestycyjne (lokacyjne) aktywa finansowe
748
(194)
554
Wyceniane w zamortyzowanym koszcie
271
(180)
91
Wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite
dochody
412
(14)
398
Wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy
65
-
65
Należności
286
(58)
228
Środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych
1 107
(10)
1 097
Aktywa, razem
14 396
(377)
14 019
Zobowiązania wobec banków
126
(1)
125
Zobowiązania wobec klientów z tytułu depozytów
13 514
62
13 576
Pochodne instrumenty finansowe
155
9
164
Inne zobowiązania
342
2
344
Rezerwy
8
(4)
4
Zobowiązania, razem
14 145
68
14 213
Wartość godziwa nabytych aktywów netto
(194)
Dotacja BFG
193
Wartość firmy
(1)
W rezultacie powyższego, Grupa PZU rozpoznała w wyniku połączenia wartość firmy w wysokości 1 mln zł, skalkulowaną jako
różnicę pomiędzy kwotą netto możliwych do zidentyfikowania nabytych aktywów i przejętych zobowiązań (-194 mln zł), a kwotą
dotacji z BFG (193 mln zł). Wartość firmy nie będzie podlegała odliczeniu podatkowemu.
Ustalenie wartości godziwej przejmowanych aktywów i zobowiązań oraz identyfikację i ujęcie wartości niematerialnych
wynikających z nabycia, przeprowadzono w oparciu o dostępne informacje oraz najlepsze szacunki na dzień sporządzenia
skonsolidowanego sprawozdania finansowego. Podstawą do przeprowadzenia wyceny poszczególnych składników do ich
wartości godziwej były wartości księgowe według stanu na 31 grudnia 2020 roku otrzymane przez Grupę PZU od BFG
3 stycznia 2021 roku.
Środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych, należności
Saldo tych pozycji skorygowano w celu odzwierciedlenia wszystkich zdarzeń gospodarczych dotyczących 31 grudnia 2020 roku,
które ze względów operacyjnych nie były ujęte w zestawieniu obrotów i sald otrzymanym przez Grupę PZU 3 stycznia 2021 roku.
Ponadto, w obszarze należności od banków dokonano wyceny do wartości godziwej pożyczki (stosując metodologię wyceny do
wartości godziwej analogiczną do tej zaprezentowanej w obszarze należności od klientów z tytułu kredytów).
Należności od klientów z tytułu kredytów
Należności od klientów z tytułu kredytów wyceniono do wartości godziwej zgodnie z wymogami MSSF 3 oraz MSSF 13.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
24
W przypadku kredytów pracujących, w tym skupionych wierzytelności, kredytów inwestycyjnych oraz operacyjnych wartość
godziwą oszacowano na podstawie metody dochodowej, w której zdyskontowano przyszłe oczekiwane przepływy kapitałowo-
odsetkowe z portfela, z uwzględnieniem przedpłat.
Ponadto Grupa PZU uznała, iż otrzymaną od BFG gwarancję CRM należy traktować jako integralną z przejętym portfelem
kredytowym, który jest objęty gwarancją, w związku z czym w wycenie do wartości godziwej należności od klientów z tytułu
kredytów ujęto efekt przedmiotowej gwarancji poprzez ograniczenie oczekiwanych strat kredytowych (poprzez zastosowanie
obniżonych wag ryzyka dla narzutu na koszt kapitału).
Tak wyznaczone przyszłe przepływy pieniężne zdyskontowano stopą dyskonta, która zawierała następujące składniki: stopę
wolną od ryzyka oszacowana na bazie kwotowań kontraktów IRS opartych o WIBOR 1M, narzut kosztu kapitału własnego oraz
komponent reprezentujący marżę kalibracyjną.
Po uwzględnieniu gwarancji CRM jako uznanej ochrony nierzeczywistej w wycenie portfela kredytowego zastosowano obniżone
wagi ryzyka dla narzutu na koszt kapitału.
Inwestycyjne (lokacyjne) papiery wartościowe
Korekta wartości godziwej inwestycyjnych papierów wartościowych wynika z przeszacowania:
wartości obligacji korporacyjnych, przy zasadach analogicznych jak zaprezentowano dla należności od klientów z tytułu
kredytów oraz
wartości akcji podmiotu finansowego, których wartość oszacowano przy wykorzystaniu modelu zdyskontowanych
dywidend.
Wartości niematerialne
Korekta wartości godziwej wartości niematerialnych wynika w głównej mierze z przyjęcia do wyceny perspektywy przeciętnego
uczestnika rynku oraz z uwzględnienia planów co do kontynuacji i dalszego wykorzystania poszczególnych składników wartości
niematerialnych.
W wyniku przeprowadzonych analiz nie zidentyfikowano przesłanek do rozpoznania relacji z klientami posiadającymi rachunki
oszczędnościowo rozliczeniowe (CDI), ani relacji na produktach kredytowych, przede wszystkim z uwagi na brak znaczącej
różnicy między średnim poziomem oprocentowania przejętych rachunków, a kosztem alternatywnego finansowania Grupy PZU
oraz istotną nadpłynność sektora bankowego. W przypadku produktów kredytowych nie zidentyfikowano istotnych relacji
z uwagi na niski poziom wyniku odsetkowego i prowizyjnego w stosunku do korespondujących istotnych kosztów ryzyka, a także
kosztów administracyjnych.
Rzeczowe aktywa trwałe
Korekta wartości godziwej rzeczowych aktywów trwałych wynika głównie z przyjętej do wyceny perspektywy przeciętnego
uczestnika rynku. W zakresie umów najmu założono likwidację przejętych placówek. Powyższe podejście wynika
z przeprowadzonej analizy rynku, atrakcyjności lokalizacji poszczególnych placówek oraz porównania warunków cenowych do
obecnie zawieranych umów o podobnym metrażu w zbliżonych lokalizacjach.
Należności
Korekta wartości godziwej należności wynika głównie z przeszacowania istotnych należności od klienta korporacyjnego,
stosując podejście analogiczne jak zastosowane do wyceny ekspozycji kredytowych.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
25
Zobowiązania wobec klientów z tytułu depozytów
W przypadku rachunków bieżących przyjęto założenie, że ze względu na ich charakter (m.in. możliwość wypłaty środków na
żądanie, odnawialność z możliwością zmiany warunków przy odnowieniu, brak okresu zapadalności) wartość godziwa nie
odbiega od wartości księgowej.
Korektę wartości godziwej depozytów terminowych oraz lokat strukturyzowanych oszacowano poprzez zdyskontowanie
przyszłych wartości depozytów terminowych oraz lokat strukturyzowanych obejmujących spłaty wartości nominalnych
i odsetek naliczonych do momentu spłaty.
Rezerwy
Korekta wartości godziwej rezerw wynika przede wszystkim ze spisania rezerwy na restrukturyzację.
Pozostałe zobowiązania
Korekta wartości godziwej pozostałych zobowiązań wynika z przeszacowania rezerwy na przyszłe zobowiązania. Wartość
zobowiązań oszacowano na podstawie oczekiwanego przyszłego wypływu środków oraz uwzględniając czynniki dyskonta
wynikające z aktualnych warunków rynkowych.
2.3.1.2. Krajowy Integrator Płatności SA
31 marca 2021 roku Pekao zamknął transakcję zakupu, w wyniku której stał się właścicielem 210 641 akcji stanowiących 38,33%
w kapitale i uprawniających do 38,33% głosów na Walnym Zgromadzeniu spółki Krajowy Integrator Płatności SA, operatora
systemu Tpay.com. Cena nabycia wyniosła 42 mln zł. Dzięki transakcji, Pekao zaoferuje klientom biznesowym w pełni
kompleksową ofertę akceptacji płatności, uzupełnioną o produkty dla dynamicznie rosnącego sektora sprzedaży internetowej.
2.3.1.3. NZOZ Grupa Medical sp. z o.o.
31 maja 2021 roku Bonus–Diagnosta sp. z o.o. za 4 mln zł nabyła 100% udziałów spółki NZOZ Grupa Medical sp. z o.o., która od
tego dnia podlegała konsolidacji. 2 listopada 2021 roku zarejestrowano połączenie Bonus-Diagnosta sp. z o.o. (spółka
przejmująca) z NZOZ Grupa Medical sp. z o.o. (spółka przejmowana), w wyniku którego NZOZ Grupa Medical sp. z o.o. przestał
istnieć pod swoją firmą.
2.3.1.4. PeUF sp. z o.o.
20 lipca 2021 roku Pekao Leasing sp. z o.o. nabył 100 udziałów spółki PeUF sp. z o.o., stanowiących 100% w kapitale i głosach
spółki za łączną cenę 5 tys. zł. PeUF sp. z o.o. objęto konsolidacją od 20 lipca 2021 roku.
2.3.2. Zmiany w zakresie konsolidacji funduszy inwestycyjnych
12 marca 2021 roku objęto konsolidacją PZU FIO Ochrony Majątku w związku z uzyskaniem kontroli nad funduszem.
8 czerwca 2021 roku fundusz PZU FIZ AN Sektora Nieruchomości (fundusz przejmowany) wykreślono z rejestru funduszy
inwestycyjnych na skutek połączenia z funduszem PZU FIZ AN Sektora Nieruchomości 2 (fundusz przejmujący). Transakcja nie
miała wpływu na skonsolidowane sprawozdanie finansowe.
11 sierpnia 2021 roku objęto konsolidacją nowo utworzony PZU FIZ Legato.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
26
29 września 2021 roku PZU FIZ Dynamiczny w likwidacji został wykreślony z rejestru funduszy inwestycyjnych.
30 września 2021 roku w związku z utratą kontroli, zaprzestano konsolidacji PZU FIO Ochrony Majątku oraz PZU Globalnego
Obligacji Korporacyjnych.
15 grudnia 2021 roku zarejestrowano nowe fundusze inwestycyjne: inPZU Akcje Rynku Surowców, inPZU Akcje Rynku Złota,
inPZU Akcje Sektora Zielonej Energii, inPZU Akcje Sektora Informatycznego, inPZU Akcje Sektora Nieruchomości, inPZU Akcje
Europejskie oraz inPZU Obligacje Inflacyjne, które objęto konsolidacją.
2.3.3. Sprzedaże spółek
2.3.3.1. PayPo sp. z o.o.
7 stycznia 2021 roku Grupa PZU zbyła wszystkie posiadane udziały w PayPo sp. z o.o. (10 lutego 2021 roku sprzedaż
zarejestrowano w KRS). Transakcja nie miała istotnego wpływu na skonsolidowane sprawozdanie Grupy PZU.
2.3.3.2. Xelion
29 października 2021 roku Pekao podpisał przyrzeczoną umowę sprzedaży 100% udziałów Xelion, w wyniku której zbył na rzecz
Quercus TFI SA (za pośrednictwem spółki celowej Quercus Agent Transferowy sp. z o.o.) 120 100 udziałów, stanowiących 100%
udziałów w kapitale i uprawniających do 100% głosów na Walnym Zgromadzeniu Xelion. Podpisanie przyrzeczonej umowy
sprzedaży Xelion nastąpiło po spełnieniu warunków zawieszających transakcję, zawartych w przedwstępnej umowie sprzedaży
udziałów podpisanej w grudniu 2020 roku, tj. po uprzednim uzyskaniu stosownych zgód regulacyjnych, a także wypłacie
środków pieniężnych Xelion na rzecz Pekao.
29 października 2021 roku nastąpiło przeniesienie własności udziałów w Xelion na Quercus Agent Transferowy sp. z o.o.
2.3.4. Transakcje pod wspólną kontrolą
W 2021 roku zarejestrowano następujące połączenia spółek:
31 maja 2021 roku – połączenie PZU Zdrowie SA (spółka przejmująca) ze spółką Polmedic Sp. z o.o. (spółka przejmowana);
1 lipca 2021 roku – połączenie spółki AL. Finance sp. z o.o. (spółka przejmująca) ze spółką NewCommerce Services sp. z o.o.
(spółka przejmowana);
2 listopada 2021 roku – połączenie Bonus-Diagnosta sp. z o.o. (spółka przejmująca) z NZOZ Grupa Medical sp. z o.o. (spółka
przejmowana).
Transakcje nie miały wpływu na skonsolidowane sprawozdanie finansowe.
2.3.5. Zakończenie likwidacji spółek
29 września 2021 roku spółkę Harberton sp. z o.o. w likwidacji wykreślono z KRS.
5 stycznia 2022 roku spółkę Aquaform Romania SRL wykreślono z rejestru. Decyzja uprawomocniła się 20 stycznia 2022 roku.
2.4 Udziały niekontrolujące
2.4.1. Zasady rachunkowości
Udziały niekontrolujące stanowią tę część kapitałów w jednostce zależnej, której nie można bezpośrednio lub pośrednio
przyporządkować do jednostki dominującej. Na dzień objęcia kontroli udziały niekontrolujące wycenia się w wartości
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
27
proporcjonalnego udziału w wartości godziwej możliwych do zidentyfikowania aktywów netto jednostki zależnej. Na kolejne
daty bilansowa wartość udziałów niekontrolujących jest aktualizowana o wartość całkowitych dochodów należnych
udziałowcom niekontrolującym.
2.4.2. Dane ilościowe
W tabeli poniżej przedstawiono spółki zależne, w których występują lub występowały udziały niekontrolujące:
Nazwa jednostki
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Pekao
1)
79,98%
79,98%
Alior Bank
2)
68,07%
68,07%
Przedsiębiorstwo Usług Medycznych PROELMED sp. z o.o.
43,00%
43,00%
Sanatorium Uzdrowiskowe „Krystynka” sp. z o.o.
0,91%
0,91%
UAB PZU Lietuva Gyvybes Draudimas
0,66%
0,66%
Balta
0,00%
3)
0,0051%
1)
W konsekwencji PZU posiada także udziały niekontrolujące w jednostkach zależnych Pekao, wymienionych w tabeli w punkcie 2.2.
2)
W konsekwencji PZU posiada także udziały niekontrolujące w jednostkach zależnych Alior Banku wymienionych w tabeli w punkcie 2.2.
3)
Po zrealizowanych w trakcie 2021 roku transakcjach nabycia akcji od akcjonariuszy mniejszościowych w akcjonariacie Balty pozostaje jeden akcjonariusz
mniejszościowy posiadający 1 akcję.
Wartość bilansowa udziałów niekontrolujących
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Grupa Pekao
19 028
20 329
Grupa Alior Banku
3 885
4 296
Pozostałe
1
1
Razem
22 914
24 626
Zarówno Pekao, jak i Alior Bank prowadzą swoją działalność przede wszystkim na terytorium Polski. Poniżej przedstawiono
skrócone informacje finansowe dotyczące Grupy Kapitałowej Pekao oraz Grupy Kapitałowej Alior Banku ujęte
w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym (bez uwzględniania wyłączeń konsolidacyjnych). Dane Grupy Kapitałowej Pekao
i Grupy Kapitałowej Alior Banku, uwzględniają efekt korekt z tytułu wyceny aktywów i zobowiązań do wartości godziwej na dzień
obejmowania kontroli oraz ich późniejszego rozliczenia w czasie.
Aktywa
Grupa Kapitałowa Pekao
Grupa Kapitałowa Alior Banku
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
(przekształcone)
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
(przekształcone)
Wartość firmy
693
692
-
-
Wartości niematerialne
2 129
1 938
426
424
Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego
1 650
1 251
1 352
1 217
Inne aktywa
52
53
39
44
Rzeczowe aktywa trwałe
1 979
2 098
755
702
Jednostki wyceniane metodą praw własności
44
-
-
5
Aktywa stanowiące zabezpieczenie zobowiązań
846
743
131
446
Aktywa przeznaczone do sprzedaży
14
53
-
-
Należności od klientów z tytułu kredytów
156 692
141 332
57 907
55 783
Pochodne instrumenty finansowe
8 007
5 591
272
717
Inwestycyjne (lokacyjne) aktywa finansowe
69 781
72 373
15 992
15 591
Wyceniane w zamortyzowanym koszcie
46 736
28 569
6 578
8 395
Wyceniane w wartości godziwej przez inne
całkowite dochody
22 372
42 781
9 265
6 984
Wyceniane w wartości godziwej przez wynik
finansowy
673
1 023
149
212
Należności
3 653
2 305
2 215
1 106
Środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych
4 967
4 727
3 748
2 359
Aktywa, razem
250 507
233 156
82 837
78 394
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
28
Kapitały i zobowiązania
Grupa Kapitałowa Pekao
Grupa Kapitałowa Alior Banku
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Kapitały
Kapitały przypadające właścicielom jednostki
dominującej
23 791
25 417
5 708
6 311
Kapitał podstawowy
263
262
1 306
1 306
Pozostałe kapitały
19 402
22 092
4 658
5 776
Niepodzielony wynik
4 126
3 063
(256)
(771)
Udziały niekontrolujące
12
11
-
-
Kapitały, razem
23 803
25 428
5 708
6 311
Zobowiązania
Zobowiązania podporządkowane
2 761
2 758
1 347
1 793
Zobowiązania z tytułu własnych dłużnych papierów
wartościowych
5 356
6 152
584
1 380
Zobowiązania wobec banków
7 040
9 165
462
619
Zobowiązania wobec klientów z tytułu depozytów
194 260
177 006
71 489
65 680
Instrumenty pochodne
10 191
5 690
1 224
479
Inne zobowiązania
6 240
5 908
1 732
1 794
Rezerwy
831
938
290
337
Rezerwa z tytułu odroczonego podatku
dochodowego
25
28
1
1
Zobowiązania bezpośrednio związane z aktywami
zakwalifikowanymi jako przeznaczone do sprzedaży
-
83
-
-
Zobowiązania, razem
226 704
207 728
77 129
72 083
Kapitały i zobowiązania, razem
250 507
233 156
82 837
78 394
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
29
Skonsolidowany rachunek zysków i strat
za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2021 roku
Grupa PZU
Wyłączenie
danych
Pekao
Wyłączenie
danych
Alior Banku
Eliminacja
korekt
konsolida-
cyjnych
Grupa PZU
bez Pekao i
Alior Banku
Składki ubezpieczeniowe przypisane brutto
25 080
-
-
39
25 119
Udział reasekuratorów w składce ubezpieczeniowej
przypisanej brutto
(1 300)
-
-
-
(1 300)
Składki ubezpieczeniowe przypisane netto
23 780
-
-
39
23 819
Zmiana stanu rezerwy składki ubezpieczeniowej netto
(548)
-
-
(6)
(554)
Składki zarobione netto
23 232
-
-
33
23 265
Przychody z tytułu prowizji i opłat
4 738
(3 230)
(1 397)
157
268
Przychody odsetkowe wyliczone przy zastosowaniu
efektywnej stopy procentowej
9 782
(5 702)
(2 883)
133
1 330
Pozostałe przychody netto z inwestycji
418
(424)
195
(5)
184
Wynik z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów
finansowych i inwestycji
407
(41)
(27)
-
339
Zmiana wartości odpisów na oczekiwane straty kredytowe
i odpisów z tytułu utraty wartości instrumentów
finansowych
(1 849)
785
1 049
-
(15)
Zmiana netto wartości godziwej aktywów i zobowiązań
wycenianych w wartości godziwej
797
(39)
(410)
-
348
Pozostałe przychody operacyjne
1 602
(285)
(192)
68
1 193
Odszkodowania, świadczenia oraz zmiana stanu rezerw
techniczno-ubezpieczeniowych
(16 130)
-
-
(1)
(16 131)
Udział reasekuratorów w odszkodowaniach, świadczeniach
oraz zmianie stanu rezerw techniczno-ubezpieczeniowych
399
-
-
-
399
Odszkodowania i świadczenia ubezpieczeniowe netto
(15 731)
-
-
(1)
(15 732)
Koszty z tytułu prowizji i opłat
(1 194)
550
651
(8)
(1)
Koszty odsetkowe
(418)
205
167
(16)
(62)
Koszty akwizycji
(3 572)
-
-
(153)
(3 725)
Koszty administracyjne
(6 826)
3 634
1 458
(139)
(1 873)
Pozostałe koszty operacyjne
(3 917)
1 538
564
(69)
(1 884)
Zysk (strata) z działalności operacyjnej
7 469
(3 009)
(825)
-
3 635
Udział w wynikach finansowych netto jednostek
wycenianych metodą praw własności
(15)
(2)
-
-
(17)
Zysk (strata) brutto
7 454
(3 011)
(825)
-
3 618
Podatek dochodowy
(2 020)
828
306
-
(886)
Zysk (strata) netto
5 434
(2 183)
(519)
-
2 732
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
30
Skonsolidowany rachunek zysków i strat
za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2020 roku
Grupa PZU
Wyłączenie
danych
Pekao
Wyłączenie
danych
Alior Banku
Eliminacja
korekt
konsolida-
cyjnych
Grupa PZU
bez Pekao i
Alior Banku
Składki ubezpieczeniowe przypisane brutto
23 866
-
-
24
23 890
Udział reasekuratorów w składce ubezpieczeniowej
przypisanej brutto
(1 016)
-
-
-
(1 016)
Składki ubezpieczeniowe przypisane netto
22 850
-
-
24
22 874
Zmiana stanu rezerwy składki ubezpieczeniowej netto
174
-
-
1
175
Składki zarobione netto
23 024
-
-
25
23 049
Przychody z tytułu prowizji i opłat
4 197
(2 884)
(1 160)
97
250
Przychody odsetkowe wyliczone przy zastosowaniu
efektywnej stopy procentowej
10 262
(5 761)
(3 201)
78
1 378
Pozostałe przychody netto z inwestycji
586
(234)
(133)
5
224
Wynik z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów
finansowych i inwestycji
111
(124)
(80)
-
(93)
Zmiana wartości odpisów na oczekiwane straty kredytowe
i odpisów z tytułu utraty wartości instrumentów
finansowych
(3 342)
1 620
1 736
-
14
Zmiana netto wartości godziwej aktywów i zobowiązań
wycenianych w wartości godziwej
869
(133)
(63)
-
673
Pozostałe przychody operacyjne
1 395
(175)
(166)
59
1 113
Odszkodowania, świadczenia oraz zmiana stanu rezerw
techniczno-ubezpieczeniowych
(16 105)
-
-
(9)
(16 114)
Udział reasekuratorów w odszkodowaniach, świadczeniach
oraz zmianie stanu rezerw techniczno-ubezpieczeniowych
525
-
-
-
525
Odszkodowania i świadczenia ubezpieczeniowe netto
(15 580)
-
-
(9)
(15 589)
Koszty z tytułu prowizji i opłat
(1 031)
481
555
(5)
-
Koszty odsetkowe
(1 134)
638
427
(17)
(86)
Koszty akwizycji
(3 317)
-
-
(136)
(3 453)
Koszty administracyjne
(6 597)
3 288
1 508
(36)
(1 837)
Pozostałe koszty operacyjne
(5 385)
1 616
827
1 240
(1 702)
Zysk (strata) z działalności operacyjnej
4 058
(1 668)
250
1 301
3 941
Udział w wynikach finansowych netto jednostek
wycenianych metodą praw własności
-
-
-
-
-
Zysk (strata) brutto
4 058
(1 668)
250
1 301
3 941
Podatek dochodowy
(1 528)
612
81
-
(835)
Zysk (strata) netto
2 530
(1 056)
331
1 301
3 106
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
31
Sprawozdanie z całkowitych dochodów
Grupa Kapitałowa Pekao
Grupa Kapitałowa
Alior Banku
1 stycznia –
31 grudnia 2021
1 stycznia –
31 grudnia 2020
1 stycznia –
31 grudnia 2021
1 stycznia –
31 grudnia 2020
Zysk netto
2 183
1 056
519
(331)
Inne całkowite dochody
(2 966)
1 001
(1 122)
139
Podlegające późniejszemu przeniesieniu do rachunku
zysków i strat
(3 012)
939
(1 150)
135
Wycena instrumentów dłużnych
(1 226)
550
(92)
20
Wycena należności od klientów z tytułu kredytów
(38)
17
-
-
Zabezpieczenie przepływów pieniężnych netto
(1 748)
372
(1 060)
115
Różnice kursowe z przeliczenia
-
-
2
-
Niepodlegające późniejszemu przeniesieniu do rachunku
zysków i strat
46
62
28
4
Wycena instrumentów kapitałowych wycenianych w
wartości godziwej przez inne całkowite dochody
7
71
28
6
Zyski i straty aktuarialne związane z rezerwami
pracowniczymi
39
(9)
-
(2)
Dochody całkowite netto, razem
(783)
2 057
(603)
(192)
Sprawozdanie z przepływów pieniężnych
Grupa Kapitałowa Pekao
Grupa Kapitałowa
Alior Banku
1 stycznia –
31 grudnia 2021
1 stycznia –
31 grudnia 2020
1 stycznia –
31 grudnia 2021
1 stycznia –
31 grudnia 2020
Przepływy pieniężne netto z działalności operacyjnej
1 848
23 573
3 377
2 776
Przepływy pieniężne netto z działalności inwestycyjnej
1 751
(25 025)
(479)
(71)
Przepływy pieniężne netto z działalności finansowej
(3 379)
624
(1 546)
(1 691)
Przepływy pieniężne netto, razem
220
(828)
1 352
1 014
Informacje o dywidendach
Grupa Kapitałowa Pekao
Grupa Kapitałowa
Alior Banku
1 stycznia –
31 grudnia 2021
1 stycznia –
31 grudnia 2020
1 stycznia –
31 grudnia 2021
1 stycznia –
31 grudnia 2020
Data uchwalenia dywidendy
11 czerwca 2021
-
-
-
Dzień dywidendy
10 września 2021
-
-
-
Dzień wypłaty dywidendy
29 września 2021
-
-
-
Kwota dywidendy na akcję (w zł)
3,21
-
-
-
Wartość dywidendy przypadająca Grupie PZU
169
-
-
-
Wartość dywidendy przypadająca akcjonariuszom
niekontrolującym
674
-
-
-
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
32
3. Struktura akcjonariatu
Struktura akcjonariatu PZU z uwzględnieniem akcjonariuszy posiadających co najmniej 5% głosów na Walnym Zgromadzeniu
PZU przedstawiała się następująco:
31 grudnia 2021
Lp.
Nazwa akcjonariusza
Liczba akcji oraz głosów
na Walnym Zgromadzeniu
Procent udziału w kapitale podstawowym
oraz w ogólnej liczbie głosów na Walnym
Zgromadzeniu
1
Skarb Państwa
295 217 300
34,1875%
2
Fundusze zarządzane przez Nationale Nederlanden
Powszechne Towarzystwo Emerytalne Spółka Akcyjna
1)
45 167 000
5,2305%
3
Pozostali akcjonariusze
523 138 700
60,5820%
Razem
863 523 000
863 523 000
1)
Liczba akcji posiadana przez fundusze na Nadzwyczajnym WZ PZU, które odbyło się 12 października 2021 roku.
31 grudnia 2020
Lp.
Nazwa akcjonariusza
Liczba akcji oraz głosów
na Walnym Zgromadzeniu
Procent udziału w kapitale podstawowym
oraz w ogólnej liczbie głosów na Walnym
Zgromadzeniu
1
Skarb Państwa
295 217 300
34,1875%
2
Fundusze zarządzane przez Nationale Nederlanden
Powszechne Towarzystwo Emerytalne Spółka Akcyjna
44 260 638
5,1256%
3
Pozostali akcjonariusze
524 045 062
60,6869%
Razem
863 523 000
100,00%
Informacje o liczbie akcji uwzględnionej w wyliczeniu zysku na akcję przedstawiono w punkcie 26.
Transakcje dotyczące znacznych pakietów akcji PZU
W 2021 roku i do dnia podpisania skonsolidowanego sprawozdania finansowego nie nastąpiły znaczące zmiany w strukturze
własności akcji PZU.
4. Skład Zarządu, Rady Nadzorczej i Dyrektorzy Grupy
4.1 Skład Zarządu jednostki dominującej
Od 1 stycznia 2021 roku w skład Zarządu PZU wchodzili:
Beata Kozłowska – Chyła – Prezes Zarządu PZU;
Ernest Bejda – Członek Zarządu PZU;
Marcin Eckert – Członek Zarządu PZU;
Małgorzata Kot – Członek Zarządu PZU;
Tomasz Kulik – Członek Zarządu PZU;
Maciej Rapkiewicz – Członek Zarządu PZU;
Małgorzata Sadurska – Członek Zarządu PZU;
Krzysztof Szypuła – Członek Zarządu PZU.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
33
7 czerwca 2021 roku Marcin Eckert złożył rezygnację z pełnienia funkcji Członka Zarządu PZU ze skutkiem na chwilę złożenia
rezygnacji.
20 lipca 2021 roku Rada Nadzorcza PZU powołała Krzysztofa Kozłowskiego w skład Zarządu PZU, powierzając mu pełnienie
funkcji Członka Zarządu PZU. Powołanie nastąpiło z dniem 4 sierpnia 2021 roku na okres wspólnej kadencji obejmującej trzy
pełne lata obrotowe 2020 – 2022.
4 lutego 2022 roku Krzysztof Szypuła złożył rezygnację z pełnienia funkcji Członka Zarządu PZU.
Od 5 lutego 2022 roku do dnia podpisania skonsolidowanego sprawozdania finansowego w skład Zarządu PZU wchodzili:
Beata Kozłowska – Chyła – Prezes Zarządu PZU;
Ernest Bejda – Członek Zarządu PZU;
Małgorzata Kot – Członek Zarządu PZU;
Krzysztof Kozłowski – Członek Zarządu PZU;
Tomasz Kulik – Członek Zarządu PZU;
Maciej Rapkiewicz – Członek Zarządu PZU;
Małgorzata Sadurska – Członek Zarządu PZU.
4.2 Skład Rady Nadzorczej jednostki dominującej
Od 1 stycznia 2021 roku w skład Rady Nadzorczej PZU wchodzili:
Maciej Łopiński – Przewodniczący Rady;
Paweł Górecki – Wiceprzewodniczący Rady;
Robert Śnitko – Sekretarz Rady;
Marcin Chludziński – Członek Rady;
Agata Górnicka – Członek Rady;
Robert Jastrzębski – Członek Rady;
Tomasz Kuczur – Członek Rady;
Elżbieta Mączyńska – Ziemacka – Członek Rady;
Krzysztof Opolski – Członek Rady;
Józef Wierzbowski – Członek Rady;
Maciej Zaborowski – Członek Rady.
7 czerwca 2021 roku Maciej Łopiński złożył rezygnację z pełnienia funkcji Przewodniczącego Rady Nadzorczej PZU oraz
z członkostwa w Radzie Nadzorczej PZU ze skutkiem na chwilę złożenia rezygnacji.
16 czerwca 2021 roku ZWZ PZU powołało na Członka Rady Nadzorczej PZU Pawła Muchę. W tym samym dniu Rada Nadzorcza
PZU powołała Pawła Muchę na Przewodniczącego.
11 października 2021 roku Tomasz Kuczur złożył rezygnację z pełnienia funkcji Członka Rady Nadzorczej PZU z dniem
11 października 2021 roku.
12 października 2021 roku Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie PZU powołało na Członka Rady Nadzorczej PZU Radosława
Sierpińskiego.
Od 12 października 2021 roku do dnia podpisania skonsolidowanego sprawozdania finansowego w skład Rady Nadzorczej PZU
wchodzili:
Paweł Mucha – Przewodniczący Rady;
Paweł Górecki – Wiceprzewodniczący Rady;
Robert Śnitko – Sekretarz Rady;
Marcin Chludziński – Członek Rady;
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
34
Agata Górnicka – Członek Rady;
Robert Jastrzębski – Członek Rady;
Elżbieta Mączyńska – Ziemacka – Członek Rady;
Krzysztof Opolski – Członek Rady;
Radosław Sierpiński – Członek Rady;
Józef Wierzbowski – Członek Rady;
Maciej Zaborowski – Członek Rady.
4.3 Dyrektorzy Grupy PZU
Od 1 stycznia 2021 roku Dyrektorami Grupy PZU byli:
Aleksandra Agatowska (PZU);
Ernest Bejda (PZU Życie);
Bartłomiej Litwińczuk (PZU);
Dorota Macieja (PZU).
4 sierpnia 2021 roku Zarząd PZU Życie powołał Krzysztofa Kozłowskiego na stanowisko Dyrektora Grupy PZU w PZU Życie.
Z dniem 24 sierpnia 2021 roku Ernesta Bejdę odwołano ze stanowiska Dyrektora Grupy PZU w PZU Życie.
4 lutego 2022 roku powołano Krzysztofa Szypułę na stanowisko Dyrektora Grupy PZU w PZU.
Od 4 lutego 2022 roku do dnia podpisania skonsolidowanego sprawozdania finansowego Dyrektorami Grupy PZU byli:
Aleksandra Agatowska (PZU);
Krzysztof Kozłowski (PZU Życie);
Bartłomiej Litwińczuk (PZU);
Dorota Macieja (PZU);
Krzysztof Szypuła (PZU).
5. Podstawowe zasady (polityka) rachunkowości i kluczowe szacunki i osądy
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe sporządzono w oparciu o następujące zasady wyceny:
według wartości godziwej dla instrumentów pochodnych, aktywów i zobowiązań finansowych przeznaczonych do obrotu,
instrumentów kapitałowych, jednostek uczestnictwa i certyfikatów inwestycyjnych funduszy inwestycyjnych, aktywów
finansowych zaklasyfikowanych do modelu biznesowego, którego celem jest osiąganie korzyści z pozyskiwania
kontraktowych przepływów pieniężnych oraz ze sprzedaży aktywów finansowych i jednocześnie spełniających test SPPI,
pozostałych aktywów finansowych niespełniających kryterium SPPI;
według zamortyzowanego kosztu dla aktywów finansowych zaklasyfikowanych do modelu biznesowego, którego celem
jest osiąganie korzyści z pozyskiwania kontraktowych przepływów pieniężnych i jednocześnie spełniających test SPPI oraz
pozostałych zobowiązań finansowych;
według kosztu historycznego dla aktywów i zobowiązań niefinansowych.
Sporządzenie skonsolidowanego sprawozdania finansowego zgodnie z MSSF wymaga od Zarządu PZU dokonania
profesjonalnych osądów oraz szacunków i założeń, które mają wpływ na przyjęte zasady rachunkowości oraz prezentowane
wartości aktywów, pasywów, przychodów oraz kosztów.
Szacunki oraz związane z nimi założenia opierają się na doświadczeniu historycznym oraz innych czynnikach, które są uznawane
za racjonalne w danych okolicznościach, a ich wyniki dają podstawę profesjonalnego osądu co do wartości księgowej aktywów
i zobowiązań, która nie wynika bezpośrednio z innych źródeł.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
35
Dokonując osądów, szacunków czy też przyjmując założenia Zarząd PZU może, w istotnych kwestiach, opierać się na opiniach
niezależnych ekspertów.
Faktyczna wartość może różnić się od wartości szacowanej. Osądy, szacunki i związane z nimi założenia podlegają bieżącej
weryfikacji. Ich zmiany są ujmowane w sposób opisany w punkcie 5.1.
Grupa PZU dokonała oceny przyjętych szacunków i założeń i uwzględniła w nich wpływ skutków pandemii COVID-19 na
poszczególne pozycje aktywów i zobowiązań Grupy PZU. Biorąc pod uwagę niepewność co do dalszego rozwoju sytuacji
ekonomicznej wykonane szacunki mogą ulec zmianie w przyszłości. Niepewność dotyczy przede wszystkim prognoz
dotyczących założeń makroekonomicznych, w szczególności odnoszących się do kluczowych wskaźników gospodarczych
(poziom oczekiwanego ożywienia gospodarczego, PKB, zatrudnienie, ceny mieszkań, możliwe zakłócenia na rynkach
kapitałowych), możliwych zakłóceń w działalności wynikających z decyzji podejmowanych przez instytucje państwowe,
przedsiębiorstwa i konsumentów, skuteczności programów pomocowych, opracowanych w celu wspierania przedsiębiorstw
i konsumentów oraz kształtowania się poziomu śmiertelności.
Najważniejsze zasady rachunkowości oraz szacunki i oceny zastosowane przy sporządzaniu skonsolidowanego sprawozdania
finansowego opisano poniżej oraz w poszczególnych notach, zgodnie z poniższą tabelą.
Pozycja rachunku zysków i strat
Numer
noty
Pozycja sprawozdania z sytuacji finansowej
Numer
noty
Składki ubezpieczeniowe przypisane brutto
10
Wartość firmy
27
Przychody z tytułu prowizji i opłat
11
Wartości niematerialne
28
Przychody odsetkowe wyliczone przy zastosowaniu
efektywnej stopy procentowej
12
Odroczone koszty akwizycji
30
Wynik z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów
finansowych i inwestycji
14
Rzeczowe aktywa trwałe
31
Zmiana wartości odpisów na oczekiwane straty kredytowe
i odpisów z tytułu utraty wartości instrumentów
finansowych
38
Nieruchomości inwestycyjne
32
Odszkodowania, świadczenia oraz zmiana stanu rezerw
techniczno-ubezpieczeniowych
18
Aktywa stanowiące zabezpieczenie zobowiązań
36
Koszty odsetkowe
20
Jednostki wyceniane metodą praw własności
33
Koszty akwizycji
21
Należności od klientów z tytułu kredytów
34
Koszty administracyjne
22
Pochodne instrumenty finansowe
35
Podatek dochodowy
25
Inwestycyjne (lokacyjne) aktywa finansowe
36
Środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych
39
Aktywa i zobowiązania przeznaczone do sprzedaży
49
Kapitały przypadające właścicielom jednostki
dominującej
40
Udziały niekontrolujące
2.4
Rezerwy techniczno–ubezpieczeniowe
41
Zobowiązania podporządkowane
42
Zobowiązania z tytułu emisji własnych dłużnych
papierów wartościowych
43
Zobowiązania wobec banków
44
Zobowiązania wobec klientów z tytułu depozytów
45
Inne zobowiązania
46
Rezerwy
47
Odroczony podatek dochodowy
48
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
36
5.1 Zmiany zasad rachunkowości, szacunków, błędy lat poprzednich
Zmiany zasad rachunkowości dokonywane są tylko wówczas, gdy:
wymagają tego postanowienia MSSF lub
prowadzi to do tego, iż zawarte w sprawozdaniu finansowym informacje o wpływie transakcji, innych zdarzeń i warunków
na sytuację finansową, wynik finansowy czy też przepływy pieniężne Grupy PZU będą bardziej przydatne i wiarygodne.
Zmianę zasad (polityki) rachunkowości związaną z początkowym zastosowaniem MSSF rozlicza się zgodnie z określonymi
przepisami przejściowymi zawartymi w tych MSSF. Jeśli zmiana zasad (polityki) rachunkowości dokonywana jest w związku
z początkowym zastosowaniem MSSF, które nie zawierają określonych przepisów przejściowych dotyczących tej zmiany lub
zmiany dokonuje się dobrowolnie, zmianę tę jednostka wprowadza retrospektywnie. Retrospektywne wprowadzenie zmiany
zasad (polityki) rachunkowości dokonywane jest poprzez korektę w sprawozdaniu z sytuacji finansowej salda otwarcia każdej
pozycji kapitału własnego, której ta zmiana dotyczy dla najwcześniejszego prezentowanego okresu oraz ujawnienie innych
danych porównawczych dla każdego okresu, tak jak gdyby zmienione zasady (polityka) rachunkowości były stosowane od
zawsze.
Pozycje sprawozdania finansowego ustalone na podstawie szacunku podlegają weryfikacji, jeśli zmienią się okoliczności będące
podstawą dokonanych szacunków lub w wyniku pozyskania nowych informacji czy zdobycia większego doświadczenia.
Skutki zmiany wartości szacunkowej uwzględnia się prospektywnie, co oznacza, że koryguje się wartości dotyczące transakcji,
innych zdarzeń i warunków od momentu, w którym nastąpiła zmiana (wpływa tylko na bieżące sprawozdanie z całkowitych
dochodów, bądź na wyniki danego okresu i okresów przyszłych).
Przyjmuje się założenie, że błędy koryguje się już w okresie, w którym zostały popełnione (a nie odkryte), zatem istotne błędy
poprzednich okresów koryguje się retrospektywnie, a różnice odnosi na kapitał własny.
Zarówno w 2021, jak i w 2020 roku nie dokonano korekt błędów lat ubiegłych.
5.2 Zmiany w stosowanych MSSF
5.2.1. Standardy i interpretacje oraz zmiany standardów wchodzące w życie od 1 stycznia 2021 roku
W skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym zastosowano następujące zmiany w standardach.
Nazwa
standardu/interpretacji
Rozporządzenie
zatwierdzające
Komentarz
Zmiany do MSSF 4 –
Przedłużenie
tymczasowego
zwolnienia ze
stosowania MSSF 9
2020/2097
Zmiana przedłuża tymczasowe zwolnienie ze stosowania MSSF 9 o dwa lata (odracza termin
wygaśnięcia zwolnienia z okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2021 roku na okresy
roczne rozpoczynające się 1 stycznia 2023 roku lub później – zgodnie z terminem wejścia w życie
MSSF 17 Kontrakty ubezpieczeniowe), przy czym wcześniejsze wdrożenie jest dopuszczalne.
Zmiana wynika z opublikowanych 25 czerwca 2020 roku zmian do MSSF 17.
Zmiana nie miała zastosowania w Grupie PZU, ze względu na fakt wdrożenia MSSF 9
z początkiem 2018 roku.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
37
Nazwa
standardu/interpretacji
Rozporządzenie
zatwierdzające
Komentarz
Zmiany do MSSF 9,
MSR 39, MSSF 7, MSSF 4
i MSSF 16 – Reforma
referencyjnej stopy
procentowej
(IBOR - faza 2)
2021/25
Główne zmiany określają, że:
rozliczanie modyfikacji aktywów finansowych, zobowiązań finansowych i zobowiązań
leasingowych, które będą wymagane jako bezpośrednia konsekwencja reformy
wskaźników stóp procentowych i dokonanych na ekonomicznie równoważnych zasadach,
poprzez aktualizację efektywnej stopy procentowej,
reforma wskaźników stóp procentowych bezpośrednio nie powoduje zaprzestania
stosowania zasad rachunkowości zabezpieczeń. Powiązania zabezpieczające (i związana
z nimi dokumentacja) muszą zostać zmienione w celu uwzględnienia modyfikacji pozycji
zabezpieczanej, instrumentu zabezpieczającego i zabezpieczanego ryzyka. Zmienione
powiązania zabezpieczające powinny spełniać wszystkie kryteria kwalifikujące do
stosowania rachunkowości zabezpieczeń, w tym wymogi dotyczące efektywności,
celem umożliwienia użytkownikom zrozumienia charakteru i zakresu ryzyk wynikających
z reformy wskaźników stóp procentowych, na które jednostka jest narażona, oraz
sposobu, w jaki jednostka zarządza tymi ryzykami, a także postępów jednostki
w przechodzeniu z wskaźników stóp procentowych na alternatywne stopy referencyjne
oraz w jaki sposób jednostka zarządza tym przejściem, wymagane jest ujawnienie:
informacji o sposobie zarządzania przejściem z wskaźników referencyjnych stóp
procentowych na alternatywne stopy referencyjne, postępach poczynionych na dzień
sprawozdawczy oraz ryzyku wynikającym z przejścia,
informacji ilościowych na temat aktywów finansowych niebędących instrumentami
pochodnymi, zobowiązań finansowych niebędących instrumentami pochodnymi
i instrumentów pochodnych, które nadal podlegają referencyjnym wskaźnikom stóp
procentowych podlegającym reformie, wykazanych w podziale według znaczących
wskaźników referencyjnych stóp procentowych,
informacji w zakresie, w jakim reforma wskaźników stóp procentowych
spowodowała zmiany w strategii zarządzania ryzykiem jednostki, opis tych zmian
oraz sposób zarządzania tym ryzykiem przez jednostkę.
Wpływ analizy zmiany standardów na skonsolidowane sprawozdanie finansowe
zaprezentowano w punktach 7.5.3.1 i 35.1.
Zmiana do MSSF 16 –
modyfikacje płatności
wynikające z pandemii
COVID-19 po 30 czerwca
2021 roku
2021/1421
Zmiana umożliwia przedłużenie możliwości potraktowania zmian dotyczących płatności
leasingowych wynikających z udzielonych udogodnień tak, jakby nie stanowiły modyfikacji
leasingu na wszystkie płatności, których termin przypada najpóźniej do 30 czerwca 2022 roku
lub wcześniej (obecne ułatwienie dotyczy wyłącznie płatności, których termin przypada
najpóźniej do 30 czerwca 2021 roku). Zmiana powinna być zastosowana retrospektywnie,
z rozpoznaniem skumulowanego efektu jako korekty bilansu otwarcia zysków zatrzymanych lub
innego składnika kapitału na początek rocznego okresu, w którym ta zmiana została
zastosowana.
Zmiana nie miała istotnego wpływu na skonsolidowane sprawozdanie Grupy PZU.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
38
5.2.2. Standardy i interpretacje oraz zmiany standardów wydane, jeszcze nieobowiązujące
Zatwierdzone rozporządzeniem Komisji Europejskiej:
Nazwa standardu/
interpretacji
Data wejścia
w życie
Rozporządzenie
zatwierdzające
Komentarz
Zmiana do MSR 16 –
Rzeczowe aktywa trwałe:
przychody osiągnięte
przed oddaniem do
użytkowania
1 stycznia 2022
2021/1080
Zmiana zabrania odliczania od wartości początkowej rzeczowych aktywów trwałych kwot uzyskanych ze sprzedaży produktów, wytworzonych w trakcie
doprowadzania składnika aktywów do stanu zdatności do użytkowania zgodnie z przeznaczeniem (z produkcji testowej). Takie wpływy ze sprzedaży
i związane z nimi koszty będą ujmowane w wyniku finansowym.
Zmiana nie będzie miała istotnego wpływu na skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy PZU.
Zmiana do MSR 37 –
Umowy rodzące
obciążenia – koszty
wypełnienia
obowiązków umownych
1 stycznia 2022
2021/1080
Zmiany określają, jakie koszty należy uwzględniać przy ocenie, czy dana umowa jest umową rodzącą obciążenia. W zmianach sprecyzowano, że „koszty
wykonania umowy” to koszty bezpośrednio związane z umową i obejmują:
przyrostowe koszty wykonania umowy, np. koszty materiałów bezpośrednich, robocizna bezpośrednia oraz
alokację innych kosztów, które są bezpośrednio związane z wykonaniem umowy, np. alokacja odpisu amortyzacyjnego od pozycji rzeczowych
aktywów trwałych wykorzystywanych do wykonania umowy.
Zmiana nie będzie miała istotnego wpływu na skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy PZU.
Zmiany do MSSF 3
1 stycznia 2022
2021/1080
Zmiany obejmują:
aktualizacja odniesień do Założeń koncepcyjnych (z 2018 roku zamiast 1989 roku);
dodanie konieczności stosowania MSR 37 lub KIMSF 21 zamiast założeń koncepcyjnych – w przypadku transakcji i zdarzeń objętych zakresem tego
standardu i interpretacji na potrzeby identyfikacji zobowiązań przejętych w transakcji połączenia jednostek;
jednoznaczny zakaz ujmowania aktywów warunkowych nabytych w ramach połączenia jednostek.
Zmiana nie będzie miała wpływu na skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy PZU.
Zmiany do MSSF 2018 –
2020
1 stycznia 2022
2021/1080
Zmiany dotyczą:
1. MSSF 1 – zmiana zezwala jednostce zależnej, która przyjmuje MSSF do stosowania później niż jej jednostka dominująca i stosuje paragraf D16(a)
MSSF 1, na wycenę skumulowanych różnic kursowych przy użyciu kwot zaraportowanych w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym jednostki
dominującej na podstawie daty przejścia jednostki dominującej na MSSF;
2. MSSF 9 – zmiana wyjaśnia, że na potrzeby testu „10 procent” do oceny, czy należy zaprzestać ujmowania zobowiązania finansowego należy
uwzględniać jedynie opłaty zapłacone lub otrzymane między pożyczkobiorcą a pożyczkodawcą, w tym opłaty zapłacone lub otrzymane przez
pożyczkobiorcę lub pożyczkodawcę w imieniu drugiej strony;
3. MSSF 16 – zmiana usuwa przykład dotyczący zwrotu kosztów ulepszeń leasingu przez leasingodawcę (ze względu na niejasności z nim związane);
4. MSR 41 – w celu zapewnienia spójności z MSSF 13, zmiana usuwa wymóg z paragrafu 22 MSR 41, zgodnie z którym jednostki powinny wyłączać
przepływy pieniężne z opodatkowania przy wycenie wartości godziwej składnika aktywów biologicznych metodą wartości bieżącej.
Zmiany nie będą miały istotnego wpływu na skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy PZU.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
39
Nazwa standardu/
interpretacji
Data wejścia
w życie
Rozporządzenie
zatwierdzające
Komentarz
MSSF 17 – Kontrakty
ubezpieczeniowe
1 stycznia 2023
2021/2036
Celem standardu jest określenie jednolitych zasad rachunkowości dla wszystkich typów kontraktów ubezpieczeniowych, z uwzględnieniem posiadanych
przez ubezpieczyciela kontraktów reasekuracyjnych. Wprowadzenie spójnych zasad wyceny powinno zapewnić porównywalność raportów finansowych
pomiędzy jednostkami, państwami i rynkami kapitałowymi.
Nowy standard definiuje jako kontrakt ubezpieczeniowy umowę, w której jedna strona przyjmuje znaczące ryzyko ubezpieczeniowe od posiadacza
polisy i zobowiązuje się do zrekompensowania posiadaczowi polisy niekorzystnego efektu określonego, niepewnego przyszłego zdarzenia. Poza
zakresem standardu pozostaną m.in. umowy inwestycyjne, gwarancje na produkt, gwarancje kredytowe, obligacje katastroficzne i tzw. pogodowe
instrumenty pochodne (umowy, które wymagają płatności w oparciu o czynnik klimatyczny, geologiczny lub inną zmienną fizyczną, która nie jest
specyficzna dla strony umowy).
Standard wprowadza definicję granicy kontraktu, definiując jej początek jako wcześniejszy z momentów – początek ochrony, data wymagalności
pierwszej składki, moment, gdy fakty i okoliczności wskazują, że umowa należy do grupy umów rodzących obciążenia. Koniec granicy kontraktu
występuje, gdy ubezpieczyciel ma prawo lub praktyczną możliwość ponownej oceny ryzyka dla konkretnego posiadacza polisy lub grupy polis, a wycena
składki nie obejmuje ryzyka związanego z przyszłymi okresami.
Jednym z głównych założeń standardu jest ujmowanie całej spodziewanej straty na kontraktach ubezpieczeniowych w momencie, kiedy jednostka
ocenia, że zawarty kontrakt rodzi obciążenie, co może mieć miejsce na dzień początkowego ujęcia tego kontraktu lub przy późniejszej wycenie.
Zgodnie z MSSF 17 kontrakty będą wyceniane zgodnie z poniższymi metodami:
GMM – General Measurement Model – podstawowy model wyceny, gdzie łączną wartość zobowiązania ubezpieczeniowego kalkuluje się jako sumę:
o zdyskontowanej wartości najlepszego oszacowania przyszłych przepływów pieniężnych – oczekiwanych (ważonych prawdopodobieństwem)
przepływów pieniężnych ze składek, roszczeń, świadczeń, wydatków i kosztów akwizycji,
o korekty ryzyka z tytułu ryzyka niefinansowego (ang. risk adjustment for non-financial risk – RA) – indywidualnego oszacowania niepewności
związanej z ilością oraz czasem przyszłych przepływów pieniężnych oraz
o marży kontraktowej (contractual service margin – CSM) – reprezentującej oszacowanie przyszłych zysków rozpoznawanych w czasie trwania
polisy. Wartość CSM jest wrażliwa na zmiany oszacowań przepływów pieniężnych, wynikających np. ze zmian założeń nieekonomicznych.
CSM nie może być wartością ujemną – wszelkie straty z kontraktu rozpoznaje się natychmiast w rachunku zysków i strat.
PAA – premium allocation approach – model uproszczony, który można zastosować do wyceny kontraktów ubezpieczeniowych o okresie ochrony
nieprzekraczającym 1 roku lub gdy jego zastosowanie nie prowadzi do istotnych różnic w stosunku do modelu GMM. W tym modelu wycena
zobowiązania z tytułu pozostałej ochrony ubezpieczeniowej (liability for remaining coverage) jest analogiczna do mechanizmu rezerwy składki, bez
oddzielnej prezentacji RA i CSM, natomiast wycenę zobowiązania z tytułu zaistniałych szkód (liability for incurred claims) przeprowadza się za
pomocą modelu GMM (bez kalkulacji CSM).
VFA – variable fee approach – model stosowany dla kontraktów ubezpieczeniowych z bezpośrednim udziałem w zysku. Wartość zobowiązania
liczona jest analogicznie, jak w modelu GMM, wartość CSM jest dodatkowo wrażliwa na zmiany założeń ekonomicznych.
MSSF 17 zakłada odrębne ujmowanie kontraktów reasekuracyjnych od reasekurowanych kontraktów ubezpieczeniowych. Cedent wycenia kontrakty
reasekuracyjne za pomocą zmodyfikowanej metody GMM lub (o ile to możliwe) – metodą PAA. Modyfikacje metody GMM wynikają przede wszystkim
z faktu, iż kontrakty reasekuracyjne są zazwyczaj aktywem, a nie zobowiązaniem, a cedent raczej płaci wynagrodzenie reasekuratorowi niż czerpie zyski
z kontraktu. Modyfikacje mają także zredukować rozbieżności wynikające z odrębnego ujmowania kontraktu reasekuracyjnego od reasekurowanych
kontraktów ubezpieczeniowych.
W przypadku kontraktów reasekuracyjnych zarówno zysk netto, jak i koszt netto skalkulowane na moment rozpoznania kontraktu ujmuje się
w sprawozdaniu z sytuacji finansowej i rozlicza przez okres ochrony reasekuracyjnej. Założenia do wyceny kontraktu reasekuracyjnego powinny być
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
40
Nazwa standardu/
interpretacji
Data wejścia
w życie
Rozporządzenie
zatwierdzające
Komentarz
spójne z używanymi do wyceny reasekurowanych kontraktów ubezpieczeniowych. Dodatkowo wycena powinna uwzględniać ryzyko niewywiązania się
reasekuratora ze swoich zobowiązań.
Grupa PZU jest w trakcie prac projektowych dotyczących wdrożenia standardu we wszystkich ubezpieczeniowych spółkach Grupy PZU. W ramach
projektu Grupa PZU pracuje m.in. nad:
opracowaniem szczegółów metodologii wyceny poszczególnych typów kontraktów oraz sposobu prezentacji informacji finansowych wymaganych
przez MSSF 17 w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym;
budową docelowego procesu raportowego;
wprowadzeniem zmian koniecznych do zaimplementowania w systemach IT, procesach i obszarach, na który istotny wpływ będzie miało
wdrożenie MSSF 17;
wdrożeniem systemu IT wspierającego proces raportowania finansowego zgodnie z wymogami MSSF 17;
gromadzeniem danych historycznych dotyczących polis, koniecznych do wyliczeń na datę przejścia (ang. transition date);
budową repozytoriów danych wejściowych i wyjściowych ułatwiających automatyzację przeliczeń.
W obecnej fazie projektu implementacji MSSF 17 kontynuowane są próbne przeliczenia we wszystkich ubezpieczeniowych jednostkach Grupy PZU oraz
analizowany jest wpływ wprowadzanych zmian na całkowite dochody, kapitały własne oraz prezentowane w skonsolidowanym sprawozdaniu
finansowym informacje. Ze względu na toczące się wciąż w Grupie PZU prace nad ostateczną metodyką w zakresie praktycznego zastosowania MSSF 17
ostateczne decyzje dotyczące przyjętych zasad rachunkowości oraz istotnych osądów zostaną podjęte przez Grupę PZU w późniejszym terminie. Z tego
powodu rzetelne oszacowanie faktycznego wpływu zastosowania MSSF 17 na skonsolidowane sprawozdanie finansowe nie jest jeszcze możliwe.
Zmiany do MSR 1 –
Prezentacja sprawozdań
finansowych
1 stycznia 2023
2022/357
Zgodnie ze zmianami jednostka będzie zobowiązania do ujawnienia istotnych zamiast znaczących (jak do tej pory) zasad rachunkowości. Zmiana
zawiera przykłady identyfikacji istotnych zasad rachunkowości i precyzuje, że zasada rachunkowości może być istotna ze względu na swoją naturę,
nawet jeżeli wartości liczbowe są nieistotne. Zasada rachunkowości jest istotna, jeżeli użytkownicy sprawozdania finansowego potrzebują jej do
zrozumienia innych istotnych informacji w tym sprawozdaniu. Ujawnianie nieistotnych zasad rachunkowości nie może przesłaniać istotnych zasad
rachunkowości.
Zmiana nie będzie miała istotnego wpływu na skonsolidowane sprawozdanie Grupy PZU.
Zmiany do MSR 8 –
Zasady (polityka)
rachunkowości, zmiany
wartości szacunkowych i
korygowanie błędów
1 stycznia 2023
2022/357
Zmiany do MSR 8 obejmują:
zastąpienie definicji zmiany wartości szacunkowych definicją wartości szacunkowych. Zgodnie z nową definicją wartości szacunkowe to „kwoty
pieniężne w sprawozdaniach finansowych, które są objęte niepewnością wyceny”;
wyjaśnienie, że zmiana wartości szacunkowej wynikająca z nowych informacji lub nowych wydarzeń nie stanowi korekty błędu. Ponadto skutki
zmiany danych wejściowych lub techniki wyceny zastosowanej do ustalenia wartości szacunkowej stanowią zmiany wartości szacunkowych, o ile
nie wynikają one z korekty błędów poprzednich okresów;
wyjaśnienie, że zmiana wartości szacunkowej może wpłynąć tylko na zysk lub stratę bieżącego okresu lub zysk lub stratę zarówno okresu
bieżącego, jak i okresów przyszłych. Skutek zmiany dotyczący bieżącego okresu ujmuje się jako przychód lub koszt bieżącego okresu. Ewentualny
wpływ na przyszłe okresy ujmuje się jako przychód lub koszt w przyszłych okresach.
Zmiana nie będzie miała istotnego wpływu na skonsolidowane sprawozdanie Grupy PZU.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
41
Niezatwierdzone przez Komisję Europejską:
Nazwa
standardu/
interpretacji
Data wydania
przez RMSR
Data wejścia w
życie (wg RMSR)
Komentarz
Zmiana do MSR 1 –
klasyfikacja
zobowiązań jako
krótko i
długoterminowe
23 stycznia 2020
1 stycznia 2023
Zmiana precyzuje, że przy określaniu prawa do odroczenia realizacji zobowiązania bierze się pod uwagę warunki istniejące na koniec okresu
sprawozdawczego, a także, że klasyfikacja nie zależy od intencji lub oczekiwań jednostki co do chęci skorzystania z możliwości odroczenia realizacji
zobowiązania.
Zmiany nie będą miały wpływu na skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy PZU.
Zmiana do MSR 12
– Podatek
dochodowy
7 maja 2021
1 stycznia 2023
Zgodnie ze zmianą zwolnienie określone w MSR 12.15b) dotyczące początkowego rozpoznania aktywa bądź rezerwy z tytułu podatku odroczonego nie będzie
dotyczyło transakcji, w których powstają zarówno dodatnie, jak i ujemne różnice przejściowe, skutkujące koniecznością rozpoznania jednocześnie aktywa
i zobowiązania z tytułu podatku odroczonego (np. w przypadku transakcji leasingu).
Zmiana ma zastosowanie do transakcji, które mają miejsce w dniu lub po dniu rozpoczynającym najwcześniejszy okres porównywalny prezentowany
w sprawozdaniu finansowym.
Zmiana nie będzie miała istotnego wpływu na skonsolidowane sprawozdanie Grupy PZU.
Zmiana do MSSF
17 – Kontrakty
ubezpieczeniowe
9 grudnia 2021
1 stycznia 2023
9 grudnia 2021 roku RMSR wydała zmianę do MSSF 17 dotyczącą informacji porównywalnych o aktywach finansowych prezentowanych w momencie
pierwszego zastosowania MSSF 17. Zmiana ma pomóc uniknąć przejściowych niedopasowań księgowych pomiędzy aktywami finansowymi
a zobowiązaniami z tytułu umów ubezpieczeniowych wynikających z różnych wymogów dotyczących prezentacji danych porównywalnych pomiędzy MSSF 9
i MSSF 17.
Zmiana nie będzie miała znaczenia dla Grupy PZU, która zaimplementowała MSSF 9 w 2018 roku.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
42
Podsumowując, Grupa PZU nie przewiduje, aby wprowadzenie powyższych standardów oraz interpretacji (z wyjątkiem MSSF 17)
miało istotny wpływ na stosowane przez Grupę PZU zasady rachunkowości.
5.3 Objaśnienie różnicy między rocznym skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym za 2020 rok
a niniejszym skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym
W celu zwiększenia przejrzystości sprawozdania z sytuacji finansowej dokonano wyodrębnienia w osobnej linii papierów
wartościowych, stanowiących zabezpieczenie zobowiązań, w przypadku których otrzymujący ma prawo te papiery sprzedać lub
wymienić na inne zabezpieczenie.
Zmiana spowodowała konieczność przekształcenia danych porównawczych, natomiast nie miała wpływu na sumę bilansową.
Wpływ zmiany na dane porównawcze skonsolidowanego sprawozdania z sytuacji finansowej przedstawia tabela:
Aktywa
31 grudnia 2020
(przed
przekształceniem)
Zmiana
31 grudnia 2020
(przekształcone)
1 stycznia 2020
(przed
przekształceniem)
Zmiana
1 stycznia 2020
(przekształcone)
Aktywa stanowiące
zabezpieczenie zobowiązań
-
1 481
1 481
-
933
933
Inwestycyjne (lokacyjne)
aktywa finansowe
140 922
(1 481)
139 441
111 416
(933)
110 483
Wyceniane w
zamortyzowanym koszcie
66 864
(584)
66 280
45 938
(335)
45 603
Wyceniane w wartości
godziwej przez inne
całkowite dochody
64 248
(376)
63 872
55 211
(380)
54 831
Wyceniane w wartości
godziwej przez wynik
finansowy
9 810
(521)
9 289
10 267
(218)
10 049
Aktywa, razem
378 974
-
378 974
343 385
-
343 385
5.4 Zasady konsolidacji
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok obrotowy zakończony 31 grudnia 2021 roku obejmuje dane finansowe
jednostki dominującej i wszystkich jednostek zależnych, po wyeliminowaniu wzajemnych transakcji.
Jednostka zależna to jednostka, nad którą inna jednostka sprawuje kontrolę, czyli jednocześnie: sprawuje władzę nad
jednostką, podlega ekspozycji na zmienne wyniki finansowe lub posiada prawa do zmiennych wyników finansowych oraz
posiada możliwość wykorzystania sprawowanej władzy do wywierania wpływu na wysokość swoich dochodów finansowych.
Konsolidacja polega na łączeniu podobnych pozycji aktywów, zobowiązań, kapitału własnego, przychodów, kosztów
i przepływów pieniężnych jednostki dominującej oraz jej jednostek zależnych, a następnie wyłączeniu wartości bilansowej
inwestycji jednostki dominującej w każdej z jednostek zależnych oraz tej części kapitału własnego każdej z jednostek zależnych,
która odpowiada udziałowi jednostki dominującej. Wyłączeniu podlegają również aktywa i zobowiązania, przychody, koszty
i przepływy pieniężne odnoszące się do transakcji między jednostkami Grupy PZU.
Sprawozdania finansowe jednostek zależnych sporządzane są za ten sam okres sprawozdawczy, co sprawozdanie jednostki
dominującej.
Jednostki zależne konsoliduje się od dnia objęcia kontroli do dnia ustania kontroli.
Zasady przeliczania aktywów, zobowiązań oraz całkowitych dochodów zagranicznych jednostek zależnych wyrażonych
w walutach obcych przedstawiono w punkcie 5.5.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
43
5.4.1. Osądy w zakresie sprawowania kontroli
W celu stwierdzenia, czy Grupa PZU dysponuje prawami, które są wystarczające do zapewnienia władzy, czyli praktycznej
możliwości kierowania istotnymi działaniami w sposób jednostronny Grupa PZU analizuje m. in.:
jak dużą liczbą głosów dysponuje na walnym zgromadzeniu i czy posiada więcej praw głosów niż inni inwestorzy
(uwzględniając przy tym potencjalne prawa głosu oraz prawa wynikające z innych ustaleń umownych);
jak dużo podmiotów musiałoby podjąć wspólne działanie w celu przegłosowania Grupy PZU;
rozkład głosów podczas poprzednich walnych zgromadzeń;
czy kluczowy personel jednostki lub członkowie organu zarządzającego jednostką, w której dokonano inwestycji to osoby
powiązane z Grupą PZU;
zdolność powoływania członków organów zarządzających lub nadzorujących danej jednostki;
ewentualne zobowiązania do zapewnienia nieprzerwanego funkcjonowania jednostki, w której dokonano inwestycji;
możliwość zobligowania lub powstrzymania danej jednostki od dokonania istotnych transakcji;
inne przesłanki.
Poniżej przestawiono analizę przesłanek sprawowania kontroli nad Pekao oraz Alior Bankiem na 31 grudnia 2021 roku.
Kryterium
Pekao
Alior Bank
Udział w głosach na walnym
zgromadzeniu
20,02%
31,93%
Pozostały akcjonariat
Tylko dwóch akcjonariuszy posiada pakiety akcji
powyżej 5%, stanowiące łącznie 11% akcji. Pozostały
akcjonariat jest rozdrobniony i znaczna liczba
podmiotów musiałaby podjąć wspólne działania w celu
przegłosowania PZU na walnym zgromadzeniu.
Tylko dwóch akcjonariuszy posiada pakiety akcji
powyżej 5%, stanowiące łącznie 16% akcji. Pozostały
akcjonariat jest rozdrobniony i znaczna liczba
podmiotów musiałaby podjąć wspólne działania w celu
przegłosowania PZU na walnym zgromadzeniu.
Porozumienia między
akcjonariuszami
23 stycznia 2017 roku PZU oraz PFR (posiadający 12,8%
kapitału zakładowego Pekao) podpisali Porozumienie
Akcjonariuszy w celu budowania długoterminowej
wartości Pekao, prowadzenia wobec Pekao polityki
zmierzającej do zapewnienia rozwoju, stabilności
finansowej oraz skutecznego i ostrożnego zarządzania
Pekao. Określa ono zasady współpracy PZU i PFR, w
szczególności w zakresie wspólnego wykonywania
prawa głosu z posiadanych akcji, a także prowadzenia
wspólnej długoterminowej polityki w zakresie
działalności Pekao. Porozumienie Akcjonariuszy daje
możliwość realnego wpływania na politykę operacyjną
Pekao.
Zarząd PZU nie posiada informacji o ewentualnych
porozumieniach zawartych pomiędzy innymi
akcjonariuszami Pekao.
Zarząd PZU nie posiada informacji o ewentualnych
porozumieniach zawartych pomiędzy innymi
akcjonariuszami Alior Banku.
Potencjalne prawa głosu
Nie stwierdzono istnienia potencjalnych praw głosu.
Nie stwierdzono istnienia potencjalnych praw głosu.
Możliwość podjęcia uchwał
zgodnie z intencją PZU
Analiza frekwencji na przeszłych walnych
zgromadzeniach nie daje jednoznacznych podstaw do
zanegowania kontroli.
Analiza frekwencji na przeszłych walnych
zgromadzeniach nie daje jednoznacznych podstaw do
zanegowania kontroli.
Przedstawiciele PZU w
organach jednostki
Wśród członków Rady Nadzorczej znajdują się osoby
pełniące kluczowe funkcje kierownicze w PZU.
Wśród członków Rady Nadzorczej znajdują się osoby
pełniące kluczowe funkcje kierownicze w PZU.
Zobowiązania inwestorskie i
narażenie na zmienność
wyników finansowych
W związku z działaniami dotyczącymi bancassurance,
assurbanking, wspólnych inicjatyw w obszarze kosztów
w tym IT i nieruchomości pomiędzy PZU a Pekao, PZU
ma dostęp do wyników finansowych, działań i operacji
niedostępnych dla pozostałych posiadaczy akcji Pekao.
Grupa PZU podjęła zobowiązania inwestorskie wobec
Alior Banku, a także prowadzi wspólne operacje z Alior
Bankiem, przez co jest bardziej narażona na zmienność
wyników finansowych Alior Banku, niż wynikałoby to
z udziału procentowego w kapitale Alior Banku.
W świetle powyższych przesłanek uznano, że Grupa PZU nieprzerwanie sprawuje kontrolę zarówno nad Pekao (od 7 czerwca
2017 roku), jak i nad Alior Bankiem (od 18 grudnia 2015 roku) wraz z ich jednostkami zależnymi i dlatego objęto je konsolidacją.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
44
5.4.2. Zasady konsolidacji funduszy inwestycyjnych
Grupa PZU przyjęła, że sprawuje kontrolę nad funduszem inwestycyjnym, jeżeli łącznie spełnione są przesłanki:
spółki Grupy PZU posiadają łącznie zdolność użycia swojej władzy nad funduszem w celu oddziaływania na wartość zwrotu
z inwestycji, przy czym przesłankami tej zdolności są m. in. kontrola nad towarzystwem funduszy inwestycyjnych i znaczny
udział w łącznej liczbie głosów na zgromadzeniu inwestorów lub radzie inwestorów;
łączna ekspozycja spółek Grupy PZU na zmienne zwroty z zaangażowania w fundusz inwestycyjny jest znaczna, co oznacza,
że łączny udział spółek Grupy PZU w aktywach netto tego funduszu jest równy lub przekracza 20% (przy czym do ustalenia
tak rozumianego łącznego udziału nie wlicza się aktywów funduszu będących aktywami netto umów ubezpieczeniowych
lub inwestycyjnych z funduszem kapitałowym (unit-linked)). Przyjmuje się, że w przypadku zaangażowania niższego niż 20%
aktywów netto funduszu ekspozycja na zmienność wyników finansowych funduszu, rozpatrywana łącznie z uprawnieniami
decyzyjnymi stanowią przesłankę stwierdzenia niekontrolowania takiego funduszu.
Grupa PZU dopuszcza utrzymanie konsolidacji (lub odpowiednio nieobejmowanie konsolidacją) funduszu przez dwa kolejne
kwartały następujące po kwartale, na koniec którego po raz pierwszy stwierdzono spadek (lub odpowiednio wzrost) udziału
w aktywach netto funduszu poniżej (lub odpowiednio powyżej) 20% w sytuacji, gdy spadek ten (lub odpowiednio wzrost) wynika
z wpłat (lub odpowiednio z wypłat) uczestników spoza Grupy PZU.
Fundusze inwestycyjne kontrolowane przez Grupę PZU są konsolidowane. Ich aktywa w całości prezentuje się w sprawozdaniu
z sytuacji finansowej jako aktywa finansowe wg rodzaju i klasyfikuje do odpowiednich portfeli, a zobowiązanie dotyczące
aktywów netto funduszu należących do inwestorów zewnętrznych – w pozycji „Inne zobowiązania”. W przypadku utraty kontroli
nad funduszem inwestycyjnym zaprzestaje się jego konsolidacji i wyłącza ze skonsolidowanego sprawozdania z sytuacji
finansowej aktywa i zobowiązania tego funduszu, a także ewentualne zobowiązania wobec jego uczestników. W zamian
prezentuje się jednostki uczestnictwa lub certyfikaty inwestycyjne odpowiadające wartości godziwej udziałów spółek Grupy PZU
w aktywach netto takiego funduszu.
5.5 Ujmowanie transakcji i sald wyrażonych w walutach obcych i zastosowane kursy walutowe
Transakcje przeprowadzane w walucie innej niż polski złoty ujmuje się po kursie obowiązującym w dniu dokonania transakcji,
ustalanym przez NBP. Na koniec okresu sprawozdawczego, pozycje pieniężne denominowane w walutach obcych przelicza się
według średniego kursu NBP obowiązującego na ten dzień. Pozycje niepieniężne wyceniane w wartości godziwej
i denominowane w walutach obcych wycenia się według kursu średniego NBP obowiązującego w dniu ustalenia wartości
godziwej. Zyski i straty wynikłe z przeliczenia walut odnosi się bezpośrednio do rachunku zysków i strat.
Dane finansowe zagranicznych jednostek zależnych przelicza się na polskie złote:
aktywa i zobowiązania – po średnim kursie ustalonym przez NBP obowiązującym na koniec okresu sprawozdawczego;
pozycje rachunku zysków i strat, innych całkowitych dochodów oraz przepływów pieniężnych – po średniej arytmetycznej
średnich kursów ustalanych przez NBP na daty kończące każdy miesiąc okresu sprawozdawczego.
Różnice z przeliczeń ujmuje się w pozycji „Różnice kursowe z przeliczenia” w kapitałach.
W skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym przyjęto następujące kursy walutowe:
Kursy walutowe przyjęte do
przeliczenia danych finansowych
zagranicznych jednostek
podporządkowanych
1 stycznia –
31 grudnia 2021
1 stycznia –
31 grudnia 2020
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
euro
4,5775
4,4742
4,5994
4,6148
funt brytyjski
5,3308
5,0240
5,4846
5,1327
hrywna ukraińska
0,1422
0,1439
0,1487
0,1326
5.6 Metoda nabycia
Nabycia jednostek zależnych przez Grupę PZU rozlicza się metodą nabycia.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
45
W przypadku każdej transakcji nabycia identyfikowana jest jednostka przejmująca oraz ustalany dzień przejęcia, którym jest
dzień objęcia kontroli nad nabywaną jednostką. W dniu przejęcia ujmuje się, osobno od wartości firmy, możliwe do
zidentyfikowania nabyte aktywa, przejęte zobowiązania oraz wszelkie niekontrolujące udziały w nabytej jednostce.
W dniu przejęcia, możliwe do zidentyfikowania nabyte aktywa i przejęte zobowiązania wycenia się w wartości godziwej.
W przypadku każdego nabycia, wszelkie niekontrolujące udziały w nabywanym podmiocie wycenia się w wartości
proporcjonalnego udziału w wartości godziwej możliwych do zidentyfikowania aktywów netto nabywanego podmiotu.
Wycena aktywów i zobowiązań w wartości godziwej wiąże się z istotną niepewnością dotyczącą szacunków, gdyż wymaga od
Zarządu PZU wypracowania profesjonalnych osądów oraz wykorzystania skomplikowanych i subiektywnych założeń.
Stosunkowo niewielkie zmiany w kluczowych założeniach mogą mieć istotny wpływ na wynik wyceny. Kluczowe założenia
obejmują, między innymi, stopy dyskonta, koszty ryzyka kredytowego, stopy przedpłat dla portfeli pracujących oraz terminy
i wysokości oczekiwanych przepływów pieniężnych dla portfeli niepracujących.
Ustalenie wartości firmy lub zysku z okazyjnego nabycia
Wartość firmy wycenia się i ujmuje się na dzień objęcia kontroli w kwocie nadwyżki sumy:
przekazanej zapłaty wycenionej w wartości godziwej na dzień objęcia kontroli;
wartości wszelkich niekontrolujących udziałów w nabywanej jednostce, wycenionych tak, jak opisano powyżej;
wartości godziwej udziału w kapitale nabywanej jednostki należącego do Grupy PZU przed objęciem kontroli;
nad ustaloną na dzień objęcia kontroli kwotą netto wartości godziwych możliwych do zidentyfikowania nabytych aktywów
i przejętych zobowiązań.
W przypadku gdy kwota netto wartości godziwych możliwych do zidentyfikowania nabytych aktywów i przejętych zobowiązań
przewyższa wartość godziwą przekazanej zapłaty, powiększonej o wartość wszelkich niekontrolujących udziałów w nabywanej
jednostce i wartość godziwą udziału w kapitale nabywanej jednostki i posiadanej przed objęciem kontroli, w skonsolidowanym
rachunku zysków i strat ujmuje się zysk z okazyjnego nabycia. Przed ujęciem zysku z okazyjnego nabycia dokonuje się ponownej
oceny czy poprawnie zidentyfikowano wszystkie nabyte aktywa i wszystkie przejęte zobowiązania oraz ujęto wszystkie
dodatkowe aktywa i zobowiązania.
W okresie maksymalnie jednego roku od dnia objęcia kontroli Grupa PZU może korygować retrospektywnie prowizoryczne
wartości godziwe aktywów i zobowiązań ujęte na dzień objęcia kontroli, aby odzwierciedlić nowe informacje uzyskane o faktach
i okolicznościach, które istniały na dzień objęcia kontroli oraz, jeśli byłyby znane, wpłynęłyby na wycenę tych aktywów
i zobowiązań. Korekty takie odnosi się w ciężar rozpoznanej wartości firmy lub zysku z okazyjnego nabycia.
Wartości niematerialne
Wartości niematerialne nabyte w transakcji połączenia jednostek gospodarczych ujmuje się w wartości godziwej ustalonej na
dzień objęcia kontroli. Wartość godziwa składnika wartości niematerialnych odzwierciedla oczekiwania dotyczące
prawdopodobieństwa osiągnięcia w przyszłości przez jednostkę korzyści ekonomicznych z tego składnika. Wartość godziwą
wartości niematerialnych określa się w następujący sposób:
znak towarowy – metodą zwolnienia z opłat licencyjnych (ang. relief-from-royalty method), bazującą na potencjalnych
oszczędnościach z tytułu opłat licencyjnych, których jednostka nie poniesie, będąc właścicielem danego znaku towarowego
(tj. bieżącej wartości przyszłych potencjalnych opłat licencyjnych). Ustalenie rynkowego poziomu opłaty licencyjnej polega
na analizie stawek licencyjnych na użytkowanie znaków towarowych stosowanych pomiędzy niepowiązanymi stronami
w obrębie porównywalnego segmentu rynku. Następnie określa się hipotetyczne płatności licencyjne, które odpowiadają
iloczynowi przyjętej stawki opłaty licencyjnej oraz wartości szacowanych przychodów ze sprzedaży. W celu obliczenia
dochodu netto z licencji, płatności licencyjne należy zredukować o hipotetyczną wartość podatku dochodowego. Obliczone
przepływy pieniężne netto powiększane są o potencjalną oszczędność podatkową z tytułu amortyzacji podatkowej znaku
towarowego - TAB (ang. tax amortisation benefit). Na koniec, wyznaczone strumienie pieniężne podlegają dyskontowaniu za
pomocą stopy dyskontowej, uwzględniającej m. in. ryzyko charakterystyczne dla danego znaku towarowego;
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
46
relacje z brokerami oraz relacje z klientami – metodą wielookresowej nadwyżki dochodów – (MEEM, ang. multiperiod excess
earnings method) bazującą na bieżącej wartości przyszłych zysków generowanych przez poszczególne relacje. Wartość
godziwa określana jest na podstawie zdyskontowanych przyszłych strumieni pieniężnych wynikających z dodatkowego
przychodu generowanego przez spółkę posiadającą daną wartość niematerialną ponad przychody generowane przez
spółkę, która takiej wartości nie posiada. Relacje identyfikuje się, następnie określa prognozowany okres ich dalszego
trwania (poprzez odpowiedni wskaźnik odejść z zastosowaniem tzw. krzywej Weibulla) oraz prognozuje przychody i koszty
związane z poszczególnymi relacjami. Zidentyfikowany i obliczony poziom obciążeń z tytułu aktywów kapitałowych (CAC,
ang. contributory asset charge), takich jak utrzymanie wskaźników kapitałowych na poziomach wymaganych przez organy
nadzorcze, środki trwałe, zorganizowana siła robocza, znak towarowy oraz pozostałe wartości niematerialne aplikowany
jest do przepływów pieniężnych po opodatkowaniu. Jeżeli istnieją struktury podatkowe, umożliwiające przeciętnemu
uczestnikowi rynku podatkową amortyzację relacji – w jej wycenie uwzględnia się TAB;
systemy informatyczne – wartość brutto systemów zakupionych ustalono jako wysokość nakładów finansowych
poniesionych na ich nabycie. W przypadku systemów wewnętrznie wytworzonych wartość brutto ustala się w wysokości
skapitalizowanych nakładów poniesionych na ich wytworzenie. Tak określone wartości koryguje się o pozostały horyzont
operacyjnego wykorzystania systemu, który określa się jako procentowy parametr długości cyklu ekonomicznego życia
systemu w stosunku do zakładanego okresu operacyjnego wykorzystania. Wartość godziwą systemów w trakcie budowy
koryguje się do wysokości nakładów poniesionych na funkcjonalności, dla których nie zakończono prac deweloperskich lub
których nie przetestowano i które nie są gotowe do odbioru produkcyjnego;
relacje z klientami posiadającymi rachunki oszczędnościowo-rozliczeniowe (CDI, ang. core deposit intangible) – jako bieżąca
wartość różnicy pomiędzy kosztem finansowania rachunków oszczędnościowo-rozliczeniowych a alternatywnym kosztem
finansowania (uwzględniającym koszty odsetkowe oraz koszty administracyjne), jaki musiałby ponieść bank, gdyby nie
posiadał portfela takich rachunków. Wartość CDI określa się metodą favourable source of funds, będącą pochodną metod
kosztowych i dochodowych. W metodzie tej prognozuje się poziom retencji rachunków oszczędnościowo-rozliczeniowych
(z zastosowaniem tzw. krzywej Weibulla), szacuje średnie saldo początkowe i liczbę rachunków, które należy uwzględnić
w wycenie, oblicza salda netto depozytów, skorygowane o wskaźnik retencji oraz niestabilną część bazy depozytowej.
Na podstawie wymagań w zakresie rezerwy obowiązkowej, kosztów odsetkowych oraz administracyjnych, pomniejszonych
o wynik prowizyjny z rachunków kalkuluje się koszt nabytych depozytów. Następnie, na bazie benchmarków stóp
procentowych szacowany jest alternatywny koszt finansowania. W kolejnym kroku wylicza się różnicę pomiędzy
alternatywnym kosztem finansowania a kosztami nabytych rachunków, która podlega dyskontowaniu za pomocą
wymaganej stopy zwrotu. W wycenie CDI nie uwzględniono korzyści podatkowej z tytułu amortyzacji (TAB).
Stopa dyskontowa wykorzystywana do wyceny wartości niematerialnych odzwierciedla wartość pieniądza w czasie oraz ryzyka
związane z przewidywanymi przyszłymi przepływami pieniężnymi. Jest kalkulowana na podstawie oczekiwanego zwrotu
z najlepszej inwestycji alternatywnej w stosunku do inwestycji wycenianej. Stopa ta wyznacza najmniejszy wymagany przez
inwestora zwrot na wycenianym aktywie w ten sposób, aby uzyskał on z niego stopę zwrotu przynajmniej równą najlepszej
dostępnej alternatywie inwestycyjnej. Zwrot z alternatywnej inwestycji musi być porównywalny pod względem wartości, czasu
i pewności.
Koszt kapitału własnego (CE) szacuje się na dzień objęcia kontroli zgodnie z modelem CAPM (ang. Capital Asset Pricing Model):
CE = RF + ERP x β + SP + SR, gdzie RF to stopa wolna od ryzyka, ERP – premia za ryzyko rynkowe, β – to miernik ryzyka
systematycznego ponoszonego przez właścicieli kapitału, uwzględniający ryzyko operacyjne oraz finansowe związane z daną
działalnością, SP – premia za niską kapitalizację, SR – premie specyficzne.
Kredyty i pożyczki udzielone klientom
Wycenę portfela kredytowego do wartości godziwej przeprowadzono metodą dochodową polegającą na dyskontowaniu
przyszłych przepływów pieniężnych z wycenianego składnika kredytów. Dla kredytów bez utraty wartości wartość godziwą
oszacowano jako wartość bieżącą przepływów pieniężnych określoną jako sumę kontraktowych rat kapitałowych i odsetkowych
(zgodnie z kontraktowymi stopami marżowymi i niezapadłą częścią kapitału) skorygowaną o przedpłaty tam, gdzie były one
istotne. Do dyskontowania przepływów pieniężnych stosuje się:
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
47
stopę procentową wyznaczoną w oparciu o instrumenty rynku pieniężnego oraz transakcje pochodne (krzywa
standardowa) z uwzględnieniem struktury terminowej i waluty kredytu;
spread kredytowy (krzywa spreadu kredytowego) z uwzględnieniem struktury terminowej, w podziale na poziom ryzyka
kredytowego klienta lub transakcji;
marżę na płynność (krzywa płynności) z uwzględnieniem struktury terminowej i waluty kredytu;
marżę rynkową, uwzględniającą koszt kapitału i marżę zysku, w podziale na segment klienta, rodzaj i walutę produktu.
Na potrzeby wyceny portfel kredytów podzielono wg walut, grup produktowych, poziomu ryzyka oraz segmentów klienta.
Krzywą standardową wyznaczono w oparciu o kwotowania depozytów dla węzłów do 1 roku oraz transakcji IRS dla węzłów
powyżej 1 roku.
Krzywą spreadu kredytowego wyznaczono w oparciu o szacowane skumulowane krzywe prawdopodobieństwa
niewypłacalności oraz średnie oczekiwane stopy odzysku dla danej grupy produktowej i segmentu klienta.
Krzywą płynności dla złotych polskich wyznaczono jako większą z dwóch wartości: zero lub różnica pomiędzy krzywą PLN:BOND
(krzywa zerokuponowa wyznaczona w oparciu o ceny obligacji Skarbu Państwa) a krzywą PLN:Std. Dla innych walut krzywą
płynności powiększono o koszt swapa zamieniającego złotego na daną walutę (wyznaczony z kwotowań FX Swap i Cross
Currency Basis Swap). Gdy koszt ten był ujemny przyjęto wartość zero.
Marżę rynkową skalibrowano dla kredytów udzielanych w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę uzyskania kontroli tak, żeby
wartość godziwa była równa wartości bilansowej brutto. W przypadku gdy marża rynkowa w wyniku kalibracji przyjmowała
wartość ujemną, ustalano ją na poziomie zero. Dla hipotecznych kredytów walutowych marża została ustalona jako marża dla
kredytów hipotecznych w złotych polskich powiększona o różnicę w średniej marży pomiędzy kredytami hipotecznymi
udzielanymi w walutach obcych a średnią marżą kredytów hipotecznych w złotych.
Dla kredytów krótkoterminowych o charakterze obrotowym jako wartość godziwą przyjęto wartość bilansową netto.
Na podstawie przeprowadzonych analiz uznano, że wartość godziwa kredytów z utratą wartości nie odbiega istotnie od ich
wartości bilansowej.
Rzeczowe aktywa trwałe
Nieruchomości wycenia się metodą dochodową, a inne rzeczowe aktywa - metodą porównawczą lub odtworzeniową.
5.7 Klasyfikacja umów ubezpieczeniowych zgodnie z MSSF 4
Spółki Grupy PZU prowadzące działalność ubezpieczeniową stosują wytyczne zawarte w MSSF 4, dotyczące klasyfikacji swoich
produktów jako umowy ubezpieczeniowe podlegające MSSF 4 bądź kontrakty inwestycyjne. Umowa spełnia definicję umowy
ubezpieczeniowej jedynie wtedy, gdy zdarzenie objęte ubezpieczeniem może spowodować konieczność wypłacenia przez
ubezpieczyciela znacznych świadczeń dodatkowych w każdym scenariuszu, wyłączając scenariusze, którym brakuje treści
ekonomicznej (tzn. nie wywierają dostrzegalnego wpływu na ekonomikę transakcji), a więc gdy umowa przenosi znaczące
ryzyko ubezpieczeniowe.
Ocena, czy dana umowa przenosi znaczące ryzyko ubezpieczeniowe wymaga analizy przepływów pieniężnych związanych
z danym produktem w różnych scenariuszach oraz oszacowania prawdopodobieństwa ich wystąpienia. Ocena ta zawiera
element subiektywnego osądu, mającego istotny wpływ na stosowane zasady rachunkowości. Zgodnie z założeniami przyjętymi
przez Grupę PZU, z istotnym ryzykiem ubezpieczeniowym mamy do czynienia wtedy, gdy wystąpienie zdarzenia objętego
ubezpieczeniem pociąga za sobą wypłatę świadczenia co najmniej o 10% wyższego od świadczenia, jakie byłoby wypłacone
w przypadku gdyby zdarzenie nie wystąpiło. Na podstawie tego kryterium zawierane kontrakty ujmowane są albo zgodnie
z MSSF 4 albo zgodnie z MSSF 9.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
48
5.7.1. Klasyfikacja umów w ubezpieczeniach majątkowych i osobowych
Na podstawie przeprowadzonej analizy stwierdzono, że wszystkie umowy ubezpieczeń majątkowych i osobowych przenoszą
istotne ryzyko ubezpieczeniowe i w rezultacie podlegają wymogom MSSF 4.
Dodatkowo, nadal stosuje się rachunkowość umów ubezpieczeniowych w odniesieniu do gwarancji finansowych, spełniających
definicję instrumentu finansowego.
5.7.2. Klasyfikacja umów w ubezpieczeniach na życie
Na podstawie przeprowadzonej analizy stwierdzono, że w ofercie Grupy PZU znajdują się produkty, które nie transferują
istotnego ryzyka ubezpieczeniowego (są to niektóre produkty z gwarantowaną stopą zwrotu oraz niektóre produkty
z funduszem kapitałowym – unit-linked), w związku z czym nie spełniają definicji umowy ubezpieczeniowej w myśl MSSF 4
i zostały zaklasyfikowane w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym jako kontrakty inwestycyjne, ujmowane zgodnie
z wymogami MSSF 9 (w zależności od konstrukcji danego produktu) w zamortyzowanym koszcie lub w wartości godziwej.
Do kontraktów inwestycyjnych zakwalifikowano m. in.: indywidualne ubezpieczenie na życie i dożycie Pewny Zysk (ujmowane
wg zamortyzowanego kosztu), indywidualne ubezpieczenie na życie związane z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym
PZU IKZE oraz Program Inwestycyjny Prestige (ujmowane w wartości godziwej).
Zarówno umowy ubezpieczeniowe, jak i kontrakty inwestycyjne mogą zawierać uznaniowe udziały w zyskach. Uprawniają one
ubezpieczonego do otrzymania dodatkowego świadczenia lub premii jako dodatku do świadczenia gwarantowanego.
Świadczenie takie jest znaczącą częścią całego kontraktowego/umownego świadczenia, jego kwota lub okres trwania są
umowne i zależne od decyzji ubezpieczyciela, a wystąpienie zależy od:
przebiegu określonego zbioru lub określonego typu umów;
zrealizowania lub niezrealizowania zysków z określonych aktywów;
osiągnięcia zysków lub strat przez ubezpieczyciela, fundusz lub inną jednostkę związaną z umową.
Wszystkie umowy zawierające uznaniowy udział w zyskach, który może być określany jednostronnie przez zakład ubezpieczeń są
rozpoznawane zgodnie z MSSF 4.
Ponadto nie zidentyfikowano żadnych umów ubezpieczenia na życie, w przypadku których następuje równoczesny transfer
ryzyka ubezpieczeniowego i finansowego, dla których wymagane byłoby wydzielenie części ubezpieczeniowej i inwestycyjnej
(ang. unbundling). W odniesieniu do umów, w przypadku których wydzielenie wbudowanych opcji (takich, jak prawo do wykupu
umowy, zamiany na umowę bezskładkową, gwarantowaną wysokość renty za umówioną z góry składkę, indeksację sum
ubezpieczeń i składek) jest możliwe, ale zgodnie z MSSF 4 nieobowiązkowe, nie wydziela się elementu inwestycyjnego.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
49
6. Sprawozdawczość dotycząca segmentów
6.1 Segmenty sprawozdawcze
6.1.1. Kryterium podstawowe podziału
Segmenty operacyjne to części składowe jednostki, dla których dostępne są odrębne informacje finansowe, podlegające
regularnej ocenie przez GOOZPDO (w praktyce jest to Zarząd PZU), związanej z alokacją zasobów i oceną wyników działalności.
Podstawowy podział segmentacyjny Grupy PZU oparty jest na kryteriach charakteru działalności, linii produktowych, grup
klientów oraz środowiska regulacyjnego. Charakterystykę poszczególnych segmentów zaprezentowano w poniższej tabeli.
Segment
Standardy
rachunkowości
Opis segmentu
Kryteria agregacji
Ubezpieczenia
korporacyjne
(ubezpieczenia
majątkowe i
osobowe)
PSR
Szeroki zakres produktów ubezpieczeń majątkowych, odpowiedzialności
cywilnej i komunikacyjnych, dostosowanych do potrzeb klienta
i z indywidualną wyceną ryzyka, oferowanych dużym podmiotom
gospodarczym przez PZU, Link4, TUW PZUW.
Agregacji dokonano ze
względu na podobieństwo
oferowanych produktów,
podobnych grup klientów, dla
których są oferowane,
kanałów dystrybucji oraz
funkcjonowania w tym
samym środowisku
regulacyjnym.
Ubezpieczenia
masowe
(ubezpieczenia
majątkowe i
osobowe)
PSR
Szeroki zakres produktów ubezpieczeń majątkowych, wypadkowych,
odpowiedzialności cywilnej i komunikacyjnych, oferowanych klientom
indywidualnym oraz podmiotom z sektora małych i średnich
przedsiębiorstw przez PZU i Link4.
Jak wyżej.
Ubezpieczenia
grupowe
i indywidualnie
kontynuowane
(ubezpieczenia
na życie)
PSR
Ubezpieczenia grupowe, kierowane przez PZU Życie do grup
pracowników oraz innych grup formalnych (np. związki zawodowe),
w ramach których do umowy ubezpieczenia przystępują osoby
pozostające w stosunku prawnym z ubezpieczającym (np. pracodawcą,
związkiem zawodowym) oraz ubezpieczenia indywidualnie
kontynuowane, gdzie ubezpieczający nabył prawo do indywidualnej
kontynuacji w fazie grupowej. Oferta PZU Życie obejmuje szeroki zakres
ubezpieczeń ochronnych, inwestycyjnych (niebędących kontraktami
inwestycyjnymi) i zdrowotnych.
Brak agregacji.
Ubezpieczenia
indywidualne
(ubezpieczenia
na życie)
PSR
Ubezpieczenia oferowane przez PZU Życie klientom indywidualnym,
w ramach których umowa ubezpieczenia dotyczy konkretnego
ubezpieczonego a ubezpieczony podlega indywidualnej ocenie ryzyka.
Oferta PZU Życie obejmuje szeroki zakres ubezpieczeń ochronnych,
inwestycyjnych (niebędących kontraktami inwestycyjnymi)
i zdrowotnych.
Brak agregacji.
Inwestycje
PSR
Segment obejmuje:
1. działalność lokacyjną w zakresie środków własnych Grupy PZU
rozumianych jako nadwyżka lokat nad rezerwami techniczno-
ubezpieczeniowymi w PZU, Link4 i PZU Życie, powiększoną o nadwyżkę
dochodów osiągniętą ponad stopę wolną od ryzyka z inwestycji
odpowiadających wartości rezerw techniczno-ubezpieczeniowych
w produktach ubezpieczeniowych, czyli nadwyżkę dochodów z lokat
ponad dochody alokowane według cen transferowych do segmentów
ubezpieczeniowych;
2. dochody z innych wolnych środków finansowych w Grupie PZU
(w szczególności konsolidowane fundusze inwestycyjne).
Agregacji dokonano ze
względu na podobny,
nadwyżkowy charakter
przychodów.
Działalność
bankowa
MSSF
Szeroki zakres produktów bankowych oferowanych zarówno klientom
korporacyjnym, jak i indywidualnym przez Grupę Kapitałową Pekao
i Grupę Kapitałową Alior Banku.
Agregacji dokonano ze
względu na podobne
produkty i usługi oferowane
przez spółki oraz identyczne
środowisko regulacyjne
działania.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
50
Segment
Standardy
rachunkowości
Opis segmentu
Kryteria agregacji
Ubezpieczenia
emerytalne
PSR
Ubezpieczenia emerytalne II filaru.
Brak agregacji.
Kraje bałtyckie
MSSF
Produkty ubezpieczeń majątkowych i osobowych oraz na życie oferowane
przez LD wraz z oddziałem w Estonii, Balta oraz PZU LT GD.
Agregacji dokonano ze
względu na podobne
produkty i usługi oferowane
przez spółki oraz podobne
środowisko regulacyjne
działania.
Ukraina
MSSF
Produkty ubezpieczeń majątkowych, osobowych i na życie oferowanych
przez PZU Ukraina i PZU Ukraina Życie.
Agregacji dokonano ze
względu na podobne
środowisko regulacyjne
działania.
Kontrakty
inwestycyjne
PSR
Produkty PZU Życie nietransferujące istotnego ryzyka ubezpieczeniowego
w rozumieniu MSSF 4 i niespełniające definicji umowy ubezpieczeniowej
(tj. niektóre produkty z gwarantowaną stopą zwrotu oraz niektóre
produkty z funduszem kapitałowym unit-linked).
Brak agregacji.
Pozostałe
PSR/MSSF
Pozostałe produkty i usługi, niezakwalifikowane do żadnego z segmentów
powyżej.
6.1.2. Informacje dotyczące obszarów geograficznych
Grupa PZU stosuje uzupełniający podział segmentacyjny wg kryterium geograficznego, na podstawie którego wyodrębniono
następujące obszary geograficzne:
Polska;
Kraje bałtyckie;
Ukraina.
6.2 Rozliczenia pomiędzy segmentami
Wynik netto z inwestycji (różnica pomiędzy zrealizowanymi i niezrealizowanymi przychodami oraz kosztami) wykazywany
w ubezpieczeniach korporacyjnych (ubezpieczenia majątkowe i osobowe), ubezpieczeniach masowych (ubezpieczenia
majątkowe i osobowe), ubezpieczeniach grupowych i indywidualnie kontynuowanych (ubezpieczenia na życie),
ubezpieczeniach indywidualnych (ubezpieczenia na życie) określany jest na podstawie cen transferowych opartych na stopach
procentowych z krzywych rentowności skarbowych papierów wartościowych. W przypadku produktów ubezpieczeniowych typu
unit–linked, z gwarantowaną stopą oraz strukturyzowanych wykazuje się wprost wynik netto z lokat stanowiących pokrycie
odpowiadających im rezerw techniczno-ubezpieczeniowych.
6.3 Miara zysku segmentu
Podstawową miarą zysku segmentu w Grupie PZU jest:
w przypadku segmentów ubezpieczeń korporacyjnych, masowych, grupowych i indywidualnie kontynuowanych oraz
indywidualnych – wynik na ubezpieczeniach, będący wynikiem finansowym przed podatkiem oraz pozostałymi
przychodami i kosztami operacyjnymi (w tym kosztami finansowania), uwzględniający jednak przychody z inwestycji
(odpowiadające wartości rezerw techniczno-ubezpieczeniowych) określone wg stopy wolnej od ryzyka. Wynik na
ubezpieczeniach jest miarą zbliżoną do zdefiniowanego w PSR wyniku technicznego, z uwzględnieniem różnicy w sposobie
ujmowania wyniku netto z inwestycji opisanej w zdaniu poprzednim;
w przypadku segmentu inwestycje – wynik z lokat spółek Grupy PZU pomniejszony o wynik alokowany do segmentów
ubezpieczeniowych i skorygowany o dywidendy otrzymane od jednostek zależnych oraz wycenę metodą praw własności
tych jednostek (przeprowadzoną zgodnie z PSR);
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
51
w przypadku kontraktów inwestycyjnych – wynik z działalności operacyjnej, wyliczany w sposób zbliżony do wyniku
technicznego zgodnie z PSR;
w przypadku działalności bankowej oraz zagranicznej działalności ubezpieczeniowej – wynik z działalności operacyjnej
według lokalnych standardów rachunkowości w kraju siedziby spółki lub według MSSF, będący wynikiem finansowym
przed podatkiem.
6.4 Zastosowane zasady rachunkowości według PSR
6.4.1. PZU
PSR oraz różnice pomiędzy PSR i MSSF w zakresie dotyczącym jednostkowej sprawozdawczości finansowej PZU przedstawiono
szczegółowo w jednostkowym sprawozdaniu finansowym PZU za 2021 rok.
Jednostkowe sprawozdanie finansowe PZU za 2021 rok dostępne jest na stronie internetowej PZU pod adresem www.pzu.pl
w zakładce „Relacje inwestorskie”.
6.4.2. PZU Życie
Zasady rachunkowości według PSR dotyczące PZU Życie są zbieżne z PSR dotyczącymi PZU.
Specyficzną różnicą dla PZU Życie są zasady dotyczące rachunkowości umów ubezpieczeniowych i kontraktów inwestycyjnych
PZU Życie według MSSF.
Podstawową różnicą pomiędzy PSR i MSSF w odniesieniu do rachunkowości umów ubezpieczeniowych i kontraktów
inwestycyjnych PZU Życie jest klasyfikacja kontraktów. W PSR nie ma pojęcia kontraktu inwestycyjnego, w konsekwencji
wszystkie umowy klasyfikowane są jako umowy ubezpieczeniowe. Wg MSSF klasyfikację umów przeprowadza się zgodnie
z wytycznymi zawartymi w MSSF 4 Umowy ubezpieczeniowe, dotyczącymi klasyfikacji produktów jako umowy ubezpieczeniowe
(podlegające MSSF 4) bądź kontrakty inwestycyjne (ujmowane zgodnie z MSSF 9 Instrumenty finansowe). W przypadku tych
ostatnich przypis składki nie jest rozpoznawany. Klasyfikację umów opisano w punkcie 5.7.
6.5 Uproszczenia w nocie segmentowej
W nocie segmentowej zastosowano pewne uproszczenia dopuszczalne przez MSSF 8 Segmenty operacyjne:
odstąpienie od prezentacji danych o alokacji wszystkich aktywów i zobowiązań do poszczególnych segmentów – wynika
z niesporządzania i nieprezentowania Zarządowi PZU takich zestawień. Główną informacją dostarczaną Zarządowi PZU są
dane o wynikach danych segmentów i na tej podstawie podejmowane są decyzje zarządcze, w tym o alokacji zasobów.
Analiza dotycząca alokowanych do segmentów aktywów i zobowiązań ograniczona jest w głównej mierze do monitoringu
spełniania wymogów regulacyjnych;
prezentacja wyniku netto z inwestycji jedną kwotą jako różnicy pomiędzy zrealizowanymi i niezrealizowanymi przychodami
oraz kosztami z inwestycji – wynika z wewnętrznej oceny wyników segmentów w oparciu o taką łączną miarę wyników
inwestycyjnych;
niealokowanie do segmentu „inwestycje” przychodów i kosztów innych niż dotyczące zrealizowanych i niezrealizowanych
przychodów i kosztów z inwestycji – wynika ze sposobu analizy danych tego segmentu oraz niepraktyczność takiej alokacji.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
52
6.6 Dane ilościowe
Ubezpieczenia korporacyjne (ubezpieczenia majątkowe i osobowe)
1 stycznia -
31 grudnia 2021
1 stycznia -
31 grudnia 2020
Składki przypisane brutto na zewnątrz
3 199
2 962
Składki przypisane brutto między segmentami
84
64
Składki ubezpieczeniowe przypisane brutto
3 283
3 026
Zmiany stanu rezerw składek oraz na ryzyko niewygasłe brutto
(41)
96
Składki ubezpieczeniowe zarobione brutto
3 242
3 122
Udział reasekuratorów w składce przypisanej brutto
(904)
(861)
Udział reasekuratora w zmianie stanu rezerw składek oraz na ryzyko niewygasłe brutto
27
104
Składki zarobione netto
2 365
2 365
Dochody z lokat, w tym:
73
116
operacje na zewnątrz
73
116
operacje między segmentami
-
-
Pozostałe przychody techniczne na udziale własnym
51
58
Przychody
2 489
2 539
Odszkodowania i świadczenia ubezpieczeniowe
(1 510)
(1 593)
Zmiana stanu innych rezerw techniczno-ubezpieczeniowych netto
(16)
44
Koszty akwizycji
(522)
(511)
Koszty administracyjne
(142)
(144)
Prowizje reasekuracyjne i udziały w zyskach reasekuratorów
56
47
Pozostałe
(61)
(69)
Wynik na ubezpieczeniach
294
313
Ubezpieczenia masowe (ubezpieczenia majątkowe i osobowe)
1 stycznia -
31 grudnia 2021
1 stycznia -
31 grudnia 2020
Składki przypisane brutto na zewnątrz
10 895
10 200
Składki przypisane brutto między segmentami
15
44
Składki ubezpieczeniowe przypisane brutto
10 910
10 244
Zmiany stanu rezerw składek oraz na ryzyko niewygasłe brutto
(663)
54
Składki ubezpieczeniowe zarobione brutto
10 247
10 298
Udział reasekuratorów w składce przypisanej brutto
(307)
(78)
Udział reasekuratora w zmianie stanu rezerw składek oraz na ryzyko niewygasłe brutto
181
(28)
Składki zarobione netto
10 121
10 192
Dochody z lokat, w tym:
385
525
operacje na zewnątrz
385
525
operacje między segmentami
-
-
Pozostałe przychody techniczne na udziale własnym
112
100
Przychody
10 618
10 817
Odszkodowania i świadczenia ubezpieczeniowe
(6 198)
(6 221)
Zmiana stanu innych rezerw techniczno-ubezpieczeniowych netto
(29)
132
Koszty akwizycji
(2 166)
(2 010)
Koszty administracyjne
(678)
(673)
Prowizje reasekuracyjne i udziały w zyskach reasekuratorów
33
-
Pozostałe
(329)
(374)
Wynik na ubezpieczeniach
1 251
1 671
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
53
Ubezpieczenia grupowe i indywidualnie kontynuowane (ubezpieczenia na życie)
1 stycznia -
31 grudnia 2021
1 stycznia -
31 grudnia 2020
Składki przypisane brutto na zewnątrz
7 030
7 007
Składki przypisane brutto między segmentami
-
-
Składki ubezpieczeniowe przypisane brutto
7 030
7 007
Zmiany stanu rezerw składek
26
(50)
Składki ubezpieczeniowe zarobione brutto
7 056
6 957
Udział reasekuratorów w składce przypisanej brutto
(1)
(1)
Udział reasekuratora w zmianie stanu rezerw składek oraz na ryzyko niewygasłe brutto
-
-
Składki zarobione netto
7 055
6 956
Dochody z lokat, w tym:
520
675
operacje na zewnątrz
520
675
operacje między segmentami
-
-
Pozostałe przychody techniczne na udziale własnym
2
3
Przychody
7 577
7 634
Odszkodowania i świadczenia ubezpieczeniowe oraz zmiana stanu innych rezerw techniczno-
ubezpieczeniowych netto
(5 597)
(5 190)
Koszty akwizycji
(394)
(381)
Koszty administracyjne
(669)
(632)
Pozostałe
(47)
(40)
Wynik na ubezpieczeniach
870
1 391
Ubezpieczenia indywidualne (ubezpieczenia na życie)
1 stycznia -
31 grudnia 2021
1 stycznia -
31 grudnia 2020
Składki przypisane brutto na zewnątrz
1 750
1 712
Składki przypisane brutto między segmentami
-
-
Składki ubezpieczeniowe przypisane brutto
1 750
1 712
Zmiany stanu rezerw składek
(2)
(2)
Składki ubezpieczeniowe zarobione brutto
1 748
1 710
Udział reasekuratorów w składce przypisanej brutto
(1)
-
Udział reasekuratora w zmianie stanu rezerw składek oraz na ryzyko niewygasłe brutto
-
-
Składki zarobione netto
1 747
1 710
Dochody z lokat, w tym:
153
465
operacje na zewnątrz
153
465
operacje między segmentami
-
-
Pozostałe przychody techniczne na udziale własnym
1
1
Przychody
1 901
2 176
Odszkodowania i świadczenia ubezpieczeniowe oraz zmiana stanu innych rezerw techniczno-
ubezpieczeniowych netto
(1 329)
(1 670)
Koszty akwizycji
(224)
(175)
Koszty administracyjne
(86)
(81)
Pozostałe
(7)
(6)
Wynik na ubezpieczeniach
255
244
Inwestycje
1 stycznia -
31 grudnia 2021
1 stycznia -
31 grudnia 2020
Dochody z lokat, w tym:
715
383
- operacje na zewnątrz
662
323
- operacje między segmentami
53
60
Wynik z działalności operacyjnej
715
383
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
54
Działalność bankowa
1 stycznia -
31 grudnia 2021
1 stycznia -
31 grudnia 2020
Przychody z tytułu prowizji i opłat
4 627
4 044
operacje na zewnątrz
4 472
3 945
operacje między segmentami
155
99
Dochody z lokat
7 319
6 248
operacje na zewnątrz
7 319
6 248
operacje między segmentami
-
-
Przychody
11 946
10 292
Koszty z tytułu prowizji i opłat
(1 201)
(1 036)
Koszty odsetkowe
(376)
(1 074)
Koszty administracyjne
(5 077)
(4 782)
Pozostałe
(1 513)
(3 206)
Wynik z działalności operacyjnej
3 779
194
Ubezpieczenia emerytalne
1 stycznia -
31 grudnia 2021
1 stycznia -
31 grudnia 2020
Dochody z lokat, w tym:
4
4
operacje na zewnątrz
4
4
operacje między segmentami
-
-
Pozostałe przychody
154
130
Przychody
158
134
Koszty administracyjne
(57)
(56)
Pozostałe
(5)
(5)
Wynik z działalności operacyjnej
96
73
Ubezpieczenia - kraje bałtyckie
1 stycznia -
31 grudnia 2021
1 stycznia -
31 grudnia 2020
Składki przypisane brutto na zewnątrz
1 867
1 694
Składki przypisane brutto między segmentami
-
-
Składki ubezpieczeniowe przypisane brutto
1 867
1 694
Zmiany stanu rezerw składek oraz na ryzyko niewygasłe brutto
(59)
11
Składki ubezpieczeniowe zarobione brutto
1 808
1 705
Udział reasekuratorów w składce przypisanej brutto
(67)
(65)
Udział reasekuratora w zmianie stanu rezerw składek oraz na ryzyko niewygasłe brutto
1
3
Składki zarobione netto
1 742
1 643
Dochody z lokat, w tym:
42
18
operacje na zewnątrz
42
18
operacje między segmentami
-
-
Przychody
1 784
1 661
Odszkodowania i świadczenia ubezpieczeniowe netto
(1 082)
(965)
Koszty akwizycji
(366)
(340)
Koszty administracyjne
(142)
(141)
Pozostałe
6
5
Wynik na ubezpieczeniach
200
220
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
55
Ubezpieczenia - Ukraina
1 stycznia -
31 grudnia 2021
1 stycznia -
31 grudnia 2020
Składki przypisane brutto na zewnątrz
339
291
Składki przypisane brutto między segmentami
-
-
Składki ubezpieczeniowe przypisane brutto
339
291
Zmiany stanu rezerw składek oraz na ryzyko niewygasłe brutto
(17)
8
Składki ubezpieczeniowe zarobione brutto
322
299
Udział reasekuratorów w składce przypisanej brutto
(94)
(99)
Udział reasekuratora w zmianie stanu rezerw składek oraz na ryzyko niewygasłe brutto
(1)
(4)
Składki zarobione netto
227
196
Dochody z lokat, w tym:
16
39
operacje na zewnątrz
16
39
operacje między segmentami
-
-
Przychody
243
235
Odszkodowania i świadczenia ubezpieczeniowe netto
(102)
(76)
Koszty akwizycji
(112)
(101)
Koszty administracyjne
(39)
(33)
Pozostałe
24
29
Wynik na ubezpieczeniach
14
54
Kontrakty inwestycyjne
1 stycznia -
31 grudnia 2021
1 stycznia -
31 grudnia 2020
Składki przypisane brutto
33
33
Zmiany stanu rezerw składek
-
-
Składki ubezpieczeniowe zarobione brutto
33
33
Udział reasekuratorów w składce przypisanej brutto
-
-
Udział reasekuratora w zmianie stanu rezerw składek
-
-
Składki zarobione netto
33
33
Dochody z lokat, w tym:
(3)
13
operacje na zewnątrz
(3)
13
operacje między segmentami
-
-
Pozostałe przychody
-
-
Przychody
30
46
Odszkodowania i świadczenia ubezpieczeniowe oraz zmiana stanu innych rezerw techniczno-
ubezpieczeniowych netto
(22)
(37)
Koszty akwizycji
-
-
Koszty administracyjne
(2)
(3)
Pozostałe
-
-
Wynik z działalności operacyjnej
6
6
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
56
Pozostałe segmenty
1 stycznia -
31 grudnia 2021
1 stycznia -
31 grudnia 2020
Dochody z lokat, w tym:
5
19
operacje na zewnątrz
5
19
operacje między segmentami
-
-
Pozostałe przychody
1 553
1 234
Przychody
1 558
1 253
Koszty
(1 588)
(1 288)
Pozostałe
37
28
Wynik z działalności operacyjnej
7
(7)
Uzgodnienia
1 stycznia – 31 grudnia 2021
Składki
zarobione
netto
Dochody
z lokat
Odszkodowania
i świadczenia
ubezpieczeniowe
netto
Koszty
akwizycji
Koszty
admini-
stracyjne
Wynik
z działalności
operacyjnej
Ubezpieczenia korporacyjne
2 365
73
(1 510)
(522)
(142)
294
Ubezpieczenia masowe
10 121
385
(6 198)
(2 166)
(678)
1 251
Ubezpieczenia grupowe i indywidualnie
kontynuowane
7 055
520
(5 597)
(394)
(669)
870
Ubezpieczenia indywidualne
1 747
153
(1 329)
(224)
(86)
255
Inwestycje
-
715
-
-
-
715
Działalność bankowa
-
7 319
-
-
(5 077)
3 779
Ubezpieczenia emerytalne
-
4
-
(7)
(57)
96
Ubezpieczenia - kraje bałtyckie
1 742
42
(1 082)
(366)
(142)
200
Ubezpieczenia - Ukraina
227
16
(102)
(112)
(39)
14
Kontrakty inwestycyjne
33
(3)
(22)
-
(2)
6
Pozostałe segmenty
-
5
-
-
-
7
Segmenty razem
23 290
9 229
(15 840)
(3 791)
(6 892)
7 487
Prezentacja kontraktów inwestycyjnych
(33)
9
22
-
-
-
Prezentacja zmiany stanu innych rezerw
techniczno-ubezpieczeniowych
-
-
(4)
-
-
-
Oszacowane regresy i odzyski
-
-
6
-
-
6
Wycena instrumentów kapitałowych
-
(1)
-
-
-
(1)
Wycena nieruchomości
-
(6)
-
-
(2)
(8)
Eliminacja rezerwy na wyrównanie
szkodowości i funduszu prewencyjnego
-
-
-
-
-
50
Odpisy na ZFŚS i koszty aktuarialne
-
-
-
-
-
-
Korekty konsolidacyjne
(25)
324
85
219
68
(65)
1)
Dane skonsolidowane
23 232
9 555
2)
(15 731)
(3 572)
(6 826)
7 469
1)
Korekty konsolidacyjne wynikają przede wszystkim z dywidend wypłacanych pomiędzy poszczególnymi segmentami oraz z różnych standardów rachunkowości,
w jakich raportowane są poszczególne segmenty sprawozdawcze (PSR i MSSF) oraz dane skonsolidowane (MSSF).
2)
Suma następujących pozycji skonsolidowanego rachunku zysków i strat: „Przychody odsetkowe wyliczone przy zastosowaniu efektywnej stopy procentowej”,
„Pozostałe przychody netto z inwestycji”, „Wynik z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów finansowych i inwestycji”, „Zmiana wartości odpisów na
oczekiwane straty kredytowe i odpisów z tytułu utraty wartości instrumentów finansowych”, „Zmiana netto wartości godziwej aktywów i zobowiązań wycenianych
w wartości godziwej”.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
57
Uzgodnienia
1 stycznia 2020 – 31 grudnia 2020
Składki
zarobione
netto
Dochody
z lokat
Odszkodowania
i świadczenia
ubezpieczeniowe
netto
Koszty
akwizycji
Koszty
admini-
stracyjne
Wynik
z działalności
operacyjnej
Ubezpieczenia korporacyjne
2 365
116
(1 593)
(511)
(144)
313
Ubezpieczenia masowe
10 192
525
(6 221)
(2 010)
(673)
1 671
Ubezpieczenia grupowe i indywidualnie
kontynuowane
6 956
675
(5 190)
(381)
(632)
1 391
Ubezpieczenia indywidualne
1 710
465
(1 670)
(175)
(81)
244
Inwestycje
-
383
-
-
-
383
Działalność bankowa
-
6 248
-
-
(4 782)
194
Ubezpieczenia emerytalne
-
4
-
(5)
(56)
73
Ubezpieczenia - kraje bałtyckie
1 643
18
(965)
(340)
(141)
220
Ubezpieczenia - Ukraina
196
39
(76)
(101)
(33)
54
Kontrakty inwestycyjne
33
13
(37)
-
(3)
6
Pozostałe segmenty
-
19
-
-
-
(7)
Segmenty razem
23 095
8 505
(15 752)
(3 523)
(6 545)
4 542
Prezentacja kontraktów inwestycyjnych
(33)
(7)
37
-
-
-
Prezentacja zmiany stanu innych rezerw
techniczno-ubezpieczeniowych
-
-
(1)
-
-
-
Oszacowane regresy i odzyski
-
-
24
-
-
24
Wycena instrumentów kapitałowych
-
(6)
-
-
-
(6)
Wycena nieruchomości
-
-
-
-
(3)
(3)
Eliminacja rezerwy na wyrównanie
szkodowości i funduszu prewencyjnego
-
-
-
-
-
(185)
Odpisy na ZFŚS i koszty aktuarialne
-
-
-
-
(16)
(16)
Korekty konsolidacyjne
(38)
(6)
112
206
(33)
(298)
1)
Dane skonsolidowane
23 024
8 486
2)
(15 580)
(3 317)
(6 597)
4 058
1)
Korekty konsolidacyjne wynikają przede wszystkim z dywidend wypłacanych pomiędzy poszczególnymi segmentami oraz z różnych standardów rachunkowości,
w jakich raportowane są poszczególne segmenty sprawozdawcze (PSR i MSSF) oraz dane skonsolidowane (MSSF).
2)
Suma następujących pozycji skonsolidowanego rachunku zysków i strat: „Przychody odsetkowe wyliczone przy zastosowaniu efektywnej stopy procentowej”,
„Pozostałe przychody netto z inwestycji”, „Wynik z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów finansowych i inwestycji”, „Zmiana wartości odpisów na
oczekiwane straty kredytowe i odpisów z tytułu utraty wartości instrumentów finansowych”, „Zmiana netto wartości godziwej aktywów i zobowiązań wycenianych
w wartości godziwej”.
Podział geograficzny
1 stycznia – 31 grudnia 2021
1 stycznia – 31 grudnia 2020
Polska
Kraje
bałtyckie
Ukraina
Niealo-
kowane
Wartość
skonsoli-
dowana
Polska
Kraje
bałtyckie
Ukraina
Niealo-
kowane
Wartość
skonsoli-
dowana
Składki ubezpieczeniowe
przypisane brutto na
zewnątrz
22 874
1 867
339
-
25 080
21 881
1 694
291
-
23 866
Składki ubezpieczeniowe
przypisane brutto między
segmentami
54
-
-
(54)
-
79
-
-
(79)
-
Przychody z tytułu
prowizji i opłat
4 737
1
-
-
4 738
4 197
-
-
-
4 197
Dochody z lokat
1)
9 497
42
16
-
9 555
8 429
18
39
-
8 486
1)
Suma następujących pozycji skonsolidowanego rachunku zysków i strat: „Przychody odsetkowe wyliczone przy zastosowaniu efektywnej stopy procentowej”,
„Pozostałe przychody netto z inwestycji”, „Wynik z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów finansowych i inwestycji”, „Zmiana wartości odpisów na
oczekiwane straty kredytowe i odpisów z tytułu utraty wartości instrumentów finansowych”, „Zmiana netto wartości godziwej aktywów i zobowiązań wycenianych
w wartości godziwej”.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
58
Podział geograficzny
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
(przekształcone)
1)
Polska
Kraje
bałtyckie
Ukraina
1)
Niealo-
kowane
Wartość
skonsoli-
dowana
Polska
Kraje
bałtyckie
Ukraina
1)
Niealo-
kowane
Wartość
skonsoli-
dowana
Aktywa trwałe inne niż
aktywa finansowe
2)
7 261
281
5
-
7 547
7 116
272
6
-
7 394
Aktywa z tytułu
odroczonego podatku
dochodowego
3 055
-
3
-
3 058
2 509
-
2
-
2 511
Aktywa
399 262
3 611
554
(1 298)
402 129
376 435
3 406
481
(1 348)
378 974
1)
Aktywa spółek z siedzibą w Ukrainie, skorygowane o wzajemne udziały pomiędzy nimi.
2)
Suma następujących pozycji skonsolidowanego sprawozdania z sytuacji finansowej: „Wartości niematerialne”, „Rzeczowe aktywa trwałe”.
6.7 Informacje dotyczące głównych klientów
Ze względu na charakter działalności spółek Grupy PZU nie występują kontrahenci, od których przychody stanowiłyby 10% lub
więcej łącznych przychodów Grupy PZU (rozumianych jako składka przypisana brutto).
7. Zarządzanie ryzykiem
7.1 Wprowadzenie
Zarządzanie ryzykiem ma na celu budowę wartości dla wszystkich interesariuszy Grupy PZU przez aktywne i świadome
zarządzanie wielkością przyjmowanego ryzyka. Istotą procesu jest również zapobieganie przyjmowania ryzyka na poziomie,
który mógłby zagrozić stabilności finansowej Grupy PZU, która jest także konglomeratem finansowym.
Zarządzanie ryzykiem w Grupie PZU jest oparte o analizę ryzyka we wszystkich procesach i jednostkach. Zarządzanie ryzykiem
jest integralną częścią systemu zarządzania.
Aby zapewnić spójność sektorową oraz realizację planów strategicznych poszczególnych podmiotów, jak i celów biznesowych
całej Grupy PZU wdrożono główne elementy zarządzania ryzykiem Grupy PZU, do których należą m. in.:
systemy limitów i ograniczeń akceptowalnego poziomu ryzyka, w tym poziom apetytu na ryzyko;
procesy obejmujące identyfikację, pomiar i ocenę, monitorowanie i kontrolę, raportowanie oraz działania zarządcze
dotyczące poszczególnych ryzyk oraz znaczącej koncentracji ryzyka;
struktura organizacyjna zarządzania ryzykiem, w której kluczową rolę odgrywają zarządy i rady nadzorcze podmiotów oraz
dedykowane Komitety.
Podmioty sektora finansowego zobowiązane są ponadto do stosowania standardów właściwych dla danego sektora.
W przyjętych regulacjach wewnętrznych określają m.in.:
procesy, metody i procedury umożliwiające pomiar i zarządzanie ryzykiem;
podział obowiązków w procesie zarządzania ryzykiem;
zakres oraz warunki i częstotliwość sporządzania sprawozdań dotyczących zarządzania ryzykiem.
System zarządzania ryzykiem w Grupie PZU oparty jest na:
podziale kompetencji i zadań realizowanych w procesie zarządzania ryzykiem przez organy statutowe, komitety oraz
jednostki i komórki organizacyjne;
procesie zarządzania ryzykiem – w tym metodach identyfikacji, pomiaru i oceny, monitorowania i kontroli, raportowania
ryzyka oraz podejmowania działań zarządczych.
PZU sprawuje nadzór nad systemem zarządzania ryzykiem Grupy PZU na podstawie porozumień o wzajemnej współpracy
zawartych z podmiotami Grupy PZU. Na podstawie przekazywanych informacji PZU zarządza ryzykiem Grupy PZU w ujęciu
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
59
zagregowanym. Zawarte porozumienia oraz zakres przekazywanych informacji uwzględniają specyfikę prawną poszczególnych
podmiotów, w tym ograniczenia związane z tajemnicą bankową.
Ponadto PZU, jako podmiot wiodący w konglomeracie finansowym, zarządza koncentracją ryzyka na poziomie całego
konglomeratu. Podmiot wiodący określił zasady zarządzania koncentracją ryzyka, w szczególności poprzez wprowadzenie zasad
identyfikacji, pomiaru i oceny, monitorowania i raportowania znaczącej koncentracji ryzyka oraz podejmowania decyzji
zarządczych.
Dodatkowo, w Grupie PZU istnieją procesy zapewniające efektywność zarządzania ryzykiem na poziomie Grupy PZU. Zasady
zarządzania ryzykiem w podmiotach zależnych zawierają rekomendację PZU w zakresie organizacji systemu zarządzania
ryzykiem w tych podmiotach (zarówno z sektora ubezpieczeniowego, jak i bankowego). Dodatkowo wydawane są wytyczne
regulujące w sposób szczegółowy poszczególne procesy w obszarze zarządzania ryzykiem w podmiotach Grupy PZU.
Zarządy podmiotów Grupy PZU są odpowiedzialne za realizowanie swoich obowiązków, zgodnie z powszechnie obowiązującymi
przepisami prawa krajowego i międzynarodowego, w szczególności za wdrożenie adekwatnego i efektywnego systemu
zarządzania ryzykiem.
Nadzór nad systemami zarządzania ryzykiem w poszczególnych jednostkach sektora finansowego sprawują Rady Nadzorcze, do
których PZU powołuje swoich przedstawicieli.
7.2 Podział kompetencji i zadań
Spójny podział kompetencji i zadań w Grupie PZU i w poszczególnych podmiotach sektora finansowego Grupy PZU opiera się na
czterech poziomach kompetencyjnych.
Trzy pierwsze to:
Rada Nadzorcza, która sprawuje nadzór nad procesem zarządzania ryzykiem oraz ocenia adekwatność i skuteczność tego
procesu w ramach decyzji określonych w statucie danego podmiotu i regulaminie Rady Nadzorczej;
Zarząd, który organizuje i zapewnia działanie systemu zarządzania ryzykiem poprzez uchwalanie strategii, polityk,
wyznaczanie apetytu na ryzyko, określenie profilu ryzyka i określenie tolerancji na poszczególne kategorie ryzyk;
komitety, które podejmują decyzje dotyczące ograniczania poziomu poszczególnych ryzyk do ram wyznaczonych przez
apetyt na ryzyko. Komitety przyjmują procedury i metodyki związane z ograniczaniem poszczególnych ryzyk, a także
akceptują limity ograniczające poszczególne rodzaje ryzyk.
Czwarty poziom kompetencyjny dotyczy działań operacyjnych i podzielony jest pomiędzy trzy linie obrony:
pierwsza linia obrony – obejmuje bieżące zarządzanie ryzykiem na poziomie jednostek i komórek organizacyjnych spółek
oraz podejmowanie decyzji w ramach procesu zarządzania ryzykiem, w tym w ramach obowiązujących limitów;
druga linia obrony – obejmuje zarządzanie ryzykiem poprzez wyspecjalizowane komórki zajmujące się identyfikacją,
pomiarem, monitorowaniem i raportowaniem ryzyka oraz kontrolą limitów;
trzecia linia obrony – obejmuje audyt wewnętrzny, który przeprowadza niezależne audyty elementów systemu zarządzania
ryzykiem oraz czynności kontrolnych wbudowanych w działalność Grupy.
W procesie zarządzania ryzykiem w bankach (Pekao i Alior Bank) aktywną rolę odgrywają Zarządy i Rady Nadzorcze oraz
dedykowane komitety z obszaru ryzyka kredytowego, finansowego i operacyjnego oraz zarządzania aktywami i pasywami.
Rady Nadzorcze sprawują nadzór nad procesem zarządzania ryzykiem corocznie określając strategię w tym zakresie. Zarządy
odpowiadają m. in. za akceptację polityk i instrukcji regulujących zarządzanie ryzykiem oraz wyznaczanie szczegółowych
limitów dla ograniczenia ryzyka banków oraz zapewnienie odpowiedniego mechanizmu ich kontroli.
Dedykowane komitety sprawują bieżącą kontrolę nad zarządzaniem ryzykiem banku, w tym: decydują o poziomie
akceptowanego ryzyka kredytowego dla pojedynczej transakcji, rekomendują Zarządom limity portfelowe na ryzyko kredytowe,
kontrolują poziom ryzyka płynności, limity na ryzyko rynkowe oraz dopuszczalny poziom ryzyka operacyjnego. Dodatkowo
monitorują poziom apetytu na ryzyko oraz adekwatności kapitałowej.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
60
7.3 Apetyt na ryzyko, profil ryzyka oraz tolerancja na ryzyko
W ubezpieczeniowych podmiotach Grupy PZU wdrożono proces ustalania apetytu na ryzyko oraz limitów na poszczególne
kategorie ryzyka zgodny z procesem grupowym. Zarząd każdego z podmiotów wyznacza apetyt na ryzyko, profil ryzyka oraz
tolerancję na ryzyko, odzwierciedlające jego plany finansowe, strategię biznesową oraz cele całej Grupy PZU.
Apetyt na ryzyko definiuje się jako ryzyko, które spółka jest gotowa podjąć w trakcie realizacji swoich celów biznesowych. Miarą
apetytu na ryzyko jest poziom potencjalnych strat finansowych, spadku wartości aktywów lub wzrostu wartości zobowiązań
w okresie jednego roku. Poziom apetytu na ryzyko określa się jako minimalny poziom wskaźnika pokrycia wymagań
kapitałowych. Apetyt na ryzyko określa maksymalny poziom dopuszczalnego ryzyka przy wyznaczaniu limitów i ograniczeń na
poszczególne ryzyka cząstkowe oraz poziom, po przekroczeniu którego podejmowane są określone działania zarządcze
niezbędne do ograniczenia dalszego wzrostu ryzyka.
Profil ryzyka to limity ilościowe uszczegóławiające apetyt na ryzyko.
Limity tolerancji to dodatkowe limity wprowadzone na poszczególne rodzaje ryzyka ograniczające potencjalne ryzyko.
Takie podejście zapewnia adekwatność i efektywność systemu zarządzania ryzykiem w Grupie PZU oraz zapobiega akceptacji
ryzyka na poziomie, który mógłby zagrozić stabilności finansowej zarówno podmiotów, jak i całej Grupy PZU. Za ustalenie
odpowiedniego poziomu ryzyka w każdym z podmiotów odpowiedzialny jest jego Zarząd. Jednostka ds. ryzyka co najmniej raz
w roku dokonuje przeglądu wielkości apetytu na ryzyko. Wszystkie działania koordynowane są z poziomu Grupy PZU.
Apetyt na ryzyko ustala się co najmniej raz w roku także w podmiotach sektora bankowego, należących do Grupy PZU. Podstawą
tego procesu są regulacje nadzorcze oraz dobre praktyki. Proces ten jest zindywidualizowany w przypadku obu banków tak, aby
odzwierciedlał strategię biznesową i kapitałową obu podmiotów. Apetyt na ryzyko w podmiotach sektora bankowego podlega
konsultacjom z podmiotem dominującym Grupy PZU oraz opiniowaniu przez Komitet Ryzyka Grupy PZU, aby zapewnić
zgodność działań banków z planami strategicznymi oraz celami biznesowymi całej Grupy PZU, przy zachowaniu dopuszczalnego
poziomu ryzyka na poziomie Grupy PZU. Uzgodniony poziom apetytu na ryzyko jest zatwierdzany przez Rady Nadzorcze
podmiotów bankowych.
7.4 Metody identyfikacji, pomiaru, monitorowania i raportowania ryzyka
Identyfikacja, pomiar i ocena, monitorowanie i kontrola, raportowanie ryzyka oraz podejmowane działania zarządcze
zapewniają bieżącą adekwatność i efektywność systemu zarządzania ryzykiem. W Grupie PZU proces zarządzania ryzykiem
składa się z:
identyfikacji ryzyka – rozpoczynającej się wraz z propozycją rozpoczęcia tworzenia produktu ubezpieczeniowego, nabycia
instrumentu finansowego, zmiany procesu operacyjnego, a także z chwilą wystąpienia każdego innego zdarzenia,
potencjalnie wpływającego na powstanie ryzyka. Proces identyfikacji występuje do momentu wygaśnięcia zobowiązań,
należności lub działań związanych z danym ryzykiem. Identyfikacja ryzyka polega na rozpoznaniu rzeczywistych
i potencjalnych źródeł ryzyka, następnie analizowanych pod względem istotności;
pomiaru i oceny ryzyka – przeprowadzanych w zależności od charakterystyki danego typu ryzyka oraz poziomu jego
istotności. Pomiar ryzyka przeprowadzają wyspecjalizowane jednostki. Jednostka ds. ryzyka w każdym podmiocie
odpowiada za rozwój narzędzi oraz pomiar ryzyka w zakresie określającym apetyt na ryzyko, profil ryzyka i tolerancji na
ryzyko;
monitorowania i kontroli ryzyka – polegających na bieżącym przeglądzie odchyleń realizacji od założonych punktów
odniesienia (limitów, wartości progowych, planów, wartości z poprzedniego okresu, wydanych rekomendacji i zaleceń);
raportowania – umożliwiającego efektywną komunikację o ryzyku i wspierającego zarządzanie ryzykiem na różnych
poziomach decyzyjnych;
działań zarządczych – obejmujących m. in.: unikanie ryzyka, transfer ryzyka, ograniczanie ryzyka, określanie apetytu na
ryzyko, akceptację poziomu ryzyka oraz narzędzia wspierające te działania, takie jak limity, programy reasekuracyjne czy
regularny przegląd regulacji wewnętrznych.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
61
W procesie zarządzania ryzykiem wyróżnione są dwa poziomy:
poziom Grupy PZU – zapewniający, że Grupa PZU realizuje swoje cele biznesowe w sposób bezpieczny i dopasowany do
skali ponoszonego ryzyka. Grupa PZU zapewnia wsparcie we wdrażaniu systemu zarządzania ryzykiem, obejmującego
wprowadzenie spójnych mechanizmów, standardów i organizacji funkcjonowania efektywnego systemu kontroli
wewnętrznej (ze szczególnym uwzględnieniem funkcji zgodności), systemu zarządzania ryzykiem (w szczególności
w obszarze reasekuracji) oraz systemu zarządzania bezpieczeństwem w Grupie PZU oraz monitoruje ich bieżące
stosowanie. Realizując swoje zadania w ramach systemu zarządzania ryzykiem upoważnione osoby z Grupy PZU
współpracują z zarządami podmiotów zależnych oraz z kierownictwem takich obszarów jak finanse, ryzyko, aktuariat,
reasekuracja, inwestycje oraz compliance, na podstawie właściwych porozumień o współpracy. Wdrożono także system
zarządzania koncentracją ryzyka zapewniający, że podmioty w ramach konglomeratu finansowego będą realizować swoje
cele biznesowe w sposób zapewniający stabilność finansową zarówno całego konglomeratu, jak i poszczególnych
podmiotów. W ramach tego systemu monitorowane są odpowiednie miary koncentracji ryzyka oraz ich limity i wartości
progowe. Pomiar ryzyka pozwala na zidentyfikowanie źródeł koncentracji w poszczególnych rodzajach ryzyka zarówno na
poziomie konglomeratu finansowego, jak i poszczególnych podmiotów regulowanych oraz umożliwia ocenę wpływu tych
koncentracji na stabilność finansową;
poziom podmiotu – zapewniający, że realizuje on swoje cele biznesowe w sposób bezpieczny i dopasowany do skali
ponoszonego przez niego ryzyka. Na tym poziomie monitorowane są limity oraz specyficzne kategorie ryzyka występujące
w danym podmiocie oraz w ramach systemu zarządzania ryzykiem, wdrażane są mechanizmy, standardy i organizacja
funkcjonowania efektywnego systemu kontroli wewnętrznej (ze szczególnym uwzględnieniem funkcji zgodności), systemu
zarządzania ryzykiem (w szczególności w obszarze reasekuracji) oraz systemu zarządzania bezpieczeństwem.
7.5 Profil ryzyka
Do głównych typów ryzyka, na które narażona jest Grupa PZU należą: kredytowe (w szczególności związane z portfelem
kredytowym banków), aktuarialne, rynkowe (w szczególności ryzyko stopy procentowej, walutowe oraz cen instrumentów
finansowych i towarów), płynności, koncentracji, operacyjne, braku zgodności i modeli.
W związku z pandemią COVID-19 zidentyfikowano wzrost ryzyka w wybranych obszarach, w szczególności ryzyka kredytowego,
płynności czy śmiertelności.
W ramach zarządzania poszczególnymi rodzajami ryzyka Grupa PZU identyfikuje, mierzy i monitoruje koncentrację ryzyka.
W celu wypełnienia obowiązków regulacyjnych, jakie nałożone są na grupy kapitałowe identyfikowane jako konglomeraty
finansowe, od 2020 roku Grupa PZU stosuje model zarządzania znaczącą koncentracją ryzyka w Konglomeracie Finansowym
PZU, zgodnie z wymogami ustawy o nadzorze uzupełniającym. Regulowane podmioty zależne monitorują i cyklicznie raportują
do podmiotu wiodącego (PZU) w konglomeracie finansowym niezbędne miary i dane służące do identyfikacji koncentracji
ryzyka. W przypadku identyfikacji nadmiernej koncentracji ryzyka wdrażane są działania zarządcze odpowiednio na poziomie
danego podmiotu lub całego konglomeratu finansowego.
7.5.1. Ryzyko kredytowe i ryzyko koncentracji
Ryzyko kredytowe to ryzyko straty lub niekorzystnej zmiany sytuacji finansowej wynikające z wahań wiarygodności i zdolności
kredytowej emitentów papierów wartościowych, kontrahentów i wszelkich dłużników, materializujące się niewykonaniem
zobowiązania przez kontrahenta lub wzrostem spreadu kredytowego. Definicja obejmuje również ryzyko kredytowe
w ubezpieczeniach finansowych.
Ryzyko kredytowe w Grupie PZU obejmuje:
ryzyko kredytowe w działalności bankowej – ryzyko kredytowe wynikające z działalności w sektorze bankowym, związane
przede wszystkim z niebezpieczeństwem niewywiązania się dłużnika lub kredytobiorcy ze swoich zobowiązań;
ryzyko kredytowe w ubezpieczeniach finansowych – ryzyko kredytowe wynikające z działalności w sektorze ubezpieczeń
finansowych, związane przede wszystkim z niebezpieczeństwem niewywiązania się klienta Grupy PZU – ze zobowiązań
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
62
wobec podmiotu trzeciego lub dłużnika/kredytobiorcy wobec klienta Grupy PZU; zagrożenie to może wynikać
z niepowodzenia w realizacji przedsięwzięcia lub z niekorzystnego wpływu otoczenia gospodarczego;
ryzyko spreadu kredytowego
– ryzyko poniesienia straty z tytułu zmiany wartości aktywów, zobowiązań i instrumentów
finansowych spowodowane zmianą poziomu spreadów kredytowych w odniesieniu do struktury terminowej stóp
procentowych dłużnych papierów wartościowych emitowanych przez Skarb Państwa lub wahania ich zmienności;
ryzyko niewykonania zobowiązania przez kontrahenta
– ryzyko poniesienia straty w związku z nieoczekiwanym
niewykonaniem zobowiązań przez kontrahentów i dłużników lub pogorszenia się ich zdolności kredytowej.
Ryzyko koncentracji to ryzyko wynikające z braku dywersyfikacji portfela aktywów lub z dużej ekspozycji na ryzyko
niewykonania zobowiązania przez pojedynczego emitenta papierów wartościowych lub grupę powiązanych emitentów.
Ekspozycja na ryzyko kredytowe w Grupie PZU wynika bezpośrednio z działalności bankowej, działalności lokacyjnej,
działalności w segmencie ubezpieczeń finansowych i gwarancji, a także umów reasekuracji oraz działalności bancassurance.
W Grupie PZU wyróżnia się następujące rodzaje ekspozycji na ryzyko kredytowe:
ryzyko niewykonania zobowiązania przez klienta wobec Grupy PZU z tytułu zaciągniętych kredytów lub pożyczek
(w działalności bankowej);
ryzyko bankructwa emitenta instrumentów finansowych, w które Grupa PZU inwestuje lub którymi obraca, np. obligacje
korporacyjne;
ryzyko niewykonania zobowiązania przez kontrahenta np. reasekuracja lub pozagiełdowe instrumenty pochodne oraz
działalność bancassurance;
ryzyko niewykonania zobowiązania przez klienta Grupy PZU wobec osoby trzeciej np. ubezpieczenia wierzytelności
pieniężnych, gwarancje ubezpieczeniowe.
7.5.1.1. Ryzyko koncentracji związane z działalnością kredytową
W tej sekcji przedstawiono informacje związane z działalnością kredytową banków Grupy PZU.
W celu zapobiegania niekorzystnym zdarzeniom wynikającym z nadmiernej koncentracji zaangażowań zarówno Pekao,
jak i Alior Bank ograniczają ryzyko koncentracji, ustanawiając limity i stosując normy koncentracji wynikające zarówno
z przepisów zewnętrznych, jak i przyjętych wewnętrznie. Należą do nich m. in.:
zasady identyfikacji obszarów wystąpienia ryzyka koncentracji z tytułu działalności kredytowej;
uwzględnianie ryzyka koncentracji w procesie szacowania kapitału wewnętrznego;
proces ustalania i aktualizowania wysokości limitów;
proces zarządzania limitami wraz z ustaleniem sposobu postępowania w przypadku przekroczenia dozwolonego poziomu
limitu;
proces monitorowania ryzyka koncentracji, w tym sprawozdawczość;
kontrola procesu zarządzania ryzykiem koncentracji.
W procesie ustalenia i aktualizacji limitów koncentracji bierze się pod uwagę:
informacje o poziomie ryzyka kredytowego limitowanych segmentów portfela i ich wpływie na realizację założeń apetytu na
ryzyko w zakresie jakości portfela kredytowego i pozycji kapitałowej;
wrażliwość limitowanych segmentów portfela na zmiany w otoczeniu makroekonomicznym ocenianą w ramach cyklicznie
przeprowadzanych testów warunków skrajnych;
wiarygodne informacje ekonomiczne i rynkowe dotyczące każdego z obszarów koncentracji zaangażowań, w szczególności
wskaźniki makroekonomiczne, branżowe, informacje dotyczące trendów gospodarczych, z uwzględnieniem projekcji
wysokości stóp procentowych, kursów wymiany, analizy ryzyka politycznego, ratingi rządów oraz instytucji finansowych;
wiarygodne informacje na temat sytuacji ekonomicznej podmiotów, branż, gałęzi, sektorów gospodarki, informacji
ogólnogospodarczych, w tym o sytuacji gospodarczej i politycznej krajów oraz inne informacje potrzebne do oceny ryzyka
koncentracji;
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
63
interakcje między różnymi rodzajami ryzyka, tj.: ryzykiem kredytowym, rynkowym, płynności i operacyjnym.
Analizy ryzyka dokonuje się w ujęciu indywidualnym i portfelowym. Podejmowane działania prowadzą do:
minimalizacji poziomu ryzyka kredytowego pojedynczego kredytu przy założonym poziomie zwrotu;
redukcji łącznego ryzyka kredytowego wynikającego z posiadania określonego portfela kredytowego.
W ramach minimalizacji poziomu ryzyka pojedynczego zaangażowania każdorazowo przy udzielaniu kredytu lub innego
produktu kredytowego ocenia się:
wiarygodność oraz zdolność kredytową z uwzględnieniem m.in. szczegółowej analizy źródła spłaty ekspozycji;
zabezpieczenia, w tym weryfikuje się ich stan formalno-prawny oraz ekonomiczny, z uwzględnieniem m. in. adekwatności
LTV (ang. loan to value).
W celu wzmocnienia kontroli ryzyka indywidualnych ekspozycji, cyklicznie monitoruje się klientów, podejmując stosowne
działania w przypadku zidentyfikowania czynników podwyższonego ryzyka.
W zakresie minimalizacji poziomu ryzyka kredytowego wynikającego z posiadania określonego portfela:
wyznacza i kontroluje się limity koncentracji;
monitoruje się sygnały wczesnego ostrzegania;
regularnie monitoruje się portfel kredytowy, kontrolując istotne parametry ryzyka kredytowego;
przeprowadza się regularne testy warunków skrajnych.
7.5.1.2. Ryzyko kredytowe w działalności bankowej
Ocena ryzyka w procesie kredytowym
Udzielanie produktów kredytowych realizowane jest zgodnie z metodykami kredytowania właściwymi dla danego banku,
a w jego ramach – segmentu klienta i rodzaju produktu. Proces nadawania ratingu wewnętrznego w obu bankach stanowi
istotny element oceny ryzyka kredytowego klienta i transakcji, stanowiąc ważny etap w procesie podejmowania decyzji
kredytowej zarówno o udzieleniu, jak i zmianie warunków kredytu oraz w procesie monitorowania jakości portfela kredytowego.
Każdy z banków wypracował własne modele, stosowane w procesie oceny zdolności kredytowej klientów, poprzedzającej
wydanie decyzji o udzieleniu produktu kredytowego. Modele bazują zarówno na informacjach zewnętrznych, jak
i wewnętrznych. Udzielanie produktów kredytowych przebiega zgodnie z obowiązującymi w bankach procedurami
operacyjnymi wskazującymi właściwe czynności wykonywane w procesie kredytowym, odpowiedzialne za nie jednostki oraz
wykorzystywane narzędzia.
Decyzje kredytowe zapadają zgodnie z obowiązującym systemem podejmowania decyzji kredytowych (szczeble kompetencyjne
dopasowane do poziomu ryzyka związanego z klientem oraz transakcją).
W celu regularnej oceny podejmowanego ryzyka kredytowego oraz mitygowania ewentualnych strat na ekspozycjach
kredytowych, w okresie kredytowania monitoruje się sytuację klienta poprzez identyfikację sygnałów wczesnego ostrzegania
oraz okresowe indywidualne przeglądy ekspozycji kredytowych.
W celu minimalizacji ryzyka kredytowego ustanawia się zabezpieczenia odpowiednie do ponoszonego ryzyka kredytowego,
mając na uwadze poziom stopy odzysku z danego rodzaju zabezpieczenia. Ustanowienie zabezpieczenia nie zwalnia
z obowiązku badania zdolności kredytowej klienta.
Zabezpieczenie kredytu ma na celu zapewnienie zwrotu udzielonego kredytu wraz z należnymi odsetkami i kosztami, jeśli
kredytobiorca nie ureguluje należności w terminach ustalonych umową kredytową, a działania restrukturyzacyjne nie przyniosą
oczekiwanych efektów. Do akceptowanych zabezpieczeń należą m. in.: gwarancje, poręczenia, blokady, zastawy rejestrowe,
przewłaszczenia, cesje wierzytelności, cesje z ubezpieczenia kredytu, weksle, hipoteki, pełnomocnictwa do rachunku
bankowego i kaucje (jako szczególne formy zabezpieczeń). Przedmioty zabezpieczeń są weryfikowane w procesie kredytowym
pod kątem prawnej możliwości skutecznego zabezpieczenia oraz ocenia się ich wartość rynkową, jak również wartość możliwą
do odzyskania w ewentualnym procesie egzekucji.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
64
Efekt finansowy ustanowionych zabezpieczeń dla portfela ekspozycji ocenianych indywidualnie z rozpoznaną utratą wartości na
31 grudnia 2021 roku wynosi 2 291 mln zł (na 31 grudnia 2020 roku: 2 658 mln zł). Jest to kwota, o którą poziom wymaganych
odpisów z tytułu utraty wartości dla tego portfela byłby wyższy, gdyby przy ich szacowaniu nie zostały uwzględnione
zdyskontowane przepływy pieniężne uzyskane z zabezpieczeń.
Na 31 grudnia 2021 roku Grupa PZU nie obserwuje negatywnego wpływu skutków pandemii COVID-19 na jakość portfela
kredytowego, uwzględniając jednocześnie podwyższone ryzyka dla niektórych branż przy akceptacji nowych zaangażowań oraz
przy nadawaniu ratingów wewnętrznych.
Scoring i rating kredytowy
Skala ratingowa jest zróżnicowana w zależności od banku, segmentu klienta oraz rodzaju transakcji. W poniższych tabelach
zaprezentowano jakość portfeli kredytowych dla ekspozycji objętych wewnętrznymi modelami ratingowymi. Z uwagi na
odmienne modele ratingowe stosowane przez Pekao i Alior Bank dane zaprezentowano dla każdego z banków oddzielnie.
Pekao
W 2021 roku w Pekao rozpoczął się proces dostosowywania skali ratingowej dla wewnętrznych modeli ratingowych na wzór skali
ratingowej obowiązującej dla ratingów zewnętrznych – tzw. Masterskali, zgodnie z poniższą tabelą:
Opis
Klasa
Klasy inwestycyjne
Wysoka jakość
AA, AA-
Silna zdolność spłat
A+, A, A-
Adekwatna zdolność spłat
BBB+, BBB, BBB-
Klasy spekulacyjne
Prawdopodobna spłata, pewna stała niepewność
BB+, BB, BB-
Wysokie ryzyko braku spłaty
B+, B, B-
Bardzo wysokie ryzyko
CCC
Prawdopodobny default
CC, C
Na koniec 2021 roku na Masterskalę zmapowano modele ratingowe w ramach segmentu klienta firmowego/przedsiębiorstw.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
65
Portfel klienta detalicznego
(bez utraty wartości) objęty
modelem ratingowym – wartość
bilansowa brutto
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
i POCI
Razem
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
i POCI
Razem
Mikroprzedsiębiorcy
3 813
964
-
4 777
nd.
nd.
nd.
nd.
Klasa 1 (0% <= PD < 0,06%)
19
4
-
23
nd.
nd.
nd.
nd.
Klasa 2 (0,06% <= PD < 0,14%)
230
22
-
252
nd.
nd.
nd.
nd.
Klasa 3 (0,14% <= PD < 0,35%)
555
52
-
607
nd.
nd.
nd.
nd.
Klasa 4 (0,35% <= PD < 0,88%)
634
69
-
703
nd.
nd.
nd.
nd.
Klasa 5 (0,88% <= PD < 2,10%)
715
94
-
809
nd.
nd.
nd.
nd.
Klasa 6 (2,10% <= PD < 4,00%)
560
85
-
645
nd.
nd.
nd.
nd.
Klasa 7 (4,00% <= PD < 7,00%)
653
131
-
784
nd.
nd.
nd.
nd.
Klasa 8 (7,00% <= PD < 12,00%)
312
91
-
403
nd.
nd.
nd.
nd.
Klasa 9 (12,00% <= PD < 22,00%)
135
114
-
249
nd.
nd.
nd.
nd.
Klasa 10 (22,00% <= PD < 100%)
-
302
-
302
nd.
nd.
nd.
nd.
Kredyty mieszkaniowe
zabezpieczone hipotecznie
55 288
8 515
-
63 803
53 574
7 715
-
61 289
Klasa 1 (0,00% <= PD < 0,06%)
9 482
359
-
9 841
10 325
378
-
10 703
Klasa 2 (0,06% <= PD < 0,19%)
4 810
268
-
5 078
5 054
296
-
5 350
Klasa 3 (0,19% <= PD < 0,35%)
26 605
3 234
-
29 839
25 829
3 438
-
29 267
Klasa 4 (0,35% <= PD < 0,73%)
13 547
2 635
-
16 182
11 274
1 761
-
13 035
Klasa 5 (0,73% <= PD < 3,50%)
622
960
-
1 582
787
1 013
-
1 800
Klasa 6 (3,50% <= PD < 14,00%)
154
474
-
628
188
420
-
608
Klasa 7 (14,00% <= PD < 100,00%)
68
585
-
653
117
409
-
526
Pożyczki gotówkowe
konsumenckie
9 409
1 429
-
10 838
9 021
2 054
-
11 075
Klasa 1 (0,00% <= PD < 0,09%)
913
86
-
999
832
136
-
968
Klasa 2 (0,09% <= PD < 0,18%)
1 644
64
-
1 708
1 630
141
-
1 771
Klasa 3 (0,18% <= PD < 0,39%)
2 942
73
-
3 015
2 779
151
-
2 930
Klasa 4 (0,39% <= PD < 0,90%)
2 313
62
-
2 375
2 252
232
-
2 484
Klasa 5 (0,90% <= PD < 2,60%)
1 294
240
-
1 534
1 107
464
-
1 571
Klasa 6 (2,60% <= PD < 9,00%)
250
414
-
664
318
396
-
714
Klasa 7 (9,00% <= PD < 30,00%)
53
291
-
344
85
292
-
377
Klasa 8 (30,00% <= PD < 100,00%)
-
199
-
199
18
242
-
260
Limity odnawialne
139
77
-
216
123
74
-
197
Klasa 1 (0,00% <= PD < 0,02%)
6
3
-
9
6
3
-
9
Klasa 2 (0,02% <= PD < 0,11%)
34
12
-
46
29
11
-
40
Klasa 3 (0,11% <= PD < 0,35%)
42
21
-
63
41
20
-
61
Klasa 4 (0,35% <= PD < 0,89%)
40
15
-
55
32
16
-
48
Klasa 5 (0,89% <= PD < 2,00%)
8
13
-
21
10
9
-
19
Klasa 6 (2,00% <= PD < 4,80%)
6
8
-
14
5
6
-
11
Klasa 7 (4,80% <= PD < 100,00%)
3
5
-
8
-
9
-
9
Razem segment klienta
detalicznego
68 649
10 985
-
79 634
62 718
9 843
-
72 561
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
66
Portfel segmentu firmowego/ przedsiębiorstw (bez
utraty wartości) objęty modelem ratingowym – wartość
bilansowa brutto
31 grudnia 2021
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
i POCI
Razem
Duże przedsiębiorstwa (Masterskala)
21 976
1 629
-
23 605
AA (0% <= PD <= 0,01000%)
59
-
-
59
AA- (0,01000% < PD <= 0,01700%)
-
-
-
-
A+ (0,01700% < PD <= 0,02890%)
-
-
-
-
A (0,02890% < PD <= 0,04913%)
3
-
-
3
A- (0,04193% < PD <= 0,08352%)
6
-
-
6
BBB+ (0,08352% < PD <= 0,14199%)
1 560
1
-
1 561
BBB (0,14199% < PD <= 0,24138%)
306
5
-
311
BBB- (0,24138% < PD <= 0,41034%)
1 039
56
-
1 095
BB+ (0,41034% < PD <= 0,69758%)
2 576
22
-
2 598
BB (0,69758% < PD <= 1,18588%)
4 124
69
-
4 193
BB- (1,18588% < PD <= 2,01599%)
3 675
83
-
3 758
B+ (2,01599% < PD <= 3,42719%)
4 036
79
-
4 115
B (3,42719% < PD <= 5,82622%)
1 655
26
-
1 681
B- (5,82622% < PD <= 9,90458%)
2 411
787
-
3 198
CCC (9,90458% < PD <= 16,83778%)
480
494
-
974
CC (16,83778% < PD <= 28,62423%)
38
3
-
41
C (28,62423% < PD <= 100%)
8
4
-
12
Małe i średnie przedsiębiorstwa (Masterskala)
15 368
2 175
-
17 543
AA (0% <= PD <= 0,01000%)
-
-
-
-
AA- (0,01000% < PD <= 0,01700%)
-
-
-
-
A+ (0,01700% < PD <= 0,02890%)
-
-
-
-
A (0,02890% < PD <= 0,04913%)
25
1
-
26
A- (0,04193% < PD <= 0,08352%)
69
2
-
71
BBB+ (0,08352% < PD <= 0,14199%)
339
2
-
341
BBB (0,14199% < PD <= 0,24138%)
1 469
5
-
1 474
BBB- (0,24138% < PD <= 0,41034%)
1 336
17
-
1 353
BB+ (0,41034% < PD <= 0,69758%)
2 448
79
-
2 527
BB (0,69758% < PD <= 1,18588%)
2 170
90
-
2 260
BB- (1,18588% < PD <= 2,01599%)
1 865
203
-
2 068
B+ (2,01599% < PD <= 3,42719%)
2 149
152
-
2 301
B (3,42719% < PD <= 5,82622%)
1 447
342
-
1 789
B- (5,82622% < PD <= 9,90458%)
1 776
522
-
2 298
CCC (9,90458% < PD <= 16,83778%)
223
652
-
875
CC (16,83778% < PD <= 28,62423%)
52
59
-
111
C (28,62423% < PD <= 100%)
-
49
-
49
Przedsiębiorstwa objęte modelem ratingowym
Pekao Banku Hipotecznego SA
330
178
-
508
Klasa 1
112
5
-
117
Klasa 2
201
18
-
219
Klasa 3
16
73
-
89
Klasa 4
1
8
-
9
Klasa 5
-
48
-
48
Klasa 6
-
16
-
16
Klasa 7
-
10
-
10
Razem segment przedsiębiorstw
37 674
3 982
-
41 656
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
67
Portfel segmentu przedsiębiorstw (bez utraty wartości)
objęty modelem ratingowym – wartość bilansowa brutto
31 grudnia 2020
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
i POCI
Razem
Klient korporacyjny
22 777
3 856
-
26 633
Klasa 1 (0,00% <= PD < 0,14%)
122
-
-
122
Klasa 2 (0,14% <= PD < 0,25%)
1 010
4
-
1 014
Klasa 3 (0,25% <= PD < 0,42%)
2 518
5
-
2 523
Klasa 4 (0,42% <= PD < 0,77%)
5 847
64
-
5 911
Klasa 5 (0,77% <= PD < 1,42%)
5 556
735
-
6 291
Klasa 6 (1,42% <= PD < 2,85%)
2 468
578
-
3 046
Klasa 7 (2,85% <= PD < 6,00%)
3 970
802
-
4 772
Klasa 8 (6,00% <= PD < 12,00%)
1 264
1 517
-
2 781
Klasa 9 (12,00% <= PD < 100,00%)
22
151
-
173
Małe i średnie przedsiębiorstwa (SME)
2 382
344
-
2 726
Klasa 1 (0,00% <= PD < 0,06%)
16
-
-
16
Klasa 2 (0,06% <= PD < 0,14%)
192
2
-
194
Klasa 3 (0,14% <= PD < 0,35%)
623
37
-
660
Klasa 4 (0,35% <= PD < 0,88%)
645
59
-
704
Klasa 5 (0,88% <= PD < 2,10%)
484
80
-
564
Klasa 6 (2,10% <= PD < 4,00%)
241
56
-
297
Klasa 7( 4,00% <= PD < 7,00%)
93
45
-
138
Klasa 8 (7,00% <= PD < 12,00%)
59
26
-
85
Klasa 9 (12,00% <= PD < 22,00%)
15
16
-
31
Klasa 10 (22,00% <= PD < 100,00%)
14
23
-
37
Segment przedsiębiorstw objęty modelem ratingowym
Pekao Banku Hipotecznego SA
409
235
-
644
Klasa 1
4
4
-
8
Klasa 2
12
9
-
21
Klasa 3
110
22
-
132
Klasa 4
283
188
-
471
Klasa 5
-
12
-
12
Razem segment przedsiębiorstw
25 568
4 435
-
30 003
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
68
Jednostki samorządu terytorialnego (bez utraty
wartości) objęte modelem ratingowym – wartość
bilansowa brutto
31 grudnia 2021
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
i POCI
Razem
AA (0% <= PD <= 0,01000%)
-
-
-
-
AA- (0,01000% < PD <= 0,01700%)
-
-
-
-
A+ (0,01700% < PD <= 0,02890%)
-
-
-
-
A (0,02890% < PD <= 0,04913%)
1
-
-
1
A- (0,04193% < PD <= 0,08352%)
139
-
-
139
BBB+ (0,08352% < PD <= 0,14199%)
25
-
-
25
BBB (0,14199% < PD <= 0,24138%)
218
-
-
218
BBB- (0,24138% < PD <= 0,41034%)
117
-
-
117
BB+ (0,41034% < PD <= 0,69758%)
533
-
-
533
BB (0,69758% < PD <= 1,18588%)
26
-
-
26
BB- (1,18588% < PD <= 2,01599%)
138
-
-
138
B+ (2,01599% < PD <= 3,42719%)
-
-
-
-
B (3,42719% < PD <= 5,82622%)
-
-
-
-
B- (5,82622% < PD <= 9,90458%)
-
-
-
-
CCC (9,90458% < PD <= 16,83778%)
-
-
-
-
CC (16,83778% < PD <= 28,62423%)
-
-
-
-
C (28,62423% < PD <= 100%)
-
-
-
-
Razem jednostki samorządu terytorialnego
1 197
-
-
1 197
Jednostki samorządu terytorialnego (bez utraty
wartości) objęte modelem ratingowym – wartość
bilansowa brutto
31 grudnia 2020
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
i POCI
Razem
Klasa 1 (0,00% <= PD < 0,04%)
6
-
-
6
Klasa 2 (0,04% <= PD < 0,06%)
223
-
-
223
Klasa 3 (0,06% <= PD < 0,13%)
84
-
-
84
Klasa 4 (0,13% <= PD < 0,27%)
377
-
-
377
Klasa 5 (0,27% <= PD < 0,50%)
319
-
-
319
Klasa 6 (0,50% <= PD < 0,80%)
466
-
-
466
Klasa 7 (0,80% <= PD < 1,60%)
130
-
-
130
Klasa 8 (1,60% <= PD < 100,00%)
-
-
-
-
Razem jednostki samorządu terytorialnego
1 605
-
-
1 605
Portfel ekspozycji z tytułu
kredytowania specjalistycznego w
rozumieniu Rozporządzenia CRR –
bez utraty wartości – wg klas
nadzorczych – wartość bilansowa
brutto
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
i POCI
Razem
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
i POCI
Razem
Wysoka
497
8
-
505
449
-
-
449
Dobra
3 111
2 100
-
5 211
2 475
1 911
-
4 386
Zadowalająca
98
562
-
660
105
842
-
947
Słaba
-
3
-
3
-
-
-
-
Razem
3 706
2 673
-
6 379
3 029
2 753
-
5 782
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
69
Portfel
31 grudnia 2021
Wartość
bilansowa brutto
Odpis
Wartość
bilansowa netto
Ekspozycje bez rozpoznanej utraty wartości
157 095
(1 669)
155 426
Portfel objęty modelem ratingowym dla segmentu klienta detalicznego
79 634
(571)
79 063
Mikroprzedsiębiorcy
4 777
(45)
4 732
Klienci indywidualni
74 857
(526)
74 331
Kredyty mieszkaniowe (zabezpieczone hipotecznie)
63 803
(205)
63 598
Pożyczki gotówkowe (konsumenckie)
10 838
(316)
10 522
Limity odnawialne
216
(5)
211
Portfel objęty modelem ratingowym dla segmentu
firmowego/przedsiębiorstw
41 656
(337)
41 319
Duże przedsiębiorstwa (Masterskala)
23 605
(154)
23 451
Małe i średnie przedsiębiorstwa (Masterskala)
17 543
(181)
17 362
Segment przedsiębiorstw objęty modelem ratingowym Pekao Banku
Hipotecznego SA
508
(2)
506
Portfel objęty modelem ratingowym dla segmentu jednostek samorządu
terytorialnego (Masterskala)
1 197
(2)
1 195
Ekspozycje z tytułu kredytowania specjalistycznego
6 379
(147)
6 232
Ekspozycje nieobjęte wewnętrznym modelem ratingowym
28 229
(612)
27 617
Ekspozycje z rozpoznaną utratą wartości
9 091
(6 073)
3 018
Razem należności od klientów z tytułu kredytów podlegające utracie
wartości
1)
166 186
(7 742)
158 444
1)
Należności od klientów z tytułu kredytów wyceniane wg zamortyzowanego kosztu lub w wartości godziwej przez inne całkowite dochody.
Portfel
31 grudnia 2020
Wartość
bilansowa brutto
Odpis
Wartość
bilansowa netto
Ekspozycje bez rozpoznanej utraty wartości
140 153
(1 529)
138 624
Portfel objęty modelem ratingowym dla segmentu klienta indywidualnego
72 561
(635)
71 926
Kredyty mieszkaniowe (zabezpieczone hipotecznie)
61 289
(253)
61 036
Pożyczki gotówkowe (konsumenckie)
11 075
(378)
10 697
Limity odnawialne
197
(4)
193
Portfel objęty modelem ratingowym dla segmentu przedsiębiorstw
30 003
(279)
29 724
Klienci korporacyjni
26 633
(213)
26 420
Małe i średnie przedsiębiorstwa (SME)
2 726
(62)
2 664
Segment przedsiębiorstw objęty modelem ratingowym Pekao Banku
Hipotecznego SA
644
(4)
640
Portfel objęty modelem ratingowym dla segmentu jednostek samorządu
terytorialnego
1 605
-
1 605
Ekspozycje z tytułu kredytowania specjalistycznego
5 782
(114)
5 668
Ekspozycje nieobjęte modelem ratingowym
30 202
(501)
29 701
Ekspozycje z rozpoznaną utratą wartości
8 516
(5 595)
2 921
Razem należności od klientów z tytułu kredytów podlegające utracie
wartości
1)
148 669
(7 124)
141 545
1)
Należności od klientów z tytułu kredytów wyceniane wg zamortyzowanego kosztu lub w wartości godziwej przez inne całkowite dochody.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
70
Alior Bank
Należności od klientów z tytułu
kredytów – nieprzeterminowane
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
i POCI
Razem
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
i POCI
Razem
Segment detaliczny
32 676
1 179
-
33 855
29 535
1 559
-
31 094
PD < 0,18%
10 869
150
-
11 019
3 364
22
-
3 386
0,18% <= PD < 0,28%
1 860
20
-
1 880
3 451
25
-
3 476
0,28% <= PD < 0,44%
2 373
43
-
2 416
3 049
24
-
3 073
0,44% <= PD <0,85%
2 902
22
-
2 924
5 080
62
-
5 142
0,85% <= PD <1,33%
3 088
36
-
3 124
2 927
71
-
2 998
1,33% <= PD <2,06%
3 354
53
-
3 407
3 197
151
-
3 348
2,06% <= PD <3,94%
2 849
78
-
2 927
4 993
391
-
5 384
3,94% <= PD <9,10%
3 993
344
-
4 337
2 114
277
-
2 391
PD => 9,1%
1 345
433
-
1 778
1 272
536
-
1 808
Brak scoringu
43
-
-
43
88
-
-
88
Segment biznesowy
13 709
4 452
-
18 161
13 936
3 802
-
17 738
PD< 0,28%
77
1
-
78
8
1
-
9
0,28% <= PD <0,44%
376
-
-
376
40
1
-
41
0,44% <= PD <0,85%
308
69
-
377
225
65
-
290
0,85% <= PD <1,33%
1 849
218
-
2 067
2 239
100
-
2 339
1,33% <= PD <2,06%
1 811
217
-
2 028
2 411
184
-
2 595
2,06% <= PD <3,94%
4 576
315
-
4 891
2 399
377
-
2 776
3,94% <= PD <9,1%
3 452
1 320
-
4 772
4 362
1 230
-
5 592
PD => 9,1%
1 098
2 312
-
3 410
2 026
1 844
-
3 870
Brak scoringu
162
-
-
162
226
-
-
226
Razem – należności od klientów
z tytułu kredytów –
nieprzeterminowane
46 385
5 631
-
52 016
43 471
5 361
-
48 832
Należności od klientów z tytułu kredytów – przeterminowane
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Koszyk 1 i Koszyk 2
2 552
2 948
Segment detaliczny
1 438
1 438
Segment biznesowy
1 114
1 510
Koszyk 3
1 883
2 409
Segment detaliczny
645
754
Segment biznesowy
1 238
1 655
POCI
400
520
Segment detaliczny
125
174
Segment biznesowy
275
346
Razem aktywa przeterminowane
4 835
5 877
7.5.1.3. Ekspozycje restrukturyzowane
Za ekspozycję restrukturyzowaną uznaje się ekspozycję, której warunki spłaty zostały zmienione w trakcie trwania
zobowiązania, wobec dłużnika, który doświadcza lub prawdopodobnie doświadczy trudności finansowych. Zmiana warunków
umownych obejmuje działania restrukturyzacyjne takie jak m. in.:
wydłużenie okresu kredytowania (w formie zawarcia aneksu do umowy) lub podpisanie umowy restrukturyzacyjnej
(w przypadku zadłużenia w całości przeterminowanego), co skutkuje zmniejszeniem raty kapitałowo-odsetkowej;
zmiana warunków umowy pozwalająca na niższe niż umowne spłaty odsetek lub kapitału;
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
71
umowa podlegająca refinansowaniu.
Ekspozycja restrukturyzowana, którą sklasyfikowano jako nieobsługiwaną (z powodu podjęcia działań restrukturyzacyjnych lub
przed podjęciem działań restrukturyzacyjnych) lub którą przeniesiono z kategorii ekspozycji obsługiwanych do
nieobsługiwanych, w tym w wyniku przeterminowania o ponad 30 dni ekspozycji restrukturyzowanej w okresie warunkowym
jest uznawana za nieobsługiwaną ekspozycję restrukturyzowaną (tzw. ekspozycję forborne).
W przypadku udzielenia wakacji kredytowych lub innych działań łagodzących skutki pandemii COVID-19 Grupa PZU stosuje
podejście zgodne ze wskazówkami regulacyjnymi w tym zakresie i nie klasyfikuje takich pozycji automatycznie jako forborne.
Należności od klientów
z tytułu kredytów
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Ko-
szyk 1
Ko-
szyk 2
Koszyk 3
POCI
Ra-
zem
Ko-
szyk 1
Ko-
szyk 2
Koszyk 3
POCI
Ra-
zem
Analiza
indy-
widu-
alna
Analiza
gru-
powa
Analiza
indy-
widu-
alna
Analiza
gru-
powa
Wyceniane w zamortyzowanym
koszcie
Ekspozycje forborne brutto
1 033
987
2 708
1 125
1 859
7 712
1 153
1 385
1 965
1 031
2 054
7 588
Odpis z tytułu utraty wartości
(6)
(110)
(1 205)
(628)
(1 486)
(3 435)
(12)
(155)
(927)
(524)
(1 509)
(3 127)
Ekspozycje forborne netto
1 027
877
1 503
497
373
4 277
1 141
1 230
1 038
507
545
4 461
Wyceniane w wartości godziwej
przez wynik finansowy
X
X
X
X
X
1
X
X
X
X
X
1
Razem
1 027
877
1 503
497
374
4 278
1 141
1 230
1 038
507
545
4 462
Zmiana stanu wartości bilansowej netto ekspozycji
forborne
1 stycznia -
31 grudnia 2021
1 stycznia -
31 grudnia 2020
Bilans otwarcia
4 462
3 215
Wartość ekspozycji ujętych w okresie
1 704
3 090
Wartość ekspozycji wyłączonych w okresie
(1 172)
(702)
Zmiana odpisów aktualizujących
(28)
(761)
Inne zmiany
(688)
(380)
Razem należności netto
4 278
4 462
7.5.1.4. Ryzyko kredytowe związane z działalnością inwestycyjną
Zasady zarządzania ryzykiem kredytowym w Grupie PZU wynikającym z działalności inwestycyjnej reguluje szereg dokumentów
zatwierdzonych przez rady nadzorcze, zarządy i dedykowane komitety.
Zaangażowanie obarczone ryzykiem kredytowym wobec poszczególnych kontrahentów oraz emitentów podlega ograniczeniom
poprzez ustanawiane limity zaangażowania. Limity są ustanawiane przez dedykowane komitety na podstawie analiz ryzyk
związanych z danym zaangażowaniem, z uwzględnieniem sytuacji finansowej podmiotów lub grup podmiotów powiązanych
oraz wpływu tych zaangażowań na wystąpienie ryzyka koncentracji. Uzupełniającym czynnikiem mitygującym zidentyfikowane
ryzyko kredytowe i ryzyko koncentracji w działalności inwestycyjnej są ograniczenia jakościowe wobec zaangażowań
ustanawiane zgodnie z kompetencjami poszczególnych komitetów.
Limity odnoszą się do zaangażowania wobec pojedynczego podmiotu lub grupy podmiotów powiązanych (zarówno limity
kredytowe, jak i limity koncentracji). Wykorzystanie limitów w zakresie ryzyka kredytowego i ryzyka koncentracji podlega
raportowaniu i monitorowaniu. W przypadku przekroczenia przyznanego limitu podejmowane są odpowiednie działania
zdefiniowane w regulacjach wewnętrznych.
W zakresie oceny ryzyka kredytowego danego podmiotu wyznacza się wewnętrzne ratingi kredytowe (podejście do wyznaczania
ratingu różni się w zależności od typu podmiotu). Ratingi są oparte na analizie ilościowej oraz jakościowej i stanowią jeden
z podstawowych elementów procesu ustanawiania limitów zaangażowania. Jakość kredytowa kontrahentów oraz emitentów
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
72
podlega cyklicznemu monitoringowi. Jednym z podstawowych elementów monitoringu jest okresowa aktualizacja ratingów
wewnętrznych.
Jednostki ds. ryzyka identyfikują, dokonują pomiaru i monitorują narażenie na ryzyko kredytowe i ryzyko koncentracji
związane z działalnością inwestycyjną, w szczególności opiniują wnioski o ustalenie limitów zaangażowania k ierowane na
poszczególne komitety.
Informacje o jakości kredytowej aktywów związanych z działalnością inwestycyjną zaprezentowano w punkcie 38.
Ekspozycja na ryzyko kredytowe
W kolejnych tabelach zaprezentowano ekspozycję na ryzyko kredytowe aktywów obciążonych ryzykiem kredytowym
w poszczególnych kategoriach ratingów nadanych przez zewnętrzne agencje ratingowe. Ekspozycję na ryzyko kredytowe
wynikające z transakcji warunkowych przedstawiono jako ekspozycję wobec emitenta papierów przyjętych jako zabezpieczenie.
W zestawieniu nie uwzględniono należności od klientów z tytułu kredytów oraz należności z tytułu umów ubezpieczeniowych.
Wynikało to ze znacznego rozproszenia tych portfeli aktywów, skutkującego m.in. znacznym udziałem należności od osób
fizycznych i podmiotów nie posiadających ratingów.
Aktywa obciążone ryzykiem kredytowym
na 31 grudnia 2021
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
POCI
Razem
Dłużne papiery wartościowe wyceniane w zamortyzowanym
koszcie – wartość bilansowa
73 828
346
-
9
74 183
- wartość bilansowa brutto
73 897
354
35
39
74 325
- od AAA do A
60 350
-
-
-
60 350
- od BBB do B
1 242
35
-
-
1 277
- brak ratingu
12 305
319
35
39
12 698
- odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych
(69)
(8)
(35)
(30)
(142)
Dłużne papiery wartościowe wyceniane w wartości godziwej
przez inne całkowite dochody – wartość bilansowa
44 788
251
-
-
45 039
- od AAA do A
35 806
-
-
-
35 806
- od BBB do B
5 117
127
-
-
5 244
- brak ratingu
3 865
124
-
-
3 989
- odpis z tytułu oczekiwanych strat
kredytowych
1)
(54)
(26)
-
-
(80)
Dłużne papiery wartościowe wyceniane w wartości godziwej
przez wynik finansowy – wartość bilansowa
X
X
X
X
2 466
- od AAA do A
X
X
X
X
1 142
- od BBB do B
X
X
X
X
171
- brak ratingu
X
X
X
X
145
- aktywa na ryzyko klienta
X
X
X
X
1 008
Lokaty terminowe w instytucjach kredytowych i transakcje z
przyrzeczeniem odsprzedaży – wartość bilansowa
5 501
-
-
-
5 501
- wartość bilansowa brutto
5 502
-
-
-
5 502
- od AAA do A
796
-
-
-
796
- od BBB do B
519
-
-
-
519
- brak ratingu
4 167
-
-
-
4 167
- aktywa na ryzyko klienta
20
-
-
-
20
- odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych
(1)
-
-
-
(1)
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
73
Aktywa obciążone ryzykiem kredytowym
na 31 grudnia 2021
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
POCI
Razem
Pożyczki – wartość bilansowa
3 517
69
-
-
3 586
- wartość bilansowa brutto
3 522
75
-
-
3 597
- od BBB do B
150
-
-
-
150
- brak ratingu
3 372
75
-
-
3 447
- odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych
(5)
(6)
-
-
(11)
Instrumenty pochodne
X
X
X
X
8 328
- od AAA do A
X
X
X
X
6 632
- od BBB do B
X
X
X
X
882
- brak ratingu
X
X
X
X
782
- aktywa na ryzyko klienta
X
X
X
X
32
Udział reasekuratorów w rezerwach szkodowych
X
X
X
X
1 399
- od AAA do A
X
X
X
X
1192
- od BBB do B
X
X
X
X
8
- brak ratingu
X
X
X
X
199
Należności z tytułu reasekuracji
X
X
X
X
63
- od AAA do A
X
X
X
X
35
- brak ratingu
X
X
X
X
28
Razem
127 634
666
-
9
140 565
1)
Odpis ujmuje się w kapitale z aktualizacji wyceny i nie pomniejsza on wartości bilansowej aktywów.
Aktywa obciążone ryzykiem kredytowym
na 31 grudnia 2020
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
POCI
Razem
Dłużne papiery wartościowe wyceniane w zamortyzowanym
koszcie – wartość bilansowa
57 800
71
-
-
57 871
- wartość bilansowa brutto
57 850
73
34
-
57 957
- od AAA do A
49 199
-
-
-
49 199
- od BBB do B
609
35
-
-
644
- brak ratingu
8 042
38
34
-
8 114
- odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych
(50)
(2)
(34)
-
(86)
Dłużne papiery wartościowe wyceniane w wartości godziwej
przez inne całkowite dochody – wartość bilansowa
63 387
256
-
-
63 643
- od AAA do A
47 181
-
-
-
47 181
- od BBB do B
5 495
55
-
-
5 550
- brak ratingu
10 711
201
-
-
10 912
- odpis z tytułu oczekiwanych strat
kredytowych
1)
(68)
(13)
-
-
(81)
Dłużne papiery wartościowe wyceniane w wartości godziwej
przez wynik finansowy – wartość bilansowa
X
X
X
X
3 566
- od AAA do A
X
X
X
X
1 999
- od BBB do B
X
X
X
X
161
- brak ratingu
X
X
X
X
220
- aktywa na ryzyko klienta
X
X
X
X
1 186
Lokaty terminowe w instytucjach kredytowych i transakcje z
przyrzeczeniem odsprzedaży – wartość bilansowa
5 609
-
-
-
5 609
- wartość bilansowa brutto
5 610
-
-
-
5 610
- od AAA do A
1 156
-
-
-
1 156
- od BBB do B
328
-
-
-
328
- brak ratingu
4 093
-
-
-
4 093
- aktywa na ryzyko klienta
33
-
-
-
33
- odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych
(1)
-
-
-
(1)
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
74
Aktywa obciążone ryzykiem kredytowym
na 31 grudnia 2020
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
POCI
Razem
Pożyczki – wartość bilansowa
3 311
73
-
-
3 384
- wartość bilansowa brutto
3 318
79
-
-
3 397
- od BBB do B
40
-
-
-
40
- brak ratingu
3 278
79
-
-
3 357
- odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych
(7)
(6)
-
-
(13)
Instrumenty pochodne
X
X
X
X
6 339
- od AAA do A
X
X
X
X
4 718
- od BBB do B
X
X
X
X
485
- brak ratingu
X
X
X
X
1 108
- aktywa na ryzyko klienta
X
X
X
X
28
Udział reasekuratorów w rezerwach szkodowych
X
X
X
X
1 176
- od AAA do A
X
X
X
X
1 022
- od BBB do B
X
X
X
X
1
- brak ratingu
X
X
X
X
153
Należności z tytułu reasekuracji
X
X
X
X
55
- od AAA do A
X
X
X
X
35
- brak ratingu
X
X
X
X
20
Razem
130 107
400
-
-
141 643
1)
Odpis ujmuje się w kapitale z aktualizacji wyceny i nie pomniejsza on wartości bilansowej aktywów.
7.5.1.5. Ryzyko kredytowe reasekuratora w działalności ubezpieczeniowej
Grupa PZU zawiera umowy reasekuracyjne o charakterze nieproporcjonalnym oraz proporcjonalnym w celu ograniczenia
zobowiązań wynikających z podstawowej działalności. Reasekuracja jest obciążona ryzykiem kredytowym związanym
z ryzykiem niewykonania zobowiązania przez reasekuratora.
Jakość kredytową reasekuratorów ocenia się na podstawie danych rynkowych, danych pozyskanych ze źródeł zewnętrznych,
a także na podstawie modelu wewnętrznego. Model dzieli reasekuratorów na kilka klas, w zależności od poziomu szacowanego
ryzyka. Akceptuje się tylko podmioty o ryzyku niższym niż ustalony punkt odcięcia. Akceptacja nie jest automatyczna, a analizę
uzupełnia się o ocenę dokonaną przez brokerów reasekuracyjnych. W ramach monitoringu ryzyka kredytowego ww. ocenę
danego podmiotu aktualizuje się raz na kwartał.
W poniższych tabelach przedstawiono ryzyko kredytowe reasekuratorów, z którymi współpracowały spółki Grupy PZU.
Reasekurator
Udział reasekuratorów w rezerwach techniczno-
ubezpieczeniowych (netto) na 31 grudnia 2021
Rating A.M. Best wg stanu na
31 grudnia 2021
1)
Reasekurator 1
268
A+
Reasekurator 2
215
brak ratingu
Reasekurator 3
168
A+
Reasekurator 4
129
A++
Reasekurator 5
126
AA-
Reasekurator 6
117
A+
Reasekurator 7
89
AA-
Reasekurator 8
76
A+
Reasekurator 9
58
A+
Reasekurator 10
50
A+
Pozostali, w tym:
2)
1 244
Posiadający rating inwestycyjny
1 110
Posiadający rating poniżej
inwestycyjnego lub bez ratingu
134
Razem
2 540
1)
W przypadku braku ratingu A.M. Best uwzględniono rating agencji Standard&Poor's.
2)
W pozycji „Pozostali” wykazano udziały reasekuratorów w rezerwach techniczno-ubezpieczeniowych o mniejszej wartości bilansowej niż dla wymienionych
powyżej.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
75
Reasekurator
Udział reasekuratorów w rezerwach techniczno-
ubezpieczeniowych (netto) na 31 grudnia 2020
Rating A.M. Best wg stanu na
31 grudnia 2020
1)
Reasekurator 1
218
A+
Reasekurator 2
170
brak ratingu
Reasekurator 3
135
A+
Reasekurator 4
104
A++
Reasekurator 5
98
A+
Reasekurator 6
66
A+
Reasekurator 7
55
A+
Reasekurator 8
47
A+
Reasekurator 9
45
AA-
Reasekurator 10
44
AA-
Pozostali, w tym:
2)
1 119
Posiadający rating inwestycyjny
979
Posiadający rating poniżej
inwestycyjnego lub bez ratingu
140
Razem
2 101
1)
W przypadku braku ratingu A.M. Best uwzględniono rating agencji Standard&Poor's.
2)
W pozycji „Pozostali” wykazano udziały reasekuratorów w rezerwach techniczno-ubezpieczeniowych o mniejszej wartości bilansowej niż dla wymienionych
powyżej.
Ryzyko kontrahenta związane z reasekuracją jest ograniczane poprzez współpracę Grupy PZU z wieloma reasekuratorami
o wiarygodnym ratingu kredytowym.
7.5.1.6. Koncentracja ryzyka w ryzyku kredytowym
Poniższa tabela prezentuje koncentrację branżową zaangażowań Grupy PZU według sekcji Polskiej Klasyfikacji Działalności
(PKD) uwzględniającą:
wartość zaangażowania w lokaty finansowe takie jak instrumenty kapitałowe, dłużne papiery wartościowe, udzielone
pożyczki, transakcje z przyrzeczeniem odsprzedaży, rachunki bankowe i depozyty terminowe;
sumy ubezpieczeniowe udzielonych gwarancji ubezpieczeniowych;
limity odpowiedzialności dla ubezpieczeń wierzytelności pieniężnych;
wartość kredytów (wartość bilansowa brutto oraz zaangażowanie pozabilansowe).
Segment branżowy
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
O. Administracja publiczna i obrona narodowa; obowiązkowe
zabezpieczenia społeczne
16,08%
14,54%
K. Działalność finansowa i ubezpieczeniowa
11,94%
12,83%
C. Przetwórstwo przemysłowe
16,27%
16,09%
G. Handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów samochodowych,
włączając motocykle
13,51%
12,70%
L. Działalność związana z obsługą rynku nieruchomości
8,12%
8,78%
F. Budownictwo
5,65%
5,89%
H. Transport i gospodarka magazynowa
5,51%
5,47%
D. Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, parę wodną,
gorącą wodę i powietrze do układów klimatyzacyjnych
4,63%
4,79%
J. Informacja i komunikacja
2,74%
2,59%
M. Działalność profesjonalna, naukowa i techniczna
5,24%
6,79%
B. Górnictwo i wydobywanie
1,08%
1,19%
Pozostałe sektory
9,23%
8,34%
Razem
100,00%
100,00%
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
76
7.5.2. Ryzyko aktuarialne (ubezpieczenia majątkowe i osobowe oraz ubezpieczenia na życie)
Ryzyko aktuarialne to możliwość poniesienia straty lub niekorzystnej zmiany wartości zobowiązań, jakie mogą wynikać
z zawartych umów ubezpieczenia i umów gwarancji ubezpieczeniowych, w związku z niewłaściwymi założeniami dotyczącymi
wyceny składek i tworzenia rezerw techniczno-ubezpieczeniowych. Ryzyko aktuarialne obejmuje:
Ubezpieczenia
majątkowe
Ubezpieczenia
na życie
Ryzyko długowieczności - możliwość straty lub niekorzystnej zmiany wartości zobowiązań
ubezpieczeniowych, wynikające ze zmian w poziomie współczynnika umieralności, tendencji
współczynnika umieralności lub jego zmienności, w przypadku gdy spadek współczynnika umieralności
prowadzi do zwiększenia wartości zobowiązań ubezpieczeniowych.
X
X
Ryzyko związane z wysokością ponoszonych kosztów – możliwość straty lub niekorzystnej zmiany
wartości zobowiązań ubezpieczeniowych, wynikające ze zmian w poziomie wydatków ponoszonych
na obsługę umów ubezpieczenia lub umów reasekuracji, tendencji tych wydatków lub ich zmienności.
X
X
Ryzyko związane z rezygnacjami z umów - ryzyko straty lub niekorzystnej zmiany wartości zobowiązań
ubezpieczeniowych, wynikające ze zmian w poziomie współczynników rezygnacji z umów, zamykania,
odnawiania i wykupów polis lub zmienności tych współczynników.
X
X
Ryzyko katastroficzne - możliwość straty lub niekorzystnej zmiany wartości zobowiązań
ubezpieczeniowych, wynikające ze znacznej niepewności założeń dotyczących wyceny i tworzenia rezerw
techniczno-ubezpieczeniowych, związanych z ekstremalnymi lub wyjątkowymi zdarzeniami.
X
X
Ryzyko składki - możliwość nieodpowiedniego oszacowania stawek taryfowych i możliwości odchyleń
przypisu składek od oczekiwanego poziomu, wynikające ze zmienności w zakresie występowania,
częstości i skali ubezpieczanych zdarzeń.
X
nd.
Ryzyko rezerw - możliwość nieodpowiedniego oszacowania poziomu rezerw techniczno–
ubezpieczeniowych, jak również możliwości fluktuacji faktycznych szkód wokół ich średniej statystycznej
ze względu na stochastyczną naturę przyszłych wypłat odszkodowań.
X
nd.
Ryzyko rewizji wysokości rent - możliwość straty lub niekorzystnej zmiany wartości zobowiązań
ubezpieczeniowych, wynikające ze zmian w poziomie współczynników korygujących stosowanych do
rent, tendencji tych współczynników lub ich zmienności, w związku ze zmianami otoczenia prawnego lub
stanu zdrowia ubezpieczonej osoby.
X
nd.
Ryzyko śmiertelności - możliwość straty lub niekorzystnej zmiany wartości zobowiązań
ubezpieczeniowych, wynikające ze zmian poziomu, współczynnika umieralności, tendencji
współczynnika umieralności lub jego zmienności, w przypadku gdy wzrost współczynnika umieralności
prowadzi do zwiększenia wartości zobowiązań ubezpieczeniowych.
nd.
X
Ryzyko zachorowalności (niezdolności do pracy) - możliwość straty lub niekorzystnej zmiany wartości
zobowiązań ubezpieczeniowych, wynikające ze zmian w poziomie współczynników niezdolności do
pracy, chorobowości i zachorowalności, tendencji tych współczynników lub ich zmienności.
nd.
X
Grupa PZU zarządza ryzykiem aktuarialnym między innymi poprzez:
kalkulację i monitorowanie adekwatności rezerw techniczno-ubezpieczeniowych;
strategię taryfową oraz monitorowanie adekwatności składki;
underwriting;
reasekurację.
Kalkulacja i monitoring adekwatności rezerw techniczno-ubezpieczeniowych
Grupa PZU zarządza ryzykiem adekwatności rezerw techniczno-ubezpieczeniowych poprzez stosowanie odpowiedniej metodyki
ich obliczania i kontrolę procesów związanych z ustalaniem rezerw. Polityka tworzenia rezerw opiera się na:
ostrożnościowym podejściu do określania wielkości rezerw techniczno-ubezpieczeniowych;
zasadzie ciągłości, polegającej na niezmienności metodyki tworzenia rezerw techniczno-ubezpieczeniowych o ile tylko nie
wystąpią istotne okoliczności uzasadniające dokonanie zmian.
W przypadku ubezpieczeń majątkowych i osobowych poziom rezerw techniczno-ubezpieczeniowych oceniany jest raz
w miesiącu i w określonych okolicznościach (dokonanie wypłaty, pozyskanie nowych informacji od likwidatorów lub prawników)
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
77
aktualizuje się ich wysokość. Do analizy rezerw techniczno-ubezpieczeniowych wykorzystuje się zestawienia ich rozwoju oraz
wypłat w kolejnych latach. Wynikiem tej analizy jest ocena dokładności stosowanych metod aktuarialnych.
W przypadku ubezpieczeń na życie głównymi źródłami danych przy szacowaniu oczekiwanej częstości występowania świadczeń
są statystki publiczne (tablice trwania życia) publikowane przez wyspecjalizowane jednostki statystyczne oraz analizy danych
historycznych z portfeli ubezpieczeniowych. Okresowych analiz statystycznych częstości występowania świadczeń dokonuje się
na poziomie grup produktów, poszczególnych portfeli ubezpieczeniowych oraz odpowiednio zdefiniowanych homogenicznych
grup ryzyka. Przeprowadzane analizy dają możliwość określenia względnych częstości występowania zdarzeń w stosunku do
statystyk publicznych. Stosowanie odpowiednich metod statystycznych pozwala na określenie istotności wyznaczanych
statystyk. W miarę potrzeb, stosowane są odpowiednie narzuty bezpieczeństwa przy tworzeniu rezerw techniczno-
ubezpieczeniowych i wycenie ryzyka.
W Grupie PZU oszacowanie rezerw techniczno-ubezpieczeniowych przeprowadza się pod nadzorem głównych aktuariuszy.
Strategia taryfowa oraz monitoring adekwatności składki
Celem polityki taryfowej jest zagwarantowanie adekwatnego poziomu składki (tj. wystarczającego na pokrycie obecnych
i przyszłych zobowiązań, wynikających z zawartych polis oraz wydatków). Równolegle z opracowywaniem taryfy składek lub
zmian w taryfach wykonuje się symulacje dotyczące prognozowanego wpływu zmian na wynik w przyszłości. Ponadto regularnie
analizuje się adekwatność składek oraz rentowności portfeli dla poszczególnych ubezpieczeń na podstawie m.in. oceny wyniku
technicznego produktu za dany okres sprawozdawczy. Częstość i szczegółowość analiz zależy od materialności produktu
i możliwej fluktuacji wyniku. W przypadku trwale niekorzystnego przebiegu ubezpieczenia podejmuje się działania dla
przywrócenia określonego poziomu rentowności, polegające np. na dostosowaniu taryfy składek, zmianie reguł
underwritingowych, modyfikacji kontraktów reasekuracyjnych lub na zmianie profilu ubezpieczanego ryzyka poprzez
modyfikację ogólnych warunków ubezpieczenia.
Underwriting
W przypadku klientów korporacyjnych obszar underwritingu funkcjonuje niezależnie od obszaru sprzedaży co oznacza, że
zasady oceny i akceptacji ryzyka oraz poziomy kompetencyjne kształtowane są w obszarze underwritingu. Proces sprzedaży
ubezpieczeń dla klientów korporacyjnych jest poprzedzony analizą i oceną ryzyka realizowaną przez zespoły sprzedażowe,
w ramach posiadanych kompetencji. Dla ryzyk niebędących w kompetencjach obszaru sprzedaży, decyzje underwritingowe
podejmowane są przez dedykowane do tego celu zespołu underwritingu.
Reasekuracja
Program reasekuracyjny Grupy PZU w ubezpieczeniach majątkowych i pozostałych osobowych pełni funkcję zabezpieczającą
jego podstawową działalność, ograniczając ryzyko wystąpienia zjawisk o charakterze katastroficznym, mogących w negatywny
sposób wpłynąć na pozycję finansową Grupy PZU. Zadanie to jest realizowane poprzez umowy obligatoryjne wraz
z uzupełniającą je reasekuracją fakultatywną.
Grupa PZU ogranicza swoje ryzyko m.in. poprzez:
nieproporcjonalną umowę nadwyżki szkód chroniącą portfele przed szkodami o charakterze katastroficznym (np. powódź,
huragan);
nieproporcjonalne umowy nadwyżki szkód chroniące między innymi portfele ubezpieczeń majątkowych, technicznych,
morskich, transportowych i lotniczych, OC (w tym OC z ubezpieczeń komunikacyjnych) przed skutkami dużych
pojedynczych szkód;
nieproporcjonalną umowę nadwyżki szkodowości chroniącą portfel upraw rolnych;
proporcjonalną umowę chroniącą portfel ubezpieczeń finansowych.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
78
Optymalizacja programu reasekuracyjnego w zakresie ochrony przed szkodami o charakterze katastroficznym bazuje na
wynikach wewnętrznych analiz oraz wykorzystuje modele firm zewnętrznych.
7.5.2.1. Stopień narażenia na ryzyko aktuarialne - ubezpieczenia majątkowe i osobowe
Podstawowe wskaźniki kosztów w ubezpieczeniach majątkowych i
osobowych
1 stycznia –
31 grudnia 2021
1 stycznia –
31 grudnia 2020
Wskaźnik wydatków
27,33%
26,27%
Wskaźnik szkodowości na udziale własnym
61,15%
61,31%
Wskaźnik zatrzymania składki przez reasekuratora
8,06%
6,78%
Wskaźnik mieszany
88,48%
87,58%
Wskaźnik wydatków to stosunek sumy kosztów akwizycji, kosztów administracyjnych oraz prowizji reasekuracyjnych i udziału
w zyskach reasekuratorów do składek zarobionych netto.
Wskaźnik szkodowości na udziale własnym to stosunek odszkodowań oraz zmiany stanu rezerw techniczno-ubezpieczeniowych
netto do składek zarobionych netto.
Wskaźnik zatrzymania składki przez reasekuratora to procentowy udział reasekuratora w składkach ubezpieczeniowych
przypisanych brutto.
Wskaźnik mieszany to stosunek sumy kosztów akwizycji, kosztów administracyjnych, prowizji reasekuracyjnych i udziału
w zyskach reasekuratorów, odszkodowań oraz zmiany stanu rezerw techniczno-ubezpieczeniowych netto do składek
zarobionych netto.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
79
Poniższe tabele prezentują rozwój rezerw techniczno-ubezpieczeniowych oraz wypłaty w kolejnych okresach sprawozdawczych.
Rozwój szkód w ubezpieczeniach bezpośrednich majątkowych i osobowych brutto
(wg okresu sprawozdawczego)
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
Rezerwa na koniec okresu sprawozdawczego
10 989
11 783
13 312
13 163
13 181
13 990
14 975
15 627
16 540
17 303
Rezerwa oraz łączne wypłaty odszkodowań (od zakończenia pierwszego okresu sprawozdawczego do
końca bieżącego okresu sprawozdawczego z pominięciem wypłat dokonanych przed końcem
pierwszego okresu sprawozdawczego):
- wyliczone 1 rok później
11 286
12 241
13 032
12 908
13 353
14 251
14 929
15 833
16 048
- wyliczone 2 lata później
11 958
12 180
12 719
12 922
13 500
14 281
15 008
15 542
- wyliczone 3 lata później
11 973
12 080
12 822
13 135
13 518
14 438
14 839
- wyliczone 4 lata później
11 910
12 172
13 089
13 183
13 686
14 366
- wyliczone 5 lat później
12 067
12 439
13 172
13 353
13 677
- wyliczone 6 lat później
12 340
12 536
13 356
13 398
- wyliczone 7 lat później
12 421
12 713
13 308
- wyliczone 8 lat później
12 598
12 785
- wyliczone 9 lat później
12 691
Suma rezerwy oraz łącznych wypłat odszkodowań (od zakończenia pierwszego okresu
sprawozdawczego do końca bieżącego okresu sprawozdawczego z pominięciem wypłat dokonanych
przed końcem pierwszego okresu sprawozdawczego)
12 691
12 785
13 308
13 398
13 677
14 366
14 839
15 542
16 048
Łączne wypłaty odszkodowań (od zakończenia pierwszego okresu sprawozdawczego do końca
bieżącego okresu sprawozdawczego z pominięciem wypłat dokonanych przed końcem pierwszego
okresu sprawozdawczego)
7 796
7 553
7 524
6 972
6 524
6 132
5 344
4 217
2 544
Rezerwa wykazana w sprawozdaniu z sytuacji finansowej
4 895
5 232
5 784
6 426
7 153
8 234
9 495
11 325
13 504
Różnica pomiędzy rezerwą na koniec pierwszego roku a rezerwą oszacowaną na koniec okresu
sprawozdawczego (ang. run-off result)
(1 702)
(1 002)
4
(235)
(496)
(376)
136
85
492
Powyższa różnica jako procent rezerwy na koniec pierwszego roku
-15%
-9%
0%
-2%
-4%
-3%
1%
1%
3%
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
80
Rozwój szkód w ubezpieczeniach bezpośrednich majątkowych i osobowych na udziale własnym
(wg okresu sprawozdawczego)
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
Rezerwa na koniec okresu sprawozdawczego
10 413
11 453
12 814
12 653
12 559
12 880
13 484
13 933
14 545
15 053
Rezerwa oraz łączne wypłaty odszkodowań (od zakończenia pierwszego okresu sprawozdawczego do
końca bieżącego okresu sprawozdawczego z pominięciem wypłat dokonanych przed końcem
pierwszego okresu sprawozdawczego):
- wyliczone 1 rok później
10 722
11 787
12 525
12 355
12 576
13 066
13 362
13 952
14 089
- wyliczone 2 lata później
11 282
11 704
12 201
12 278
12 664
13 005
13 393
13 646
- wyliczone 3 lata później
11 278
11 599
12 224
12 473
12 615
13 112
13 227
- wyliczone 4 lata później
11 215
11 642
12 481
12 463
12 758
13 048
- wyliczone 5 lat później
11 326
11 891
12 515
12 623
12 781
- wyliczone 6 lat później
11 581
11 938
12 689
12 679
- wyliczone 7 lat później
11 624
12 109
12 750
- wyliczone 8 lat później
11 794
12 198
- wyliczone 9 lat później
11 884
Suma rezerwy oraz łącznych wypłat odszkodowań (od zakończenia pierwszego okresu
sprawozdawczego do końca bieżącego okresu sprawozdawczego z pominięciem wypłat dokonanych
przed końcem pierwszego okresu sprawozdawczego)
11 884
12 198
12 750
12 679
12 781
13 048
13 227
13 646
14 089
Łączne wypłaty odszkodowań (od zakończenia pierwszego okresu sprawozdawczego do końca
bieżącego okresu sprawozdawczego z pominięciem wypłat dokonanych przed końcem pierwszego
okresu sprawozdawczego)
7 253
7 255
7 232
6 663
6 119
5 543
4 664
3 665
2 202
Rezerwa wykazana w sprawozdaniu z sytuacji finansowej
4 631
4 943
5 518
6 016
6 662
7 505
8 563
9 981
11 887
Różnica pomiędzy rezerwą na koniec pierwszego roku a rezerwą oszacowaną na koniec okresu
sprawozdawczego (ang. run-off result)
(1 471)
(745)
64
(26)
(222)
(168)
257
287
456
Powyższa różnica jako procent rezerwy na koniec pierwszego roku
-14%
-7%
0%
0%
-2%
-1%
2%
2%
3%
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
81
Główną część portfela Grupy PZU stanowią ubezpieczenia komunikacyjne – autocasco oraz OC posiadaczy pojazdów
mechanicznych. Oba rodzaje ubezpieczeń zawierane są na ogół na rok, w trakcie którego szkoda musi zaistnieć, aby została
wypłacona. W przypadku ubezpieczenia autocasco czas na zgłoszenie szkody jest krótki i nie jest źródłem niepewności. Inaczej
jest w przypadku ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, gdzie czas na zgłoszenie szkody może wynosić aż 30
lat. Wysokość szkód majątkowych jest w szczególności wrażliwa na ilość zgłaszanych roszczeń sądowych oraz zapadające
w poszczególnych sprawach wyroki sądowe. W przypadku umów ubezpieczeń OC pojawiają się nowe typy szkód oraz
dodatkowe roszczenia ujawniane ze znacznym opóźnieniem, co istotnie komplikuje proces szacowania rezerw techniczno-
ubezpieczeniowych.
Koncentracja ryzyka w ubezpieczeniach majątkowych i osobowych
W ramach ryzyka aktuarialnego, Grupa PZU identyfikuje ryzyko koncentracji w odniesieniu do możliwych szkód spowodowanych
przez zdarzenia katastroficzne, w szczególności takich jak powodzie i huragany. Poniższa tabela przedstawia sumy ubezpieczeń
w zadanych przedziałach w podziale na poszczególne województwa (dla działalności na terenie Polski) oraz kraje (dla
działalności zagranicznej). W kontekście ekspozycji na ryzyko powodzi i huraganu, system zarządzania ryzykiem funkcjonujący
w Grupie PZU zapewnia jej cykliczny monitoring, a stosowany program reasekuracji pozwala na istotną redukcję wielkości
potencjalnej szkody katastroficznej na udziale własnym.
Narażenie na
szkody
katastroficzne w
ubezpieczeniach
majątkowych
Suma ubezpieczenia (w mln zł)
31 grudnia 2021
Suma ubezpieczenia (w mln zł)
31 grudnia 2020
0-
0,2
0,2 -
0,5
0,5 -
2
2 –
10
10 -
50
pow.
50
Suma
0-
0,2
0,2 -
0,5
0,5 -
2
2 –
10
10 -
50
pow.
50
Suma
dolnośląskie
0,8%
1,4%
1,4%
0,5%
0,4%
2,0%
6,5%
0,9%
1,3%
1,2%
0,5%
0,4%
1,7%
6,0%
kujawsko -
pomorskie
0,5%
0,7%
0,6%
0,3%
0,2%
1,1%
3,4%
0,5%
0,6%
0,5%
0,3%
0,3%
1,1%
3,3%
lubelskie
0,5%
0,7%
0,3%
0,1%
0,1%
1,6%
3,3%
0,5%
0,6%
0,2%
0,1%
0,1%
1,6%
3,1%
lubuskie
0,2%
0,3%
0,2%
0,1%
0,1%
0,5%
1,4%
0,2%
0,3%
0,2%
0,1%
0,1%
0,5%
1,4%
łódzkie
0,6%
1,0%
0,7%
0,3%
0,2%
3,9%
6,7%
0,6%
0,9%
0,6%
0,3%
0,2%
5,3%
7,9%
małopolskie
0,7%
1,5%
1,0%
0,4%
0,4%
1,4%
5,4%
0,7%
1,4%
0,8%
0,4%
0,4%
1,4%
5,1%
mazowieckie
1,6%
3,1%
2,6%
0,9%
1,0%
9,1%
18,3%
1,5%
2,4%
2,0%
0,8%
0,9%
9,4%
17,0%
opolskie
0,2%
0,4%
0,3%
0,1%
0,1%
1,6%
2,7%
0,2%
0,4%
0,3%
0,1%
0,1%
1,4%
2,5%
podkarpackie
0,8%
1,1%
0,4%
0,2%
0,1%
1,4%
4,0%
0,5%
0,8%
0,3%
0,2%
0,2%
1,3%
3,3%
podlaskie
0,3%
0,4%
0,3%
0,2%
0,2%
0,4%
1,8%
0,3%
0,4%
0,3%
0,1%
0,2%
0,5%
1,8%
pomorskie
0,5%
1,0%
0,9%
0,5%
0,5%
4,8%
8,2%
0,5%
0,9%
0,8%
0,4%
0,5%
6,0%
9,1%
śląskie
1,0%
1,5%
1,2%
0,5%
1,2%
3,9%
9,3%
1,0%
1,4%
0,9%
0,5%
0,3%
4,3%
8,4%
świętokrzyskie
0,3%
0,5%
0,2%
0,1%
0,1%
0,6%
1,8%
0,3%
0,4%
0,2%
0,1%
0,1%
1,1%
2,2%
warmińsko-
mazurskie
0,3%
0,5%
0,3%
0,2%
0,1%
1,2%
2,6%
0,3%
0,4%
0,3%
0,2%
0,1%
1,2%
2,5%
wielkopolskie
1,0%
1,8%
1,4%
0,6%
0,5%
2,4%
7,7%
1,0%
1,6%
1,2%
0,6%
0,5%
2,0%
6,9%
zachodnio-
pomorskie
0,3%
0,5%
0,5%
0,4%
0,3%
2,2%
4,2%
0,3%
0,4%
0,4%
0,3%
0,3%
5,2%
6,9%
Litwa i Estonia
0,6%
1,8%
2,5%
0,8%
1,0%
2,1%
8,8%
0,6%
1,7%
2,5%
0,8%
1,0%
2,1%
8,7%
Łotwa
0,1%
0,6%
0,8%
0,4%
0,4%
0,6%
2,9%
0,1%
0,6%
0,8%
0,4%
0,4%
0,5%
2,8%
Ukraina
0,0%
0,0%
0,0%
0,1%
0,1%
0,6%
0,8%
0,0%
0,0%
0,0%
0,1%
0,1%
0,5%
0,7%
Norwegia
0,0%
0,0%
0,0%
0,0%
0,0%
0,2%
0,2%
0,0%
0,0%
0,0%
0,0%
0,0%
0,4%
0,4%
Razem
10,3%
18,8%
15,6%
6,7%
7,0%
41,6%
100,0%
10,0%
16,5%
13,5%
6,3%
6,2%
47,5%
100,0%
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
82
Skapitalizowana wartość rent
Poniższe wyniki nie uwzględniają wpływu zmian wyceny lokat uwzględnianych przy wyliczaniu wartości rezerwy.
Wpływ zmiany założeń dla rezerwy na skapitalizowaną wartość
rent w ubezpieczeniach majątkowych i osobowych na wynik
finansowy netto i kapitały własne
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Brutto
na udziale
własnym
brutto
na udziale
własnym
Stopa techniczna – podwyższenie o 0,5 p.p.
457
425
457
427
Stopa techniczna – obniżenie o 1,0 p.p.
(1 173)
(1 090)
(1 180)
(1 104)
Śmiertelność 110% założonej
139
134
134
129
Śmiertelność 90% założonej
(157)
(149)
(151)
(143)
7.5.2.2. Stopień narażenia na ryzyko ubezpieczeniowe - ubezpieczenia na życie
Grupa PZU nie zaprezentowała informacji dotyczących rozwoju szkód w ubezpieczeniach na życie, ze względu na fakt, że
niepewność kwot i okresu wypłaty odszkodowań zwykle ustępuje w ciągu jednego roku.
Koncentracja ryzyka związana jest z koncentracją umów lub sum ubezpieczenia. W przypadku tradycyjnych ubezpieczeń
indywidualnych, gdzie ryzyko koncentracji związane jest z możliwością wystąpienia zdarzenia ubezpieczeniowego lub
z potencjalną wysokością wypłat z tytułu pojedynczego zdarzenia, ryzyko ocenia się w sposób indywidualny. Ocena obejmuje
zarówno ryzyko medyczne, jak też – w uzasadnionych przypadkach – finansowe. Dzięki temu dokonywana jest selekcja ryzyk
(ocena osoby przystępującej do umowy ubezpieczenia) oraz określenie maksymalnego poziomu akceptowalnego ryzyka.
W ubezpieczeniach grupowych wystąpienie ryzyka koncentracji jest ograniczone poprzez wielkość portfela umów. Pozwala to
zmniejszyć poziom zaburzeń wynikających z losowości przebiegów ubezpieczeń. Ponadto istotnym czynnikiem zmniejszającym
ryzyko związane z koncentracją jest forma umowy zbiorowej, w ramach której wszyscy członkowie grupy mają tę samą sumę
ubezpieczenia oraz zakres gwarantowanej ochrony. Tym samym zjawisko koncentracji niektórych ryzyk w ramach portfela
umów nie występuje.
W przypadku umów ubezpieczeń grupowych, gdzie dopuszcza się możliwość kształtowania zakresu ochrony ubezpieczeniowej
na poziomie poszczególnych umów grupowych, stosowana jest uproszczona ocena ryzyka. Prowadzi się ją na podstawie
informacji o branży zawodowej danego zakładu pracy przy założeniu odpowiednich limitów uczestnictwa osób ubezpieczonych
w stosunku do osób zatrudnionych w zakładzie pracy. Stosowane w tych przypadkach składki ubezpieczeniowe i odpowiednie
narzuty wynikają z prowadzonych analiz statystycznych częstości występowania świadczeń na poziomie zdefiniowanych
homogenicznych grup ryzyka, z uwzględnieniem względnych częstości występowania zdarzeń w stosunku do statystyk
publicznych.
Należy również zaznaczyć, że dla większości umów wielkość świadczenia jest ściśle zdefiniowana w umowie ubezpieczenia.
W porównaniu do typowych umów ubezpieczeń majątkowych i osobowych zmniejsza się ryzyko koncentracji, polegające na
stosunkowo rzadkim występowaniu pojedynczych zdarzeń o znacznej wysokości wypłat.
Ubezpieczenia rentowe w ubezpieczeniach na życie
Wpływ zmiany założeń dla rezerw w ubezpieczeniach rentowych w ubezpieczeniach na
życie na wynik finansowy netto i kapitały własne
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Stopa techniczna - obniżenie o 1,0 p.p.
(18)
(20)
Śmiertelność 90% założonej
(9)
(9)
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
83
Ubezpieczenia na życie z wyłączeniem ubezpieczeń rentowych
Wpływ zmiany założeń dla rezerw w ubezpieczeniach na życie z wyłączeniem rezerw
w ubezpieczeniach rentowych na wynik finansowy netto i kapitały własne
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Stopa techniczna - obniżenie o 1,0 p.p.
(2 512)
(2 491)
Śmiertelność 110% założonej
(886)
(896)
Zachorowalność i wypadkowość – 110% założonej
(194)
(205)
Wpływ rezygnacji klientów w ubezpieczeniach na życie
W wyliczeniach matematycznych rezerw techniczno-ubezpieczeniowych w ubezpieczeniach na życie nie uwzględnia się ryzyka
rezygnacji ubezpieczonych. Poniżej zaprezentowano wpływ hipotetycznej rezygnacji 10% wszystkich klientów
w ubezpieczeniach na życie.
Pozycja sprawozdania finansowego
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Zmiana stanu rezerw techniczno-ubezpieczeniowych
2 207
2 213
Odszkodowania i świadczenia wypłacone
(859)
(860)
Zmiana stanu odroczonych kosztów akwizycji
(7)
(11)
Wynik finansowy brutto
1 341
1 342
Wynik finansowy netto i kapitały własne
1 086
1 087
7.5.3. Ryzyko rynkowe
Ryzyko rynkowe to ryzyko straty lub niekorzystnej zmiany sytuacji finansowej wynikające bezpośrednio lub pośrednio z wahań
poziomu i wahań zmienności rynkowych cen aktywów, spreadu kredytowego, wartości zobowiązań i instrumentów
finansowych.
Ryzyko rynkowe w Grupie PZU obejmuje:
ryzyko cen akcji – możliwość poniesienia straty na skutek zmiany wartości aktywów, zobowiązań i instrumentów
finansowych w wyniku zmian rynkowych cen akcji lub wahań zmienności rynkowych cen akcji;
ryzyko cen udziałów i akcji nienotowanych – możliwość poniesienia straty na skutek zmian wycen akcji nienotowanych
i udziałów;
ryzyko cen nieruchomości – możliwość poniesienia straty na skutek zmian wartości aktywów, zobowiązań i instrumentów
finansowych w wyniku zmian rynkowych cen nieruchomości lub wahań zmienności rynkowych cen nieruchomości;
ryzyko cen towarów
– możliwość poniesienia straty na skutek zmiany wartości aktywów, zobowiązań i instrumentów
finansowych w wyniku zmian rynkowych cen towarów lub wahań zmienności rynkowych cen towarów;
ryzyko inflacji – możliwość poniesienia straty związana z poziomem realizowanej inflacji, w szczególności inflacji cen
towarów i usług, a także oczekiwań dotyczących przyszłego poziomu inflacji, mających wpływ na wycenę aktywów
i zobowiązań;
ryzyko płynności – ryzyko niemożności zrealizowania lokat i innych aktywów bez wpływu na ich rynkowe ceny w celu
uregulowania swoich zobowiązań finansowych w momencie, gdy stają się one wymagalne;
ryzyko stopy procentowej – możliwość poniesienia straty na skutek zmiany wartości instrumentów finansowych lub innych
aktywów oraz zmiany wartości bieżącej prognozowanych przepływów ze zobowiązań w wyniku zmian w strukturze
terminowej rynkowych stóp procentowych lub wahań zmienności rynkowych stóp procentowych wolnych od ryzyka;
ryzyko bazowe – możliwość poniesienia straty na skutek zmiany wartości instrumentów finansowych lub aktywów oraz
zmiany wartości bieżącej prognozowanych przepływów ze zobowiązań, w wyniku zmian w strukturze terminowej spreadów
rynkowych stóp procentowych względem stóp wolnych od ryzyka lub wahań zmienności tych spreadów – z wyłączeniem
spreadów kredytowych;
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
84
ryzyko walutowe – możliwość poniesienia straty na skutek zmian wartości aktywów, zobowiązań i instrumentów
finansowych w wyniku zmian kursów wymiany walut lub wahań zmienności kursów wymiany walut;
ryzyko spreadu kredytowego – możliwość poniesienia straty z tytułu zmiany wartości aktywów, zobowiązań i instrumentów
finansowych spowodowanych zmianą poziomu spreadów kredytowych w odniesieniu do struktury terminowej stóp
procentowych dłużnych papierów wartościowych emitowanych przez Skarb Państwa lub wahania ich zmienności;
ryzyko koncentracji – możliwość poniesienia straty wynikającej z braku dywersyfikacji portfela aktywów lub z dużej
ekspozycji na ryzyko niewykonania zobowiązania przez pojedynczego emitenta papierów wartościowych lub grupę
powiązanych emitentów.
Ryzyko koncentracji aktywów oraz ryzyko spreadu kredytowego jest traktowane jako integralna część ryzyka rynkowego przy
pomiarze ryzyka na potrzeby profilu ryzyka, tolerancji na ryzyko i raportowaniu wskaźników ryzyka rynkowego. Jednak proces
zarządzania tymi ryzykami ma odmienną specyfikę niż proces zarządzania pozostałymi podkategoriami ryzyka rynkowego
i został opisany w punkcie 7.5.1.1 wraz z procesem zarządzania ryzykiem niewypłacalności kontrahenta.
Ryzyko rynkowe w Grupie PZU pochodzi z trzech głównych źródeł:
działalności związanej z dopasowaniem aktywów do zobowiązań (portfel ALM);
działalności związanej z aktywną alokacją, tj. wyznaczaniem optymalnej średnioterminowej struktury aktywów (portfele
AA);
działalności bankowej w Pekao i Alior Banku – generującej istotne narażenie na ryzyko stopy procentowej.
Działalność inwestycyjną w spółkach Grupy PZU reguluje szereg dokumentów zatwierdzonych przez rady nadzorcze, zarządy
i dedykowane komitety.
Jednostki ds. ryzyka współuczestniczą w identyfikacji ryzyk, dokonują ich pomiaru oraz monitorują i raportują o tych ryzykach.
Ryzyko rynkowe mierzy się przy wykorzystaniu modelu kalkulacji kapitału ekonomicznego ryzyka rynkowego w oparciu
o metodę wartości zagrożonej (VaR, ang. Value at Risk) lub formuły standardowej zgodnie z zasadami zdefiniowanymi przez
dyrektywę Wypłacalność II. W celu efektywnego zarządzania ryzykiem rynkowym ustala się limity w postaci kwoty kapitału
alokowanego na dane ryzyko rynkowe, jak również limity na poszczególne czynniki ryzyka rynkowego.
W Pekao funkcjonuje system zarządzania ryzykiem rynkowym, stanowiący strukturalno-organizacyjne i metodologiczne ramy,
mające na celu utrzymanie struktury bilansu i pozycji pozabilansowych w zgodzie z zakładanymi celami strategicznymi. Proces
zarządzania ryzykiem rynkowym oraz procedury go regulujące uwzględniają podział na księgę handlową i bankową.
Zarządzając ryzykiem rynkowym księgi handlowej Pekao dąży do optymalizowania wyników finansowych oraz zapewnienia
maksymalnie wysokiej jakości obsługi klientów banku w zakresie dostępu do rynku (market making) pozostając w ramach
limitów zatwierdzonych przez zarząd i radę nadzorczą.
Zarządzając ryzykiem stopy procentowej księgi bankowej Pekao kieruje się celem zabezpieczenia wartości ekonomicznej
kapitału oraz realizacji założonego wyniku odsetkowego w ramach przyjętych limitów.
W Alior Banku ekspozycja na ryzyko rynkowe jest ograniczana przez system limitów, okresowo aktualizowanych,
wprowadzanych uchwałą rady nadzorczej lub Komitetu Zarządzania Kapitałem, Aktywami i Pasywami, obejmujących wszystkie
miary ryzyka, których poziom jest monitorowany i raportowany przez jednostki organizacyjne Alior Banku niezależne od
biznesu. W Alior Banku funkcjonują trzy rodzaje limitów, różniące się zakresem oraz sposobem funkcjonowania – limity
podstawowe, uzupełniające, limity dodatkowe. Zarządzanie ryzykiem rynkowym skupia się na ograniczaniu potencjalnych
niekorzystnych zmian wartości ekonomicznej kapitału.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
85
Ekspozycja na ryzyko rynkowe
Wartość bilansowa
Nota
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Aktywa na ryzyko
Grupy
Aktywa
na
ryzyko
klienta
Razem
Aktywa na ryzyko
Grupy
Aktywa
na
ryzyko
klienta
Razem
w tym
aktywa
banków
w tym
aktywa
banków
Aktywa finansowe i środki pieniężne
narażone na ryzyko stopy procentowej
360 904
316 355
1 032
361 936
343 532
298 283
1 221
344 753
Dłużne papiery wartościowe o stałym
oprocentowaniu
36
95 855
60 477
965
96 820
99 459
64 231
1 142
100 601
Dłużne papiery wartościowe o
zmiennym oprocentowaniu
36
24 825
22 798
43
24 868
24 436
22 633
43
24 479
Należności od klientów z tytułu
kredytów
34
215 008
215 008
-
215 008
197 288
197 288
-
197 288
Lokaty terminowe w instytucjach
kredytowych
36
1 364
1 031
20
1 384
919
516
33
952
Pożyczki
36
3 586
-
-
3 586
3 384
-
-
3 384
Środki pieniężne
39
9 443
8 684
4
9 447
7 936
7 040
3
7 939
Transakcje z przyrzeczeniem
odsprzedaży
36
4 117
1 651
-
4 117
4 657
1 127
-
4 657
Instrumenty pochodne
35
6 706
6 706
-
6 706
5 453
5 448
-
5 453
Aktywa finansowe narażone na inne
ryzyko cenowe
3 896
2 339
5 241
9 137
2 676
1 486
5 059
7 735
Instrumenty kapitałowe
36
2 306
770
5 209
7 515
1 818
636
5 031
6 849
Instrumenty pochodne
35
1 590
1 569
32
1 622
858
850
28
886
Razem
364 800
318 694
6 273
371 073
346 208
299 769
6 280
352 488
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
86
W tabeli poniżej zaprezentowano aktywa finansowe banków oraz na ryzyko klienta wg miejsca ujęcia w skonsolidowanym
sprawozdaniu finansowym:
Aktywa finansowe banków oraz aktywa finansowe na ryzyko
klienta
Nota
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Pekao i
Alior Bank
Aktywa
finansowe na
ryzyko klienta
Pekao i
Alior Bank
Aktywa
finansowe na
ryzyko klienta
Należności od klientów z tytułu kredytów
34
215 008
-
197 288
-
Pochodne instrumenty finansowe
8 275
32
6 298
28
Inwestycyjne (lokacyjne) aktywa finansowe
86 727
6 237
89 143
6 249
Wyceniane w zamortyzowanym koszcie
53 432
20
37 321
33
Dłużne papiery wartościowe
50 750
-
35 678
-
Rządowe
43 770
-
29 806
-
Krajowe
43 770
-
29 806
-
Oprocentowanie stałe
38 644
-
26 965
-
Oprocentowanie zmienne
5 126
-
2 841
-
Pozostałe
6 980
-
5 872
-
Oprocentowanie stałe
2 224
-
2 128
-
Oprocentowanie zmienne
4 756
-
3 744
-
Transakcje z przyrzeczeniem odsprzedaży
1 651
-
1 127
-
Lokaty terminowe w instytucjach kredytowych
1 031
20
516
33
Wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody
32 425
-
50 131
-
Instrumenty kapitałowe
513
-
396
-
Dłużne papiery wartościowe
31 912
-
49 735
-
Rządowe
22 171
-
37 248
-
Krajowe
22 171
-
37 248
-
Oprocentowanie stałe
14 868
-
29 254
-
Oprocentowanie zmienne
7 303
-
7 994
-
Pozostałe
9 740
-
12 487
-
Oprocentowanie stałe
4 445
-
4 764
-
Oprocentowanie zmienne
5 295
-
7 723
-
Wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy
870
6 217
1 691
6 216
Instrumenty kapitałowe
249
377
232
376
Jednostki uczestnictwa i certyfikaty inwestycyjne
8
4 832
8
4 655
Dłużne papiery wartościowe
613
1 008
1 451
1 185
Rządowe
403
965
1 415
1 145
Krajowe
403
959
1 415
1 139
Oprocentowanie stałe
291
956
1 117
1 136
Oprocentowanie zmienne
112
3
298
3
Zagraniczne
-
6
-
6
Oprocentowanie stałe
-
6
-
6
Pozostałe
210
43
36
40
Oprocentowanie stałe
4
3
3
-
Oprocentowanie zmienne
206
40
33
40
Środki pieniężne
8 684
4
7 040
3
Aktywa finansowe banków oraz aktywa finansowe na ryzyko
klienta, razem
318 694
6 273
299 769
6 280
W ramach swojej działalności lokacyjnej Grupa PZU wykorzystuje pochodne instrumenty finansowe jako narzędzia zmniejszania
ryzyka (z użyciem rachunkowości zabezpieczeń lub bez niej) oraz ułatwiające efektywne zarządzanie portfelem inwestycyjnym.
Zaangażowanie Grupy PZU w instrumenty pochodne zaprezentowano w punkcie 35.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
87
Zaangażowanie w dłużne papiery emitowane przez rządy inne niż RP
Wartość bilansowa dłużnych papierów wartościowych emitowanych przez rządy inne niż RP
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Litwa
845
910
Rumunia
227
221
Ukraina
163
132
Łotwa
155
169
Chorwacja
154
173
Węgry
134
144
Indonezja
132
129
Włochy
118
2
Rosja
90
1)
100
Meksyk
88
68
Bułgaria
87
90
Panama
76
78
Kolumbia
76
104
Peru
74
58
Brazylia
70
83
Kazachstan
60
62
Arabia Saudyjska
59
57
Republika Południowej Afryki
58
55
Filipiny
56
48
Urugwaj
55
55
Dominikana
53
53
Pozostałe
368
2)
278
3)
Razem
3 198
3 069
1)
Całość zaangażowania w dłużne papiery wartościowe wyemitowane przez rząd Rosji sprzedano do 25 lutego 2022 roku.
2)
Pozycja Pozostałe obejmuje obligacje 50 krajów, wobec których jednostkowe zaangażowanie bilansowe nie przekracza równowartości 50 mln zł.
3)
Pozycja Pozostałe obejmuje obligacje 39 krajów.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
88
Zaangażowanie w dłużne papiery emitowane przez korporacje oraz jednostki samorządu terytorialnego
Wartość bilansowa dłużnych papierów wartościowych emitowanych przez korporacje,
jednostki samorządu terytorialnego oraz Narodowy Bank Polski
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
K. Działalność finansowa i ubezpieczeniowa w tym:
8 375
10 699
Banki zagraniczne
4 777
7 069
Narodowy Bank Polski
1 870
2 275
Spółki Indeksu WIG - Banki
553
555
O. Administracja publiczna i obrona narodowa; obowiązkowe zabezpieczenia społeczne w tym:
5 354
5 872
Samorządy krajowe
5 345
5 859
D. Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, parę wodną, gorącą wodę i powietrze do
układów klimatyzacyjnych w tym:
2 329
2 409
Spółki Indeksu WIG - Energia
1 614
1 732
C. Przetwórstwo przemysłowe w tym:
1 818
1 144
Wytwarzanie i przetwarzanie produktów rafinacji ropy naftowej
766
647
N. Działalność w zakresie usług administrowania i działalność wspierająca
1 006
-
H. Transport i gospodarka magazynowa
801
603
E. Dostawa wody; gospodarowanie ściekami i odpadami oraz działalność związana z rekultywacją
413
382
J. Informacja i komunikacja
377
307
I. R. Działalność związana z zakwaterowaniem, usługami gastronomicznymi ( w tym: WIG - hotele i
restauracje), oraz z kulturą, rozrywką i rekreacją
335
365
F. Budownictwo
305
246
L. Działalność związana z obsługą rynku nieruchomości
285
235
M. Działalność profesjonalna, naukowa i techniczna
196
184
B. Górnictwo i wydobywanie
185
252
G. Handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów samochodowych, włączając motocykle
47
57
Razem
21 826
22 755
7.5.3.1. Ryzyko stopy procentowej
W tabeli poniżej zaprezentowano test wrażliwości portfela instrumentów finansowych, dla których ryzyko ponosi Grupa PZU
(z wyjątkiem należności od klientów z tytułu kredytów i zobowiązań z tytułu depozytów).
Zmiana wartości portfela w wyniku zmiany
krzywej dochodowości o +/- 100 p.b. wg waluty
instrumentu
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
spadek
wzrost
spadek
wzrost
polski złoty
1 180
(1 143)
1 781
(1 713)
euro
60
(56)
33
(29)
dolar amerykański
141
(122)
183
(163)
pozostałe
(8)
8
(9)
8
Razem
1 373
(1 313)
1 988
(1 897)
Powyższe testy wrażliwości nie zawierają wpływu zmian stóp procentowych dla rezerw techniczno-ubezpieczeniowych
i zobowiązań z tytułu kontraktów inwestycyjnych. Analizę wpływu zmiany stopy technicznej na wycenę umów
ubezpieczeniowych zaprezentowano w punktach 7.5.2.1 i 7.5.2.2.
W poniższej tabeli przedstawiono kształtowanie się poziomu kontraktowej wrażliwości dochodu odsetkowego (NII) na zmianę
stóp procentowych o 100 p.b. oraz wrażliwości wartości ekonomicznej kapitału (EVE) banków Grupy PZU na zmianę stóp
procentowych o 200 p.b. Miara (NII) jest wykorzystywana w zarządzaniu ryzykiem stopy procentowej do ograniczenia
zmienności dochodu odsetkowego. Przez EVE rozumie się bieżącą wartość przyszłych przepływów pieniężnych, które będą
wygenerowane przez aktywa jednostki, pomniejszoną o bieżącą wartość przyszłych przepływów pieniężnych koniecznych do
uregulowania zobowiązań tej jednostki. W obu analizach zakładana jest natychmiastowa zmiana stóp rynkowych.
Oprocentowanie produktów bankowych zmienia się zgodnie z zapisami umownymi, przy czym w przypadku kontraktowej
wrażliwości NII, dla depozytów od klientów detalicznych, uwzględnia się ograniczenie spadku stóp minimalnie do zera, lecz nie
do wartości ujemnych, zaś dla wrażliwości EVE zerowe ograniczenie spadku oprocentowania obowiązuje dla wszystkich
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
89
pasywów. Ponadto dla wrażliwości EVE dla depozytów bieżących w złotych polskich stosowany jest model urealniający profil ich
przeszacowania.
Podmiot
Miara
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
spadek
wzrost
spadek
wzrost
Grupa Pekao
NII
-7,51%
-1,15%
-6,31%
1,99%
EVE
3,36%
-6,31%
2,76%
-7,10%
Grupa Alior Banku
NII
-7,52%
0,89%
-13,09%
1,84%
EVE
0,50%
-2,49%
-0,14%
-1,03%
Reforma wskaźników stóp procentowej
Od 1 stycznia 2018 roku w Unii Europejskiej obowiązuje nowy standard w zakresie opracowywania wskaźników referencyjnych,
którego podstawą jest Rozporządzenie BMR, określające zasady działania i obowiązki administratorów wskaźników oraz
podmiotów wykorzystujących te wskaźniki. Nowe zasady mają zwiększyć wiarygodność, przejrzystość i rzetelność wskaźników.
W wyniku reformy poszczególne wskaźniki dostosowano do nowych zasad (np. WIBOR, EURIBOR) lub zlikwidowano (np. LIBOR)
zastąpione wskaźnikami alternatywnymi. Największy wpływ reformy na Grupę PZU dotyczy należności od klientów z tytułu
kredytów. Główne ryzyka, związane z reformą dotyczą aktualizacji warunków umownych, aktualizacji systemów oraz przeglądu
mechanizmów kontrolnych związanych z reformą i ryzykiem regulacyjnym. Wpływ na ryzyko ogranicza się głównie do ryzyka
stopy procentowej.
Na 31 grudnia 2021 roku reforma IBOR w odniesieniu do walut, na które Grupa PZU posiada ekspozycje została w dużej mierze
zakończona. Poniższa tabela przedstawia status przejścia na nowe wskaźniki referencyjne wg reformy IBOR.
W marcu 2021 roku brytyjski organ nadzoru finansowego („Financial Conduct Authority”, dalej „FCA”), jako podmiot nadzorujący
autoryzowanego administratora wskaźników LIBOR, ogłosił, że po 31 grudnia 2021 roku wskaźniki LIBOR CHF, LIBOR GBP, LIBOR
EUR dla wszystkich tenorów oraz LIBOR USD dla tenorów 1W i 2M przestają być opracowywane lub przestają być
reprezentatywne. LIBOR USD dla pozostałych tenorów przestanie być opracowywany lub przestanie być reprezentatywny po
30 czerwca 2023 roku.
Zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) 2021/1847 z dnia 14 października 2021 roku w sprawie wyznaczenia
ustawowego zamiennika dla niektórych terminów zapadalności stopy LIBOR dla franka szwajcarskiego (CHF LIBOR), od
1 stycznia 2022 roku wskaźniki referencyjne z rodziny SARON Compound wraz z odpowiednią korektą będą stosowane z mocy
prawa we wszystkich umowach oraz instrumentach finansowych, które nie posiadały na dzień wejścia w życie tego
rozporządzenia odpowiednich klauzul awaryjnych i które do tej pory stosowały wskaźnik LIBOR CHF. Wprowadzenie
zamienników z mocy prawa oznacza w praktyce, że nie jest konieczne modyfikowanie treści umów finansowych.
Zgodnie z prawem brytyjskim FCA przyznano prawo do wprowadzenia zmian w metodyce wyznaczania LIBOR i przedłużenia
jego opracowywania o ograniczony czas, w celu kontynuacji dotychczasowych kontraktów wykorzystujących wskaźniki
referencyjne, których z różnych powodów Grupa PZU nie jest w stanie zreformować ani poprzez bezpośrednią zmianę wskaźnika
referencyjnego, ani poprzez wprowadzenie i zastosowanie klauzuli awaryjnej („tough legacy contracts”, dalej „TLC”). Tak
zmodyfikowany LIBOR Grupa PZU będzie stosować dla dotychczasowych umów (TLC) wykorzystujących LIBOR GBP.
Komisja Europejska opublikowała inicjatywę, w ramach której określone zostaną ustawowe zamienniki niektórych stóp LIBOR
dla funta brytyjskiego. Grupa PZU będzie monitorować postęp prac w ramach tej inicjatywy, jednocześnie rozważając
zaproponowanie klientom aneksu usuwającego odniesienie do LIBOR GBP.
Waluta
Wskaźnik przed
reformą
Status wskaźnika na
1 stycznia 2022 roku
Wskaźnik po reformie
Status na 31 grudnia 2021
PLN
WIBOR
zgodny z Rozporządzeniem BMR
Zreformowany WIBOR
w trakcie
EUR
EURIBOR
zgodny z Rozporządzeniem BMR
Zreformowany EURIBOR
w trakcie
EUR
LIBOR EUR
zlikwidowany
Zreformowany EURIBOR
w trakcie
CHF
LIBOR CHF
zlikwidowany
SARON, SARON Compound
w trakcie
USD
LIBOR USD
Obowiązuje do czerwca 2023
SOFR, Term SOFR
w trakcie
GBP
LIBOR GBP
Zlikwidowany
SONIA, Term SONIA
w trakcie
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
90
W 2021 roku Grupa PZU podjęła działania zmierzające do aneksowania wszystkich umów opartych na wskaźniku referencyjnym
LIBOR EUR (zaproponowano zmianę na odpowiednią stawkę referencyjną EURIBOR). W zakresie umów kredytowych, które nie
zostały zmienione odpowiednim aneksem, od 1 stycznia 2022 roku wprowadzono nowe zasady dotyczące oprocentowania
w umowach kredytu poprzez zastosowanie ostatnio dostępnej wartości wskaźnika LIBOR EUR w 2021 roku oraz marży
określonej w umowie kredytu, przy zachowaniu dotychczasowych zasad i terminów zmiany oprocentowania.
Grupa PZU posiada w swoim portfelu umowy kredytowe oraz transakcje pochodne oparte o LIBOR USD z terminem
zapadalności przekraczającym czerwiec 2023 roku. W zakresie umów kredytowych Grupa PZU rozważa zaproponowanie
Klientom aneksu usuwającego odniesienie do LIBOR USD. Część instrumentów pochodnych zarejestrowana jest w Central
Counterparty Clearing House, zaś pozostałe zawierają skuteczne klauzule fallback.
7.5.3.2. Ryzyko walutowe
Ekspozycja na ryzyko walutowe
Aktywa wg walut
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
PLN
EUR
USD
Pozosta
-łe
Razem
PLN
EUR
USD
Pozosta
-łe
Razem
Należności od klientów z tytułu
kredytów
180 434
29 637
1 254
3 683
1)
215 008
163 264
28 498
1 617
3 909
2)
197 288
Pochodne instrumenty finansowe
7 293
918
116
1
8 328
5 796
374
165
4
6 339
Inwestycyjne (lokacyjne) aktywa
finansowe
118 622
7 891
10 547
1 230
138 290
123 250
7 243
9 374
1 055
140 922
Wyceniane w zamortyzowanym
koszcie
79 040
1 946
1 829
455
83 270
65 120
1 271
205
268
66 864
Dłużne papiery wartościowe
71 142
1 122
1 774
145
74 183
57 056
695
5
115
57 871
Rządowe
63 178
262
1 774
145
65 359
50 374
138
5
115
50 632
Pozostałe
7 964
860
-
-
8 824
6 682
557
-
-
7 239
Transakcje z przyrzeczeniem
odsprzedaży
4 117
-
-
-
4 117
4 657
-
-
-
4 657
Lokaty terminowe w
instytucjach kredytowych
704
332
38
310
1 384
576
183
40
153
952
Pożyczki
3 077
492
17
-
3 586
2 831
393
160
-
3 384
Wyceniane w wartości godziwej
przez inne całkowite dochody
32 654
4 897
7 553
703
45 807
49 915
5 189
8 417
727
64 248
Instrumenty kapitałowe
719
49
-
-
768
569
36
-
-
605
Dłużne papiery wartościowe
31 935
4 848
7 553
703
45 039
49 346
5 153
8 417
727
63 643
Rządowe
23 599
3 348
5 373
-
32 320
38 884
3 749
5 617
-
48 250
Pozostałe
8 336
1 500
2 180
703
12 719
10 462
1 404
2 800
727
15 393
Wyceniane w wartości godziwej
przez wynik finansowy
6 928
1 048
1 165
72
9 213
8 215
783
752
60
9 810
Instrumenty kapitałowe
532
17
349
33
931
701
15
207
23
946
Jednostki uczestnictwa i
certyfikaty inwestycyjne
4 200
968
620
28
5 816
4 200
730
341
27
5 298
Dłużne papiery wartościowe
2 196
63
196
11
2 466
3 314
38
204
10
3 566
Rządowe
1 958
47
167
11
2 183
3 240
25
168
10
3 443
Pozostałe
238
16
29
-
283
74
13
36
-
123
Należności
7 836
1 167
341
74
9 418
5 044
1 006
102
94
6 246
Środki pieniężne i ekwiwalenty
środków pieniężnych
5 063
2 310
1 041
1 033
3)
9 447
3 654
1 810
1 290
1 185
4)
7 939
Aktywa, razem
319 248
41 923
13 299
6 021
380 491
301 008
38 931
12 548
6 247
358 734
1)
W tym 2 332 mln zł we frankach szwajcarskich i 628 mln zł w funtach brytyjskich.
2)
W tym 2 617 mln zł we frankach szwajcarskich i 611 mln zł w funtach brytyjskich.
3)
W tym 377 mln zł w funtach brytyjskich, 228 mln zł we frankach szwajcarskich, 80 mln zł w koronach norweskich oraz 69 mln zł w koronach szwedzkich.
4)
W tym 317 mln zł w funtach brytyjskich, 284 mln zł w koronach norweskich, 186 mln zł we frankach szwajcarskich, 82 mln zł w koronach szwedzkich, 68 mln w lejach
rumuńskich oraz 60 mln zł w koronach duńskich.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
91
Zobowiązania wg walut
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
PLN
EUR
USD
Pozos-
tałe
Razem
PLN
EUR
USD
Pozos-
tałe
Razem
Zobowiązania podporządkowane
6 227
47
-
-
6 274
6 632
47
-
-
6 679
Zobowiązania z tytułu własnych
dłużnych papierów wartościowych
5 143
791
6
-
5 940
7 084
429
19
-
7 532
Zobowiązania wobec banków
4 624
2 652
77
117
1)
7 470
5 392
4 171
18
170
2)
9 751
Zobowiązania wobec klientów
z tytułu depozytów
222 397
26 529
12 565
3 664
3)
265 155
203 273
22 631
12 802
3 269
4)
241 975
Pochodne instrumenty finansowe
10 810
896
168
6
11 880
5 528
501
244
8
6 281
Inne zobowiązania
10 702
1 950
400
151
13 203
10 661
1 266
418
89
12 434
Zobowiązania wg walut, razem
259 903
32 865
13 216
3 938
309 922
238 570
29 045
13 501
3 536
284 652
1)
W tym 107 mln zł we frankach szwajcarskich.
2)
W tym 153 mln zł we frankach szwajcarskich.
3)
W tym 1 826 mln zł w funtach brytyjskich, 854 mln zł we frankach szwajcarskich, 254 mln zł w koronach norweskich, 202 mln zł w dolarach kanadyjskich, 172 mln zł
w koronach szwedzkich, 61 mln zł w dolarach australijskich.
4)
W tym 1 740 mln zł w funtach brytyjskich, 760 mln zł we frankach szwajcarskich, 236 mln zł w koronach norweskich, 108 mln zł w dolarach kanadyjskich, 134 mln zł
w koronach szwedzkich, 64 mln zł w dolarach australijskich.
W celu zarządzania ryzykiem walutowym Grupa PZU wykorzystuje także instrumenty pochodne, co pozwala m. in. na zajęcie
wybranej ekspozycji rynkowej w sposób bardziej efektywny niż instrumenty kasowe.
Kolejna tabela prezentuje test wrażliwości portfela instrumentów finansowych Grupy PZU (z wyjątkiem należności od klientów
z tytułu kredytów i zobowiązań z tytułu depozytów), w odniesieniu do instrumentów finansowych, dla których ryzyko ponosi
Grupa PZU.
W skład aktywów finansowych narażonych na ryzyko kursów walutowych wchodzą inwestycyjne (lokacyjne) aktywa finansowe
Grupy PZU oraz pochodne instrumenty finansowe denominowane w walutach obcych.
Zmiana wartości portfela w wyniku zmiany kursu walut o
+/- 20%
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Spadek
wzrost
spadek
wzrost
EUR
(764)
779
(700)
724
USD
(40)
60
(74)
68
GBP
1
-
4
(4)
Pozostałe
(71)
73
(49)
50
Razem
(874)
912
(819)
838
7.5.3.3. Ryzyko cen akcji
Stopień narażenia na ryzyko
Wartość portfela kapitałowych instrumentów finansowych zaprezentowano w punkcie 36.2.
Analiza wrażliwości
W tabeli poniżej przedstawiono test wrażliwości portfela notowanych instrumentów kapitałowych Grupy PZU, dla których
ryzyko ponosi Grupa PZU.
Wpływ zmiany wyceny notowanych instrumentów kapitałowych na kapitał własny
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
wzrost wyceny notowanych instrumentów kapitałowych o 20%
136
122
spadek wyceny notowanych instrumentów kapitałowych o 20%
(136)
(122)
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
92
7.5.4. Ryzyko płynności
Ryzyko płynności finansowej to możliwość utraty zdolności do bieżącego regulowania zobowiązań Grupy PZU wobec jej
klientów lub kontrahentów. Celem zarządzania ryzykiem płynności finansowej jest zachowanie poziomu płynności
umożliwiającego bieżące regulowanie zobowiązań danego podmiotu. Ryzyko płynności jest zarządzane odrębnie dla części
ubezpieczeniowej oraz bankowej.
Identyfikacja ryzyka polega na analizie możliwości wystąpienia niekorzystnych zdarzeń, w szczególności:
niedoboru środków płynnych w stosunku do bieżących potrzeb;
braku płynności posiadanych instrumentów finansowych;
strukturalnego niedopasowania zapadalności aktywów do wymagalności zobowiązań.
Pomiar i ocena ryzyka są przeprowadzane poprzez oszacowanie niedoborów środków finansowych na wypłaty zobowiązań.
W części ubezpieczeniowej oszacowanie dokonywane jest w następujących ujęciach:
luk płynnościowych (statycznym, ryzyko płynności finansowej długoterminowej) – poprzez monitorowanie niedopasowania
przepływów netto, wynikających z umów ubezpieczenia zawartych do dnia bilansowego i wpływów z tytułu aktywów na
pokrycie zobowiązań ubezpieczeniowych w poszczególnych okresach, na podstawie projekcji przepływów finansowych
sporządzanej na dany dzień;
potencjalnego niedoboru środków finansowych (ryzyko płynności finansowej średnioterminowej) – poprzez analizę
historycznych i spodziewanych przepływów pieniężnych z działalności operacyjnej;
stress testowym (ryzyko płynności finansowej średnioterminowej) – poprzez oszacowanie możliwości zbycia w krótkim
czasie portfela lokat finansowych na zaspokojenie zobowiązań z tytułu wystąpienia zdarzeń ubezpieczeniowych, w tym
o charakterze nadzwyczajnym;
preliminarzy bieżących (ryzyko płynności finansowej krótkoterminowej) – poprzez monitorowanie zgłoszonego przez
jednostki danego podmiotu ubezpieczeniowego z Grupy PZU zapotrzebowania na środki w terminie określonym przez
obowiązujące w tym podmiocie regulacje.
W zakresie zarządzania ryzykiem płynności banki w Grupie PZU stosują miary wynikające z regulacji sektorowych, w tym
Rekomendacji P wydanej przez KNF.
Do zarządzania płynnością banków w Grupie PZU wykorzystuje się współczynniki płynności dla różnych okresów, w tym do 7 dni,
do miesiąca, do 12 miesięcy oraz powyżej 12 miesięcy.
W ramach zarządzania ryzykiem płynności banki w Grupie PZU dokonują również analizy profilu zapadalności/wymagalności
w dłuższym terminie, zależnej w dużym stopniu od przyjętych założeń w zakresie kształtowania się przyszłych przepływów
gotówkowych związanych z pozycjami aktywów i pasywów. Założenia uwzględniają:
stabilność pasywów o nieokreślonych terminach wymagalności (np. rachunki bieżące, zerwania i odnowienia depozytów,
poziom ich koncentracji);
możliwość skrócenia terminu zapadalności określonych pozycji aktywów (np. kredyty hipoteczne z możliwością
wcześniejszej spłaty);
możliwość zbycia pozycji aktywów (portfel płynnościowy).
Monitorowanie i kontrolowanie ryzyka płynności finansowej polega na analizie wykorzystania wyznaczonych limitów.
Raportowanie polega na komunikacji o poziomie płynności finansowej różnym poziomom decyzyjnym. Częstotliwość
poszczególnych raportów oraz zakres informacji są dostosowane do potrzeb informacyjnych na poszczególnych poziomach
decyzyjnych.
Ograniczeniu ryzyka płynności finansowej służą:
utrzymywanie środków w wyodrębnionym portfelu płynnościowym, w wysokości zgodnej z limitami wartości tego portfela;
utrzymywanie odpowiednich środków w walucie obcej w portfelach lokat przeznaczonych na pokrycie zobowiązań
ubezpieczeniowych wyrażonych w danej walucie obcej;
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
93
postanowienia Umowy o zarządzanie portfelami instrumentów finansowych zawartej pomiędzy TFI PZU oraz PZU
dotyczące ograniczenia czasu wycofania środków z portfeli zarządzanych przez TFI PZU do maksymalnie 3 dni po złożeniu
zapotrzebowania na środki pieniężne;
posiadanie otwartych linii kredytowych w bankach lub/i możliwość dokonywania transakcji typu sell-buy-back na
skarbowych papierach wartościowych, w tym utrzymywanych do terminu wykupu;
centralizacja zarządzania portfelami/funduszami przez TFI PZU;
limity wskaźników płynnościowych w bankach należących do Grupy PZU.
W związku z pandemią COVID-19 banki w Polsce, w tym banki należące do Grupy PZU doświadczały w 2021 roku nadpłynności.
Powodem były wprowadzone jeszcze w 2020 roku i utrzymywane w 2021 roku restrykcje w politykach kredytowych oraz
zmniejszony popyt klientów wynikający ze wzrostu awersji do ryzyka. Sytuację płynnościową banków dodatkowo wzmocniła
obniżka stopy rezerwy obowiązkowej NBP z 3,5% do 0,5% obowiązująca od końca kwietnia 2020 roku Przy utrzymaniu poziomu
napływu depozytów czynniki te spowodowały wzrost wolumenu papierów dłużnych w bilansach banków, istotnie zwiększając
ich płynność.
Jednak w IV kwartale 2021 roku wolumen nowo udzielanych kredytów zbliżył się do stanu obserwowanego przed pandemią, co
przy zachowaniu trendu powinno stopniowo przyczynić się do ograniczenia nadpłynności.
Wpływ pandemii COVID-19 na płynność w segmencie ubezpieczeniowym Grupy PZU w 2021 roku należy określić jako nieistotny.
Utrzymuje się trend podwyższonej śmiertelności, jednakże nie wpłynęło to istotnie na ryzyko płynności Grupy PZU. W 2021 roku
brak było podstaw do podejmowania nadzwyczajnych działań zarządczych w zakresie ryzyka płynności w związku z pandemią
COVID-19. W ramach rutynowych działań zarządczych w roku 2021 w zakresie ryzyka płynności Grupa PZU stale monitorowała
wielkość dostępnych środków płynnych oraz wykorzystanie limitów płynnościowych.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
94
Ekspozycja na ryzyko
Wartość bilansowa instrumentów dłużnych
wg daty wykupu
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
do 1
roku
1 – 2
lat
2 – 3
lat
3 – 4
lat
4 – 5
lat
Powyżej
5 lat
Razem
do 1
roku
1 – 2
lat
2 – 3
lat
3 – 4
lat
4 – 5
lat
Powyżej
5 lat
Razem
Należności od klientów z tytułu kredytów
57 099
23 423
22 287
15 964
14 715
81 520
215 008
51 145
23 135
18 113
16 480
13 230
75 185
197 288
Inwestycyjne (lokacyjne) instrumenty dłużne
27 775
12 735
19 666
14 508
14 113
41 978
130 775
25 253
21 159
12 116
17 928
13 143
44 474
134 073
Wyceniane w zamortyzowanym koszcie
17 075
7 471
12 266
10 264
6 055
30 139
83 270
11 138
9 702
6 493
7 446
6 418
25 667
66 864
Dłużne papiery wartościowe
11 702
7 382
10 707
9 623
4 999
29 770
74 183
5 558
9 515
6 289
5 563
5 996
24 950
57 871
Rządowe
10 954
6 646
9 880
8 863
3 257
25 759
65 359
4 555
9 124
5 764
4 736
5 234
21 219
50 632
Pozostałe
748
736
827
760
1 742
4 011
8 824
1 003
391
525
827
762
3 731
7 239
Transakcje z przyrzeczeniem
odsprzedaży
4 117
-
-
-
-
-
4 117
4 657
-
-
-
-
-
4 657
Lokaty terminowe w instytucjach
kredytowych
1 253
78
32
17
4
-
1 384
923
15
5
9
-
-
952
Pożyczki
3
11
1 527
624
1 052
369
3 586
-
172
199
1 874
422
717
3 384
Wyceniane w wartości godziwej przez inne
całkowite dochody
10 304
4 997
6 948
3 886
7 775
11 129
45 039
13 777
10 798
4 937
9 930
6 190
18 011
63 643
Rządowe
6 915
3 378
5 061
2 715
6 333
7 918
32 320
7 471
9 817
3 559
8 757
4 762
13 884
48 250
Pozostałe
3 389
1 619
1 887
1 171
1 442
3 211
12 719
6 306
981
1 378
1 173
1 428
4 127
15 393
Wyceniane w wartości godziwej przez
wynik finansowy
396
267
452
358
283
710
2 466
338
659
686
552
535
796
3 566
Rządowe
257
255
375
344
266
686
2 183
323
653
679
523
520
745
3 443
Pozostałe
139
12
77
14
17
24
283
15
6
7
29
15
51
123
Razem
84 874
36 158
41 953
30 472
28 828
123 498
345 783
76 398
44 294
30 229
34 408
26 373
119 659
331 361
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
95
W poniższej tabeli zaprezentowano przyszłe niezdyskontowane przepływy pieniężne z aktywów i zobowiązań.
Ryzyko płynności
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Do 1
roku
1 – 2
lat
2 – 3
lat
3 – 4
lat
4 – 5
lat
5 – 10
lat
Powyżej
10 lat
Razem
Do 1
roku
1 – 2
lat
2 – 3
lat
3 – 4
lat
4 – 5
lat
5 – 10
lat
Powyżej
10 lat
Razem
Aktywa
133 769
41 893
38 749
29 351
24 195
66 431
63 082
397 470
130 075
41 146
32 990
30 064
19 290
60 340
58 889
372 794
Środki pieniężne i ekwiwalenty
środków pieniężnych
6 437
220
156
123
104
363
2 044
9 447
7 232
50
35
28
24
84
486
7 939
Należności
4 362
2 446
113
286
289
1 698
220
9 414
3 291
1 600
92
111
337
495
319
6 245
Należności od klientów z
tytułu kredytów
54 652
29 503
28 480
20 340
14 182
41 260
45 621
234 038
46 442
26 786
23 673
19 902
12 874
38 208
44 113
211 998
Dłużne papiery wartościowe
62 441
9 304
8 335
7 846
8 591
22 784
15 142
134 443
67 012
12 224
8 631
8 266
5 559
21 097
13 788
136 577
Pożyczki
214
242
1 519
717
1 029
326
55
4 102
228
414
449
1 633
474
456
179
3 833
Transakcje z przyrzeczeniem
odsprzedaży
4 117
-
-
-
-
-
-
4 117
4 657
-
-
-
-
-
-
4 657
Lokaty terminowe w
instytucjach kredytowych
1 546
178
146
39
-
-
-
1 909
1 213
72
110
124
22
-
4
1 545
Zobowiązania
(150 158)
(16 389)
(11 552)
(9 319)
(6 853)
(26 640)
(118 559)
(339 470)
(139 157)
(20 423)
(9 840)
(7 835)
(6 890)
(24 387)
(114 314)
(322 846)
Rezerwy techniczno-
ubezpieczeniowe
(9 568)
(3 239)
(2 446)
(1 858)
(1 496)
(5 411)
(22 803)
(46 821)
(13 861)
(2 318)
(1 493)
(1 184)
(914)
(3 928)
(20 920)
(44 618)
Zobowiązania z tytułu leasingu
(199)
(136)
(91)
(145)
(84)
(207)
(658)
(1 520)
(116)
(57)
(18)
(22)
(36)
(98)
(681)
(1 028)
Pozostałe zobowiązania
(140 391)
(13 014)
(9 015)
(7 316)
(5 273)
(21 022)
(95 098)
(291 129)
(125 180)
(18 048)
(8 329)
(6 629)
(5 940)
(20 361)
(92 713)
(277 200)
Luka
(16 389)
25 504
27 197
20 032
17 342
39 791
(55 477)
58 000
(9 082)
20 723
23 150
22 229
12 400
35 953
(55 425)
49 948
W poniższej tabeli zaprezentowano przyszłe niezdyskontowane przepływy ze zobowiązań pozabilansowych banków (wg terminów umownych).
Udzielone zobowiązania
pozabilansowe
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
do 1
miesiąca
1 -3
miesiące
od 3
miesięcy do
1 roku
1 – 5
lat
powyżej
5 lat
Razem
do 1
miesiąca
1 -3
miesiące
od 3
miesięcy do
1 roku
1 – 5
lat
powyżej
5 lat
Razem
Dotyczące finansowania
50 499
-
-
-
-
50 499
49 733
-
-
-
-
49 733
Gwarancyjne
14 269
-
-
-
-
14 269
14 411
-
-
-
-
14 411
Razem
64 768
-
-
-
-
64 768
64 144
-
-
-
-
64 144
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
96
7.5.5. Ryzyko operacyjne
Ryzyko operacyjne to możliwość poniesienia straty wynikającej z niewłaściwych lub błędnych procesów wewnętrznych, działań
ludzi, funkcjonowania systemów lub ze zdarzeń zewnętrznych.
Celem zarządzania ryzykiem operacyjnym jest optymalizacja jego poziomu i efektywności operacyjnej w działalności Grupy PZU,
prowadząca do ograniczenia strat i kosztów spowodowanych materializacją tego ryzyka oraz zapewnienie adekwatnych
i efektywnych mechanizmów kontrolnych. Informacje na temat poziomu ryzyka operacyjnego są okresowo przedkładane
właściwym organom wewnętrznym.
Identyfikacja ryzyka operacyjnego odbywa się w szczególności poprzez:
gromadzenie i analizę informacji o incydentach ryzyka operacyjnego oraz przyczynach ich wystąpienia;
samoocenę ryzyka operacyjnego;
analizy scenariuszowe.
Ocena i pomiar ryzyka operacyjnego odbywa się poprzez:
określanie skutków wystąpienia incydentów ryzyka operacyjnego;
szacowanie skutków wystąpienia potencjalnych incydentów ryzyka operacyjnego.
Monitorowanie i kontrolowanie ryzyka operacyjnego realizowane jest głównie poprzez ustanowiony system wskaźników ryzyka
operacyjnego oraz limitów umożliwiających ocenę zmian poziomu ryzyka operacyjnego w czasie oraz czynników mających
wpływ na jego poziom w działalności.
Raportowanie polega na komunikacji o poziomie ryzyka operacyjnego, efektach monitorowania i kontrolowania różnym
poziomom decyzyjnym. Częstotliwość poszczególnych raportów oraz zakres informacji są dostosowane do potrzeb
informacyjnych na poszczególnych poziomach decyzyjnych.
Działania zarządcze w ramach reakcji na zidentyfikowane i ocenione ryzyko operacyjne polegają w szczególności na:
podjęciu działań mających na celu minimalizację ryzyka, między innymi poprzez wzmocnienie systemu kontroli
wewnętrznej;
transferze ryzyka – w szczególności za pomocą zawarcia umowy ubezpieczenia;
unikaniu ryzyka poprzez niepodejmowanie lub wycofanie się z określonej działalności biznesowej w przypadku
stwierdzenia zbyt wysokiego ryzyka operacyjnego, którego koszty ograniczenia są nieopłacalne;
akceptacji ryzyka – aprobatę konsekwencji wynikających z ewentualnej materializacji ryzyka operacyjnego, jeśli nie zagraża
ono przekroczeniem poziomu tolerancji na ryzyko operacyjne.
PZU wdrożył plany ciągłości działania. Przetestowano działania zabezpieczające poprawne funkcjonowanie procesów objętych
Planem w przypadku wystąpienia awarii.
Działania Grupy PZU w reakcji na zagrożenie pandemią COVID-19 koordynuje Sztab Kryzysowy składający się z przedstawicieli
Zarządów PZU i PZU Życie, działający od 25 lutego 2020 roku. Jego głównym celem jest zapewnienie ciągłości działalności
biznesowej przy zachowaniu najwyższych środków bezpieczeństwa, obowiązujących ograniczeń i restrykcji. Część decyzji Sztabu
Kryzysowego przekazywana jest w formie rekomendacji jednostkom zależnym Grupy PZU. W rezultacie, mimo trudnej sytuacji,
w żadnej ze spółek nie doszło do zakłóceń związanych z przerwaniem ciągłości działania i obsługą klientów.
Sztab Kryzysowy posiada kompetencje w dwóch kluczowych aspektach: organizacyjno-prawnym oraz technicznym. W ramach
pierwszego z nich wprowadzono m.in. procedury pozwalające na pracę zdalną, dokonano także niezbędnych zmian
w procedurach ciągłości działania. Równolegle powstały nowe regulacje pozwalające na zarządzenia ryzykiem infekcji. Procesy
sprzedażowe, obsługi umów oraz szkód dostosowano tak, aby zapewnić ciągłość działania i jednocześnie bezpieczną obsługę
klientów. Działania w aspekcie technicznym związane były z rozbudową urządzeń IT zwiększających limit połączeń VPN oraz
zakupem narzędzi do pracy zdalnej, a także z koniecznością zapewnienia środków odkażających i ochronnych.
W roku 2021 Sztab Kryzysowy kontynuował przyjętą strategię działań, dostosowując ją do aktualnej sytuacji pandemicznej,
przekazując jednocześnie część procesów do realizacji w działalności bieżącej.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
97
7.5.6. Ryzyko braku zgodności
Ryzyko braku zgodności (ang. compliance) to ryzyko poniesienia sankcji prawnych, powstania strat finansowych bądź utraty
reputacji lub wiarygodności wskutek niezastosowania się przez spółki Grupy PZU, ich pracowników lub podmioty działające
w ich imieniu do przepisów prawa, regulacji wewnętrznych oraz przyjętych standardów postępowania, w tym norm etycznych.
Na podstawie regulacji wewnętrznych wprowadzono podział kompetencji w ramach systemowego i bieżącego zarządzania
ryzykiem braku zgodności.
Zarządzanie systemowe polega w szczególności na formułowaniu rozwiązań dotyczących realizacji zasad zarządzania ryzykiem
braku zgodności, monitorowaniu procesu zarządzania tym ryzykiem oraz promowaniu i monitorowaniu przestrzegania regulacji
wewnętrznych oraz przyjętych standardów postępowania w zakresie zgodności.
Bieżące zarządzanie ryzykiem braku zgodności to identyfikacja, ocena i pomiar oraz dostosowanie do wymogów regulacyjnych.
7.5.7. Ryzyko modeli
Ryzyko modeli, zakwalifikowane jako istotne dla Grupy PZU, zdefiniowano jako ryzyko poniesienia straty finansowej, błędnego
oszacowania danych raportowanych do organu nadzoru, podjęcia błędnych decyzji lub utraty reputacji z powodu błędów
w opracowaniu, wdrożeniu lub stosowaniu modeli. Formalny proces identyfikacji i oceny tego ryzyka jest rozwijany obecnie
w PZU i PZU Życie. Celem tego procesu jest zapewnienie wysokiej jakości stosowanych praktyk dotyczących zarządzania
ryzykiem modeli. Proces zarządzania ryzykiem modeli obejmuje:
identyfikację ryzyka – odbywającą się poprzez cykliczną identyfikację modeli wykorzystywanych w obszarach objętych
procesem i poddanie ich ocenie istotności;
pomiar ryzyka – opierający się na wynikach niezależnych walidacji i monitoringów modeli;
monitorowanie ryzyka – polegające na bieżącej analizie odchyleń realizacji od założonych punktów odniesienia w zakresie
ryzyka modeli (m.in. weryfikacja sposobu realizacji zaleceń, porównanie poziomu ryzyka do przyjętego poziomu tolerancji);
raportowanie ryzyka – polegające na komunikowaniu na odpowiednim poziomie zarządczym rezultatów procesu,
w szczególności wyników monitoringów, walidacji oraz poziomu ryzyka;
działania zarządcze – mające na celu ograniczanie poziomu ryzyka modeli (aktywne – np. zalecenia wynikające
z przeprowadzonych walidacji oraz pasywne – np. rozwijanie standardów zarządzania modelami i ich ryzykiem).
W podmiotach sektora bankowego, z uwagi na duże znaczenie ryzyka modeli, zarządzanie nim wdrożono w ramach
dostosowania do wymogów rekomendacji W wydanej przez KNF. Oba banki określiły standardy procesu zarządzania ryzykiem
modeli, w tym zasady budowy modeli oraz oceny jakości ich działania, przy zapewnieniu właściwych rozwiązań
w ramach ładu korporacyjnego.
8. Zarządzanie kapitałem własnym
25 marca 2021 roku Rada Nadzorcza PZU podjęła uchwałę w sprawie zatwierdzenia polityki kapitałowej i dywidendowej Grupy
PZU na lata 2021 – 2024 („Polityka”).
Zgodnie z Polityką Grupa PZU dąży do:
efektywnego zarządzania kapitałem poprzez optymalizację wykorzystania kapitału z perspektywy Grupy PZU;
maksymalizacji stopy zwrotu z kapitału dla akcjonariuszy podmiotu dominującego w szczególności przy zachowaniu
poziomu bezpieczeństwa i utrzymaniu zasobów kapitałowych na cele strategicznego rozwoju poprzez organiczny wzrost
oraz akwizycje;
zapewnienia wystarczających środków finansowych na pokrycie zobowiązań Grupy PZU wobec klientów.
Polityka zarządzania kapitałem opiera się na następujących zasadach:
zarządzanie kapitałem (w tym kapitałem nadwyżkowym) Grupy PZU na poziomie PZU;
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
98
utrzymanie docelowych współczynników wypłacalności na poziomie 200% dla Grupy PZU, PZU oraz PZU Życie
(wg. Wypłacalność II);
utrzymanie wskaźnika dźwigni finansowej Grupy PZU na poziomie nie wyższym niż 25%;
zapewnienie środków na rozwój i akwizycje;
utrzymanie nadwyżki funduszy własnych konglomeratu finansowego ponad wymogi z tytułu adekwatności kapitałowej
konglomeratu finansowego;
brak emisji akcji przez PZU w okresie obowiązywania Polityki.
Zakłada się możliwość wystąpienia tymczasowych odchyleń rzeczywistego współczynnika wypłacalności powyżej lub poniżej
poziomu docelowego.
Polityka dywidendowa Grupy PZU i PZU opiera się na następujących zasadach:
Grupa PZU dąży do efektywnego zarządzania kapitałem i maksymalizacji stopy zwrotu z kapitału dla akcjonariuszy PZU,
w szczególności przy zachowaniu poziomu bezpieczeństwa i utrzymaniu zasobów kapitałowych na cele strategicznego
rozwoju poprzez akwizycje;
wysokość dywidendy proponowanej przez Zarząd PZU, wypłacanej za dany rok obrotowy, ustalana jest na podstawie
skonsolidowanego wyniku finansowego Grupy PZU przypisanego właścicielom jednostki dominującej, przy czym:
nie więcej niż 20% powiększy zyski zatrzymane (kapitał zapasowy) na cele związane z rozwojem organicznym
i innowacjami oraz realizacją inicjatyw wzrostowych;
nie mniej niż 50% podlega wypłacie w ramach rocznej dywidendy;
pozostała część zostanie wypłacona w ramach rocznej dywidendy lub powiększy zyski zatrzymane (kapitał zapasowy)
w przypadku realizacji istotnych nakładów związanych z realizacją założeń Strategii Grupy PZU, w tym w szczególności
w ramach transakcji fuzji i przejęć;
z zastrzeżeniem punktów poniżej:
zgodnie z planami Zarządu PZU oraz własną oceną ryzyk i wypłacalności podmiotu dominującego środki własne podmiotu
dominującego oraz Grupy PZU po deklaracji o wypłacie lub wypłacie dywidendy, pozostają na poziomie, który zapewnia
spełnienie warunków określonych w polityce kapitałowej;
przy określeniu dywidendy uwzględniane są rekomendacje organu nadzoru w sprawie dywidendy.
Zewnętrzne wymogi kapitałowe
Zgodnie z ustawą o działalności ubezpieczeniowej, kalkulację wymogu kapitałowego oparto o ryzyka rynkowe, aktuarialne
(ubezpieczeniowe), niewypłacalności kontrahenta, katastroficzne i operacyjne. Aktywa, zobowiązania, a w konsekwencji środki
własne, stanowiące pokrycie wymogu kapitałowego wycenia się w wartości godziwej. Wymóg kapitałowy kalkulowany jest
zgodnie z formułą standardową na poziomie całej Grupy PZU.
Na podstawie art. 412 ust. 1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej Grupa PZU zobowiązana jest sporządzać i ujawniać roczne
sprawozdanie na temat wypłacalności i kondycji finansowej na poziomie grupy, zgodnie z zasadami Wypłacalność II.
Sprawozdanie za rok 2020, opublikowane 12 maja 2021 roku dostępne jest na stronie https://www.pzu.pl/relacje-
inwestorskie/raporty. Dla sprawozdania za rok 2021 termin publikacji przypada nie później niż 20 tygodni od końca roku,
tj. do 20 maja 2022 roku. Zgodnie z art. 290 ust. 1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej sprawozdanie o wypłacalności
i kondycji finansowej zakładu ubezpieczeń podlega badaniu przez firmę audytorską.
Niezależnie od powyższego, niektóre jednostki Grupy PZU zobowiązane są do przestrzegania własnych wymogów kapitałowych,
nałożonych właściwymi regulacjami prawnymi.
Współczynnik wypłacalności Grupy PZU na 31 grudnia 2020 roku, opublikowany w sprawozdaniu na temat wypłacalności
i kondycji finansowej Grupy PZU za 2020 rok wyniósł 236%. W 2021 roku raportowany do KNF i niepodlegający badaniu przez
firmę audytorską współczynnik wypłacalności (zarówno jednostkowy, jak i skonsolidowany) na koniec każdego kwartału
utrzymywał się powyżej poziomu 200%. Na dzień podpisania skonsolidowanego sprawozdania finansowego wyliczenie
współczynnika wypłacalności na 31 grudnia 2021 roku nie jest jeszcze dostępne.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
99
Utrzymywane poziomy współczynnika wypłacalności są zgodne z założonymi w polityce kapitałowej Grupy PZU.
9. Wartość godziwa
9.1 Opis technik wyceny
9.1.1. Dłużne papiery wartościowe i pożyczki
Wartości godziwe dłużnych papierów wartościowych określa się na podstawie dostępnych publicznie kwotowań na aktywnym
rynku lub wycen publikowanych przez autoryzowany serwis informacyjny, a w przypadku ich braku – przy wykorzystaniu modeli
wyceny odnoszonych do publikowanych notowań instrumentów finansowych, stóp procentowych i indeksów giełdowych.
Grupa PZU dokonuje wewnętrznej weryfikacji wycen publikowanych przez autoryzowany serwis informacyjny, porównując je
z dostępnymi wycenami z innych źródeł, opierających się na danych obserwowalnych na rynku.
Wartość godziwą pożyczek oraz dłużnych papierów wartościowych, dla których nie istnieje aktywny rynek, wyznacza się metodą
zdyskontowanych przepływów pieniężnych. Dla instrumentów dłużnych opartych o zmienną stopę procentową krzywa
referencyjna odzwierciedlająca poziom stóp risk free do dyskontowania przyszłych przepływów jest budowana na podstawie
odpowiedniej krzywej swapowej dla danej waluty. Natomiast dla instrumentów opartych o stałą stopę procentową –
o kwotowania obligacji skarbowych w danej walucie. Dla nienotowanych pożyczek i obligacji oprócz spreadu indywidualnego
kwantyfikującego ryzyko specyficzne danego instrumentu dłużnego dodawany jest publikowany w serwisach informacyjnych
rynkowy spread sektorowy, który odzwierciedla wycenę ryzyka dla danego sektora działalności emitenta i jego ratingu.
9.1.2. Kapitałowe aktywa finansowe
Wartości godziwe kapitałowych aktywów finansowych określa się na podstawie dostępnych publicznie kwotowań na aktywnym
rynku, a w przypadku gdy nie są one dostępne – w oparciu o obecną wartość przyszłych, prognozowanych wyników spółek lub
modeli wyceny bazujących na dostępnych danych rynkowych.
9.1.3. Jednostki uczestnictwa i certyfikaty inwestycyjne funduszy inwestycyjnych
Wartości godziwe jednostek uczestnictwa i certyfikatów inwestycyjnych funduszy inwestycyjnych określa się według wartości
jednostki uczestnictwa i certyfikatów inwestycyjnych publikowanych przez towarzystwa funduszy inwestycyjnych. Wycena ta
odzwierciedla udział Grupy PZU w aktywach netto tych funduszy.
9.1.4. Instrumenty pochodne
Dla instrumentów pochodnych notowanych na aktywnym rynku za wartość godziwą przyjmuje się cenę zamknięcia notowań na
dzień bilansowy.
Wartość godziwa instrumentów pochodnych nienotowanych na aktywnym rynku, w tym kontraktów terminowych
(ang. forward) oraz kontraktów zamiany oprocentowania typu IRS określana jest metodą zdyskontowanych przyszłych
przepływów pieniężnych. Do dyskontowania przepływów pieniężnych używane są stawki z krzywych OIS (ang. overnight indexed
swaps) uwzględniających walutę, w której denominowany jest depozyt zabezpieczający dla danego instrumentu.
Wartość godziwą opcji określa się za pomocą modelu Blacka-Scholesa (opcje typu „plain vanilla”) lub jako zdyskontowaną na
dzień wyceny wartość oczekiwaną funkcji wypłaty opcji (opcje azjatyckie oraz koszykowe). Wartość oczekiwana funkcji wypłaty
wyznaczana jest w drodze modelowania metodą Monte Carlo.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
100
9.1.5. Należności od klientów z tytułu kredytów
W celu ustalenia zmiany wartości godziwej należności od klientów z tytułu kredytów (z pominięciem kredytów w rachunku
bieżącym) marże osiągane na nowo udzielonych kredytach (w miesiącu poprzedzającym datę, na którą sporządza się
skonsolidowane sprawozdanie finansowe) porównuje się z marżami na całym portfelu kredytowym. Jeśli marże na nowo
przyznawanych kredytach są wyższe niż marże na dotychczasowym portfelu, wartość godziwa portfela kredytów jest niższa od
jego wartości bilansowej.
Należności od klientów z tytułu kredytów zostały zaklasyfikowane w całości do poziomu III hierarchii wartości godziwej ze
względu na fakt zastosowania modelu wyceny z istotnymi nieobserwowanymi danymi wejściowymi, czyli bieżącymi marżami
osiąganymi na nowo udzielanych kredytach.
9.1.6. Nieruchomości wyceniane w wartości godziwej
W zależności od charakteru danej nieruchomości, wartość godziwą określa się za pomocą metody porównawczej, dochodowej
lub pozostałościowej.
Metodą porównawczą wycenia się wolne grunty pod zabudowę i niektóre mniejsze i mniej wartościowe budynki (takie jak lokale
mieszkalne, garaże itp.). Metoda porównawcza zakłada ustalenie wartości godziwej poprzez odniesienie do obserwowalnych
cen rynkowych, z uwzględnieniem współczynników korygujących. Współczynniki korygujące uwzględniają przykładowo takie
czynniki jak upływ czasu i trend zmian cen rynkowych, lokalizacja, ekspozycja, przeznaczenie w planie zagospodarowania
przestrzennego, dostępność komunikacyjna i dojazd, powierzchnia, sąsiedztwo (w tym położenie względem atrakcyjnych
obiektów), możliwości inwestycyjne, warunki fizyczne, forma władania itp.
Metoda dochodowa zakłada oszacowanie wartości godziwej nieruchomości na podstawie zdyskontowanej wartości przepływów
pieniężnych. W kalkulacji uwzględnia się takie zmienne jak stopa kapitalizacji, poziom czynszów, poziom kosztów
eksploatacyjnych, rezerwa z tytułu pustostanów, straty z tytułu zwolnień w płatnościach czynszu i zaległości czynszowych itp.
Poziom zmiennych opisanych powyżej różni się w zależności od charakteru i przeznaczenia wycenianej nieruchomości
(powierzchnia biurowa, powierzchnia handlowa, powierzchnia logistyczno-magazynowa), jej nowoczesności oraz lokalizacji
(dojazd, odległość od centrum, dostępność, ekspozycja itp.), a także parametrów właściwych dla danego rynku lokalnego
(m.in. stopy kapitalizacji, stawki czynszu, koszty eksploatacji).
Metodę pozostałościową stosuje się do określenia wartości rynkowej jeżeli nieruchomość ma być objęta pracami budowlanymi.
Wartość godziwą nieruchomości określa się jako różnicę wartości nieruchomości po wykonaniu robót budowalnych oraz
przeciętnych wartości kosztów tych robót, z uwzględnieniem zysków uzyskiwanych na rynku podobnych nieruchomości.
Nieruchomości wykazywane w wartości godziwej wyceniają licencjonowani rzeczoznawcy majątkowi. Akceptacja każdej z takich
wycen jest dodatkowo poprzedzona przeglądem przez pracowników jednostek Grupy PZU w celu eliminacji potencjalnych
omyłek i niespójności. Powstające ewentualne wątpliwości wyjaśniane są na bieżąco.
Nieruchomości inwestycyjne wycenia się zgodnie z poniższymi zasadami:
nieruchomości posiadane przez fundusze inwestycyjne zależne od PZU – wyceniane co 6 miesięcy – na dni kończące każde
półrocze i rok obrotowy;
nieruchomości inwestycyjne posiadane przez spółki Grupy PZU – najbardziej wartościowe pozycje wyceniane są
w przypadku stwierdzenia przesłanek o możliwej istotnej zmianie wartości (przeważnie z częstotliwością roczną). Bez
względu na wartość, każda nieruchomość inwestycyjna jest wyceniana nie rzadziej niż raz na 5 lat;
nieruchomości przeznaczone do sprzedaży – wyceniane przed rozpoczęciem ich aktywnej ekspozycji na rynku, zgodnie
z wymogami MSSF 5.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
101
9.1.7. Zobowiązania z tytułu emisji własnych dłużnych papierów wartościowych oraz zobowiązania
podporządkowane
Wartość godziwą zobowiązań z tytułu emisji własnych dłużnych papierów wartościowych, w tym zobowiązań
podporządkowanych, wyznacza się jako wartość bieżącą oczekiwanych płatności w oparciu o bieżące krzywe procentowe oraz
indywidualny spread kredytowy dla danej emisji. Spread indywidualny jest początkowo kalibrowany do ceny emisji i okresowo
rekalibrowany w przypadku dostępności danych transakcyjnych.
9.1.8. Zobowiązania z tytułu depozytów
Ze względu na fakt, że depozyty przyjmuje się w ramach bieżącej działalności na bazie dziennej, a więc ich warunki są zbliżone
do aktualnych warunków rynkowych identycznych transakcji, a czas do zapadalności tych pozycji jest krótki, uznaje się, że dla
zobowiązań wobec klientów o zapadalności do 1 roku wartość godziwa nie odbiega istotnie od wartości bilansowej. Dla
depozytów powyżej 1 roku wartość godziwą ustala się jako kwotę przyszłych oczekiwanych przepływów pieniężnych
zdyskontowanych na daną datę bilansową za pomocą stopy rynkowej wolnej od ryzyka powiększonej o marżę.
9.1.9. Inne zobowiązania
9.1.9.1. Zobowiązania z tytułu kontraktów inwestycyjnych na rachunek i ryzyko klienta
Zobowiązania z tytułu kontraktów inwestycyjnych na rachunek i ryzyko klienta wyceniane są zgodnie z wartością godziwą
aktywów stanowiących pokrycie zobowiązań funduszu kapitałowego powiązanego z danym kontraktem inwestycyjnym.
9.1.9.2. Zobowiązania wobec uczestników konsolidowanych funduszy inwestycyjnych
Zobowiązania wobec uczestników konsolidowanych funduszy inwestycyjnych wyceniane są zgodnie z wartością godziwą
składników majątku funduszu inwestycyjnego (wg udziału w aktywach netto funduszu inwestycyjnego).
9.1.9.3. Zobowiązania z tytułu pożyczek papierów wartościowych
Zobowiązania z tytułu papierów wartościowych pożyczonych w celu dokonania krótkiej sprzedaży wyceniane są w wartości
godziwej pożyczonych papierów.
9.2 Hierarchia wartości godziwej
W oparciu o dane wejściowe wykorzystywane przy ustalaniu wartości godziwej, poszczególne składniki aktywów i zobowiązań,
dla których zaprezentowano wartość godziwą, klasyfikowane są do następujących poziomów:
poziom I – aktywa i zobowiązania wyceniane na bazie cen notowanych (nieskorygowanych) z aktywnych rynków dla
identycznych aktywów i zobowiązań. Do tego poziomu zaklasyfikowano:
płynne notowane dłużne papiery wartościowe;
akcje i certyfikaty inwestycyjne notowane na giełdach;
instrumenty pochodne notowane na giełdach;
zobowiązania z tytułu pożyczek papierów wartościowych notowanych na giełdach (krótka sprzedaż).
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
102
poziom II – aktywa i zobowiązania, których wycena opiera się na danych wejściowych innych niż ceny notowane zaliczane
do poziomu I, które są obserwowalne na rynku w sposób bezpośredni (jako ceny) lub pośredni (bazujący na cenach). Do
tego poziomu zaklasyfikowano:
notowane dłużne papiery wartościowe wyceniane na podstawie wycen publikowanych przez autoryzowany serwis
informacyjny;
instrumenty pochodne – m. in. FX Swap, FX Forward, IRS, CIRS, FRA;
jednostki uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych;
nieruchomości inwestycyjne lub nieruchomości przeznaczone do sprzedaży, wycenione przy zastosowaniu metody
porównawczej, dla których na badanym rynku występuje wystarczająca liczba transakcji podobnymi
nieruchomościami, obejmujące wolne grunty pod zabudowę i niektóre mniejsze i mniej wartościowe budynki (w tym
lokale mieszkalne, garaże itp.);
zobowiązania wobec uczestników konsolidowanych funduszy inwestycyjnych;
kontrakty inwestycyjne na rachunek i ryzyko klienta.
poziom III – aktywa, których wycena opiera się na danych wejściowych niemożliwych do zaobserwowania na rynkach (dane
wejściowe nieobserwowalne). Do tego poziomu zaklasyfikowano:
nienotowane dłużne papiery wartościowe oraz niepłynne notowane dłużne papiery wartościowe (w tym nieskarbowe
papiery dłużne emitowane przez inne podmioty finansowe, jednostki samorządu terytorialnego, podmioty
niefinansowe), wyceniane modelami opartymi na zdyskontowanych przepływach pieniężnych;
nieruchomości inwestycyjne lub nieruchomości przeznaczone do sprzedaży, wycenione przy zastosowaniu metody
dochodowej, metody pozostałościowej lub metody porównawczej (jeżeli brak jest odpowiedniej liczby transakcji
podobnymi nieruchomościami);
należności od klientów z tytułu kredytów oraz zobowiązania wobec klientów z tytułu depozytów;
opcje wbudowane w certyfikaty depozytowe wyemitowane przez spółki Grupy PZU oraz opcje zawarte na rynku
międzybankowym w celu zabezpieczenia pozycji z tytułu opcji wbudowanych.
W sytuacji gdy do wyceny składnika aktywów lub zobowiązań używane są dane wejściowe klasyfikowane do różnych poziomów
hierarchii wartości godziwej, wyceniany składnik przypisuje się do najniższego poziomu, z którego pochodzą dane wejściowe,
mające istotny wpływ na całość wyceny.
Na wartość wyceny zakwalifikowanych do poziomu III składników aktywów lub zobowiązań istotny wpływ mają dane wejściowe
nieobserwowalne.
Wyceniane aktywa
Dane
nieobserwowalne
Charakterystyka
Wpływ na
wycenę
Należności od klientów
z tytułu kredytów
Marża płynności oraz
bieżąca marża ze
sprzedaży danej
grupy produktowej
Wartości godziwe szacuje się przy zastosowaniu technik wyceny
z uwzględnieniem założenia, iż na moment udzielenia kredytu wartość
godziwa równa jest wartości bilansowej. Wartość godziwa kredytów bez
rozpoznanej utraty wartości jest równa sumie przyszłych oczekiwanych
przepływów gotówkowych zdyskontowanych na daną datę bilansową
pomniejszonych o oczekiwaną stratę kredytową. Stopa dyskontująca
przepływy jest odpowiednią stopą rynkową wolną od ryzyka powiększoną
o marżę płynności oraz bieżącą marżę ze sprzedaży dla danej grupy
produktowej kredytu. Marża wyznaczana jest w podziale na grupy
produktowe i termin do zapadalności. Dla celów szacowania wartości
godziwej kredytów walutowych wykorzystywana jest marża płynności dla
kredytów w złotych skorygowana o kwotowania transakcji fx swap i basis-
swap. Wartość godziwa kredytów o rozpoznanej utracie wartości jest równa
sumie przyszłych oczekiwanych odzysków zdyskontowanych
z zastosowaniem efektywnej stopy procentowej ponieważ średnie
oczekiwane odzyski uwzględniają w pełni element ryzyka kredytowego.
W przypadku kredytów nieposiadających harmonogramu spłat (kredyty
w rachunku bieżącym, overdrafty oraz karty kredytowe) przyjmuje się, że
wartość godziwa równa jest wartości bilansowej.
Korelacja
ujemna
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
103
Wyceniane aktywa
Dane
nieobserwowalne
Charakterystyka
Wpływ na
wycenę
Zobowiązania wobec
klientów z tytułu
depozytów
Marża ze sprzedaży
Wartości godziwe szacuje się przy zastosowaniu technik wyceny
z uwzględnieniem założenia, iż na moment przyjęcia depozytu wartość
godziwa równa jest wartości bilansowej. Wartość godziwa depozytów
terminowych jest równa sumie przyszłych oczekiwanych przepływów
gotówkowych zdyskontowanych na daną datę bilansową. Stopa
dyskontująca przepływy jest odpowiednią stopą rynkową wolną od ryzyka
powiększoną o marżę ze sprzedaży. Marża wyznaczana jest na podstawie
depozytów przyjętych w ostatnim kwartale w podziale na grupy produktowe
i termin do zapadalności. W przypadku depozytów krótkoterminowych
(depozytów bieżących, overnight oraz w rachunku oszczędnościowym) za
wartość godziwą przyjęto wartość bilansową.
Korelacja
ujemna
Opcje wbudowane w
certyfikaty depozytowe
wyemitowane przez
spółki Grupy PZU oraz
opcje zawarte na rynku
międzybankowym w
celu zabezpieczenia
pozycji z tytułu opcji
wbudowanych
Parametry modelu
Instrumentami wbudowanymi są proste opcje (plain vanilla) oraz opcje
egzotyczne na pojedyncze akcje, indeksy, towary oraz inne wskaźniki
rynkowe, w tym indeksy stóp procentowych oraz kursy walutowe i ich
koszyki. Wszystkie wydzielone opcje są na bieżąco domykane na rynku
międzybankowym. Opcje walutowe wyceniane są w oparciu o model wyceny
opcji Garmana-Kohlhagena (a w przypadku opcji barierowych i azjatyckich
w oparciu o tzw. rozszerzony model Garmana-Kohlhagena).
Opcje egzotyczne wbudowane w umowy depozytowe i ich domknięcia są
wyceniane przy pomocy techniki Monte-Carlo przy założeniu modelu
geometrycznego ruchu Browna dla czynników ryzyka.
Niepłynne obligacje i
pożyczki
Spready kredytowe
Spready obserwuje się na wszystkich obligacjach (ich seriach) lub pożyczkach
tego samego emitenta lub emitenta o podobnej charakterystyce. Te spready
obserwowane są w dniach emisji nowych serii obligacji, dniach zawierania
nowych umów pożyczek oraz w dniach transakcji rynkowych, których
przedmiotem są wierzytelności wynikające z tych obligacji i pożyczek.
Korelacja
ujemna
Nieruchomości
inwestycyjne oraz
nieruchomości
przeznaczone do
sprzedaży
Stopa kapitalizacji
Stopę kapitalizacji ustala się na podstawie analizy stóp zwrotu osiąganych
w transakcjach dla podobnych nieruchomości.
Korelacja
ujemna
Koszty budowy
Wartość kosztów budowy określa się na podstawie rynkowych kosztów
budowy pomniejszonych o koszty poniesione na dzień wyceny.
Korelacja
dodatnia
Miesięczna stawka
czynszu za 1m
2
odpowiedniego
rodzaju powierzchni
lub za jedno miejsce
parkingowe
Stawki czynszu obserwuje się dla podobnych nieruchomości, podobnej
jakości, w podobnych lokalizacjach oraz zbliżonej wielkości wynajmowanej
powierzchni.
Korelacja
dodatnia
Instrumenty pochodne
Parametry modelu
Opcje walutowe wyceniane są w oparciu o model wyceny opcji Garmana-
Kohlhagena (a w przypadku opcji barierowych i azjatyckich w oparciu o tzw.
rozszerzony model Garmana-Kohlhagena). Opcje egzotyczne wbudowane
w umowy depozytowe i ich domknięcia są wyceniane przy pomocy techniki
Monte-Carlo przy założeniu modelu geometrycznego ruchu Browna dla
czynników ryzyka.
Emisje własne oraz
pożyczki
podporządkowane
Spread emisji ponad
krzywą rynkową
W przypadku zastosowania do wyceny historycznego spreadu emisji ponad
krzywą rynkową, emisje takie klasyfikuje się do poziomu III hierarchii
wartości godziwej.
Korelacja
ujemna
Instrumenty
kapitałowe
nienotowane na
aktywnym rynku
Kwotowania serwisów finansowych, obecna wartość przyszłych,
prognozowanych wyników spółek lub modele wyceny bazujące na
dostępnych danych rynkowych.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
104
9.2.1. Aktywa i zobowiązania wyceniane w wartości godziwej
Aktywa i zobowiązania wyceniane w wartości
godziwej
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Poziom
I
Poziom
II
Poziom
III
Razem
Poziom
I
Poziom
II
Poziom
III
Razem
Aktywa
Inwestycyjne (lokacyjne) aktywa finansowe
wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite
dochody
22 733
17 002
6 072
45 807
27 673
24 797
11 778
64 248
Instrumenty kapitałowe
297
-
471
768
257
1
347
605
Dłużne papiery wartościowe
22 436
17 002
5 601
45 039
27 416
24 796
11 431
63 643
Inwestycyjne (lokacyjne) aktywa finansowe
wyceniane w wartości godziwej przez wynik
finansowy
2 625
6 142
446
9 213
3 616
5 709
485
9 810
Instrumenty kapitałowe
615
57
259
931
575
1
370
946
Jednostki uczestnictwa i certyfikaty inwestycyjne
164
5 631
21
5 816
134
5 143
21
5 298
Dłużne papiery wartościowe
1 846
454
166
2 466
2 907
565
94
3 566
Należności od klientów z tytułu kredytów
-
-
406
406
-
-
1 662
1 662
Wyceniane w wartości godziwej przez inne
całkowite dochody
-
-
246
246
-
-
1 475
1 475
Wyceniane w wartości godziwej przez wynik
finansowy
-
-
160
160
-
-
187
187
Pochodne instrumenty finansowe
1
8 273
54
8 328
-
6 246
93
6 339
Nieruchomości inwestycyjne
-
166
2 607
2 773
-
186
2 307
2 493
Zobowiązania
Instrumenty pochodne
-
11 860
20
11 880
-
6 221
60
6 281
Zobowiązania wobec uczestników konsolidowanych
funduszy inwestycyjnych
-
380
-
380
-
265
-
265
Kontrakty inwestycyjne na rachunek i ryzyko klienta
(unit-linked)
-
267
-
267
-
268
-
268
Zobowiązania z tytułu pożyczek papierów
wartościowych (krótka sprzedaż)
686
-
-
686
851
-
-
851
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
105
Zmiana stanu aktywów i zobowiązań
zaklasyfikowanych do poziomu III hierarchii
wartości godziwej w roku zakończonym
31 grudnia 2021
Inwestycyjne (lokacyjne)
aktywa finansowe wyceniane
w wartości godziwej przez
inne całkowite dochody
Inwestycyjne (lokacyjne) aktywa finansowe
wyceniane w wartości godziwej przez wynik
finansowy
Instrumenty
pochodne -
aktywa
Instrumenty
pochodne –
zobowiązania
Należności od klientów z
tytułu kredytów wyceniane
w wartości godziwej
Nieruchomości
inwestycyjne
Kapitałowe
Dłużne
Kapitałowe
Certyfikaty
inwestycyjne
Dłużne
przez inne
całkowite
dochody
przez wynik
finansowy
Stan na początek okresu
347
11 431
370
21
94
93
60
1 475
187
2 307
Nabycie / otwarcie pozycji/ udzielenie
-
3 376
-
-
5 938
2
2
53
1
310
Reklasyfikacje z poziomu I
1)
7
-
-
-
-
-
-
-
-
Reklasyfikacje z poziomu II
1)
-
788
-
-
36
-
-
-
-
142
Reklasyfikacje z aktywów przeznaczonych do
sprzedaży do nieruchomości inwestycyjnych
-
-
-
-
-
-
-
-
157
Zyski lub straty ujęte w rachunku zysków i
strat:
-
68
604
(2)
(17)
19
10
44
(4)
160
- przychody odsetkowe wyliczone przy
zastosowaniu efektywnej stopy
procentowej
-
113
-
-
2
7
-
44
(4)
-
- wynik z tytułu zaprzestania ujmowania
instrumentów finansowych i inwestycji
-
2
586
-
1
-
-
-
-
-
- zmiana netto wartości godziwej aktywów
i zobowiązań wycenianych do wartości
godziwej
-
(47)
18
(2)
(20)
12
10
-
-
160
Zyski lub straty ujęte w innych całkowitych
dochodach
39
(161)
-
-
-
-
-
(24)
-
-
Sprzedaż/rozliczenia/spłaty/konwersje
-
(9 034)
(720)
-
(5 880)
(64)
(52)
(1 302)
(24)
-
Reklasyfikacje do aktywów przeznaczonych do
sprzedaży
-
-
-
-
-
-
-
-
-
(469)
Reklasyfikacje do poziomu II
-
(874)
-
-
(5)
-
(4)
-
-
-
Zmiana składu grupy
85
-
-
-
-
4
4
-
-
-
Różnice kursowe
-
-
5
2
-
-
-
-
-
-
Stan na koniec okresu
471
5 601
259
21
166
54
20
246
160
2 607
1)
Informacje o reklasyfikacjach zaprezentowano w punkcie 9.3.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
106
Zmiana stanu aktywów i zobowiązań
zaklasyfikowanych do poziomu III hierarchii
wartości godziwej w roku zakończonym
31 grudnia 2020
Inwestycyjne (lokacyjne)
aktywa finansowe wyceniane
w wartości godziwej przez
inne całkowite dochody
Inwestycyjne (lokacyjne) aktywa finansowe
wyceniane w wartości godziwej przez wynik
finansowy
Instrumenty
pochodne -
aktywa
Instrumenty
pochodne –
zobowiązania
Należności od klientów z
tytułu kredytów wyceniane
w wartości godziwej
Nieruchomości
inwestycyjne
Kapitałowe
Dłużne
Kapitałowe
Certyfikaty
inwestycyjne
Dłużne
przez inne
całkowite
dochody
przez wynik
finansowy
Stan na początek okresu
246
6 815
226
19
41
118
68
1 381
243
1 828
Nabycie / otwarcie pozycji/ udzielenie
24
16 974
28
2
4 070
6
6
99
-
198
Reklasyfikacje z poziomu II
1)
-
43
4
-
30
-
-
-
-
-
Reklasyfikacje z aktywów przeznaczonych do
sprzedaży do nieruchomości inwestycyjnych
-
-
-
-
-
-
-
-
-
296
Zyski lub straty ujęte w rachunku zysków i
strat:
-
181
113
-
1
25
19
30
-
229
- przychody odsetkowe wyliczone przy
zastosowaniu efektywnej stopy
procentowej
-
172
-
-
-
-
-
30
-
-
- wynik z tytułu zaprzestania ujmowania
instrumentów finansowych i inwestycji
-
9
-
-
2
-
-
-
-
-
- zmiana netto wartości godziwej aktywów
i zobowiązań wycenianych do wartości
godziwej
-
-
113
-
(1)
25
19
-
-
229
Zyski lub straty ujęte w innych całkowitych
dochodach
77
13
-
-
-
-
-
15
-
-
Sprzedaż/rozliczenia/spłaty/konwersje
-
(12 536)
-
-
(4 048)
(56)
(33)
(50)
(56)
(1)
Reklasyfikacje do aktywów przeznaczonych do
sprzedaży
-
-
-
-
-
-
-
-
-
(257)
Reklasyfikacje do poziomu II
-
(59)
-
-
-
-
-
-
-
-
Zmiany w umowach leasingu
-
-
-
-
-
-
-
-
-
14
Różnice kursowe
-
-
(1)
-
-
-
-
-
-
-
Stan na koniec okresu
347
11 431
370
21
94
93
60
1 475
187
2 307
1)
Informacje o reklasyfikacjach zaprezentowano w punkcie 9.3.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
107
9.2.1.1. Zmiany sposobu (metody) ustalania wartości godziwej instrumentów finansowych wycenianych
w wartości godziwej
Zarówno w 2021 roku, jak i w 2020 roku nie dokonywano zmian sposobu (metody) ustalania wartości godziwej instrumentów
finansowych wycenianych w wartości godziwej, których wartość byłaby istotna z punktu widzenia skonsolidowanego
sprawozdania finansowego.
9.2.1.2. Nieruchomości inwestycyjne zakwalifikowane do poziomu III wartości godziwej
W tabeli poniżej przedstawiono istotne parametry uwzględnione przy wycenie największych nieruchomości inwestycyjnych
(w tym prezentowanych jako przeznaczone do sprzedaży).
Wszystkie nieruchomości zaklasyfikowane do poziomu III wartości godziwej wyceniono za pomocą podejścia dochodowego przy
zastosowaniu metody inwestycyjnej i techniki kapitalizacji prostej lub przy pomocy podejścia mieszanego. W wycenie tej
wykorzystano dane wejściowe nieobserwowalne takie, jak:
stopę kapitalizacji – ustaloną na podstawie analizy stóp zwrotu osiąganych w transakcjach dla nieruchomości podobnych;
miesięczną stawkę czynszu za 1m
2
odpowiedniego rodzaju powierzchni lub za jedno miejsce parkingowe.
Nieruchomości
zaklasyfikowane
do poziomu III
Rodzaj
powierzchni
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Wartość
bilansowa
Czynsze
uwzględnione
w wycenie
Stopy
kapitalizacji
uwzględnione
w wycenie
Wartość
bilansowa
Czynsze
uwzględnione
w wycenie
Stopy
kapitalizacji
uwzględnione
w wycenie
Nieruchomości inwestycyjne
biurowe
Biurowa
Parking
962
12,50 – 14,50 EUR
40,00 – 75,00 EUR
6,00% - 7,25%
740
12,50 – 14,50 EUR
40,00 – 75,00 EUR
6,25% - 7,25%
magazynowe
Biurowa
Magazynowa
1 421
8,50 – 9,50 EUR
3,30 – 4,00 EUR
5,00% - 6,50%
1 507
8,50 – 9,00 EUR
3,30 – 3,50 EUR
5,75% - 7,00%
handlowe
Handlowa
159
w zależności od
wielkości
wynajmowanej
powierzchni
7,75% - 10,00%
-
-
-
pozostałe
65
60
Razem
2 607
2 307
Nieruchomości inwestycyjne przeznaczone do sprzedaży
handlowe
Handlowa
-
-
-
162
w zależności od
wielkości
wynajmowanej
powierzchni
7,75% - 10,00%
magazynowe
Biurowa
Magazynowa
557
8,50 – 9,00 EUR
3,30 – 3,50 EUR
5,50% - 6,50%
273
9,00 EUR
3,50 EUR
5,75% - 6,75%
pozostałe
41
67
Razem
598
502
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
108
Nieruchomości zaklasyfikowane
do poziomu III
Wartość
godziwa
Zmienna szacunkowa
Zakładana fluktuacja zmiennej
szacunkowej
Wpływ na
wycenę
Nieruchomości inwestycyjne
2 607
Stopa kapitalizacji
+ 0,25 p.p.
(112)
- 0,25 p.p.
123
Miesięczna stawka czynszu
+ 5%
107
- 5%
(107)
Nieruchomości inwestycyjne
przeznaczone do sprzedaży
598
Stopa kapitalizacji
+ 0,25 p.p.
(26)
- 0,25 p.p.
28
Miesięczna stawka czynszu
+ 5%
26
- 5%
(26)
9.2.2. Aktywa i zobowiązania niewyceniane w wartości godziwej
Wartość godziwa
aktywów
i zobowiązań, dla
których jest ona tylko
ujawniana
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Poziom
I
Poziom
II
Poziom
III
Razem
wartość
godziwa
Wartość
bilanso-
wa
Poziom
I
Poziom
II
Poziom
III
Razem
wartość
godziwa
Wartość
bilanso-
wa
Aktywa
Należności od klientów
z tytułu kredytów
wyceniane w
zamortyzowanym
koszcie
-
-
214 781
214 781
214 602
-
-
193 609
193 609
195 637
Inwestycyjne
(lokacyjne) aktywa
finansowe wyceniane w
zamortyzowanym
koszcie
39 455
8 663
32 383
80 501
83 270
42 591
7 450
22 845
72 886
66 864
Dłużne papiery
wartościowe
39 455
6 436
25 489
71 380
74 183
42 591
6 168
15 045
63 804
57 871
Transakcje z
przyrzeczeniem
odsprzedaży
-
1 590
2 527
4 117
4 117
-
1 000
3 657
4 657
4 657
Lokaty terminowe w
instytucjach
kredytowych
-
637
754
1 391
1 384
-
282
670
952
952
Pożyczki
-
-
3 613
3 613
3 586
-
-
3 473
3 473
3 384
Zobowiązania
Zobowiązania wobec
banków
-
2 726
4 762
7 488
7 470
-
2 504
7 140
9 644
9 751
Zobowiązania wobec
klientów z tytułu
depozytów
-
-
264 818
264 818
265 155
-
-
241 171
241 171
241 975
Zobowiązania z tytułu
emisji własnych
dłużnych papierów
wartościowych
1)
-
5 418
539
5 957
5 940
-
6 423
1 130
7 553
7 532
Zobowiązania
podporządkowane
1)
-
2 748
3 520
6 268
6 274
-
2 761
4 038
6 799
6 679
Zobowiązania z tytułu
transakcji z
przyrzeczeniem odkupu
-
846
359
1 205
1 207
-
744
410
1 154
1 154
1)
Do poziomu II zaklasyfikowano te zobowiązania, na wycenę których nieobserwowalne parametry nie miały istotnego wpływu. Przede wszystkim są to zobowiązania
z tytułu obligacji emitowanych przez Pekao.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
109
9.3 Przesunięcia pomiędzy poziomami hierarchii wartości godziwej
W przypadku zmiany sposobu wyceny aktywów lub zobowiązań, wynikających np. z utraty (lub uzyskania) dostępności notowań
obserwowanych na aktywnym rynku przenosi się takie aktywa lub zobowiązania pomiędzy poziomami I i II.
Składniki aktywów lub zobowiązań są przenoszone pomiędzy poziomami II i III (odpowiednio między poziomami III i II) gdy:
następuje zmiana modelu wyceny będąca efektem zastosowania nowych czynników nieobserwowalnych (odpowiednio
obserwowalnych) lub
dotychczas stosowane czynniki, których wpływ na wycenę jest istotny przestają być (odpowiednio stają się) obserwowalne
na aktywnym rynku.
Przeniesienia pomiędzy poziomami hierarchii wartości godziwej dokonywane są na koniec każdego kwartału wg wartości na ten
dzień.
W 2021 roku dokonano następujących przeniesień aktywów pomiędzy poziomami wartości godziwej:
z poziomu III do poziomu II przeniesiono obligacje korporacyjne i municypalne, które wyceniono przy użyciu rynkowych
informacji o cenach porównywalnych instrumentów finansowych, obligacje korporacyjne i municypalne, dla których
szacowane parametry kredytowe miały nieistotny wpływ na wycenę oraz instrumenty pochodne rynku kapitałowego, dla
których szacowana korelacja nieistotnie wpływała na wycenę;
z poziomu II do poziomu III przeniesiono obligacje korporacyjne i municypalne, dla których wpływ szacowanych
parametrów kredytowych był istotny oraz instrumenty pochodne rynku kapitałowego, dla których szacowana zmienność
miała istotny wpływ na wycenę;
z poziomu I do poziomu II przeniesiono obligacje rządowe, dla których dokonano wyceny z wykorzystaniem informacji
o cenach porównywalnych instrumentów finansowych oraz jednostki uczestnictwa funduszy inwestycyjnych, dla których
zaprzestano wyceny na podstawie kwotowań na rynku, ze względu na spadek jego aktywności.
W 2020 roku dokonano następujących przeniesień aktywów pomiędzy poziomami wartości godziwej:
z poziomu III do poziomu II przeniesiono obligacje korporacyjne, które wyceniono przy użyciu rynkowych informacji
o cenach porównywalnych instrumentów finansowych, obligacje korporacyjne i municypalne, dla których wpływ
szacowanych parametrów kredytowych miał nieistotny wpływ na wycenę oraz instrumenty pochodne rynku kapitałowego,
dla których szacowany parametr (korelacja) nie wpływał istotnie na wycenę;
z poziomu II do poziomu III przeniesiono obligacje korporacyjne i municypalne, dla których wpływ szacowanych
parametrów kredytowych na wycenę był istotny, obligacje skarbowe, dla których wpływ szacowanego spreadu do obligacji
referencyjnej miał istotny wpływ na wycenę oraz instrumenty pochodne rynku kapitałowego, dla których szacowany
parametr (korelacja) istotnie wpływał na wycenę;
z poziomu II do poziomu I przeniesiono obligacje skarbowe, które wyceniono przy pomocy kwotowań z aktywnego rynku;
z poziomu I do poziomu II przeniesiono obligacje rządowe, dla których dokonano wyceny z wykorzystaniem informacji
o cenach porównywalnych instrumentów finansowych oraz jednostki uczestnictwa funduszy inwestycyjnych, dla których
zaprzestano wyceny na podstawie kwotowań na rynku, ze względu na spadek jego aktywności.
10. Składki ubezpieczeniowe przypisane brutto
10.1 Zasady rachunkowości
Przypis składek w umowach ubezpieczeniowych oraz w umowach reasekuracji czynnej rozpoznaje się w dniu zawarcia umowy
ubezpieczenia.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
110
10.1.1. Ubezpieczenia majątkowe i osobowe
Składki przypisane obejmują kwoty, niezależnie od tego, czy kwoty te opłacono:
należne za cały okres odpowiedzialności, niezależnie od jego długości, z tytułu zawartych w okresie sprawozdawczym
umów ubezpieczenia – jeżeli długość okresu odpowiedzialności jest określona;
należne w okresie sprawozdawczym – jeżeli długość okresu odpowiedzialności nie jest określona.
Składki te koryguje się o zmianę stanu rezerwy składek w ciągu okresu sprawozdawczego, a także pomniejsza o składki należne
reasekuratorom.
10.1.2. Ubezpieczenia na życie
Składki przypisane obejmują kwoty należne w trakcie okresu sprawozdawczego z tytułu zawartych umów ubezpieczenia
niezależnie od tego, czy kwoty te opłacono i bez względu na to, czy kwoty te odnoszą się do całości, czy części okresu
sprawozdawczego. Składki te koryguje się o zmianę stanu rezerwy składek w ciągu okresu sprawozdawczego, a także
pomniejsza o składki należne reasekuratorom.
10.2 Dane ilościowe
Składki ubezpieczeniowe przypisane brutto
1 stycznia -
31 grudnia 2021
1 stycznia -
31 grudnia 2020
Składki ubezpieczeniowe przypisane brutto w ubezpieczeniach majątkowych i osobowych
16 120
14 989
W ubezpieczeniach bezpośrednich
16 109
14 763
W ubezpieczeniach pośrednich
11
226
Składki ubezpieczeniowe przypisane brutto w ubezpieczeniach na życie
8 960
8 877
Składki ubezpieczeń indywidualnych
1 929
1 868
Składki ubezpieczeń indywidualnie kontynuowanych
2 055
2 048
Składki ubezpieczeń grupowych
4 976
4 961
Składki przypisane brutto, razem
25 080
23 866
W 2021 i w 2020 roku spółki Grupy PZU nie zawierały umów reasekuracji czynnej w zakresie ubezpieczeń na życie.
Składki przypisane brutto w ubezpieczeniach majątkowych i osobowych
(wg klas rachunkowych określonych w dziale II załącznika do ustawy
o działalności ubezpieczeniowej)
1 stycznia -
31 grudnia 2021
1 stycznia -
31 grudnia 2020
Następstwa wypadków i choroba (grupa 1 i 2)
1 101
893
Komunikacyjne - odpowiedzialność cywilna (grupa 10)
5 354
5 387
Komunikacyjne pozostałe (grupa 3)
3 970
3 699
Morskie, lotnicze i transportowe (grupy 4, 5, 6, 7)
149
148
Od ognia i innych szkód majątkowych (grupy 8 i 9)
3 593
3 067
Odpowiedzialność cywilna (grupy 11,12,13)
963
873
Kredyt i gwarancje (grupy 14,15)
67
89
Świadczenie pomocy (grupa 18)
578
515
Ochrona prawna (grupa 17)
13
12
Pozostałe (grupa 16)
332
306
Razem
16 120
14 989
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
111
11. Przychody z tytułu prowizji i opłat
11.1 Zasady rachunkowości
Opłaty i prowizje nierozliczane według efektywnej stopy procentowej ujmuje się w sposób odzwierciedlający przekazanie
przyrzeczonych usług na rzecz klienta w kwocie odzwierciedlającej wynagrodzenie, do którego Grupa PZU jest uprawniona
w zamian za te usługi. Przychody prowizyjne rozlicza się liniowo, gdy są one pobierane z góry za czynność niejednorazową lub
gdy dotyczą udzielonych kredytów o nieustalonych harmonogramach przyszłych przepływów pieniężnych, dla których nie
można ustalić efektywnej stopy procentowej. Pozostałe opłaty i prowizje za usługi finansowe niezwiązane bezpośrednio
z powstaniem składnika aktywów finansowych (np. usługi zarządzania środkami pieniężnymi, usługi maklerskie, doradztwo
inwestycyjne, planowanie finansowe, usługi bankowości inwestycyjnej, usługi zarządzania aktywami) oraz marże uzyskane na
transakcjach walutowych z klientami, rozpoznaje się w rachunku zysków i strat jednorazowo w momencie wykonania usługi.
Przychody z tytułu zarządzania otwartymi funduszami emerytalnymi oraz przychody i opłaty od funduszy oraz towarzystw
funduszy inwestycyjnych rozpoznaje się w trakcie spełniania zobowiązania do wykonania świadczenia.
11.2 Dane ilościowe
Przychody z tytułu prowizji i opłat
1 stycznia -
31 grudnia 2021
1 stycznia -
31 grudnia 2020
Działalność bankowa
4 105
3 553
Marża na transakcjach walutowych z klientami
858
756
Prowizje maklerskie
203
172
Działalność powiernicza
77
65
Obsługa kart płatniczych, kredytowych
1 109
959
Wynagrodzenia z tytułu pośrednictwa sprzedaży ubezpieczeń
32
65
Kredyty i pożyczki
472
413
Obsługa rachunków bankowych
543
442
Przelewy
287
265
Operacje kasowe
106
85
Skupione wierzytelności
66
55
Gwarancje, akredytywy, inkaso, promesy
94
78
Prowizje z działalności leasingowej
87
65
Pozostałe prowizje
171
133
Przychody i opłaty od funduszy oraz towarzystw funduszy inwestycyjnych
474
509
Ubezpieczenia emerytalne
154
130
Pozostałe
5
5
Przychody z tytułu prowizji i opłat, razem
4 738
4 197
12. Przychody odsetkowe wyliczone przy zastosowaniu efektywnej stopy
procentowej
12.1 Zasady rachunkowości
Przychody z tytułu odsetek rozpoznaje się memoriałowo w oparciu o efektywną stopę procentową.
Przychody odsetkowe obejmują odsetki od instrumentów finansowych wycenianych w zamortyzowanym koszcie i w wartości
godziwej przez inne całkowite dochody.
Efektywna stopa procentowa jest stopą, która dyskontuje przyszłe przepływy pieniężne do bilansowej wartości brutto składnika
aktywów finansowych.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
112
Przychody odsetkowe oblicza się od wartości bilansowej brutto, za wyjątkiem aktywów z utratą wartości ze względu na ryzyko
kredytowe oraz składników aktywów finansowych nabytych lub udzielonych z utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe
(POCI). Dla takich aktywów przychody odsetkowe oblicza się od wartości bilansowej brutto pomniejszonej o odpis na
oczekiwane straty kredytowe.
12.2 Dane ilościowe
Przychody odsetkowe wyliczone przy zastosowaniu efektywnej stopy procentowej
1 stycznia -
31 grudnia 2021
1 stycznia -
31 grudnia 2020
Należności od klientów z tytułu kredytów
7 272
7 571
Dłużne papiery wartościowe wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody
740
980
Dłużne papiery wartościowe wyceniane w zamortyzowanym koszcie
1 481
1 296
Transakcje z przyrzeczeniem odsprzedaży
15
25
Lokaty terminowe w instytucjach kredytowych
20
37
Pożyczki
121
223
Skupione wierzytelności
105
100
Należności
13
12
Środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych
15
18
Przychody odsetkowe wyliczone przy zastosowaniu efektywnej stopy procentowej,
razem
9 782
10 262
13. Pozostałe przychody netto z inwestycji
13.1 Zasady rachunkowości
Dywidendy ujmuje się jako przychody w momencie nabycia prawa do dywidendy.
13.2 Dane ilościowe
Pozostałe przychody netto z inwestycji
1 stycznia -
31 grudnia 2021
1 stycznia -
31 grudnia 2020
Pochodne instrumenty zabezpieczające
460
348
Przychody z dywidend, w tym:
70
59
Inwestycyjne (lokacyjne) aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik
finansowy
44
33
Inwestycyjne (lokacyjne) aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez inne
całkowite dochody
26
26
Różnice kursowe
(240)
55
Przychody z tytułu nieruchomości inwestycyjnych
244
224
Koszty utrzymania nieruchomości inwestycyjnych
(108)
(96)
Koszty działalności inwestycyjnej
(33)
(26)
Pozostałe
25
22
Pozostałe przychody netto z inwestycji, razem
418
586
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
113
14. Wynik z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów finansowych
i inwestycji
14.1 Zasady rachunkowości
Wynik z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów finansowych i inwestycji zawiera zyski i straty powstałe w wyniku zbycia
instrumentów finansowych i nieruchomości inwestycyjnych.
14.2 Dane ilościowe
Wynik z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów finansowych i inwestycji
1 stycznia -
31 grudnia 2021
1 stycznia -
31 grudnia 2020
Inwestycyjne (lokacyjne) aktywa finansowe
605
265
Instrumenty dłużne wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody
25
171
Instrumenty finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy
565
45
Instrumenty kapitałowe
530
(41)
Jednostki uczestnictwa i certyfikaty inwestycyjne
37
(1)
Instrumenty dłużne
(2)
87
Instrumenty wyceniane w zamortyzowanym koszcie
15
49
Należności od klientów z tytułu kredytów wyceniane w zamortyzowanym koszcie
15
(3)
Instrumenty pochodne
(106)
23
Krótka sprzedaż
23
10
Należności
(140)
(182)
Nieruchomości inwestycyjne
7
3
Wynik z tytułu utraty kontroli nad RUCH SA
-
(5)
Pozostałe
3
-
Wynik z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów finansowych i inwestycji, razem
407
111
15. Zmiana wartości odpisów na oczekiwane straty kredytowe i odpisów
z tytułu utraty wartości instrumentów finansowych
15.1 Zasady rachunkowości
Odpisy z tytułu utraty wartości zawierają saldo utworzonych i rozwiązanych odpisów z tytułu utraty wartości, zgodnie
z zasadami opisanymi w punkcie 38.1.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
114
15.2 Dane ilościowe
Zmiana wartości odpisów na oczekiwane straty kredytowe i odpisów z tytułu utraty
wartości instrumentów finansowych
1 stycznia -
31 grudnia 2021
1 stycznia -
31 grudnia 2020
Inwestycyjne (lokacyjne) aktywa finansowe
(28)
(22)
Instrumenty dłużne wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody
1
(38)
Instrumenty wyceniane w zamortyzowanym koszcie
(29)
16
- instrumenty dłużne
(25)
1
- lokaty terminowe w instytucjach kredytowych
(6)
1
- pożyczki
2
14
Należności od klientów z tytułu kredytów
(1 867)
(3 117)
Wyceniane w zamortyzowanym koszcie
(1 890)
(3 113)
Wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody
23
(4)
Udzielone gwarancje i poręczenia
61
(194)
Należności
(15)
(10)
Środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych
-
1
Zmiana wartości odpisów na oczekiwane straty kredytowe i odpisów z tytułu utraty
wartości instrumentów finansowych, razem
(1 849)
(3 342)
16. Zmiana netto wartości godziwej aktywów i zobowiązań wycenianych
w wartości godziwej
16.1 Zasady rachunkowości
Informacje o sposobie ustalania wartości godziwej aktywów i zobowiązań zaprezentowano w punkcie 9.
16.2 Dane ilościowe
Zmiana netto wartości godziwej aktywów i zobowiązań wycenianych w wartości
godziwej
1 stycznia -
31 grudnia 2021
1 stycznia -
31 grudnia 2020
Inwestycyjne (lokacyjne) instrumenty finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik
finansowy
226
723
Instrumenty kapitałowe
55
215
Dłużne papiery wartościowe
70
191
Jednostki uczestnictwa i certyfikaty inwestycyjne
101
317
Instrumenty pochodne
338
(85)
Wycena zobowiązań wobec uczestników konsolidowanych funduszy inwestycyjnych
(6)
(15)
Kontrakty inwestycyjne na rachunek i ryzyko klienta (unit-linked)
8
(8)
Nieruchomości inwestycyjne
234
252
Należności od klientów z tytułu kredytów
(3)
2
Zmiana netto wartości godziwej aktywów i zobowiązań wycenianych w wartości
godziwej, razem
797
869
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
115
17. Pozostałe przychody operacyjne
Pozostałe przychody operacyjne
1 stycznia -
31 grudnia 2021
1 stycznia -
31 grudnia 2020
Przychody ze sprzedaży wyrobów, towarów i usług przez spółki nieubezpieczeniowe
894
672
Przychody z tytułu likwidacji bezpośredniej w imieniu innych zakładów ubezpieczeń
165
179
Rozwiązanie rezerw
78
169
Zwrot kosztów dochodzenia roszczeń
36
39
Prowizje reasekuracyjne i udziały w zyskach reasekuratorów
107
67
Odsetki za nieterminowe uregulowanie należności z ubezpieczeń bezpośrednich i reasekuracji
biernej
47
55
Zysk ze sprzedaży rzeczowych aktywów trwałych
37
1
Pozostałe
238
213
Pozostałe przychody operacyjne, razem
1 602
1 395
18. Odszkodowania, świadczenia oraz zmiana stanu rezerw techniczno-
ubezpieczeniowych
18.1 Zasady rachunkowości
W kosztach okresu sprawozdawczego ujmuje się wszelkie koszty wypłaconych odszkodowań i świadczeń z zawartych umów
ubezpieczenia wraz z bezpośrednimi i pośrednimi kosztami likwidacji szkód oraz zmianę stanu rezerw na niewypłacone
odszkodowania i świadczenia.
18.1.1. Ubezpieczenia majątkowe i osobowe
W ubezpieczeniach majątkowych i osobowych koszty odszkodowań i świadczeń pomniejsza się dodatkowo o wszelkie
otrzymane regresy i odzyski, a także zmianę stanu oszacowanych regresów i odzysków.
18.1.2. Ubezpieczenia na życie
Świadczenia wypłacone obejmują wszelkie wypłaty i obciążenia dokonywane w okresie sprawozdawczym z tytułu świadczeń
powstałych w okresie sprawozdawczym i w okresach ubiegłych (w tym również świadczenia rentowe i wykupy) oraz wszelkie
bezpośrednie i pośrednie, zewnętrzne i wewnętrzne koszty likwidacji świadczeń. Koszty likwidacji zawierają także koszty
postępowań spornych.
Wartość świadczeń ujmuje się w wysokości faktycznie wypłaconej, po potrąceniu zwrotów i refundacji (z wyjątkiem refundacji
z tytułu reasekuracji biernej), powiększonej o zmianę stanu rezerwy na niewypłacone świadczenia oraz pomniejszonej o udział
reasekuratorów w wypłaconych świadczeniach i rezerwach.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
116
18.2 Dane ilościowe
Odszkodowania, świadczenia oraz zmiana stanu rezerw techniczno-ubezpieczeniowych
1 stycznia -
31 grudnia 2021
1 stycznia -
31 grudnia 2020
Odszkodowania, świadczenia oraz zmiana stanu rezerw techniczno-ubezpieczeniowych
16 130
16 105
W ubezpieczeniach majątkowych i osobowych
9 127
9 205
- odszkodowania i świadczenia
7 442
7 480
- zmiana stanu rezerw techniczno-ubezpieczeniowych
795
874
- koszty likwidacji szkód
890
851
W ubezpieczeniach na życie
7 003
6 900
- odszkodowania i świadczenia
6 776
6 493
- zmiana stanu rezerw techniczno-ubezpieczeniowych
102
273
- koszty obsługi świadczeń
125
134
Udział reasekuratorów w odszkodowaniach, świadczeniach oraz zmianie stanu rezerw
techniczno-ubezpieczeniowych
(399)
(525)
W ubezpieczeniach majątkowych i osobowych
(399)
(525)
Odszkodowania, świadczenia ubezpieczeniowe netto, razem
15 731
15 580
Koszty likwidacji szkód i obsługi świadczeń według rodzaju
1 stycznia -
31 grudnia 2021
1 stycznia -
31 grudnia 2020
Zużycie materiałów i energii
15
14
Usługi obce
288
296
Podatki i opłaty
33
31
Koszty pracownicze
470
454
Amortyzacja rzeczowych aktywów trwałych
17
14
Amortyzacja wartości niematerialnych
25
27
Inne, w tym:
167
149
- zasądzone koszty, odsetki i kary w sprawach od odszkodowania
157
136
- pozostałe
10
13
Koszty likwidacji szkód i obsługi świadczeń, razem
1 015
985
19. Koszty z tytułu prowizji i opłat
Koszty z tytułu prowizji i opłat
1 stycznia -
31 grudnia 2021
1 stycznia -
31 grudnia 2020
Koszty transakcji kartowych i bankomatowych, w tym koszty wydanych kart
817
672
Prowizje z tytułu pozyskania klientów bankowych
115
107
Prowizje za udostępnianie bankomatów
44
45
Koszty nagród dla klientów bankowych
16
17
Koszty przelewów i przekazów
42
39
Usługi dodatkowe do produktów bankowych
21
23
Prowizje maklerskie
28
25
Koszty obsługi rachunków bankowych
5
5
Koszty operacji banknotowych
22
21
Koszty działalności powierniczej
29
20
Pozostałe prowizje
55
57
Koszty z tytułu prowizji i opłat, razem
1 194
1 031
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
117
20. Koszty odsetkowe
20.1 Zasady rachunkowości
Koszty odsetkowe ujmuje się w rachunku zysków i strat z zastosowaniem efektywnej stopy procentowej.
20.2 Dane ilościowe
Koszty odsetkowe
1 stycznia -
31 grudnia 2021
1 stycznia -
31 grudnia 2020
Depozyty terminowe
41
436
Depozyty bieżące
70
267
Wyemitowane własne dłużne papiery wartościowe
208
316
Pochodne instrumenty zabezpieczające
28
16
Pożyczki
4
3
Transakcje z przyrzeczeniem odkupu
7
13
Kredyty bankowe zaciągnięte przez spółki z Grupy PZU
21
36
Leasing
23
28
Pozostałe
16
19
Koszty odsetkowe, razem
418
1 134
21. Koszty akwizycji
21.1 Zasady rachunkowości
Koszty akwizycji obejmują koszty związane z zawieraniem i odnawianiem umów ubezpieczenia. Do bezpośrednich kosztów
akwizycji zalicza się między innymi koszty prowizji pośredników ubezpieczeniowych, koszty wynagrodzeń pracowników
związane z zawieraniem umów ubezpieczenia, koszty atestów, ekspertyz, badań związanych z ryzykiem przyjmowanym.
Do pośrednich kosztów akwizycji zalicza się koszty związane z reklamą i promocją produktów ubezpieczeniowych oraz koszty
związane z badaniem wniosków i wystawianiem polis.
Zgodnie z zasadą memoriału, część kosztów akwizycji rozlicza się w czasie, zgodnie z zasadami opisanymi w punktach 30.1.1
i 30.1.2.
21.2 Dane ilościowe
Koszty akwizycji według rodzaju
1 stycznia -
31 grudnia 2021
1 stycznia -
31 grudnia 2020
Zużycie materiałów i energii
30
25
Usługi obce
106
85
Podatki i opłaty
6
4
Koszty pracownicze
727
635
Amortyzacja rzeczowych aktywów trwałych
40
28
Amortyzacja wartości niematerialnych
33
25
Inne, w tym:
2 716
2 483
- prowizje w działalności ubezpieczeniowej
2 629
2 416
- reklama
80
61
- pozostałe
7
6
Zmiana stanu odroczonych kosztów akwizycji
(86)
32
Koszty akwizycji, razem
3 572
3 317
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
118
22. Koszty administracyjne
22.1 Zasady rachunkowości
Koszty administracyjne obejmują m. in.:
W działalności ubezpieczeniowej – koszty działalności ubezpieczeniowej niezaliczone do kosztów akwizycji, związane
z inkasem składek, koszty związane z zarządzaniem portfelem umów ubezpieczenia, portfelem umów reasekuracyjnych
oraz z ogólnym zarządzaniem zakładami ubezpieczeń Grupy PZU;
W działalności bankowej – koszty działania banku, m. in. pracownicze, rzeczowe, amortyzację, podatki i opłaty.
22.2 Dane ilościowe
Koszty administracyjne według rodzaju
1 stycznia -
31 grudnia 2021
1 stycznia -
31 grudnia 2020
Zużycie materiałów i energii
122
128
Usługi obce
1 260
1 243
Podatki i opłaty
108
102
Koszty pracownicze
3 808
3 659
Amortyzacja rzeczowych aktywów trwałych
578
580
Amortyzacja wartości niematerialnych
436
397
Wynagrodzenia osób obsługujących ubezpieczenia grupowe w zakładach pracy
203
205
Inne, w tym:
311
283
- reklama
202
155
- pozostałe
109
128
Koszty administracyjne, razem
6 826
6 597
23. Koszty pracownicze
Koszty pracownicze
1 stycznia -
31 grudnia 2021
1 stycznia -
31 grudnia 2020
Wynagrodzenia
4 600
4 299
Programy określonych składek, w tym:
832
794
- narzuty na wynagrodzenia
735
701
- ubezpieczenia emerytalne III filaru, w tym koszty składek na PPE lub PPK poniesione
w okresie
97
93
Pozostałe
210
273
Koszty pracownicze, razem
5 642
5 366
Koszty pracownicze znajdują się w pozycjach „Odszkodowania, świadczenia oraz zmiana stanu rezerw techniczno-
ubezpieczeniowych”, „Koszty akwizycji”, „Koszty administracyjne” i „Pozostałe koszty operacyjne” skonsolidowanego rachunku
zysków i strat.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
119
24. Pozostałe koszty operacyjne
Pozostałe koszty operacyjne
1 stycznia -
31 grudnia 2021
1 stycznia -
31 grudnia 2020
Odpis wartości firmy powstałej w wyniku nabycia Alior Banku
-
746
Odpis wartości firmy powstałej w wyniku nabycia Pekao
-
555
Podatek od instytucji finansowych
1 290
1 203
Koszty podstawowej działalności spółek nieprowadzących działalności ubezpieczeniowej,
ani bankowej
1 003
801
Koszty z tytułu likwidacji bezpośredniej w imieniu innych zakładów ubezpieczeń
175
194
Obowiązkowe opłaty na rzecz instytucji rynku ubezpieczeniowego i bankowego
143
128
Bankowy Fundusz Gwarancyjny
396
541
Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny
62
63
Opłata na rzecz Komendy Głównej Straży Pożarnej oraz Związku Ochotniczych Straży
Pożarnych
24
26
Wydatki z tytułu działalności prewencyjnej
53
56
Utworzenie rezerw
295
428
Amortyzacja wartości niematerialnych nabytych w transakcjach przejęcia spółek
128
173
Utworzenie odpisów na aktywa niefinansowe
57
208
1)
Darowizny
23
30
Odsetki za zwłokę, kary, odszkodowania
5
5
Koszty dochodzenia roszczeń
92
82
Strata ze sprzedaży rzeczowych aktywów trwałych i rzeczowych aktywów trwałych w
budowie
23
2
Pozostałe
148
144
Pozostałe koszty operacyjne, razem
3 917
5 385
1)
W tym odpisy z tytułu utraty wartości wartości niematerialnych zidentyfikowanych podczas nabycia Alior Banku (161 mln zł).
25. Podatek dochodowy
25.1 Zasady rachunkowości
Podatek dochodowy wykazany w rachunku zysków i strat obejmuje część bieżącą i odroczoną.
Część odroczona stanowi różnicę pomiędzy stanem rezerw i aktywów z tytułu podatku odroczonego na koniec i na początek
okresu sprawozdawczego z zastrzeżeniem, że zmiany stanu rezerwy i aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego
dotyczące operacji rozliczanych z kapitałem własnym odnosi się na kapitał własny.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
120
25.2 Dane ilościowe
Podatek dochodowy
1 stycznia -
31 grudnia 2021
1 stycznia -
31 grudnia 2020
Zysk brutto (skonsolidowany)
7 454
4 058
Stawka CIT (lub zakres stawek CIT) właściwa dla kraju siedziby jednostki dominującej (w %)
19%
19%
Podatek dochodowy jaki zostałby skalkulowany jako iloczyn zysku księgowego brutto
jednostek i stawki CIT właściwej dla kraju siedziby jednostki dominującej
1 416
771
Różnice pomiędzy podatkiem dochodowym skalkulowanym powyżej a podatkiem
dochodowym wykazanym w rachunku zysków i strat:
604
757
- podatek od instytucji finansowych
238
223
- rezerwy na należności kredytowe w części nie pokrytej podatkiem odroczonym
36
50
- wycena aktywów finansowych
9
30
- utworzenie/rozwiązanie odpisów na należności niezaliczone do kosztów uzyskania
przychodów
45
34
- utworzenie/rozwiązanie pozostałych rezerw i odpisów na aktywa, niezaliczonych do
kosztów uzyskania przychodów
25
319
- opłata na rzecz BFG
76
103
- podatek z tytułu różnic kursowych naliczony w Szwecji w związku ze sprawą opisaną w
punkcie 46.2
72
-
- różnice wynikające z odmiennych stawek podatkowych
(11)
(17)
- opodatkowanie działalności ubezpieczeniowej w Ukrainie
15
7
- dywidendy
38
(9)
- straty podatkowe
38
10
- pozostałe zwiększenia, zaniechania, zwolnienia, odliczenia i obniżki podatku
23
7
Podatek dochodowy wykazany w rachunku zysków i strat
2 020
1 528
Łączna kwota podatku bieżącego i odroczonego
1 stycznia -
31 grudnia 2021
1 stycznia -
31 grudnia 2020
1. Ujętego w rachunku zysków i strat, w tym:
2 020
1 528
- podatek bieżący
1 492
1 841
- podatek odroczony
528
(313)
2. Ujętego w innych całkowitych dochodach, w tym:
(1 209)
356
- podatek odroczony
(1 209)
356
Podatek dochodowy dotyczący składników innych całkowitych dochodów
1 stycznia -
31 grudnia 2021
1 stycznia -
31 grudnia 2020
Inne całkowite dochody brutto
(6 357)
1 958
Podatek dochodowy
1 209
(356)
Wycena instrumentów dłużnych
522
(213)
Wycena należności od klientów z tytułu kredytów
9
(4)
Zabezpieczenie przepływów pieniężnych
702
(123)
Wycena instrumentów kapitałowych
(17)
(17)
Zyski i straty aktuarialne dotyczące rezerw pracowniczych
(7)
1
Inne całkowite dochody netto
(5 148)
1 602
W skład Grupy PZU wchodzą jednostki funkcjonujące w różnych krajach i podlegające odrębnym przepisom podatkowym.
Przepisy dotyczące podatku od towarów i usług, podatku dochodowego od osób prawnych, fizycznych czy składek na
ubezpieczenia społeczne podlegają stosunkowo częstym zmianom. Obowiązujące w krajach, w których działa Grupa PZU
przepisy, zawierają również niejasności, które powodują różnice w opiniach co do interpretacji prawnej przepisów podatkowych
między organami państwowymi i przedsiębiorstwami. Rozliczenia podatkowe oraz inne (na przykład celne czy dewizowe) mogą
być przedmiotem kontroli organów (w Polsce – przez okres pięciu lat), które uprawnione są do nakładania wysokich kar,
a ustalone w wyniku kontroli dodatkowe kwoty zobowiązań muszą zostać wpłacone wraz z wysokimi odsetkami. Zjawiska te
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
121
generują ryzyko podatkowe, w wyniku którego kwoty wykazane w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym mogą ulec
zmianie w późniejszym terminie po ostatecznym ustaleniu ich wysokości przez organy skarbowe.
26. Zysk na jedną akcję
26.1 Zasady rachunkowości
Podstawowy zysk przypadający na jedną akcję oblicza się poprzez podzielenie wyniku finansowego, który przypada na zwykłych
akcjonariuszy PZU, przez średnią ważoną liczby akcji zwykłych występujących w ciągu danego okresu.
Średnia ważona liczby akcji zwykłych występujących w ciągu okresu to liczba akcji zwykłych na początku danego okresu,
skorygowana o liczbę akcji zwykłych odkupionych lub wyemitowanych w ciągu tego okresu ważona wskaźnikiem
odzwierciedlającym okres (w dniach) do całkowitej liczby akcji w danym okresie.
26.2 Dane ilościowe
Zysk na jedną akcję
1 stycznia -
31 grudnia 2021
1 stycznia -
31 grudnia 2020
Zysk netto przypisywany właścicielom jednostki dominującej
3 336
1 912
Podstawowa i rozwodniona średnia ważona liczba akcji zwykłych
863 344 936
863 332 499
Liczba akcji wyemitowanych
863 523 000
863 523 000
Średnia ważona liczba akcji własnych (w posiadaniu jednostek objętych konsolidacją)
178 064
190 501
Podstawowy i rozwodniony zysk (strata) na jedną akcję zwykłą (w złotych)
3,86
2,21
W 2021 i w 2020 roku nie wystąpiły transakcje ani zdarzenia powodujące rozwodnienie zysku przypadającego na jedną akcję.
27. Wartość firmy
27.1 Zasady rachunkowości
Wartość firmy, której wartość początkową ustalono w sposób opisany w punkcie 5.6 nie podlega amortyzacji, lecz na koniec
każdego roku obrotowego oraz każdorazowo, gdy istnieją przesłanki, że mogło dojść do utraty wartości, poddaje się ją testom
na utratę wartości. Test na utratę wartości firmy oparty jest na ocenie wartości odzyskiwalnej poszczególnych jednostek
generujących przepływy pieniężne, do których została zaalokowana wartość firmy i porównaniu jej z ich wartością księgową
(łącznie z przypisaną wartością firmy). W sytuacji, gdy wartość odzyskiwalna jest mniejsza, odpis z tytułu utraty wartości odnosi
się w pierwszej kolejności na zaalokowaną do jednostki generującej przepływy pieniężne wartość firmy. Jednostka generująca
przepływy pieniężne, dla której przeprowadza się test, nie może być większa niż segment operacyjny.
27.2 Dane ilościowe
Wartość firmy
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Pekao
1)
1 715
1 714
LD
2)
508
511
Spółki medyczne
288
284
Segment ubezpieczeń masowych w ubezpieczeniach majątkowych i osobowych (Link4)
221
221
Balta
41
41
Pozostałe
5
5
Wartość firmy, razem
2 778
2 776
1)
Obejmuje wartość firmy z tytułu nabycia PIM oraz Idea Banku (na 31 grudnia 2021 roku).
2)
Obejmuje wartość firmy z tytułu nabycia oddziału LD w Estonii.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
122
Zmiana stanu wartości firmy
1 stycznia -
31 grudnia 2021
1 stycznia -
31 grudnia 2020
Wartość firmy brutto na początek okresu
4 092
4 049
- nabycie spółek medycznych
4
-
- nabycie przedsiębiorstwa Idea Banku
1
-
- różnice kursowe
(3)
43
Wartość firmy brutto na koniec okresu
4 094
4 092
Odpisy z tytułu utraty wartości na początek okresu
(1 316)
(15)
- odpis z tytułu utraty wartości – Alior Bank
-
(746)
- odpis z tytułu utraty wartości – Pekao
-
(555)
Odpisy z tytułu utraty wartości na koniec okresu
(1 316)
(1 316)
Wartość firmy netto na koniec okresu
2 778
2 776
27.3 Testy na utratę wartości
Testy na utratę wartości firmy sporządzono na 31 grudnia 2021 roku dla wszystkich CGU, do których zaalokowano wartość firmy.
W wyniku przeprowadzonych testów nie stwierdzono konieczności dokonywania odpisów z tytułu utraty wartości.
Test na utratę wartości polega na porównaniu wartości bilansowych (łącznie z przypisaną wartością firmy) i wartości
odzyskiwalnych CGU, do których zaalokowano wartość firmy. Odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości CGU ujmuje się
w rachunku zysków i strat, gdy wartość odzyskiwalna CGU jest niższa od jego wartości bilansowej.
Ośrodki wypracowujące środki pieniężne (CGU)
Wartość firmy przypisuje się do poszczególnych spółek (stanowiących CGU na potrzeby testu na utratę wartości) i na tym
poziomie poddaje monitorowaniu. W trakcie ostatecznego rozliczenia ceny nabycia, wartość firmy z tytułu nabycia Link4 została
w całości alokowana do segmentu ubezpieczeń masowych w ubezpieczeniach majątkowych i osobowych, który ze względu na
skalę integracji działalności Link4 z PZU w ramach realizacji strategii dwóch marek, zakładającej osiągnięcie synergii z tytułu
zarządzania portfelem klientów masowych oraz sprzedaży dodatkowych produktów ubezpieczeniowych jest najmniejszym CGU,
do której wartość firmy może być przypisana. Wartość firmy z tytułu nabycia PIM oraz przedsiębiorstwa Idea Banku została
w całości alokowana do Pekao, gdyż jest to najniższy poziom, na którym wartość firmy jest monitorowana na poziomie Grupy.
Wartość bilansowa
Wartość bilansowa obejmuje aktywa netto CGU, włącznie z wartościami niematerialnymi, takimi jak znaki towarowe oraz relacje
z klientami, które zostały ujawnione w związku z nabyciem CGU oraz wartość firmy. W przypadku podmiotów, w których
występują udziały niekontrolujące, wartość bilansową na potrzeby testu powiększa się o część wartości firmy przypisywanej do
udziałów niekontrolujących (nie jest ona wykazana w skonsolidowanym sprawozdaniu z sytuacji finansowej).
Na potrzeby testu wartość bilansowa netto segmentu ubezpieczeń masowych została ustalona w oparciu o alokację aktywów
netto Grupy PZU. Alokacji dokonano w proporcji, w jakiej hipotetyczny kapitałowy wymóg wypłacalności, który można przypisać
do segmentu ubezpieczeń masowych, pozostaje do całkowitego kapitałowego wymogu wypłacalności. Do alokacji kapitałowego
wymogu wypłacalności zastosowano metodę Eulera. Polega ona na przypisaniu do segmentu miar ryzyka, które są oparte na
regulacjach Wypłacalność II i uwzględniają efekty dywersyfikacji.
Wartość odzyskiwalna
Wartość odzyskiwalna odpowiada wartości godziwej pomniejszonej o koszty zbycia lub wartości użytkowej, zależnie od tego,
która z nich jest wyższa. Na 31 grudnia 2021 roku wartość odzyskiwalną oszacowano w oparciu o wartość użytkową.
Wartość odzyskiwalną CGU ustalono w oparciu o wartość użytkową jednostek, metodą zdyskontowanych przepływów
pieniężnych, w oparciu o najbardziej aktualne zatwierdzone projekcje finansowe, których okres, nieprzekraczający 5 lat,
przedstawiono w tabeli poniżej.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
123
Projekcje finansowe CGU uwzględniają ofertę produktów oraz perspektywy wzrostu rynków, strukturę bilansu i dostępne
nadwyżki kapitałowe, dotychczasowe wyniki oraz oczekiwane parametry makroekonomiczne, takie jak poziom stóp
procentowych oraz wzrost gospodarczy.
Stopy dyskontowe użyte na potrzeby testu jednostek ubezpieczeniowych ustalono na poziomie kosztu kapitału własnego.
W przypadku spółek medycznych użyto średniego ważonego kosztu kapitału (ang. Weighted average cost of capital, WACC).
Koszt kapitału własnego został ustalony zgodnie z modelem CAPM. Ponadto w uzasadnionych przypadkach dokonano
poprawek z tytułu wielkości firmy (ang. size premium). Stopy wolne od ryzyka ustalono w oparciu o rentowność 10-letnich
obligacji rządowych kraju siedziby CGU, współczynniki beta oparto o współczynniki podobnych podmiotów notowanych. Premie
rynkowe wyniosły 5,0% (w 2020 roku: 6,0%).
W przypadku podmiotów regulowanych (banki, zakłady ubezpieczeń, instytucje finansowe) prognozowane przepływy pieniężne
uwzględniają konieczność utrzymania odpowiedniego poziomu środków własnych (kapitału ekonomicznego). Przepływy
pieniężne segmentu ubezpieczeń masowych zostały określone w oparciu o kwotę hipotetycznych dywidend, które segment ten
mógłby wypłacić, gdyby działał jako oddzielny zakład ubezpieczeń. Wysokość dywidend zależy od prognoz wyników
technicznych tego segmentu po podatku dochodowym i podatku od instytucji finansowych oraz nadwyżek kapitałowych
przypisanych do tego segmentu na datę bilansową i w kolejnych okresach. Wskaźniki wzrostu po okresie prognozy ustalono
uwzględniając długoterminowe perspektywy rozwoju rynku, na którym działa dana jednostka. Wskaźniki wzrostu nie
przekraczają długoterminowych prognoz rozwoju PKB danego kraju w ujęciu nominalnym.
Jednostka generująca przepływy
pieniężne
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Stopa
dyskontowa
Stopa wzrostu
po okresie
prognoz
Horyzont
projekcji
finansowych
Stopa
dyskontowa
Stopa wzrostu
po okresie
prognoz
Horyzont
projekcji
finansowych
Pekao
9,7%
3,5%
3 lata
8,7%
3,5%
6 lat
LD
5,5%
3,0%
3 lata
6,1%
3,0%
5 lat
Segment ubezpieczeń masowych
8,8%
2,5%
3 lata
7,5%
2,5%
3 lata
Balta
6,1%
3,0%
3 lata
6,1%
3,0%
5 lat
Spółki medyczne
6,0%-6,7%
2,0%-3,0%
3 lata
5,7%-6,3%
2,0%-3,0%
3 lata
Analiza wrażliwości
Oszacowanie wartości odzyskiwalnej jest procesem złożonym i wymaga od Zarządu jednostki dominującej wypracowania
profesjonalnych osądów oraz wykorzystania skomplikowanych i subiektywnych założeń. Stosunkowo niewielkie zmiany
w kluczowych założeniach mogą mieć istotny wpływ na wycenę wartości odzyskiwalnej. Kluczowymi założeniami w procesie
szacowania wartości odzyskiwalnej są: stopy wzrostu w okresie rezydualnym, stopy dyskonta, oczekiwany poziom rentowności,
przyszłe wymogi kapitałowe oraz minimalny poziom adekwatności kapitałowej jako warunek wypłaty dywidend przez podmioty
regulowane.
W tabeli na kolejnej stronie podano nadwyżkę wartości odzyskiwalnych ponad wartości księgowe oraz maksymalne stopy
dyskontowe i minimalne krańcowe stopy wzrostu po okresie prognoz, przy których następuje zrównanie wartości bilansowych
i odzyskiwalnych poszczególnych CGU. Kwota nadwyżki została podana na udziale PZU.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
124
Jednostka generująca przepływy
pieniężne
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Nadwyżka
(w mln zł)
Wartość
krańcowa
stopy
dyskontowej
Wartość
krańcowa
stopy wzrostu
po okresie
prognoz
Nadwyżka
(w mln zł)
Wartość
krańcowa
stopy
dyskontowej
Wartość
krańcowa
stopy wzrostu
po okresie
prognoz
Pekao
1 376
11,2%
(4,3%)
170
8,8%
2,7%
LD
833
7,2%
1,1%
320
6,9%
2,1%
Balta
163
7,5%
1,5%
253
8,4%
0,3%
Segment ubezpieczeń masowych
4 848
1)
20,2%
nd.
2)
8 864
23,4%
nd.
2)
Spółki medyczne
956
10,6%-28,1%
(54,4%)-(3,8%)
720
6,2%-28,1%
(41,0%)-2,3%
1)
Nadwyżka wartości odzyskiwalnej segmentu ubezpieczeń masowych nad jego wartością bilansową wraz z zaalokowaną do tego segmentu wartością firmy z tytułu
nabycia Link4. Spadek nadwyżki wynika głównie z obniżenia prognoz rentowności segmentu masowego ujętych w planach finansowych Grupy PZU.
2)
Wartość zdyskontowanych przepływów pieniężnych w okresie prognozy jest wyższa niż wartość bilansowa przypisana do segmentu ubezpieczeń masowych,
w związku z czym nie zaprezentowano wartości krańcowej stopy wzrostu po okresie prognozy.
28. Wartości niematerialne
28.1 Zasady rachunkowości
Składniki wartości niematerialnych rozpoznaje się, jeżeli są one możliwe do zidentyfikowania, sprawowana jest nad nimi
kontrola, jest prawdopodobne, że osiągnięte zostaną przyszłe korzyści ekonomiczne, które można przyporządkować danemu
składnikowi i można wiarygodnie ustalić cenę nabycia lub koszt wytworzenia danego składnika.
Wartości niematerialne wycenia się według cen nabycia lub kosztów wytworzenia pomniejszonych o odpisy amortyzacyjne,
a także o odpisy z tytułu utraty wartości.
Sposób ustalenia wartości godziwej wartości niematerialnych nabywanych w transakcji połączenia jednostek gospodarczych
zaprezentowano w punkcie 5.6.
Składniki wartości niematerialnych obejmują w szczególności: oprogramowanie komputerowe, autorskie prawa majątkowe,
licencje oraz koncesje, a także składniki nabyte w transakcjach połączenia jednostek gospodarczych - znaki towarowe, relacje
z klientami (w tym relacje z klientami posiadającymi rachunki oszczędnościowo-rozliczeniowe), relacje z brokerami, przyszłe
zyski z zakupionego portfela umów ubezpieczenia itp.
Składniki wartości niematerialnych podlegają amortyzacji przez szacowany okres użyteczności:
składniki inne niż składniki wartości niematerialnych nabyte w transakcjach połączenia jednostek gospodarczych – przy
zastosowaniu metody liniowej przez okres od dwóch do pięciu lat. W uzasadnionych przypadkach, po indywidualnej
analizie, dopuszcza się stosowanie innej stawki amortyzacji adekwatnej do przewidywanego okresu użytkowania danego
składnika wartości niematerialnych. W związku z podjętą decyzją dotyczącą planowanego okresu użytkowania systemu
produktowego w PZU przez okres dziesięciu lat, przyjęto dla niego roczną stawkę amortyzacji 10%;
składniki wartości niematerialnych nabyte w transakcjach połączenia jednostek gospodarczych (z wyjątkiem nabytych
znaków towarowych) – przez okres od jednego do piętnastu lat w oparciu o wartości generowanych zysków
w poszczególnych latach;
znaki towarowe nabyte w transakcjach połączenia jednostek gospodarczych, jako wartości niematerialne o okresie
użytkowania ustalonym jako nieokreślony nie podlegają amortyzacji, lecz na koniec każdego roku obrotowego oraz
każdorazowo, gdy istnieją przesłanki, że mogło dojść do utraty wartości, poddaje się je testom na utratę wartości.
Utrata wartości
Na koniec okresu sprawozdawczego przeprowadzany jest przegląd składników aktywów w celu stwierdzenia, czy nie występują
przesłanki wskazujące na możliwość utraty ich wartości. W przypadku stwierdzenia takich przesłanek, a w przypadku znaków
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
125
towarowych – każdorazowo na koniec roku, przeprowadza się test na utratę wartości danego składnika aktywów mający na celu
określenie jego wartości odzyskiwalnej.
Uznaje się, że utrata wartości składników wartości niematerialnych wystąpiła, jeżeli w wyniku zmian technologicznych,
przeznaczenia do likwidacji, wycofania z użytkowania lub wystąpienia innych przesłanek wskazujących na zmniejszenie
przydatności danego składnika aktywów obniżyła się wartość przewidywanych korzyści ekonomicznych związanych ze
składnikiem wartości niematerialnych lub rzeczowych aktywów trwałych.
W razie konieczności dokonuje się odpisu aktualizującego do wartości odzyskiwalnej. W sytuacji, gdy składnik aktywów nie
generuje przepływów pieniężnych, które są w znacznym stopniu niezależne od przepływów generowanych przez inne aktywa,
analizę przeprowadza się dla najmniejszej możliwej do zidentyfikowania grupy aktywów generujących niezależne wpływy
pieniężne, do której należy dany składnik aktywów. Ewentualne odpisy z tytułu utraty wartości wykazywane są jako koszt
w skonsolidowanym rachunku zysków i strat w pozycji „Pozostałe koszty operacyjne”.
Jeżeli występują przesłanki wskazujące na to, że odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości, który był ujęty w okresach
ubiegłych przestał istnieć lub uległ zmniejszeniu, szacuje się wartość odzyskiwalną takiego składnika aktywów. Ujęty
w ubiegłych okresach odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości odwraca się do wartości odzyskiwalnej, nieprzekraczającej
wartości bilansowej, jaka zostałaby ustalona (po odjęciu umorzenia), gdyby poprzednio w ogóle nie ujęto odpisu. Odwrócenie
odpisu aktualizacyjnego z tytułu utraty wartości ujmuje się jako przychód w skonsolidowanym rachunku zysków i strat w pozycji
„Pozostałe przychody operacyjne”.
Testy na utratę znaków towarowych sporządzono na 31 grudnia 2021 roku. W wyniku przeprowadzonych testów nie stwierdzono
konieczności dokonywania odpisów z tytułu utraty wartości. Wartość użytkową znaków towarowych określono w oparciu
o wartość zdyskontowanych przepływów pieniężnych z tytułu potencjalnych opłat licencyjnych. Wysokość opłat licencyjnych
ustalono na poziomie 0,4-0,8% przychodów segmentu detalicznego i korporacyjnego Grupy Kapitałowej Pekao oraz 1% składek
przypisanych brutto zakładów ubezpieczeń. Stopy dyskontowe ustalono w oparciu o koszt kapitału powiększony o premie
specyficzne: 2 p.p. – w przypadku Pekao, 1 p.p. – dla zakładów ubezpieczeń. Stopy wzrostu po okresie prognoz danego CGU
przyjęto na takim samym poziomie jak w testach na utratę wartości wartości firmy, opisanych w puncie 27.3.
W przypadku CDI istotną przesłanką braku utraty wartości jest rosnąca marża odsetkowa netto.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
126
28.2 Dane ilościowe
Zmiana stanu wartości
niematerialnych (wg grup
rodzajowych) w roku zakończonym
31 grudnia 2021
Oprogra-
mowanie,
licencje
i podobne
wartości
Znaki
towarowe
Relacje z
klientami
Wartości
niematerialne
w toku
wytwarzania
Inne wartości
niema-
terialne
Wartości
niematerial-
ne, razem
Wartość brutto na początek okresu
3 442
622
1 999
565
99
6 727
Zmiany:
431
-
-
138
2
571
- zakupy i wytworzone we własnym
zakresie
23
-
-
782
2
807
- przeniesienia
625
1)
-
-
(632)
3
(4)
- sprzedaż i likwidacja
(262)
-
-
(6)
(3)
(271)
- różnice kursowe i pozostałe
45
-
-
(6)
-
39
Wartość brutto na koniec okresu
3 873
622
1 999
703
101
7 298
Skumulowana amortyzacja
(umorzenie) na początek okresu
(1 871)
-
(1 373)
-
(76)
(3 320)
Zmiany:
(249)
-
(128)
-
(5)
(382)
- amortyzacja za okres
(498)
-
(128)
-
(8)
(634)
- sprzedaż i likwidacja
246
-
-
-
3
249
- przeniesienia
3
-
-
-
-
3
Skumulowana amortyzacja
(umorzenie) na koniec okresu
(2 120)
-
(1 501)
-
(81)
(3 702)
Odpisy z tytułu utraty wartości na
początek okresu
(23)
(100)
(61)
(17)
-
(201)
Zmiany odniesione w pozostałe koszty
operacyjne
(7)
-
-
(2)
-
(9)
Likwidacja
15
-
-
2
-
17
Odpisy z tytułu utraty wartości na
koniec okresu
(15)
(100)
(61)
(17)
-
(193)
Wartość netto wartości
niematerialnych na koniec okresu
1 738
522
437
686
20
3 403
1)
W tym (4) mln z tytułu przeniesień do kategorii przeznaczonych do sprzedaży zgodnie z MSSF 5.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
127
Zmiana stanu wartości
niematerialnych (wg grup
rodzajowych) w roku zakończonym
31 grudnia 2020
Oprogra-
mowanie,
licencje
i podobne
wartości
Znaki
towarowe
Relacje z
klientami
Wartości
niematerialne
w toku
wytwarzania
Inne wartości
niema-
terialne
Wartości
niematerial-
ne, razem
Wartość brutto na początek okresu
2 955
612
1 975
463
85
6 090
Zmiany:
487
10
24
102
14
637
- zakupy i wytworzone we własnym
zakresie
82
-
-
773
5
860
- przeniesienia
648
-
-
(655)
7
-
- sprzedaż i likwidacja
(249)
-
-
(7)
(2)
(258)
- różnice kursowe i pozostałe
6
10
24
(9)
4
35
Wartość brutto na koniec okresu
3 442
622
1 999
565
99
6 727
Skumulowana amortyzacja
(umorzenie) na początek okresu
(1 662)
-
(1 177)
-
(68)
(2 907)
Zmiany:
(209)
-
(196)
-
(8)
(413)
- amortyzacja za okres
(450)
-
(173)
-
(7)
(630)
- sprzedaż i likwidacja
242
-
-
-
2
244
- różnice kursowe i pozostałe
(1)
-
(23)
-
(3)
(27)
Skumulowana amortyzacja
(umorzenie) na koniec okresu
(1 871)
-
(1 373)
-
(76)
(3 320)
Odpisy z tytułu utraty wartości na
początek okresu
(15)
-
-
(11)
-
(26)
Zmiany odniesione w pozostałe koszty
operacyjne
(8)
(100)
(61)
(12)
-
(181)
Inne zmiany
-
-
-
6
-
6
Odpisy z tytułu utraty wartości na
koniec okresu
(23)
(100)
(61)
(17)
-
(201)
Wartość netto wartości
niematerialnych na koniec okresu
1 548
522
565
548
23
3 206
Amortyzacja wartości niematerialnych według miejsca wykazania w skonsolidowanym
rachunku zysków i strat
1 stycznia -
31 grudnia 2021
1 stycznia -
31 grudnia 2020
Odszkodowania, świadczenia oraz zmiana stanu rezerw techniczno-ubezpieczeniowych
25
27
Koszty akwizycji
33
25
Koszty administracyjne
436
397
Pozostałe koszty operacyjne
1)
140
181
Amortyzacja, razem
634
630
1)
W tym amortyzacja wartości niematerialnych nabytych w transakcjach przejęcia spółek w kwocie 128 mln zł (w 2020 roku: 173 mln zł).
29. Inne aktywa
Inne aktywa
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Rozliczenia z tytułu reasekuracji
90
282
Szacowane regresy i odzyski
198
189
Odroczone koszty informatyczne
110
91
Zarachowane należności z bezpośredniej likwidacji szkód
53
51
Koszty do rozliczenia w czasie
74
67
Zapasy
57
40
Zarachowane prowizje
18
14
Pozostałe składniki aktywów
33
19
Inne aktywa, razem
633
753
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
128
Inne aktywa
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Krótkoterminowe
521
648
Długoterminowe
112
105
Inne aktywa, razem
633
753
30. Odroczone koszty akwizycji
30.1 Zasady rachunkowości
Odroczone koszty akwizycji podlegają testom na utratę wartości poprzez ich uwzględnienie w teście adekwatności rezerw
techniczno-ubezpieczeniowych.
30.1.1. Ubezpieczenia majątkowe i osobowe
Koszty akwizycji dotyczące ubezpieczeń majątkowych i osobowych odraczane są na zasadach stosowanych przy ustalaniu
rezerwy składek i amortyzowane w ciężar rachunku zysków i strat przez okres ochrony ubezpieczeniowej (wykazywane w pozycji
„Koszty akwizycji”).
Odraczaniu w czasie podlegają prowizje akwizycyjne oraz część pośrednich kosztów akwizycji związanych z zawieraniem
i odnawianiem polis ubezpieczeniowych w szczególności koszty działań związane bezpośrednio z procesami sprzedażowymi,
które nie mogą zostać zakwalifikowane jako bezpośrednie koszty akwizycji, przede wszystkim koszty działań związanych
z procesami: zawierania umów i underwritingu w jednostkach sprzedażowych (wyodrębnianych na podstawie ankiet czasu
pracy), automatycznym i manualnym wprowadzaniem polis do systemów produkcyjnych (ewidencja sprzedaży) oraz
funkcjonowaniem contact center w zakresie sprzedaży polis.
30.1.2. Ubezpieczenia na życie
W ubezpieczeniach na życie do rozliczania kosztów akwizycji w czasie w przypadku tradycyjnych produktów z udziałem w zysku
(ubezpieczenia na życie lub dożycie oraz zaopatrzenia dzieci) stosuje się metodę Zillmera.
30.2 Dane ilościowe
Odroczone koszty akwizycji
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Krótkoterminowe
1 414
1 409
Długoterminowe
159
141
Odroczone koszty akwizycji, razem
1 573
1 550
Zmiana stanu odroczonych kosztów akwizycji
1 stycznia –
31 grudnia 2021
1 stycznia –
31 grudnia 2020
Wartość netto na początek okresu
1 550
1 574
Ubezpieczenia majątkowe
1 423
1 459
Ubezpieczenia na życie
127
115
Koszty akwizycji dotyczące przyszłych okresów
1 898
1 745
Amortyzacja za okres odniesiona na wynik finansowy
(1 854)
(1 769)
Odpisy z tytułu utraty wartości okresu
(21)
-
Wartość netto na koniec okresu
1 573
1 550
Ubezpieczenia majątkowe
1 438
1 423
Ubezpieczenia na życie
135
127
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
129
31. Rzeczowe aktywa trwałe
31.1 Zasady rachunkowości
Składniki rzeczowych aktywów trwałych wykazuje się według cen nabycia lub kosztów wytworzenia, pomniejszonych
o dotychczasowe umorzenie oraz odpisy z tytułu utraty wartości.
Amortyzuje się wszystkie składniki rzeczowych aktywów trwałych oraz ich istotne komponenty, z wyjątkiem gruntów oraz
rzeczowych aktywów trwałych w budowie. Składnik amortyzuje się od momentu, gdy jest on dostępny do użytkowania, to
znaczy od momentu jego dostosowania do miejsca i warunków potrzebnych do rozpoczęcia funkcjonowania zgodnie
z zamierzeniami.
Poniżej przedstawiono roczne stawki amortyzacji dla istotnych składników aktywów:
Kategoria aktywów
Stawka
Spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego oraz spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego
2,5%
Budynki i budowle
1,5% - 10%
Maszyny i urządzenia techniczne
10% - 40%
Środki transportu
14% - 33%
Sprzęt informatyczny
14,3% - 40%
Pozostałe aktywa trwałe
7% - 20%
Aktywa utrzymywane na podstawie umowy leasingu finansowego amortyzuje się przez okres ich użyteczności, o ile występuje
racjonalna pewność ich zakupu lub przeniesienia własności. W przeciwnym razie amortyzuje się je przez okres nie dłuższy niż
przez okres trwania leasingu.
Zasady dokonywania odpisów z tytułu utraty wartości są analogiczne do tych, które obowiązują dla wartości niematerialnych
i zostały opisane w punkcie 28.1.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
130
31.2 Dane ilościowe
Zmiana stanu rzeczowych aktywów trwałych
(wg grup rodzajowych) w roku zakończonym
31 grudnia 2021
Urządzenia
techniczne i
maszyny
Środki
transportu
Rzeczowe
aktywa
trwałe w
budowie
Nierucho-
mości
Inne
rzeczowe
aktywa
trwałe
Rzeczowe
aktywa
trwałe,
razem
Wartość brutto na początek okresu
1 459
287
229
4 271
657
6 903
Zmiany:
147
76
54
138
40
455
- zakupy i wytworzone we własnym zakresie
20
10
414
16
14
474
- zwiększenie aktywów z tytułu prawa do
użytkowania
-
95
-
162
1
258
- zmiana składu grupy
23
3
-
1
4
31
- sprzedaż i likwidacja
(72)
(69)
-
(31)
(88)
(260)
- zmniejszenia aktywów z tytułu prawa do
użytkowania (rozwiązanie umów, sprzedaż)
-
(9)
-
(39)
(2)
(50)
- przeniesienie do kategorii przeznaczonych do
sprzedaży wg MSSF 5
(1)
-
-
(9)
-
(10)
- przeniesienia
171
45
(348)
25
107
-
- różnice kursowe i pozostałe
6
1
(12)
13
4
12
Wartość brutto na koniec okresu
1 606
363
283
4 409
697
7 358
Skumulowana amortyzacja (umorzenie) na
początek okresu
(809)
(114)
-
(1 356)
(306)
(2 585)
Zmiany:
(136)
-
-
(346)
6
(476)
- amortyzacja za okres
(208)
(23)
-
(124)
(75)
(430)
- amortyzacja aktywów z tytułu prawa do
użytkowania
-
(16)
-
(276)
(1)
(293)
- sprzedaż i likwidacja
69
46
-
39
77
231
- sprzedaż, likwidacja i inne zmiany aktywów z
tytułu prawa do użytkowania
-
-
-
1
2
3
- przeniesienie do kategorii przeznaczonych do
sprzedaży wg MSSF 5
1
-
-
5
-
6
- różnice kursowe i pozostałe
2
(7)
-
9
3
7
Skumulowana amortyzacja (umorzenie) na
koniec okresu
(945)
(114)
-
(1 702)
(300)
(3 061)
Odpisy z tytułu utraty wartości na początek okresu
(13)
(1)
-
(106)
(10)
(130)
Zmiany odniesione na pozostałe koszty
operacyjne
(1)
(2)
-
(17)
(6)
(26)
Inne zmiany
-
-
-
3
-
3
Odpisy z tytułu utraty wartości na koniec
okresu
(14)
(3)
-
(120)
(16)
(153)
Wartość netto rzeczowych aktywów trwałych
na koniec okresu
647
246
283
2 587
381
4 144
- w tym wartość netto aktywów z tytułu prawa
do użytkowania
-
91
-
821
4
916
Wartość aktywów z tytułu prawa do użytkowania zaprezentowano w punkcie 50.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
131
Zmiana stanu rzeczowych aktywów trwałych
(wg grup rodzajowych) w roku zakończonym
31 grudnia 2020
Urządzenia
techniczne i
maszyny
Środki
transportu
Rzeczowe
aktywa
trwałe w
budowie
Nierucho-
mości
Inne
rzeczowe
aktywa
trwałe
Rzeczowe
aktywa
trwałe,
razem
Wartość brutto na początek okresu
1 227
267
257
3 982
599
6 332
Zmiany:
232
20
(28)
289
58
571
- zakupy i wytworzone we własnym zakresie
86
22
441
21
25
595
- zwiększenie aktywów z tytułu prawa do
użytkowania
-
10
-
284
4
298
- zmiana składu grupy
-
-
-
1
-
1
- sprzedaż i likwidacja
(123)
(19)
(1)
(17)
(33)
(193)
- zmniejszenia aktywów z tytułu prawa do
użytkowania (rozwiązanie umów, sprzedaż)
-
(4)
-
(39)
-
(43)
- przeniesienia
281
9
(456)
103
63
-
- różnice kursowe i pozostałe
(12)
2
(12)
(64)
(1)
(87)
Wartość brutto na koniec okresu
1 459
287
229
4 271
657
6 903
Skumulowana amortyzacja (umorzenie) na
początek okresu
(677)
(88)
-
(968)
(260)
(1 993)
Zmiany:
(132)
(26)
-
(388)
(46)
(592)
- amortyzacja za okres
(201)
(20)
-
(126)
(57)
(404)
- amortyzacja aktywów z tytułu prawa do
użytkowania
-
(14)
-
(269)
(2)
(285)
- sprzedaż i likwidacja
69
8
-
7
16
100
- różnice kursowe i pozostałe
-
-
-
-
(3)
(3)
Skumulowana amortyzacja (umorzenie) na
koniec okresu
(809)
(114)
-
(1 356)
(306)
(2 585)
Odpisy z tytułu utraty wartości na początek okresu
(9)
-
-
(93)
(8)
(110)
Zmiany odniesione na pozostałe koszty
operacyjne
(6)
(1)
-
(18)
(2)
(27)
Zmiany odniesione na pozostałe przychody
operacyjne
2
-
-
1
1
4
Inne zmiany
-
-
-
4
(1)
3
Odpisy z tytułu utraty wartości na koniec
okresu
(13)
(1)
-
(106)
(10)
(130)
Wartość netto rzeczowych aktywów trwałych
na koniec okresu
637
172
229
2 809
341
4 188
- w tym wartość netto aktywów z tytułu prawa
do użytkowania
-
21
-
973
4
998
32. Nieruchomości inwestycyjne
32.1 Zasady rachunkowości
Nieruchomości inwestycyjne utrzymuje się w celu osiągania przychodów z czynszów lub uzyskania korzyści wynikających ze
wzrostu ich wartości, bądź obu tych pożytków równocześnie. Nieruchomości inwestycyjne nie są wykorzystywane w działalności
operacyjnej.
Nieruchomości inwestycyjne ujmuje się początkowo według ceny nabycia lub kosztu wytworzenia, powiększonych o koszty
transakcji. Po początkowym ujęciu, wycenia się je w wartości godziwej, zgodnie z zasadami opisanymi w punkcie 9.1.6. Zyski
i straty wynikające ze zmiany wartości godziwej nieruchomości inwestycyjnych ujmuje się w skonsolidowanym rachunku zysków
i strat w pozycji „Zmiana netto wartości godziwej aktywów i zobowiązań wycenianych w wartości godziwej” w okresie, w którym
powstały.
W przypadku gdy nieruchomość wykorzystywana na własne potrzeby staje się nieruchomością inwestycyjną, do dnia
reklasyfikacji naliczana jest amortyzacja i dokonywane są ewentualne odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości, a następnie:
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
132
jeżeli ustalona na ten dzień wartość bilansowa jest wyższa niż wartość godziwa, to różnica ujmowana jest
w skonsolidowanym rachunku zysków i strat w pozycji „Pozostałe koszty operacyjne”;
jeżeli dotychczasowa wartość bilansowa jest niższa od wartości godziwej, to różnicę ujmuje się w pierwszej kolejności
w skonsolidowanym rachunku zysków i strat w pozycji „Pozostałe przychody operacyjne” jako odwrócenie odpisu
aktualizującego (do wysokości wcześniej dokonanego odpisu, przy czym kwota ujęta w skonsolidowanym rachunku
zysków i strat nie może przekroczyć kwoty doprowadzającej wartość nieruchomości do takiej wartości, jaka zostałaby
ustalona po odjęciu umorzenia, gdyby w ogóle nie dokonano odpisu), a pozostałą część różnicy - w innych całkowitych
dochodach w pozycji „Reklasyfikacja nieruchomości z rzeczowych aktywów trwałych do inwestycyjnych”.
Przy późniejszym zbyciu nieruchomości inwestycyjnej kapitał z aktualizacji wyceny przenosi się do kapitału zapasowego.
32.2 Szacunki i założenia
Wpływ pandemii COVID-19 na rynek nieruchomości, w szczególności handlowych, uwzględniono w zastosowanych do wyceny
stopach kapitalizacji. Czynniki mające istotny wpływ na wycenę nieruchomości inwestycyjnych zaprezentowano w punkcie
9.2.1.2.
32.3 Dane ilościowe
Zmiana stanu nieruchomości inwestycyjnych
1 stycznia -
31 grudnia 2021
1 stycznia -
31 grudnia 2020
Wartość księgowa netto na początek okresu
2 493
1 981
Zwiększenia:
592
538
- zakup
430
228
- zwiększenie aktywów z tytułu prawa do użytkowania
-
14
- przeniesienie z kategorii przeznaczonych do sprzedaży wg MSSF 5
162
296
Zmniejszenia:
(470)
(260)
- sprzedaż i likwidacja
(1)
(2)
- przeniesienie do kategorii przeznaczonych do sprzedaży wg MSSF 5
(469)
(257)
- zmniejszenie aktywów z tytułu prawa do użytkowania
-
(1)
Zysk (strata) z tytułu aktualizacji wyceny do wartości godziwej
158
234
- odniesiony na wynik finansowy
158
233
- odniesiony na inne całkowite dochody
-
1
Wartość księgowa netto na koniec okresu, w tym
2 773
2 493
- budynki i budowle
2 514
2 262
- grunty własne
196
170
- prawo wieczystego użytkowania gruntu i spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu
63
61
Pozycja „Prawo wieczystego użytkowania gruntu” zawiera prawo do odpłatnego wykorzystywania gruntu przez okres do 99 lat.
Prawo takie może być przedmiotem obrotu handlowego.
Wartość godziwa nieruchomości inwestycyjnych wynika z wycen przeprowadzonych głównie w 2021 roku przez niezależnych
rzeczoznawców.
33. Jednostki wyceniane metodą praw własności
33.1 Zasady rachunkowości
Jednostki stowarzyszone to jednostki, na które wywierany jest znaczący wpływ, czyli władza pozwalająca na uczestniczenie
w podejmowaniu decyzji na temat polityki finansowej lub operacyjnej jednostki, w której dokonano inwestycji, niepolegająca
jednak na sprawowaniu kontroli lub współkontroli.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
133
Wspólne przedsięwzięcia to ustalenie umowne, w ramach którego strony sprawujące współkontrolę nad ustaleniem umownym
mają prawa do aktywów netto tego ustalenia.
Jednostki stowarzyszone i wspólne przedsięwzięcia wycenia się metodą praw własności, zgodnie z którą w momencie
początkowego ujęcia inwestycja ujmowana jest według ceny nabycia. Wartość firmy wynikająca z nadwyżki ceny nabycia ponad
wartość godziwą możliwych do zidentyfikowania aktywów i zobowiązań jednostki stowarzyszonej jest ujmowana w wartości
bilansowej inwestycji. W kolejnych okresach wartość bilansowa jest korygowana w celu ujęcia udziałów inwestora w zyskach lub
stratach jednostki stowarzyszonej lub wspólnego przedsięwzięcia oraz ewentualnych odpisów z tytułu utraty wartości. Udział
Grupy PZU w wyniku finansowym jednostek stowarzyszonych i wspólnych przedsięwzięć ujmuje się w skonsolidowanym
rachunku zysków i strat w pozycji „Udział w zyskach netto jednostek wycenianych metodą praw własności”, natomiast udział
w zmianach stanu innych całkowitych dochodów – w innych całkowitych dochodach. Otrzymane wypłaty z zysku
wypracowanego przez jednostkę stowarzyszoną lub wspólne przedsięwzięcie obniżają wartość bilansową inwestycji.
33.2 Dane ilościowe
Jednostki stowarzyszone
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
RUCH
48
65
Krajowy Integrator Płatności SA
44
-
GSU Pomoc Górniczy Klub Ubezpieczonych SA
1
1
Sigma BIS SA
-
1
PayPo sp. z o.o.
nd.
5
Jednostki stowarzyszone, razem
93
72
Informacje o udziale w kapitale i głosach poszczególnych jednostek stowarzyszonych zaprezentowano w punkcie 2.2. Nie
istnieją ograniczenia (np. wynikające z ustaleń w zakresie pożyczek, wymogów regulacyjnych lub umów) możliwości transferu
środków przez jednostki stowarzyszone w postaci dywidend pieniężnych.
34. Należności od klientów z tytułu kredytów
34.1 Zasady rachunkowości
Należności od klientów z tytułu kredytów wycenia się na koniec okresu sprawozdawczego w następujący sposób:
w wartości godziwej przez inne całkowite dochody – aktywa spełniające test SPPI i zaklasyfikowane do modelu
biznesowego, którego celem jest zarówno otrzymywanie przepływów pieniężnych wynikających z umowy, jak i sprzedaż
składnika aktywów;
w wartości godziwej przez wynik finansowy – aktywa niespełniające testu SPPI, ze względu na występujący w umowach
element dźwigni finansowej, zwiększający zmienność przepływów pieniężnych (m. in. kredyty studenckie, kredyty
z dopłatami Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz niektóre ekspozycje korporacyjne);
w zamortyzowanym koszcie – dla pozostałych aktywów, spełniających test SPPI i utrzymywanych w celu uzyskiwania
przepływów pieniężnych wynikających z umowy.
Informacje na temat testu SPPI zaprezentowano w punkcie 36.1.1.
Odsetki od należności od klientów z tytułu kredytów wycenianych w zamortyzowanym koszcie lub w wartości godziwej przez
inne całkowite dochody, naliczone z zastosowaniem efektywnej stopy procentowej rozpoznaje się w rachunku zysków i strat
w pozycji „Przychody netto z inwestycji”.
Zmianę wartości godziwej należności od klientów z tytułu kredytów ujmuje się:
dla wycenianych w wartości godziwej przez inne całkowite dochody – w kapitale z aktualizacji wyceny;
dla wycenianych w wartości godziwej przez wynik finansowy – w rachunku zysków i strat w pozycji „Zmiana netto wartości
godziwej aktywów i zobowiązań wycenianych w wartości godziwej”.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
134
Modyfikacje aktywów finansowych
W przypadku zmian warunków umowy aktywa finansowego dokonuje się porównania przepływów zmodyfikowanych
i oryginalnych. Jeżeli zidentyfikowana różnica jest istotna, to pierwotne aktywo finansowe usuwa się ze sprawozdania z sytuacji
finansowej, a zmodyfikowane aktywo finansowe ujmuje się w jego wartości godziwej.
Wynik powstały na dzień ustalenia skutków istotnej modyfikacji rozpoznaje się w skonsolidowanym rachunku zysków i strat
w pozycji „Wynik z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów finansowych i inwestycji”.
W przeciwnym przypadku modyfikacja nie powoduje usunięcia aktywa finansowego ze sprawozdania z sytuacji finansowej,
a jedynie wyliczenie nowej wartości bilansowej brutto oraz ujęcie wyniku z modyfikacji w skonsolidowanym rachunku zysków
i strat w pozycji „Przychody odsetkowe wyliczone przy zastosowaniu efektywnej stopy procentowej”.
Ocena, czy dana modyfikacja aktywów finansowych jest modyfikacją istotną czy nieistotną zależy od spełnienia kryteriów
jakościowych i ilościowych.
Do oceny istotności modyfikacji stosuje się kryteria:
jakościowe – zmiana waluty (o ile nie wynika z istniejących postanowień umownych lub wymogów obowiązujących
regulacji prawnych), zmiana (zastąpienie) dłużnika (z wyłączeniem dodania lub odejścia solidarnego dłużnika lub przejęcia
kredytu w spadku), konsolidacja kilku ekspozycji w jedną w ramach aneksu lub umowy ugody lub restrukturyzacji;
ilościowe – m. in. progi procentowe zmiany marży, zwiększenia kwoty finansowania i zmiany okresu rezydualnego
finansowania (dla produktów o charakterze odnawialnym).
Wystąpienie przynajmniej jednego w tych kryteriów skutkuje wystąpieniem istotnej modyfikacji.
34.2 Dane ilościowe
Należności od klientów z tytułu kredytów
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Wyceniane w zamortyzowanym koszcie
214 602
195 626
Wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody
246
1 475
Wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy
160
187
Należności od klientów z tytułu kredytów, razem
215 008
197 288
Należności od klientów z tytułu kredytów
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Segment detaliczny
116 523
110 230
Kredyty operacyjne
214
244
Kredyty konsumpcyjne
27 013
27 286
Kredyty consumer finance
4 284
3 852
Kredyty na zakup papierów wartościowych
32
26
Kredyty w rachunku karty kredytowej
1 106
993
Kredyty na nieruchomości mieszkaniowe
82 923
76 782
Pozostałe kredyty hipoteczne
717
772
Pozostałe należności
234
275
Segment biznesowy
98 485
87 058
Kredyty operacyjne
31 859
26 722
Kredyty samochodowe
3
4
Kredyty inwestycyjne
27 992
27 295
Skupione wierzytelności (faktoring)
7 393
7 049
Kredyty w rachunku karty kredytowej
157
56
Kredyty na nieruchomości mieszkaniowe
76
233
Pozostałe kredyty hipoteczne
9 522
10 641
Leasing finansowy
13 694
12 330
Pozostałe należności
7 789
2 728
Należności od klientów z tytułu kredytów, razem
215 008
197 288
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
135
35. Pochodne instrumenty finansowe
35.1 Zasady rachunkowości
Pochodne instrumenty finansowe obejmują zarówno instrumenty finansowe przeznaczone do obrotu, jak i stanowiące
zabezpieczenie wartości godziwej lub przepływów pieniężnych.
Pochodne instrumenty finansowe przeznaczone do obrotu ujmuje się w księgach rachunkowych w wartości godziwej na dzień
zawarcia transakcji i w późniejszych okresach wycenia się w wartości godziwej, zgodnie z zasadami opisanymi w punkcie 9.1.4.
Instrumenty pochodne wykazuje się jako aktywa finansowe, jeżeli ich wartości godziwa jest dodatnia lub jako zobowiązania
finansowe, jeżeli jest ujemna.
Zmiany wartości godziwej instrumentów pochodnych niebędących instrumentami zabezpieczającymi ujmuje się w pozycji
„Zmiana netto wartości godziwej aktywów i zobowiązań wycenianych w wartości godziwej”.
Grupa PZU skorzystała z opcji dostępnej w MSSF 9 i kontynuuje stosowanie rachunkowości zabezpieczeń zgodnie z zapisami
MSR 39.
Rachunkowość zabezpieczeń służy do symetrycznego ujmowania w rachunku zysków i strat kompensujących się zmian wartości
godziwej instrumentu zabezpieczającego oraz pozycji zabezpieczanej. Rachunkowość zabezpieczeń stosowana jest, gdy
spełnione są następujące warunki:
w momencie ustanowienia zabezpieczenia formalnie wyznaczono i udokumentowano powiązanie zabezpieczające, jak
również cel zarządzania ryzykiem oraz strategię ustanowienia zabezpieczenia. Dokumentacja zawiera identyfikację
instrumentu zabezpieczającego i zabezpieczanego, charakter zabezpieczanego ryzyka oraz sposób oceny efektywności
zabezpieczenia;
oczekuje się wysokiej efektywności zabezpieczenia, tj. wysokiej skuteczności w kompensowaniu zmian wartości godziwej
lub przepływów pieniężnych, zgodnie z udokumentowaną strategią zarządzania ryzykiem, dotyczącą konkretnego
powiązania zabezpieczającego;
w przypadku przepływów pieniężnych istnieje wysokie prawdopodobieństwo wystąpienia transakcji zabezpieczanej, która
jest narażona na ryzyko zmiany przepływów pieniężnych, wpływających na rachunek zysków i strat;
efektywność zabezpieczenia można wiarygodnie ocenić, co oznacza możliwość wiarygodnej wyceny przepływów
pieniężnych lub wartości godziwej związanych z pozycją zabezpieczaną oraz instrumentem zabezpieczającym;
zabezpieczenie jest na bieżąco oceniane i stwierdza się jego wysoką efektywność we wszystkich okresach
sprawozdawczych, na które zabezpieczenie zostało ustanowione.
Grupa PZU zaprzestaje stosowania rachunkowości zabezpieczeń, jeśli instrument zabezpieczający wygasa, zostaje sprzedany,
rozwiązany lub wykonany (zastąpienia jednego instrumentu zabezpieczającego drugim lub przedłużenia terminu ważności
danego instrumentu zabezpieczającego nie uważa się za wygaśnięcie lub rozwiązanie, jeśli takie zastąpienie lub przedłużenie
terminu stanowi część udokumentowanej strategii zabezpieczania), zabezpieczenie przestaje spełniać kryteria rachunkowości
zabezpieczeń lub unieważnia się powiązanie zabezpieczające.
Ocena wpływu reformy IBOR na rachunkowość zabezpieczeń
Grupa PZU zamierza kontynuować dotychczasową politykę w ramach rachunkowości zabezpieczeń, pomimo niepewności
w zakresie wysokości i momentu wystąpienia przepływów pieniężnych w następstwie reformy IBOR w rachunkowości
zabezpieczeń przepływów pieniężnych, co dotyczy również wskaźników zreformowanych.
W ramach ustanowionych relacji zabezpieczających Grupa PZU identyfikuje następujące wskaźniki referencyjne stopy
procentowej: WIBOR, EURIBOR, LIBOR CHF, LIBOR USD.
Grupa PZU oceniła, że w przypadku WIBOR i EURIBOR nie istnieje obecnie niepewność dotycząca terminów lub kwot
przepływów pieniężnych wynikająca z reformy IBOR. Oba wskaźniki dostosowano do wymagań Rozporządzenia BMR i są
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
136
opracowywane przez administratorów posiadających zezwolenia organów nadzoru. Grupa PZU nie przewiduje konieczności
zmiany zabezpieczanego ryzyka na inne wskaźniki referencyjne.
W przypadku LIBOR CHF i LIBOR USD ustanowione relacje zabezpieczające przekraczają ogłoszone daty zaprzestania
opracowywania obydwu wskaźników, tj. 31 grudnia 2021 roku dla LIBOR CHF i 20 czerwca 2023 roku dla LIBOR USD. Wskaźnik
LIBOR CHF od 1 stycznia 2022 roku został zastąpiony przez wskaźniki SARON (Swiss Averaged Rate Overnight) i SARON
Compound, administrowane przez SIX Swiss Exchange, tym samym nie występuje już niepewność co do terminów i kwot
przepływów pieniężnych dla nowych wskaźników. Grupa PZU planuje kontynuować istniejące powiązanie po przejściu na
wskaźniki referencyjne SARON, korzystając z trybu postępowania i zgodnie z zasadami określonymi w zmianach do MSR 39
i MSSF 9 dotyczących reformy IBOR. W ocenie Grupy PZU uzasadnione jest oczekiwanie, że zabezpieczenie będzie miało wysoką
skuteczność oraz efektywność we wszystkich okresach sprawozdawczych, na które zostało ustanowione.
Grupa PZU oczekuje, że LIBOR USD zostanie zastąpiony przez wskaźnik SOFR (Secured Overnight Financing Rate)
administrowany przez Federal Reserve Bank of New York, ale istnieje niepewność co do terminów i kwot przepływów
pieniężnych dla nowego wskaźnika. Taka niepewność może wpłynąć na oceny: skuteczności powiązania i wysokiego
prawdopodobieństwa pozycji zabezpieczanej. Na potrzeby tych ocen Grupa PZU zakłada, że wskaźniki referencyjne stopy
procentowej, na których bazują przepływy pieniężne z pozycji zabezpieczanej lub instrumentu zabezpieczającego, nie ulegną
zmianie w wyniku reformy IBOR.
Według stanu na 31 grudnia 2021 roku zaprzestanie opracowywania wskaźników referencyjnych stopy procentowej LIBOR ma
wpływ na zabezpieczenie wartości godziwej dłużnych papierów wartościowych (133 mln USD transakcji opartych o LIBOR USD
zapadających po 30 czerwca 2023 roku).
W zakresie instrumentów zabezpieczających spółki z Grupy PZU przystąpiły do ISDA Fallbacks Protocol i aktywnie współpracują
z kontrahentami w celu wprowadzenia zasad postępowania zgodnych z metodyką ISDA.
35.2 Rodzaje strategii zabezpieczeń
35.2.1. Zabezpieczenia wartości godziwej
Zmiany w wycenie do wartości godziwej instrumentów finansowych wyznaczonych jako pozycje zabezpieczane odnoszone są –
w części wynikającej z zabezpieczanego ryzyka – do rachunku zysków i strat. W pozostałej części zmiany wyceny bilansowej
księgowane są zgodnie z ogólnymi zasadami dla danej klasy instrumentów finansowych.
Zmiany w wycenie do wartości godziwej pochodnych instrumentów finansowych wyznaczonych jako pozycja zabezpieczająca
w rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej są w całości księgowane w rachunku zysków i strat w tej samej pozycji,
w której są prezentowane wyniki zmiany wartości pozycji zabezpieczanej.
Korekta z tytułu zabezpieczanego ryzyka na odsetkowej pozycji zabezpieczanej jest amortyzowana do rachunku zysków
i strat nie później niż w momencie zaprzestania stosowania rachunkowości zabezpieczeń.
Głównymi zidentyfikowanymi potencjalnymi źródłami nieefektywności w zabezpieczeniach wartości godziwej są:
wpływ ryzyka kredytowego kontrahenta oraz własnego ryzyka kredytowego na wartość godziwą transakcji
zabezpieczających, które nie jest odzwierciedlone w wartości godziwej pozycji zabezpieczanej;
różnice pomiędzy terminami zapadalności transakcji IRS a terminami zapadalności dłużnych papierów wartościowych;
różnice w wysokości kuponów odsetkowych generowanych przez pozycję zabezpieczaną i instrumenty zabezpieczające.
Zabezpieczenie wartości godziwej stałokuponowych dłużnych papierów wartościowych denominowanych w złotych,
euro i dolarach amerykańskich
Pekao zabezpiecza część ryzyka stopy procentowej związaną ze zmianą wartości godziwej pozycji zabezpieczanej wynikającej ze
zmienności rynkowych stóp procentowych poprzez transakcje IRS. W ten sposób zabezpiecza się komponent ryzyka stopy
procentowej związany ze zmianą wartości godziwej pozycji zabezpieczanej wynikającą wyłącznie ze zmienności rynkowych stóp
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
137
procentowych (WIBOR, EURIBOR, LIBOR USD). Zabezpieczany komponent ryzyka odpowiadał w przeszłości za znaczącą część
zmian wartości godziwej pozycji zabezpieczanej.
Tabela prezentuje wartości nominalne i oprocentowanie instrumentów zabezpieczających:
Waluta
31 grudnia 2021
Termin zapadalności
31 grudnia 2020
Termin zapadalności
Do 3
mies.
Powyżej
3 mies.
do 1 roku
Powyżej
1 roku
do 5 lat
Powyżej
5 lat
Razem
Do 3
mies.
Powyżej
3 mies.
do 1 roku
Powyżej
1 roku
do 5 lat
Powyżej
5 lat
Razem
Wartość
nominalna
PLN
-
-
200
-
200
280
-
-
200
480
Średnie
oprocentowanie
nogi stałej
-
-
2,6
-
2,6
0,3
-
-
0,3
0,3
Wartość
nominalna
EUR
-
-
699
287
986
-
346
309
681
1 336
Średnie
oprocentowanie
nogi stałej
-
-
0,0
(0,1)
0,0
-
(0,1)
0,8
(0,2)
0,1
Wartość
nominalna
USD
102
-
701
-
803
-
-
631
112
743
Średnie
oprocentowanie
nogi stałej
3,7
-
1,4
-
1,7
-
-
2,0
0,2
1,8
Razem
102
-
1 600
287
1 989
280
346
940
993
2 559
Wpływ relacji zabezpieczającej na sprawozdanie
z sytuacji finansowej oraz wynik finansowy
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Zabezpieczenie papierów
wycenianych w
Razem
Zabezpieczenie papierów
wycenianych w
Razem
zamortyzowanym
koszcie
wartości
godziwej
zamortyzowanym
koszcie
wartości
godziwej
Instrumenty zabezpieczające
Wartość nominalna
200
1 789
1 989
200
2 359
2 559
Wartość bilansowa – aktywa
6
-
6
-
-
-
Wartość bilansowa – zobowiązania
-
91
91
27
171
198
Zmiana wartości godziwej instrumentu
zabezpieczającego będąca podstawą oszacowania
nieefektywności zabezpieczenia
33
68
101
(11)
(34)
(45)
Kwota nieefektywności zabezpieczenia rozpoznana
w rachunku zysków i strat
1
3
4
-
(1)
(1)
Pozycje zabezpieczane
Wartość bilansowa - aktywa
193
1 933
2 126
225
2 596
2 821
Skumulowana kwota korekty do wartości godziwej
pozycji zabezpieczanej uwzględniona w wartości
bilansowej pozycji zabezpieczanej ujętej w bilansie
– aktywa
(7)
111
104
25
188
213
Zmiana wartości pozycji zabezpieczanej
wykorzystana jako podstawa do oszacowania
nieefektywności zabezpieczenia
(32)
(65)
(97)
11
34
45
Skumulowana kwota korekty do wartości godziwej
pozycji zabezpieczanej pozostająca w bilansie dla
tych pozycji zabezpieczanych, dla których
zaprzestano korygowania pozycji bilansowej o
korekty do wartości godziwej
-
-
-
-
-
-
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
138
Zabezpieczenie wartości godziwej stałokuponowych dłużnych papierów wartościowych
Alior Bank zabezpiecza ryzyko zmiany wartości godziwej nabytych dłużnych papierów wartościowych o stałym oprocentowaniu
wycenianych do wartości godziwej przez inne całkowite dochody lub w zamortyzowanym koszcie z tytułu zmian krzywej
swapowej stóp procentowych. W ramach tej strategii, Alior Bank tworzy powiązania zabezpieczające, w których instrumentem
zabezpieczanym są stałokuponowe dłużne papiery wartościowe denominowane w danej walucie, a instrumentem
zabezpieczającym są swapy stopy procentowej (IRS) w tej samej walucie. W ramach tej strategii Alior Bank zabezpiecza ryzyko
wynikające ze zmian krzywej swapowej stóp procentowych (ryzyko zmienności rynkowych swapowych stóp procentowych)
z wyłączeniem innych efektów wpływających na zmianę wyceny (w tym asset swap spread).
Tabela prezentuje wartości nominalne i oprocentowanie instrumentów zabezpieczających:
Waluta
31 grudnia 2021
Termin zapadalności
31 grudnia 2020
Termin zapadalności
Do 3
mies.
Powyżej
3 mies.
do 1 roku
Powyżej
1 roku
do 5 lat
Powyżej
5 lat
Razem
Do 3
mies.
Powyżej
3 mies.
do 1 roku
Powyżej
1 roku
do 5 lat
Powyżej
5 lat
Razem
Wartość
nominalna
PLN
-
-
250
-
250
-
430
250
-
680
Średnie
oprocentowanie
nogi stałej
-
-
0,2
-
0,2
-
2,4
0,2
-
1,6
Wartość
nominalna
EUR
-
-
154
-
154
-
-
46
108
154
Średnie
oprocentowanie
nogi stałej
-
-
0,7
-
0,7
-
-
0,7
0,7
0,7
Razem
-
-
404
-
404
-
430
296
108
834
Wpływ relacji zabezpieczającej na sprawozdanie z
sytuacji finansowej oraz wynik finansowy
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Zabezpieczenie
inwestycyjnych (lokacyjnych)
aktywów finansowych
wycenianych w
Razem
Zabezpieczenie
inwestycyjnych
(lokacyjnych) aktywów
finansowych wycenianych w
Razem
zamortyzowanym
koszcie
wartości
godziwej
zamortyzowanym
koszcie
wartości
godziwej
Instrumenty zabezpieczające
Wartość nominalna
154
250
404
680
154
834
Wartość bilansowa – aktywa
15
3
18
-
-
-
Wartość bilansowa – zobowiązania
-
-
-
6
2
8
Zmiana wartości godziwej instrumentu
zabezpieczającego będąca podstawą oszacowania
nieefektywności zabezpieczenia
17
4
21
(2)
(1)
(3)
Kwota nieefektywności zabezpieczenia rozpoznana w
rachunku zysków i strat
(3)
1
(2)
3
2
5
Pozycje zabezpieczane
Wartość bilansowa - aktywa
182
158
340
674
153
827
Skumulowana kwota korekty do wartości godziwej
pozycji zabezpieczanej uwzględniona w wartości
bilansowej pozycji zabezpieczanej ujętej
w sprawozdaniu z sytuacji finansowej – aktywa
(14)
-
(14)
2
-
2
Zmiana wartości pozycji zabezpieczanej wykorzystana
jako podstawa do oszacowania nieefektywności
zabezpieczenia
(20)
(3)
(23)
5
3
8
Skumulowana kwota korekty do wartości godziwej
pozycji zabezpieczanej pozostająca w sprawozdaniu z
sytuacji finansowej dla tych pozycji zabezpieczanych,
dla których zaprzestano korygowania pozycji
bilansowej o korekty do wartości godziwej
-
-
-
-
-
-
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
139
35.2.2. Zabezpieczenia przepływów pieniężnych
Zabezpieczenie przepływów pieniężnych to zabezpieczenie przed zagrożeniem zmiennością przepływów pieniężnych, które
można przypisać konkretnemu rodzajowi ryzyka związanemu z ujętym składnikiem aktywów lub zobowiązaniem lub z wysoce
prawdopodobną planowaną transakcją i które mogłyby wpływać na rachunek zysków i strat.
Wynik wyceny efektywnej części zabezpieczeń przepływów pieniężnych ujmuje się w innych całkowitych dochodach. Część
nieefektywną zabezpieczenia ujmuje się w rachunku zysków i strat w pozycji „Zmiana netto wartości godziwej aktywów
i zobowiązań wycenianych w wartości godziwej”.
W przypadku zabezpieczania ryzyka stopy procentowej i ryzyka walutowego portfeli kredytów i depozytów sposób zarządzania
tymi portfelami umożliwia regularne włączanie do relacji zabezpieczającej nowych transakcji oraz wyłączanie transakcji na
skutek spłaty lub zaklasyfikowania do pozycji zagrożonych. Skutkuje to ciągłą zmianą ekspozycji tych portfeli na ryzyko stopy
procentowej i ryzyko walutowe. W związku z częstymi zmianami struktury terminowej portfeli, wyznaczanie pozycji
zabezpieczanych odbywa się dynamicznie przy dopuszczeniu dopasowania pozycji zabezpieczających do tych zmian.
W zakresie relacji zabezpieczających przepływy pieniężne głównymi zidentyfikowanymi potencjalnymi źródłami nieefektywności
są:
wpływ ryzyka kredytowego kontrahenta oraz własnego ryzyka kredytowego na wartość godziwą instrumentów
zabezpieczających, tj. swapów na stopę procentową (IRS), walutowych swapów na stopę procentową (basis swap) oraz
swapów walutowych (FX swap), które nie jest odzwierciedlone w wartości godziwej pozycji zabezpieczanej;
różnice pomiędzy częstotliwościami przeszacowania instrumentów zabezpieczających i zabezpieczanych kredytów
i depozytów.
35.2.2.1. Zabezpieczenie portfela należności od klientów z tytułu kredytów i papierów wartościowych o zmiennym
oprocentowaniu w złotych
Pekao zabezpiecza ryzyka stopy procentowej związane ze zmiennością rynkowych stawek referencyjnych (WIBOR) generowane
przez portfel należności od klientów z tytułu kredytów i papiery wartościowe o zmiennym oprocentowaniu denominowane
w złotych za pomocą swapów stopy procentowej (IRS).
Waluta
31 grudnia 2021
Termin zapadalności
31 grudnia 2020
Termin zapadalności
Do 3
mies.
Powyżej
3 mies.
do 1 roku
Powyżej
1 roku
do 5 lat
Powyżej
5 lat
Razem
Do 3
mies.
Powyżej
3 mies.
do 1 roku
Powyżej
1 roku
do 5 lat
Powyżej
5 lat
Razem
Wartość
nominalna
PLN
-
1 000
16 703
6 120
23 823
-
-
12 337
3 355
15 692
Średnie
oprocentowanie
nogi stałej
-
1,7
1,6
2,0
1,7
-
-
1,9
0,8
1,7
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
140
Wpływ relacji zabezpieczającej na sprawozdanie z sytuacji finansowej oraz wynik
finansowy
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Instrumenty zabezpieczające
Wartość nominalna
23 823
15 692
Wartość bilansowa – aktywa
-
767
Wartość bilansowa – zobowiązania
1 403
2
Zmiana wartości godziwej instrumentu zabezpieczającego będąca podstawą oszacowania
nieefektywności zabezpieczenia
(2 191)
475
Zyski lub straty wynikające z zabezpieczenia pozycji netto, ujęte w odrębnej linii innych
całkowitych dochodów
-
-
Kwota nieefektywności zabezpieczenia rozpoznana w rachunku zysków i strat
(14)
8
Kwota przeniesiona z kapitału z tytułu rachunkowości zabezpieczeń przepływów
pieniężnych do rachunku zysków i strat jako korekta reklasyfikacyjna
-
-
Pozycje zabezpieczane
Kwota zmiany wartości godziwej hipotetycznego instrumentu pochodnego
reprezentującego pozycję zabezpieczaną, będącą podstawą do oszacowania
nieefektywności zabezpieczenia w danym okresie
2 196
(467)
Saldo pozycji kapitału z tytułu rachunkowości zabezpieczeń dla relacji, dla których
rachunkowość zabezpieczeń będzie kontynuowana po zakończeniu danego okresu
sprawozdawczego
(1 508)
669
Saldo pozostające w pozycji kapitału z tytułu rachunkowości zabezpieczeń dla tych relacji,
dla których rachunkowość zabezpieczeń nie jest już stosowana
-
-
35.2.2.2. Zabezpieczenie portfela depozytów w złotych i euro
Pekao zabezpiecza ryzyka stopy procentowej związane ze zmiennością rynkowych stawek referencyjnych (WIBOR, EURIBOR),
generowane przez portfele depozytów denominowanych w złotych i euro, które ekonomicznie odpowiadają długoterminowemu
zobowiązaniu o zmiennym oprocentowaniu za pomocą swapów stopy procentowej (IRS).
Waluta
31 grudnia 2021
Termin zapadalności
31 grudnia 2020
Termin zapadalności
Do 3
mies.
Powyżej
3 mies.
do 1 roku
Powyżej
1 roku
do 5 lat
Powyżej
5 lat
Razem
Do 3
mies.
Powyżej
3 mies.
do 1 roku
Powyżej
1 roku
do 5 lat
Powyżej
5 lat
Razem
Wartość
nominalna
PLN
-
90
113
231
434
-
85
168
266
519
Średnie
oprocentowanie
nogi stałej
-
1,4
1,2
1,4
1,3
-
0,3
0,3
0,7
0,5
Wartość
nominalna
EUR
-
-
-
-
-
-
636
-
-
636
Średnie
oprocentowanie
nogi stałej
-
-
-
-
-
-
(0,5)
-
-
(0,5)
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
141
Wpływ relacji zabezpieczającej na sprawozdanie z sytuacji finansowej oraz wynik
finansowy
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Instrumenty zabezpieczające
Wartość nominalna
434
1 155
Wartość bilansowa – aktywa
9
7
Wartość bilansowa – zobowiązania
6
48
Zmiana wartości godziwej instrumentu zabezpieczającego będąca podstawą oszacowania
nieefektywności zabezpieczenia
43
(15)
Zyski lub straty wynikające z zabezpieczenia pozycji netto, ujęte w odrębnej linii innych
całkowitych dochodów
-
-
Kwota nieefektywności zabezpieczenia rozpoznana w rachunku zysków i strat
-
-
Kwota przeniesiona z kapitału z tytułu rachunkowości zabezpieczeń przepływów
pieniężnych do rachunku zysków i strat jako korekta reklasyfikacyjna
-
-
Pozycje zabezpieczane
Kwota zmiany wartości godziwej hipotetycznego instrumentu pochodnego
reprezentującego pozycję zabezpieczaną, będącą podstawą do oszacowania
nieefektywności zabezpieczenia w danym okresie
(43)
15
Saldo pozycji kapitału z tytułu rachunkowości zabezpieczeń dla relacji, dla których
rachunkowość zabezpieczeń będzie kontynuowana po zakończeniu danego okresu
sprawozdawczego
6
(37)
Saldo pozostające w pozycji kapitału z tytułu rachunkowości zabezpieczeń dla tych relacji,
dla których rachunkowość zabezpieczeń nie jest już stosowana
-
-
35.2.2.3. Zabezpieczenie portfela kredytów o zmiennym oprocentowaniu we frankach szwajcarskich, portfela
kredytów i należności leasingowych o zmiennym oprocentowaniu w euro oraz portfela depozytów
w złotych
Pekao zabezpiecza ekspozycję na ryzyko stopy procentowej związane ze zmiennością rynkowych stawek referencyjnych (WIBOR,
EURIBOR, LIBOR CHF – od 1 stycznia 2022 roku zastąpiony stawką SARON) oraz ekspozycji na ryzyko walutowe generowane
przez portfele kredytów o zmiennym oprocentowaniu denominowane we frankach szwajcarskich, portfele kredytów i należności
leasingowych o zmiennym oprocentowaniu denominowane w euro (od 2021 roku) oraz depozytów w złotych, które
ekonomicznie stanowią długoterminowe zobowiązanie o zmiennym oprocentowaniu (powiązanie rozszerzone o przyszłe
przepływy wynikające z kredytów i należności leasingowych o zmiennej stopie procentowej w euro) za pomocą walutowych
swapów stopy procentowej (basis swap). Transakcje CIRS podlegają dekompozycji na składnik zabezpieczający portfel aktywów
oraz portfel zobowiązań.
Waluta
31 grudnia 2021
Termin zapadalności
31 grudnia 2020
Termin zapadalności
Do 3
mies.
Powyżej
3 mies.
do 1 roku
Powyżej
1 roku
do 5 lat
Powyżej
5 lat
Razem
Do 3
mies.
Powyżej
3 mies.
do 1 roku
Powyżej
1 roku
do 5 lat
Powyżej
5 lat
Razem
Wartość
nominalna
CHF/
PLN
-
222
1 748
445
2 415
-
299
1 279
1 036
2 614
Wartość
nominalna
EUR/
PLN
285
345
1 223
-
1 853
-
-
-
-
-
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
142
Wpływ relacji zabezpieczającej na sprawozdanie z sytuacji finansowej oraz wynik
finansowy
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Instrumenty zabezpieczające
Wartość nominalna
4 268
2 614
Wartość bilansowa – aktywa
-
-
Wartość bilansowa – zobowiązania
690
561
Zmiana wartości godziwej instrumentu zabezpieczającego będąca podstawą oszacowania
nieefektywności zabezpieczenia
5
14
Zyski lub straty wynikające z zabezpieczenia pozycji netto, ujęte w odrębnej linii innych
całkowitych dochodów
-
-
Kwota nieefektywności zabezpieczenia rozpoznana w rachunku zysków i strat
1
-
Kwota przeniesiona z kapitału z tytułu rachunkowości zabezpieczeń przepływów
pieniężnych do rachunku zysków i strat jako korekta reklasyfikacyjna
-
-
Pozycje zabezpieczane
Kwota zmiany wartości godziwej hipotetycznego instrumentu pochodnego
reprezentującego pozycję zabezpieczaną, będącą podstawą do oszacowania
nieefektywności zabezpieczenia w danym okresie
(11)
(17)
Saldo pozycji kapitału z tytułu rachunkowości zabezpieczeń dla relacji, dla których
rachunkowość zabezpieczeń będzie kontynuowana po zakończeniu danego okresu
sprawozdawczego
(35)
(39)
Saldo pozostające w pozycji kapitału z tytułu rachunkowości zabezpieczeń dla tych relacji,
dla których rachunkowość zabezpieczeń nie jest już stosowana
-
-
35.2.2.4. Zabezpieczenie portfela kredytów o zmiennym oprocentowaniu denominowanych w euro oraz
depozytów terminowych i negocjowanych denominowanych w dolarach amerykańskich
Pekao zabezpiecza ekspozycję na ryzyko stopy procentowej związane ze zmiennością rynkowych stawek referencyjnych
(EURIBOR, LIBOR USD) i ekspozycji na ryzyko walutowe generowane przez portfele kredytów o zmiennym oprocentowaniu
denominowane w euro oraz depozytów terminowych i negocjowanych denominowanych w dolarach amerykańskich, które
ekonomicznie odpowiadają długoterminowym pasywom zmiennoprocentowym za pomocą swapów walutowych (FX Swap).
Waluta
31 grudnia 2021
Termin zapadalności
31 grudnia 2020
Termin zapadalności
Do 3
mies.
Powyżej
3 mies.
do 1 roku
Powyżej
1 roku
do 5 lat
Powyżej
5 lat
Razem
Do 3
mies.
Powyżej
3 mies.
do 1 roku
Powyżej
1 roku
do 5 lat
Powyżej
5 lat
Razem
Wartość
nominalna
EUR/
PLN
6 569
2 690
-
-
9 259
6 494
3 115
461
-
10 070
Średni kurs
4,6
4,7
-
-
4,6
4,5
4,6
4,6
4,5
Wartość
nominalna
EUR/
USD
235
207
-
-
442
2 323
1 361
-
-
3 684
Średni kurs
1,1
1,1
-
-
1,1
1,2
1,2
-
-
1,2
Wartość
nominalna
USD/
PLN
-
102
-
-
102
324
132
-
-
456
Średni kurs
-
3,7
-
-
3,7
3,7
3,8
-
-
3,7
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
143
Wpływ relacji zabezpieczającej na sprawozdanie z sytuacji finansowej oraz wynik
finansowy
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Instrumenty zabezpieczające
Wartość nominalna
9 803
14 210
Wartość bilansowa – aktywa
63
5
Wartość bilansowa – zobowiązania
31
264
Zmiana wartości godziwej instrumentu zabezpieczającego będąca podstawą oszacowania
nieefektywności zabezpieczenia
(13)
(1)
Zyski lub straty wynikające z zabezpieczenia pozycji netto, ujęte w odrębnej linii innych
całkowitych dochodów
-
-
Kwota nieefektywności zabezpieczenia rozpoznana w rachunku zysków i strat
-
-
Kwota przeniesiona z kapitału z tytułu rachunkowości zabezpieczeń przepływów
pieniężnych do rachunku zysków i strat jako korekta reklasyfikacyjna
-
-
Pozycje zabezpieczane
Kwota zmiany wartości godziwej hipotetycznego instrumentu pochodnego
reprezentującego pozycję zabezpieczaną, będącą podstawą do oszacowania
nieefektywności zabezpieczenia w danym okresie
13
1
Saldo pozycji kapitału z tytułu rachunkowości zabezpieczeń dla relacji, dla których
rachunkowość zabezpieczeń będzie kontynuowana po zakończeniu danego okresu
sprawozdawczego
(12)
1
Saldo pozostające w pozycji kapitału z tytułu rachunkowości zabezpieczeń dla tych relacji,
dla których rachunkowość zabezpieczeń nie jest już stosowana
-
-
35.2.2.5. Zabezpieczenie portfela kredytów i obligacji podporządkowanych o zmiennym oprocentowaniu
Alior Bank zabezpiecza ryzyko stopy procentowej związane ze zmiennością rynkowych stawek referencyjnych (WIBOR),
generowane przez portfel kredytów i obligacji podporządkowanych denominowanych w złotych za pomocą swapów stopy
procentowej (IRS).
Waluta
31 grudnia 2021
Termin zapadalności
31 grudnia 2020
Termin zapadalności
Do 3
mies.
Powyżej
3 mies.
do 1 roku
Powyżej
1 roku
do 5 lat
Powyżej
5 lat
Razem
Do 3
mies.
Powyżej
3 mies.
do 1 roku
Powyżej
1 roku
do 5 lat
Powyżej
5 lat
Razem
Wartość
nominalna
PLN
600
4 375
17 172
-
22 147
1 091
1 366
15 167
-
17 624
Średnie
oprocentowanie
nogi stałej
2,2
0,5
1,3
-
1,2
2,2
2,1
1,0
-
1,2
Wartość
nominalna
EUR
-
-
543
-
543
-
-
46
-
46
Średnie
oprocentowanie
nogi stałej
-
-
(0,3)
-
(0,3)
-
-
(0,1)
-
(0,1)
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
144
Wpływ relacji zabezpieczającej na sprawozdanie z sytuacji finansowej oraz wynik
finansowy
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Instrumenty zabezpieczające
Wartość nominalna
22 690
17 670
Wartość bilansowa – aktywa
21
335
Wartość bilansowa – zobowiązania
1 082
78
Zmiana wartości godziwej instrumentu zabezpieczającego będąca podstawą oszacowania
nieefektywności zabezpieczenia
(891)
188
Zyski lub straty wynikające z zabezpieczenia pozycji netto, ujęte w odrębnej linii innych
całkowitych dochodów
(1 200)
223
Kwota nieefektywności zabezpieczenia rozpoznana w rachunku zysków i strat
(3)
-
Kwota przeniesiona z kapitału z tytułu rachunkowości zabezpieczeń przepływów
pieniężnych do rachunku zysków i strat jako korekta reklasyfikacyjna
(110)
(80)
Pozycje zabezpieczane
Kwota zmiany wartości godziwej hipotetycznego instrumentu pochodnego
reprezentującego pozycję zabezpieczaną, będącą podstawą do oszacowania
nieefektywności zabezpieczenia w danym okresie
939
(185)
Saldo pozycji kapitału z tytułu rachunkowości zabezpieczeń dla relacji, dla których
rachunkowość zabezpieczeń będzie kontynuowana po zakończeniu danego okresu
sprawozdawczego
(1 117)
192
Saldo pozostające w pozycji kapitału z tytułu rachunkowości zabezpieczeń dla tych relacji,
dla których rachunkowość zabezpieczeń nie jest już stosowana
-
-
35.2.2.6. Zabezpieczenie portfela obligacji o stałym oprocentowaniu denominowanych w euro, dolarze
amerykańskim lub funcie brytyjskim
PZU zabezpiecza przepływy w walucie obcej generowane przez portfele obligacji o stałym oprocentowaniu denominowane
w euro, dolarze amerykańskim lub funcie brytyjskim za pomocą walutowych swapów stopy procentowej (CIRS). W ten sposób
zabezpiecza się komponent ryzyka walutowego, związany ze zmiennością kursów walutowych.
Waluta
31 grudnia 2021
Termin zapadalności
31 grudnia 2020
Termin zapadalności
Do 3
mies.
Powyżej
3 mies.
do 1 roku
Powyżej
1 roku
do 5 lat
Powyżej
5 lat
Razem
Do 3
mies.
Powyżej
3 mies.
do 1 roku
Powyżej
1 roku
do 5 lat
Powyżej
5 lat
Razem
Wartość
nominalna
EUR/
PLN
-
-
734
373
1 107
-
-
443
663
1 106
Średni kurs
-
-
4,3
4,3
4,3
-
-
4,3
4,3
4,3
Wartość
nominalna
USD /
PLN
-
-
445
-
445
-
-
285
160
445
Średni kurs
-
-
3,8
-
3,8
-
-
3,8
3,9
3,8
Wartość
nominalna
GBP /
PLN
-
-
350
211
561
-
-
77
508
585
Średni kurs
-
-
5,0
5,0
5,0
-
-
4,8
5,0
5,0
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
145
Wpływ relacji zabezpieczającej na sprawozdanie z sytuacji finansowej oraz wynik
finansowy
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Instrumenty zabezpieczające
Wartość nominalna
2 113
2 136
Wartość bilansowa – aktywa
-
4
Wartość bilansowa – zobowiązania
332
40
Zmiana wartości godziwej instrumentu zabezpieczającego będąca podstawą oszacowania
nieefektywności zabezpieczenia
(296)
(57)
Zyski lub straty wynikające z zabezpieczenia pozycji netto, ujęte w odrębnej linii innych
całkowitych dochodów
(226)
43
Kwota nieefektywności zabezpieczenia rozpoznana w rachunku zysków i strat
-
-
Kwota przeniesiona z kapitału z tytułu rachunkowości zabezpieczeń przepływów
pieniężnych do rachunku zysków i strat jako korekta reklasyfikacyjna
(70)
(100)
Pozycje zabezpieczane
Kwota zmiany wartości godziwej hipotetycznego instrumentu pochodnego
reprezentującego pozycję zabezpieczaną, będącą podstawą do oszacowania
nieefektywności zabezpieczenia w danym okresie
296
58
Saldo pozycji kapitału z tytułu rachunkowości zabezpieczeń dla relacji, dla których
rachunkowość zabezpieczeń będzie kontynuowana po zakończeniu danego okresu
sprawozdawczego
(169)
57
Saldo pozostające w pozycji kapitału z tytułu rachunkowości zabezpieczeń dla tych relacji,
dla których rachunkowość zabezpieczeń nie jest już stosowana
-
-
35.2.2.7. Zmiana stanu kapitału z aktualizacji wyceny oraz udziałów niekontrolujących z tytułu wyceny
instrumentów pochodnych zabezpieczających w rachunkowości zabezpieczeń
Kapitał z aktualizacji wyceny oraz udziały niekontrolujące wynikające z wyceny
instrumentów pochodnych zabezpieczających w rachunkowości zabezpieczeń
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Stan na początek okresu
843
190
Zyski lub straty wynikające z zabezpieczenia – ujęte w innych całkowitych dochodach
(3 678)
653
Ryzyko stopy procentowej
(3 443)
596
Ryzyko stopy procentowej i ryzyko walutowe
(235)
57
Stan na koniec okresu
(2 835)
843
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
146
35.3 Dane ilościowe
Instrumenty pochodne wg stanu
na 31 grudnia 2021 roku
Kwota bazowa wg terminów wymagalności
Aktywa
Zobowią-
zania
Do 3 mies.
Powyżej
3 mies.
do 1 roku
Powyżej
1 roku
do 5 lat
Powyżej
5 lat
Razem
Związane ze stopą procentową
24 408
48 118
211 279
60 467
344 272
6 706
10 372
Instrumenty zabezpieczające wartość
godziwą – transakcje swap
102
-
2 004
287
2 393
24
91
Instrumenty zabezpieczające przepływy
pieniężne – transakcje swap
885
6 032
39 031
7 380
53 328
30
3 513
Instrumenty wykazywane jako
przeznaczone do obrotu, w tym:
23 421
42 086
170 244
52 800
288 551
6 652
6 768
- kontrakty terminowe
4 397
2 035
-
-
6 432
7
13
- transakcje swap
18 576
38 383
167 628
50 103
274 690
6 621
6 729
- opcje call (zakup)
268
999
1 638
413
3 318
16
20
- opcje put (sprzedaż)
-
325
896
2 284
3 505
6
4
- opcje cap floor
180
344
82
-
606
2
2
Związane z kursami walut
46 466
17 073
9 470
-
73 009
797
727
Instrumenty zabezpieczające przepływy
pieniężne – transakcje swap
6 804
2 999
-
-
9 803
63
31
Instrumenty wykazywane jako
przeznaczone do obrotu, w tym:
39 662
14 074
9 470
-
63 206
734
696
- kontrakty terminowe
11 844
7 588
6 343
-
25 775
361
393
- transakcje swap
24 376
3 961
1 228
-
29 565
287
254
- opcje call (zakup)
1 797
1 296
953
-
4 046
83
24
- opcje put (sprzedaż)
1 645
1 229
946
-
3 820
3
25
Związane z cenami papierów
wartościowych
386
456
1 629
-
2 471
69
41
- opcje call (zakup)
366
456
1 629
-
2 451
69
41
- kontrakty terminowe
20
-
-
-
20
-
-
Związane z cenami towarów
1 975
347
871
-
3 193
756
740
- kontakty terminowe
182
179
-
-
361
12
7
- transakcje swap
1 583
168
871
-
2 622
729
717
- opcje call (zakup)
137
-
-
-
137
15
14
- opcje put (sprzedaż)
73
-
-
-
73
-
2
Razem
73 235
65 994
223 249
60 467
422 945
8 328
11 880
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
147
Instrumenty pochodne wg stanu
na 31 grudnia 2020 roku
Kwota bazowa wg terminów wymagalności
Aktywa
Zobowią-
zania
Do 3 mies.
Powyżej
3 mies.
do 1 roku
Powyżej
1 roku
do 5 lat
Powyżej
5 lat
Razem
Związane ze stopą procentową
22 096
50 251
175 484
45 384
293 215
5 453
5 212
Instrumenty zabezpieczające wartość
godziwą – transakcje swap
280
776
1 236
1 101
3 393
-
206
Instrumenty zabezpieczające przepływy
pieniężne – transakcje swap
1 091
2 386
29 802
5 988
39 267
1 113
729
Instrumenty wykazywane jako
przeznaczone do obrotu, w tym:
20 725
47 089
144 446
38 295
250 555
4 340
4 277
- kontakty terminowe
3 306
1 176
-
-
4 482
1
1
- transakcje swap
16 964
44 563
141 616
37 883
241 026
4 333
4 274
- opcje call (zakup)
-
891
2 426
385
3 702
5
1
- opcje put (sprzedaż)
455
-
404
27
886
1
1
- opcje cap floor
-
459
-
-
459
-
-
Związane z kursami walut
57 722
19 473
6 936
27
84 158
660
877
Instrumenty zabezpieczające przepływy
pieniężne – transakcje swap
9 141
4 608
461
-
14 210
5
264
Instrumenty wykazywane jako
przeznaczone do obrotu, w tym:
48 581
14 865
6 475
27
69 948
655
613
- kontrakty terminowe
26 427
8 192
3 634
27
38 280
340
277
- transakcje swap
18 811
2 796
787
-
22 394
225
257
- opcje call (zakup)
2 162
2 602
1 304
-
6 068
67
38
- opcje put (sprzedaż)
1 181
1 275
750
-
3 206
23
41
Związane z cenami papierów
wartościowych
237
1 935
667
-
2 839
93
61
- opcje call (zakup)
229
1 935
667
-
2 831
93
61
- opcje put (sprzedaż)
8
-
-
-
8
-
-
Związane z cenami towarów
1 222
1 572
184
-
2 978
133
131
- kontakty terminowe
235
115
-
-
350
3
7
- transakcje swap
622
887
117
-
1 626
74
72
- opcje call (zakup)
216
570
67
-
853
19
1
- opcje put (sprzedaż)
149
-
-
-
149
37
51
Razem
81 277
73 231
183 271
45 411
383 190
6 339
6 281
36. Inwestycyjne (lokacyjne) aktywa finansowe, w tym aktywa stanowiące
zabezpieczenie zobowiązań
36.1 Zasady rachunkowości
36.1.1. Ujęcie i klasyfikacja
Aktywa finansowe ujmuje się w sprawozdaniu z sytuacji finansowej w momencie, gdy jednostka Grupy PZU staje się stroną
wiążącego kontraktu, z którego wynika, iż ponosi ryzyko i staje się beneficjentem korzyści związanych z instrumentem
finansowym. W przypadku transakcji zawieranych na zorganizowanym rynku, nabycie bądź sprzedaż aktywów finansowych
ujmuje się w księgach w dacie zawarcia transakcji.
Klasyfikacji instrumentu dokonuje się w momencie rozpoznania instrumentu po raz pierwszy. Zmiany klasyfikacji możliwe są
wyłącznie w rzadkich przypadkach zmiany modelu biznesowego. Klasyfikacja aktywów finansowych uzależniona jest od:
modelu biznesowego jednostki w zakresie zarządzania aktywami finansowymi oraz
charakterystyki umownych przepływów pieniężnych dla składnika aktywów finansowych.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
148
Zgodnie z MSSF 9 aktywa finansowe klasyfikuje się do wyceny w:
zamortyzowanym koszcie;
wartości godziwej przez wynik finansowy;
wartości godziwej przez inne całkowite dochody.
Aktywa stanowiące zabezpieczenie zobowiązań, w przypadku których otrzymujący ma prawdo te aktywa sprzedać lub wymienić
na inne zabezpieczenie prezentowane są w odrębnej pozycji sprawozdania z sytuacji finansowej.
Modele biznesowe
Składniki aktywów finansowych zarządzane są zgodnie z modelami biznesowymi, służącymi do przekazywania informacji do
celów zarządczych. Dokonując analizy modeli biznesowych, Grupa PZU uwzględnia m.in.:
sposób, w jaki wyniki modelu biznesowego i aktywów finansowych utrzymywanych w ramach tego modelu biznesowego są
oceniane i przekazywane kluczowemu personelowi kierowniczemu jednostki;
rodzaje ryzyka, które mają wpływ na wyniki modelu biznesowego (i aktywów finansowych utrzymywanych w ramach tego
modelu biznesowego), a w szczególności sposób, w jaki zarządza się tym ryzykiem.
Charakterystyka
modeli biznesowych
Aktywa utrzymywane w celu
uzyskiwania przepływów
pieniężnych wynikających z umowy
Aktywa utrzymywane zarówno w
celu uzyskiwania przepływów
pieniężnych wynikających z umowy,
jak i ze sprzedaży aktywów
Pozostałe aktywa finansowe
Zarządzane ryzyka
Długoterminowe ryzyko stopy
procentowej, ryzyko kredytowe
Długoterminowe ryzyko stopy
procentowej, ryzyko kredytowe,
płynność długoterminowa
Krótkoterminowe ryzyko stopy
procentowej, ryzyko walutowe,
zmiany cen akcji, indeksów, towarów
oraz zarządzanie płynnością
krótkoterminową.
Warunki sprzedaży
aktywów z modelu
sporadyczność transakcji
nieznaczna wartość sprzedanych
aktywów w stosunku do łącznej
wartości aktywów w modelu
bliski termin wymagalności
sprzedawanych aktywów przy
przychodzie zbliżonym do
wartości pozostałych do
uzyskania kontraktowych
przepływów pieniężnych, gdyby
składnik aktywów był
utrzymywany w portfelu do
pierwotnego terminu
wymagalności
pogorszenie jakości kredytowej
Dopuszczalny poziom sprzedaży jest
wyższy niż w modelu aktywów
utrzymywanych w celu uzyskiwania
przepływów pieniężnych wynikających
z umowy jednak znacznie niższy niż w
przypadku aktywów przeznaczonych
do obrotu.
Brak ograniczeń sprzedaży.
Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu oraz te, które są utrzymywane w modelu zarządzanym na podstawie wartości
godziwej, zaklasyfikowano do wyceny w wartości godziwej przez wynik finansowy.
Test SPPI
W celu oceny, czy umowne przepływy pieniężne stanowią wyłącznie spłaty kwoty głównej i odsetek dokonywany jest specjalny
test (tzw. test SPPI, ang. solely payments of principal and interest). Pod pojęciem kwoty głównej rozumie się wartość godziwą
składnika aktywów finansowych w momencie początkowego ujęcia. Odsetki obejmują zapłatę za wartość pieniądza w czasie, za
ryzyko kredytowe związane z kwotą główną pozostałą do spłaty w określonym czasie i za inne podstawowe ryzyka i koszty
związane z udzieleniem kredytów, a także marżę zysku.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
149
W trakcie testu SPPI analizuje się, czy składnik aktywów finansowych zawiera warunki umowne, które mogłyby zmienić terminy
lub kwoty umownych przepływów pieniężnych tak, aby warunek uzyskiwania wyłącznie kwoty głównej i odsetek nie był
spełniony. Dokonując oceny, Grupa PZU rozważa:
zdarzenia warunkowe, które mogłyby zmienić kwoty i terminy przepływów pieniężnych;
czynniki modyfikujące oprocentowanie;
warunki przedpłaty i przedłużenia płatności;
warunki ograniczające prawo do pozyskiwania przepływów pieniężnych;
czynniki modyfikujące wartość pieniądza w czasie, w tym okresowe resetowanie stopy procentowej.
Test SPPI przeprowadza się dla aktywów finansowych klasyfikowanych do modelu biznesowego, którego celem jest uzyskiwanie
przepływów pieniężnych wynikających z umowy lub modelu biznesowego, którego celem jest uzyskiwanie przepływów
pieniężnych wynikających z umowy, jak i ze sprzedaży.
Test SPPI przeprowadza się:
zbiorczo – dla homogenicznych grup produktów standardowych;
na poziomie pojedynczego kontraktu – dla produktów niestandardowych;
na poziomie kodu ISIN – dla dłużnych papierów wartościowych.
Gdy składnik aktywów finansowych zawiera warunki powodujące modyfikację wartości pieniądza w czasie, dokonuje się tak
zwanego benchmark testu weryfikującego, jak różniłyby się niezdyskontowane przepływy pieniężne wynikające z umowy od
niezdyskontowanych przepływów pieniężnych, które powstałyby, gdyby wartość pieniądza w czasie nie została zmodyfikowana
(poziom referencyjny przepływów pieniężnych). W przypadku, gdy ta różnica jest istotna, instrument nie spełnia testu SPPI i jest
wyceniany w wartości godziwej przez wynik finansowy.
36.1.2. Zasady wyceny
Aktywa finansowe wyceniane w zamortyzowanym koszcie
Jako aktywa finansowe wyceniane w zamortyzowanym koszcie klasyfikuje się składniki aktywów finansowych, jeżeli spełnione
są oba poniższe warunki:
składnik aktywów finansowych jest utrzymywany zgodnie z modelem biznesowym, którego celem jest utrzymywanie
aktywów finansowych dla uzyskiwania przepływów pieniężnych wynikających z umowy;
spełniają test SPPI - warunki umowy dotyczącej składnika aktywów finansowych powodują powstanie w określonych
terminach przepływów pieniężnych, które są jedynie spłatą kwoty głównej i odsetek od kwoty głównej pozostałej do spłaty.
Do aktywów finansowych wycenianych w zamortyzowanym koszcie zalicza się m. in.:
przekazaną zapłatę za dłużne papiery wartościowe nabyte w ramach kontraktu, z którego wynika, iż zbywający zachował
niemalże wszystkie ryzyka i korzyści związane z tymi papierami (transakcje buy-sell-back i reverse repo);
dłużne papiery wartościowe;
lokaty terminowe w instytucjach kredytowych;
udzielone pożyczki.
Na moment początkowego ujęcia aktywa finansowe wyceniane w zamortyzowanym koszcie ujmuje się w wartości godziwej
powiększonej o koszty transakcji, które można bezpośrednio przypisać do nabycia lub emisji tych aktywów.
Wyniki wyceny w zamortyzowanym koszcie ujmuje się w rachunku zysków i strat w pozycji „Przychody odsetkowe wyliczone
przy zastosowaniu efektywnej stopy procentowej”.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
150
Aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody
Aktywa finansowe wyceniane są w wartości godziwej przez inne całkowite dochody, jeżeli spełnione są oba poniższe warunki:
składnik aktywów finansowych jest utrzymywany zgodnie z modelem biznesowym, którego celem jest zarówno
otrzymywanie przepływów pieniężnych wynikających z umowy, jak i sprzedaż składników aktywów finansowych;
spełniają test SPPI - warunki umowy dotyczącej składnika aktywów finansowych powodują powstanie w określonych
terminach przepływów pieniężnych, które są jedynie spłatą kwoty głównej i odsetek od kwoty głównej pozostałej do spłaty.
Odsetki od instrumentów dłużnych, naliczone z zastosowaniem efektywnej stopy procentowej rozpoznaje się w rachunku
zysków i strat w pozycji „Przychody odsetkowe wyliczone przy zastosowaniu efektywnej stopy procentowej”.
Zasady wyceny do wartości godziwej opisano w punkcie 9.1. Skutki zmian wartości godziwej ujmuje się w innych całkowitych
dochodach do momentu wyłączenia składnika aktywów ze sprawozdania z sytuacji finansowej, kiedy to skumulowane efekty
wyceny przenoszone są do rachunku zysków i strat, do pozycji „Wynik z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów
finansowych i inwestycji”.
Odpis na oczekiwane straty kredytowe ujmowany jest w innych całkowitych dochodach i drugostronnie w rachunku zysków
i strat w pozycji „Zmiana wartości odpisów na oczekiwane straty kredytowe i odpisów z tytułu utraty wartości instrumentów
finansowych”. Wartość ujętego odpisu nie obniża wartości bilansowej składnika aktywów.
Do tej kategorii aktywów finansowych klasyfikuje się również instrumenty kapitałowe, dla których dokonano nieodwołalnego
wyboru wyceny w wartości godziwej z ujęciem późniejszych zmian wartości godziwej przez inne całkowite dochody. Decyzję
o takiej klasyfikacji podejmuje się indywidualnie dla każdego instrumentu. Portfel instrumentów kapitałowych wycenianych
w wartości godziwej przez inne całkowite dochody obejmuje aktywa, które uznano za istotne z punktu widzenia Grupy PZU.
W przypadku sprzedaży takich aktywów, wynik ze sprzedaży przenosi się do kapitałów zapasowych.
Aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy
Do kategorii tej klasyfikowane są pozostałe instrumenty finansowe nie spełniające warunków zaklasyfikowania do aktywów
finansowych wycenianych w zamortyzowanym koszcie lub w wartości godziwej przez inne całkowite dochody. W szczególności
dotyczy to:
aktywów finansowych wyznaczonych do wyceny w wartości godziwej przez wynik finansowy;
jednostek uczestnictwa nie będących instrumentami kapitałowymi i których nie dotyczy warunek charakterystyki
przepływów pieniężnych stanowiących jedynie spłatę kwoty głównej i odsetek;
aktywów finansowych niespełniających testu SPPI - dla których warunki umowne powodują, że przepływy pieniężne nie
stanowią jedynie spłaty kwoty głównej i odsetek;
aktywów finansowych utrzymywanych zgodnie z modelem biznesowym innym, niż którego celem jest utrzymywanie
aktywów finansowych dla uzyskiwania przepływów pieniężnych wynikających z umowy lub zarówno otrzymywanie
przepływów pieniężnych wynikających z umowy, jak i sprzedaż składników aktywów finansowych;
instrumentów kapitałowych, które nie zostały nieodwołalnie wyznaczone do wyceny według wartości godziwej przez inne
całkowite dochody.
Zasady wyceny do wartości godziwej opisano w punkcie 9.1. Skutki zmiany wyceny instrumentów finansowych wycenianych
w wartości godziwej, w tym odnoszące się do nich przychody z tytułu odsetek oraz zmiany wartości zobowiązań z tytułu
kontraktów inwestycyjnych na rachunek i ryzyko klienta ujmuje się w pozycji „Zmiana netto wartości godziwej aktywów
i zobowiązań wycenianych w wartości godziwej” w okresie, którego dotyczą.
36.1.3. Wyłączenie ze sprawozdania z sytuacji finansowej
Składniki aktywów finansowych wyłącza się ze skonsolidowanego sprawozdania z sytuacji finansowej, gdy wygasają lub są
przenoszone na inny podmiot umowne prawa do przepływów pieniężnych z danego składnika aktywów. Przeniesienie
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
151
występuje także, gdy umowne prawa do otrzymania przepływów pieniężnych ze składnika aktywów zostają zatrzymane, ale
przyjmowany jest umowny obowiązek przekazania tych przepływów jednostce spoza Grupy PZU.
Przenosząc składniki aktywów finansowych ocenia się, w jakim stopniu zachowane zostaje ryzyko i korzyści związane
z posiadaniem składnika aktywów:
jeżeli przenoszone jest zasadniczo całe ryzyko i wszystkie korzyści związane z posiadaniem składnika aktywów
finansowych, to wyłącza się składnik aktywów finansowych ze skonsolidowanego sprawozdania z sytuacji finansowej;
jeżeli zachowuje się zasadniczo całe ryzyko i wszystkie korzyści związane z posiadaniem składnika aktywów finansowych, to
w dalszym ciągu ujmuje się składnik aktywów finansowych w skonsolidowanym sprawozdaniu z sytuacji finansowej;
jeżeli nie przenosi się ani nie zachowuje zasadniczo całego ryzyka i wszystkich korzyści związanych z posiadaniem składnika
aktywów finansowych, ustala się czy została zachowana kontrola nad tym składnikiem aktywów finansowych.
W przypadku zachowania kontroli składnik aktywów finansowych jest ujmowany w skonsolidowanym sprawozdaniu z sytuacji
finansowej do wysokości wynikającej z trwałego zaangażowania, odpowiednio w przypadku braku kontroli składnik jest ze
skonsolidowanego sprawozdania z sytuacji finansowej wyłączany.
36.2 Dane ilościowe
Inwestycyjne (lokacyjne) aktywa
finansowe oraz aktywa stanowiące
zabezpieczenie zobowiązań
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
w
zamorty-
zowanym
koszcie
w wartości
godziwej
przez inne
całkowite
dochody
w wartości
godziwej
przez
wynik
finansowy
Razem
w
zamorty-
zowanym
koszcie
w wartości
godziwej
przez inne
całkowite
dochody
w wartości
godziwej
przez
wynik
finansowy
Razem
Instrumenty kapitałowe
nd.
768
931
1 699
nd.
605
946
1 551
Jednostki uczestnictwa i certyfikaty
inwestycyjne
nd.
nd.
5 816
5 816
nd.
nd.
5 298
5 298
Dłużne papiery wartościowe
74 183
45 039
2 466
121 688
57 871
63 643
3 566
125 080
Rządowe
65 359
32 320
2 183
99 862
50 632
48 250
3 443
102 325
Krajowe
65 089
29 575
2 000
96 664
50 417
45 577
3 262
99 256
Oprocentowanie stałe
59 663
22 144
1 513
83 320
47 227
37 420
2 695
87 342
-w tym aktywa stanowiące
zabezpieczenie zobowiązań
131
911
2
1 044
429
288
521
1 238
Oprocentowanie zmienne
5 426
7 431
487
13 344
3 190
8 157
567
11 914
-w tym aktywa stanowiące
zabezpieczenie zobowiązań
-
-
46
46
19
88
-
107
Zagraniczne
270
2 745
183
3 198
215
2 673
181
3 069
Oprocentowanie stałe
270
2 745
180
3 195
215
2 673
181
3 069
Oprocentowanie zmienne
-
-
3
3
-
-
-
-
Pozostałe
8 824
12 719
283
21 826
7 239
15 393
123
22 755
Oprocentowanie stałe
2 844
7 424
37
10 305
2 466
7 671
53
10 190
Oprocentowanie zmienne
5 980
5 295
246
11 521
4 773
7 722
70
12 565
Pozostałe, w tym:
9 087
-
-
9 087
8 993
-
-
8 993
Transakcje z przyrzeczeniem
odsprzedaży
4 117
-
-
4 117
4 657
-
-
4 657
-w tym aktywa stanowiące
zabezpieczenie zobowiązań
246
-
-
246
136
-
-
136
Lokaty terminowe w instytucjach
kredytowych
1 384
-
-
1 384
952
-
-
952
Pożyczki
3 586
-
-
3 586
3 384
-
-
3 384
Inwestycyjne (lokacyjne) aktywa
finansowe oraz aktywa stanowiące
zabezpieczenie zobowiązań, razem
83 270
45 807
9 213
138 290
66 864
64 248
9 810
140 922
- w tym aktywa stanowiące
zabezpieczenie zobowiązań
377
911
48
1 336
584
376
521
1 481
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
152
Instrumenty kapitałowe
wyceniane w wartości godziwej
przez inne całkowite dochody
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Wartość godziwa
Dywidendy ujęte
w okresie
Wartość godziwa
Dywidendy ujęte
w okresie
Biuro Informacji Kredytowej SA
323
1)
24
240
24
Grupa Azoty SA
243
-
198
-
PSP sp. z o.o.
94
-
59
-
Polimex-Mostostal SA
42
-
51
-
Krajowa Izba Rozliczeniowa SA
16
1
19
1
Webuild SpA (dawniej Astaldi SpA)
15
-
15
-
Astaldi SFP
14
-
-
-
Pozostałe
21
1
23
1
Instrumenty kapitałowe
wyceniane w wartości godziwej
przez inne całkowite dochody,
razem
768
26
605
26
1)
W tym wzrost o 85 mln zł wynikający z przejęcia Idea Bank przez Pekao.
37. Należności
Należności - wartość bilansowa
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Należności z tytułu ubezpieczeń bezpośrednich, w tym:
2 694
2 399
- należności od ubezpieczających
2 604
2 288
- należności od pośredników ubezpieczeniowych
89
98
- inne należności
1
13
Należności z tytułu reasekuracji
63
55
Inne należności
6 661
3 792
- należności z tytułu sprzedaży papierów wartościowych i depozytów zabezpieczających
1)
4 516
1 861
- należności z tytułu rozliczeń kart płatniczych
931
807
- należności z tytułu dostaw i usług
310
303
- należności od budżetu, inne niż z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych
98
144
- należności z tytułu prowizji dotyczących produktów pozabilansowych
170
175
- rozliczenia prewencyjne
33
38
- należności z tytułu likwidacji bezpośredniej w imieniu innych zakładów ubezpieczeń
12
18
- należności z tytułu wykonywania czynności komisarza awaryjnego
8
10
- należności z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych
223
76
- należności z tytułu kaucji i wadiów
54
38
- należności międzybankowe i międzyoddziałowe
16
4
- pozostałe
290
318
Należności, razem
9 418
6 246
1)
W pozycji wykazuje się przede wszystkim należności związane z zawartymi, lecz nierozliczonymi transakcjami dotyczącymi instrumentów finansowych.
Zarówno na 31 grudnia 2021 roku, jak i na 31 grudnia 2020 roku wartość godziwa należności nie odbiegała istotnie od ich
wartości bilansowej, głównie ze względu na ich krótkoterminowy charakter oraz politykę tworzenia odpisów aktualizujących
z tytułu utraty wartości.
Należności - wg wymagalności wynikającej z warunków umowy
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Do 1 roku
1)
9 191
5 978
Powyżej 1 roku do 5 lat
150
177
Powyżej 5 lat
77
91
Należności – wg wymagalności wynikającej z warunków umowy, razem
9 418
6 246
1)
W tym należności przeterminowane.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
153
38. Utrata wartości aktywów finansowych
38.1 Zasady rachunkowości i znaczące szacunki
Ocenę, czy występują obiektywne dowody utraty wartości składnika aktywów finansowych lub grupy aktywów finansowych,
przeprowadza się na koniec każdego okresu sprawozdawczego.
W przypadku wystąpienia obiektywnych dowodów utraty wartości wynikających ze zdarzeń zaistniałych po pierwotnym ujęciu
składników aktywów finansowych i powodujących zmniejszenie oczekiwanych przyszłych przepływów pieniężnych dokonuje się
stosownych odpisów w ciężar kosztów bieżącego okresu.
Do obiektywnych dowodów utraty wartości zalicza się informacje dotyczące następujących zdarzeń:
znaczące trudności finansowe emitenta lub dłużnika;
niedotrzymanie warunków umowy, np. niespłacenie albo zaleganie ze spłaceniem odsetek lub nominału;
przyznanie pożyczkobiorcy przez pożyczkodawcę (ze względów ekonomicznych lub prawnych, wynikających z trudności
finansowych pożyczkobiorcy) udogodnienia, którego w innym przypadku pożyczkodawca by nie udzielił (forbearance);
wysokie prawdopodobieństwo likwidacji, upadłości lub innej reorganizacji finansowej pożyczkobiorcy;
zanik aktywnego rynku na dany składnik aktywów finansowych ze względu na trudności finansowe emitenta;
obserwowane dane wskazujące na możliwy do zmierzenia spadek oszacowanych przyszłych przepływów pieniężnych
związanych z grupą aktywów finansowych od momentu ich początkowego ujęcia, mimo że nie można jeszcze ustalić
spadku dotyczącego pojedynczego składnika grupy aktywów finansowych, w tym:
negatywne zmiany dotyczące statusu płatności pożyczkobiorców w grupie (np. zwiększona ilość opóźnionych
płatności) lub
niekorzystne zmiany sytuacji gospodarczej w danej branży, regionie itp., które wpływają na pogorszenie zdolności
płatniczej dłużników;
niekorzystne zmiany środowiska technologicznego, rynkowego, gospodarczego, prawnego lub innego, w którym działa
emitent instrumentów kapitałowych wskazujące na możliwość nieodzyskania kosztów inwestycji w ten instrument
kapitałowy.
Dla aktywów, które nie są wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy Grupa PZU rozpoznaje oczekiwane straty
kredytowe – ECL. Dotyczy to:
należności od klientów z tytułu kredytów;
pożyczek;
dłużnych papierów wartościowych;
transakcji z przyrzeczeniem odsprzedaży;
należności leasingowych;
lokat terminowych w instytucjach kredytowych;
zobowiązań do udzielenia kredytów i pożyczek oraz udzielonych gwarancji finansowych.
Dla aktywów dłużnych wycenianych w zamortyzowanym koszcie oraz w wartości godziwej przez inne całkowite dochody utrata
wartości jest mierzona jako:
ECL w całym okresie życia – oczekiwane straty kredytowe wynikające z wszystkich ewentualnych zdarzeń niewykonania
zobowiązania w całym oczekiwanym okresie życia instrumentu finansowego;
12-miesięczne ECL – część oczekiwanych strat kredytowych w całym okresie życia, która reprezentuje oczekiwane straty
kredytowe wynikające ze zdarzeń niewykonania zobowiązania w ramach instrumentu finansowego, które są możliwe
w ciągu 12 miesięcy po dniu sprawozdawczym.
Grupa PZU wycenia odpis na oczekiwane straty kredytowe w kwocie równej ECL w całym okresie życia, za wyjątkiem
następujących instrumentów, dla których rozpoznawany jest 12-miesięczny ECL:
instrumenty finansowe, dla których ryzyko kredytowe nie wzrosło znacząco od momentu początkowego ujęcia;
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
154
dłużne papiery wartościowe charakteryzujące się niskim ryzykiem kredytowym na dzień sprawozdawczy. Jako dłużne
papiery wartościowe charakteryzujące się niskim ryzykiem kredytowym przyjmuje się papiery wartościowe posiadające
zewnętrzny rating na poziomie inwestycyjnym oraz
ekspozycje wobec banków i NBP.
Odpis wyznacza się w trzech kategoriach:
koszyk 1 – portfel z niskim ryzykiem kredytowym – rozpoznaje się 12-miesięczny ECL;
koszyk 2 – portfel, w którym nastąpił znaczny wzrost ryzyka kredytowego – rozpoznaje się ECL w całym okresie życia;
koszyk 3 – portfel z utratą wartości – rozpoznaje się ECL w całym okresie życia.
Sposób kalkulacji odpisu na oczekiwane straty kredytowe ma również wpływ na sposób rozpoznania przychodu odsetkowego –
dla koszyków 1 i 2 wyznacza się na bazie ekspozycji brutto, natomiast w koszyku 3 – na bazie ekspozycji netto.
Grupa PZU ujmuje skumulowane zmiany ECL w całym okresie życia od momentu początkowego ujęcia jako odpis na oczekiwane
straty kredytowe z tytułu składników aktywów finansowych nabytych lub udzielonych z utratą wartości ze względu na ryzyko
kredytowe (POCI).
Zmiany wartości odpisów na oczekiwane straty kredytowe ujmuje się w skonsolidowanym rachunku zysków i strat w pozycji
„Zmiana wartości odpisów na oczekiwane straty kredytowe i odpisów z tytułu utraty wartości instrumentów finansowych”.
Klasyfikacja i oszacowanie ECL dokonywane przez Grupę PZU w zakresie należności od klientów z tytułu kredytów, uwzględniają
wymogi:
MSSF 9 Instrumenty finansowe oraz MSR 37 Rezerwy, zobowiązania warunkowe i aktywa warunkowe;
Rekomendacji R KNF dotyczącej zasad klasyfikacji ekspozycji kredytowych, szacowania i ujmowania oczekiwanych strat
kredytowych oraz zarządzania ryzykiem kredytowym, wydanej w kwietniu 2021 roku;
art. 178 Rozporządzenia CRR oraz wytycznych EBA/GL/2016/07 dotyczących stosowania definicji niewykonania
zobowiązania oraz Rozporządzenia Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z dnia 3 października 2019 roku w sprawie
poziomu istotności przeterminowanego zobowiązania kredytowego oraz Rozporządzenia UE nr 2021/451, załącznik V –
zgodnie z którymi definicję niewykonania zobowiązania stosuje się na poziomie:
poszczególnych instrumentów kredytowych – w przypadku ekspozycji detalicznych (z wyłączeniem przypadku
zaległości istotnych dla całej relacji);
dłużnika – w przypadku ekspozycji komercyjnych .
Rezerwy na ryzyko prawne dotyczące walutowych kredytów hipotecznych we frankach szwajcarskich
W związku z orzeczeniem TSUE z 3 października 2019 roku Grupa PZU identyfikuje ryzyko prawne dotyczące walutowych
kredytów hipotecznych we frankach szwajcarskich.
W odniesieniu do ekspozycji niespłaconych na 31 grudnia 2021 roku Grupa PZU uznaje, że ryzyko prawne ma wpływ na
oczekiwane przepływy pieniężne z ekspozycji kredytowej oraz na poziom oczekiwanej straty kredytowej w rozumieniu MSSF 9.
W związku z powyższym ocena ryzyka kredytowego portfela walutowych kredytów hipotecznych we franku szwajcarskim
prowadzona jest z uwzględnieniem ryzyka prawnego związanego z tym portfelem. Grupa PZU uznaje, że w odniesieniu do
kredytów hipotecznych we franku szwajcarskim nastąpił istotny wzrost ryzyka kredytowego od daty początkowego ujęcia
i klasyfikuje te ekspozycje do Koszyka 2. Ze względu na niekorzystną linię orzeczniczą sądów, skutkującą istotnym
prawdopodobieństwem przegrania sprawy, w przypadku wystąpienia przez klienta z roszczeniem sądowym, kredyty objęte
takimi roszczeniami klasyfikuje się do Koszyka 3. Rezerwy dotyczące ekspozycji kredytowych niespłaconych na 31 grudnia 2021
roku (obejmujących pozwy istniejące i możliwe przyszłe) ujęto w odpisach aktualizujących wartość należności od klientów
z tytułu kredytów i odpowiednio w „zmianie wartości odpisów na oczekiwane straty kredytowe i odpisów z tytułu utraty wartości
instrumentów finansowych”.
Dodatkowe informacje dotyczące szacowania rezerw związanych z ryzykiem prawnym walutowych kredytów hipotecznych
we frankach szwajcarskich zaprezentowano w punkcie 47.3.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
155
Zasady uwzględnienia oczekiwanej sytuacji ekonomicznej
Wyznaczenie odpisów zgodnie z MSSF 9 wymaga sformułowania prognoz ewolucji głównych parametrów ryzyka kredytowego.
W kalkulacji odpisów Grupa PZU uwzględnia różne scenariusze rozwoju jakości portfela, odzwierciedlające bieżące i oczekiwane
zmiany sytuacji gospodarczej i czynników niepewności.
Grupa PZU wyznacza oczekiwane straty kredytowe z uwzględnieniem różnych scenariuszy dla sytuacji makroekonomicznej.
W przypadku założenia 100% prawdopodobieństwa realizacji scenariusza bazowego wartość oczekiwanych strat kredytowych
dla należności od klientów z tytułu kredytów byłaby niższa od obecnie założonych o 160 mln zł.
Szacunkowa zmiana utraty wartości należności od klientów
z tytułu kredytów na skutek portfelowej zmiany PD lub LGD
o +/- 10%
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
-10%
+10%
-10%
+10%
Koszyk 1
279
(300)
276
(280)
Koszyk 2
418
(386)
406
(396)
Moratoria i gwarancje portfelowe stosowane ze względu na COVID-19
W 2021 roku Grupa PZU kontynuowała stosowanie następujących programów dotyczących spłaty kredytów wdrożonych w 2020
roku:
moratoria opracowane przez Grupę PZU zgodnie z Wytycznymi EBA – 29 maja 2020 roku UKNF notyfikował do EBA
stanowisko banków wypracowane pod patronatem Związku Banków Polskich w sprawie Wytycznych EBA, które zostało
przez Grupę PZU wprowadzone dla umów kredytowych zawartych przed 13 marca 2020 roku na następujących zasadach:
dla klientów indywidualnych, mikro i małych przedsiębiorców Grupa PZU wprowadziła możliwość odroczenia spłat rat
kapitałowych lub kapitałowo-odsetkowych na wskazany przez klienta okres wynoszący maksymalnie 6 miesięcy
(niezależnie od liczby złożonych wniosków przez danego klienta). Warunkiem skorzystania z ww. moratorium jest
terminowa obsługa kredytu przez klienta indywidualnego oraz posiadanie zdolności kredytowej z uwzględnieniem
COVID-19 (w przypadku przedsiębiorców);
dla średnich przedsiębiorstw (o obrotach do 50 milionów EUR) Grupa PZU wprowadziła możliwość odroczenia spłat rat
kapitałowych lub kapitałowo-odsetkowych, zgodnie z wnioskiem klienta, na wskazany przez niego okres, wynoszący
maksymalnie odpowiednio: 6 miesięcy (raty kapitałowe) i 3 miesiące (raty kapitałowo-odsetkowe), pod warunkiem
posiadania przez klienta zdolności kredytowej na koniec 2019 roku, a dla dużych przedsiębiorstw (o obrotach powyżej
50 milionów EUR) Grupa PZU wprowadziła możliwość odroczenia spłat rat kapitałowych zgodnie z wnioskiem klienta,
na wskazany przez niego okres, wynoszący maksymalnie 6 miesięcy pod warunkiem posiadania przez klienta zdolności
kredytowej na koniec 2019 roku.
Program zakończony 31 marca 2021 roku.
zawieszenie wykonania umowy na podstawie postanowień ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach
związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi
sytuacji kryzysowych, tj.:
przysługuje klientom, którzy jako konsumenci po 13 marca 2020 roku utracili pracę lub inne główne źródło dochodu;
w okresie trwania zawieszenia wykonania umowy (maksymalnie 3 miesiące) klient nie jest zobowiązany do
dokonywania płatności wynikających z umowy, w tym rat kredytowych, z wyjątkiem opłat z tytułu ubezpieczeń
powiązanych z tymi umowami oraz nie są naliczane odsetki.
Na 31 grudnia 2021 roku program nadal aktywny.
Powyższe moratoria podlegały ocenie przez Grupę PZU pod kątem spełnienia kryteriów modyfikacji w rozumieniu MSSF 9.
Biorąc pod uwagę charakter powyższych moratoriów stanowiły one modyfikacje nieistotne. Na 31 grudnia 2021 roku stan
aktywnych moratoriów ustawowych wynosił 76 mln zł.
W 2021 roku banki z Grupy PZU kontynuowały stosowanie szeregu umów gwarancji portfelowych z Bankiem Gospodarstwa
Krajowego, ograniczających skutki COVID-19. Dodatkowo 14 grudnia 2021 roku Pekao podpisał umowę gwarancji portfelowych
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
156
z Europejskim Funduszem Inwestycyjnym (EFI) w ramach Paneuropejskiego Funduszu Gwarancyjnego (PFG) mającego na celu
walkę ze skutkami pandemii COVID-19, utworzonego przez 22 kraje członkowskie Unii Europejskiej.
W segmencie ubezpieczeniowym Grupy PZU, w obszarze ryzyka kredytowego, wpływ pandemii COVID-19 był niewielki, podobnie
jak w 2020 roku na portfelu nie odnotowano przesłanek utraty wartości, tym samym żadna ekspozycja nie została
zakwalifikowana do koszyka 3 (instrumenty dla których stwierdzono trwałą utratę wartości).
38.1.1. Wyznaczanie parametrów PD i LGD
Do oszacowania odpisów na oczekiwane straty kredytowe Grupa PZU wykorzystuje parametry PD oraz LGD.
W przypadku emitentów oraz ekspozycji, które posiadają rating zewnętrzny, PD przypisuje się na podstawie średnich rynkowych
poziomów niewypłacalności (ang. default rate) dla danych klas ratingowych. W pierwszej kolejności określa się rating
wewnętrzny podmiotu/emisji zgodnie z obowiązującą metodyką nadawania ratingów wewnętrznych. Do szacowania średniego
poziomu PD wykorzystuje się tablice publikowane przez zewnętrzne agencje ratingowe.
Dla emitentów obligacji korporacyjnych i pożyczek korporacyjnych, w przypadku których nie ma ratingu zewnętrznego,
stosowany jest model RiskCalc Moody’s. Do oszacowania PD stosuje się parametr EDF (ang. expected default frequency).
W przypadku szacowania PD dla całego okresu życia dla ekspozycji, których termin zapadalności przekracza 5 lat (w modelu
RiskCalc krzywa Forward EDF dotyczy okresu 5 letniego) przyjmuje się założenie, że w kolejnych latach parametr PD jest stały
i odpowiada wartości wyznaczonej przez model w 5 roku.
Dla należności od klientów z tytułu kredytów PD szacowany jest w oparciu o wewnętrzne modele w zależności od grupy
segmentowej, indywidualnej jakości kredytowej klienta oraz fazy cyklu życia ekspozycji.
Dla emitentów obligacji korporacyjnych i pożyczek korporacyjnych parametr LGD 12-miesięczny oraz dla całego okresu życia
ustalany jest w oparciu o model RiskCalc Moody’s (moduł LGD). W przypadku szacowania LGD dla całego okresu życia dla
instrumentów, których termin zapadalności przekracza 5 lat przyjmuje się, że w kolejnych latach parametr LGD jest stały
i odpowiada wartości wyznaczonej przez moduł dla 5 roku.
Jeżeli danemu instrumentowi agencja ratingowa przyznała oddzielny rating odzysku wówczas wykorzystuje się ten parametr.
Dla danego parametru RR (ang. recovery rate) stosuje się formułę: LGD = 1-RR.
W przypadku braku możliwości zastosowania modelu RiskCalc do szacowania poziomów LGD oraz w przypadku, gdy instrument
nie ma nadanego przez zewnętrzną agencję ratingową parametru LGD, przyjmuje się średni poziom RR na podstawie danych
rynkowych (odpowiednio różnicując na klasy długu korporacyjnego oraz skarbowego), których dostawcami są zewnętrzne
agencje ratingowe przy zastosowaniu formuły: LGD = 1-RR. W przypadku konieczności szacowania LGD w całym okresie życia
przyjmuje się, że wartość parametru jest stała. Przy wyborze danych w zakresie parametru LGD uwzględnia się stopień
podporządkowania długu.
38.1.2. Zmiana ryzyka kredytowego od momentu początkowego ujęcia
Na każdy dzień sprawozdawczy Grupa PZU dokonuje oceny, czy ryzyko kredytowe związane z danym instrumentem finansowym
znacznie wzrosło od dnia jego początkowego ujęcia. Dokonując takiej oceny, Grupa PZU posługuje się zmianą ryzyka
niewykonania zobowiązania w oczekiwanym okresie życia instrumentu finansowego, a nie zmianą kwoty oczekiwanych strat
kredytowych. W celu dokonania takiej oceny porównuje się parametr PD dla danego instrumentu finansowego na dzień
sprawozdawczy z parametrem PD na dzień początkowego ujęcia, biorąc pod uwagę racjonalne i możliwe do udokumentowania
informacje, które są dostępne bez nadmiernych kosztów lub starań.
Jeżeli instrument finansowy charakteryzuje się niskim ryzykiem kredytowym (tzn. posiada zewnętrzny rating na poziomie
inwestycyjnym) zarówno na moment początkowego ujęcia, jak i na dzień sprawozdawczy, uznaje się, że nie nastąpił znaczny
wzrost ryzyka kredytowego związanego z tym instrumentem. W szczególności dotyczy to obligacji skarbowych.
Dla instrumentów finansowych Grupa PZU ocenia czy ryzyko kredytowe znacząco wzrosło poprzez porównanie parametru PD
w całym pozostałym okresie życia na dzień sprawozdawczy z parametrem PD w całym pozostałym okresie życia oszacowanym
w momencie początkowego ujęcia.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
157
Grupa PZU regularnie monitoruje efektywność kryteriów przyjętych do identyfikacji znaczącego wzrostu ryzyka kredytowego
w celu potwierdzenia, że:
kryteria pozwalają na identyfikację znaczącego wzrostu ryzyka kredytowego zanim nastąpi utrata wartości danej
ekspozycji;
średni czas pomiędzy identyfikacją znaczącego wzrostu ryzyka kredytowego a utratą wartości jest racjonalny;
ekspozycje, co do zasady, nie są przenoszone bezpośrednio z koszyka 1 (12-miesięczny ECL) do koszyka 3 (utrata wartości);
nie występują nieuzasadnione zmienności odpisów na oczekiwane straty kredytowe wynikające z przeniesień pomiędzy
12-miesięcznym ECL a ECL w całym okresie życia.
W przypadku należności od klientów z tytułu kredytów identyfikacja istotnego wzrostu ryzyka kredytowego opiera się o analizę
przesłanek jakościowych (m. in. występowanie przeterminowania powyżej 30 dni, klasyfikację klienta na listę podwyższonego
ryzyka – ang. watch list, forbearance) i ilościowych.
38.1.3. Aktywa finansowe ze zidentyfikowaną utratą wartości (koszyk 3)
Grupa PZU klasyfikuje aktywa finansowe do koszyka 3, gdy zostaną spełnione przesłanki wystąpienia utraty wartości, do których
zalicza się m. in. opóźnienie w spłacie powyżej 90 dni przy jednoczesnym spełnieniu progu istotności kwoty niespłaconej, objęcie
ekspozycji procesem restrukturyzacji lub wystąpienie innej jakościowej przesłanki utraty wartości.
38.1.4. Aktywa finansowe dotknięte utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe (POCI)
Aktywa finansowe nabyte lub udzielone z utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe (POCI) to aktywa, które mają
stwierdzoną utratę wartości w momencie początkowego ujęcia. Klasyfikacja do POCI nie ulega zmianie przez cały okres życia
instrumentu, aż do momentu zaprzestania ujmowania (ang. derecognition).
Aktywa POCI powstają w wyniku:
nabycia kontraktu spełniającego definicję POCI (np. przy połączeniu z inną jednostką lub kupnie portfela);
zawarcia kontraktu, który jest POCI w momencie pierwotnego udzielenia (np. udzielenie kredytu klientowi
w złej kondycji finansowej);
modyfikacji kontraktu (np. w toku restrukturyzacji) skutkującej wyłączeniem aktywa ze sprawozdania z sytuacji finansowej
i rozpoznaniem nowego aktywa spełniającego definicję POCI.
Na moment początkowego ujęcia aktywa POCI ujmuje się w wartości godziwej, bez rozpoznawania odpisu na oczekiwane straty
kredytowe.
38.1.5. Należności od ubezpieczających
Zgodnie z zapisami MSSF 9 pkt 5.5.15, dla należności od ubezpieczających, które nie zawierają istotnego komponentu
finansowania, stosowany jest model uproszczony, zgodnie z którym przeprowadza się zbiorczą ocenę utraty wartości i szacuje
wartość odpisów w kwocie oczekiwanych strat kredytowych w całym okresie życia.
Należności grupuje się według podobnych charakterystyk ryzyka kredytowego. Dla należności niewymagalnych ustalana jest
wartość należności, która prawdopodobnie stanie się wymagalna na podstawie historycznej analizy udziału należności
niespłacanych w terminie. Kwotę odpisu z tytułu oczekiwanych strat kredytowych ustala się na podstawie wskaźnika
nieściągalności należności zapadłych dla najkrótszego okresu przeterminowania.
Dla należności zapadłych sporządzana jest struktura wiekowa, w zależności od czasu przeterminowania. Dla tej grupy wartość
odpisu z tytułu oczekiwanych strat kredytowych oblicza się w poszczególnych przedziałach przeterminowania na podstawie
wskaźników nieściągalności należności zapadłych ustalonych na podstawie analizy historycznej.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
158
38.2 Dane ilościowe
Należności od klientów z tytułu
kredytów wyceniane w
zamortyzowanym koszcie
1 stycznia - 31 grudnia 2021
1 stycznia - 31 grudnia 2020
Koszyk
1
Koszyk
2
Koszyk
3
POCI
Razem
Koszyk
1
Koszyk
2
Koszyk
3
POCI
Razem
Wartość bilansowa brutto
Stan na początek okresu
163 118
28 238
12 329
5 291
208 976
170 284
17 609
10 980
6 054
204 927
Ujęcie instrumentów w momencie
nabycia, powstania, udzielenia
58 460
-
-
6
58 466
47 445
-
-
1
47 446
Zmiany z tytułu wyceny, sprzedaży,
wyłączenia lub wygaśnięcia instrumentu
(40 618)
(4 955)
(2 559)
(1 132)
(49 264)
(39 726)
(694)
(816)
(734)
(41 970)
Zmiana wynikająca z modyfikacji
przepływów pieniężnych dotyczących
instrumentu
(2)
(1)
-
-
(3)
(7)
(1)
(3)
-
(11)
Aktywa spisane ze sprawozdania z
sytuacji finansowej
-
-
(1 678)
(57)
(1 735)
-
-
(1 822)
(39)
(1 861)
Reklasyfikacja do koszyka 1
7 958
(7 665)
(293)
-
-
4 833
(4 765)
(68)
-
-
Reklasyfikacja do koszyka 2
(15 055)
15 127
(72)
-
-
(17 442)
17 887
(445)
-
-
Reklasyfikacja do koszyka 3
(1 374)
(2 167)
3 541
-
-
(2 463)
(1 784)
4 247
-
-
Zmiana składu grupy
11 131
-
-
1 058
12 189
-
-
-
-
-
Inne zmiany, w tym różnice kursowe
(1 040)
(107)
249
(25)
(923)
194
(14)
256
9
445
Stan na koniec okresu
182 578
28 470
11 517
5 141
227 706
163 118
28 238
12 329
5 291
208 976
Oczekiwane straty kredytowe
Stan na początek okresu
(909)
(1 876)
(6 517)
(4 048)
(13 350)
(800)
(1 321)
(5 247)
(4 315)
(11 683)
Utworzenie odpisów dla instrumentów
nowo nabytych, powstałych, udzielonych
(839)
-
-
(3)
(842)
(657)
-
-
(1)
(658)
Zmiany z tytułu wyceny, poziomu ryzyka
kredytowego, sprzedaży, wyłączenia lub
wygaśnięcia instrumentu, z wyłączeniem
reklasyfikacji
927
(395)
(1 210)
306
(372)
610
(853)
(2 478)
243
(2 478)
Aktywa spisane ze sprawozdania
z sytuacji finansowej
-
-
1 678
57
1 735
-
-
1 805
39
1 844
Reklasyfikacja do koszyka 1
(495)
360
135
-
-
(303)
280
23
-
-
Reklasyfikacja do koszyka 2
157
(161)
4
-
-
113
(239)
126
-
-
Reklasyfikacja do koszyka 3
111
372
(483)
-
-
151
323
(474)
-
-
Inne zmiany, w tym różnice kursowe
(19)
(98)
(78)
(80)
(275)
(23)
(66)
(272)
(14)
(375)
Stan na koniec okresu
(1 067)
(1 798)
(6 471)
(3 768)
(13 104)
(909)
(1 876)
(6 517)
(4 048)
(13 350)
Wartość bilansowa netto na koniec
okresu
181 511
26 672
5 046
1 373
214 602
162 209
26 362
5 812
1 243
195 626
Na koniec roku 2021 Grupa PZU uwzględniła w Koszyku 3 kredyty hipoteczne we frankach szwajcarskich o wartości bilansowej
brutto 233 mln zł, dla których jest w sporze sądowym z klientem. Wynika to z istotnego ryzyka poniesienia straty na tych
sporach.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
159
Należności od klientów z tytułu kredytów
wyceniane w wartości godziwej przez inne
całkowite dochody
1 stycznia - 31 grudnia 2021
1 stycznia - 31 grudnia 2020
Koszyk
1
Koszyk
2
Koszyk
3
POCI
Razem
Koszyk
1
Koszyk
2
Koszyk
3
POCI
Razem
Wartość bilansowa
Stan na początek okresu
720
755
-
-
1 475
772
609
-
-
1 381
Ujęcie instrumentów w momencie nabycia,
powstania, udzielenia
-
-
-
-
-
100
-
-
-
100
Zmiana wyceny
-
-
-
-
-
43
57
-
-
100
Zmiany z tytułu sprzedaży, wyłączenia lub
wygaśnięcia instrumentu
(601)
(622)
-
-
(1 223)
(76)
(51)
-
-
(127)
Reklasyfikacja do koszyka 2
-
-
-
-
-
(132)
132
-
-
-
Inne zmiany
(4)
(2)
-
-
(6)
13
8
-
-
21
Stan na koniec okresu
115
131
-
-
246
720
755
-
-
1 475
Oczekiwane straty kredytowe
Stan na początek okresu
(4)
(22)
-
-
(26)
(4)
(17)
-
-
(21)
Zmiany z tytułu wyceny lub poziomu ryzyka
kredytowego (z wyłączeniem reklasyfikacji)
(2)
2
-
-
-
(2)
(2)
-
-
(4)
Zmiany z tytułu sprzedaży, wyłączenia lub
wygaśnięcia instrumentu
4
19
-
-
23
-
-
-
-
-
Reklasyfikacja do koszyka 2
-
-
-
-
-
1
(1)
-
-
-
Inne zmiany
-
(1)
-
-
(1)
1
(2)
-
-
(1)
Stan na koniec okresu
(2)
(2)
-
-
(4)
(4)
(22)
-
-
(26)
Odpis dotyczący należności od klientów z tytułu kredytów wycenianych w wartości godziwej przez inne całkowite dochody
ujmuje się w kapitale z aktualizacji wyceny i nie pomniejsza on wartości bilansowej aktywów.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
160
Dłużne inwestycyjne (lokacyjne) aktywa
finansowe wyceniane w zamortyzowanym
koszcie
1 stycznia - 31 grudnia 2021
1 stycznia - 31 grudnia 2020
Koszyk
1
Koszyk
2
Koszyk
3
POCI
Razem
Koszyk
1
Koszyk
2
Koszyk
3
POCI
Razem
Wartość bilansowa brutto
Stan na początek okresu
57 850
73
34
-
57 957
35 614
368
34
-
36 016
Ujęcie instrumentów w momencie nabycia,
powstania, udzielenia
26 513
-
-
-
26 513
31 790
-
-
-
31 790
Zmiana wyceny
802
-
1
-
803
820
-
-
-
820
Zmiany z tytułu sprzedaży, wyłączenia lub
wygaśnięcia instrumentu
(11 476)
(8)
-
-
(11 484)
(10 834)
(33)
-
-
(10 867)
Aktywa spisane ze sprawozdania z sytuacji
finansowej
-
-
(1)
-
(1)
-
-
-
-
-
Reklasyfikacja do koszyka 1
-
-
-
-
-
299
(299)
-
-
-
Reklasyfikacja do koszyka 2
(288)
288
-
-
-
(38)
38
-
-
-
Zmiana składu grupy
15
-
-
40
55
-
-
-
-
-
Inne zmiany, w tym różnice kursowe
481
1
1
(1)
482
199
(1)
-
-
198
Stan na koniec okresu
73 897
354
35
39
74 325
57 850
73
34
-
57 957
Oczekiwane straty kredytowe
Stan na początek okresu
(50)
(2)
(34)
-
(86)
(33)
(19)
(34)
-
(86)
Utworzenie odpisów dla instrumentów
nowo nabytych, powstałych, udzielonych
(39)
-
-
-
(39)
(20)
-
-
-
(20)
Zmiany z tytułu wyceny lub poziomu ryzyka
kredytowego (z wyłączeniem reklasyfikacji)
9
1
-
-
10
9
-
-
-
9
Zmiany z tytułu sprzedaży, wyłączenia lub
wygaśnięcia instrumentu
4
-
-
-
4
11
1
-
-
12
Aktywa spisane ze sprawozdania z sytuacji
finansowej
-
-
1
-
1
-
-
-
-
-
Reklasyfikacja do koszyka 1
-
-
-
-
-
(16)
16
-
-
-
Reklasyfikacja do koszyka 2
7
(7)
-
-
-
-
-
-
-
-
Inne zmiany, w tym różnice kursowe
-
-
(2)
(30)
(32)
(1)
-
-
-
(1)
Stan na koniec okresu
(69)
(8)
(35)
(30)
(142)
(50)
(2)
(34)
-
(86)
Wartość bilansowa netto na koniec okresu
73 828
346
-
9
74 183
57 800
71
-
-
57 871
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
161
Dłużne inwestycyjne (lokacyjne)
aktywa finansowe wyceniane w
wartości godziwej przez inne
całkowite dochody
1 stycznia - 31 grudnia 2021
1 stycznia - 31 grudnia 2020
Ko
szyk 1
Ko-
szyk 2
Ko-
szyk 3
POCI
Razem
Ko-
szyk 1
Ko-
szyk 2
Ko-
szyk 3
POCI
Razem
Wartość bilansowa
Stan na początek okresu
63 387
256
-
-
63 643
54 537
156
-
-
54 693
Ujęcie instrumentów w momencie
nabycia, powstania, udzielenia
297 955
4
-
-
297 959
405 843
-
-
-
405 843
Zmiana wyceny
(445)
(10)
-
-
(455)
1 054
(1)
-
-
1 053
Zmiana wynikająca z modyfikacji
przepływów pieniężnych
dotyczących instrumentu
-
-
-
-
-
(12)
-
-
-
(12)
Zmiany z tytułu sprzedaży,
wyłączenia lub wygaśnięcia
instrumentu
(315 883)
(93)
-
-
(315 976)
(398 632)
(49)
-
-
(398 681)
Reklasyfikacja do koszyka 1
-
-
-
-
-
13
(13)
-
-
-
Reklasyfikacja do koszyka 2
(94)
94
-
-
-
(163)
163
-
-
-
Zmiana składu grupy
313
-
-
-
313
-
-
-
-
-
Inne zmiany, w tym różnice kursowe
(445)
-
-
-
(445)
747
-
-
-
747
Stan na koniec okresu
44 788
251
-
-
45 039
63 387
256
-
-
63 643
Oczekiwane straty kredytowe
Stan na początek okresu
(68)
(13)
-
-
(81)
(41)
(2)
-
-
(43)
Utworzenie odpisów dla
instrumentów nowo nabytych,
powstałych, udzielonych
(19)
-
-
-
(19)
(35)
-
-
-
(35)
Zmiany z tytułu wyceny lub poziomu
ryzyka kredytowego (z wyłączeniem
reklasyfikacji)
12
(12)
-
-
-
(5)
(10)
-
-
(15)
Zmiany z tytułu sprzedaży,
wyłączenia lub wygaśnięcia
instrumentu
20
-
-
-
20
11
1
-
-
12
Reklasyfikacja do koszyka 1
-
-
-
-
-
(1)
1
-
-
-
Reklasyfikacja do koszyka 2
1
(1)
-
-
-
3
(3)
-
-
-
Stan na koniec okresu
(54)
(26)
-
-
(80)
(68)
(13)
-
-
(81)
Odpis dotyczący dłużnych inwestycyjnych (lokacyjnych) aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez inne
całkowite dochody ujmuje się w kapitale z aktualizacji wyceny i nie pomniejsza on wartości bilansowej aktywów.
Wartość odpisów na oczekiwane straty kredytowe dotyczące transakcji z przyrzeczeniem odsprzedaży wynosi zero.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
162
Lokaty terminowe w instytucjach
kredytowych
1 stycznia - 31 grudnia 2021
1 stycznia - 31 grudnia 2020
Ko-
szyk 1
Ko-
szyk 2
Ko-
szyk 3
POCI
Razem
Ko-
szyk 1
Ko-
szyk 2
Ko-
szyk 3
POCI
Razem
Wartość bilansowa brutto
Stan na początek okresu
953
-
-
-
953
1 455
1
-
-
1 456
Ujęcie instrumentów w momencie
nabycia, powstania, udzielenia
33 091
-
-
-
33 091
110 971
-
-
-
110 971
Zmiana wyceny
2
-
-
-
2
26
-
-
-
26
Zmiana wynikająca z modyfikacji
przepływów pieniężnych
dotyczących instrumentu
(399)
-
-
-
(399)
-
-
-
-
-
Zmiany z tytułu sprzedaży,
wyłączenia lub wygaśnięcia
instrumentu
(32 411)
-
-
-
(32 411)
(111 481)
-
-
-
(111 481)
Zmiana składu grupy
161
-
-
-
161
Inne zmiany, w tym różnice kursowe
(12)
-
-
-
(12)
(18)
(1)
-
-
(19)
Stan na koniec okresu
1 385
-
-
-
1 385
953
-
-
-
953
Oczekiwane straty kredytowe
Stan na początek okresu
(1)
-
-
-
(1)
(2)
-
-
-
(2)
Utworzenie odpisów dla
instrumentów nowo nabytych,
powstałych, udzielonych
(2)
-
-
-
(2)
-
-
-
-
-
Zmiany z tytułu wyceny lub poziomu
ryzyka kredytowego (z wyłączeniem
reklasyfikacji)
(4)
-
-
-
(4)
-
-
-
-
-
Inne zmiany
6
-
-
-
6
1
-
-
-
1
Stan na koniec okresu
(1)
-
-
-
(1)
(1)
-
-
-
(1)
Wartość bilansowa netto na koniec
okresu
1 384
-
-
-
1 384
952
-
-
-
952
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
163
Pożyczki
1 stycznia - 31 grudnia 2021
1 stycznia - 31 grudnia 2020
Ko-
szyk 1
Ko-
szyk 2
Ko-
szyk 3
POCI
Razem
Ko-
szyk 1
Ko-
szyk 2
Ko-
szyk 3
POCI
Razem
Wartość bilansowa brutto
Stan na początek okresu
3 318
79
-
-
3 397
4 517
-
-
-
4 517
Ujęcie instrumentów w momencie
nabycia, powstania, udzielenia
1 418
-
-
-
1 418
1 173
-
-
-
1 173
Zmiana wyceny
(10)
2
-
-
(8)
56
-
-
-
56
Zmiany z tytułu sprzedaży,
wyłączenia lub wygaśnięcia
instrumentu
(1 204)
(6)
-
-
(1 210)
(2 349)
-
-
-
(2 349)
Reklasyfikacja do koszyka 2
-
-
-
-
-
(79)
79
-
-
-
Stan na koniec okresu
3 522
75
-
-
3 597
3 318
79
-
-
3 397
Oczekiwane straty kredytowe
Stan na początek okresu
(7)
(6)
-
-
(13)
(27)
-
-
-
(27)
Utworzenie odpisów dla
instrumentów nowo nabytych,
powstałych, udzielonych
(1)
-
-
-
(1)
(5)
-
-
-
(5)
Zmiany z tytułu wyceny lub poziomu
ryzyka kredytowego (z wyłączeniem
reklasyfikacji)
1
-
-
-
1
3
-
-
-
3
Zmiany z tytułu sprzedaży,
wyłączenia lub wygaśnięcia
instrumentu
2
-
-
-
2
16
-
-
-
16
Reklasyfikacja do koszyka 2
-
-
-
-
-
6
(6)
-
-
-
Stan na koniec okresu
(5)
(6)
-
-
(11)
(7)
(6)
-
-
(13)
Wartość bilansowa netto na koniec
okresu
3 517
69
-
-
3 586
3 311
73
-
-
3 384
Należności
1 stycznia -
31 grudnia 2021
1 stycznia -
31 grudnia 2020
Wartość bilansowa brutto
Stan na początek okresu
7 333
6 825
Zmiany w okresie
3 242
508
Stan na koniec okresu
10 575
7 333
Oczekiwane straty kredytowe
Stan na początek okresu
(1 087)
(1 088)
Zmiany w okresie
(70)
1
Stan na koniec okresu
(1 157)
(1 087)
Wartość bilansowa netto na koniec okresu
9 418
6 246
39. Środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych
39.1 Zasady rachunkowości
Środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych obejmują między innymi środki pieniężne w kasie oraz na bieżących
rachunkach bankowych, w tym na rachunku w NBP.
Środki pieniężne wykazuje się w wartości nominalnej.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
164
39.2 Środki pieniężne o ograniczonej możliwości dysponowania
W skonsolidowanym rachunku przepływów pieniężnych jako środki pieniężne o ograniczonej możliwości dysponowania
wykazano środki funduszy prewencyjnych zakładów ubezpieczeń oraz środki na wydzielonych rachunkach VAT (tzw. split
payment). Na gruncie polskich przepisów i opartych na nich wewnętrznych regulacjach spółek Grupy PZU, środki te mogą być
wydatkowane tylko w ściśle określonych celach w ramach działalności prewencyjnej lub rozliczeń z tytułu VAT.
39.3 Dane ilościowe
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty wykazane w sprawozdaniu z sytuacji finansowej oraz
w sprawozdaniu z przepływów pieniężnych
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Środki w banku centralnym
1)
2 480
1 098
Środki pieniężne w kasie i na rachunkach bankowych
6 967
6 841
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty wykazane w sprawozdaniu z sytuacji finansowej oraz
sprawozdaniu z przepływów pieniężnych, razem
9 447
7 939
1)
Kwota dotyczy rezerwy obowiązkowej utrzymywanej przez Pekao i Alior Bank na rachunku bieżącym w NBP, w wysokości zgodnej z decyzjami Rady Polityki
Pieniężnej.
40. Kapitały przypadające właścicielom jednostki dominującej
40.1 Kapitał podstawowy
Kapitał podstawowy ujmuje się w wysokości określonej w statucie jednostki dominującej i zarejestrowanej w Krajowym
Rejestrze Sądowym.
Wszystkie akcje zostały w pełni opłacone.
Stan na 31 grudnia 2021 i 31 grudnia 2020
Seria/
emisja
Rodzaj akcji
Rodzaj
uprzywile-
jowania
Rodzaj
ograni-
czenia
praw do
akcji
Liczba akcji
Wartość
serii/emisji
wg wartości
nominalnej
(w zł)
Sposób
pokrycia
kapitału
Data
rejestracji
Prawo do
dywidendy
(od daty)
A
na okaziciela
brak
brak
604 463 200
60 446 320
gotówka
23.01.1997
27.12.1991
B
na okaziciela
brak
brak
259 059 800
25 905 980
aport
31.03.1999
01.01.1999
Liczba akcji razem
863 523 000
Kapitał zakładowy razem
86 352 300
Strukturę akcjonariatu PZU oraz informacje o transakcjach dotyczących znacznych pakietów akcji PZU przedstawiono
w punkcie 3.
40.2 Podział zysku jednostki dominującej
W odniesieniu do podziału zysku za 2021 rok i za lata poprzednie, podziałowi podlega wyłącznie zysk wykazany w jednostkowym
sprawozdaniu finansowym PZU sporządzonym zgodnie z PSR.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
165
40.2.1.1. Podział zysku za 2020 rok
16 czerwca 2021 roku ZWZ PZU dokonało podziału zysku netto PZU za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku, w kwocie
1 919 mln zł powiększonego o kwotę 2 064 mln zł przeniesioną z kapitału zapasowego utworzonego z zysku netto za rok
zakończony 31 grudnia 2019 roku, to jest wynoszącego łączną kwotę 3 983 mln zł, w następujący sposób:
3 022 mln zł (to jest 3,50 zł na jedną akcję) przeznaczono na wypłatę dywidendy;
954 mln zł przeznaczono na kapitał zapasowy;
7 mln zł przeznaczono na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych.
Dzień dywidendy przypadał 15 września 2021 roku, a data wypłaty 6 października 2021 roku.
Uchwalony podział zysku był zgodny z Polityką kapitałową i dywidendową Grupy PZU na lata 2021 – 2024, przyjętą 24 marca
2021 roku oraz uwzględnia zalecenia zawarte w stanowisku KNF w sprawie polityki dywidendowej w 2021 roku z 16 grudnia 2020
roku.
40.2.1.2. Podział zysku za 2021 rok
Do dnia podpisania skonsolidowanego sprawozdania finansowego Zarząd PZU nie podjął uchwały w sprawie propozycji
podziału zysku za rok 2021.
40.3 Pozostałe kapitały
40.3.1. Zasady rachunkowości
Akcje własne nabyte i zatrzymane przez konsolidowane jednostki Grupy PZU wykazuje się w cenie nabycia.
W pozycji „Kapitał zapasowy” ujmuje się:
efekt dystrybucji zysku, zgodnie z regulacjami prawnymi kraju siedziby spółki (w Polsce zgodnie z postanowieniami
Kodeksu spółek handlowych) oraz statutów spółek Grupy PZU;
kapitał powstały przy sprzedaży nieruchomości inwestycyjnych, uprzednio przeniesionych z nieruchomości własnych,
zgodnie z zasadami opisanymi w punkcie 32;
różnicę pomiędzy zmianą wartości udziału niekontrolującego a wartością godziwą zapłaty w transakcjach z udziałowcami
niekontrolującymi.
W pozycji „Kapitał z aktualizacji wyceny” ujmowane są skutki:
przeszacowania aktywów finansowych zaliczonych do kategorii aktywów wycenianych w wartości godziwej przez inne
całkowite dochody;
przeszacowania wartości nieruchomości do ich wartości godziwej na dzień ich przekwalifikowania z nieruchomości
wykorzystywanych na własne potrzeby do nieruchomości inwestycyjnych;
wyceny instrumentów zabezpieczających, w części stanowiącej efektywne zabezpieczenie przepływów pieniężnych;
po uwzględnieniu korespondującej zmiany aktywów lub rezerwy z tytułu podatku odroczonego.
Pozycja „Zyski i straty aktuarialne dotyczące rezerw pracowniczych” obejmuje kwoty wynikające ze wzrostu lub obniżenia
wartości bieżącej zobowiązań z tytułu określonych świadczeń na skutek zmian założeń aktuarialnych i korekt założeń
aktuarialnych ex post – demograficznych (np. umieralności, wskaźnika rotacji pracowników) oraz finansowych (np. stopy
dyskontowej czy prognozowanej stopy wzrostu wynagrodzeń).
„Różnice kursowe z przeliczenia” zawierają różnice powstałe na skutek przeliczeń danych finansowych podmiotów
zagranicznych według kursów walutowych, zgodnie z zasadami opisanymi w punkcie 5.5.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
166
40.3.2. Dane ilościowe
Pozostałe kapitały
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Akcje własne
(5)
(9)
Kapitał zapasowy
14 816
15 848
Sprzedaż akcji powyżej ich wartości nominalnej
538
538
Podział wyników spółek Grupy PZU
14 220
15 264
Pozostały
58
46
Kapitał z aktualizacji wyceny
(1 140)
891
Wycena instrumentów dłużnych wycenianych w wartości godziwej przez inne
całkowite dochody
(305)
888
Wycena instrumentów kapitałowych wycenianych w wartości godziwej przez inne
całkowite dochody
(223)
(262)
Reklasyfikacja nieruchomości z rzeczowych aktywów trwałych do inwestycyjnych
66
71
Zabezpieczenie przepływów pieniężnych
(678)
194
Pozostałe kapitały rezerwowe
600
295
Zyski i straty aktuarialne dotyczące rezerw pracowniczych
3
3
Różnice kursowe z przeliczenia
69
65
LD
90
94
Balta
29
31
PZU Ukraina
(45)
(54)
PZU Ukraina Życie
(12)
(12)
Pozostałe
7
6
Pozostałe kapitały, razem
14 343
17 093
41. Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe
41.1 Zasady rachunkowości
41.1.1. Ubezpieczenia majątkowe i osobowe
Rezerwa składek i rezerwa na ryzyka niewygasłe
Rezerwę składek ustala się na koniec każdego okresu sprawozdawczego metodą indywidualną, z dokładnością do jednego dnia.
Rezerwę na ryzyka niewygasłe tworzy się jako uzupełnienie do rezerwy składek, na pokrycie przyszłych odszkodowań, świadczeń
i kosztów, z uwzględnieniem odroczonych kosztów akwizycji, w odniesieniu do umów ubezpieczenia, które nie wygasają
z ostatnim dniem okresu sprawozdawczego. Kalkulację rezerwy na ryzyka niewygasłe przeprowadza się dla grup ubezpieczeń na
koniec każdego okresu sprawozdawczego.
Ogólną kwotę rezerwy na ryzyka niewygasłe ustala się dla tych grup, dla których wskaźnik szkodowo-kosztowy jest większy niż
100%, jako różnicę pomiędzy iloczynem rezerwy składek i wskaźnika szkodowo-kosztowego a rezerwą składek – dotyczącymi
tego samego okresu ubezpieczenia.
Rezerwa na niewypłacone odszkodowania i świadczenia
Rezerwa na niewypłacone odszkodowania i świadczenia obejmuje:
rezerwę na niewypłacone odszkodowania i świadczenia za szkody i wypadki zaistniałe i zgłoszone do końca okresu
sprawozdawczego;
rezerwę na szkody i wypadki zaistniałe do końca okresu sprawozdawczego i niezgłoszone;
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
167
rezerwę na koszty likwidacji szkód.
RBNP ustala się w wysokości określonej metodą indywidualną przez komórki likwidacji szkód lub też, jeśli posiadane informacje
nie pozwalają na ocenę wysokości rezerwy, w wysokości średniej szkody ustalonej metodą aktuarialną. Utworzona rezerwa
uwzględnia udział własny ubezpieczonego, oczekiwany wzrost cen towarów i usług naprawczych i nie może przekraczać sumy
ubezpieczenia lub sumy gwarancyjnej. Rezerwę aktualizuje się niezwłocznie po uzyskaniu informacji mających wpływ na jej
wysokość, metodą indywidualnej oceny lub szacunku szkód i świadczeń.
IBNR tworzy się na szkody i świadczenia niezgłoszone do dnia bilansowego, na który tworzona jest rezerwa. IBNR wylicza się przy
wykorzystaniu metod analizy trójkątów szkód: uogólnionej metody Chain Ladder, a w przypadku niewielkiej liczby lub wartości
szkód - metody Bornhuettera-Fergusona w podziale na lata, w których powstały szkody. Podstawą do wyliczeń są roczne
trójkąty zarówno szkód wypłaconych, jak i szkód zgłoszonych. Dla ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy
pojazdów mechanicznych dla klienta masowego rezerwa IBNR ustalana jest na podstawie wielokrotnych symulacji modelu
rozwoju szkód (tzw. bootstrap), w celu uzyskania oszacowania rozkładu przyszłych odszkodowań i świadczeń.
Rezerwę na bezpośrednie koszty likwidacji dla szkód zgłoszonych ustala się indywidualnie dla każdej szkody, zaś dla szkód
zaistniałych i niezgłoszonych – przy wykorzystaniu uogólnionej metody Chain Ladder (na podstawie analizy trójkątów kosztów
w podziale na lata, w których powstały szkody).
Rezerwę na pośrednie koszty likwidacji szkód tworzy się metodą aktuarialną jako iloczyn wskaźnika udziału pośrednich kosztów
likwidacji w wypłaconych odszkodowaniach oraz bezpośrednich kosztach likwidacji szkód i sumy rezerwy na szkody zgłoszone
i niewypłacone, rezerwy na szkody i wypadki zaistniałe i niezgłoszone oraz rezerwy na bezpośrednie koszty likwidacji szkód.
Rezerwy I i II oraz rezerwę na koszty likwidacji szkód ujmuje się w wartości nominalnej, tj. bez ich dyskontowania.
Rezerwa na skapitalizowaną wartość rent
Rezerwę na skapitalizowaną wartość rent wylicza się indywidualnie, jako wartość obecną renty (dożywotniej lub czasowej),
płatnej z góry.
Rezerwa na skapitalizowaną wartość rent pochodzących ze szkód zaistniałych i nieujawnionych jako renty do dnia, na który
ustala się rezerwę (tj. rezerwa IBNR na renty), tworzona jest na podstawie przewidywanej liczby nowych rent oraz przewidywanej
przeciętnej wartości przyszłych rent.
Test adekwatności rezerw
W ubezpieczeniach majątkowych i osobowych test adekwatności rezerw nie jest wymagany, jednakże przy sporządzaniu
skonsolidowanego sprawozdania finansowego, przeprowadzana jest procedura analogiczna do testu adekwatności rezerw
w ubezpieczeniach na życie, mająca na celu weryfikację wystarczalności rezerw szkodowych w ramach poszczególnych
produktów. Wykorzystuje się przy tym aktualnie obserwowane trendy dotyczące wypadkowości, tempa zgłaszania szkód
i wypłat odszkodowań. Jeśli oszacowania uwzględniające aktualne trendy są wyższe od rezerw szkodowych, rezerwy
podnoszone są do wysokości tych oszacowań.
Mechanizm tworzenia rezerwy na ryzyka niewygasłe w ubezpieczeniach majątkowych i osobowych odpowiada minimalnym
wymaganiom dla testu adekwatności rezerw.
41.1.2. Ubezpieczenia na życie
Rezerwa składek i rezerwa na ryzyka niewygasłe
Rezerwę składek tworzy się jako tę część składki przypisanej, która przypada na przyszłe okresy sprawozdawcze proporcjonalnie
do okresu, na który składka jest przypisana.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
168
Rezerwę na ryzyka niewygasłe tworzy się dla rocznych odnawialnych ubezpieczeń, w których wystąpił deficyt przyszłych składek,
w stosunku do oczekiwanych świadczeń i innych wypływów (kosztów i prowizji). Rezerwę tworzy się zbiorczo dla całego portfela
ubezpieczeń, jako wartość oczekiwanej przyszłej straty w okresie odpowiedzialności.
Rezerwa ubezpieczeń na życie
Rezerwy ubezpieczeń na życie określa się metodami aktuarialnymi prospektywnymi, indywidualnie dla każdej umowy
ubezpieczenia przy zastosowaniu tzw. metody składki netto (ang. net premium reserves) i odpowiadają różnicy pomiędzy:
oczekiwaną wartością bieżącą gwarantowanych świadczeń, jakie mogą wyniknąć w związku z udzieloną ochroną
ubezpieczeniową;
wartością bieżącą oczekiwanych składek, jakie do końca obowiązywania tych umów będą jeszcze opłacone.
W ubezpieczeniach związanych z ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi rezerwę ubezpieczeń na życie tworzy się w celu
pokrycia bieżących świadczeń z tytułu udzielonej ochrony ubezpieczeniowej ponad wartość środków zgromadzonych
w funduszu i odpowiada części pobranych opłat z tytułu udzielonej ochrony ubezpieczeniowej przypadającej na przyszłe okresy
sprawozdawcze.
W kalkulacji rezerw ubezpieczeń na życie uwzględnia się również narzuty na koszty, zaś samych rezerw nie pomniejsza się
o wartość odroczonych kosztów akwizycji.
Rezerwa dla ubezpieczeń na życie jeżeli ryzyko lokaty ponosi ubezpieczający
Rezerwy dla ubezpieczeń na życie jeżeli ryzyko lokaty ponosi ubezpieczający tworzy się w wysokości wartości lokaty dokonanej
zgodnie z postanowieniami zawartej umowy.
Rezerwa na niewypłacone odszkodowania i świadczenia
Rezerwę na niewypłacone odszkodowania i świadczenia tworzy się niezależnie na:
świadczenia zgłoszone niewypłacone – metodą indywidualną, a w przypadku braku możliwości oceny wysokości
świadczenia (jeżeli występowanie świadczeń jest zjawiskiem masowym) metodą średniej wysokości świadczenia
z ostatniego kwartału poprzedzającego kwartał sprawozdawczy;
świadczenia zaistniałe niezgłoszone – metodą ryczałtową jako procent świadczeń wypłaconych za okres ostatnich
dwunastu miesięcy.
Rezerwa na niewypłacone odszkodowania i świadczenia obejmuje również rezerwę na koszty likwidacji świadczeń.
Rezerwy na premie i rabaty dla ubezpieczonych
Rezerwę tworzy się w wysokości uwzględniającej przewidywane kwoty, o które będą powiększane przyszłe świadczenia lub
pomniejszane przyszłe składki, zgodnie z aktualną metodą przyznawania premii i rabatów.
Pozostałe rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe
Pozostałe rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe w ubezpieczeniach na życie obejmują:
rezerwę na rewaloryzację świadczeń z ubezpieczeń jednostkowych na życie i rent przejętych z Państwowego Zakładu
Ubezpieczeń;
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
169
rezerwę na prowadzone procesy sądowe oraz świadczenia w związku z orzeczeniami sądowymi (na podstawie art. 358 § 3
ustawy z 23 kwietnia 1964 roku Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2019 roku poz. 1145 z późn. zm.) w sprawie zmiany wysokości
lub sposobu spełnienia świadczenia pieniężnego;
wartość rezerwy wyznaczono w oparciu o wartość oczekiwanych przyszłych dodatkowych świadczeń wynikających ze
spraw sądowych i ugód. Wartość tych świadczeń ustalono poprzez ekstrapolację historycznego trendu świadczeń,
oszacowanego na bazie liczby zakończonych procesów sądowych i ugód oraz wartości zasądzonych kwot;
rezerwę na wypadek wystąpienia niskich stóp procentowych - związaną z przewidywanym obniżeniem się rentowności
aktywów stanowiących pokrycie rezerw ubezpieczeń na życie dla tradycyjnych indywidualnych ubezpieczeń na życie
i zaopatrzenia dzieci oraz rent. Rezerwa tworzona jest metodą aktuarialną indywidualnie dla każdej umowy ubezpieczenia
w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy:
wysokością rezerw matematycznych ustalonych przy użyciu odpowiednich formuł matematycznych i zastosowaniu
zmodyfikowanych stóp technicznych uwzględniających przewidywaną ich obniżkę w przyszłości oraz
wysokością rezerw matematycznych ustalonych zgodnie z obowiązującymi regulaminami tworzenia rezerw, przy
oryginalnej stopie technicznej, jaka miała zastosowanie w taryfikacji tych produktów.
Testy adekwatności rezerw
Na koniec każdego roku, dla poszczególnych produktów portfela ubezpieczeń na życie, dokonuje się porównania wysokości
rezerw techniczno–ubezpieczeniowych ujętych w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym z wartością obecną przyszłych
oczekiwanych przepływów pieniężnych tj. wartością ekonomiczną zobowiązań. Prognozy tych przepływów obejmują przychody
z tytułu składek, wydatki z tytułu świadczeń, kosztów, prowizji i są wyznaczane w oparciu o szereg założeń dotyczących:
śmiertelności, szkodowości, rezygnacji, kosztów obsługi, krzywych stóp zwrotu oraz innych specyficznych dla danego produktu
założeń (np. indeksacji).
Wykorzystywane do prognoz przepływów pieniężnych założenia o przewidywanym przyszłym poziomie śmiertelności,
szkodowości, rezygnacji oraz inne specyficzne dla danego produktu założenia są co roku weryfikowane i aktualizowane
w oparciu o bieżące doświadczenia oraz obserwowane trendy. Wraz z oceną dotyczącą ich dalszego kształtowania stanowią
najlepsze oczekiwanie (ang. best estimate assumption) w zakresie dalszego rozwoju śmiertelności, szkodowości, rezygnacji itd.
Przyszłe indeksacje sum ubezpieczeń i składek, wynikające z prawa do udziału w zyskach, określonego jako nadwyżka
osiągniętych stóp zwrotu z lokat ponad stopę techniczną, oparte są na prognozie przyszłych stóp zwrotu z obecnego portfela
aktywów na pokrycie rezerw dla tych produktów wraz z przewidywanymi w przyszłości ich reinwestycjami przy aktualnej
strukturze terminowej stóp procentowych, tj. zgodnie z aktualnymi oczekiwaniami rynkowymi.
Prognozy przyszłych kosztów dokonuje się w oparciu o przewidywaną liczbę umów pozostających w portfelu w kolejnych
okresach i średni jednostkowy koszt obsługi przypadający na umowę. Założenia dotyczące kosztów jednostkowych ustalane są
w oparciu o przewidywane przyszłe koszty utrzymania i obsługi portfela wraz z kosztami zarządzania aktywami oraz kosztami
likwidacji szkód. Przyjmuje się, że jednostkowe koszty obsługi podlegają zwiększeniu w kolejnych latach projekcji o wskaźnik
wzrostu kosztów. Wysokość przyszłych prowizji ustalana jest w oparciu o umówione stawki prowizyjne dla poszczególnych
umów w kolejnych latach ich obowiązywania.
Do określenia wartości obecnej przyszłych przepływów finansowych wykorzystywane są czynniki dyskonta ustalone w oparciu
o nieskorygowaną rentowność polskich obligacji skarbowych zgodnie z ich aktualnymi notowaniami rynkowymi.
W ramach testu porównuje się obecną wartość prognozowanych przepływów pieniężnych z wysokością rezerw wykazywaną na
koniec każdego roku. W przypadku stwierdzenia niewystarczalności rezerw w stosunku do wartości zdyskontowanych
przepływów wprowadza się zmiany do dotychczasowych zasad wyznaczania rezerw, dokonując tym samym korekty ich
wartości.
Celem testu adekwatności rezerw jest ocena wystarczalności wartości rezerw techniczno-ubezpieczeniowych ujętych
w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym, a nie ocena adekwatności poszczególnych założeń. Test adekwatności rezerw
nie prowadzi więc do bezpośredniej identyfikacji stopnia wystarczalności lub nieadekwatności poszczególnych założeń
przyjętych w oszacowaniu rezerw techniczno-ubezpieczeniowych.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
170
41.1.3. Udział reasekuratorów
Udział reasekuratorów w rezerwie składek, rezerwie na ryzyka niewygasłe, rezerwach na niewypłacone odszkodowania
i świadczenia ustala się w wysokości zgodnej z warunkami odpowiednich umów reasekuracyjnych.
Udział reasekuratorów w odszkodowaniach i świadczeniach ustala się dla tych grup ubezpieczeń, dla których istnieje pokrycie
reasekuracyjne, w takiej części, w jakiej reasekuratorzy uczestniczą w odszkodowaniach i świadczeniach, zgodnie
z odpowiednimi umowami reasekuracyjnymi.
41.2 Szacunki i założenia
Grupa PZU prowadzi ciągły monitoring zdarzeń ubezpieczeniowych, w szczególności powiązanych z pandemią COVID-19. Na
podstawie prowadzonych analiz Grupa PZU zawiązała rezerwę na ryzyka niewygasłe w grupowych ubezpieczeniach na życie
oraz dostosowała wartość rezerwy IBNR do podwyższonego, obserwowanego pod koniec 2021 roku, poziomu zgonów,
wynikającego z kolejnej fali pandemii COVID-19.
41.2.1. Ubezpieczenia majątkowe i osobowe
Przy ustalaniu rezerw na niewypłacone odszkodowania i świadczenia uwzględnia się niepewność związaną
z zadośćuczynieniami w szkodach osobowych. W przypadku tego typu roszczeń zmiany w otoczeniu prawnym i nieugruntowane
orzecznictwo mogą wpływać na ostateczną wartość wypłaconych świadczeń.
Przy wyliczaniu rezerwy na skapitalizowaną wartość rent, przyszły wzrost średniej renty szacuje się na podstawie danych
historycznych z uwzględnieniem innych informacji mogących mieć wpływ na przyszły wzrost rent (przykładowo wzrost
świadomości ubezpieczeniowej, zmiany legislacyjne, itp.).
Zarówno na 31 grudnia 2021 roku, jak i na 31 grudnia 2020 roku dla wszystkich rent przyjęto stopę dyskonta na poziomie
-0,3%.
Dla rent dożywotnich okres, przez jaki renta będzie wypłacana ustala się na podstawie publicznie dostępnych statystyk
(w Polsce – PTTŻ). Dodatkowo, przy ustalaniu rezerwy na skapitalizowaną wartość rent uwzględnia się koszt przyszłej ich obsługi
w wysokości 3% wartości wypłacanych świadczeń.
Szacowaną wartość ostateczną wypłacanych odszkodowań i świadczeń w trójkątach rozwoju rezerw, a także analizę wrażliwości
wyniku netto oraz kapitałów własnych na zmianę założeń wykorzystywanych przy wyliczaniu rezerwy na skapitalizowaną
wartość rent zaprezentowano w punkcie 7.5.2.1.
41.2.2. Ubezpieczenia na życie
Wysokość rezerw ubezpieczeń na życie odpowiada wartości zobowiązań wynikających z zawartych umów ubezpieczeń. Ustalana
jest jako różnica pomiędzy wartością bieżącą oczekiwanych świadczeń, a wartością bieżącą oczekiwanych składek. W kalkulacji
rezerw uwzględnia się wszystkie świadczenia oraz składki przewidziane w umowach jako kontraktowe zobowiązania
i należności, bez względu na fakt, czy umowa będzie przez ubezpieczającego realizowana do końca umówionego okresu, czy
będzie przez niego wypowiedziana. Przyjęte założenia dotyczące częstotliwości występowania zdarzeń objętych ochroną
ubezpieczeniową, tj. śmiertelność, zachorowalność i wypadkowość ustala się na podstawie publicznie dostępnych statystyk,
w Polsce przykładowo PTTŻ lub w oparciu o statystyki własne opracowane na podstawie danych historycznych
z poszczególnych grup produktów znajdujących się w portfelu.
Założenia stosowane w kalkulacji rezerw ubezpieczeń na życie określa się odrębnie dla poszczególnych produktów
ubezpieczeniowych w momencie ustalania taryf składek i wprowadzenia danego produktu do sprzedaży. Założenia te obarczone
są naturalną niepewnością wynikającą z długiego horyzontu czasowego. Jednocześnie, co roku poszczególne przyjmowane
założenia są weryfikowane pod względem ich adekwatności. Analizie poddawane są dane w szczególności pod kątem
zachowania całego portfela, a nie pojedynczych przypadków. W przypadku stwierdzenia nieadekwatności danego założenia, jest
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
171
ono weryfikowane i zmieniane, co bezpośrednio prowadzi do zmiany wysokości zobowiązań prezentowanych
w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym.
W kalkulacji rezerw techniczno-ubezpieczeniowych Grupa PZU wykorzystuje m. in. PTTŻ lub inne, dostępne publicznie
statystyki. Dla portfela ubezpieczeń grupowych i kontynuowanych w kalkulacji rezerw przyjmowane są również założenia
dotyczące prawdopodobieństw posiadania współubezpieczonych (małżonka, rodziców i teściów). Założenia te, z uwagi na ich
długoterminowy charakter, obarczone są naturalną niepewnością, co do faktycznego rozwoju portfela.
Dla współczynnika śmiertelności zastosowano PTTŻ z 2018 roku z dodatkowymi narzutami dla głównych ubezpieczonych
(uzależnionymi od wieku ubezpieczonego).
W kalkulacji rezerw dla portfela ubezpieczeń grupowych Grupa PZU stosuje metodę indywidualną.
Dla portfela ubezpieczeń grupowych, będących ubezpieczeniami rocznymi odnawialnymi Grupa PZU utworzyła rezerwę na
ryzyka niewygasłe, która ma na celu pokrycie deficytu przyszłych składek w stosunku do oczekiwanych świadczeń i innych
wypływów (kosztów i prowizji), powstałego z tytułu zwiększonej śmiertelności spowodowanej pandemią COVID-19.
Analizę wrażliwości wyniku netto oraz kapitałów własnych na zmianę założeń wykorzystywanych przy wyliczaniu rezerw
technicznych w ubezpieczeniach na życie zaprezentowano w punkcie 7.5.2.2.
41.3 Dane ilościowe
Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
brutto
udział
reaseku-
ratorów
udział
własny
brutto
udział
reaseku-
ratorów
udział
własny
Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe w ubezpieczeniach
majątkowych i osobowych
26 881
(2 539)
24 342
25 276
(2 100)
23 176
Rezerwa składek
9 423
(1 139)
8 284
8 645
(924)
7 721
Rezerwa na pokrycie ryzyka niewygasłego
42
-
42
32
-
32
Rezerwy na niewypłacone odszkodowania i świadczenia
11 039
(1 119)
9 920
10 371
(903)
9 468
- na szkody zgłoszone
4 024
(966)
3 058
3 590
(738)
2 852
- na szkody niezgłoszone(IBNR)
4 748
(129)
4 619
4 573
(146)
4 427
- na koszty likwidacji szkód
2 267
(24)
2 243
2 208
(19)
2 189
Rezerwa na skapitalizowaną wartość rent
6 371
(280)
6 091
6 226
(273)
5 953
Rezerwy na premie i rabaty dla ubezpieczonych
6
(1)
5
2
-
2
Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe w ubezpieczeniach
na życie
23 292
(1)
23 291
23 195
(1)
23 194
Rezerwa składek
113
(1)
112
106
(1)
105
Rezerwa na pokrycie ryzyka niewygasłego
25
-
25
51
-
51
Rezerwa ubezpieczeń na życie
16 345
-
16 345
16 309
-
16 309
Rezerwy na niewypłacone odszkodowania i świadczenia
676
-
676
613
-
613
- na szkody zgłoszone
163
-
163
175
-
175
- na szkody niezgłoszone(IBNR)
508
-
508
433
-
433
- na koszty obsługi świadczeń
5
-
5
5
-
5
Rezerwy na premie i rabaty dla ubezpieczonych
6
-
6
6
-
6
Pozostałe rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe
164
-
164
190
-
190
Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe dla ubezpieczeń na
życie, jeżeli ryzyko lokaty ponosi ubezpieczający
5 963
-
5 963
5 920
-
5 920
Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe, razem
50 173
(2 540)
47 633
48 471
(2 101)
46 370
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
172
41.3.1. Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe w ubezpieczeniach majątkowych i osobowych
Rezerwy wg klas rachunkowych określonych w dziale II
załącznika do ustawy o działalności ubezpieczeniowej
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
brutto
udział
reaseku-
ratorów
udział
własny
brutto
udział
reaseku-
ratorów
udział
własny
Następstwa wypadków i choroba (grupa 1 i 2)
1 014
(125)
889
708
(23)
685
Komunikacyjne - odpowiedzialność cywilna (grupa 10)
15 314
(670)
14 644
15 030
(643)
14 387
Komunikacyjne pozostałe (grupa 3)
3 248
(35)
3 213
3 006
(30)
2 976
Morskie, lotnicze i transportowe (grupy 4, 5, 6, 7)
177
(78)
99
169
(82)
87
Od ognia i innych szkód majątkowych (grupy 8 i 9)
3 308
(1 020)
2 288
2 797
(794)
2 003
Odpowiedzialność cywilna (grupy 11,12,13)
2 721
(259)
2 462
2 519
(187)
2 332
Kredyt i gwarancje (grupy 14,15)
251
(131)
120
237
(105)
132
Świadczenie pomocy (grupa 18)
430
(1)
429
375
(2)
373
Ochrona prawna (grupa 17)
23
-
23
20
-
20
Pozostałe (grupa 16)
395
(220)
175
415
(234)
181
Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe, razem
26 881
(2 539)
24 342
25 276
(2 100)
23 176
Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe w ubezpieczeniach
majątkowych i osobowych
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
brutto
udział
reaseku-
ratorów
udział
własny
brutto
udział
reaseku-
ratorów
udział
własny
Krótkoterminowe
5 669
(646)
5 023
5 216
(550)
4 666
Długoterminowe
21 212
(1 893)
19 319
20 060
(1 550)
18 510
Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe, razem
26 881
(2 539)
24 342
25 276
(2 100)
23 176
Jako rezerwy długoterminowe wykazano rezerwy, z których prognozowane przepływy pieniężne nastąpią po upływie więcej niż
12 miesięcy od zakończenia okresu sprawozdawczego, czyli od 31 grudnia 2021 roku.
Zmiana stanu rezerw
Zmiana stanu rezerwy składek w ubezpieczeniach
majątkowych i osobowych
1 stycznia - 31 grudnia 2021
1 stycznia - 31 grudnia 2020
brutto
udział
reaseku-
ratorów
udział
własny
brutto
udział
reaseku-
ratorów
udział
własny
Stan na początek okresu
8 645
(924)
7 721
8 765
(856)
7 909
Wzrost (spadek) rezerw dotyczących polis zawartych w roku
bieżącym
8 466
(785)
7 681
7 684
(732)
6 952
Wzrost (spadek) rezerw dotyczących polis zawartych w latach
poprzednich
(7 696)
572
(7 124)
(7 851)
659
(7 192)
Różnice kursowe w okresie
8
(2)
6
47
5
52
Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe, razem
9 423
(1 139)
8 284
8 645
(924)
7 721
Zmiana stanu rezerwy na pokrycie ryzyka niewygasłego
1 stycznia - 31 grudnia 2021
1 stycznia - 31 grudnia 2020
brutto
udział
reaseku-
ratorów
udział
własny
brutto
udział
reaseku-
ratorów
udział
własny
Stan na początek okresu
32
-
32
14
-
14
Wzrost (spadek) rezerw dotyczących polis zawartych w roku
bieżącym
31
-
31
26
-
26
Wzrost (spadek) rezerw dotyczących polis zawartych w latach
poprzednich
(21)
-
(21)
(10)
-
(10)
Różnice kursowe w okresie
-
-
-
2
-
2
Stan na koniec okresu
42
-
42
32
-
32
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
173
Zmiana stanu rezerw na niewypłacone odszkodowania i
świadczenia w ubezpieczeniach majątkowych i osobowych
1 stycznia - 31 grudnia 2021
1 stycznia - 31 grudnia 2020
brutto
udział
reaseku-
ratorów
udział
własny
brutto
udział
reaseku-
ratorów
udział
własny
Stan na początek okresu
10 371
(903)
9 468
9 676
(785)
8 891
Wypłacone świadczenia dotyczące szkód zaistniałych w latach
poprzednich, w tym:
(2 546)
89
(2 457)
(2 964)
282
(2 682)
- wypłacone odszkodowania
(2 138)
87
(2 051)
(2 559)
278
(2 281)
- koszty likwidacji szkód
(408)
2
(406)
(405)
4
(401)
Wzrost (spadek) rezerw, w tym:
3 204
(298)
2 906
3 635
(406)
3 229
- dotyczących szkód zaistniałych w bieżącym roku
3 923
(280)
3 643
3 595
(217)
3 378
- dotyczących szkód zaistniałych w latach poprzednich
(719)
(18)
(737)
40
(189)
(149)
Pozostałe zmiany
-
(1)
(1)
-
(4)
(4)
Różnice kursowe w okresie
10
(6)
4
24
10
34
Stan na koniec okresu
11 039
(1 119)
9 920
10 371
(903)
9 468
Zmiana stanu rezerwy na skapitalizowaną wartość rent
w ubezpieczeniach majątkowych i osobowych
1 stycznia - 31 grudnia 2021
1 stycznia - 31 grudnia 2020
brutto
udział
reaseku-
ratorów
udział
własny
brutto
udział
reaseku-
ratorów
udział
własny
Stan na początek okresu
6 226
(273)
5 953
5 999
(215)
5 784
Wypłacone świadczenia dotyczące szkód zaistniałych w latach
poprzednich
(280)
11
(269)
(272)
7
(265)
Wzrost (spadek) rezerw dotyczących szkód zaistniałych
w latach poprzednich
104
(33)
71
196
(76)
120
Zmiany w założeniach wynikające ze zmiany stóp
technicznych
(9)
-
(9)
(10)
-
(10)
Wzrost rezerw dotyczących szkód zaistniałych w bieżącym
roku
330
15
345
305
12
317
Pozostałe zmiany
-
-
-
8
(1)
7
Stan na koniec okresu
6 371
(280)
6 091
6 226
(273)
5 953
41.3.2. Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe w ubezpieczeniach na życie
Zmiana stanu rezerwy ubezpieczeń na życie, rezerwy na
premie i rabaty oraz pozostałych rezerw techniczno-
ubezpieczeniowych - umowy ubezpieczeniowe
1 stycznia - 31 grudnia 2021
1 stycznia - 31 grudnia 2020
brutto
udział
reaseku-
ratorów
udział
własny
brutto
udział
reaseku-
ratorów
udział
własny
Stan na początek okresu
16 505
-
16 505
16 566
-
16 566
Wzrost (spadek) rezerw dotyczący polis zawartych w roku
bieżącym
1 384
-
1 384
357
-
357
Wzrost (spadek) rezerw dotyczący polis zawartych w latach
poprzednich
(1 388)
-
(1 388)
(409)
-
(409)
Różnice kursowe
14
-
14
(9)
-
(9)
Stan na koniec okresu
16 515
-
16 515
16 505
-
16 505
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
174
Zmiana stanu rezerw techniczno-ubezpieczeniowych dla
ubezpieczeń na życie, jeżeli ryzyko lokaty ponosi
ubezpieczający
1 stycznia - 31 grudnia 2021
1 stycznia - 31 grudnia 2020
brutto
udział
reaseku-
ratorów
udział
własny
brutto
udział
reaseku-
ratorów
udział
własny
Stan na początek okresu
5 920
-
5 920
5 578
-
5 578
Zwiększenia funduszu z tytułu składek
1 193
-
1 193
1 273
-
1 273
Pobrane opłaty
(104)
-
(104)
(105)
-
(105)
Przychody z lokat funduszu
(75)
-
(75)
354
-
354
Zmniejszenia funduszu z tytułu świadczeń, wykupów, itp.
(921)
-
(921)
(1 143)
-
(1 143)
Pozostałe zmiany
(50)
-
(50)
(37)
-
(37)
Stan na koniec okresu
5 963
-
5 963
5 920
-
5 920
Zmiana stanu rezerw na niewypłacone odszkodowania
i świadczenia
1 stycznia - 31 grudnia 2021
1 stycznia - 31 grudnia 2020
brutto
udział
reaseku-
ratorów
udział
własny
brutto
udział
reaseku-
ratorów
udział
własny
Stan na początek okresu
613
-
613
622
-
622
Wykorzystanie rezerw szkodowych w ciągu roku
(613)
-
(613)
(620)
-
(620)
Utworzenie rezerw szkodowych w ciągu roku
676
-
676
611
-
611
Stan na koniec okresu
676
-
676
613
-
613
42. Zobowiązania podporządkowane
42.1 Zasady rachunkowości
Zobowiązania podporządkowane ujmuje się w sprawozdaniu z sytuacji finansowej w momencie, gdy jednostka Grupy PZU staje
się stroną wiążącego kontraktu, z którego wynika, że ponosi ryzyko związane z instrumentem finansowym.
W kolejnych okresach zobowiązania podporządkowane wycenia się w zamortyzowanym koszcie.
Zobowiązania podporządkowane (lub ich części) wyłącza się ze skonsolidowanego sprawozdania z sytuacji finansowej, gdy
obowiązek określony w umowie został wypełniony, umorzony lub wygasł.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
175
42.2 Dane ilościowe
Wartość
nominalna
Waluta
Oprocentowanie
Data emisji/
Data wykupu
Wartość
bilansowa
31 grudnia
2021
Wartość
bilansowa
31 grudnia
2020
Zobowiązania zaliczane do funduszy własnych PZU
Obligacje
podporządkowane PZU
2 250
PLN
WIBOR 6M + marża
30 czerwca 2017 / 29 lipca 2027
2 266
2 265
Zobowiązania zaliczane do funduszy własnych Pekao
Obligacje serii A
1 250
PLN
WIBOR 6M + marża
30 października 2017 /
29 października 2027
1 255
1 254
Obligacje serii B
550
PLN
WIBOR 6M + marża
15 października 2018 /
16 października 2028
553
552
Obligacje serii C
200
PLN
WIBOR 6M + marża
15 października 2018 /
14 października 2033
201
201
Obligacje serii D
350
PLN
WIBOR 6M + marża
4 czerwca 2019 /4 czerwca 2031
351
350
Obligacje serii D1
400
PLN
WIBOR 6M + marża
4 grudnia 2019 /4 czerwca 2031
401
401
Zobowiązania zaliczane do funduszy własnych Alior Banku
Obligacje serii F
322
PLN
WIBOR 6M+ marża
26 września 2014 / 26 września 2024
225
224
Obligacje serii G
193
PLN
WIBOR 6M + marża
31 marca 2015 / 31 marca 2021
-
195
Obligacje serii I oraz I1
183
PLN
WIBOR 6M+ marża
4 grudnia 2015 / 6 grudnia 2021
-
147
Obligacje serii K oraz K1
600
PLN
WIBOR 6M+ marża
20 października 2017 /
20 października 2025
604
604
Obligacje Meritum Bank
serii B
67
PLN
WIBOR 6M+ marża
29 kwietnia 2013 / 29 kwietnia 2021
-
68
Obligacje serii EUR001
10
EUR
LIBOR 6M+ marża
4 lutego 2016 / 4 lutego 2022
47
47
Obligacje serii P1A
150
PLN
WIBOR 6M+ marża
27 kwietnia 2016 / 16 maja 2022
151
151
Obligacje serii P1B
70
PLN
WIBOR 6M+ marża
29 kwietnia 2016 / 16 maja 2024
70
70
Obligacje serii P2A
150
PLN
WIBOR 6M+ marża
14 grudnia 2017 / 29 grudnia 2025
150
150
Zobowiązania podporządkowane
6 274
6 679
Niższa wartość bilansowa zobowiązań podporządkowanych w stosunku do wartości nominalnej wynika z faktu, iż część
wyemitowanych przez Alior Bank obligacji została objęta przez konsolidowane fundusze inwestycyjne.
Zobowiązania podporządkowane wg wymagalności
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Do 1 roku
198
410
Powyżej 1 roku do 5 lat
1 049
1 246
Powyżej 5 lat
5 027
5 023
Zobowiązania podporządkowane wg wymagalności, razem
6 274
6 679
43. Zobowiązania z tytułu emisji własnych dłużnych papierów wartościowych
43.1 Zasady rachunkowości
Zobowiązania z tytułu emisji własnych dłużnych papierów wartościowych ujmuje się w sprawozdaniu z sytuacji finansowej
w momencie, gdy jednostka Grupy PZU staje się stroną wiążącego kontraktu, z którego wynika, że ponosi ryzyko związane
z instrumentem finansowym.
W kolejnych okresach wycenia się je w zamortyzowanym koszcie.
Zobowiązania z tytułu emisji własnych dłużnych papierów wartościowych (lub ich części) wyłącza się ze skonsolidowanego
sprawozdania z sytuacji finansowej, gdy obowiązek określony w umowie został wypełniony, umorzony lub wygasł.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
176
43.2 Dane ilościowe
Zobowiązania z tytułu emisji własnych dłużnych papierów wartościowych
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Obligacje
4 154
4 597
Certyfikaty depozytowe
695
1 611
Listy zastawne
1 091
1 324
Zobowiązania z tytułu emisji własnych dłużnych papierów wartościowych, razem
5 940
7 532
Zobowiązania z tytułu emisji własnych dłużnych papierów wartościowych
wg wymagalności
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Do 1 roku
4 433
6 189
Powyżej 1 roku do 5 lat
1 042
1 051
Powyżej 5 lat
465
292
Zobowiązania z tytułu emisji własnych dłużnych papierów wartościowych
wg wymagalności, razem
5 940
7 532
44. Zobowiązania wobec banków
44.1 Zasady rachunkowości
Zobowiązania wobec banków ujmuje się w sprawozdaniu z sytuacji finansowej w momencie, gdy jednostka Grupy PZU staje się
stroną wiążącego kontraktu, z którego wynika, że ponosi ryzyko związane z instrumentem finansowym.
W kolejnych okresach wycenia się je w zamortyzowanym koszcie.
Zobowiązania wobec banków (lub ich części) wyłącza się ze skonsolidowanego sprawozdania z sytuacji finansowej, gdy
obowiązek określony w umowie został wypełniony, umorzony lub wygasł.
44.2 Dane ilościowe
Zobowiązania wobec banków
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Depozyty bieżące
821
914
Depozyty jednodniowe
3
1 826
Depozyty terminowe
1 893
123
Kredyty otrzymane
4 658
6 439
Pozostałe zobowiązania
95
449
Zobowiązania wobec banków, razem
7 470
9 751
Zobowiązania wobec banków wg wymagalności
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Do 1 roku
4 192
5 014
Powyżej 1 roku do 5 lat
2 417
3 744
Powyżej 5 lat
861
993
Zobowiązania wobec banków wg wymagalności, razem
7 470
9 751
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
177
45. Zobowiązania wobec klientów z tytułu depozytów
45.1 Zasady rachunkowości
Zobowiązania wobec klientów z tytułu depozytów ujmuje się w sprawozdaniu z sytuacji finansowej w momencie, gdy jednostka
Grupy PZU staje się stroną wiążącego kontraktu, z którego wynika, że ponosi ryzyko związane z instrumentem finansowym.
W kolejnych okresach wycenia się je w zamortyzowanym koszcie.
Zobowiązania wobec klientów z tytułu depozytów (lub ich części) wyłącza się ze skonsolidowanego sprawozdania z sytuacji
finansowej, gdy obowiązek określony w umowie został wypełniony, umorzony lub wygasł.
45.2 Dane ilościowe
Zobowiązania wobec klientów z tytułu depozytów
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Depozyty bieżące
241 112
210 212
Depozyty terminowe
23 067
30 849
Pozostałe zobowiązania
976
914
Zobowiązania wobec klientów z tytułu depozytów, razem
265 155
241 975
Zobowiązania wobec klientów z tytułu depozytów wg wymagalności
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Do 1 roku
264 563
241 238
Powyżej 1 roku do 5 lat
537
720
Powyżej 5 lat
55
17
Zobowiązania wobec klientów z tytułu depozytów wg wymagalności, razem
265 155
241 975
46. Inne zobowiązania
46.1 Zasady rachunkowości
Zobowiązania finansowe ujmuje się w sprawozdaniu z sytuacji finansowej w momencie, gdy jednostka Grupy PZU staje się
stroną wiążącego kontraktu, z którego wynika, iż ponosi ryzyko związane z instrumentem finansowym. W przypadku transakcji
zawieranych na zorganizowanym rynku, nabycie bądź sprzedaż zobowiązań finansowych ujmuje się w księgach w dacie
zawarcia transakcji.
Zobowiązanie finansowe (lub jego część) jest wyłączane ze skonsolidowanego sprawozdania z sytuacji finansowej, gdy
obowiązek określony w umowie został wypełniony, umorzony lub wygasł.
Do zobowiązań finansowych wycenianych w wartości godziwej przez wynik finansowy zaklasyfikowano w szczególności:
zobowiązania z tytułu pożyczek papierów wartościowych (krótka sprzedaż);
kontrakty inwestycyjne na rachunek i ryzyko klienta (unit-linked);
zobowiązania wobec uczestników konsolidowanych funduszy inwestycyjnych.
Do zobowiązań finansowych wycenianych w zamortyzowanym koszcie zaklasyfikowano w szczególności zobowiązania z tytułu
transakcji z przyrzeczeniem odkupu.
Ze względu na krótkoterminowy charakter, zobowiązania z tytułu dostaw i usług wykazuje się w wartości wymaganej zapłaty.
Koszty do zapłacenia wynikające ze świadczeń wykonanych na rzecz jednostek Grupy PZU przez kontrahentów zewnętrznych
lub z obowiązku wykonania świadczeń, których wartość można oszacować, mimo że data powstania zobowiązania nie jest
jeszcze znana wycenia się w kwocie szacowanych przyszłych przepływów pieniężnych.
Koszt urlopów pracowniczych uznaje się na bazie memoriałowej, stosując metodę zobowiązań. Zobowiązanie z tytułu urlopów
pracowniczych ustala się w oparciu o różnicę pomiędzy faktycznym stanem wykorzystania urlopów przez pracowników,
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
178
a stanem jaki istniałby, gdyby urlopy były wykorzystywane proporcjonalnie do upływu czasu w okresie, za które te urlopy
przysługują pracownikom.
46.2 Dane ilościowe
Inne zobowiązania
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Zobowiązania wyceniane w wartości godziwej
1 333
1 389
Zobowiązania z tytułu pożyczek papierów wartościowych (krótka sprzedaż)
686
851
Kontrakty inwestycyjne na rachunek i ryzyko klienta (unit-linked)
267
268
Zobowiązania wobec uczestników konsolidowanych funduszy inwestycyjnych
380
265
Zobowiązanie z tytułu rozliczenia nabycia akcji Tomma Diagnostyka Obrazowa SA
-
5
Koszty do zapłacenia
2 230
1 963
Zarachowane koszty prowizji agencyjnej
381
359
Zarachowane koszty wynagrodzeń
750
609
Zarachowane koszty reasekuracji
725
731
Pozostałe
374
264
Przychody pobierane z góry
502
395
Pozostałe zobowiązania
9 138
8 687
Zobowiązania z tytułu transakcji z przyrzeczeniem odkupu
1 207
1 154
Zobowiązania z tytułu leasingu
992
1 064
Zobowiązania z tytułu transakcji na instrumentach finansowych
1 338
1 044
Zobowiązania wobec banków z tytułu dokumentów płatniczych rozliczanych w systemach
rozliczeń międzybankowych
1 251
1 140
Zobowiązania z tytułu ubezpieczeń bezpośrednich
955
915
Zobowiązania z tytułu rozliczeń kart płatniczych
404
354
Rozrachunki publiczno-prawne
275
223
Zobowiązania z tytułu składek na rzecz BFG
629
514
Zobowiązania z tytułu reasekuracji
228
223
Oszacowane zobowiązania pozaubezpieczeniowe
159
143
Zobowiązania wobec pracowników
101
42
Oszacowane zwroty wynagrodzeń w związku z rezygnacją lub odstąpieniem klientów
banków od ubezpieczeń zawieranych przy sprzedaży produktów kredytowych
18
30
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług
652
611
Zobowiązania z tytułu bieżącego podatku dochodowego
147
1)
355
Zobowiązanie z tytułu urlopów pracowniczych
165
156
Zobowiązania wobec budżetu inne niż z tytułu podatku dochodowego
68
116
Zobowiązania z tytułu darowizn
17
21
Zobowiązania Alior Banku z tytułu ubezpieczeń produktów bankowych oferowanych
klientom banku
28
21
Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny
13
14
Zobowiązanie z tytułu zwrotu kosztów kredytu
96
88
Zobowiązania z tytułu likwidacji bezpośredniej
36
31
Pozostałe
359
428
Inne zobowiązania, razem
13 203
12 434
1)
W tym 72 mln zł z tytułu zobowiązania podatkowego w Szwecji.
Zobowiązanie podatkowe w Szwecji
PZU Finance AB, spółka zależna od PZU, w latach 2014-2015 wyemitowała 5-letnie obligacje w kwocie nominalnej 850 mln EUR,
które zapadły w lipcu 2019 roku. Wpływy z emisji zostały przekazane do PZU w formie dwóch pożyczek na łączną kwotę 850 mln
EUR. Płatności z tytułu pożyczek były dopasowane do płatności z tytułu obligacji pod względem terminu płatności oraz kwoty.
PZU spłacił pożyczki wobec PZU Finance AB 28 czerwca 2019 roku.
W 2018 roku, w związku z wątpliwościami dotyczącymi opodatkowania na podstawie ustawy Swedish Conversion Act (2000:46)
różnic kursowych w sytuacji, gdzie walutą sprawozdawczą jest euro, PZU Finance AB wystąpiła o indywidualną interpretację do
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
179
Szwedzkiej Rady ds. Interpretacji Podatkowych (Skatterättsnämnden). 13 marca 2019 roku PZU Finance AB otrzymała
interpretację, zgodnie z którą różnice kursowe z tytułu spłaty pożyczki powinny zostać opodatkowane, natomiast różnice
kursowe z tytułu spłaty obligacji – nie podlegają opodatkowaniu. W ocenie Grupy PZU interpretacja Rady oznaczałaby
stosowanie na terytorium Szwecji odmiennego podejścia wobec spółek raportujących w euro w porównaniu do spółek
raportujących w koronach szwedzkich, co byłoby niezgodne z założeniami do ww. ustawy oraz byłoby sprzeczne z art. 63
Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) dotyczącym konieczności zapewnienia swobodnego przepływu kapitału
w UE lub art. 49 i 54 TFUE dotyczącymi swobody przedsiębiorczości.
3 kwietnia 2019 PZU Finance AB (publ.) zaskarżyła indywidualną interpretację podatkową Szwedzkiej Rady ds. Interpretacji
Podatkowych do Naczelnego Sądu Administracyjnego (Högsta förvaltningsdomstolen). 4 maja 2020 roku Naczelny Sąd
Administracyjny uchylił indywidualną interpretację i odrzucił wniosek PZU Finance AB uznając, że nie wykazano dostatecznych
podstaw do wydania indywidualnej interpretacji podatkowej, w związku z czym interpretacja nie powinna zostać wydana.
Jednocześnie, 27 sierpnia 2020 roku PZU Finance AB złożyła zeznanie podatkowe w ramach postępowania wyjaśniającego za rok
2019 („disclosure procedure”), zgodnie z którym przedstawiła sytuację opisaną powyżej oraz przyjęła do kalkulacji zobowiązania
podatkowego, iż różnice kursowe z tytułu spłaty obligacji stanowią koszt uzyskania przychodu. 22 grudnia 2020 roku PZU
Finance AB otrzymała decyzję podatkową z urzędu skarbowego potwierdzającą poprawność wyliczenia podatku. Decyzja nie
była ostateczna. Z uwagi na realizację zadań dla jakich spółka została powołana, Walne Zgromadzenie 4 maja 2021 roku podjęło
decyzję o rozpoczęciu procedury likwidacyjnej spółki PZU Finance AB. 23 czerwca 2021 PZU Finance AB otrzymała wstępną,
a 21 grudnia 2021 roku wymagalną, negatywną dla spółki, decyzję urzędu skarbowego dotyczącą korekty rozliczenia
podatkowego za rok 2019. W związku z tym Grupa PZU rozpoznała na 31 grudnia 2021 roku zobowiązanie z tytułu bieżącego
podatku dochodowego w wysokości 72 mln zł (159 mln SEK). 21 stycznia 2022 roku PZU przekazał bezpośrednio do urzędu
skarbowego w Szwecji płatność w wysokości 159 mln SEK (155 mln SEK kwoty bazowej oraz 4 mln SEK należnych odsetek).
Na 31 grudnia 2020 roku Grupa PZU wykazywała z tego tytułu zobowiązanie warunkowe w wysokości 92 mln zł.
PZU Finance AB może rozpocząć ścieżkę sądową w Szwecji od I instancji w sądzie administracyjnym.
Na 31 grudnia 2021 roku i na 31 grudnia 2020 roku wartość godziwa innych zobowiązań nie odbiegała istotnie od ich wartości
bilansowej, głównie ze względu na fakt, że ponad 90 % to zobowiązania krótkoterminowe.
Inne zobowiązania wg wymagalności
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Do 1 roku
11 858
11 246
Powyżej 1 roku do 5 lat
795
759
Powyżej 5 lat
550
429
Inne zobowiązania wg wymagalności, razem
13 203
12 434
47. Rezerwy
47.1 Zasady rachunkowości
Rezerwy to zobowiązania, których kwota lub termin zapłaty są niepewne. Podstawą utworzenia rezerwy jest bieżący obowiązek,
wynikający ze zdarzeń przeszłych, którego wypełnienie spowoduje wypływ środków zawierających w sobie korzyści
ekonomiczne. Kwota rezerwy ustalana jest w oparciu o wiarygodny szacunek tego wypływu na dzień bilansowy.
Rezerwy na udzielone gwarancje i poręczenia ustala się jako różnicę pomiędzy oczekiwaną wartością ekspozycji bilansowej,
która powstanie z udzielonego zobowiązania pozabilansowego a wartością bieżącą oczekiwanych przyszłych przepływów
pieniężnych uzyskanych z ekspozycji bilansowej powstałej z udzielonego zobowiązania.
Rezerwę na koszty restrukturyzacji tworzy się tylko wówczas, gdy oprócz ogólnych kryteriów ujmowania rezerw spełnione są
także kryteria szczegółowe dotyczące rezerw na koszty restrukturyzacji. Należą do nich m. in. posiadanie szczegółowego,
formalnego planu restrukturyzacji i wzbudzenie uzasadnionego oczekiwania u stron, których plan dotyczy, że zostaną
przeprowadzone działania restrukturyzacyjne (poprzez rozpoczęcie wdrażania planu lub ogłoszenie jego głównych elementów).
W związku z przyjętymi zasadami rachunkowości oraz faktem, iż spółki Grupy PZU nie wydzieliły aktywów programów
określonych świadczeń, wartość bilansowa rezerw programów określonych świadczeń równa się wartości bieżącej
odpowiadających im zobowiązań.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
180
Do programów określonych składek zalicza się ponoszone przez pracodawcę koszty składek stanowiących ustawowe narzuty na
wynagrodzenia pracownicze. Obejmują one m. in. części składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz całość składek na
ubezpieczenie wypadkowe, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i odpis na Zakładowy Fundusz
Świadczeń Socjalnych. Koszty programów określonych składek obciążają rachunek zysków i strat w okresie, którego dotyczą.
Do programów określonych świadczeń zalicza się m. in. koszty odpraw emerytalnych i świadczeń pośmiertnych. Koszty
programów określonych świadczeń oszacowane metodami aktuarialnymi rozpoznaje się memoriałowo przy zastosowaniu
metody prognozowanych uprawnień jednostkowych.
Zyski i straty aktuarialne rozpoznaje się w całości w okresie, w którym wystąpiły w pozycji „Zyski i straty aktuarialne dotyczące
rezerw pracowniczych” w innych całkowitych dochodach. Dodatkowe informacje przedstawiono w punkcie 40.3.1.
47.2 Szacunki i założenia
Rezerwy na sprawy sporne ustala się metodą indywidualną, z uwzględnieniem prawdopodobieństwa wystąpienia wypływu
środków zawierających w sobie korzyści ekonomiczne dla wypełnienia ciążącego obowiązku. Wypływ środków uznaje się za
prawdopodobny, jeśli bardziej możliwe jest, że do zaistnienia zdarzenia dojdzie, niż to, że do niego nie dojdzie, czyli gdy
prawdopodobieństwo zaistnienia zdarzenia jest większe od prawdopodobieństwa, że zdarzenie nie nastąpi.
Szczegółowe opisy i kwoty rezerw na sprawy sporne zaprezentowano w punkcie 55.
Rezerwy na odprawy emerytalne i świadczenia pośmiertne szacowane są metodami aktuarialnymi z zastosowaniem
odpowiednich technik i założeń aktuarialnych – stóp dyskontowych, zgodnych z krzywą rentowności obligacji zerokuponowych
Skarbu Państwa, wskaźnika śmiertelności przyjmowanego na poziomie określonym w PTTŻ, przewidywanej stopy wzrostu
wynagrodzeń w poszczególnych jednostkach Grupy PZU, wskaźnika rotacji pracowników (różnicowanego ze względu m. in. na
wiek, staż pracy i płeć pracownika) oraz wskaźnika inwalidztwa (odejść na rentę) przyjmowanego jako odpowiedni procent
wartości wskaźnika śmiertelności.
47.3 Dane ilościowe
Rezerwy
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Krótkoterminowe
406
543
Długoterminowe
800
835
Rezerwy, razem
1 206
1 378
Zmiana stanu rezerw w okresie
zakończonym 31 grudnia 2021
Stan na
początek
okresu
Zwiększenie
Wyko-
rzystanie
Rozwiązanie
Inne zmiany
Stan na
koniec
okresu
Rezerwa na udzielone gwarancje i poręczenia
555
340
-
(401)
2
496
Rezerwa na odprawy emerytalne
323
32
(38)
(4)
(46)
267
Rezerwa na roszczenia sporne i potencjalne
zobowiązania
80
34
(35)
(11)
1
69
Rezerwa na potencjalne zwroty kosztów
kredytów
128
75
(83)
-
-
120
Rezerwa na ryzyko prawne dotyczące kredytów
hipotecznych we frankach szwajcarskich
91
43
-
(2)
-
132
Rezerwa na kary nałożone przez UOKiK
39
-
-
-
-
39
Rezerwa na koszty z tytułu restrukturyzacji
93
120
(137)
(48)
-
28
Rezerwa na świadczenia pośmiertne
32
1
(3)
(4)
(1)
25
Pozostałe
37
12
(10)
(9)
-
30
Rezerwy, razem
1 378
657
(306)
(479)
(44)
1 206
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
181
Zmiana stanu rezerw w okresie
zakończonym 31 grudnia 2020
Stan na
początek
okresu
Zwiększenie
Wyko-
rzystanie
Rozwiązanie
Inne zmiany
Stan na
koniec
okresu
Rezerwa na udzielone gwarancje i poręczenia
358
512
-
(318)
3
555
Rezerwa na odprawy emerytalne
319
42
(31)
(16)
9
323
Rezerwa na roszczenia sporne i potencjalne
zobowiązania
80
27
(18)
(4)
(5)
80
Rezerwa na potencjalne zwroty kosztów
kredytów
254
144
(270)
-
-
128
Rezerwa na ryzyko podatkowe
-
4
-
(89)
85
-
Rezerwa na ryzyko prawne dotyczące kredytów
hipotecznych we frankach szwajcarskich
22
77
-
(8)
-
91
Rezerwa na kary nałożone przez UOKiK
85
11
-
(57)
-
39
Rezerwa na koszty z tytułu restrukturyzacji
34
144
(85)
-
-
93
Rezerwa na świadczenia pośmiertne
25
5
-
-
2
32
Pozostałe
34
21
(7)
(11)
-
37
Rezerwy, razem
1 211
987
(411)
(503)
94
1 378
Rezerwa na potencjalne zwroty kosztów kredytu
11 września 2019 roku opublikowano wyrok TSUE w sprawie C-383/18. Rozstrzygając sprawę, TSUE orzekł, że artykuł 16 ust. 1
dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z 23 kwietnia 2008 roku w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz
uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG należy interpretować w ten sposób, że prawo konsumenta do obniżki całkowitego
kosztu kredytu w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu obejmuje wszystkie koszty, które zostały nałożone na konsumenta.
Na podstawie posiadanych interpretacji prawnych Grupa PZU zastosowała liniową formułę rozliczania się z kredytobiorcami
z kosztów kredytu, która proporcjonalność odnosi do okresu pomiędzy rzeczywistą datą spłaty kredytu a datą spłaty określoną
w umowie i nakazuje równy podział kosztu jednorazowego na poszczególne terminy płatności.
W przypadku przedpłat kredytów konsumenckich i hipotecznych dokonanych przed dniem wyroku TSUE Grupa PZU szacuje
kwoty oczekiwanych wypłat zgodnie z MSR 37 i tworzy na ten cel rezerwę, która obciąża pozostałe koszty operacyjne.
W trakcie 2021 roku wykorzystanie rezerwy wyniosło 83 mln zł, a jej wartość na 31 grudnia 2021 roku – 120 mln zł (na 31 grudnia
2020 roku: 128 mln zł). Jej wysokość stanowi najlepszy możliwy szacunek oparty na podstawie obserwowanego historycznie
trendu kwoty zwrotów kosztów kredytu wynikających z napływających reklamacji oraz uwzględnia scenariusz możliwej ewolucji
praktyki rynkowej lub stanowiska regulatora. Szacunki wymagały przyjęcia założeń eksperckich i wiążą się z niepewnością.
Z tego względu kwota rezerwy będzie podlegała aktualizacji w kolejnych okresach w zależności od kształtowania się trendu kwot
zwrotu.
Istotne założenia przyjęte do oszacowania rezerwy obejmują zmianę tempa spadku kwot zwrotów.
Wpływ zmiany tempa spadku kwot zwrotów na wysokość rezerwy
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
+10%
(5)
(15)
-10%
6
18
Rezerwa na ryzyko prawne dotyczące walutowych kredytów hipotecznych we frankach szwajcarskich
3 października 2019 roku TSUE wydał orzeczenie w sprawie skutków ewentualnej abuzywności postanowień indywidualnej
umowy kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego udzielonego przez jeden z banków. TSUE dokonał wykładni przepisów
dyrektywy Rady 93/13/EW z 5 kwietnia 1993 roku w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich na kanwie
umowy kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego. TSUE wskazał skutki uznania ewentualnej abuzywności klauzul
przeliczeniowych przez sąd krajowy, nie badając jednocześnie w ogóle ewentualnej abuzywności postanowień umownych. TSUE
nie przesądził, że w przypadku ustalenia przez sąd krajowy ewentualnej abuzywności automatycznie nastąpić powinno ustalenie
przez sąd nieważności całej umowy. Ocena w tym zakresie pozostaje do rozstrzygnięcia przez sąd krajowy, przy czym TSUE nie
wykluczył możliwości uzupełnienia luki powstałej w wyniku abuzywności klauzul przeliczeniowych za pomocą krajowych
przepisów dyspozytywnych.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
182
Orzeczenie TSUE stanowi ogólne wytyczne dla polskich sądów powszechnych. Ostateczne rozstrzygnięcia podejmowane przez
polskie sądy będą dokonywane na podstawie przepisów UE interpretowanych zgodnie z wyrokiem TSUE, mając na uwadze
przepisy prawa krajowego i analizę indywidualnych okoliczności każdej sprawy. Jednocześnie trudno nadal mówić
o ukształtowanej linii orzeczniczej w sprawach kredytów hipotecznych we frankach szwajcarskich, co potwierdzają często
wzajemnie wykluczające się orzeczenia sądów powszechnych, a także służące rozwiązaniu wątpliwości sądów zapytania prawne
do TSUE i Sądu Najwyższego. Należy szczególnie zwrócić uwagę na wniosek zgłoszony 29 stycznia 2021 roku przez Pierwszego
Prezesa Sądu Najwyższego do pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego w kwestii rozstrzygnięcia zagadnień prawnych
związanych z walutowymi kredytami hipotecznymi we frankach szwajcarskich, odnoszących się w szczególności do
następujących aspektów:
czy postanowienia abuzywne odnoszące się do sposobu określania kursu waluty w umowie kredytu indeksowanego lub
denominowanego mogą być zastąpione przez przepisy prawa cywilnego, bądź zwyczajowego;
czy w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu denominowanego umowa
może wiązać strony w pozostałym zakresie;
czy w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu umowa może wiązać strony
w pozostałym zakresie;
czy w sytuacji unieważnienia umowy kredytowej zastosowanie znajdzie teoria salda czy teoria dwóch kondykcji;
co jest momentem określającym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia w przypadku, gdy bank występuje
z roszczeniem względem kredytobiorcy o zwrot wypłaconego kredytu;
czy możliwe jest otrzymanie przez banki i kredytobiorców wynagrodzenia za korzystanie ze środków.
W ocenie Grupy PZU orzeczenie Sądu Najwyższego dotyczące powyższych kwestii może mieć istotny wpływ na dalsze
kształtowanie się linii orzecznictwa sądowego w tym zakresie. Jednak nie jest pewne, czy i kiedy Izba Cywilna w pełnym składzie
podejmie uchwałę w przedmiocie ww. pytań prawnych.
Na 31 grudnia 2021 roku przeciwko Grupie PZU toczyły się 1 623 indywidualne sprawy sądowe dotyczące walutowych kredytów
hipotecznych, które zostały udzielone w latach ubiegłych o łącznej wartości przedmiotu sporu w kwocie 470 mln zł
(na 31 grudnia 2020 roku: 592 sprawy, o wartości przedmiotu sporu 160 mln zł). Główna przyczyna sporu wskazywana przez
powodów dotyczy kwestionowania zapisów umowy kredytu w zakresie stosowania przez Grupę PZU kursów przeliczeniowych
i skutkuje roszczeniami dotyczącymi orzeczenia częściowej lub całkowitej nieważności umów kredytowych.
W 2021 roku Grupa PZU w sprawach z powództwa kredytobiorców otrzymała 125 niekorzystnych wyroków sądowych, w tym 20
wyroków mających charakter prawomocny oraz 11 korzystnych wyroków sądowych, w tym 4 mające charakter prawomocny
(w 2020 roku: 36 niekorzystnych wyroków sądowych, w tym 3 wyroki mające charakter prawomocny, stwierdzające nieważność
umowy kredytu oraz 13 korzystnych wyroków sądowych, w tym 2 wyroki prawomocne oddalające powództwo o ustalenie
nieważności umowy kredytu).
Poniższe tabele prezentują kwoty rezerw na indywidualne istniejące sprawy sądowe, których stroną jest Grupa PZU oraz rezerwę
portfelową na pozostałe umowy walutowych kredytów hipotecznych, które są obciążone ryzykiem prawnym związanym
z charakterem tych umów.
Pozycje skonsolidowanego sprawozdania z sytuacji finansowej
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Odpisy aktualizujące wartość należności od klientów z tytułu kredytów
516
345
rezerwa indywidualna
220
65
rezerwa portfelowa
296
280
Inne rezerwy
132
91
rezerwa indywidualna
52
11
rezerwa portfelowa
80
80
Razem
648
436
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
183
Pozycje skonsolidowanego rachunku zysków i strat
1 stycznia -
31 grudnia 2021
1 stycznia -
31 grudnia 2020
Zmiana wartości odpisów na oczekiwane straty kredytowe i odpisów z tytułu utraty wartości
instrumentów finansowych
(172)
(309)
Pozostałe koszty operacyjne
(42)
(68)
Razem
(214)
(377)
W odniesieniu do rezerwy portfelowej, na 31 grudnia 2021 roku Grupa PZU oparła wyliczenia na 3 możliwych scenariuszach, aby
w jak najlepszy sposób uwzględnić w szacunkach rezerwy portfelowej różne możliwe rozwiązania dotyczące umów walutowych
kredytów hipotecznych we frankach szwajcarskich, które mogą wystąpić, biorąc pod uwagę obecne uwarunkowania w sektorze
bankowym.
Wyliczenie rezerwy przeprowadzone na 31 grudnia 2021 roku opierało się na następujących scenariuszach:
scenariusz bazowy – uznawany za najbardziej prawdopodobny, zakłada, że około 12% kredytobiorców walutowych
(posiadających zarówno aktywne, jak i spłacone kredyty) wniesie pozwy dotyczące kwestionowania umowy kredytowej
oraz szacuje prawdopodobieństwo przegrania spraw sądowych, jak również możliwe skutki finansowe w sytuacji
przegrania sprawy sądowej, przyjmując jako możliwe rozstrzygnięcia:
unieważnienie całej umowy walutowego kredytu hipotecznego w efekcie uznania klauzuli waloryzacyjnej za
niedozwoloną;
uznanie, że klauzule zawarte w umowie kredytowej stanowią niedozwolone postanowienia umowne skutkujące
ustaleniem salda kredytu w PLN oraz pozostawienie oprocentowania kredytu w oparciu o stawkę LIBOR;
uznania klauzuli waloryzacyjnej za abuzywną i zastąpienia w jej treści tabeli kursowej banku przez kurs średni NBP;
oddalenia powództwa.
W scenariuszu bazowym na 31 grudnia 2021 roku uwzględniono aktualny stan otoczenia makroekonomicznego, w tym
obecnie obserwowane kierunki w orzecznictwie sądowym dotyczącym walutowych kredytów hipotecznych, a także
dotychczasową własną oraz obserwowaną na rynku historię pozwów. Ponadto dokonano szacunku prawdopodobieństwa
przegrania spraw spornych i prawdopodobieństw możliwych rozwiązań w sytuacji zaistnienia sporu w oparciu
o zaktualizowaną opinię zewnętrznej kancelarii prawnej.
Dodatkowym elementem szacunków w scenariuszu bazowym jest rozkład prawdopodobieństwa możliwego rozstrzygnięcia
sprawy spornej, które wiąże się z określonym poziomem straty. Największy udział w możliwych scenariuszach
rozstrzygnięć, wynoszący 80% (na 31 grudnia 2020 roku: 70%), przypisano unieważnieniu umowy kredytowej). W tym
scenariuszu nie zakłada się ugód z klientami;
scenariusz ugód – jako możliwy w obecnych uwarunkowaniach rynkowych, w którym większość klientów (ok. 80% wartości
portfela) będzie kwalifikować się do skorzystania z opcji ugód z bankiem, bazując na rozwiązaniach wdrażanych w sektorze
bankowym, zgodnie z propozycją przewodniczącego KNF. W scenariuszu ugód skutki finansowe są równe sumie różnic
pomiędzy aktualnym saldem walutowego kredytu hipotecznego, a saldem hipotetycznego kredytu w PLN, opartego
o stawkę WIBOR powiększoną o marżę kredytu udzielonego w tym samym czasie i na ten sam okres co kredyt w walucie
obcej i spłacanego przez kredytobiorcę zgodnie ze spłatami wykonanymi na kredycie w walucie obcej. W rezultacie, przy
obecnych parametrach rynkowych koszty z tytułu zawierania ugód wyniosłyby ok. 511 mln zł. Dla umów będących obecnie
przedmiotem sporu dokonuje się oceny w zakresie możliwej skłonności klientów do wycofania pozwu i zawarcia ugody,
uwzględniając w tej ocenie relację korzyści możliwej do osiągnięcia przez klienta z ugody, względem potencjalnej korzyści
z pozwu (włącznie z kosztami prowadzenia pozwu) oraz oczekiwane rozstrzygnięcie sporu sądowego;
scenariusz negatywny – jako możliwy do zaistnienia w sytuacji istotnego pogorszenia stanu otoczenia
makroekonomicznego, w szczególności w zakresie znaczącego nasilenia i pogłębienia negatywnego trendu dotyczącego
niekorzystnego orzecznictwa sądów powszechnych dotyczących walutowych kredytów hipotecznych, liczba możliwych
pozwów będzie dwukrotnie większa niż zakładana w scenariuszu bazowym, przy jednoczesnym większym
prawdopodobieństwie w odniesieniu do niekorzystnych wyroków sądowych. W zakresie rozkładu prawdopodobieństwa
możliwych rozstrzygnięć spraw spornych w tym scenariuszu założono wyższe prawdopodobieństwo stwierdzenia
nieważności całej umowy walutowego kredytu hipotecznego (na poziomie 95% rozstrzygnięć – poziomy procentowe bez
zmian względem przyjętych w 2020 roku). W tym scenariuszu nie zakłada się ugód z klientami.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
184
Pomimo, iż temat ryzyka prawnego dotyczącego portfela walutowych kredytów hipotecznych jest jednym z kluczowych
tematów w sektorze bankowym w ostatnich latach, nadal historia danych dotycząca skali pozwów (w szczególności w zakresie
wyroków prawomocnych), czy linia orzecznictwa sądowego w zakresie tego obszaru nie jest ustabilizowana. Wszystko powyższe
powoduje, iż proces ustalenia poziomu rezerwy wymaga każdorazowo przyjęcia wielu eksperckich założeń w oparciu
o profesjonalny osąd.
Kolejne orzeczenia oraz możliwe rozwiązania sektorowe, które będą się pojawiać na rynku polskim w odniesieniu do
walutowych kredytów hipotecznych mogą mieć wpływ na kwotę rezerwy ustaloną przez Grupę PZU i powodować konieczność
zmiany poszczególnych założeń przyjętych w wyliczeniach. W związku z tą niepewnością możliwe jest, że kwota rezerwy ulegnie
zmianie w przyszłości.
Grupa PZU przeprowadziła analizę wrażliwości w odniesieniu do istotnych założeń wyliczenia rezerwy, gdzie zmiana poziomu
poszczególnych parametrów miałaby następujący wpływ na kwotę rezerwy na ryzyko prawne walutowych kredytów
hipotecznych.
Parametr
Scenariusz
Wpływ na poziom
rezerwy
31 grudnia 2021
Wpływ na poziom
rezerwy
31 grudnia 2020
Liczba pozwów
+20%
97
34
-20%
(73)
(34)
Prawdopodobieństwo przegranej
+10 p.p.(w 2021 roku – nie więcej niż 100%)
61
26
-10 p.p.
(47)
(26)
Prawdopodobieństwo scenariusza
unieważnienia umowy
+10 p.p. (w 2021 roku – nie więcej niż 100%)
53
10
-10 p.p.
(37)
(10)
Rezerwa na udzielone gwarancje i poręczenia
Pozycja zawiera rezerwy tworzone przez banki na potencjalne utraty korzyści ekonomicznych wynikających z ekspozycji
pozabilansowych (np. udzielonych gwarancji lub ekspozycji kredytowych).
Rezerwa na kary nałożone przez UOKiK
Kwota 28 mln dotyczy kary zwróconej przez UOKiK do Pekao. Ze względu na potencjalne ryzyko wypływu środków w związku
z tą sprawą Grupa PZU utrzymuje rezerwę z tego tytułu.
Kwota 11 mln zł dotyczy kary nałożonej przez Prezesa UOKiK w wyniku decyzji, w której uznał on, że stosowane przez Pekao
w aneksach do umów postanowienie dotyczące zasad ustalania kursów walut obcych stanowi niedozwolone postanowienie
umowne. Pekao zamierza wnieść odwołanie od decyzji Prezesa UOKiK do sądu.
Rezerwa na koszty z tytułu restrukturyzacji
Zarząd Pekao poinformował, że 3 marca 2021 roku, zgodnie z postanowieniami ustawy o zasadach rozwiązywania stosunków
pracy, podjął uchwałę o zamiarze przeprowadzenia zwolnień grupowych i rozpoczęciu procedury konsultacji w sprawie
zwolnień grupowych.
Całość kosztów związanych z rozwiązaniem umów o pracę i zmianą warunków zatrudnienia pracowników Pekao w ramach
zwolnień grupowych oszacowano na 120 mln zł i w tej wysokości utworzono rezerwę restrukturyzacyjną. Wartość rezerwy na
31 grudnia 2021 roku wyniosła 17 mln zł i dotyczy wypłat, które będą realizowane w 2022 roku.
Na pozostałą część salda składa się:
9 mln zł – dotyczące procesu restrukturyzacji prowadzonego w PZU i PZU Życie (na 31 grudnia 2020 roku: 9 mln zł);
2 mln – dotyczące procesów restrukturyzacyjnych w Alior Banku (na 31 grudnia 2020 roku: 3 mln zł).
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
185
48. Odroczony podatek dochodowy
48.1 Zasady rachunkowości
Wysokość rezerwy i aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego ustala się metodą bilansową przy uwzględnianiu
stawek podatku dochodowego od osób prawnych, które zgodnie z oczekiwaniami będą obowiązywały w momencie realizacji
aktywa lub rezerwy, zgodnie z przepisami prawa podatkowego w krajach siedzib poszczególnych spółek Grupy PZU, wydanymi
do końca okresu sprawozdawczego.
Dla wszystkich konsolidowanych spółek uczestniczących w PGK kompensuje się aktywa i rezerwy z tytułu podatku odroczonego
przy założeniu, że umowa PGK będzie przedłużana na kolejne okresy, dlatego na potrzeby tej kompensaty nie analizuje się
okresu, w którym spodziewane jest odwrócenie się różnic przejściowych.
48.2 Szacunki i założenia
Spółki Grupy PZU dokonały oszacowania przyszłego dochodu do opodatkowania pod kątem możliwości realizacji ujemnych
różnic przejściowych z tytułu strat podatkowych poniesionych przez te spółki. W wyniku tych szacunków nie rozpoznano
aktywów z tytułu podatku odroczonego dotyczącego części strat podatkowych.
48.3 Dane ilościowe
48.3.1. Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego
Nierozpoznane aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego wynikające ze
straty podatkowej wg dopuszczalnego prawem terminu realizacji
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
do 1 roku
13
6
powyżej 1 roku do 5 lat
18
21
powyżej 5 lat
6
3
termin nieograniczony przepisami prawa
2
2
Razem
39
32
Zmiana stanu aktywów z tytułu podatku
odroczonego w roku zakończonym 31 grudnia 2021
Stan na
początek
okresu
Zmiany
odnoszone na
wynik
finansowy
Zmiany
odnoszone na
inne całkowite
dochody
Pozostałe
zmiany
Stan na koniec
okresu
Należności od klientów z tytułu kredytów
1 301
(48)
9
-
1 262
Prowizje bankowe pobrane z góry
598
(67)
-
-
531
Zobowiązania wobec klientów z tytułu depozytów
26
(15)
-
-
11
Wartości niematerialne – znaki towarowe i relacje
z klientami
(199)
3
-
-
(196)
Instrumenty finansowe
100
(316)
970
-
754
Nieruchomości
(47)
9
-
(2)
(40)
Zarachowane przychody i koszty reasekuracyjne
15
7
-
-
22
Rezerwy na świadczenia pracownicze
79
(15)
(8)
-
56
Rezerwy na premie
55
22
-
-
77
Inne rezerwy i zobowiązania
530
33
-
-
563
Straty podatkowe do rozliczenia w latach następnych
37
(32)
-
-
5
Ulga podatkowa z tytułu działalności w strefie
-
-
-
9
9
Rezerwa na koszty z tytułu restrukturyzacji
16
(12)
-
-
4
Aktywa z tytułu odroczonego podatku, razem
2 511
(431)
971
7
3 058
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
186
Zmiana stanu aktywów z tytułu podatku
odroczonego w roku zakończonym 31 grudnia 2020
Stan na
początek
okresu
Zmiany
odnoszone na
wynik
finansowy
Zmiany
odnoszone na
inne całkowite
dochody
Pozostałe
zmiany
Stan na koniec
okresu
Należności od klientów z tytułu kredytów
1 143
162
(4)
-
1 301
Prowizje bankowe pobrane z góry
620
(27)
-
5
598
Zobowiązania wobec klientów z tytułu depozytów
68
(42)
-
-
26
Wartości niematerialne – znaki towarowe i relacje
z klientami
(246)
47
-
-
(199)
Instrumenty finansowe
121
244
(267)
2
100
Nieruchomości
(52)
2
-
3
(47)
Zarachowane przychody i koszty reasekuracyjne
18
(3)
-
-
15
Rezerwy na świadczenia pracownicze
70
7
2
-
79
Rezerwy na premie
63
(8)
-
-
55
Inne rezerwy i zobowiązania
468
47
-
15
530
Straty podatkowe do rozliczenia w latach następnych
36
-
-
1
37
Rezerwa na koszty z tytułu restrukturyzacji
4
12
-
-
16
Aktywa z tytułu odroczonego podatku, razem
2 313
441
(269)
26
2 511
48.3.2. Rezerwa z tytułu odroczonego podatku dochodowego
Zmiana stanu rezerwy z tytułu podatku odroczonego
w roku zakończonym 31 grudnia 2021
Stan na
początek
okresu
Zmiany
odnoszone na
wynik
finansowy
Zmiany
odnoszone na
inne całkowite
dochody
Pozostałe
zmiany
Stan na koniec
okresu
Instrumenty finansowe
528
55
(237)
346
Należności regresowe
13
1
-
-
14
Nieruchomości
121
37
-
(2)
156
Odroczone koszty akwizycji
292
46
-
-
338
Zarachowane przychody i koszty reasekuracyjne
(22)
(68)
-
-
(90)
Wartości niematerialne – znaki towarowe i relacje
z klientami
68
(5)
-
-
63
Rezerwy na świadczenia pracownicze
(17)
(2)
(1)
-
(20)
Rezerwa na premie
(52)
(10)
-
-
(62)
Zobowiązania niewypłacone osobom fizycznym
(z tytułu umów zlecenia, agencyjne, etc.)
(72)
(5)
-
-
(77)
Inne rezerwy i zobowiązania
(106)
14
-
-
(92)
Fundusz prewencyjny
11
1
-
-
12
Rezerwa na wyrównanie szkodowości
111
9
-
-
120
Straty podatkowe do rozliczenia w latach następnych
(19)
(5)
-
-
(24)
Pozostałe różnice
93
29
-
-
122
Rezerwa z tytułu podatku odroczonego, razem
949
97
(238)
(2)
806
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
187
Zmiana stanu rezerwy z tytułu podatku odroczonego
w roku zakończonym 31 grudnia 2020
Stan na
początek
okresu
Zmiany
odnoszone na
wynik
finansowy
Zmiany
odnoszone na
inne całkowite
dochody
Pozostałe
zmiany
Stan na koniec
okresu
Instrumenty finansowe
350
93
86
(1)
528
Należności regresowe
8
5
-
-
13
Nieruchomości
75
56
-
(10)
121
Odroczone koszty akwizycji
282
10
-
-
292
Zarachowane przychody i koszty reasekuracyjne
(6)
(16)
-
-
(22)
Wartości niematerialne – znaki towarowe i relacje
z klientami
71
(4)
-
1
68
Rezerwy na świadczenia pracownicze
(18)
-
1
-
(17)
Rezerwa na premie
(52)
-
-
-
(52)
Zobowiązania niewypłacone osobom fizycznym
(z tytułu umów zlecenia, agencyjne, etc.)
(77)
5
-
-
(72)
Inne rezerwy i zobowiązania
(104)
(4)
-
2
(106)
Fundusz prewencyjny
13
(2)
-
-
11
Rezerwa na wyrównanie szkodowości
144
(33)
-
-
111
Straty podatkowe do rozliczenia w latach następnych
(17)
(1)
-
(1)
(19)
Pozostałe różnice
77
19
-
(3)
93
Rezerwa z tytułu podatku odroczonego, razem
746
128
87
(12)
949
49. Aktywa i zobowiązania przeznaczone do sprzedaży
49.1 Zasady rachunkowości
Aktywa i zobowiązania lub grupy do zbycia klasyfikuje się jako przeznaczone do sprzedaży, gdy istnieje plan ich sprzedaży oraz
trwa aktywny program znalezienia nabywcy.
Aktywa i zobowiązania przeznaczone do sprzedaży lub grupy do zbycia wyceniane są w kwocie niższej z dwóch wartości
dotychczasowej wartości bilansowej oraz wartości godziwej pomniejszonej o koszty doprowadzenia do sprzedaży.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
188
49.2 Dane ilościowe
Aktywa przeznaczone do sprzedaży wg klasyfikacji przed przeniesieniem
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Grupy przeznaczone do sprzedaży
297
396
Aktywa
325
517
Nieruchomości inwestycyjne
298
439
Inwestycyjne (lokacyjne) aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez inne
całkowite dochody
-
28
Wartości niematerialne
-
2
Rzeczowe aktywa trwałe
-
4
Należności
7
5
Środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych
20
33
Inne aktywa
-
6
Zobowiązania bezpośrednio związane z aktywami zakwalifikowanymi jako przeznaczone do
sprzedaży
28
121
Zobowiązania wobec klientów z tytułu depozytów
-
76
Inne zobowiązania
14
30
Rezerwa z tytułu odroczonego podatku dochodowego
14
14
Rezerwy
-
1
Inne aktywa przeznaczone do sprzedaży
318
73
Rzeczowe aktywa trwałe
18
10
Nieruchomości inwestycyjne
300
63
Aktywa i grupy aktywów przeznaczone do sprzedaży
643
590
Zobowiązania bezpośrednio związane z aktywami zakwalifikowanymi jako przeznaczone
do sprzedaży
28
121
W pozycji „Nieruchomości inwestycyjne” i w sekcji „Grupy przeznaczone do sprzedaży” zaprezentowano przede wszystkim
nieruchomości przeznaczone do sprzedaży przez fundusze inwestycyjne sektora nieruchomości ze względu na osiągnięcie
przewidywanego horyzontu inwestycyjnego.
Dane uwzględnione w wycenie nieruchomości inwestycyjnych prezentowanych jako przeznaczone do sprzedaży
zaprezentowano w punkcie 9.2.1.2.
50. Leasing
50.1 Zasady rachunkowości
Spółki Grupy PZU są stroną umów leasingowych, zarówno jako leasingodawcy, jak i leasingobiorcy.
Umowa jest leasingiem lub zawiera leasing, gdy na jej mocy przekazuje się prawo do kontroli użytkowania zidentyfikowanego
składnika aktywów na dany okres w zamian za wynagrodzenie.
50.1.1. Grupa PZU jako leasingobiorca
W dacie, w której przedmiot leasingu jest dostępny do wykorzystania, Grupa PZU ujmuje składnik aktywów z tytułu prawa do
użytkowania oraz zobowiązanie z tytułu leasingu.
Zgodnie z pkt. 4 MSSF 16 Grupa PZU nie stosuje tego standardu dla wartości niematerialnych.
Okres leasingu stanowi długość nieodwołalnego okresu korzystania ze składnika aktywów i określa się go, biorąc pod uwagę:
opcje przedłużenia lub skrócenia, jeżeli są one zasadniczo pewne;
istotne inwestycje w przedmiocie leasingu podejmowane w okresie obowiązywania umowy, które zgodnie
z przewidywaniami mają przynieść znaczne korzyści ekonomiczne dla jednostki Grupy PZU, na podstawie których podjęte
zostaną decyzje czy przedłużyć umowę bądź wypowiedzieć;
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
189
koszty związane z wypowiedzeniem leasingu, takie jak koszty negocjacji, koszty relokacji, koszty poszukiwania innego
lokalu/nieruchomości odpowiadającego potrzebom biznesowym jednostki, kary za wypowiedzenie umowy oraz koszty
związane z dostosowaniem zwracanego przedmiotu umowy do określonego stanu;
znaczenie składnika aktywów dla działalności jednostki Grupy PZU, biorąc pod uwagę czy jest to wyspecjalizowany składnik
aktywów, jego umiejscowienie i dostępność odpowiednich rozwiązań alternatywnych;
uwarunkowania związane ze skorzystaniem z opcji (tj. jeżeli można skorzystać z opcji w sytuacji, w której spełniono jeden
lub większą liczbę warunków) i prawdopodobieństwo, że te warunki zaistnieją.
Oceniając prawdopodobieństwo wykonania opcji, o których mowa powyżej, uwzględnia się wszystkie istotne fakty
i okoliczności, które stanowią zachętę ekonomiczną do tego, aby skorzystać z opcji przedłużenia leasingu lub nie skorzystać
z opcji wypowiedzenia leasingu.
Okres leasingu dla umów na czas nieokreślony Grupa PZU wyznacza uwzględniając czynniki ekonomiczne, dotychczasową
praktykę i dostępne informacje, które mogą być pomocne w określeniu czasu korzystania ze składnika aktywów. Dla
wyznaczenia okresu leasingu Grupa PZU stosuje profesjonalny osąd. W szczególności – dla prawa wieczystego użytkowania
gruntów okres leasingu wyznacza się jako czas pozostały od dnia wdrożenia MSSF 16 lub od dnia nabycia prawa wieczystego
użytkowania gruntu (jeżeli zostało nabyte po 1 stycznia 2019 roku) do dnia wygaśnięcia prawa.
Na moment początkowego ujęcia:
zobowiązanie z tytułu leasingu wycenia się w wartości bieżącej opłat leasingowych pozostających do zapłaty, w tym stałych
opłat leasingowych pomniejszonych o należne zachęty leasingowe, zmiennych opłat leasingowych, które zależą od indeksu
lub stawki, kwoty, których zapłaty przez leasingobiorcę oczekuje się w ramach gwarantowanej wartości końcowej, ceny
wykonania opcji kupna, jeżeli jest prawdopodobne, że zostanie ona wykorzystana oraz kar pieniężnych za wypowiedzenie
leasingu, jeżeli istnieje możliwość skorzystania z takiej opcji;
aktywa z tytułu prawa do użytkowania wycenia się według kosztu, obejmującego kwotę początkowej wyceny zobowiązania
z tytułu leasingu, wszelkie opłaty leasingowe zapłacone w dacie rozpoczęcia lub przed tą datą, pomniejszone o otrzymane
zachęty leasingowe, wszelkie początkowe koszty poniesione przez leasingobiorcę oraz szacunek kosztów, które mają
zostać poniesione w związku z demontażem i usunięciem składnika aktywów, przeprowadzeniem renowacji miejsca,
w którym się znajdował, jeżeli wynika to z umowy leasingowej.
Grupa PZU rozpoznaje aktywa oraz zobowiązania z tytułu leasingu w kwocie netto. Kwotę VAT ujmuje się w kosztach bieżącego
okresu.
Opłaty leasingowe dyskontuje się stopą procentową leasingu, jeżeli można ją łatwo ustalić lub krańcową stopą procentową
leasingobiorcy.
Krańcową stopę leasingobiorcy wyznacza się w oparciu o pochodzące z aktywnego rynku bieżące wyceny instrumentów
finansowych emitowanych przez PZU lub inne podmioty należące do Grupy PZU. W przypadku braku takich instrumentów, bądź
braku aktywnego rynku, krańcową stopę procentową wyznacza się w oparciu o wyceny instrumentów finansowych
emitowanych przez inne podmioty o podobnym profilu działalności oraz poziomie ryzyka kredytowego. Dla wszystkich umów
kończących się w tej samej dacie i o stałej kwocie miesięcznych płatności (do tej grupy należy większość umów leasingu
w Grupie PZU) wyznaczono stałą stopę dyskontową umowy.
W późniejszych okresach:
składnik aktywów z tytułu prawa do użytkowania wycenia się modelem kosztu pomniejszonego o odpisy amortyzacyjne
i odpisy z tytułu utraty wartości lub w wartości godziwej (w przypadku aktywów będących nieruchomościami
inwestycyjnymi);
składnik zobowiązań – według zamortyzowanego kosztu.
Aktywa z tytułu prawa do użytkowania amortyzuje się metodą liniową od daty rozpoczęcia leasingu do końca okresu
użytkowania lub do końca okresu leasingu, w zależności od tego, która z tych dat jest wcześniejsza.
Aktywa z tytułu prawa do użytkowania wykazuje się łącznie z rzeczowymi aktywami trwałymi lub odpowiednio
nieruchomościami inwestycyjnymi, natomiast zobowiązania z tytułu leasingu – jako zobowiązania finansowe.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
190
Zmiany w opłatach leasingowych (wynikające m. in. ze zmian w indeksie, stawce, okresie leasingu), uwzględnia się, dokonując
aktualizacji wyceny zobowiązań z tytułu leasingu i odpowiedniej korekty aktywów z tytułu prawa do użytkowania. Okres
leasingu aktualizowany jest w przypadku:
wystąpienia znaczącego zdarzenia, albo znaczącej zmiany w okolicznościach, które Grupa PZU kontroluje i które wpływają
na to, że można z wystarczającą pewnością założyć, że Grupa PZU skorzysta z opcji, która nie została wcześniej
uwzględniona w ustaleniach dotyczących okresu leasingu, lub że nie skorzysta z opcji, która została wcześniej
uwzględniona w tych ustaleniach;
zmiany dotyczącej nieodwołalnego okresu leasingu albo ponownego określenia okresu leasingu w przypadku zmiany
umowy, jeśli zmiana ta nie została ujęta jako osobny leasing.
Leasing krótkoterminowy i leasing aktywów o niskiej wartości
Grupa PZU nie rozpoznaje aktywów z tytułu prawa do użytkowania w przypadków umów krótkoterminowych oraz dla
leasingów, w odniesieniu do których bazowy składnik aktywów ma niską wartość. Za aktywa o niskiej wartości przyjęto aktywa
o wartości początkowej bazowego składnika aktywów równej lub niższej od 20 tys. zł. W tym przypadku Grupa PZU rozpoznaje
płatności leasingowe jako koszt w skonsolidowanym rachunku zysków i strat w okresie trwania leasingu.
50.1.2. Grupa PZU jako leasingodawca
W dacie rozpoczęcia leasingu Grupa PZU klasyfikuje daną umowę leasingową jako:
leasing finansowy – jeżeli następuje przeniesienie zasadniczo całego ryzyka i pożytków wynikających z posiadania
bazowego składnika aktywów lub jako
leasing operacyjny – jeżeli powyższe warunki nie zostały spełnione.
Ustalając klasyfikację danej umowy leasingowej bierze się pod uwagę m. in. fakt, czy okres leasingu stanowi większą część
ekonomicznego okresu użytkowania składnika aktywów.
Leasing finansowy
W dacie rozpoczęcia leasingu Grupa PZU ujmuje należność w kwocie równej inwestycji leasingowej netto, czyli bieżącej wartości
minimalnych opłat leasingowych oraz ewentualnej niegwarantowanej wartości końcowej przypisanej Grupie PZU. W okresie
leasingu Grupa PZU ujmuje przychody odsetkowe od należności leasingowej.
Leasing operacyjny
Umowy leasingu operacyjnego dotyczą przede wszystkim nieruchomości.
Opłaty leasingowe z tytułu umów leasingu operacyjnego ujmuje się w rachunku zysków i strat jako przychody metodą liniową
przez okres trwania leasingu.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
191
50.2 Dane ilościowe
50.2.1. Grupa PZU jako leasingodawca
50.2.1.1. Leasing finansowy
Inwestycje leasingowe
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Niezdyskontowane opłaty leasingowe
15 029
13 306
Do 1 roku
5 179
4 726
Od 1 roku do 2 lat
3 865
3 405
Od 2 do 3 lat
2 772
2 399
Od 3 do 4 lat
1 623
1 361
Od 4 do 5 lat
784
683
Powyżej 5 lat
806
732
Niezrealizowane przychody finansowe
(1 158)
(837)
Zdyskontowane niegwarantowane wartości końcowe
-
-
Inwestycje leasingowe netto
13 871
12 469
50.2.1.2. Leasing operacyjny
Transakcje leasingu operacyjnego dotyczą zasadniczo umów najmu nieruchomości inwestycyjnych. Poniższa tabela prezentuje
przyszłe minimalne opłaty leasingowe z tytułu leasingu operacyjnego (kwoty niezdyskontowane).
Przyszłe minimalne należności z tytułu opłat leasingowych
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Do 1 roku
217
235
Od 1 roku do 2 lat
196
186
Od 2 do 3 lat
160
168
Od 3 do 4 lat
88
133
Od 4 do 5 lat
58
72
Powyżej 5 lat
192
158
Przyszłe minimalne należności z tytułu opłat leasingowych, razem
911
952
50.2.2. Grupa PZU jako leasingobiorca
Aktywa z tytułu prawa do użytkowania wykazywane jako rzeczowe aktywa trwałe
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Środki transportu
91
21
Inne rzeczowe aktywa trwałe
4
4
Nieruchomości
821
973
Aktywa z tytułu prawa do użytkowania, razem
916
998
Zmianę stanu aktywów z tytułu prawa do użytkowania wykorzystywanego na własne potrzeby zaprezentowano razem ze
zmianą stanu rzeczowych aktywów trwałych w punkcie 31.2.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
192
Koszty związane z leasingiem
1 stycznia -
31 grudnia 2021
1 stycznia -
31 grudnia 2020
Amortyzacja aktywów z tytułu prawa do użytkowania
293
285
Środki transportu
16
14
Inne rzeczowe aktywa trwałe
1
2
Nieruchomości
276
269
Odsetki od zobowiązań z tytułu leasingu
23
28
Koszt związany z leasingami krótkoterminowymi
97
95
Koszt związany z leasingami aktywów o niskiej wartości
1
1
Koszt zmiennych opłat leasingowych nieujętych w wycenie zobowiązań z tytułu leasingu
-
-
51. Aktywa stanowiące zabezpieczenie należności, zobowiązań oraz
zobowiązań warunkowych
Aktywa finansowe zastawione jako zabezpieczenie zobowiązań i zobowiązań
warunkowych
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Wartość bilansowa aktywów finansowych zastawionych jako zabezpieczenie zobowiązań
12 133
11 671
Transakcje z przyrzeczeniem odkupu
1 205
1 154
Pokrycie Funduszu ochrony środków gwarantowanych na rzecz Bankowego Funduszu
Gwarancyjnego
1 027
980
Pokrycie zobowiązań do zapłaty na fundusz gwarancyjny na rzecz Bankowego Funduszu
Gwarancyjnego
275
216
Pokrycie zobowiązań do zapłaty na fundusz przymusowej restrukturyzacji (BFG)
489
391
Kredyt lombardowy i techniczny
5 481
5 852
Inne kredyty
431
699
Emisja hipotecznych listów zastawnych
1 402
1 838
Pokrycie Funduszu Gwarantowania Rozliczeń Transakcji Giełdowych na rzecz Krajowego
Depozytu Papierów Wartościowych
28
43
Transakcje pochodne
1 756
456
Blokada aktywów w związku z umową technicznego limitu kredytowego w Izbie
Rozliczeniowej Transakcje pochodne
39
42
Wartość bilansowa aktywów finansowych zastawionych jako zabezpieczenie zobowiązań
warunkowych
-
-
Aktywa finansowe zastawione jako zabezpieczenie zobowiązań i zobowiązań
warunkowych, razem
12 133
11 671
52. Aktywa i zobowiązania warunkowe
Aktywa i zobowiązania warunkowe
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Aktywa warunkowe, w tym:
6
7
- otrzymane gwarancje i poręczenia
6
7
Zobowiązania warunkowe
68 948
65 785
- z tytułu limitów odnawialnych w rachunkach ROR oraz kart kredytowych
4 813
4 830
- z tytułu kredytów i pożyczek w transzach
41 017
39 733
- udzielone poręczenia i gwarancje
9 531
9 826
- roszczenia ubezpieczeniowe sporne
785
771
- inne roszczenia sporne
190
222
- pozostałe, w tym:
12 612
10 403
- gwarantowanie emisji papierów wartościowych
5 240
4 339
- faktoring
5 863
4 136
- limit intra – day
424
425
- akredytywy i promesy
947
1 231
- pozostałe
138
272
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
193
53. Kompensowanie aktywów i zobowiązań finansowych
53.1 Zasady rachunkowości
Porozumienia dotyczące kompensowania zawierane przez Grupę to:
umowy ramowe ISDA (International Swaps and Derivatives Association Master Agreements) oraz inne umowy ramowe
dotyczące instrumentów pochodnych;
globalne umowy ramowe (GMRA - Global Master Repurchase Agreement) dotyczące transakcji zakupu/sprzedaży papierów
wartościowych z przyrzeczeniem odkupu.
Porozumienia dotyczące kompensowania zawierane przez Grupę PZU nie spełniają kryteriów kompensowania w sprawozdaniu
z sytuacji finansowej. Zapisy takich porozumień dają bowiem prawo do kompensaty ujętych kwot, które jest wykonalne tylko
w przypadku określonego zdarzenia (naruszenia umowy).
Grupa PZU otrzymała i złożyła zabezpieczenia w postaci depozytów zabezpieczających i płynnych papierów wartościowych
w odniesieniu do transakcji na instrumentach pochodnych.
Zabezpieczenia te ustanowione są na standardowych warunkach branżowych. Zabezpieczenia w postaci depozytów
zabezpieczających wynikają m.in. z tzw. Credit Support Annex (CSA) – stanowiących załącznik do umów ramowych ISDA.
53.2 Dane ilościowe
Ujawnienia w tabelach poniżej obejmują aktywa i zobowiązania finansowe, które podlegają egzekwowalnym porozumieniom
ramowym lub podobnym porozumieniom dotyczącym kompensowania, niezależnie od tego, czy są one kompensowane
w sprawozdaniu z sytuacji finansowej.
Aktywa i zobowiązania finansowe podlegające ewentualnym kompensatom
31 grudnia 2021
31 grudnia 2020
Aktywa finansowe
Pochodne instrumenty finansowe
Wartość bilansowa pozycji ze sprawozdania z sytuacji finansowej
8 328
6 339
Wartość bilansowa pozycji nie podlegających ewentualnym kompensatom
291
375
Wartość bilansowa netto – podlegająca ewentualnym kompensatom
8 037
5 964
Potencjalne kwoty kompensaty
7 560
5 236
- instrumenty finansowe (zawiera otrzymane zabezpieczenia na papierach
wartościowych)
6 788
4 700
- otrzymane zabezpieczenia pieniężne
772
536
Wartość netto
477
728
Zobowiązania finansowe
Pochodne instrumenty finansowe
Wartość bilansowa pozycji ze sprawozdania z sytuacji finansowej
11 880
6 281
Wartość bilansowa pozycji nie podlegających ewentualnym kompensatom
519
199
Wartość bilansowa netto – podlegająca ewentualnym kompensatom
11 361
6 082
Potencjalne kwoty kompensaty
9 996
5 647
- instrumenty finansowe (zawiera otrzymane zabezpieczenia na papierach
wartościowych)
6 969
4 724
- otrzymane zabezpieczenia pieniężne
3 027
923
Wartość netto
1 365
435
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
194
54. Informacja dodatkowa do skonsolidowanego sprawozdania z przepływów
pieniężnych
Zmiana stanu zobowiązań
wynikająca z działalności
finansowej w okresie
zakończonym
31 grudnia 2021
Stan na
początek
okresu
Zmiany
wynikające
z przepływów
pieniężnych
Naliczenia i
płatności
odsetkowe
oraz
rozliczenia
dyskonta
i premii
Różnice
kursowe
Inne zmiany
Stan na koniec
okresu
Kredyty otrzymane
6 439
(1 779)
1
(10)
7
4 658
Zobowiązania z tytułu emisji
dłużnych papierów wartościowych
7 532
(1 610)
6
10
2
5 940
Obligacje
4 597
(457)
1
11
2
4 154
Certyfikaty depozytowe
1 611
(918)
6
-
(4)
695
Listy zastawne
1 324
(235)
(1)
(1)
4
1 091
Zobowiązania podporządkowane
6 679
(500)
95
-
-
6 274
Zobowiązania z tytułu transakcji z
przyrzeczeniem odkupu
1 154
54
2
-
(3)
1 207
Zobowiązania z tytułu leasingu
1 064
(292)
22
-
198
992
Razem
22 868
(4 127)
126
-
204
19 071
Zmiana stanu zobowiązań
wynikająca z działalności
finansowej w okresie
zakończonym
31 grudnia 2020
Stan na
początek
okresu
Zmiany
wynikające
z przepływów
pieniężnych
Naliczenia i
płatności
odsetkowe
oraz
rozliczenia
dyskonta
i premii
Różnice
kursowe
Inne zmiany
Stan na koniec
okresu
Kredyty otrzymane
5 427
716
-
296
-
6 439
Zobowiązania z tytułu emisji
dłużnych papierów wartościowych
9 273
(1 816)
67
19
(11)
7 532
Obligacje
3 976
583
40
(1)
(1)
4 597
Certyfikaty depozytowe
3 940
(2 355)
27
1
(2)
1 611
Listy zastawne
1 357
(44)
-
19
(8)
1 324
Zobowiązania podporządkowane
6 700
(162)
138
3
-
6 679
Zobowiązania z tytułu transakcji z
przyrzeczeniem odkupu
599
556
5
-
(6)
1 154
Zobowiązania z tytułu leasingu
1 066
(275)
37
-
236
1 064
Razem
23 065
(981)
247
318
219
22 868
W tabeli poniżej zaprezentowano objaśnienie różnic pomiędzy zmianami stanu pozycji sprawozdania z sytuacji finansowej oraz
zmianami stanu tych pozycji wykazywanymi w działalności operacyjnej rachunku przepływów pieniężnych.
Pozycja skonsolidowanego sprawozdania z przepływów pieniężnych
Zmiany
wynikająca z
zmian
bilansowych
1)
Zmiany
wynikające z
połączenia
jednostek
Razem
Zmiana stanu należności od klientów z tytułu kredytów
(19 637)
12 061
(7 576)
Zmiana stanu zobowiązań z tytułu depozytów
22 972
(13 701)
9 271
Zmiana stanu należności
(612)
228
(384)
Zmiana stanu zobowiązań
1 471
(344)
1 073
1)
W tym m. in. zmiany wynikające ze zmian odpisów na oczekiwane straty kredytowe, odpisów z tytułu utraty wartości oraz różnic kursowych.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
195
55. Sprawy sporne
Podmioty z Grupy PZU biorą udział w licznych sporach sądowych, arbitrażowych oraz postępowaniach administracyjnych. Do
typowych sporów sądowych, w których biorą udział spółki z Grupy PZU należą spory związane z zawartymi umowami
ubezpieczeniowymi, umowami kredytów w walutach obcych, spory dotyczące stosunku pracy oraz spory dotyczące zobowiązań
umownych. Do typowych postępowań administracyjnych, w których biorą udział spółki z Grupy PZU należą postępowania
związane z posiadaniem nieruchomości. Powyższe postępowania i spory mają zwykle charakter typowy i powtarzalny, zazwyczaj
żadne z nich z osobna nie ma istotnego znaczenia dla Grupy PZU.
Większość sporów z udziałem spółek z Grupy PZU dotyczy czterech spółek: PZU, PZU Życie, Pekao i Alior Banku.
Szacując kwoty rezerw na poszczególne sprawy uwzględnia się wszystkie informacje dostępne na datę podpisania
skonsolidowanego sprawozdania finansowego, jednak ich wartość może ulec zmianie w przyszłości. W przypadku jednostek
ubezpieczeniowych roszczenia sporne uwzględnia się w procesie tworzenia rezerw techniczno-ubezpieczeniowych na szkody
znane biorąc pod uwagę prawdopodobieństwo niekorzystnego rozstrzygnięcia sporu oraz szacując wartość prawdopodobnego
rozstrzygnięcia.
Na 31 grudnia 2021 roku wartość przedmiotu sporu wszystkich 284 223 (na 31 grudnia 2020 roku: 282 352) spraw toczących się
przed sądami, organami właściwymi dla postępowań arbitrażowych lub organami administracji publicznej prowadzonych
w podmiotach z Grupy PZU wynosiła łącznie 8 516 mln zł (na 31 grudnia 2020 roku: 8 825 mln zł). W kwocie tej 4 723 mln zł
(na 31 grudnia 2020 roku: 4 408 mln zł) dotyczy zobowiązań, a 3 793 mln zł (na 31 grudnia 2020 roku: 4 417 mln zł) wierzytelności
spółek z Grupy PZU.
W 2021 roku i do dnia podpisania skonsolidowanego sprawozdania finansowego w spółkach z Grupy PZU nie wystąpiły
postępowania toczące się przed sądem, organem właściwym dla postępowania arbitrażowego lub organem administracji
publicznej dotyczące zobowiązań albo wierzytelności PZU lub jednostki od niego bezpośrednio lub pośrednio zależnej, których
jednostkowa wartość byłaby istotna, za wyjątkiem kwestii opisanych w punktach poniżej.
55.1 Uchwały ZWZ PZU w sprawie podziału zysku PZU za rok obrotowy 2006
Pozwem z 30 lipca 2007 roku wszczęto postępowanie z powództwa Manchester Securities Corporation („MSC”) z siedzibą
w Nowym Jorku przeciwko PZU o uchylenie uchwały nr 8/2007 ZWZ PZU z 30 czerwca 2007 roku w sprawie podziału zysku PZU
za rok obrotowy 2006, jako sprzecznej z dobrymi obyczajami i mającej na celu pokrzywdzenie powoda – akcjonariusza PZU.
Zaskarżona uchwała ZWZ PZU podzieliła zysk netto za rok 2006 w kwocie 3 281 mln zł w następujący sposób:
na kapitał zapasowy przekazano kwotę 3 261 mln zł;
na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych przekazano kwotę 20 mln zł.
Wyrokiem z 22 stycznia 2010 roku Sąd Okręgowy w Warszawie w całości uchylił ww. uchwałę ZWZ PZU. PZU wykorzystał
wszystkie środki odwoławcze, w tym skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego, który 27 marca 2013 roku oddalił tę skargę
kasacyjną. Wyrok ten jest prawomocny i nie podlega dalszemu zaskarżeniu.
W ocenie PZU uchylenie ww. uchwały ZWZ PZU nie powoduje po stronie akcjonariuszy powstania roszczenia o wypłatę
dywidendy przez PZU.
W związku z uprawomocnieniem się wyroku uchylającego uchwałę nr 8/2007, 30 maja 2012 roku ZWZ PZU podjęło uchwałę
o podziale zysku za rok obrotowy 2006 w sposób odpowiadający podziałowi zysku dokonanemu uchyloną uchwałą nr 8/2007.
Sprzeciw do uchwały z 30 maja 2012 roku zgłosił MSC i został on zaprotokołowany.
20 sierpnia 2012 roku doręczono PZU odpis pozwu wniesionego przez MSC do Sądu Okręgowego w Warszawie, w którym
wymieniona spółka domagała się uchylenia uchwały ZWZ PZU z 30 maja 2012 roku o podziale zysku za rok obrotowy 2006,
a wartość przedmiotu sporu została określona przez powoda na 5 mln zł. PZU złożył odpowiedź na pozew domagając się
oddalenia powództwa w całości.
17 grudnia 2013 roku Sąd Okręgowy wydał wyrok, którym uwzględnił powództwo w całości i zasądził od PZU na rzecz MSC
koszty procesu. 4 marca 2014 roku PZU złożył apelację od ww. wyroku, zaskarżając go w całości. Wyrokiem z 11 lutego 2015 roku
Sąd Apelacyjny w Warszawie zmienił w całości wyrok Sądu Okręgowego z 17 grudnia 2013 roku, oddalił powództwo MSC
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
196
i obciążył MSC kosztami procesu. Wyrok Sądu Apelacyjnego jest prawomocny. MSC zaskarżył w całości wyrok Sądu Apelacyjnego
skargą kasacyjną z 9 czerwca 2015 roku. PZU złożył odpowiedź na skargę kasacyjną. Postanowieniem z 19 kwietnia 2016 roku
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej MSC do rozpoznania. Postanowienie jest prawomocne, nie podlega
dalszemu zaskarżeniu na podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego i kończy postępowanie w sprawie.
W międzyczasie 16 grudnia 2014 roku MSC wezwał PZU do zapłaty 265 mln zł z tytułu odszkodowania w związku z uchyleniem
uchwały nr 8/2007 ZWZ PZU z 30 czerwca 2007 roku w sprawie podziału zysku PZU za rok obrotowy 2006. PZU odmówił
spełnienia świadczenia ze względu na jego bezzasadność.
23 września 2015 roku PZU doręczono odpis pozwu wraz z załącznikami, w sprawie wszczętej przez MSC przeciwko PZU
o zapłatę 169 mln zł wraz z odsetkami ustawowymi od 2 stycznia 2015 roku do dnia zapłaty oraz kosztów procesu. Powództwo
obejmuje żądanie zapłaty odszkodowania z tytułu pozbawienia MSC oraz J.P. Morgan (MSC nabył roszczenie od J.P. Morgan),
jako mniejszościowych akcjonariuszy PZU, udziału w zysku za rok obrotowy 2006, w związku z podjęciem 30 czerwca 2007 roku
przez ZWZ PZU uchwały nr 8/2007. Sprawa jest prowadzona przed Sądem Okręgowym w Warszawie. 18 grudnia 2015 roku PZU
złożył odpowiedź na pozew wnosząc o oddalenie powództwa w całości. 1 kwietnia 2016 roku MSC złożył pismo procesowe, w
którym odniósł się do twierdzeń, zarzutów i wniosków PZU oraz powołał nowe dowody w sprawie. 30 czerwca 2016 roku PZU
złożył replikę na ostatnie pismo procesowe MSC wraz z wnioskami dowodowymi. Postanowieniem z 21 lipca 2016 roku Sąd
skierował sprawę do mediacji, na którą PZU nie wyraził zgody. Na kolejnych rozprawach prowadzone jest postępowanie
dowodowe.
Zdaniem Zarządu PZU roszczenia MSC są bezzasadne. W konsekwencji, na 31 grudnia 2021 roku nie dokonano zmian
w prezentacji kapitałów PZU, mogących potencjalnie wynikać z uchylenia uchwały 8/2007 ZWZ PZU o podziale zysku za rok
obrotowy 2006, w tym pozycji „Kapitał zapasowy” i „Zysk (strata) z lat ubiegłych”, a także nie korygowano środków
Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych.
Inne wezwania do zapłaty dotyczące podziału zysku PZU za rok obrotowy 2006
13 listopada 2018 roku Sąd Okręgowy w Warszawie doręczył odpis pozwu złożony przez Wspólną Reprezentację SA
w restrukturyzacji, która wytoczyła powództwo przeciwko PZU o zapłatę 34 mln zł z odsetkami ustawowymi od 1 października
2015 roku do dnia zapłaty i kosztami procesu. Powództwo obejmuje roszczenie o zapłatę odszkodowania z tytułu pozbawienia
akcjonariuszy udziału w zysku za rok obrotowy 2006. Powód twierdzi, że roszczenia odszkodowawcze zostały przeniesione przez
akcjonariuszy na Powoda na podstawie umów zleceń wraz z powierniczym przelewem wierzytelności a roszczenie dochodzone
pozwem stanowi łączną szkodę wyrządzoną akcjonariuszom. PZU nie uznaje roszczeń ze względu na ich bezzasadność i złożył
odpowiedź na pozew wnosząc o oddalenie powództwa w całości. PZU nie wyraził zgody na mediację. Na kolejnych rozprawach
prowadzone jest postępowanie dowodowe.
55.2 Zgłoszenie wierzytelności PZU do masy upadłości spółek z Grupy Kapitałowej PBG
PZU jest wierzycielem PBG SA („PBG”) oraz Hydrobudowy Polska SA („Hydrobudowa”) z tytułu wystawionych i zrealizowanych
gwarancji ubezpieczeniowych (gwarancji kontraktowych).
W 2012 roku wszczęto postępowania upadłościowe względem PBG oraz Hydrobudowy. 21 września 2012 roku PZU przystąpił do
ww. postępowań zgłaszając swoje wierzytelności do mas upadłości tych spółek.
PBG i Hydrobudowa należą do jednej grupy kapitałowej, której podmiotem dominującym jest PBG i wzajemnie poręczały swoje
zobowiązania. Wszystkie wierzytelności, które zgłoszono do masy upadłości Hydrobudowy w kwocie 101 mln zł, w konsekwencji
zgłoszono równocześnie do masy upadłości PBG.
8 października 2015 roku Sąd Upadłościowy ogłosił postanowienie, w którym zatwierdził układ zawarty z wierzycielami PBG,
a 20 lipca 2016 roku wydał postanowienie o zakończeniu postępowania upadłościowego. Postanowienie jest prawomocne.
W wyniku realizacji układu i dokonanej redukcji wierzytelności do poziomu 20,93% należności zgłoszonej, PZU otrzymał 206 139
obligacji PBG o wartości nominalnej 21 mln zł oraz 24 241 560 akcji PBG o wartości nominalnej 24 mln zł. Wartość bilansowa akcji
PBG na 31 grudnia 2021 roku wynosiła 1 mln zł (na 31 grudnia 2020 roku: 1 mln zł). Obligacje, których wartość bilansowa została
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
197
oceniona na zero, zarówno na 31 grudnia 2021 roku, jak i na 31 grudnia 2020 roku były ujmowane wyłącznie w ewidencji
pozabilansowej.
Na pierwszej liście wierzytelności, przedstawionej przez syndyka Hydrobudowy sędziemu komisarzowi, została uwzględniona
wierzytelność PZU w kwocie 16 mln zł, na czwartej uzupełniającej liście wierzytelności została uwzględniona wierzytelność PZU
w kwocie 16 mln zł. Łączna wartość uwzględnionych wierzytelności PZU wynosiła zatem 32 mln zł. W zakresie wierzytelności na
kwotę ponad 66 mln zł, 24 października 2018 roku PZU złożył sprzeciw do sędziego komisarza, co do odmowy uznania zgłoszonej
wierzytelności. Postanowieniem z 23 stycznia 2020 roku Sąd uwzględnił sprzeciw PZU i podwyższył wierzytelność PZU na
czwartej uzupełniającej liście wierzytelności do kwoty 83 mln zł. Lista wierzytelności do masy upadłości Hydrobudowy nie
została jeszcze ostatecznie ustalona. Postępowanie upadłościowe względem Hydrobudowy jest w toku, a ustalenie ostatecznej
listy wierzytelności stanowi dopiero wstępny etap tego postępowania i poprzedza sporządzenie planu podziału (po
przeprowadzeniu likwidacji masy upadłości).
55.3 Pozew zbiorowy przeciwko Alior Bankowi
Alior Bank jest pozwanym w jednej sprawie zbiorowej (pozew wniesiono 5 marca 2018 roku) z powództwa osoby fizycznej
reprezentującej grupę 84 osób fizycznych i prawnych oraz 3 sprawach indywidualnych o ustalenie odpowiedzialności Alior
Banku za szkodę spowodowaną nienależytym wykonywaniem obowiązków informacyjnych przez Alior Bank wobec klientów
oraz nienależytym wykonywaniem umów o świadczenie usług przyjmowania i przekazywania zleceń nabycia lub zbycia
certyfikatów inwestycyjnych funduszy inwestycyjnych zarządzanych poprzednio przez Fincrea TFI SA, a obecnie Raiffeisen Bank
International AG (Spółka Akcyjna) Oddział w Polsce (Fundusze). Postanowieniem z 27 września 2019 roku sąd postanowił
rozpoznać sprawę w postępowaniu zbiorowym. Pismem z 15 lipca 2021 roku powództwo zostało rozszerzone o grupę kolejnych
283 osób. Jednocześnie oświadczenia o wystąpieniu z grupy złożyło 14 osób. Sąd nie wydał postanowienia o ustaleniu składu
grupy. Pozwy złożono w przedmiocie ustalenia odpowiedzialności (nie o zapłatę, czyli naprawienie szkody), w związku z czym
Grupa PZU nie przewiduje wypływu środków pieniężnych z tego postępowania innych niż koszty procesowe, których wysokość
szacuje na 600 tys. zł.
Alior Bank jest ponadto pozwanym w 59 sprawach z powództwa nabywców certyfikatów inwestycyjnych Funduszy o zapłatę
(naprawienie szkody). Łączna wartość przedmiotu sporu w tych sprawach to 23 mln zł.
Z uwagi na toczące się postępowanie likwidacyjne funduszy, Grupa PZU ocenia, że do czasu jego zakończenia i ustalenia
ostatecznej wartości certyfikatów inwestycyjnych wszelkie (istniejące i przyszłe) powództwa o zapłatę są niezasadne. Grupa PZU
przyjmuje, że prawdopodobieństwo wypływu środków z tego tytułu jest szacowane na poziomie niższym niż 50%, wobec tego na
31 grudnia 2021 roku nie utworzono rezerw w odniesieniu do wniesionych pozwów.
55.4 Postępowanie KNF w przedmiocie nałożenia kary na Alior Bank
Decyzją z 6 sierpnia 2019 roku, wydaną na podstawie art. 167 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 167 ust. 1 pkt 1 ustawy o obrocie
instrumentami finansowymi, KNF nałożyła na Alior Bank karę pieniężną w wysokości 10 mln zł (Alior Bank zapłacił karę).
Postępowanie dotyczyło prawidłowości działania Alior Banku i Biura Maklerskiego Alior Banku w zakresie dystrybucji
certyfikatów inwestycyjnych funduszy zarządzanych poprzednio przez Fincrea TFI SA, a obecnie Raiffeisen Bank International AG
(Spółka Akcyjna) Oddział w Polsce. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy (na wniosek Alior Banku), 3 grudnia 2019 roku KNF
utrzymał w mocy pierwotną decyzję, którą 3 stycznia 2020 roku Alior Bank zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie. 17 czerwca 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał wyrok, w którym uchylił decyzję KNF
z 3 grudnia 2019 roku, utrzymującą w mocy wcześniejszą decyzję KNF z 6 sierpnia 2019 roku oraz umorzył postępowanie
prowadzone przez KNF w tej sprawie. KNF złożyła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Do dnia podpisania
skonsolidowanego sprawozdania finansowego Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpatrzył skargi.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
198
56. Transakcje z podmiotami powiązanymi
56.1 Kluczowy personel kierowniczy
Za kluczowy personel kierowniczy Grupy PZU uważa się Członków Zarządu PZU oraz Dyrektorów Grupy PZU.
W 2021 i w 2020 roku spółki Grupy PZU nie udzieliły pożyczek ani żadnych podobnych świadczeń członkom kluczowego
personelu kierowniczego.
Wynagrodzenia kluczowego personelu kierowniczego oraz członków Rady Nadzorczej PZU
W kolejnych tabelach przedstawiono wynagrodzenia członków kluczowego personelu kierowniczego PZU (Członków Zarządu
PZU, osób zarządzających wyższego szczebla) oraz członków Rady Nadzorczej. Dane dotyczące wynagrodzeń zaprezentowano
w tysiącach złotych.
Wynagrodzenia i inne krótkoterminowe świadczenia
pracownicze wypłacone przez PZU
1 stycznia – 31 grudnia 2021
1 stycznia – 31 grudnia 2020
w tym część
wynagrodzenia
zmiennego za lata
2017-2020
w tym część
wynagrodzenia
zmiennego za lata
2017-2019
Zarząd
14 332
5 849
13 210
4 227
Beata Kozłowska-Chyła
1 479
465
776
-
Ernest Bejda
1 350
370
617
-
Małgorzata Kot
1 153
173
297
-
Krzysztof Kozłowski
405
-
nd.
nd.
Tomasz Kulik
1 788
808
1 567
637
Maciej Rapkiewicz
1 788
808
1 567
637
Małgorzata Sadurska
1 801
822
1 581
651
Krzysztof Szypuła
1 153
173
415
1)
-
Marcin Eckert
1 316
2)
645
1 321
391
Aleksandra Agatowska
94
94
356
282
Adam Brzozowski
711
3)
454
1 395
4)
310
Elżbieta Häuser – Schöneich
711
5)
454
1 395
6)
310
Roger Hodgkiss
179
179
318
318
Paweł Surówka
404
404
1 605
7)
691
Osoby zarządzające wyższego szczebla (Dyrektorzy
Grupy PZU
2 370
1 180
2 480
847
Aleksandra Agatowska
673
267
384
-
Bartłomiej Litwińczuk
705
313
616
244
Dorota Macieja
705
313
616
244
Małgorzata Kot
90
90
140
-
Roman Pałac
138
138
618
8)
253
Tomasz Karusewicz
59
59
106
106
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
199
Wynagrodzenia i inne krótkoterminowe świadczenia
pracownicze wypłacone przez PZU
1 stycznia – 31 grudnia 2021
1 stycznia – 31 grudnia 2020
Rada Nadzorcza
2 134
-
2 007
-
Paweł Mucha
112
-
nd.
nd.
Paweł Górecki
203
-
193
-
Robert Śnitko
203
-
188
-
Marcin Chludziński
187
-
177
-
Agata Górnicka
187
-
177
-
Robert Jastrzębski
203
-
193
-
Elżbieta Mączyńska-Ziemacka
187
-
177
-
Krzysztof Opolski
203
-
188
-
Radosław Sierpiński
41
-
nd.
nd.
Józef Wierzbowski
187
-
106
-
Maciej Zaborowski
187
-
177
-
Maciej Łopiński
89
-
195
-
Tomasz Kuczur
145
-
177
-
Alojzy Nowak
nd.
nd.
59
-
1)
W tym wynagrodzenie stałe i premia roczna z tytułu pełnionej w okresie 1 stycznia – 9 września 2020 roku funkcji Dyrektora Zarządzającego ds. Strategii Produktów.
2)
W tym odprawa 246 tys. zł.
3)
W tym wynagrodzenie z tytułu zakazu konkurencji 257 tys. zł.
4)
W tym wynagrodzenie z tytułu zakazu konkurencji 210 tys. zł i odprawa 233 tys. zł.
5)
W tym wynagrodzenie z tytułu zakazu konkurencji 257 tys. zł.
6)
W tym wynagrodzenie z tytułu zakazu konkurencji 210 tys. zł i odprawa 233 tys. zł.
7)
W tym wynagrodzenie z tytułu zakazu konkurencji 483 tys. zł i odprawa 242 tys. zł.
8)
W tym wynagrodzenie z tytułu zakazu konkurencji 193 tys. zł i odprawa 97 tys. zł.
W 2021 roku Członkom Zarządu PZU wypłacono część świadczeń za lata 2017 – 2020 wynikających z systemu zmiennego
wynagradzania. Wypłata pozostałej części premii za lata 2017 – 2021 może mieć miejsce w następnych okresach. Na poczet tych
świadczeń utworzono rezerwę, której łączna wysokość na 31 grudnia 2021 roku wyniosła 17 897 tys. zł (łącznie z narzutami
pracodawcy, na 31 grudnia 2020 roku: 15 688 tys. zł).
Wynagrodzenia i inne krótkoterminowe
świadczenia pracownicze wypłacone przez
pozostałe podmioty z Grupy PZU
1 stycznia – 31 grudnia 2021
(w tys. zł)
1 stycznia – 31 grudnia 2020
(w tys. zł)
w tym część
wynagrodzenia
zmiennego za lata
2017 – 2020
w tym część
wynagrodzenia
zmiennego za lata
2017 – 2019
Zarząd, z czego:
119
119
892
-
Małgorzata Kot
119
119
224
-
Krzysztof Szypuła
-
-
668
1)
-
Osoby zarządzające wyższego szczebla
(Dyrektorzy Grupy PZU), z czego:
3 325
1 540
3 736
1 592
Aleksandra Agatowska
980
370
784
285
Bartłomiej Litwińczuk
1 024
437
934
377
Dorota Macieja
1 024
437
934
377
Roman Pałac
205
204
921
2)
390
Tomasz Karusewicz
92
92
163
163
1)
W tym wynagrodzenie stałe i premia roczna z tytułu pełnionej w okresie 1 stycznia – 9 września 2020 roku funkcji Dyrektora Zarządzającego ds. Strategii Produktów.
2)
W tym wynagrodzenie z tytułu zakazu konkurencji 280 tys. zł i odprawa 140 tys. zł.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
200
Całkowita szacunkowa wartość świadczeń
niepieniężnych przyznanych przez PZU oraz
podmioty zależne PZU
1 stycznia – 31 grudnia 2021
(w tys. zł)
1 stycznia – 31 grudnia 2020
(w tys. zł)
Zarząd, z czego:
1 482
2 626
Beata Kozłowska-Chyła
218
118
Ernest Bejda
155
58
Małgorzata Kot
189
90
Krzysztof Kozłowski
44
nd.
Tomasz Kulik
178
156
Maciej Rapkiewicz
185
160
Małgorzata Sadurska
217
241
Krzysztof Szypuła
136
101
Adam Brzozowski
nd.
214
Marcin Eckert
160
657
1)
Elżbieta Häuser – Schöneich
nd.
170
Paweł Surówka
nd.
661
2)
Osoby zarządzające wyższego szczebla
(Dyrektorzy Grupy PZU), z czego:
587
699
Aleksandra Agatowska
214
214
Bartłomiej Litwińczuk
185
235
Dorota Macieja
173
209
Roman Pałac
-
39
Tomasz Karusewicz
15
3)
2
1)
W tym 445 tys. zł Advanced Management Program at Harvard Business School.
2)
W tym 515 tys. zł Advanced Management Program at Harvard Business School.
3)
Świadczenia zaległe z PZU i PZU Życie.
56.2 Zawarcie przez PZU lub jednostki zależne istotnych transakcji z podmiotami powiązanymi na
innych warunkach niż rynkowe
W 2021 roku ani PZU, ani jednostki zależne nie zawarły żadnej transakcji z podmiotami powiązanymi, jeżeli pojedynczo lub
łącznie byłyby one istotne i zostały zawarte na innych warunkach niż rynkowe.
56.3 Pozostałe transakcje z podmiotami powiązanymi
Salda i obroty wynikające z transakcji
handlowych pomiędzy Grupą PZU
a podmiotami powiązanymi
1 stycznia – 31 grudnia 2021 roku
i na 31 grudnia 2021 roku
1 stycznia – 31 grudnia 2020 roku
i na 31 grudnia 2020 roku
Kluczowy personel
kierowniczy
Pozostałe pomioty
powiązane
1)
Kluczowy personel
kierowniczy
Pozostałe pomioty
powiązane
1)
Składka przypisana brutto
w ubezpieczeniach majątkowych i osobowych
-
3
-
3
w ubezpieczeniach na życie (łącznie z
wolumenami z kontraktów inwestycyjnych)
-
-
-
-
Pozostałe przychody
-
2
-
-
Koszty
-
22
-
7
Inwestycyjne (lokacyjne) aktywa finansowe
-
3
-
3
Należności od klientów z tytułu kredytów
1
-
-
Należności
-
-
-
-
Zobowiązania z tytułu depozytów
2
14
1
-
Inne zobowiązania
-
6
-
6
Aktywa warunkowe
-
-
-
-
Zobowiązania warunkowe
-
-
-
-
1)
Jednostki stowarzyszone wyceniane metodą praw własności.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
201
Na etapie nabycia akcji, odpowiednio Alior Banku oraz Pekao, PZU złożył do KNF Oświadczenia o zobowiązaniach, o których
mowa w art. 25h ust. 3 ustawy Prawo bankowe, zgodnie z którymi, działając jako inwestor strategiczny zapewni m.in.:
Banki będą zarządzane tak, aby utrzymywać stale płynność, poziom funduszy własnych oraz współczynniki wypłacalności
na stabilnym, wymaganym przepisami prawa poziomie, gwarantującym zdolność Banków do wywiązywania się ze swoich
zobowiązań;
odpowiednie wsparcie kapitałowe bez zbędnej zwłoki, w razie zaistnienia groźby spadku lub spadku wskaźników
adekwatności kapitałowej lub płynności Banków poniżej poziomu wymaganego przez przepisy prawa i regulacje oraz
rekomendacje polskich organów nadzoru bankowego. Każdorazowe wsparcie Banków wymaga jednakże analizy po stronie
PZU, nakierowanej na konieczność utrzymania zaufania do PZU, poprzez zachowanie, nawet w sytuacji kryzysowej,
wysokiego poziomu wypłacalności PZU i Grupy PZU jako całości;
w ramach uprawnień przysługujących PZU jako akcjonariuszowi, wszelkie decyzje dotyczące wypłaty dywidend
i reinwestycji zysków Banków będą uwzględniać potrzeby rozwoju Banków i ich stabilność, a także bezpieczeństwo
środków finansowych zdeponowanych w Bankach przez ich klientów. W szczególności, w sytuacji, gdy zagrożona będzie
płynność lub pozycja kapitałowa Banków, wymagane zgodnie z przepisami prawa lub rekomendacjami właściwych
organów nadzoru bankowego adresowanymi do sektora bankowego w Polsce, dywidenda nie będzie wypłacana,
a zatrzymane zyski zostaną przeznaczone na podwyższenie funduszy własnych Banków.
56.4 Transakcje z jednostkami powiązanymi ze Skarbem Państwa
Transakcje z jednostkami zależnymi, współzależnymi i stowarzyszonymi ze Skarbem Państwa stanowiły w przeważającej
większości umowy ubezpieczeń majątkowych i osobowych, ubezpieczeń na życie, kontraktów inwestycyjnych oraz usług
bankowych. Transakcje te są zawierane i rozliczane na warunkach możliwych do uzyskania przez klientów niebędących
stronami powiązanymi. Należności i zobowiązania wobec stron powiązanych ze Skarbem Państwa z tytułu umów
ubezpieczeniowych mają zazwyczaj charakter krótkoterminowy.
57. Zatrudnienie
Poniższa tabela przedstawia średnie zatrudnienie w etatach w spółkach Grupy PZU.
Wyszczególnienie
1 stycznia -
31 grudnia 2021
1 stycznia -
31 grudnia 2020
Zarządy (liczba osób na koniec okresu sprawozdawczego)
143
149
Kadra kierownicza
3 705
3 856
Pozostali pracownicy
35 903
36 800
Razem
39 751
40 805
58. Pozostałe informacje
58.1 Wynagrodzenie firmy audytorskiej przeprowadzającej badanie sprawozdań finansowych
W kolejnej tabeli zaprezentowano kwoty należne firmie audytorskiej Grupy PZU (KPMG Audyt sp. z ograniczoną
odpowiedzialnością sp. k. – „KPMG Audyt” oraz firmy z sieci KPMG) za badanie sprawozdań finansowych podlegających
konsolidacji jednostek Grupy PZU, przeprowadzane przez KPMG, wypłacone lub należne za dany okres, powiększone o podatek
VAT, określone zgodnie z zasadą memoriału.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
202
Wyszczególnienie
1 stycznia -
31 grudnia 2021
(w tys. zł)
1 stycznia -
31 grudnia 2020
(w tys. zł)
Badanie sprawozdań finansowych
9 345
8 698
Inne usługi poświadczające
5 718
4 901
Razem
15 063
13 599
18 lutego 2014 roku Rada Nadzorcza PZU wybrała firmę KPMG Audyt z siedzibą w Warszawie, ul. Inflancka 4A, 00-189 Warszawa,
wpisaną przez Polską Izbę Biegłych Rewidentów na listę firm audytorskich pod numerem 3546, jako podmiot przeprowadzający
badania sprawozdań finansowych za lata 2014 – 2016, a 27 kwietnia 2017 roku Rada Nadzorcza PZU skorzystała z możliwości
przedłużenia współpracy na lata 2017 – 2018. 23 maja 2019 roku, po udzieleniu przez KNF zezwolenia na przedłużenie o dwa lata
maksymalnego okresu trwania zlecenia na wykonanie badania jednostkowych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych
PZU przez firmę audytorską KPMG Audyt, Rada Nadzorcza PZU podjęła decyzję o ponownym wyborze KPMG Audyt jako firmy
audytorskiej do badań sprawozdań finansowych za lata 2019-2020.
W związku z przepisem art. 49 Ustawy z dnia 31 marca 2020 roku o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych
z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji
kryzysowych oraz niektórych innych ustaw („Ustawa”), przedłużającym, poprzez zniesienie ograniczenia zawartego w art. 134
ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym, do dziesięciu lat
maksymalny okres nieprzerwanego trwania zleceń badań ustawowych, 28 maja 2020 roku Rada Nadzorcza PZU wyraziła zgodę
na odnowienie na lata 2021-2022, z opcją przedłużenia na rok 2023 zlecenia na przeglądy i badania jednostkowych sprawozdań
finansowych PZU i skonsolidowanych sprawozdań finansowych Grupy PZU dla KPMG Audyt. 7 kwietnia 2021 roku Rada
Nadzorcza PZU wyraziła zgodę na skorzystanie z opcji przedłużenia na 2023 rok zlecenia.
W celu wykonania opisanych powyżej prac, do umów zawartych dotychczas z KPMG Audyt zawarto stosowne aneksy.
Dotychczasowa współpraca z KPMG Audyt w zakresie przeglądów i badań jednostkowych sprawozdań finansowych PZU oraz
skonsolidowanych sprawozdań finansowych Grupy PZU trwa nieprzerwanie od 2014 roku.
58.2 Udzielenie przez PZU lub jednostki zależne poręczeń kredytu lub pożyczki lub udzielenie gwarancji
W 2021 roku ani PZU, ani jednostki zależne nie udzieliły poręczeń kredytu lub pożyczki, ani nie udzieliły gwarancji – łącznie
jednemu podmiotowi lub jednostce zależnej od tego podmiotu – jeżeli łączna wartość istniejących poręczeń lub gwarancji
byłaby istotna, za wyjątkiem kwestii opisanej poniżej.
2 listopada 2020 roku PZU zawarł z Alior Bankiem Aneks nr 1 do Umowy zlecenia o okresowe udzielanie gwarancji ochrony
kredytowej nierzeczywistej. Dodatkowo PZU zawarł Aneks nr 1 do Umowy ramowej zlecenia o okresowe udzielanie
kontrgwarancji.
Aneks nr 1 do Umowy zlecenia o okresowe udzielanie gwarancji ochrony kredytowej nierzeczywistej określa zasady udzielania
przez PZU w ramach limitu zaangażowania, na zlecenie i na rzecz Alior Banku, gwarancji ubezpieczeniowych ochrony kredytowej
nierzeczywistej. Limit zaangażowania z tytułu gwarancji udzielanych na podstawie Aneksu nr 1 do Umowy zlecenia o okresowe
udzielanie gwarancji ochrony kredytowej nierzeczywistej wynosi maksymalnie 4 000 mln zł. Limit obowiązuje przez okres 3 lat
i jest odnawialny, co oznacza, że wygaśnięcie gwarancji odnawia limit o uwolnioną kwotę pomniejszoną o kwoty ewentualnych
wypłat z gwarancji.
Na wysokość wynagrodzenia za udzielenie gwarancji będzie miała wpływ między innymi amortyzacja portfela oraz premia za
kontrgwarancję. Na chwilę obecną nie jest możliwe podanie wielkości wynagrodzenia za gwarancję, gdyż będzie ono
uzależnione od wysokości sumy gwarancyjnej oraz od jakości portfela zabezpieczanego gwarancją. Wydanie każdej gwarancji
będzie poprzedzone wnioskiem Alior Banku oraz oceną i wyceną przedstawionego do gwarancji portfela. Na zabezpieczenie
płatności wynagrodzenia za gwarancję w ramach zawartego Aneksu nr 1 do Umowy zlecenia o okresowe udzielanie gwarancji
ochrony kredytowej nierzeczywistej, Alior Bank złoży oświadczenie o dobrowolnym podaniu się egzekucji w formie aktu
notarialnego.
Maksymalny okres obowiązywania gwarancji wydawanych w ramach Aneksu nr 1 do Umowy zlecenia o okresowe udzielanie
gwarancji ochrony kredytowej nierzeczywistej wynosi 5 lat. Udział własny Alior Banku w wymagalnych należnościach z tytułu
wierzytelności wynosi 10%.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
203
Aneks nr 1 do Umowy zlecenia o okresowe udzielanie gwarancji ochrony kredytowej nierzeczywistej przewiduje kary umowne,
jakie mogą być należne PZU od Alior Banku w razie naruszenia określonych zobowiązań Alior Banku wynikających z Aneksu nr 1
do Umowy. Łączna maksymalna wysokość kar umownych nie może przekroczyć kwoty 3 mln zł. Aneks nr 1 do Umowy nie
wyłącza możliwości dochodzenia odszkodowania przewyższającego sumę kar umownych.
Aneks nr 1 do Umowy ramowej zlecenia o okresowe udzielanie kontrgwarancji określa zasady udzielania na zlecenie PZU
kontrgwarancji wystawianych na rzecz Alior Banku. Dostępny limit kontrgwarancji wynosi 2 600 mln zł. Dostępny limit będzie
pomniejszany każdorazowo przy udzieleniu każdej kolejnej kontrgwarancji o sumę gwarancyjną wskazaną w tej kontrgwarancji,
przy czym dostępny limit kontrgwarancji będzie miał charakter odnawialny, co oznacza, że wygaśnięcie kontrgwarancji
spowoduje odnowienie limitu.
58.3 Kontrole UKNF w PZU
W okresie od 27 lipca do 25 września 2020 roku KNF przeprowadziła kontrolę działalności i stanu majątkowego PZU w zakresie
likwidacji szkód. 7 stycznia 2021 roku PZU otrzymał zalecenie dotyczące zaniechania naruszania interesów uprawnionych do
odszkodowania z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, polegających na stosowaniu w celu ustalania
odszkodowania metodą kosztorysową, nieaktualnych, niemiarodajnych danych o stawkach za roboczogodzinę na rynku napraw
motoryzacyjnych, nieodpowiadających faktycznym kosztom naprawy z miejsca zamieszkania, siedziby poszkodowanego lub
miejsca naprawy pojazdu. 19 lutego 2021 roku PZU poinformował KNF o wykonaniu zalecenia w terminie, a 19 marca 2021 roku
przekazał, na wezwanie KNF, dodatkowe dokumenty i wyjaśnienia dotyczące wykonania zalecenia. 19 kwietnia 2021 roku KNF
wezwała PZU do przedstawienia dodatkowych dokumentów i wyjaśnień uznając, że przedstawione wcześniej przez PZU dowody
nie pozwalają na uznanie zalecenia za wykonane. 30 kwietnia 2021 roku PZU przekazał dodatkowe wyjaśnienia i dokumenty.
KNF określiła wymagania i terminy przekazania dowodów realizacji. 7 grudnia 2021 roku PZU przekazał raport z realizacji
zalecenia. 28 stycznia 2022 roku KNF poprosił o dodatkowe wyjaśnienia i dokumenty, które zostały przekazane przez PZU 14
lutego 2022 roku. Do dnia podpisania skonsolidowanego sprawozdania finansowego KNF nie zgłosiła zastrzeżeń do sposobu
wykonania zalecenia.
W okresie 11 stycznia 2022 roku – 10 marca 2022 roku KNF przeprowadziła w PZU kontrolę działalności i stanu majątkowego PZU
w zakresie kapitałowego wymogu wypłacalności. Do dnia podpisania skonsolidowanego sprawozdania finansowego KNF nie
przedstawiła protokołu po kontroli.
58.4 Sprawy dotyczące Alior Leasing sp. z o.o.
W grudniu 2020 roku do Alior Banku i Alior Leasing sp. z o.o. wpłynęło od byłych członków zarządu Alior Leasing sp. z o.o.
wezwanie na sąd arbitrażowy ad hoc, przy Krajowej Izbie Gospodarczej w Warszawie z tytułu programu menadżerskiego.
30 czerwca 2021 roku sąd arbitrażowy wydał postanowienie w przedmiocie umorzenia postępowania arbitrażowego ad hoc
w sprawie tego powództwa. Postanowienie o umorzeniu jest ostateczne.
W grudniu 2021 roku do Alior Banku i Alior Leasing sp. z o.o. wpłynęło ponowne (nowe) wezwanie na sąd arbitrażowy ad hoc przy
Krajowej Izbie Gospodarczej w Warszawie. Wezwanie oparte zostało na tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych, co
poprzednie.
Alior Leasing sp. z o.o. zidentyfikowała ryzyko wystąpienia możliwych roszczeń wobec Alior Leasing sp. z o.o. ze strony osób
trzecich, które mogą wynikać z działań niektórych pracowników i współpracowników Alior Leasing sp. z o.o. Na dzień podpisania
skonsolidowanego sprawozdania finansowego roszczenia z tego tytułu nie zostały zgłoszone. W ocenie Grupy PZU nie występują
okoliczności uzasadniające tworzenie rezerwy z tego tytułu.
Grupa PZU odstępuje od ujawnienia dalszych informacji dotyczących wyżej wskazanych możliwych roszczeń ze strony osób
trzecich, aby nie osłabiać statusu i pozycji procesowej w przypadku ewentualnego postępowania.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
204
58.5 Zdarzenia po zakończeniu okresu sprawozdawczego
58.5.1. Planowana emisja obligacji przez PZU
15 lutego 2022 roku Zarząd PZU podjął uchwałę w sprawie wystąpienia do WZ PZU z wnioskiem dotyczącym emisji obligacji
podporządkowanych na rynku krajowym. Rozważana emisja jest ściśle powiązana z planowanym przez PZU wcześniejszym
wykupem obligacji podporządkowanych serii A wyemitowanych 30 czerwca 2017 roku o łącznej wartości nominalnej wynoszącej
2 250 mln zł z terminem zapadalności 29 lipca 2027 roku (Obligacje Serii A). Warunki emisji Obligacji Serii A przewidują
możliwość ich wcześniejszego wykupu przez PZU 29 lipca 2022 roku.
W związku z planowanym wykupem Obligacji Serii A, intencją PZU jest wyemitowanie w ich miejsce obligacji
podporządkowanych nowej emisji o parametrach zbliżonych do Obligacji Serii A. Rozważana emisja dotyczyłaby obligacji
podporządkowanych na rynku krajowym o łącznej wartości nominalnej nie wyższej niż 3 000 mln zł, z których wpływy zostałyby
zaliczone do środków własnych kategorii 2, zgodnie z Ustawą o działalności ubezpieczeniowej oraz Rozporządzeniem
Delegowanym Komisji (UE) 2015/35 z dnia 10 października 2014 roku uzupełniającym dyrektywę Parlamentu Europejskiego
i Rady 2009/138/WE w sprawie podejmowania i prowadzenia działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (Wypłacalność II).
25 lutego 2022 roku Rada Nadzorcza PZU pozytywnie zaopiniowała wniosek Zarządu w sprawie emisji obligacji. Walne
Zgromadzenie PZU, które rozpatrzy wniosek Zarządu zaplanowano na 25 marca 2022 roku.
58.5.2. Rozpoczęcie procesu budowy książki popytu w związku z przygotowywaniem emisji obligacji przez
Alior Bank
23 lutego 2022 roku Zarząd Alior Banku, podjął uchwałę o wyrażeniu zgody na rozpoczęcie procesu budowy księgi popytu
w związku z przygotowywaniem przez Alior Bank emisji obligacji, które po uzyskaniu zgody KNF miały stanowić instrumenty
w kapitale Tier II Alior Banku.
16 marca 2022 roku, po analizie bieżących warunków rynkowych Zarząd Alior Banku podjął uchwałę w sprawie odstąpienia od
procesu. Decyzja jest związana z nadzwyczajną sytuacją wywołaną konfliktem zbrojnym w Ukrainie, mającą negatywny wpływ
na rynki finansowe i która w znaczący sposób mogłaby niekorzystnie wpłynąć na proces budowy księgi popytu. Intencją Alior
Banku jest powrót do planów przeprowadzenia oferty obligacji, kiedy sytuacja na rynkach finansowych będzie bardziej
sprzyjająca.
58.5.3. Nabycie TFI Energia SA
17 marca 2022 roku PZU podpisał przedwstępną umowę nabycia 100% akcji Towarzystwa Funduszy Inwestycyjnych Energia
Spółka Akcyjna („TFI Energia”) od Polskiej Grupy Energetycznej Spółki Akcyjnej. Finalizacja transakcji planowana jest na połowę
roku, po uzyskaniu zgód KNF i UOKiK. Po zakończeniu transakcji TFI Energia będzie jednostką zależną od PZU, objętą
konsolidacją.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
205
58.5.4. Konflikt zbrojny w Ukrainie
Z uwagi na inwazję Federacji Rosyjskiej na Ukrainę 24 lutego 2022 roku Zarząd PZU dokonał oceny wpływu tego wydarzenia na
działalność operacyjną, ciągłość działania, sytuację finansową oraz kontynuację działalności przez Grupę PZU.
Na 31 grudnia 2021 roku Łączne aktywa netto(aktywa pomniejszone o zobowiązania i skorygowane o wzajemne udziały między
PZU Ukraina i PZU Ukraina Życie) trzech spółek działających w Ukrainie (PZU Ukraina, PZU Ukraina Życie oraz LLC SOS Services
Ukraine wyniosły 70 mln zł.
Aktywa (po wyłączeniu wzajemnych udziałów pomiędzy PZU Ukraina i PZU Ukraina Życie) tych spółek objęte konsolidacją
wyniosły 554 mln zł, w tym m.in.:
inwestycyjne (lokacyjne) aktywa finansowe to 322 mln zł, z czego 159 mln zł to instrumenty emitowane przez rząd Ukrainy,
a 163 mln zł depozyty terminowe;
udział reasekuratorów w rezerwach techniczno-ubezpieczeniowych –134 mln zł (z tego 47 mln zł stanowił udział PZU).
Zobowiązania spółek wyniosły 484 mln zł, w tym:
rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe w wysokości 414 mln zł;
pozostałe zobowiązania w wysokości 70 mln zł.
Poza aktywami spółek prowadzących działalność w Ukrainie na 31 grudnia 2021 roku Grupa PZU posiadała następujące istotne
ekspozycje dłużne na rynki objęte działaniami wojennymi lub sankcjami (wg wyceny na tę datę):
obligacje emitowane przez rządy Rosji (90 mln zł), Białorusi (1,6 mln zł) i Ukrainy (4 mln zł);
335 mln zł bankowych ekspozycji kredytowych i 317 mln zł bankowych zaangażowań pozabilansowych, co stanowiło
odpowiednio 0,16% należności od klientów z tytułu kredytów i 0,47% zobowiązań warunkowych.
Z uwagi na zaostrzającą się sytuację polityczną, do 3 marca 2022 roku wszystkie obligacje wyemitowane przez rządy Rosji,
Białorusi i Ukrainy zostały sprzedane (zrealizowana strata w wysokości 13 mln zł obciąży wyniki w roku 2022).
Utrzymujący się od 24 lutego 2022 roku stan wojny na terytorium całej Ukrainy, wynikający z inwazji wojsk Federacji Rosyjskiej
powoduje, że spółki ukraińskie z Grupy PZU pracują w trybie awaryjnym:
prowadzą działalność operacyjną tam, gdzie to jest możliwe, w minimalnym zakresie, przy zapewnieniu kontynuacji
i realizacji procesów krytycznych, wszystkie systemy IT są dostępne;
procesy sprzedażowe PZU Ukraina po 24 lutego 2022 roku prowadzone są w ograniczonym zakresie – placówki są
zamknięte wszędzie tam, gdzie są prowadzone działania wojenne, sprzedaż ogranicza się do sprzedaży obowiązkowego OC,
ubezpieczeń turystycznych (wypadkowych) i Zielonej Karty;
PZU Ukraina Życie zaprzestała sprzedaży nowych polis;
procesy obsługi szkód w PZU Ukraina Życie zostały zawieszone, natomiast w spółce PZU Ukraina zapewniona jest
funkcjonalność pełnego cyklu obsługi szkód, przy czym ogłoszenie stanu wojennego w całym kraju wyłącza
odpowiedzialność ubezpieczyciela za szkody powstałe w wyniku działań wojennych;
centrum kontaktowe i infolinia działają normalnie (LLC SOS Services Ukraine);
spółki ponoszą koszty administracyjne, w tym pracownicze (obowiązek wypłaty wynagrodzeń pracownikom
zmobilizowanym, rekomendacja władz miejscowych, by zaniechać zwolnień, trudność w ustaleniu ilości pracowników
faktycznie świadczących pracę);
płynność finansowa spółek jest zapewniona, a zobowiązania pracownicze oraz inne zobowiązania, w tym administracyjne
i podatkowe, w miarę możliwości technicznych są obsługiwane na bieżąco.
Dodatkowo, Narodowy Bank Ukrainy (NBU) wprowadził od 24 lutego 2022 roku ograniczenia wpływające na prowadzenie
działalności na terenie Ukrainy, w tym:
tymczasowy zakaz zakupu walut obcych;
wstrzymanie obrotu obligacjami wyemitowanymi przez rząd Ukrainy;
zakaz transferów międzynarodowych z Ukrainy.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
206
Ze względu na wymienione na poprzedniej stronie ograniczenia, spółki ukraińskie Grupy PZU nie zrealizują założonych na 2022
rok planów finansowych. Na dzień podpisania skonsolidowanego sprawozdania finansowego określenie możliwości utrzymania
ciągłości działania (materializacja ryzyka pełnej utraty zdolności operacyjnych) spółek ukraińskich Grupy PZU jest obarczone
niepewnością, ze względu na możliwość m. in:
długofalowego utrzymywania się oraz eskalacji działań wojennych;
dewastacji infrastruktury energetycznej, łączności i dostępu do Internetu;
braku dostępu do kluczowych systemów, w tym poprzez zniszczenie infrastruktury fizycznej spółek;
zaprzestania przez system bankowy Ukrainy obsługi wszelkich wewnętrznych transferów środków;
niedostępności pracowników.
Grupa PZU na bieżąco analizuje zmianę sytuacji i rozpatruje przyszłe scenariusze rozwoju wydarzeń. Wiarygodne oszacowanie
przyszłych, potencjalnych odpisów z tytułu utraty wartości aktywów oraz wyceny rezerw techniczno-ubezpieczeniowych i innych
zobowiązań nie jest obecnie możliwe.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2021 roku
(w milionach złotych)
207
Podpisy osób wchodzących w skład Zarządu PZU:
Osoba odpowiedzialna za sporządzenie skonsolidowanego sprawozdania finansowego:
Katarzyna Łubkowska
Dyrektor
Biura Rachunkowości
..........................................
(podpis)
Warszawa, 23 marca 2022 roku
Imię i nazwisko
Stanowisko / Funkcja
Beata Kozłowska – Chyła
Prezes Zarządu PZU
..........................................
(podpis)
Tomasz Kulik
Członek Zarządu PZU
..........................................
(podpis)
Ernest Bejda
Członek Zarządu PZU
..........................................
(podpis)
Małgorzata Kot
Członek Zarządu PZU
..........................................
(podpis)
Krzysztof Kozłowski
Członek Zarządu PZU
..........................................
(podpis)
Maciej Rapkiewicz
Członek Zarządu PZU
..........................................
(podpis)
Małgorzata Sadurska
Członek Zarządu PZU
..........................................
(podpis)