Grupa Kapitałowa
Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń
Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe
za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
sporządzone zgodnie z Międzynarodowymi Standardami
Sprawozdawczości Finansowej
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
2
Spis treści
Skonsolidowany rachunek zysków i strat .......................................................................................... 4
Skonsolidowane sprawozdanie z całkowitych dochodów ............................................................... 5
Skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej ...................................................................... 6
Sprawozdanie ze zmian w skonsolidowanym kapitale własnym ..................................................... 7
Skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych ............................................................. 9
Informacje dodatkowe i noty objaśniające ...................................................................................... 11
1. Wstęp ......................................................................................................................................................................... 11
2. Skład Grupy PZU ....................................................................................................................................................... 14
3. Struktura akcjonariatu ............................................................................................................................................. 28
4. Skład Zarządu, Rady Nadzorczej i Dyrektorzy Grupy ............................................................................................... 28
5. Podstawowe zasady (polityka) rachunkowości i kluczowe szacunki i osądy ......................................................... 30
6. Sprawozdawczość dotycząca segmentów ............................................................................................................... 48
7. Zarządzanie ryzykiem ............................................................................................................................................... 59
8. Zarządzanie kapitałem własnym .............................................................................................................................. 94
9. Wartość godziwa ....................................................................................................................................................... 96
10. Składki ubezpieczeniowe przypisane brutto ......................................................................................................... 106
11. Przychody z tytułu prowizji i opłat ......................................................................................................................... 108
12. Przychody odsetkowe wyliczone przy zastosowaniu efektywnej stopy procentowej ......................................... 108
13. Pozostałe przychody netto z inwestycji ................................................................................................................. 109
14. Wynik z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów finansowych i inwestycji ............................................... 110
15. Zmiana wartości odpisów na oczekiwane straty kredytowe i odpisów z tytułu utraty wartości instrumentów
finansowych ............................................................................................................................................................ 110
16. Zmiana netto wartości godziwej aktywów i zobowiązań wycenianych w wartości godziwej ............................. 111
17. Pozostałe przychody operacyjne ........................................................................................................................... 112
18. Odszkodowania, świadczenia oraz zmiana stanu rezerw techniczno-ubezpieczeniowych ................................ 112
19. Koszty z tytułu prowizji i opłat ................................................................................................................................ 113
20. Koszty odsetkowe ................................................................................................................................................... 114
21. Koszty akwizycji ...................................................................................................................................................... 114
22. Koszty administracyjne .......................................................................................................................................... 115
23. Koszty pracownicze ................................................................................................................................................ 115
24. Pozostałe koszty operacyjne .................................................................................................................................. 116
25. Podatek dochodowy ............................................................................................................................................... 116
26. Zysk na jedną akcję ................................................................................................................................................. 118
27. Wartość firmy .......................................................................................................................................................... 118
28. Wartości niematerialne ........................................................................................................................................... 121
29. Inne aktywa ............................................................................................................................................................. 124
30. Odroczone koszty akwizycji .................................................................................................................................... 125
31. Rzeczowe aktywa trwałe ........................................................................................................................................ 126
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
3
32. Nieruchomości inwestycyjne .................................................................................................................................. 128
33. Jednostki wyceniane metodą praw własności ...................................................................................................... 130
34. Należności od klientów z tytułu kredytów ............................................................................................................. 130
35. Pochodne instrumenty finansowe ......................................................................................................................... 132
36. Inwestycyjne (lokacyjne) aktywa finansowe .......................................................................................................... 144
37. Należności ............................................................................................................................................................... 149
38. Utrata wartości aktywów finansowych .................................................................................................................. 149
39. Środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych .......................................................................................... 159
40. Kapitały przypadające właścicielom jednostki dominującej ................................................................................ 160
41. Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe .................................................................................................................. 162
42. Zobowiązania podporządkowane .......................................................................................................................... 171
43. Zobowiązania z tytułu emisji własnych dłużnych papierów wartościowych ....................................................... 172
44. Zobowiązania wobec banków ................................................................................................................................ 173
45. Zobowiązania wobec klientów z tytułu depozytów .............................................................................................. 174
46. Inne zobowiązania .................................................................................................................................................. 174
47. Rezerwy ................................................................................................................................................................... 176
48. Odroczony podatek dochodowy ............................................................................................................................ 183
49. Aktywa i zobowiązania przeznaczone do sprzedaży ............................................................................................. 186
50. Leasing .................................................................................................................................................................... 186
51. Aktywa stanowiące zabezpieczenie należności, zobowiązań oraz zobowiązań warunkowych .......................... 190
52. Aktywa i zobowiązania warunkowe ....................................................................................................................... 190
53. Kompensowanie aktywów i zobowiązań finansowych ......................................................................................... 191
54. Informacja dodatkowa do skonsolidowanego sprawozdania z przepływów pieniężnych .................................. 192
55. Sprawy sporne ........................................................................................................................................................ 192
56. Transakcje z podmiotami powiązanymi ................................................................................................................ 196
57. Zatrudnienie ............................................................................................................................................................ 200
58. Pozostałe informacje .............................................................................................................................................. 200
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
Warszawa, dnia 24 marca 2021 roku
Załączone noty stanowią integralną część skonsolidowanego sprawozdania finansowego
4
Skonsolidowany rachunek zysków i strat
Skonsolidowany rachunek zysków i strat
Nota
1 stycznia -
31 grudnia 2020
1 stycznia -
31 grudnia 2019
(przekształcone)
1)
Składki ubezpieczeniowe przypisane brutto
10
Udział reasekuratorów w składce ubezpieczeniowej przypisanej brutto
(1 016 )
(1 012 )
Składki ubezpieczeniowe przypisane netto
Zmiana stanu rezerwy składki ubezpieczeniowej netto
(89 )
Składki zarobione netto
Przychody z tytułu prowizji i opłat
11
Przychody odsetkowe wyliczone przy zastosowaniu efektywnej stopy
procentowej
12
Pozostałe przychody netto z inwestycji
13
Wynik z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów finansowych i
inwestycji
14
Zmiana wartości odpisów na oczekiwane straty kredytowe i odpisów z tytułu
utraty wartości instrumentów finansowych
15
(3 342)
(2 208 )
Zmiana netto wartości godziwej aktywów i zobowiązań wycenianych
w wartości godziwej
16
869
Pozostałe przychody operacyjne
17
1 203
Odszkodowania, świadczenia oraz zmiana stanu rezerw techniczno-
ubezpieczeniowych
(16 105)
(16 085 )
Udział reasekuratorów w odszkodowaniach, świadczeniach oraz zmianie
stanu rezerw techniczno-ubezpieczeniowych
Odszkodowania i świadczenia ubezpieczeniowe netto
18
(15 580)
(15 695)
Koszty z tytułu prowizji i opłat
19
(1 031 )
(860 )
Koszty odsetkowe
20
(1 134 )
(2 129 )
Koszty akwizycji
21
(3 317 )
(3 363 )
Koszty administracyjne
22
(6 597 )
(6 606 )
Pozostałe koszty operacyjne
24
(5 385 )
(3 993)
Zysk z działalności operacyjnej
4 058
Udział w wynikach finansowych netto jednostek wycenianych metodą praw
własności
(4 )
Zysk brutto
4 058
Podatek dochodowy
25
(1 528)
(1 895)
Zysk netto, w tym:
2 530
- zysk przypisywany właścicielom jednostki dominującej
1 912
- zyski (straty) przypisywane właścicielom udziałów niekontrolujących
618
Podstawowa i rozwodniona średnia ważona liczba akcji zwykłych
26
863 285 340
Podstawowy i rozwodniony zysk (strata) na jedną akcję zwykłą (w złotych)
26
2,21
1)
Informacje o przekształceniu danych za okres 1 stycznia – 31 grudnia 2019 roku zaprezentowano w punkcie 5.4.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
Warszawa, dnia 24 marca 2021 roku
Załączone noty stanowią integralną część skonsolidowanego sprawozdania finansowego
5
Skonsolidowane sprawozdanie z całkowitych
dochodów
Skonsolidowane sprawozdanie z całkowitych dochodów
Nota
1 stycznia -
31 grudnia 2020
1 stycznia -
31 grudnia 2019
(przekształcone)
1)
Zysk netto
2 530
Inne całkowite dochody
25
Podlegające późniejszemu przeniesieniu do rachunku zysków i strat
Wycena instrumentów dłużnych
Wycena należności od klientów z tytułu kredytów
Różnice kursowe z przeliczenia
104
(4 )
Zabezpieczenie przepływów pieniężnych
522
Niepodlegające późniejszemu przeniesieniu do rachunku zysków i strat
Wycena instrumentów kapitałowych
Reklasyfikacja nieruchomości z rzeczowych aktywów trwałych do
nieruchomości inwestycyjnych
Zyski i straty aktuarialne dotyczące rezerw pracowniczych
(5 )
(1 )
Dochody całkowite netto, razem
4 132
- dochody całkowite przypisywane właścicielom jednostki dominującej
2 619
- dochody całkowite przypisywane właścicielom udziałów niekontrolujących
1 513
1)
Informacje o przekształceniu danych za okres 1 stycznia – 31 grudnia 2019 roku zaprezentowano w punkcie 5.4.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
Warszawa, dnia 24 marca 2021 roku
Załączone noty stanowią integralną część skonsolidowanego sprawozdania finansowego
6
Skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej
Aktywa
Nota
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
(przekształcone)
1)
1 stycznia 2019
(przekształcone)
1)
Wartość firmy
27
Wartości niematerialne
28
Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego
48
Inne aktywa
29
Odroczone koszty akwizycji
30
Udział reasekuratorów w rezerwach techniczno-
ubezpieczeniowych
41
Rzeczowe aktywa trwałe
31
Nieruchomości inwestycyjne
32
Jednostki wyceniane metodą praw własności
33
Aktywa przeznaczone do sprzedaży
49
Należności od klientów z tytułu kredytów
34
197 288
Pochodne instrumenty finansowe
35
Inwestycyjne (lokacyjne) aktywa finansowe
36
Wyceniane w zamortyzowanym koszcie
Wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody
Wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy
Należności
37
Środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych
39
Aktywa, razem
378 974
Kapitały i zobowiązania
Nota
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
(przekształcone)
1)
1 stycznia 2019
(przekształcone)
1)
Kapitały
Kapitały przypadające właścicielom jednostki dominującej
18 777
Kapitał podstawowy
40.1
Pozostałe kapitały
40.3
Niepodzielony wynik
Strata z lat ubiegłych
(314 )
(248 )
(940 )
Zysk netto
Udziały niekontrolujące
2.4
Kapitały, razem
Zobowiązania
Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe
41
Zobowiązania podporządkowane
42
6 061
Zobowiązania z tytułu własnych dłużnych papierów
wartościowych
43
12 009
Zobowiązania wobec banków
44
6 044
Zobowiązania wobec klientów z tytułu depozytów
45
207 635
Pochodne instrumenty finansowe
35
3 365
Inne zobowiązania
46
10 599
Rezerwy
47
Rezerwa z tytułu odroczonego podatku dochodowego
48
Zobowiązania bezpośrednio związane z aktywami
zakwalifikowanymi jako przeznaczone do sprzedaży
49
Zobowiązania, razem
335 571
Kapitały i zobowiązania, razem
378 974
1)
Informacje o przekształceniu danych na 1 stycznia i 31 grudnia 2019 roku zaprezentowano w punkcie 5.4.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
Warszawa, dnia 24 marca 2021 roku
Załączone noty stanowią integralną część skonsolidowanego sprawozdania finansowego
7
Sprawozdanie ze zmian w skonsolidowanym kapitale własnym
Sprawozdanie ze zmian w skonsolidowanym
kapitale własnym
Kapitały przypadające właścicielom jednostki dominującej
Udziały
niekon-
trolujące
Kapitał
własny,
razem
Kapitał
podsta-
wowy
Pozostałe kapitały
Niepodzielony wynik
Razem
Akcje
własne
Kapitał
zapasowy
Pozostałe
kapitały
rezerwowe
Skumulowane inne dochody całkowite
Wynik z lat
ubiegłych
Zysk
netto
Kapitał z
aktualizacji
wyceny
Zyski i straty
aktuarialne
dotyczące
rezerw
pracowniczych
Różnice
kursowe z
przeliczenia
Nota
40.1
40.3
40.3
40.3
40.3
2.4
Stan na 1 stycznia 2020 roku
(7 )
(324 )
(41 )
Wycena instrumentów kapitałowych
(4 )
(3 )
Wycena instrumentów dłużnych
453
453
453
Wycena należności od klientów z tytułu kredytów
Zabezpieczenie przepływów pieniężnych
146
146
522
Różnice kursowe z przeliczenia
106
(2 )
104
Zyski i straty aktuarialne dotyczące rezerw
pracowniczych
(7 )
(5 )
Inne całkowite dochody netto, razem
(4 )
106
Zysk (strata) netto
1 912
1 912
618
2 530
Całkowite dochody razem
(4 )
106
1 912
2 619
1 513
4 132
Pozostałe zmiany, w tym:
(2 )
(6 )
(3 361 )
(11 )
(6 )
(17)
Podział wyniku finansowego
(3 361)
Transakcje na akcjach własnych
(2 )
Transakcje z udziałowcami niekontrolującymi
(10 )
(10 )
(2 )
(12 )
Sprzedaż przeszacowanych nieruchomości
i pozostałe
(1 )
(6 )
(1 )
(4 )
(5 )
Stan na 31 grudnia 2020 roku
(9 )
(314 )
1 912
18 777
24 626
43 403
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
Warszawa, dnia 24 marca 2021 roku
Załączone noty stanowią integralną część skonsolidowanego sprawozdania finansowego
8
Sprawozdanie ze zmian w skonsolidowanym kapitale własnym (kontynuacja)
Sprawozdanie ze zmian w skonsolidowanym
kapitale własnym
(przekształcone)
1)
Kapitały przypadające właścicielom jednostki dominującej
Udziały
niekon-
trolujące
Kapitał
własny,
razem
Kapitał
podsta-
wowy
Pozostałe kapitały
Niepodzielony wynik
Razem
Akcje
własne
Kapitał
zapasowy
Pozostałe
kapitały
rezerwowe
Skumulowane inne dochody całkowite
Wynik z lat
ubiegłych
Zysk
netto
Kapitał z
aktualizacji
wyceny
Zyski i straty
aktuarialne
dotyczące
rezerw
pracowniczych
Różnice
kursowe z
przeliczenia
Nota
40.1
40.3
40.3
40.3
40.3
2.4
Stan na 1 stycznia 2019 roku
(11 )
(65 )
(36 )
Wycena instrumentów kapitałowych
(1 )
(8 )
(9 )
Wycena instrumentów dłużnych
Wycena należności od klientów z tytułu kredytów
Zabezpieczenie przepływów pieniężnych
Różnice kursowe z przeliczenia
(5 )
(5 )
(4 )
Zyski i straty aktuarialne dotyczące rezerw
pracowniczych
(2 )
(1 )
Reklasyfikacja nieruchomości z rzeczowych
aktywów trwałych do nieruchomości
inwestycyjnych
Inne całkowite dochody netto, razem
(1 )
(5 )
Zysk (strata) netto
Całkowite dochody razem
(1 )
(5 )
Pozostałe zmiany, w tym:
(342 )
(8 )
(2 521)
(2 413)
(1 387 )
(3 800 )
Podział wyniku finansowego
(340 )
(2 522)
(2 418)
(1 385)
(3 803)
Transakcje na akcjach własnych
Transakcje z udziałowcami niekontrolującymi
Sprzedaż przeszacowanych nieruchomości
i pozostałe
(2 )
(8 )
(1 )
(4 )
(5 )
Stan na 31 grudnia 2019 roku
(7 )
(324 )
(41 )
(248 )
1)
Informacje o przekształceniu danych za okres 1 stycznia – 31 grudnia 2019 roku zaprezentowano w punkcie 5.4.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
Warszawa, dnia 24 marca 2021 roku
Załączone noty stanowią integralną część skonsolidowanego sprawozdania finansowego
9
Skonsolidowane sprawozdanie z przepływów
pieniężnych
Skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych
Nota
1 stycznia -
31 grudnia 2020
1 stycznia -
31 grudnia 2019
(przekształcone)
1)
Zysk brutto
4 058
Korekty
(6 032 )
Zmiana stanu należności od klientów z tytułu kredytów
(5 514 )
(14 959 )
Zmiana stanu zobowiązań z tytułu depozytów
Zmiana wyceny aktywów wycenianych w wartości godziwej
(869 )
(837 )
Przychody i koszty odsetkowe
(2 608 )
(2 574 )
Zrealizowane zyski/straty z działalności lokacyjnej i odpisy z tytułu utraty
wartości
2 931
Odpisy z tytułu utraty wartości rzeczowych aktywów trwałych, wartości
niematerialnych oraz wartości firmy
Wynik z tytułu różnic kursowych
(55 )
Zmiana stanu odroczonych kosztów akwizycji
(28 )
Amortyzacja wartości niematerialnych i rzeczowych aktywów trwałych
Zmiana stanu udziału reasekuratorów w rezerwach techniczno-
ubezpieczeniowych
(245 )
(344 )
Zmiana stanu rezerw techniczno-ubezpieczeniowych
Zmiana stanu należności
(644 )
Zmiana stanu zobowiązań
2 454
Przepływy z tytułu kontraktów inwestycyjnych
(13 )
Nabycia i odkupienia jednostek uczestnictwa oraz certyfikatów
inwestycyjnych funduszy inwestycyjnych
Podatek dochodowy zapłacony
(1 886)
(2 084 )
Pozostałe korekty
(2 431 )
Przepływy pieniężne netto z działalności operacyjnej
Przepływy środków pieniężnych z działalności inwestycyjnej
Wpływy
- zbycie nieruchomości inwestycyjnych
- wpływy z nieruchomości inwestycyjnych
- zbycie wartości niematerialnych oraz składników rzeczowych aktywów
trwałych
- zbycie udziałów i akcji
- realizacja dłużnych papierów wartościowych
- zamknięcie transakcji z przyrzeczeniem odsprzedaży
- zamknięcie lokat terminowych w instytucjach kredytowych
- realizacja pozostałych lokat
- odsetki otrzymane
- dywidendy otrzymane
- pozostałe wpływy z lokat
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
Warszawa, dnia 24 marca 2021 roku
Załączone noty stanowią integralną część skonsolidowanego sprawozdania finansowego
10
Skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych (kontynuacja)
Skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych
Nota
1 stycznia -
31 grudnia 2020
1 stycznia -
31 grudnia 2019
(przekształcone)
1)
Wydatki
(894 247)
(764 426 )
- nabycie nieruchomości inwestycyjnych
(200 )
(198 )
- wydatki na utrzymanie nieruchomości inwestycyjnych
(139 )
(139 )
- nabycie wartości niematerialnych oraz składników rzeczowych aktywów
trwałych
(1 264 )
(903 )
- nabycie udziałów i akcji
(615 )
(2 633 )
- nabycie udziałów i akcji w jednostkach zależnych
(70 )
(211 )
- zmniejszenie stanu środków pieniężnych z tytułu sprzedaży jednostek
i zmiany zakresu konsolidacji
(32 )
- nabycie dłużnych papierów wartościowych
(436 679 )
(165 545 )
- otwarcie transakcji z przyrzeczeniem odsprzedaży
(247 271 )
(282 273 )
- otwarcie lokat terminowych w instytucjach kredytowych
(182 142 )
(288 342 )
- nabycie pozostałych lokat
(25 835 )
(24 129 )
- pozostałe wydatki na lokaty
(32 )
(21 )
Przepływy pieniężne netto z działalności inwestycyjnej
(27 627 )
(4 853 )
Przepływy środków pieniężnych z działalności finansowej
Wpływy
- wpływy z tytułu kredytów i pożyczek
54
- wpływy z tytułu emisji własnych dłużnych papierów wartościowych
54
- otwarcie transakcji z przyrzeczeniem odkupu
54
Wydatki
(92 050)
(111 499 )
- dywidendy wypłacone właścicielom jednostki dominującej
40.2.1.1
(2 418 )
- dywidendy wypłacone właścicielom udziałów niekontrolujących
(1 385 )
- spłata kredytów i pożyczek
54
(898 )
(3 415 )
- wykup własnych dłużnych papierów wartościowych
54
(11 473 )
(10 845 )
- zamknięcie transakcji z przyrzeczeniem odkupu
54
(79 194 )
(92 837 )
- odsetki od kredytów i pożyczek
54
(47)
(75 )
- odsetki od wyemitowanych dłużnych papierów wartościowych
54
(163 )
(227 )
- wydatki z tytułu leasingu
(275 )
(297 )
Przepływy pieniężne netto z działalności finansowej
(981 )
(5 487 )
Przepływy pieniężne netto, razem
(29 )
(9 292 )
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty na początek okresu
Zmiana stanu środków pieniężnych z tytułu różnic kursowych
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty na koniec okresu, w tym:
39
- o ograniczonej możliwości dysponowania
39
1)
Informacje o przekształceniu danych za okres 1 stycznia – 31 grudnia 2019 roku zaprezentowano w punkcie 5.4.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
11
Informacje dodatkowe i noty objaśniające
1. Wstęp
Oświadczenie o zgodności
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy Kapitałowej Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
(odpowiednio „skonsolidowane sprawozdanie finansowe” oraz „Grupa PZU”) sporządzono zgodnie z Międzynarodowymi
Standardami Sprawozdawczości Finansowej zatwierdzonymi przez Komisję Europejską („MSSF”), które na 31 grudnia 2020 roku
zostały opublikowane i weszły w życie.
Okres objęty sprawozdaniem
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe sporządzono za okres 12 miesięcy od 1 stycznia do 31 grudnia 2020 roku.
Zatwierdzenie sprawozdania
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało podpisane i zaakceptowane do publikacji przez Zarząd Powszechnego
Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej 24 marca 2021 roku i będzie podlegało zatwierdzeniu przez Walne Zgromadzenie
Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej.
Waluta funkcjonalna i prezentacji
Walutą funkcjonalną i prezentacji PZU jest polski złoty. O ile nie zaznaczono inaczej, wszystkie kwoty przedstawione
w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym wykazane są w milionach złotych.
Walutą funkcjonalną spółek mających siedzibę na Ukrainie jest hrywna ukraińska, spółek z siedzibą na Litwie, Łotwie i w Szwecji
– euro, a spółki w Wielkiej Brytanii – funt brytyjski.
Założenie kontynuowania działalności
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe sporządzono przy założeniu kontynuowania działalności gospodarczej przez Grupę
PZU w dającej się przewidzieć przyszłości, tj. w okresie co najmniej 12 miesięcy po zakończeniu okresu sprawozdawczego. Na
dzień podpisania skonsolidowanego sprawozdania finansowego nie stwierdzono istnienia faktów i okoliczności, które
wskazywałyby na zagrożenia dla możliwości kontynuacji działalności przez Grupę PZU w okresie 12 miesięcy po zakończeniu
okresu sprawozdawczego na skutek zamierzonego lub przymusowego zaniechania bądź istotnego ograniczenia dotychczasowej
działalności.
Przyjmując to założenie, Zarząd PZU uwzględnił w swojej ocenie wpływ czynników obarczonych niepewnością,
a w szczególności pandemii COVID-19 na sytuację makroekonomiczną i własną działalność. Więcej informacji na ten temat
zaprezentowano w punkcie 5.1.
Działalność zaniechana
Zarówno w 2020, jak i w 2019 roku Grupa PZU nie zaniechała prowadzenia jakiegokolwiek istotnego rodzaju działalności.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
12
Słowniczek pojęć
Poniżej wyjaśniono najważniejsze pojęcia i skróty użyte w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym.
Nazwy spółek
AAS Balta – Apdrošināšanas Akciju Sabiedrība Balta.
Alior Bank – Alior Bank SA.
Grupa Kapitałowa Alior Banku – Alior Bank wraz z jednostkami zależnymi wymienionymi w punkcie 2.2.
Grupa Kapitałowa Pekao – Pekao wraz z jednostkami zależnymi wymienionymi w punkcie 2.2.
Harberton – Harberton sp. z o.o. w likwidacji.
Idea Bank – Idea Bank SA.
LD – Lietuvos Draudimas AB.
Link4 – Link4 Towarzystwo Ubezpieczeń SA.
Pekao – Bank Pekao SA.
PFR – Polski Fundusz Rozwoju SA.
PIM – Pekao Investment Management SA.
PKN Orlen – Polski Koncern Naftowy Orlen Spółka Akcyjna.
PZU, jednostka dominująca – Powszechny Zakład Ubezpieczeń Spółka Akcyjna.
PZU LT GD – UAB PZU Lietuva Gyvybes Draudimas.
PZU CO – PZU Centrum Operacji SA.
PZU Ukraina – PrJSC IC PZU Ukraine.
PZU Ukraina Życie – PrJSC IC PZU Ukraine Life Insurance.
PZU Życie – Powszechny Zakład Ubezpieczeń na Życie Spółka Akcyjna.
RUCH – RUCH Spółka Akcyjna.
Tomma – Tomma Diagnostyka Obrazowa SA.
TFI PZU – Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych PZU SA.
TUW PZUW – Towarzystwo Ubezpieczeń Wzajemnych Polski Zakład Ubezpieczeń Wzajemnych.
Pozostałe definicje
BFG – Bankowy Fundusz Gwarancyjny.
BGK – Bank Gospodarstwa Krajowego.
CGU – jednostka generująca przepływy pieniężne (ang. cash generating unit).
EBA – Europejski Urząd Nadzoru Bankowego (ang. European Banking Authority).
ECL – oczekiwane straty kredytowe (ang. expected credit loss).
Forbearance – narzędzia stosowane w restrukturyzacji zadłużenia, najczęściej mające postać udogodnień udzielanych
dłużnikowi przez wierzyciela.
GOOZPDO – główny organ odpowiedzialny za podejmowanie decyzji operacyjnych w rozumieniu MSSF 8 – Segmenty operacyjne.
IBNR – ang. Incurred But Not Reported lub II rezerwa – rezerwa na szkody i wypadki zaistniałe i niezgłoszone.
IBOR – ang. Interbank Offered Rate – referencyjna stawka oprocentowania kredytów na rynku międzybankowym.
IRS – swap stopy procentowej (ang. Interest rate swap).
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
13
Jednostkowe sprawozdanie finansowe PZU za 2020 rok – roczne jednostkowe sprawozdanie finansowe Powszechnego Zakładu
Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej za 2020 rok, sporządzone zgodnie z PSR, podpisane przez Zarząd PZU 24 marca 2021 roku.
KNF – Komisja Nadzoru Finansowego.
Kodeks spółek handlowych – ustawa z 15 września 2000 roku Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz. U. z 2020 roku, poz.1526 z późn.
zm.).
LGD - (ang. Loss Given Default) - procentowa strata w odniesieniu do sumy ekspozycji w przypadku niewypłacalności
kontrahenta.
MSSF – Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej zatwierdzone przez Komisję Europejską, które na 31 grudnia
2020 roku zostały opublikowane i weszły w życie.
NBP – Narodowy Bank Polski.
PD – (ang. Probability of Default) - prawdopodobieństwo niewykonania zobowiązania przez kontrahenta w określonym
horyzoncie czasowym.
POCI – aktywa finansowe nabyte lub udzielone z utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe (ang. purchased or originated
credit –impaired financial assets).
PGK – Podatkowa Grupa Kapitałowa PZU – 20 września 2017 roku podpisano umowę Podatkowej Grupy Kapitałowej obejmującą
13 spółek: PZU, PZU Życie, Link4, PZU CO, PZU Pomoc SA, Ogrodowa-Inwestycje, PZU Zdrowie SA, Tulare Investments sp. z o.o.,
PZU CASH SA, Ipsilon sp. z o.o., PZU Finanse sp. z o.o., PZU LAB SA, Omicron Bis SA. PGK powołana została na okres 3 lat –
od 1 stycznia 2018 roku do 31 grudnia 2020 roku, a Naczelnik Pierwszego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Warszawie,
21 listopada 2017 roku wydał decyzję o jej rejestracji. Od 1 stycznia 2021 roku w skład PGK wchodzi dodatkowo także PZU
Projekt 01 SA, w związku z kolejną umową PGK z 22 września 2020 roku (decyzja o rejestracji z 11 grudnia 2020 roku), która
obowiązuje w okresie 1 stycznia 2021 – 31 grudnia 2023 roku. Spółką dominującą i reprezentującą PGK jest PZU. PGK rozlicza się
z Urzędem Skarbowym w cyklach miesięcznych. PZU dokonuje wpłat zaliczek do US z tytułu podatku CIT należnych od
wszystkich spółek, a one przekazują do PZU zaliczki na podatek CIT, dotyczące swojej działalności gospodarczej.
PSR – ustawa z 29 września 1994 roku o rachunkowości (t.j. Dz. U. z 2021 roku, poz. 217) oraz przepisy wydane na jej podstawie.
PTTŻ – Polskie Tablice Trwania Życia publikowane rocznie przez Główny Urząd Statystyczny.
RBNP – ang. Reported But Not Paid lub I rezerwa – rezerwa na szkody zgłoszone niezlikwidowane i zlikwidowane niewypłacone.
RMSR – Rada Międzynarodowych Standardów Rachunkowości.
Rozporządzenie CRR – rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 z 26 czerwca 2013 roku w sprawie
wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, zmieniające rozporządzenie (UE) nr 648/2012.
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe – skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy PZU wg MSSF za rok zakończony
31 grudnia 2020 roku.
TSUE – Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
UKNF – Urząd Komisji Nadzoru Finansowego.
Ustawa o BFG – ustawa z 10 czerwca 2016 roku o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz
przymusowej restrukturyzacji (t. j. Dz. U. z 2020 roku poz. 842).
Ustawa o działalności ubezpieczeniowej – ustawa z 11 września 2015 roku o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej
(t. j. Dz. U. z 2020 roku poz. 895).
Ustawa o zasadach rozwiązywania stosunków pracy – ustawa z 13 marca 2003 roku o szczególnych zasadach rozwiązywania
z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1969)
Ustawa o nadzorze uzupełniającym – ustawa z 15 kwietnia 2005 roku o nadzorze uzupełniającym nad instytucjami kredytowymi,
zakładami ubezpieczeń, zakładami reasekuracji i firmami inwestycyjnymi wchodzącymi w skład konglomeratu finansowego
(t.j. Dz. U. z 2020 roku, poz. 1413 z późn. zmianami).
Wytyczne EBA – Wytyczne dotyczące ustawowych i pozaustawowych moratoriów na spłaty kredytów stosowanych w obliczu
kryzysu spowodowanego przez pandemię COVID-19 (EBA/GL/2020/02) z 2 kwietnia 2020 roku (z późn. zm.).
ZWZ PZU – Zwyczajne Walne Zgromadzenie Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
14
2. Skład Grupy PZU
2.1 Podstawowe informacje o Grupie PZU
Podstawowe informacje o grupie
Nazwa jednostki sprawozdawczej
Zmiana nazwy jednostki sprawozdawczej
Forma prawna
Siedziba
Państwo rejestracji
Adres rejestracji biura jednostki
Podstawowe miejsce prowadzenia działalności
gospodarczej
Podstawowy przedmiot działalności
(65.12 wg Polskiej Klasyfikacji Działalności i Europejskiej Klasyfikacji Działalności)
Krajowy Rejestr Sądowy
Sąd Rejonowy dla Miasta Stołecznego Warszawy,
XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego,
rejestr przedsiębiorców - numer 0000009831
Nazwa jednostki dominującej
Nazwa jednostki dominującej najwyższego szczebla
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
15
2.2 Jednostki Grupy PZU oraz jednostki stowarzyszone
L.p.
Nazwa podmiotu
Siedziba
Data objęcia
kontroli /
znaczącego
wpływu
% kapitału akcyjnego/udziałowego
oraz % głosów posiadanych
bezpośrednio lub pośrednio przez PZU
Przedmiot działalności i adres strony internetowej
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Jednostki ubezpieczeniowe objęte konsolidacją
1
Powszechny Zakład Ubezpieczeń SA
Warszawa
nd.
nd.
nd.
Ubezpieczenia majątkowe i osobowe.
https://www.pzu.pl/grupa-pzu/spolki/pzu-sa
2
Powszechny Zakład Ubezpieczeń na Życie SA
Warszawa
18.12.1991
100,00%
100,00%
Ubezpieczenia na życie.
https://www.pzu.pl/pl/grupa-pzu/spolki/pzu-zycie
3
Link4 Towarzystwo Ubezpieczeń SA
Warszawa
15.09.2014
100,00%
100,00%
Ubezpieczenia majątkowe i osobowe. https://www.link4.pl/
4
Towarzystwo Ubezpieczeń Wzajemnych Polski
Zakład Ubezpieczeń Wzajemnych
Warszawa
20.11.2015
100,00%
100,00%
Ubezpieczenia majątkowe i osobowe. https://www.tuwpzuw.pl/
5
Lietuvos Draudimas AB
Wilno (Litwa)
31.10.2014
100,00%
100,00%
Ubezpieczenia majątkowe i osobowe. http://www.ld.lt/
6
Apdrošināšanas Akciju Sabiedrība Balta
Ryga (Łotwa)
30.06.2014
99,99%
99,99%
Ubezpieczenia majątkowe. http://www.balta.lv/
7
PrJSC IC PZU Ukraine
Kijów (Ukraina)
01.07.2005
100,00%
100,00%
Ubezpieczenia majątkowe. http://www.pzu.com.ua/
8
PrJSC IC PZU Ukraine Life Insurance
Kijów (Ukraina)
01.07.2005
100,00%
100,00%
Ubezpieczenia na życie. http://www.pzu.com.ua/
9
UAB PZU Lietuva Gyvybes Draudimas
Wilno (Litwa)
26.04.2002
99,34%
99,34%
Ubezpieczenia na życie. https://pzugd.lt/
Jednostki objęte konsolidacją – Grupa Kapitałowa Pekao
10
Bank Pekao SA
Warszawa
07.06.2017
20,02%
20,02%
Usługi bankowe. https://www.pekao.com.pl/
11
Pekao Bank Hipoteczny SA
Warszawa
07.06.2017
20,02%
20,02%
Usługi bankowe. http://www.pekaobh.pl/
12
Pekao Leasing sp. z o.o.
Warszawa
07.06.2017
20,02%
20,02%
Usługi leasingowe. http://www.pekaoleasing.com.pl/
13
Pekao Investment Banking SA
Warszawa
07.06.2017
20,02%
20,02%
Usługi maklerskie. http://pekaoib.pl/
14
Pekao Faktoring sp. z o.o.
Lublin
07.06.2017
20,02%
20,02%
Usług faktoringowe. https://www.pekaofaktoring.pl/
15
Pekao Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych SA
Warszawa
11.12.2017
20,02%
20,02%
Tworzenie, reprezentowanie i zarządzanie funduszami inwestycyjnymi.
https://pekaotfi.pl/
16
Centrum Kart SA
Warszawa
07.06.2017
20,02%
20,02%
Usługi finansowe pomocnicze. http://www.centrumkart.pl/
17
Pekao Financial Services sp. z o.o.
Warszawa
07.06.2017
46,81%
1)
46,81%
1)
Agent transferowy. http://www.pekao-fs.com.pl/pl/
18
Pekao Direct sp. z o. o.
Kraków
07.06.2017
20,02%
20,02%
Usługi call – center. https://www.pekaodirect.pl/
19
Pekao Property SA w likwidacji
2)
Warszawa
07.06.2017
20,02%
20,02%
Działalność deweloperska.
20
FPB – Media sp. z o.o. w upadłości
Warszawa
07.06.2017
20,02%
20,02%
Działalność deweloperska.
21
Pekao Fundusz Kapitałowy sp. z o.o. w likwidacji
Warszawa
07.06.2017
20,02%
20,02%
Doradztwo gospodarcze.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
16
L.p.
Nazwa podmiotu
Siedziba
Data objęcia
kontroli /
znaczącego
wpływu
% kapitału akcyjnego/udziałowego
oraz % głosów posiadanych
bezpośrednio lub pośrednio przez PZU
Przedmiot działalności i adres strony internetowej
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Jednostki objęte konsolidacją – Grupa Kapitałowa Pekao – ciąg dalszy
22
Pekao Investment Management SA
Warszawa
11.12.2017
20,02%
20,02%
Zarządzanie aktywami.
https://pekaotfi.pl/o-nas/pekao-investment-mangament
23
Dom Inwestycyjny Xelion sp. z o.o.
3)
Warszawa
11.12.2017
20,02%
20,02%
Pośrednictwo finansowe. https://www.xelion.pl/
Jednostki objęte konsolidacją – Grupa Kapitałowa Alior Banku
24
Alior Bank SA
Warszawa
18.12.2015
31,93%
31,93%
Usługi bankowe. https://www.aliorbank.pl/
25
Alior Services sp. z o.o.
Warszawa
18.12.2015
31,93%
31,93%
Pozostała działalność wspomagająca usługi finansowe, z wyłączeniem
ubezpieczeń i funduszy emerytalnych.
26
Alior Leasing sp. z o.o.
Wrocław
18.12.2015
31,93%
31,93%
Usługi leasingowe.
https://www.aliorbank.pl/wlasna-dzialalnosc/alior-leasing.html
27
Meritum Services ICB SA
Gdańsk
18.12.2015
31,93%
31,93%
Usługi informatyczne.
28
Alior TFI SA
Warszawa
18.12.2015
31,93%
31,93%
Usługi asset management i zarządzanie subfunduszami Alior SFIO.
https://www.aliortfi.com/
29
New Commerce Services sp. z o.o.
Warszawa
18.12.2015
31,93%
31,93%
Sprzedaż produktów niebankowych, udostępnianie platformy zakupowej.
30
Absource sp. z o.o.
Kraków
04.05.2016
31,93%
31,93%
Działalność usługowa w zakresie informatyki.
31
Serwis Ubezpieczeniowy sp. z o.o.
Katowice
30.01.2017
31,93%
31,93%
Działalność brokerska.
32
Corsham sp. z o.o
Warszawa
04.02.2019
31,93%
31,93%
Doradztwo gospodarcze.
33
RBL_VC sp. z o.o.
Warszawa
07.11.2019
31,93%
31,93%
Działalność związana z zarządzaniem funduszami (venture capital)
34
Harberton sp. z o.o. w likwidacji
4)
Warszawa
19.02.2020
31,93%
nd.
Doradztwo gospodarcze.
35
RBL_VC sp. z o.o. ASI SKA
5)
Warszawa
17.04.2020
31,93%
nd.
Działalność trustów, funduszy i podobnych instytucji finansowych.
Jednostki objęte konsolidacją – Grupa PZU Zdrowie
36
PZU Zdrowie SA
Warszawa
02.09.2011
100,00%
100,00%
Usługi medyczne. https://www.pzu.pl/pl/grupa-pzu/spolki/pzu-zdrowie
37
Centrum Medyczne Medica sp. z o.o.
Płock
09.05.2014
100,00%
100,00%
Usługi medyczne. https://www.plock.pzuzdrowie.pl/
38
Sanatorium Uzdrowiskowe „Krystynka” sp. z o.o.
Ciechocinek
09.05.2014
99,09%
99,09%
Usługi szpitalne, rehabilitacyjne, sanatoryjne.
http://www.sanatoriumkrystynka.pl/
39
Przedsiębiorstwo Świadczeń Zdrowotnych i Promocji
Zdrowia ELVITA – Jaworzno III sp. z o.o.
Jaworzno
01.12.2014
100,00%
100,00%
Usługi medyczne. https://www.jaworzno.pzuzdrowie.pl/
40
Przedsiębiorstwo Usług Medycznych PROELMED
sp. z o.o.
Łaziska Górne
01.12.2014
57,00%
57,00%
Usługi medyczne. http://www.proelmed.pl/
41
Centrum Medyczne Gamma sp. z o.o.
6)
Warszawa
08.09.2015
100,00%
60,46%
Usługi medyczne. http://www.cmgamma.pl/
42
Polmedic sp. z o.o.
Radom
30.11.2016
100,00%
100,00%
Usługi medyczne. https://www.radom.pzuzdrowie.pl/
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
17
L.p.
Nazwa podmiotu
Siedziba
Data objęcia
kontroli /
znaczącego
wpływu
% kapitału akcyjnego/udziałowego
oraz % głosów posiadanych
bezpośrednio lub pośrednio przez PZU
Przedmiot działalności i adres strony internetowej
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Jednostki objęte konsolidacją – Grupa PZU Zdrowie – ciąg dalszy
43
Centrum Medyczne św. Łukasza sp. z o.o.
Częstochowa
09.01.2018
100,00%
100,00%
Usługi medyczne https://www.czestochowa.pzuzdrowie.pl/
44
Starówka sp. z o.o.
Warszawa
03.06.2019
100,00%
100,00%
Usługi medyczne. https://www.starowkanzoz.pl/
45
Tomma Diagnostyka Obrazowa SA
Poznań
09.12.2019
100,00%
100,00%
Usługi medyczne. https://tomma.com.pl/
46
Bonus-Diagnosta sp. z o.o.
Poznań
09.12.2019
100,00%
100,00%
Usługi medyczne.
Jednostki objęte konsolidacją – pozostałe jednostki
47
Powszechne Towarzystwo Emerytalne PZU SA
Warszawa
08.12.1998
100,00%
100,00%
Zarządzanie funduszami emerytalnymi.
https://www.pzu.pl/pl/grupa-pzu/spolki/pte-pzu
48
PZU Centrum Operacji SA
Warszawa
30.11.2001
100,00%
100,00%
Działalność pomocnicza związana z ubezpieczeniami i funduszami
emerytalnymi.
https://www.pzu.pl/grupa-pzu/spolki/pzu-centrumoperacji
49
Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych PZU SA
Warszawa
30.04.1999
100,00%
100,00%
Tworzenie, reprezentowanie i zarządzanie funduszami inwestycyjnymi.
https://www.pzu.pl/pl/grupa-pzu/spolki/tfi-pzu
50
PZU Pomoc SA
Warszawa
18.03.2009
100,00%
100,00%
Usługowa działalność assistance.
https://www.pzu.pl/grupa-pzu/spolki/pzu-pomoc
51
PZU Finance AB (publ.)
Sztokholm
(Szwecja)
02.06.2014
100,00%
100,00%
Usługi finansowe. https://www.pzu.pl/pl/grupa-pzu/spolki/pzu-finance
52
PZU Finanse sp. z o.o.
Warszawa
08.11.2013
100,00%
100,00%
Usługi finansowo-księgowe.
53
Tower Inwestycje sp. z o.o.
Warszawa
27.08.1998
100,00%
100,00%
Działalność deweloperska, eksploatacja i wynajem nieruchomości.
https://www.pzu.pl/pl/grupa-pzu/spolki/tower-inwestycje
54
Ogrodowa-Inwestycje sp. z o.o.
Warszawa
15.09.2004
100,00%
100,00%
Nabywanie, eksploatacja, wynajem i zbywanie nieruchomości.
http://www.ogrodowainwestycje.pl/
55
Arm Property sp. z o.o.
Kraków
26.11.2014
100,00%
100,00%
Kupno i sprzedaż nieruchomości.
56
Ipsilon sp. z o.o.
Warszawa
02.04.2009
100,00%
100,00%
Usługowa działalność assistance oraz usługi medyczne.
57
PZU Corporate Member Limited
Londyn
(Wielka Brytania)
28.09.2017
100,00%
100,00%
Działalność inwestycyjna.
58
PZU LAB SA
Warszawa
13.09.2011
100,00%
100,00%
Usługi konsultingowe, szkoleniowe oraz rozwój innowacji
technologicznych w zakresie wsparcia w procesach bezpieczeństwa
technicznego i procesowego oraz zarządzania ryzykiem.
https://www.pzu.pl/pl/grupa-pzu/spolki/pzu-lab
59
Omicron BIS SA
Warszawa
28.08.2014
100,00%
100,00%
Nie prowadzi działalności.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
18
L.p.
Nazwa podmiotu
Siedziba
Data objęcia
kontroli /
znaczącego
wpływu
% kapitału akcyjnego/udziałowego
oraz % głosów posiadanych
bezpośrednio lub pośrednio przez PZU
Przedmiot działalności i adres strony internetowej
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Jednostki objęte konsolidacją – pozostałe jednostki – ciąg dalszy
60
LLC SOS Services Ukraine
Kijów (Ukraina)
01.07.2005
100,00%
100,00%
Usługi assistance.
61
PZU CASH SA
Warszawa
15.09.2017
100,00%
100,00%
Pozostałe pośrednictwo pieniężne.
https://www.pzu.pl/grupa-pzu/spolki/pzu-cash-sa
62
Tulare Investments sp. z o.o.
Warszawa
15.09.2017
100,00%
100,00%
Nie prowadzi działalności.
63
PZU Projekt 01 SA
Warszawa
01.09.2020
100,00%
nd.
Nie prowadzi działalności.
Jednostki objęte konsolidacją - Grupa Kapitałowa Armatura
64
Armatura Kraków SA
Kraków
07.10.1999
100,00%
100,00%
Produkcja i sprzedaż grzejników, baterii sanitarnych oraz administracja
i zarządzanie grupą kapitałową. https://www.kfa.pl/
65
Aquaform SA
Środa Wlkp.
15.01.2015
100,00%
100,00%
Produkcja i sprzedaż wyposażenia łazienkowego.
66
Aquaform Badprodukte GmbH in Liquidation
Anhausen
(Niemcy)
15.01.2015
100,00%
100,00%
Nie prowadzi działalności.
67
Aquaform Ukraine ТОW
Żytomierz
(Ukraina)
15.01.2015
100,00%
100,00%
Nie prowadzi działalności.
68
Aquaform Romania SRL
Prejmer
(Rumunia)
15.01.2015
100,00%
100,00%
Nie prowadzi działalności.
Jednostki objęte konsolidacją – fundusze inwestycyjne
69
PZU SFIO Universum
Warszawa
15.12.2009
nd.
nd.
Lokowanie środków zebranych od uczestników funduszu.
70
PZU FIZ Dynamiczny w likwidacji
Warszawa
27.01.2010
nd.
nd.
j.w.
71
PZU FIZ Sektora Nieruchomości
7)
Warszawa
01.07.2008
nd.
nd.
j.w.
72
PZU FIZ Sektora Nieruchomości 2
7)
Warszawa
21.11.2011
nd.
nd.
j.w.
73
PZU FIZ Aktywów Niepublicznych BIS 1
Warszawa
12.12.2012
nd.
nd.
j.w.
74
PZU FIZ Aktywów Niepublicznych BIS 2
Warszawa
19.11.2012
nd.
nd.
j.w.
75
PZU FIO Globalny Obligacji Korporacyjnych
Warszawa
30.05.2016
nd.
nd.
j.w.
76
inPZU Inwestycji Ostrożnych
Warszawa
10.04.2018
nd.
nd.
j.w.
77
inPZU Obligacje Polskie
Warszawa
10.04.2018
nd.
nd.
j.w.
78
inPZU Akcje Polskie
Warszawa
10.05.2018
nd.
nd.
j.w.
79
inPZU Akcji Rynków Rozwiniętych
Warszawa
10.05.2018
nd.
nd.
j.w.
80
inPZU Obligacji Rynków Rozwiniętych
Warszawa
10.05.2018
nd.
nd.
j.w.
81
inPZU Obligacji Rynków Wschodzących
Warszawa
10.05.2018
nd.
nd.
j.w.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
19
L.p.
Nazwa podmiotu
Siedziba
Data objęcia
kontroli /
znaczącego
wpływu
% kapitału akcyjnego/udziałowego
oraz % głosów posiadanych
bezpośrednio lub pośrednio przez PZU
Przedmiot działalności i adres strony internetowej
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Jednostki objęte konsolidacją – fundusze inwestycyjne – ciąg dalszy
82
inPZU Goldman Sachs ActiveBeta Akcje Rynków
Wschodzących
Warszawa
28.10.2019
nd.
nd.
j.w.
83
inPZU Goldman Sachs ActiveBeta Akcje
Amerykańskich Dużych Spółek
Warszawa
28.10.2019
nd.
nd.
j.w.
84
inPZU Akcje CEE plus
Warszawa
28.10.2019
nd.
nd.
j.w.
85
inPZU Puls Życia 2025
Warszawa
22.10.2020
nd.
nd.
j.w.
86
inPZU Puls Życia 2030
Warszawa
22.10.2020
nd.
nd.
j.w.
87
inPZU Puls Życia 2040
Warszawa
22.10.2020
nd.
nd.
j.w.
88
inPZU Puls Życia 2050
Warszawa
22.10.2020
nd.
nd.
j.w.
89
inPZU Puls Życia 2060
Warszawa
22.10.2020
nd.
nd.
j.w.
Jednostki stowarzyszone
90
GSU Pomoc Górniczy Klub Ubezpieczonych SA
Gliwice
08.06.1999
30,00%
30,00%
Obsługa ubezpieczeń. http://gsupomoc.pl/
91
PayPo sp. z o.o.
8)
Warszawa
15.11.2018
6,39%
6,39%
Usługi finansowe. https://paypo.pl/
92
Sigma BIS SA
Warszawa
03.10.2019
34,00%
34,00%
Działalność reklamowa.
93
RUCH SA
9)
Warszawa
23.12.2020
30,92%
nd.
Sprzedaż detaliczna gazet i artykułów piśmienniczych prowadzonych w
wyspecjalizowanych sklepach. https://ruch.com.pl/
1)
PZU posiada bezpośrednio 33,5% akcji Pekao Financial Services sp. z o.o. a Pekao – 66,5%.
2)
1 marca 2019 roku otwarto proces likwidacji spółki.
3)
W grudniu 2020 roku Pekao podpisał przedwstępną umowę sprzedaży 100% udziałów.
4)
Dodatkowe informacje zaprezentowano w punkcie 2.3.1.2.
5)
17 kwietnia 2020 roku zarejestrowano w KRS nową spółkę, której założycielami są Alior Bank oraz RBL_VC sp. z o. o. Kapitał zakładowy spółki wynosi 50 tys. zł i dzieli się na 50 000 akcji imiennych o wartości nominalnej 1 zł każda akcja.
6)
30 października 2020 roku PZU Zdrowie SA nabyło pozostałe udziały Centrum Medycznego Gamma sp. z o.o. i od tego dnia udział Grupy PZU w kapitale i głosach na zgromadzeniu wspólników wynosi 100%.
7)
Fundusze PZU FIZ Sektora Nieruchomości i PZU FIZ Sektora Nieruchomości 2 prowadzą swoją działalność inwestycyjną poprzez zależne spółki prawa handlowego (objęte konsolidacją) mające charakter jednostek specjalnego przeznaczenia, których
liczba na 31 grudnia 2020 roku wynosiła odpowiednio 18 i 14 (na 31 grudnia 2019 roku: 18 dla każdego funduszu).
8)
Jednostka stowarzyszona z Alior Bankiem, w której posiada on 20,00% udziału. W konsekwencji Zarząd PZU uznaje, że Grupa PZU wywiera na tę jednostkę znaczący wpływ. 7 stycznia 2021 roku Grupa PZU zbyła wszystkie posiadane udziały w PayPo
sp. z o.o. (10 lutego 2021 roku sprzedaż zarejestrowano w KRS). Transakcja nie będzie miała istotnego wpływu na skonsolidowane sprawozdanie Grupy PZU.
9)
Dodatkowe informacje na temat RUCH zaprezentowano w punkcie 2.3.1.1.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
20
2.3 Zmiany zakresu konsolidacji i struktury Grupy PZU
Szczegółowe zasady rachunkowości dotyczące rozliczania transakcji przejęcia zaprezentowano w punkcie 5.7.
2.3.1. Nabycia spółek
2.3.1.1. RUCH
3 czerwca 2020 roku Harberton, którego jedynym udziałowcem jest Alior Bank i Lurena Investments B.V., z siedzibą w Holandii,
zawarły umowę sprzedaży akcji, na podstawie której Harberton nabył 108.824.007 akcji RUCH, stanowiących łącznie 100%
kapitału zakładowego, za cenę 1,00 złoty. Akcje RUCH nabyto w wyniku procesu restrukturyzacji tego podmiotu. Proces
restrukturyzacji RUCH rozpoczął się od otwarcia Przyspieszonych Postępowań Układowych 1 i 2 (odpowiednio 7 września 2018
roku i 7 lutego 2019 roku) przez RUCH, kontrolowany wtedy przez spółkę Lurena Investments, których założeniem było objęcie
restrukturyzacją części zobowiązań RUCH.
Celem strategicznym Grupy PZU było płynne wprowadzenie do RUCH inwestora strategicznego (PKN Orlen), umożliwiającego
dalszy rozwój RUCH oraz skuteczne zakończenie procesów restrukturyzacyjnych.
Realizacja celu strategicznego znalazła odzwierciedlenie w podpisanych 1 czerwca 2020 roku:
Porozumieniu Akcjonariuszy dotyczącym spółki RUCH – zawartym pomiędzy PKN Orlen, PZU, PZU Życie oraz Alior Bankiem;
Umowie inwestycyjnej – dotyczącej zasad realizacji inwestycji Grupy PZU w akcje RUCH. Alior Bank, poprzez Harberton,
zobowiązał się do dokonania umorzenia istniejących akcji RUCH SA oraz do podwyższenia kapitału zakładowego RUCH.
Od dnia objęcia kontroli, tj. od 3 czerwca 2020 roku, Grupa PZU objęła RUCH konsolidacją metodą pełną. Jednocześnie, na
podstawie zapisów pkt 7 – 9 MSSF 5 Aktywa trwałe przeznaczone do sprzedaży oraz działalność zaniechana oraz postanowień
Porozumienia Akcjonariuszy i Umowy inwestycyjnej, zaklasyfikowała aktywa i zobowiązania RUCH jako grupy przeznaczone do
zbycia.
9 listopada 2020 roku nastąpiło prawomocne stwierdzenie wykonania przyspieszonych postępowań układowych.
24 listopada 2020 roku Walne Zgromadzenie akcjonariuszy RUCH podjęło uchwałę w sprawie obniżenia (w wyniku umorzenia
dotychczasowych akcji) i podwyższenia (w wyniku emisji nowych akcji) kapitału zakładowego RUCH, wyłączenia prawa poboru
oraz zmiany statutu RUCH, co oznaczało umorzenie akcji RUCH posiadanych przez Harberton. Jednocześnie nastąpiło
podwyższenie kapitału zakładowego i objęcie akcji w podwyższonym kapitale zakładowym RUCH – zgodnie z Umową
inwestycyjną przez:
PKN Orlen – 65%;
PZU – 14,5%;
PZU Życie – 14,5%;
Alior Bank – 6%.
24 listopada 2020 roku Harberton udzielił na rzecz PKN Orlen nieodwołalnego pełnomocnictwa do wykonywania prawa głosu
z pozostałych 100 000 akcji RUCH, obowiązującego do momentu rejestracji przez sąd czynności z 24 listopada 2020 roku.
23 grudnia 2020 roku Sąd Rejonowy XIV Wydział Gospodarczy KRS dokonał rejestracji wniosku RUCH w zakresie obniżenia oraz
jednoczesnego podwyższenia kapitału zakładowego, w wyniku czego Haberton przestał być większościowym akcjonariuszem
RUCH. W związku z powyższym Grupa PZU utraciła kontrolę nad RUCH i została znaczącym inwestorem, a RUCH – jednostką
stowarzyszoną z Grupą PZU, w której posiada ona 35% głosów na walnym zgromadzeniu.
W związku z utratą kontroli, od 23 grudnia 2020 roku Grupa PZU zaprzestała konsolidacji RUCH i rozpoczęła wycenę metodą
praw własności.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
21
Rozliczenie utraty kontroli nad RUCH zaprezentowano poniżej:
Rozliczenie utraty kontroli nad RUCH
Cena objęcia akcji nowej emisji
70
Wartość godziwa zachowanego udziału, w tym:
65
- udział w wartości godziwej aktywów netto RUCH
5
- wartość firmy
60
Wynik z tytułu utraty kontroli
(5)
Wynik z tytułu utraty kontroli ujęto w skonsolidowanym rachunku zysków i strat w pozycji „Wynik z tytułu zaprzestania
ujmowania instrumentów finansowych i inwestycji”.
Wartość godziwą zachowanego udziału ustalono metodą zdyskontowanych przepływów pieniężnych w oparciu o najbardziej
aktualne projekcje finansowe. Stopę dyskontową użytą na potrzeby kalkulacji wartości godziwej ustalono na poziomie
średniego ważonego kosztu kapitału. Koszt kapitału własnego ustalono zgodnie z modelem CAPM, z uwzględnieniem premii
rynkowych. Stopę wolną od ryzyka ustalono w oparciu o uśrednioną rentowność 10-letnich obligacji rządowych.
2.3.1.2. Harberton sp. z o.o.
19 lutego 2020 roku Alior Bank nabył 100 udziałów o wartości nominalnej 50 zł każdy, stanowiących 100% udziałów w spółce
Harberton sp. z o.o. od Blackstone sp. z o.o. Holdings sp.k.
1 lutego 2021 roku spółkę postawiono w stan likwidacji.
2.3.1.3. Tomma
Ostateczne rozliczenie nabycia akcji Tomma na dzień objęcia kontroli przeprowadzono na podstawie danych sporządzonych na
30 listopada 2019 roku. Nie wystąpiły istotne różnice danych księgowych pomiędzy 30 listopada a 9 grudnia 2019 roku (datą
nabycia). W trakcie kalkulacji wartości firmy:
dokonano wyceny do wartości godziwej aktywów i zobowiązań wykazanych w sprawozdaniach finansowych nabytych
jednostek;
rozpoznano wartości niematerialne niewykazywane dotąd w sprawozdaniach finansowych nabytych jednostek;
nie zidentyfikowano zobowiązań warunkowych, ani potencjalnych aktywów z tytułu odszkodowania wymagających ujęcia.
Poniżej zaprezentowano ostateczne rozliczenie transakcji na podstawie wartości godziwej nabytych aktywów i zobowiązań.
Wartość nabytych aktywów netto
Wartość bilansowa
Korekta do wartości godziwej
Wartość godziwa
Aktywa
90
64
154
Wartości niematerialne
-
61
61
Rzeczowe aktywa trwałe
73
3
76
Należności
12
-
12
Pozostałe aktywa
5
-
5
Zobowiązania
(87)
(12)
(99)
Wartość nabytych aktywów netto
3
52
55
Wyliczenie wartości firmy
Rozliczenie prowizoryczne
Korekta
Rozliczenie ostateczne
Przekazana zapłata
147
33
180
Wartość netto możliwych do
zidentyfikowania aktywów
(3)
(52)
(55)
Wartość firmy
144
(19)
125
Dane historyczne na 31 grudnia 2019 zostały odpowiednio przekształcone, co zaprezentowano w punkcie 5.4.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
22
2.3.2. Zmiany w zakresie konsolidacji funduszy inwestycyjnych
30 listopada 2020 roku zlikwidowano PZU FIZ Akcji Combo. Zdarzenie nie miało wpływu na skonsolidowane sprawozdanie
finansowe.
22 października 2020 roku objęto konsolidacją nowo utworzone fundusze inwestycyjne inPZU Puls Życia 2025, inPZU Puls Życia
2030, inPZU Puls Życia 2040, inPZU Puls Życia 2050, inPZU Puls Życia 2060.
2.3.3. Likwidacje spółek i transakcje pod wspólną kontrolą
W trakcie 2020 roku zarejestrowano następujące połączenia jednostek gospodarczych w Grupie PZU:
2 stycznia 2020 roku połączenie Centrum Medycznego Medica sp. z o.o. (spółka przejmująca) ze spółką Specjalistyczna
Przychodnia Przemysłowa „PROF-MED” sp. z o.o. (spółka przejmowana);
30 czerwca 2020 roku połączenie PZU Zdrowie SA (spółka przejmująca) ze spółką Alergo-Med Sp. z o.o. (spółka
przejmowana);
30 czerwca 2020 roku połączenie Bonus-Diagnosta sp. z o.o. (spółka przejmująca) ze spółką Asklepios Diagnostyka
sp. z o.o. (spółka przejmowana);
30 października połączenie PZU Zdrowie SA (spółka przejmująca) ze spółką FCM Zdrowie sp. z o.o. (spółka przejmowana);
29 maja 2020 roku Pekao nabył zorganizowaną część przedsiębiorstwa Pekao Investment Banking SA związaną ze świadczeniem
usług maklerskich.
19 listopada 2020 roku Pekao Powszechne Towarzystwo Emerytalne SA w likwidacji wykreślono z rejestru KRS.
30 grudnia 2020 roku rozwiązano spółkę CPF Management.
Transakcje nie miały wpływu na skonsolidowane sprawozdanie finansowe.
2.4 Udziały niekontrolujące
2.4.1. Zasady rachunkowości
Udziały niekontrolujące stanowią tę część kapitałów w jednostce zależnej, której nie można bezpośrednio lub pośrednio
przyporządkować do jednostki dominującej. Na dzień objęcia kontroli udziały niekontrolujące wycenia się w wartości
proporcjonalnego udziału w wartości godziwej możliwych do zidentyfikowania aktywów netto jednostki zależnej. Na kolejne
daty bilansowa wartość udziałów niekontrolujących jest aktualizowana o wartość całkowitych dochodów należnych
udziałowcom niekontrolującym.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
23
2.4.2. Dane ilościowe
W tabeli poniżej przedstawiono spółki zależne, w których występują lub występowały udziały niekontrolujące:
Nazwa jednostki
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Pekao
1)
79,98%
79,98%
Alior Bank
2)
68,07%
68,07%
Przedsiębiorstwo Usług Medycznych PROELMED sp. z o.o.
43,00%
43,00%
Sanatorium Uzdrowiskowe „Krystynka” sp. z o.o.
0,91%
0,91%
UAB PZU Lietuva Gyvybes Draudimas
0,66%
0,66%
AAS Balta
0,01%
0,01%
Centrum Medyczne Gamma sp. z o.o.
3)
0,00%
39,54%
1)
W konsekwencji PZU posiada także udziały niekontrolujące w jednostkach zależnych Pekao, wymienionych w tabeli w punkcie 2.2.
2)
W konsekwencji PZU posiada także udziały niekontrolujące w jednostkach zależnych Alior Banku wymienionych w tabeli w punkcie 2.2.
3)
30 października 2020 roku PZU Zdrowie SA nabyło pozostałe udziały Centrum Medycznego Gamma sp. z o.o. i od tego dnia udział Grupy PZU w kapitale i głosach na
zgromadzeniu wspólników wynosi 100%.
Wartość bilansowa udziałów niekontrolujących
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Grupa Pekao
20 329
18 683
Grupa Alior Banku
4 296
4 430
Pozostałe
1
6
Razem
24 626
23 119
Zarówno Pekao, jak i Alior Bank prowadzą swoją działalność przede wszystkim na terytorium Polski. Poniżej przedstawiono
skrócone informacje finansowe dotyczące Grupy Kapitałowej Pekao oraz Grupy Kapitałowej Alior Banku ujęte
w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym (bez uwzględniania wyłączeń konsolidacyjnych). Dane Grupy Kapitałowej Pekao
i Grupy Kapitałowej Alior Banku, uwzględniają efekt korekt z tytułu wyceny aktywów i zobowiązań do wartości godziwej na dzień
obejmowania kontroli oraz ich późniejszego rozliczenia w czasie.
Aktywa
Grupa Kapitałowa Pekao
Grupa Kapitałowa Alior Banku
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Wartość firmy
692
692
-
-
Wartości niematerialne
1 938
1 683
424
644
Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego
1 251
1 087
1 217
1 178
Inne aktywa
53
45
44
35
Rzeczowe aktywa trwałe
2 098
2 112
702
764
Jednostki wyceniane metodą praw własności
-
-
5
10
Aktywa przeznaczone do sprzedaży
53
16
-
-
Należności od klientów z tytułu kredytów
141 332
139 464
55 783
55 368
Pochodne instrumenty finansowe
5 591
2 457
717
508
Inwestycyjne (lokacyjne) aktywa finansowe
73 116
48 338
16 037
15 996
Wyceniane w zamortyzowanym koszcie
28 569
15 743
8 753
5 387
Wyceniane w wartości godziwej przez inne
całkowite dochody
43 069
31 167
7 072
10 438
Wyceniane w wartości godziwej przez wynik
finansowy
1 478
1 428
212
171
Należności
2 305
1 956
1 106
667
Środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych
4 727
5 463
2 359
1 319
Aktywa, razem
233 156
203 313
78 394
76 489
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
24
Kapitały i zobowiązania
Grupa Kapitałowa Pekao
Grupa Kapitałowa Alior Banku
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Kapitały
Kapitały przypadające właścicielom jednostki
dominującej
25 417
23 360
6 311
6 508
Kapitał podstawowy
262
262
1 306
1 306
Pozostałe kapitały
22 092
20 510
5 776
5 637
Niepodzielony wynik
3 063
2 588
(771)
(435)
Udziały niekontrolujące
11
12
-
-
Kapitały, razem
25 428
23 372
6 311
6 508
Zobowiązania
Zobowiązania podporządkowane
2 758
2 764
1 793
1 794
Zobowiązania z tytułu własnych dłużnych papierów
wartościowych
6 152
6 322
1 380
2 951
Zobowiązania wobec banków
9 165
6 097
619
437
Zobowiązania wobec klientów z tytułu depozytów
177 006
156 688
65 680
62 433
Instrumenty pochodne
5 690
2 649
479
369
Inne zobowiązania
5 908
4 687
1 794
1 638
Rezerwy
938
704
337
358
Rezerwa z tytułu odroczonego podatku
dochodowego
28
30
1
1
Zobowiązania bezpośrednio związane z aktywami
zakwalifikowanymi jako przeznaczone do sprzedaży
83
-
-
-
Zobowiązania, razem
207 728
179 941
72 083
69 981
Kapitały i zobowiązania, razem
233 156
203 313
78 394
76 489
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
25
Skonsolidowany rachunek zysków i strat
za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2020 roku
Grupa PZU
Wyłączenie
danych
Pekao
Wyłączenie
danych
Alior Banku
Eliminacja
korekt
konsolida-
cyjnych
Grupa PZU
bez Pekao i
Alior Banku
Składki ubezpieczeniowe przypisane brutto
23 866
-
-
24
23 890
Udział reasekuratorów w składce ubezpieczeniowej
przypisanej brutto
(1 016)
-
-
-
(1 016)
Składki ubezpieczeniowe przypisane netto
22 850
-
-
24
22 874
Zmiana stanu rezerwy składki ubezpieczeniowej netto
174
-
-
1
175
Składki zarobione netto
23 024
-
-
25
23 049
Przychody z tytułu prowizji i opłat
4 197
(2 884)
(1 160)
97
250
Przychody odsetkowe wyliczone przy zastosowaniu
efektywnej stopy procentowej
10 262
(5 761)
(3 201)
78
1 378
Pozostałe przychody netto z inwestycji
586
(234)
(133)
5
224
Wynik z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów
finansowych i inwestycji
111
(124)
(80)
-
(93)
Zmiana wartości odpisów na oczekiwane straty kredytowe
i odpisów z tytułu utraty wartości instrumentów
finansowych
(3 342)
1 620
1 736
-
14
Zmiana netto wartości godziwej aktywów i zobowiązań
wycenianych w wartości godziwej
869
(133)
(63)
-
673
Pozostałe przychody operacyjne
1 395
(175)
(166)
59
1 113
Odszkodowania, świadczenia oraz zmiana stanu rezerw
techniczno-ubezpieczeniowych
(16 105)
-
-
(9)
(16 114)
Udział reasekuratorów w odszkodowaniach, świadczeniach
oraz zmianie stanu rezerw techniczno-ubezpieczeniowych
525
-
-
-
525
Odszkodowania i świadczenia ubezpieczeniowe netto
(15 580)
-
-
(9)
(15 589)
Koszty z tytułu prowizji i opłat
(1 031)
481
555
(5)
-
Koszty odsetkowe
(1 134)
638
427
(17)
(86)
Koszty akwizycji
(3 317)
-
-
(136)
(3 453)
Koszty administracyjne
(6 597)
3 288
1 508
(36)
(1 837)
Pozostałe koszty operacyjne
(5 385)
1 616
827
1 240
(1 702)
Zysk (strata) z działalności operacyjnej
4 058
(1 668)
250
1 301
3 941
Udział w wynikach finansowych netto jednostek
wycenianych metodą praw własności
-
-
-
-
-
Zysk (strata) brutto
4 058
(1 668)
250
1 301
3 941
Podatek dochodowy
(1 528)
612
81
-
(835)
Zysk (strata) netto
2 530
(1 056)
331
1 301
3 106
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
26
Skonsolidowany rachunek zysków i strat
za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2019 roku
(przekształcone)
Grupa PZU
Wyłączenie
danych
Pekao
Wyłączenie
danych
Alior Banku
Eliminacja
korekt
konsolida-
cyjnych
Grupa PZU
bez Pekao i
Alior Banku
Składki ubezpieczeniowe przypisane brutto
24 191
-
-
25
24 216
Udział reasekuratorów w składce ubezpieczeniowej
przypisanej brutto
(1 012)
-
-
-
(1 012)
Składki ubezpieczeniowe przypisane netto
23 179
-
-
25
23 204
Zmiana stanu rezerwy składki ubezpieczeniowej netto
(89)
-
-
(12)
(101)
Składki zarobione netto
23 090
-
-
13
23 103
Przychody z tytułu prowizji i opłat
4 139
(2 857)
(1 151)
107
238
Przychody odsetkowe wyliczone przy zastosowaniu
efektywnej stopy procentowej
12 015
(6 672)
(3 959)
34
1 418
Pozostałe przychody netto z inwestycji
376
(229)
52
(7)
192
Wynik z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów
finansowych i inwestycji
278
(154)
(78)
-
46
Zmiana wartości odpisów na oczekiwane straty kredytowe
i odpisów z tytułu utraty wartości instrumentów
finansowych
(2 208)
740
1 468
-
-
Zmiana netto wartości godziwej aktywów i zobowiązań
wycenianych w wartości godziwej
837
(127)
(219)
3
494
Pozostałe przychody operacyjne
1 203
(211)
(167)
42
867
Odszkodowania, świadczenia oraz zmiana stanu rezerw
techniczno-ubezpieczeniowych
(16 085)
-
-
-
(16 085)
Udział reasekuratorów w odszkodowaniach, świadczeniach
oraz zmianie stanu rezerw techniczno-ubezpieczeniowych
390
-
-
-
390
Odszkodowania i świadczenia ubezpieczeniowe netto
(15 695)
-
-
-
(15 695)
Koszty z tytułu prowizji i opłat
(860)
388
473
(3)
(2)
Koszty odsetkowe
(2 129)
1 215
789
(19)
(144)
Koszty akwizycji
(3 363)
-
-
(60)
(3 423)
Koszty administracyjne
(6 606)
3 389
1 478
(34)
(1 773)
Pozostałe koszty operacyjne
(3 993)
1 567
787
(76)
(1 715)
Zysk (strata) z działalności operacyjnej
7 084
(2 951)
(527)
-
3 606
Udział w wynikach finansowych netto jednostek
wycenianych metodą praw własności
(4)
-
(1)
-
(5)
Zysk (strata) brutto
7 080
(2 951)
(528)
-
3 601
Podatek dochodowy
(1 895)
825
249
-
(821)
Zysk (strata) netto
5 185
(2 126)
(279)
-
2 780
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
27
Sprawozdanie z całkowitych dochodów
Grupa Kapitałowa Pekao
Grupa Kapitałowa
Alior Banku
1 stycznia –
31 grudnia 2020
1 stycznia –
31 grudnia 2019
(przekształcone)
1 stycznia –
31 grudnia 2020
1 stycznia –
31 grudnia 2019
(przekształcone)
Zysk netto
1 056
2 126
(331)
279
Inne całkowite dochody
1 001
146
139
22
Podlegające późniejszemu przeniesieniu do rachunku
zysków i strat
939
154
135
38
Wycena instrumentów dłużnych
550
63
20
23
Wycena należności od klientów z tytułu kredytów
17
18
-
-
Zabezpieczenie przepływów pieniężnych netto
372
73
115
15
Niepodlegające późniejszemu przeniesieniu do rachunku
zysków i strat
62
(8)
4
(16)
Wycena instrumentów kapitałowych wycenianych w
wartości godziwej przez inne całkowite dochody
71
(6)
6
(17)
Zyski i straty aktuarialne związane z rezerwami
pracowniczymi
(9)
(2)
(2)
1
Dochody całkowite netto, razem
2 057
2 272
(192)
301
Sprawozdanie z przepływów pieniężnych
Grupa Kapitałowa Pekao
Grupa Kapitałowa
Alior Banku
1 stycznia –
31 grudnia 2020
1 stycznia –
31 grudnia 2019
1 stycznia –
31 grudnia 2020
1 stycznia –
31 grudnia 2019
Przepływy pieniężne netto z działalności operacyjnej
23 573
(1 388)
2 776
53
Przepływy pieniężne netto z działalności inwestycyjnej
(25 025)
(7 506)
(71)
(335)
Przepływy pieniężne netto z działalności finansowej
624
1 140
(1 691)
(475)
Przepływy pieniężne netto, razem
(828)
(7 754)
1 014
(757)
Informacje o dywidendach
Grupa Kapitałowa Pekao
Grupa Kapitałowa
Alior Banku
1 stycznia –
31 grudnia 2020
1 stycznia –
31 grudnia 2019
1 stycznia –
31 grudnia 2020
1 stycznia –
31 grudnia 2019
Data uchwalenia dywidendy
-
26 czerwca 2019
-
-
Dzień dywidendy
-
10 lipca 2019
-
-
Dzień wypłaty dywidendy
-
30 lipca 2019
-
-
Kwota dywidendy na akcję (w zł)
-
6,60
-
-
Wartość dywidendy przypadająca Grupie PZU
-
347
-
-
Wartość dywidendy przypadająca akcjonariuszom
niekontrolującym
-
1 385
-
-
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
28
3. Struktura akcjonariatu
Struktura akcjonariatu PZU z uwzględnieniem akcjonariuszy posiadających co najmniej 5% głosów na Walnym Zgromadzeniu
PZU przedstawiała się następująco:
31 grudnia 2020
Lp.
Nazwa akcjonariusza
Liczba akcji oraz głosów
na Walnym Zgromadzeniu
Procent udziału w kapitale podstawowym
oraz w ogólnej liczbie głosów na Walnym
Zgromadzeniu
1
Skarb Państwa
295 217 300
34,1875%
2
Fundusze zarządzane przez Nationale Nederlanden
Powszechne Towarzystwo Emerytalne Spółka Akcyjna
44 260 638
5,1256%
3
Pozostali akcjonariusze
524 045 062
60,6869%
Razem
863 523 000
100,00%
31 grudnia 2019
Lp.
Nazwa akcjonariusza
Liczba akcji oraz głosów
na Walnym Zgromadzeniu
Procent udziału w kapitale podstawowym
oraz w ogólnej liczbie głosów na Walnym
Zgromadzeniu
1
Skarb Państwa
295 217 300
34,1875%
2
Pozostali akcjonariusze
568 305 700
65,8125%
Razem
863 523 000
100,00%
Informacje o liczbie akcji uwzględnionej w wyliczeniu zysku na akcję przedstawiono w punkcie 26.
Transakcje dotyczące znacznych pakietów akcji PZU
16 grudnia 2020 roku fundusze zarządzane przez Nationale Nederlanden Powszechne Towarzystwo Emerytalne Spółka Akcyjna
zwiększyły łączny stan posiadania akcji PZU powyżej 5% głosów na Walnym Zgromadzeniu.
4. Skład Zarządu, Rady Nadzorczej i Dyrektorzy Grupy
4.1 Skład Zarządu jednostki dominującej
Od 1 stycznia 2020 roku w skład Zarządu PZU wchodzili:
Paweł Surówka – Prezes Zarządu PZU;
Aleksandra Agatowska – Członek Zarządu PZU;
Adam Brzozowski – Członek Zarządu PZU;
Marcin Eckert – Członek Zarządu PZU;
Elżbieta Häuser – Schöneich – Członek Zarządu PZU;
Tomasz Kulik – Członek Zarządu PZU;
Maciej Rapkiewicz – Członek Zarządu PZU;
Małgorzata Sadurska – Członek Zarządu PZU.
19 lutego 2020 roku Aleksandra Agatowska złożyła rezygnację z pełnienia funkcji Członka Zarządu PZU z tym samym dniem.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
29
12 marca 2020 roku Paweł Surówka złożył, w porozumieniu z Radą Nadzorczą, rezygnację z pełnienia funkcji Prezesa Zarządu
PZU SA z tym samym dniem.
12 marca 2020 roku Rada Nadzorcza PZU podjęła uchwałę dotyczącą powołania Beaty Kozłowskiej-Chyły w skład Zarządu PZU,
powierzając jej pełnienie funkcji Prezesa Zarządu PZU (do dnia uzyskania zgody KNF, czyli do 2 października 2020 roku, pełniła
ona obowiązki Prezesa Zarządu w zakresie dopuszczalnym przez stosowne przepisy). Uchwała weszła w życie z chwilą podjęcia.
Powołanie nastąpiło z dniem 12 marca 2020 roku na okres wspólnej kadencji obejmującej trzy pełne lata obrotowe 2020 – 2022.
12 marca 2020 roku Rada Nadzorcza PZU podjęła uchwałę powołującą Małgorzatę Kot w skład Zarządu PZU i powierzającą jej
pełnienie funkcji członka Zarządu PZU. Uchwała weszła w życie z chwilą podjęcia, a powołanie miało nastąpić na okres wspólnej
kadencji obejmującej trzy pełne lata obrotowe 2020 – 2022, ze skutkiem od 1 czerwca 2020 roku. 15 kwietnia 2020 roku Rada
Nadzorcza PZU podjęła uchwałę uchylającą uchwałę z 12 marca 2020 roku w sprawie powołania Małgorzaty Kot w skład Zarządu
PZU.
15 kwietnia 2020 roku Rada Nadzorcza PZU podjęła uchwałę dotyczącą powołania Ernesta Bejdy w skład Zarządu PZU,
powierzając mu pełnienie funkcji Członka Zarządu PZU. Uchwała weszła w życie z chwilą podjęcia. Powołanie nastąpiło na okres
wspólnej kadencji obejmującej trzy pełne lata obrotowe 2020 – 2022, ze skutkiem od 4 maja 2020 roku.
9 września 2020 roku Elżbieta Häuser – Schöneich i Adam Brzozowski złożyli rezygnację z pełnienia funkcji Członka Zarządu PZU.
9 września 2020 roku Rada Nadzorcza PZU podjęła uchwały dotyczące powołania Małgorzaty Kot oraz Krzysztofa Szypuły
w skład Zarządu PZU, powierzając im pełnienie funkcji Członków Zarządu PZU. Uchwały weszły w życie z chwilą podjęcia.
Powołanie nastąpiło na okres wspólnej kadencji obejmującej trzy pełne lata obrotowe 2020 – 2022, ze skutkiem od 10 września
2020 roku.
Od 10 września 2020 roku do dnia przekazania niniejszego raportu okresowego w skład Zarządu PZU wchodzili:
Beata Kozłowska – Chyła – Prezes Zarządu PZU;
Ernest Bejda – Członek Zarządu PZU;
Marcin Eckert – Członek Zarządu PZU;
Małgorzata Kot – Członek Zarządu PZU;
Tomasz Kulik – Członek Zarządu PZU;
Maciej Rapkiewicz – Członek Zarządu PZU;
Małgorzata Sadurska – Członek Zarządu PZU;
Krzysztof Szypuła – Członek Zarządu PZU.
4.2 Skład Rady Nadzorczej jednostki dominującej
Od 1 stycznia 2020 roku w skład Rady Nadzorczej PZU wchodzili:
Maciej Łopiński – Przewodniczący Rady;
Paweł Górecki – Wiceprzewodniczący Rady;
Alojzy Nowak – Sekretarz Rady;
Marcin Chludziński – Członek Rady;
Agata Górnicka – Członek Rady;
Robert Jastrzębski – Członek Rady;
Tomasz Kuczur – Członek Rady;
Elżbieta Mączyńska – Ziemacka – Członek Rady;
Krzysztof Opolski – Członek Rady;
Robert Śnitko – Członek Rady;
Maciej Zaborowski – Członek Rady.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
30
21 kwietnia 2020 roku Alojzy Nowak złożył rezygnację z pełnienia funkcji Członka Rady Nadzorczej PZU z dniem 21 kwietnia 2020
roku.
28 kwietnia 2020 roku Robert Śnitko został wybrany na Sekretarza Rady Nadzorczej PZU.
26 maja 2020 roku Walne Zgromadzenie PZU powołało Józefa Wierzbowskiego w skład Rady Nadzorczej PZU. Uchwała weszła
w życie z chwilą powzięcia.
Od 26 maja 2020 roku do dnia przekazania niniejszego raportu okresowego w skład Rady Nadzorczej PZU wchodzili:
Maciej Łopiński – Przewodniczący Rady;
Paweł Górecki – Wiceprzewodniczący Rady;
Robert Śnitko – Sekretarz Rady;
Marcin Chludziński – Członek Rady;
Agata Górnicka – Członek Rady;
Robert Jastrzębski – Członek Rady;
Tomasz Kuczur – Członek Rady;
Elżbieta Mączyńska – Ziemacka – Członek Rady;
Krzysztof Opolski – Członek Rady;
Józef Wierzbowski – Członek Rady;
Maciej Zaborowski – Członek Rady.
4.3 Dyrektorzy Grupy PZU
Oprócz Członków Zarządu kluczowym personelem kierowniczym w Grupie PZU są także Dyrektorzy Grupy PZU.
Od 1 stycznia 2020 roku Dyrektorami Grupy PZU byli:
Adam Brzozowski (PZU Życie);
Bartłomiej Litwińczuk (PZU);
Dorota Macieja (PZU);
Roman Pałac (PZU).
Z dniem 13 marca 2020 roku ze stanowiska Dyrektora Grupy PZU odwołano Romana Pałaca.
W 2020 roku na stanowisko Dyrektora Grupy PZU powołano Aleksandrę Agatowską (z dniem 20 lutego 2020 roku), Małgorzatę
Kot (z dniem 16 kwietnia 2020 roku) oraz Ernesta Bejdę (z dniem 4 maja 2020 roku).
Z dniem 9 września 2020 roku ze stanowiska Dyrektora Grupy PZU odwołano Małgorzatę Kot oraz Adama Brzozowskiego.
Na dzień przekazania niniejszego raportu okresowego Dyrektorami Grupy PZU byli:
Aleksandra Agatowska (PZU);
Ernest Bejda (PZU Życie);
Bartłomiej Litwińczuk (PZU);
Dorota Macieja (PZU).
5. Podstawowe zasady (polityka) rachunkowości i kluczowe szacunki i osądy
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe sporządzono w oparciu o następujące zasady wyceny:
według wartości godziwej dla instrumentów pochodnych, aktywów i zobowiązań finansowych przeznaczonych do obrotu,
instrumentów kapitałowych, jednostek uczestnictwa i certyfikatów inwestycyjnych funduszy inwestycyjnych, aktywów
finansowych zaklasyfikowanych do modelu biznesowego, którego celem jest osiąganie korzyści z pozyskiwania
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
31
kontraktowych przepływów pieniężnych oraz ze sprzedaży aktywów finansowych i jednocześnie spełniających test SPPI,
pozostałych aktywów finansowych niespełniających kryterium SPPI;
według zamortyzowanego kosztu dla aktywów finansowych zaklasyfikowanych do modelu biznesowego, którego celem
jest osiąganie korzyści z pozyskiwania kontraktowych przepływów pieniężnych i jednocześnie spełniających test SPPI oraz
pozostałych zobowiązań finansowych;
według kosztu historycznego dla aktywów i zobowiązań niefinansowych.
Sporządzenie skonsolidowanego sprawozdania finansowego zgodnie z MSSF wymaga od Zarządu PZU dokonania
profesjonalnych osądów oraz szacunków i założeń, które mają wpływ na przyjęte zasady rachunkowości oraz prezentowane
wartości aktywów, pasywów, przychodów oraz kosztów.
Szacunki oraz związane z nimi założenia opierają się na doświadczeniu historycznym oraz innych czynnikach, które są uznawane
za racjonalne w danych okolicznościach, a ich wyniki dają podstawę profesjonalnego osądu co do wartości księgowej aktywów
i zobowiązań, która nie wynika bezpośrednio z innych źródeł.
Dokonując osądów, szacunków czy też przyjmując założenia Zarząd PZU może, w istotnych kwestiach, opierać się na opiniach
niezależnych ekspertów.
Faktyczna wartość może różnić się od wartości szacowanej. Osądy, szacunki i związane z nimi założenia podlegają bieżącej
weryfikacji. Ich zmiany są ujmowane w sposób opisany w punkcie 5.2.
Najważniejsze zasady rachunkowości oraz szacunki i oceny zastosowane przy sporządzaniu skonsolidowanego sprawozdania
finansowego opisano poniżej oraz w poszczególnych notach, zgodnie z poniższą tabelą.
Pozycja rachunku zysków i strat
Numer
noty
Pozycja sprawozdania z sytuacji finansowej
Numer
noty
Składki ubezpieczeniowe przypisane brutto
10
Wartość firmy
27
Przychody z tytułu prowizji i opłat
11
Wartości niematerialne
28
Przychody odsetkowe wyliczone przy zastosowaniu
efektywnej stopy procentowej
12
Odroczone koszty akwizycji
30
Wynik z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów
finansowych i inwestycji
14
Rzeczowe aktywa trwałe
31
Zmiana wartości odpisów na oczekiwane straty kredytowe
i odpisów z tytułu utraty wartości instrumentów
finansowych
38
Nieruchomości inwestycyjne
32
Odszkodowania, świadczenia oraz zmiana stanu rezerw
techniczno-ubezpieczeniowych
18
Jednostki wyceniane metodą praw własności
33
Koszty odsetkowe
20
Należności od klientów z tytułu kredytów
34
Koszty akwizycji
21
Pochodne instrumenty finansowe
35
Koszty administracyjne
22
Inwestycyjne (lokacyjne) aktywa finansowe
36
Podatek dochodowy
25
Środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych
39
Aktywa i zobowiązania przeznaczone do sprzedaży
49
Kapitały przypadające właścicielom jednostki
dominującej
40
Udziały niekontrolujące
2.4
Rezerwy techniczno – ubezpieczeniowe
41
Zobowiązania podporządkowane
42
Zobowiązania z tytułu emisji własnych dłużnych
papierów wartościowych
43
Zobowiązania wobec banków
44
Zobowiązania wobec klientów z tytułu depozytów
45
Inne zobowiązania
46
Rezerwy
47
Odroczony podatek dochodowy
48
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
32
5.1 Wpływ pandemii COVID-19 na stosowane szacunki i założenia
Grupa PZU dokonała oceny przyjętych szacunków i założeń i uwzględniła w nich wpływ pandemii COVID-19 na poszczególne
pozycje aktywów, pasywów, przychodów oraz kosztów. Biorąc pod uwagę istotną niepewność co do dalszego rozwoju sytuacji
ekonomicznej, przyjęte szacunki mogą ulegać zmianie.
W tabeli poniżej zaprezentowano elementy skonsolidowanego sprawozdania finansowego, na które ma wpływ pandemia
COVID-19 oraz wskazano noty, w których zaprezentowano szczegółowe ujawnienia w danej kwestii.
Nr noty
Obszar
Wpływ pandemii COVID-19 na działalność Grupy PZU
7.5.3.1
Ryzyko stopy procentowej
Obniżenie wyniku odsetkowego ze względu na obniżki stóp procentowych.
7.5.4
Ryzyko płynności
Zwiększenie płynności sektora bankowego. Brak istotnego wpływu na ubezpieczeniową część
działalności Grupy PZU.
9.3
Hierarchia wartości godziwej
Wzrost zmienności na rynkach finansowych, spadek płynności niektórych segmentów
skutkujący reklasyfikacją niektórych aktywów do niższych poziomów wartości godziwej.
27.3
Wartość firmy
Odpisy z tytułu utraty wartości wartości firmy powstałych w wyniku nabycia Alior Banku i
Pekao.
28
Wartości niematerialne
Odpisy z tytułu utraty wartości wartości niematerialnych powstałych w wyniku nabycia Alior
Banku.
32.2
Nieruchomości inwestycyjne
Spadek wolumenów transakcji i płynności na rynku nieruchomości. Na 31 grudnia 2020 roku
niektóre sektory powróciły do normalnego funkcjonowania.
38.1.1
Oczekiwane straty kredytowe –
należności od klientów z tytułu
kredytów, inwestycyjne (lokacyjne)
aktywa finansowe
Negatywny wpływ na gospodarkę mogący prowadzić do pogorszenia sytuacji finansowej
części kredytobiorców. Grupa PZU dostosowała podejście do kalkulacji oczekiwanych strat
kredytowych uwzględniając m. in.:
prognozy założeń makroekonomicznych, takie jak poziom oczekiwanego spowolnienia
gospodarczego, PKB, zatrudnienia, cen mieszkań, zakłóceń na rynkach kapitałowych;
możliwe zakłócenia w działalności, wynikające z decyzji podejmowanych przez instytucje
państwowe, przedsiębiorstwa i konsumentów w celu ograniczenia rozszerzania się
pandemii;
skuteczność programów pomocowych dla przedsiębiorstw i konsumentów.
Pogorszenie sytuacji makroekonomicznej znalazło odzwierciedlenie w zmianie parametrów PD
i LGD.
Wprowadzono moratoria dotyczące spłat kredytów przez klientów.
41.2
Rezerwy techniczno –
ubezpieczeniowe
W kalkulacji rezerw techniczno-ubezpieczeniowych Grupa PZU monitoruje m. in.:
współczynniki śmiertelności, zachorowalności i wypadkowości;
stopę bezrobocia;
stopę zwrotu z aktywów stanowiących pokrycie rezerw techniczno – ubezpieczeniowych.
W przypadku ubezpieczeń na życie dokonano rewizji niektórych założeń (stopy technicznej,
sposobu kalkulacji rezerw dla portfela ubezpieczeń grupowych oraz danych dotyczących
śmiertelności).
Dla ubezpieczeń grupowych utworzono rezerwę na ryzyka niewygasłe.
5.2 Zmiany zasad rachunkowości, szacunków, błędy lat poprzednich
Zmiany zasad rachunkowości dokonywane są tylko wówczas, gdy:
wymagają tego postanowienia MSSF lub
prowadzi to do tego, iż zawarte w sprawozdaniu finansowym informacje o wpływie transakcji, innych zdarzeń i warunków
na sytuację finansową, wynik finansowy czy też przepływy pieniężne Grupy PZU będą bardziej przydatne i wiarygodne.
Zmianę zasad (polityki) rachunkowości związaną z początkowym zastosowaniem MSSF rozlicza się zgodnie z określonymi
przepisami przejściowymi zawartymi w tych MSSF. Jeśli zmiana zasad (polityki) rachunkowości dokonywana jest w związku
z początkowym zastosowaniem MSSF, które nie zawierają określonych przepisów przejściowych dotyczących tej zmiany lub
zmiany dokonuje się dobrowolnie, zmianę tę jednostka wprowadza retrospektywnie. Retrospektywne wprowadzenie zmiany
zasad (polityki) rachunkowości dokonywane jest poprzez korektę w sprawozdaniu z sytuacji finansowej salda otwarcia każdej
pozycji kapitału własnego, której ta zmiana dotyczy dla najwcześniejszego prezentowanego okresu oraz ujawnienie innych
danych porównawczych dla każdego okresu, tak jak gdyby zmienione zasady (polityka) rachunkowości były stosowane od
zawsze.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
33
Pozycje sprawozdania finansowego ustalone na podstawie szacunku podlegają weryfikacji, jeśli zmienią się okoliczności będące
podstawą dokonanych szacunków lub w wyniku pozyskania nowych informacji czy zdobycia większego doświadczenia.
Skutki zmiany wartości szacunkowej uwzględnia się prospektywnie, co oznacza, że koryguje się wartości dotyczące transakcji,
innych zdarzeń i warunków od momentu, w którym nastąpiła zmiana (zmiana wpływa tylko na bieżące sprawozdanie
z całkowitych dochodów, bądź na wyniki danego okresu i okresów przyszłych).
Przyjmuje się założenie, że błędy koryguje się już w okresie, w którym zostały popełnione (a nie odkryte), zatem istotne błędy
poprzednich okresów koryguje się retrospektywnie, a różnice odnosi na kapitał własny.
Zarówno w 2020, jak i w 2019 roku nie dokonano korekt błędów lat ubiegłych.
5.3 Zmiany w stosowanych MSSF
5.3.1. Standardy i interpretacje oraz zmiany standardów wchodzące w życie od 1 stycznia 2020 roku
W skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym zastosowano następujące zmiany w standardach.
Nazwa standardu/
interpretacji
Rozporządzenie
zatwierdzające
Komentarz
Zmiana do założeń
koncepcyjnych
2019/2075
Zmienione założenia koncepcyjne zawierają kilka nowych koncepcji dotyczących wyceny,
uwzględniają zaktualizowane definicje i kryteria uznawania aktywów i zobowiązań oraz wytyczne
dotyczące raportowania wyników finansowych. Dodatkowo zawierają wyjaśnienia dotyczące
ważnych obszarów, takich jak rola zarządzania, ostrożność i niepewności pomiaru
w sprawozdaniach finansowych.
Zmiany nie miały znaczącego wpływu na skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy PZU.
Zmiany do MSR 1 i
MSR 8 – definicja
materialności
2019/2104
Zgodnie z nową definicją, informacje są istotne, jeżeli w uzasadniony sposób można oczekiwać, że
ich pominięcie, zniekształcenie lub ukrycie może mieć wpływ na decyzje podejmowane przez
głównych użytkowników sprawozdań finansowych na podstawie tych sprawozdań finansowych.
Zmiana nie miała znaczącego wpływu na skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy PZU.
Zmiana do MSSF 9 i
MSSF 7 – reforma
referencyjnej stopy
procentowej (IBOR)
2020/34
Zmiana wymaga przygotowania ujawnień jakościowych i ilościowych, aby umożliwić użytkownikom
sprawozdań finansowych zrozumienie, w jaki sposób na relacje zabezpieczające jednostki wpływa
niepewność wynikająca z reformy referencyjnej stopy procentowej. Zmiany wprowadzają czasowe
zwolnienie ze stosowania określonych wymogów rachunkowości zabezpieczeń w taki sposób, aby
reforma wskaźników stóp procentowych nie powodowała rozwiązania powiązań zabezpieczających.
Kluczowe zwolnienia dotyczą wymogów, aby przepływy były „wysoce prawdopodobne”,
komponentów ryzyka, oceny prospektywnej, retrospektywnego testu efektywności
i przeklasyfikowania rezerwy z tytułu zabezpieczenia przepływów pieniężnych.
Grupa PZU zastosowała zwolnienie wynikające ze zmiany do standardów i nie dokonała weryfikacji
efektywności relacji zabezpieczających.
Zmiana do MSSF 3 –
Połączenia jednostek
2020/551
Zmiany mają na celu doprecyzowanie różnicy pomiędzy nabyciem działalności a nabyciem grupy
aktywów.
Zmiany nie miały wpływu na skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy PZU.
Zmiana do MSSF 16 –
modyfikacje
płatności wynikające
z pandemii COVID-19
2020/1434
Zmiana pozwala leasingobiorcy traktować wszystkie zmiany dotyczące płatności leasingowych
wynikające z udzielonych udogodnień tak, jak gdyby nie stanowiły modyfikacji leasingu, bez
dokonywania osądów, o których mówi standard. Zmiany płatności muszą być bezpośrednią
konsekwencją pandemii COVID-19.
Zmiana nie miała wpływu na skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy PZU.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
34
5.3.2. Standardy i interpretacje oraz zmiany standardów wydane, jeszcze nieobowiązujące
Zatwierdzone rozporządzeniem Komisji Europejskiej:
Nazwa standardu/
interpretacji
Data wejścia
w życie
Rozporządzenie
zatwierdzające
Komentarz
Zmiany do MSSF 4 –
Przedłużenie
tymczasowego
zwolnienia ze
stosowania MSSF 9
1 stycznia 2021
2020/2097
Zmiana przedłuża tymczasowe zwolnienie ze stosowania MSSF 9 o dwa lata (odracza termin wygaśnięcia zwolnienia z okresów rocznych
rozpoczynających się 1 stycznia 2021 roku na okresy roczne rozpoczynające się 1 stycznia 2023 roku lub później – zgodnie z terminem wejścia w życie
MSSF 17 Kontrakty ubezpieczeniowe), przy czym wcześniejsze wdrożenie jest dopuszczalne. Zmiana wynika z opublikowanych 25 czerwca 2020 roku
zmian do MSSF 17.
Zmiana nie będzie miała zastosowania w Grupie PZU, ze względu na fakt wdrożenia MSSF 9 z początkiem 2018 roku.
Zmiany do MSSF 9, MSR
39, MSSF 7, MSSF 4 i
MSSF 16 – Reforma
referencyjnej stopy
procentowej (IBOR - faza
2)
1 stycznia 2021
2021/25
Główne zmiany określają, że:
rozliczanie modyfikacji aktywów finansowych, zobowiązań finansowych i zobowiązań leasingowych, które będą wymagane jako bezpośrednia
konsekwencja reformy wskaźników stóp procentowych i dokonanych na ekonomicznie równoważnych zasadach, poprzez aktualizację efektywnej
stopy procentowej,
reforma wskaźników stóp procentowych bezpośrednio nie powoduje zaprzestania stosowania zasad rachunkowości zabezpieczeń. Powiązania
zabezpieczające (i związana z nimi dokumentacja) muszą zostać zmienione w celu uwzględnienia modyfikacji pozycji zabezpieczanej, instrumentu
zabezpieczającego i zabezpieczanego ryzyka. Zmienione powiązania zabezpieczające powinny spełniać wszystkie kryteria kwalifikujące do
stosowania rachunkowości zabezpieczeń, w tym wymogi dotyczące efektywności,
celem umożliwienia użytkownikom zrozumienia charakteru i zakresu ryzyk wynikających z reformy wskaźników stóp procentowych, na które
jednostka jest narażona, oraz sposobu, w jaki jednostka zarządza tymi ryzykami, a także postępów jednostki w przechodzeniu z wskaźników stóp
procentowych na alternatywne stopy referencyjne oraz w jaki sposób jednostka zarządza tym przejściem, wymagane jest ujawnienie:
informacji o sposobie zarządzania przejściem z wskaźników referencyjnych stóp procentowych na alternatywne stopy referencyjne,
postępach poczynionych na dzień sprawozdawczy oraz ryzyku wynikającym z przejścia,
informacji ilościowych na temat aktywów finansowych niebędących instrumentami pochodnymi, zobowiązań finansowych niebędących
instrumentami pochodnymi i instrumentów pochodnych, które nadal podlegają referencyjnym wskaźnikom stóp procentowych
podlegającym reformie, wykazanych w podziale według znaczących wskaźników referencyjnych stóp procentowych,
informacji w zakresie, w jakim reforma wskaźników stóp procentowych spowodowała zmiany w strategii zarządzania ryzykiem jednostki, opis
tych zmian oraz sposób zarządzania tym ryzykiem przez jednostkę.
Grupa PZU jest w trakcie analizy wpływu tych zmian na skonsolidowane sprawozdanie finansowe.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
35
Niezatwierdzone przez Komisję Europejską:
Nazwa
standardu/
interpretacji
Data wydania
przez RMSR
Data wejścia w
życie (wg RMSR)
Komentarz
MSSF 17 –
Kontrakty
ubezpieczeniowe
18 maja 2017
25 czerwca 2020
(zmiany do
standardu)
1 stycznia 2023
Celem standardu jest określenie jednolitych zasad rachunkowości dla wszystkich typów kontraktów ubezpieczeniowych, z uwzględnieniem posiadanych
przez ubezpieczyciela kontraktów reasekuracyjnych. Wprowadzenie jednolitych standardów powinno zapewnić porównywalność raportów finansowych
pomiędzy jednostkami, państwami i rynkami kapitałowymi.
Nowy standard definiuje jako kontrakt ubezpieczeniowy umowę, w której jedna strona przyjmuje znaczące ryzyko ubezpieczeniowe od posiadacza polisy
i zobowiązuje się do zrekompensowania posiadaczowi polisy niekorzystnego efektu określonego, niepewnego przyszłego zdarzenia. Poza zakresem
standardu pozostaną m. in. umowy inwestycyjne, gwarancje na produkt, gwarancje kredytowe, obligacje katastroficzne i tzw. pogodowe instrumenty
pochodne (umowy, które wymagają płatności w oparciu o czynnik klimatyczny, geologiczny lub inną zmienną fizyczną, która nie jest specyficzna dla strony
umowy).
Standard wprowadza definicję granicy kontraktu, definiując jej początek jako wcześniejszy z momentów – początek ochrony, data wymagalności pierwszej
składki, moment, gdy fakty i okoliczności wskazują, że umowa należy do grupy umów stratnych. Koniec granicy kontraktu występuje, gdy ubezpieczyciel ma
prawo lub praktyczną możliwość ponownej oceny ryzyka dla konkretnego posiadacza polisy lub grupy polis, a wycena składki nie obejmuje ryzyka
związanego z przyszłymi okresami.
Zgodnie z MSSF 17 kontrakty będą wyceniane w jeden z poniższych sposobów:
GMM – General Measurement Model – podstawowy model wyceny, gdzie łączną wartość zobowiązania ubezpieczeniowego kalkuluje się jako sumę:
o zdyskontowanej wartości najlepszego oszacowania przyszłych przepływów pieniężnych – oczekiwanych (ważonych prawdopodobieństwem)
przepływów pieniężnych ze składek, roszczeń, świadczeń, wydatków i kosztów akwizycji,
o korekty z tytułu ryzyka (ang. risk adjustment – RA) – indywidualnego oszacowania niepewności związanej z ilością oraz czasem przyszłych
przepływów pieniężnych oraz
o marży dla usług umownych (contractual service margin – CSM) – reprezentującej oszacowanie przyszłych zysków rozpoznawanych w czasie
trwania polisy. Wartość CSM jest wrażliwa na zmiany oszacowań przepływów pieniężnych, wynikających np. ze zmian założeń nieekonomicznych.
CSM nie może być wartością ujemną – wszelkie straty z kontraktu rozpoznaje się natychmiast w rachunku zysków i strat;
PAA – premium allocation approach – model uproszczony, który można zastosować do wyceny kontraktów ubezpieczeniowych o okresie ochrony
nieprzekraczającym 1 roku lub gdy jego zastosowanie nie prowadzi do istotnych różnic w stosunku do modelu GMM. W tym modelu wycena
zobowiązania z tytułu pozostałej ochrony ubezpieczeniowej (liability for remaining coverage) jest analogiczna do mechanizmu rezerwy składki, bez
oddzielnej prezentacji RA i CSM, natomiast wycenę zobowiązania z tytułu poniesionych szkód (liability for incurred claims) przeprowadza się za pomocą
modelu GMM (bez kalkulacji CSM).
VFA – variable fee approach – model stosowany dla kontraktów ubezpieczeniowych z bezpośrednim udziałem w zysku. Wartość zobowiązania liczona
jest analogicznie, jak w modelu GMM, wartość CSM jest dodatkowo wrażliwa na zmiany założeń ekonomicznych.
MSSF 17 zakłada odrębne ujmowanie kontraktów reasekuracyjnych od reasekurowanych kontraktów ubezpieczeniowych. Cedent wycenia kontrakty
reasekuracyjne za pomocą zmodyfikowanej metody GMM lub (o ile to możliwe) – metodą PAA. Modyfikacje metody GMM wynikają przede wszystkim z faktu,
iż kontrakty reasekuracyjne są zazwyczaj aktywem, a nie zobowiązaniem, a cedent raczej płaci wynagrodzenie reasekuratorowi niż czerpie zyski z kontraktu.
Modyfikacje mają także zredukować rozbieżności wynikające z odrębnego ujmowania kontraktu reasekuracyjnego od reasekurowanych kontraktów
ubezpieczeniowych.
W przypadku kontraktów reasekuracyjnych zarówno zysk, jak i stratę skalkulowaną na moment rozpoznania kontraktu ujmuje się w sprawozdaniu z sytuacji
finansowej i rozlicza przez okres ochrony reasekuracyjnej. Założenia do wyceny kontraktu reasekuracyjnego powinny być spójne z używanymi do wyceny
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
36
Nazwa
standardu/
interpretacji
Data wydania
przez RMSR
Data wejścia w
życie (wg RMSR)
Komentarz
reasekurowanych kontraktów ubezpieczeniowych. Dodatkowo wycena powinna uwzględniać ryzyko niewywiązania się reasekuratora ze swoich zobowiązań.
25 czerwca 2020 roku RMSR opublikowała zmiany do MSSF 17, z których najważniejszą jest odroczenie wdrożenia standardu do
1 stycznia 2023 roku. Poza szczegółowymi wyjaśnieniami dotyczącymi poszczególnych rodzajów kontraktów ubezpieczeniowych, zmiana wprowadziła także
możliwość zmiany szacunków aktuarialnych związanych z wdrożeniem MSSF 17 w kolejnych śródrocznych sprawozdaniach finansowych lub w sprawozdaniu
rocznym (konieczność spójnego zastosowania na poziomie raportującej jednostki) oraz uprościła zasady prezentacji kontraktów w sprawozdaniu z sytuacji
finansowej dopuszczając agregację aktywów lub zobowiązań na poziomie portfela, a nie grup umów.
W połowie 2018 roku Grupa PZU formalnie rozpoczęła prace projektowe w zakresie wdrożenia standardu we wszystkich ubezpieczeniowych spółkach Grupy
PZU. W ramach projektu Grupa PZU pracuje m. in. nad:
analizą luki w istniejących procesach, narzędziach i systemach IT;
określeniem nowych elementów koniecznych do zaimplementowania w procesach i obszarach, na które istotny wpływ będzie miało wdrożenie MSSF
17;
analizą aktualnej oferty produktowej pod kątem segmentacji i zasad wyceny zgodnie z MSSF 17;
wyborem systemu wspierającego proces raportowania zgodnie z wymogami MSSF 17.
Na dzień przekazania skonsolidowanego sprawozdania finansowego Komisja Europejska nie zatwierdziła standardu, a RMSR kontynuuje prace nad jego
ostatecznym kształtem.
Grupa PZU prowadzi prace projektowe związane z wdrożeniem standardu. W obecnej fazie projektu implementacji MSSF 17, nie jest możliwe oszacowanie
wpływu zastosowania MSSF 17 na całkowite dochody i kapitały własne Grupy PZU.
Zmiana do MSR 1 –
klasyfikacja
zobowiązań jako
krótko i
długoterminowe
23 stycznia 2020
1 stycznia 2023
Zmiana precyzuje, że przy określaniu prawa do odroczenia realizacji zobowiązania bierze się pod uwagę warunki istniejące na koniec okresu
sprawozdawczego, a także, że klasyfikacja nie zależy od intencji lub oczekiwań jednostki co do chęci skorzystania
z możliwości odroczenia realizacji zobowiązania.
Zmiany nie będą miały wpływu na skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy PZU.
Zmiany do MSSF 3
14 maja 2020
1 stycznia 2022
Zmiany obejmują:
aktualizacja odniesień do Założeń koncepcyjnych (z 2018 roku zamiast 1989 roku);
dodanie konieczności stosowania MSR 37 lub KIMSF 21 zamiast założeń koncepcyjnych – w przypadku transakcji i zdarzeń objętych zakresem tego
standardu i interpretacji na potrzeby identyfikacji zobowiązań przejętych w transakcji połączenia jednostek;
jednoznaczny zakaz ujmowania aktywów warunkowych nabytych w ramach połączenia jednostek.
Zmiana nie będzie miała wpływu na skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy PZU.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
37
Nazwa
standardu/
interpretacji
Data wydania
przez RMSR
Data wejścia w
życie (wg RMSR)
Komentarz
Zmiana do MSR 16
– Rzeczowe aktywa
trwałe: przychody
osiągnięte przed
oddaniem do
użytkowania
14 maja 2020
1 stycznia 2022
Zmiana zabrania odliczania od wartości początkowej rzeczowych aktywów trwałych kwot uzyskanych ze sprzedaży produktów, wytworzonych w trakcie
doprowadzania składnika aktywów do stanu zdatności do użytkowania zgodnie z przeznaczeniem (z produkcji testowej). Takie wpływy ze sprzedaży
i związane z nimi koszty będą ujmowane w wyniku finansowym.
Zmiana nie będzie miała istotnego wpływu na skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy PZU.
Zmiana do MSR 37
– Umowy rodzące
obciążenia –
koszty wypełnienia
obowiązków
umownych
14 maja 2020
1 stycznia 2022
Zmiany określają, jakie koszty należy uwzględniać przy ocenie, czy dana umowa jest umową rodzącą obciążenia. W zmianach sprecyzowano, że „koszty
wykonania umowy” to koszty bezpośrednio związane z umową i obejmują:
przyrostowe koszty wykonania umowy, np. koszty materiałów bezpośrednich, robocizna bezpośrednia; oraz
alokację innych kosztów, które są bezpośrednio związane z wykonaniem umowy, np. alokacja odpisu amortyzacyjnego od pozycji rzeczowych aktywów
trwałych wykorzystywanych do wykonania umowy.
Zmiana nie będzie miała istotnego wpływu na skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy PZU.
Zmiany do MSSF
2018 – 2020
14 maja 2020
1 stycznia 2022
Zmiany dotyczą:
1. MSSF 1 – zmiana zezwala jednostce zależnej, która przyjmuje MSSF do stosowania później niż jej jednostka dominująca i stosuje paragraf D16(a) MSSF
1, na wycenę skumulowanych różnic kursowych przy użyciu kwot zaraportowanych w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym jednostki
dominującej na podstawie daty przejścia jednostki dominującej na MSSF;
2. MSSF 9 – zmiana wyjaśnia, że na potrzeby testu „10 procent” do oceny, czy należy zaprzestać ujmowania zobowiązania finansowego należy
uwzględniać jedynie opłaty zapłacone lub otrzymane między pożyczkobiorcą a pożyczkodawcą, w tym opłaty zapłacone lub otrzymane przez
pożyczkobiorcę lub pożyczkodawcę w imieniu drugiej strony;
3. MSSF 16 – zmiana usuwa przykład dotyczący zwrotu kosztów ulepszeń leasingu przez leasingodawcę (ze względu na niejasności z nim związane);
4. MSR 41 – w celu zapewnienia spójności z MSSF 13, zmiana usuwa wymóg z paragrafu 22 MSR 41, zgodnie z którym jednostki powinny wyłączać
przepływy pieniężne z opodatkowania przy wycenie wartości godziwej składnika aktywów biologicznych metodą wartości bieżącej.
Zmiany nie będą miały istotnego wpływu na skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy PZU.
Zmiany do MSR 1 –
Prezentacja
sprawozdań
finansowych
12 lutego 2021
1 stycznia 2023
Zgodnie ze zmianami jednostka będzie zobowiązania do ujawnienia istotnych zamiast znaczących (jak do tej pory) zasad rachunkowości. Zmiana zawiera
przykłady identyfikacji istotnych zasad rachunkowości i precyzuje, że zasada rachunkowości może być istotna ze względu na swoją naturę, nawet jeżeli
wartości liczbowe są nieistotne. Zasada rachunkowości jest istotna, jeżeli użytkownicy sprawozdania finansowego potrzebują jej do zrozumienia innych
istotnych informacji w tym sprawozdaniu. Ujawnianie nieistotnych zasad rachunkowości nie może przesłaniać istotnych zasad rachunkowości.
Zmiana nie będzie miała istotnego wpływu na skonsolidowane sprawozdanie Grupy PZU.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
38
Nazwa
standardu/
interpretacji
Data wydania
przez RMSR
Data wejścia w
życie (wg RMSR)
Komentarz
Zmiany do MSR 8 –
Zasady (polityka)
rachunkowości,
zmiany wartości
szacunkowych i
korygowanie
błędów
12 lutego 2021
1 stycznia 2023
Zmiany do MSR 8 obejmują:
zastąpienie definicji zmiany wartości szacunkowych definicją wartości szacunkowych. Zgodnie z nową definicją wartości szacunkowe to „kwoty
pieniężne w sprawozdaniach finansowych, które są objęte niepewnością wyceny”,
wyjaśnienie, że zmiana wartości szacunkowej wynikająca z nowych informacji lub nowych wydarzeń nie stanowi korekty błędu. Ponadto skutki zmiany
danych wejściowych lub techniki wyceny zastosowanej do ustalenia wartości szacunkowej stanowią zmiany wartości szacunkowych, o ile nie wynikają
one z korekty błędów poprzednich okresów,
wyjaśnienie, że zmiana wartości szacunkowej może wpłynąć tylko na zysk lub stratę bieżącego okresu lub zysk lub stratę zarówno okresu bieżącego, jak
i okresów przyszłych. Skutek zmiany dotyczący bieżącego okresu ujmuje się jako przychód lub koszt bieżącego okresu. Ewentualny wpływ na przyszłe
okresy ujmuje się jako przychód lub koszt w przyszłych okresach.
Zmiana nie będzie miała istotnego wpływu na skonsolidowane sprawozdanie Grupy PZU.
Zmiana do MSSF
16 – modyfikacje
płatności
wynikające z
pandemii COVID-
19 po 30 czerwca
2021 roku
11 lutego 2021
1 kwietnia 2021
Zmiana umożliwia przedłużenie możliwości potraktowania zmian dotyczących płatności leasingowych wynikających z udzielonych udogodnień tak, jakby nie
stanowiły modyfikacji leasingu na wszystkie płatności, których termin przypada najpóźniej do 30 czerwca 2022 roku lub wcześniej (obecne ułatwienie
dotyczy wyłącznie płatności, których termin przypada najpóźniej do 30 czerwca 2021 roku). Zmiana powinna być zastosowana retrospektywnie,
z rozpoznaniem skumulowanego efektu jako korekty bilansu otwarcia zysków zatrzymanych lub innego składnika kapitału na początek rocznego okresu,
w którym ta zmiana została zastosowana.
Zmiana nie będzie miała istotnego wpływu na skonsolidowane sprawozdanie Grupy PZU.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
39
Podsumowując, Grupa PZU nie przewiduje, aby wprowadzenie powyższych standardów oraz interpretacji (z wyjątkiem MSSF17)
miało istotny wpływ na stosowane przez Grupę PZU zasady rachunkowości.
5.4 Objaśnienie różnicy między rocznym skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym za 2019 rok
a niniejszym skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym
W celu lepszego odzwierciedlenia charakteru ekonomicznego transakcji dokonano zmian prezentacyjnych opisanych
w punktach 5.4.1 - 5.4.3 oraz 5.4.5 - 5.4.6. Ze względu na ostateczne rozliczenie nabycia akcji Tomma dokonano przekształcenia
danych porównywalnych, o czym mowa w punkcie 5.4.4.
5.4.1. Zmiana prezentacji przychodów odsetkowych wyliczonych przy zastosowaniu efektywnej stopy
procentowej
Przychody odsetkowe wyliczone przy zastosowaniu efektywnej stopy procentowej, które do tej pory prezentowano
w „Przychodach netto z inwestycji” wydzielono do odrębnej pozycji skonsolidowanego rachunku zysków i strat.
5.4.2. Zmiana prezentacji odpisów na udzielone gwarancje i poręczenia
Utworzenia i rozwiązania rezerwy na udzielone gwarancje i poręczenia, które były prezentowane w szyku rozwartym
odpowiednio w pozostałych kosztach operacyjnych i pozostałych przychodach operacyjnych zaprezentowano w kwocie netto
w pozycji „Zmiana wartości odpisów na oczekiwane straty kredytowe i odpisów z tytułu utraty wartości instrumentów
finansowych”.
5.4.3. Zmiana prezentacji wyceny należności od klientów z tytułu kredytów wycenianych w wartości
godziwej przez inne całkowite dochody
Wycenę kredytów wycenianych w wartości godziwej przez inne całkowite dochody, którą w skonsolidowanym sprawozdaniu
finansowym za 2019 rok prezentowano w pozycji „Wycena instrumentów dłużnych wycenianych w wartości godziwej przez inne
całkowite dochody” wydzielono do odrębnej pozycji innych całkowitych dochodów.
5.4.4. Rozliczenie nabycia Tomma
W związku z ostatecznym rozliczeniem nabycia akcji Tomma dokonano retrospektywnego przekształcenia danych na 31 grudnia
2019 roku. Dodatkowe informacje na ten temat zaprezentowano w punkcie 2.3.1.3.
5.4.5. Zmiana prezentacji zobowiązań finansowych
Zobowiązania podporządkowane, zobowiązania z tytułu własnych dłużnych papierów wartościowych, zobowiązania wobec
banków, zobowiązania wobec klientów z tytułu depozytów oraz ujemną wycenę instrumentów pochodnych
w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym za 2019 rok prezentowano w pozycji „Zobowiązania finansowe”. W celu
zwiększenia użyteczności sprawozdań w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym zaprezentowano je w odrębnych
pozycjach sprawozdania z sytuacji finansowej.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
40
5.4.6. Zmiana prezentacji rezerw na świadczenia pracownicze
Rezerwy na urlopy, programy określonych świadczeń oraz inne długoterminowe świadczenia pracownicze w skonsolidowanym
sprawozdaniu finansowym za 2019 rok prezentowano w pozycji „Rezerwy na świadczenia pracownicze”. W celu zwiększenia
użyteczności sprawozdań w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym zaprezentowano je odpowiednio w Innych
zobowiązaniach (rezerwy na urlopy) oraz Rezerwach (programy określonych świadczeń oraz inne długoterminowe świadczenia
pracownicze).
5.4.7. Wpływ różnic na skonsolidowane sprawozdanie finansowe
W kolejnych tabelach zaprezentowano wpływu powyższych zmian na pozycje skonsolidowanego sprawozdania finansowego.
Skonsolidowany rachunek zysków i strat
1 stycznia -
31 grudnia 2019
(historyczne)
5.4.1
5.4.2
1 stycznia -
31 grudnia 2019
(przekształcone)
Przychody odsetkowe wyliczone przy zastosowaniu
efektywnej stopy procentowej
nd.
12 015
-
12 015
Pozostałe przychody netto z inwestycji
nd.
376
-
376
Przychody netto z inwestycji
12 391
(12 391)
-
nd.
Zmiana wartości odpisów na oczekiwane straty
kredytowe i odpisów z tytułu utraty wartości
instrumentów finansowych
(2 166)
-
(42)
(2 208)
Pozostałe przychody operacyjne
1 492
-
(289)
1 203
Pozostałe koszty operacyjne
(4 324)
-
331
(3 993)
Zysk netto, w tym:
5 185
-
-
5 185
- zysk przypisywany właścicielom jednostki
dominującej
3 295
-
-
3 295
- zyski (straty) przypisywane właścicielom udziałów
niekontrolujących
1 890
-
-
1 890
Skonsolidowane sprawozdanie z całkowitych
dochodów
1 stycznia -
31 grudnia 2019
(historyczne)
5.4.3
1 stycznia -
31 grudnia 2019
(przekształcone)
Zysk netto
5 185
-
5 185
Inne całkowite dochody
496
-
496
Podlegające późniejszemu przeniesieniu do
rachunku zysków i strat
489
-
489
Wycena instrumentów dłużnych
393
(18)
375
Wycena należności od klientów z tytułu
kredytów
nd.
18
18
Dochody całkowite netto, razem
5 681
-
5 681
Aktywa
31 grudnia 2019
(historyczne)
5.4.4
31 grudnia 2019
(przekształcone)
Wartość firmy
4 053
(19)
4 034
Wartości niematerialne
3 096
61
3 157
Rzeczowe aktywa trwałe
4 226
3
4 229
Aktywa, razem
343 340
45
343 385
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
41
Kapitały i zobowiązania
31 grudnia 2019
(historyczne)
5.4.4
5.4.5
5.4.6
31 grudnia 2019
(przekształcone)
Kapitały, razem
39 288
-
-
-
39 288
Zobowiązania
Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe
47 329
-
-
-
47 329
Zobowiązania podporządkowane
nd.
-
6 700
-
6 700
Zobowiązania z tytułu własnych dłużnych
papierów wartościowych
nd.
-
9 273
-
9 273
Zobowiązania wobec banków
nd.
-
6 604
-
6 604
Zobowiązania wobec klientów z tytułu
depozytów
nd.
-
218 588
-
218 588
Pochodne instrumenty finansowe
nd.
-
3 018
-
3 018
Inne zobowiązania
8 069
33
2 307
190
10 599
Rezerwy na świadczenia pracownicze
534
-
-
(534)
nd.
Rezerwy
867
-
-
344
1 211
Rezerwa z tytułu odroczonego podatku
dochodowego
734
12
-
-
746
Zobowiązania finansowe
246 490
-
(246 490)
-
nd.
Zobowiązania bezpośrednio związane z
aktywami zakwalifikowanymi jako
przeznaczone do sprzedaży
29
-
-
-
29
Zobowiązania, razem
304 052
45
-
-
304 097
Kapitały i zobowiązania, razem
343 340
45
-
-
343 385
Aktywa
1 stycznia 2019
(historyczne)
Korekty
1 stycznia 2019
(przekształcone)
Aktywa, razem
328 554
-
328 554
Kapitały i zobowiązania
1 stycznia 2019
(historyczne)
5.4.4
5.4.5
5.4.6
1 stycznia 2019
(przekształcone)
Kapitały, razem
37 407
-
-
-
37 407
Zobowiązania
Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe
45 839
-
-
-
45 839
Zobowiązania podporządkowane
nd.
-
6 061
-
6 061
Zobowiązania z tytułu własnych dłużnych
papierów wartościowych
nd.
-
12 009
-
12 009
Zobowiązania wobec banków
nd.
-
6 044
-
6 044
Zobowiązania wobec klientów z tytułu
depozytów
nd.
-
207 635
-
207 635
Pochodne instrumenty finansowe
nd.
-
3 365
-
3 365
Inne zobowiązania
7 407
-
1 202
196
8 805
Rezerwy na świadczenia pracownicze
531
-
-
(531)
nd.
Rezerwy
519
-
-
335
854
Rezerwa z tytułu odroczonego podatku
dochodowego
486
-
-
-
486
Zobowiązania finansowe
236 316
-
(236 316)
-
nd.
Zobowiązania bezpośrednio związane z
aktywami zakwalifikowanymi jako
przeznaczone do sprzedaży
49
-
-
-
49
Zobowiązania, razem
291 147
-
-
-
291 147
Kapitały i zobowiązania, razem
328 554
-
-
-
328 554
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
42
Skonsolidowane sprawozdanie z przepływów
pieniężnych
1 stycznia -
31 grudnia 2019
(historyczne)
5.4.5
1 stycznia -
31 grudnia 2019
(przekształcone)
Zysk brutto
7 080
-
7 080
Korekty
(6 032)
-
(6 032)
Odpisy na aktywa niefinansowe
-
19
19
Zmiana stanu zobowiązań
1 113
1 341
2 454
Pozostałe korekty
(1 071)
(1 360)
(2 431)
Przepływy pieniężne netto z działalności
operacyjnej
1 048
-
1 048
5.5 Zasady konsolidacji
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe za rok obrotowy zakończony 31 grudnia 2020 roku obejmuje dane finansowe
jednostki dominującej i wszystkich jednostek zależnych, po wyeliminowaniu wzajemnych transakcji.
Jednostka zależna to jednostka, nad którą inna jednostka sprawuje kontrolę, czyli jednocześnie: sprawuje władzę nad
jednostką, podlega ekspozycji na zmienne wyniki finansowe lub posiada prawa do zmiennych wyników finansowych oraz
posiada możliwość wykorzystania sprawowanej władzy do wywierania wpływu na wysokość swoich dochodów finansowych.
Konsolidacja polega na łączeniu podobnych pozycji aktywów, zobowiązań, kapitału własnego, przychodów, kosztów
i przepływów pieniężnych jednostki dominującej oraz jej jednostek zależnych, a następnie wyłączeniu wartości bilansowej
inwestycji jednostki dominującej w każdej z jednostek zależnych oraz tej części kapitału własnego każdej z jednostek zależnych,
która odpowiada udziałowi jednostki dominującej. Wyłączeniu podlegają również aktywa i zobowiązania, przychody, koszty
i przepływy pieniężne odnoszące się do transakcji między jednostkami Grupy PZU.
Sprawozdania finansowe jednostek zależnych sporządzane są za ten sam okres sprawozdawczy, co sprawozdanie jednostki
dominującej.
Jednostki zależne konsoliduje się od dnia objęcia kontroli do dnia ustania kontroli.
Zasady przeliczania aktywów, zobowiązań oraz całkowitych dochodów zagranicznych jednostek zależnych wyrażonych
w walutach obcych przedstawiono w punkcie 5.6.
5.5.1. Osądy w zakresie sprawowania kontroli
W celu stwierdzenia, czy Grupa PZU dysponuje prawami, które są wystarczające do zapewnienia władzy, czyli praktycznej
możliwości kierowania istotnymi działaniami w sposób jednostronny Grupa PZU analizuje m. in.:
jak dużą liczbą głosów dysponuje na walnym zgromadzeniu i czy posiada więcej praw głosów niż inni inwestorzy
(uwzględniając przy tym potencjalne prawa głosu oraz prawa wynikające z innych ustaleń umownych);
jak dużo podmiotów musiałoby podjąć wspólne działanie w celu przegłosowania Grupy PZU;
rozkład głosów podczas poprzednich walnych zgromadzeń;
czy kluczowy personel jednostki lub członkowie organu zarządzającego jednostką, w której dokonano inwestycji to osoby
powiązane z Grupą PZU;
zdolność powoływania członków organów zarządzających lub nadzorujących danej jednostki;
ewentualne zobowiązania do zapewnienia nieprzerwanego funkcjonowania jednostki, w której dokonano inwestycji;
możliwość zobligowania lub powstrzymania danej jednostki od dokonania istotnych transakcji;
inne przesłanki.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
43
Poniżej przestawiono analizę przesłanek sprawowania kontroli nad Pekao oraz Alior Bankiem na 31 grudnia 2020 roku.
Kryterium
Pekao
Alior Bank
Udział w głosach na walnym
zgromadzeniu
20,02%
31,93%
Pozostały akcjonariat
Tylko dwóch akcjonariuszy posiada pakiety akcji
powyżej 5%, stanowiące łącznie 10,09% akcji. Pozostały
akcjonariat jest rozdrobniony i znaczna liczba
podmiotów musiałaby podjąć wspólne działania w celu
przegłosowania PZU na walnym zgromadzeniu.
Tylko dwóch akcjonariuszy posiada pakiety akcji
pomiędzy 7% a 10%. Pozostały akcjonariat jest
rozdrobniony i znaczna liczba podmiotów musiałaby
podjąć wspólne działania w celu przegłosowania PZU
na walnym zgromadzeniu.
Porozumienia między
akcjonariuszami
23 stycznia 2017 roku PZU oraz PFR (posiadający 12,8%
kapitału zakładowego Pekao) podpisali Porozumienie
Akcjonariuszy w celu budowania długoterminowej
wartości Pekao, prowadzenia wobec Pekao polityki
zmierzającej do zapewnienia rozwoju, stabilności
finansowej oraz skutecznego i ostrożnego zarządzania
Pekao. Określa ono zasady współpracy PZU i PFR, w
szczególności w zakresie wspólnego wykonywania
prawa głosu z posiadanych akcji, a także prowadzenia
wspólnej długoterminowej polityki w zakresie
działalności Pekao. Porozumienie Akcjonariuszy daje
możliwość realnego wpływania na politykę operacyjną
Pekao.
Zarząd PZU nie posiada informacji o ewentualnych
porozumieniach zawartych pomiędzy innymi
akcjonariuszami Pekao.
Zarząd PZU nie posiada informacji o ewentualnych
porozumieniach zawartych pomiędzy innymi
akcjonariuszami Alior Banku.
Potencjalne prawa głosu
Nie stwierdzono istnienia potencjalnych praw głosu.
Nie stwierdzono istnienia potencjalnych praw głosu.
Możliwość podjęcia uchwał
zgodnie z intencją PZU
Analiza frekwencji na przeszłych walnych
zgromadzeniach nie daje jednoznacznych podstaw do
zanegowania kontroli.
Analiza frekwencji na przeszłych walnych
zgromadzeniach nie daje jednoznacznych podstaw do
zanegowania kontroli.
Przedstawiciele PZU w
organach jednostki
Wśród członków Rady Nadzorczej znajdują się osoby
pełniące wcześniej lub obecnie kluczowe funkcje
kierownicze w PZU.
Wśród członków Rady Nadzorczej znajdują się osoby
pełniące wcześniej lub obecnie kluczowe funkcje
kierownicze w PZU.
Zobowiązania inwestorskie i
narażenie na zmienność
wyników finansowych
W związku z działaniami dotyczącymi bancassurance,
assurbanking, wspólnych inicjatyw w obszarze kosztów
w tym IT i nieruchomości pomiędzy PZU a Pekao, PZU
ma dostęp do wyników finansowych, działań i operacji
niedostępnych dla pozostałych posiadaczy akcji Pekao.
Grupa PZU podjęła zobowiązania inwestorskie wobec
Alior Banku, a także prowadzi wspólne operacje z Alior
Bankiem, przez co jest bardziej narażona na zmienność
wyników finansowych Alior Banku, niż wynikałoby to
z udziału procentowego w kapitale Alior Banku.
W świetle powyższych przesłanek uznano, że Grupa PZU nieprzerwanie sprawuje kontrolę zarówno nad Pekao (od 7 czerwca
2017 roku), jak i nad Alior Bankiem (od 18 grudnia 2015 roku) wraz z ich jednostkami zależnymi i dlatego objęto je konsolidacją.
5.5.2. Zasady konsolidacji funduszy inwestycyjnych
Grupa PZU przyjęła, że sprawuje kontrolę nad funduszem inwestycyjnym, jeżeli łącznie spełnione są przesłanki:
spółki Grupy PZU posiadają łącznie zdolność użycia swojej władzy nad funduszem w celu oddziaływania na wartość zwrotu
z inwestycji, przy czym przesłankami tej zdolności są m. in. kontrola nad towarzystwem funduszy inwestycyjnych i znaczny
udział w łącznej liczbie głosów na zgromadzeniu inwestorów lub radzie inwestorów;
łączna ekspozycja spółek Grupy PZU na zmienne zwroty z zaangażowania w fundusz inwestycyjny jest znaczna, co oznacza,
że łączny udział spółek Grupy PZU w aktywach netto tego funduszu jest równy lub przekracza 20% (przy czym do ustalenia
tak rozumianego łącznego udziału nie wlicza się aktywów funduszu będących aktywami netto umów ubezpieczeniowych
lub inwestycyjnych z funduszem kapitałowym (unit-linked)). Przyjmuje się, że w przypadku zaangażowania niższego niż 20%
aktywów netto funduszu ekspozycja na zmienność wyników finansowych funduszu, rozpatrywana łącznie z uprawnieniami
decyzyjnymi stanowią przesłankę stwierdzenia niekontrolowania takiego funduszu.
Grupa PZU dopuszcza utrzymanie konsolidacji (lub odpowiednio nieobejmowanie konsolidacją) funduszu przez dwa kolejne
kwartały następujące po kwartale, na koniec którego po raz pierwszy stwierdzono spadek (lub odpowiednio wzrost) udziału
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
44
w aktywach netto funduszu poniżej (lub odpowiednio powyżej) 20% w sytuacji, gdy spadek ten (lub odpowiednio wzrost) wynika
z wpłat (lub odpowiednio z wypłat) uczestników spoza Grupy PZU.
Fundusze inwestycyjne kontrolowane przez Grupę PZU są konsolidowane. Ich aktywa w całości prezentuje się w sprawozdaniu
z sytuacji finansowej jako aktywa finansowe wg rodzaju i klasyfikuje do odpowiednich portfeli, a zobowiązanie dotyczące
aktywów netto funduszu należących do inwestorów zewnętrznych – w pozycji „Inne zobowiązania”. W przypadku utraty kontroli
nad funduszem inwestycyjnym zaprzestaje się jego konsolidacji i wyłącza ze skonsolidowanego sprawozdania z sytuacji
finansowej aktywa i zobowiązania tego funduszu, a także ewentualne zobowiązania wobec jego uczestników. W zamian
prezentuje się jednostki uczestnictwa lub certyfikaty inwestycyjne odpowiadające wartości godziwej udziałów spółek Grupy PZU
w aktywach netto takiego funduszu.
5.6 Ujmowanie transakcji i sald wyrażonych w walutach obcych i zastosowane kursy walutowe
Transakcje przeprowadzane w walucie innej niż polski złoty ujmuje się po kursie obowiązującym w dniu dokonania transakcji,
ustalanym przez NBP. Na koniec okresu sprawozdawczego, pozycje pieniężne denominowane w walutach obcych przelicza się
według średniego kursu NBP obowiązującego na ten dzień. Pozycje niepieniężne wyceniane w wartości godziwej
i denominowane w walutach obcych wycenia się według kursu średniego NBP obowiązującego w dniu ustalenia wartości
godziwej. Zyski i straty wynikłe z przeliczenia walut odnosi się bezpośrednio do rachunku zysków i strat.
Dane finansowe zagranicznych jednostek zależnych przelicza się na polskie złote:
aktywa i zobowiązania – po średnim kursie ustalonym przez NBP obowiązującym na koniec okresu sprawozdawczego;
pozycje rachunku zysków i strat, innych całkowitych dochodów oraz przepływów pieniężnych – po średniej arytmetycznej
średnich kursów ustalanych przez NBP na daty kończące każdy miesiąc okresu sprawozdawczego.
Różnice z przeliczeń ujmuje się w pozycji „Różnice kursowe z przeliczenia” w kapitałach.
W skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym przyjęto następujące kursy walutowe:
Kursy walutowe przyjęte do
przeliczenia danych finansowych
zagranicznych jednostek
podporządkowanych
1 stycznia –
31 grudnia 2020
1 stycznia –
31 grudnia 2019
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
euro
4,4742
4,3018
4,6148
4,2585
funt brytyjski
5,0240
4,9106
5,1327
4,9971
hrywna ukraińska
0,1439
0,1502
0,1326
0,1602
5.7 Metoda nabycia
Nabycia jednostek zależnych przez Grupę PZU rozlicza się metodą nabycia.
W przypadku każdej transakcji nabycia identyfikowana jest jednostka przejmująca oraz ustalany dzień przejęcia, którym jest
dzień objęcia kontroli nad nabywaną jednostką. W dniu przejęcia ujmuje się, osobno od wartości firmy, możliwe do
zidentyfikowania nabyte aktywa, przejęte zobowiązania oraz wszelkie niekontrolujące udziały w nabytej jednostce.
W dniu przejęcia, możliwe do zidentyfikowania nabyte aktywa i przejęte zobowiązania wycenia się w wartości godziwej.
W przypadku każdego nabycia, wszelkie niekontrolujące udziały w nabywanym podmiocie wycenia się w wartości
proporcjonalnego udziału w wartości godziwej możliwych do zidentyfikowania aktywów netto nabywanego podmiotu.
Wycena aktywów i zobowiązań w wartości godziwej wiąże się z istotną niepewnością dotyczącą szacunków, gdyż wymaga od
Zarządu PZU wypracowania profesjonalnych osądów oraz wykorzystania skomplikowanych i subiektywnych założeń.
Stosunkowo niewielkie zmiany w kluczowych założeniach mogą mieć istotny wpływ na wynik wyceny. Kluczowe założenia
obejmują, między innymi, stopy dyskonta, koszty ryzyka kredytowego, stopy przedpłat dla portfeli pracujących oraz terminy
i wysokości oczekiwanych przepływów pieniężnych dla portfeli niepracujących.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
45
Ustalenie wartości firmy lub zysku z okazyjnego nabycia
Wartość firmy wycenia się i ujmuje się na dzień objęcia kontroli w kwocie nadwyżki sumy:
przekazanej zapłaty wycenionej w wartości godziwej na dzień objęcia kontroli;
wartości wszelkich niekontrolujących udziałów w nabywanej jednostce, wycenionych tak, jak opisano powyżej;
wartości godziwej udziału w kapitale nabywanej jednostki należącego do Grupy PZU przed objęciem kontroli;
nad ustaloną na dzień objęcia kontroli kwotą netto wartości godziwych możliwych do zidentyfikowania nabytych aktywów
i przejętych zobowiązań.
W przypadku gdy kwota netto wartości godziwych możliwych do zidentyfikowania nabytych aktywów i przejętych zobowiązań
przewyższa wartość godziwą przekazanej zapłaty, powiększonej o wartość wszelkich niekontrolujących udziałów w nabywanej
jednostce i wartość godziwą udziału w kapitale nabywanej jednostki i posiadanej przed objęciem kontroli, w skonsolidowanym
rachunku zysków i strat ujmuje się zysk z okazyjnego nabycia. Przed ujęciem zysku z okazyjnego nabycia dokonuje się ponownej
oceny czy poprawnie zidentyfikowano wszystkie nabyte aktywa i wszystkie przejęte zobowiązania oraz ujęto wszystkie
dodatkowe aktywa i zobowiązania.
W okresie maksymalnie jednego roku od dnia objęcia kontroli Grupa PZU może korygować retrospektywnie prowizoryczne
wartości godziwe aktywów i zobowiązań ujęte na dzień objęcia kontroli, aby odzwierciedlić nowe informacje uzyskane o faktach
i okolicznościach, które istniały na dzień objęcia kontroli oraz, jeśli byłyby znane, wpłynęłyby na wycenę tych aktywów
i zobowiązań. Korekty takie odnosi się w ciężar rozpoznanej wartości firmy lub zysku z okazyjnego nabycia.
Wartości niematerialne
Wartości niematerialne nabyte w transakcji połączenia jednostek gospodarczych ujmuje się w wartości godziwej ustalonej na
dzień objęcia kontroli. Wartość godziwa składnika wartości niematerialnych odzwierciedla oczekiwania dotyczące
prawdopodobieństwa osiągnięcia w przyszłości przez jednostkę korzyści ekonomicznych z tego składnika. Wartość godziwą
wartości niematerialnych określa się w następujący sposób:
znak towarowy – metodą zwolnienia z opłat licencyjnych (ang. relief-from-royalty method), bazującą na potencjalnych
oszczędnościach z tytułu opłat licencyjnych, których jednostka nie poniesie, będąc właścicielem danego znaku towarowego
(tj. bieżącej wartości przyszłych potencjalnych opłat licencyjnych). Ustalenie rynkowego poziomu opłaty licencyjnej polega
na analizie stawek licencyjnych na użytkowanie znaków towarowych stosowanych pomiędzy niepowiązanymi stronami
w obrębie porównywalnego segmentu rynku. Następnie określa się hipotetyczne płatności licencyjne, które odpowiadają
iloczynowi przyjętej stawki opłaty licencyjnej oraz wartości szacowanych przychodów ze sprzedaży. W celu obliczenia
dochodu netto z licencji, płatności licencyjne należy zredukować o hipotetyczną wartość podatku dochodowego. Obliczone
przepływy pieniężne netto powiększane są o potencjalną oszczędność podatkową z tytułu amortyzacji podatkowej znaku
towarowego - TAB (ang. tax amortisation benefit). Na koniec, wyznaczone strumienie pieniężne podlegają dyskontowaniu za
pomocą stopy dyskontowej, uwzględniającej m. in. ryzyko charakterystyczne dla danego znaku towarowego;
relacje z brokerami oraz relacje z klientami – metodą wielookresowej nadwyżki dochodów – (MEEM, ang. multiperiod excess
earnings method) bazującą na bieżącej wartości przyszłych zysków generowanych przez poszczególne relacje. Wartość
godziwa określana jest na podstawie zdyskontowanych przyszłych strumieni pieniężnych wynikających z dodatkowego
przychodu generowanego przez spółkę posiadającą daną wartość niematerialną ponad przychody generowane przez
spółkę, która takiej wartości nie posiada. Relacje identyfikuje się, następnie określa prognozowany okres ich dalszego
trwania (poprzez odpowiedni wskaźnik odejść z zastosowaniem tzw. krzywej Weibulla) oraz prognozuje przychody i koszty
związane z poszczególnymi relacjami. Zidentyfikowany i obliczony poziom obciążeń z tytułu aktywów kapitałowych (CAC,
ang. contributory asset charge), takich jak utrzymanie wskaźników kapitałowych na poziomach wymaganych przez organy
nadzorcze, środki trwałe, zorganizowana siła robocza, znak towarowy oraz pozostałe wartości niematerialne aplikowany
jest do przepływów pieniężnych po opodatkowaniu. Jeżeli istnieją struktury podatkowe, umożliwiające przeciętnemu
uczestnikowi rynku podatkową amortyzację relacji – w jej wycenie uwzględnia się TAB;
systemy informatyczne – wartość brutto systemów zakupionych ustalono jako wysokość nakładów finansowych
poniesionych na ich nabycie. W przypadku systemów wewnętrznie wytworzonych wartość brutto ustala się w wysokości
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
46
skapitalizowanych nakładów poniesionych na ich wytworzenie. Tak określone wartości koryguje się o pozostały horyzont
operacyjnego wykorzystania systemu, który określa się jako procentowy parametr długości cyklu ekonomicznego życia
systemu w stosunku do zakładanego okresu operacyjnego wykorzystania. Wartość godziwą systemów w trakcie budowy
koryguje się do wysokości nakładów poniesionych na funkcjonalności, dla których nie zakończono prac deweloperskich lub
których nie przetestowano i które nie są gotowe do odbioru produkcyjnego;
relacje z klientami posiadającymi rachunki oszczędnościowo-rozliczeniowe (CDI, ang. core deposit intangible) – jako bieżąca
wartość różnicy pomiędzy kosztem finansowania rachunków oszczędnościowo-rozliczeniowych a alternatywnym kosztem
finansowania (uwzględniającym koszty odsetkowe oraz koszty administracyjne), jaki musiałby ponieść bank, gdyby nie
posiadał portfela takich rachunków. Wartość CDI określa się metodą favourable source of funds, będącą pochodną metod
kosztowych i dochodowych. W metodzie tej prognozuje się poziom retencji rachunków oszczędnościowo-rozliczeniowych
(z zastosowaniem tzw. krzywej Weibulla), szacuje średnie saldo początkowe i liczbę rachunków, które należy uwzględnić
w wycenie, oblicza salda netto depozytów, skorygowane o wskaźnik retencji oraz niestabilną część bazy depozytowej.
Na podstawie wymagań w zakresie rezerwy obowiązkowej, kosztów odsetkowych oraz administracyjnych, pomniejszonych
o wynik prowizyjny z rachunków kalkuluje się koszt nabytych depozytów. Następnie, na bazie benchmarków stóp
procentowych szacowany jest alternatywny koszt finansowania. W kolejnym kroku wylicza się różnicę pomiędzy
alternatywnym kosztem finansowania a kosztami nabytych rachunków, która podlega dyskontowaniu za pomocą
wymaganej stopy zwrotu. W wycenie CDI nie uwzględniono korzyści podatkowej z tytułu amortyzacji (TAB).
Stopa dyskontowa wykorzystywana do wyceny wartości niematerialnych odzwierciedla wartość pieniądza w czasie oraz ryzyka
związane z przewidywanymi przyszłymi przepływami pieniężnymi. Jest kalkulowana na podstawie oczekiwanego zwrotu
z najlepszej inwestycji alternatywnej w stosunku do inwestycji wycenianej. Stopa ta wyznacza najmniejszy wymagany przez
inwestora zwrot na wycenianym aktywie w ten sposób, aby uzyskał on z niego stopę zwrotu przynajmniej równą najlepszej
dostępnej alternatywie inwestycyjnej. Zwrot z alternatywnej inwestycji musi być porównywalny pod względem wartości, czasu
i pewności.
Koszt kapitału własnego (CE) szacuje się na dzień objęcia kontroli zgodnie z modelem CAPM (ang. Capital Asset Pricing Model):
CE = RF + ERP x β + SP + SR, gdzie RF to stopa wolna od ryzyka, ERP – premia za ryzyko rynkowe, β – to miernik ryzyka
systematycznego ponoszonego przez właścicieli kapitału, uwzględniający ryzyko operacyjne oraz finansowe związane z daną
działalnością, SP – premia za niską kapitalizację, SR – premie specyficzne.
Kredyty i pożyczki udzielone klientom
Wycenę portfela kredytowego do wartości godziwej przeprowadzono metodą dochodową polegającą na dyskontowaniu
przyszłych przepływów pieniężnych z wycenianego składnika kredytów. Dla kredytów bez utraty wartości wartość godziwą
oszacowano jako wartość bieżącą przepływów pieniężnych określoną jako sumę kontraktowych rat kapitałowych i odsetkowych
(zgodnie z kontraktowymi stopami marżowymi i niezapadłą częścią kapitału) skorygowaną o przedpłaty tam, gdzie były one
istotne. Do dyskontowania przepływów pieniężnych stosuje się:
stopę procentową wyznaczoną w oparciu o instrumenty rynku pieniężnego oraz transakcje pochodne (krzywa
standardowa) z uwzględnieniem struktury terminowej i waluty kredytu;
spread kredytowy (krzywa spreadu kredytowego) z uwzględnieniem struktury terminowej, w podziale na poziom ryzyka
kredytowego klienta lub transakcji;
marżę na płynność (krzywa płynności) z uwzględnieniem struktury terminowej i waluty kredytu;
marżę rynkową, uwzględniającą koszt kapitału i marżę zysku, w podziale na segment klienta, rodzaj i walutę produktu.
Na potrzeby wyceny portfel kredytów podzielono wg walut, grup produktowych, poziomu ryzyka oraz segmentów klienta.
Krzywą standardową wyznaczono w oparciu o kwotowania depozytów dla węzłów do 1 roku oraz transakcji IRS dla węzłów
powyżej 1 roku.
Krzywą spreadu kredytowego wyznaczono w oparciu o szacowane skumulowane krzywe prawdopodobieństwa
niewypłacalności oraz średnie oczekiwane stopy odzysku dla danej grupy produktowej i segmentu klienta.
Krzywą płynności dla złotych polskich wyznaczono jako większą z dwóch wartości: zero lub różnica pomiędzy krzywą PLN:BOND
(krzywa zerokuponowa wyznaczona w oparciu o ceny obligacji Skarbu Państwa) a krzywą PLN:Std. Dla innych walut krzywą
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
47
płynności powiększono o koszt swapa zamieniającego złotego na daną walutę (wyznaczony z kwotowań FX Swap i Cross
Currency Basis Swap). Gdy koszt ten był ujemny przyjęto wartość zero.
Marżę rynkową skalibrowano dla kredytów udzielanych w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę uzyskania kontroli tak, żeby
wartość godziwa była równa wartości bilansowej brutto. W przypadku gdy marża rynkowa w wyniku kalibracji przyjmowała
wartość ujemną, ustalano ją na poziomie zero. Dla hipotecznych kredytów walutowych marża została ustalona jako marża dla
kredytów hipotecznych w złotych polskich powiększona o różnicę w średniej marży pomiędzy kredytami hipotecznymi
udzielanymi w walutach obcych a średnią marżą kredytów hipotecznych w złotych.
Dla kredytów krótkoterminowych o charakterze obrotowym jako wartość godziwą przyjęto wartość bilansową netto.
Na podstawie przeprowadzonych analiz uznano, że wartość godziwa kredytów z utratą wartości nie odbiega istotnie od ich
wartości bilansowej.
Rzeczowe aktywa trwałe
Nieruchomości wycenia się metodą dochodową, a inne rzeczowe aktywa - metodą porównawczą lub odtworzeniową.
5.8 Klasyfikacja umów ubezpieczeniowych zgodnie z MSSF 4
Spółki Grupy PZU prowadzące działalność ubezpieczeniową stosują wytyczne zawarte w MSSF 4, dotyczące klasyfikacji swoich
produktów jako umowy ubezpieczeniowe podlegające MSSF 4 bądź kontrakty inwestycyjne. Umowa spełnia definicję umowy
ubezpieczeniowej jedynie wtedy, gdy zdarzenie objęte ubezpieczeniem może spowodować konieczność wypłacenia przez
ubezpieczyciela znacznych świadczeń dodatkowych w każdym scenariuszu, wyłączając scenariusze, którym brakuje treści
ekonomicznej (tzn. nie wywierają dostrzegalnego wpływu na ekonomikę transakcji), a więc gdy umowa przenosi znaczące
ryzyko ubezpieczeniowe.
Ocena, czy dana umowa przenosi znaczące ryzyko ubezpieczeniowe wymaga analizy przepływów pieniężnych związanych
z danym produktem w różnych scenariuszach oraz oszacowania prawdopodobieństwa ich wystąpienia. Ocena ta zawiera
element subiektywnego osądu, mającego istotny wpływ na stosowane zasady rachunkowości. Zgodnie z założeniami przyjętymi
przez Grupę PZU, z istotnym ryzykiem ubezpieczeniowym mamy do czynienia wtedy, gdy wystąpienie zdarzenia objętego
ubezpieczeniem pociąga za sobą wypłatę świadczenia co najmniej o 10% wyższego od świadczenia, jakie byłoby wypłacone
w przypadku gdyby zdarzenie nie wystąpiło. Na podstawie tego kryterium zawierane kontrakty ujmowane są albo zgodnie
z MSSF 4 albo zgodnie z MSSF 9.
5.8.1. Klasyfikacja umów w ubezpieczeniach majątkowych i osobowych
Na podstawie przeprowadzonej analizy stwierdzono, że wszystkie umowy ubezpieczeń majątkowych i osobowych przenoszą
istotne ryzyko ubezpieczeniowe i w rezultacie podlegają wymogom MSSF 4.
Dodatkowo, nadal stosuje się rachunkowość umów ubezpieczeniowych w odniesieniu do gwarancji finansowych, spełniających
definicję instrumentu finansowego.
5.8.2. Klasyfikacja umów w ubezpieczeniach na życie
Na podstawie przeprowadzonej analizy stwierdzono, że w ofercie Grupy PZU znajdują się produkty, które nie transferują
istotnego ryzyka ubezpieczeniowego (są to niektóre produkty z gwarantowaną stopą zwrotu oraz niektóre produkty
z funduszem kapitałowym – unit-linked), w związku z czym nie spełniają definicji umowy ubezpieczeniowej w myśl MSSF 4
i zostały zaklasyfikowane w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym jako kontrakty inwestycyjne, ujmowane zgodnie
z wymogami MSSF 9 (w zależności od konstrukcji danego produktu) w zamortyzowanym koszcie lub w wartości godziwej.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
48
Do kontraktów inwestycyjnych zakwalifikowano m. in.: indywidualne ubezpieczenie na życie i dożycie Pewny Zysk (ujmowane
wg zamortyzowanego kosztu), indywidualne ubezpieczenie na życie związane z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym
PZU IKZE oraz Program Inwestycyjny Prestige (ujmowane w wartości godziwej).
Zarówno umowy ubezpieczeniowe, jak i kontrakty inwestycyjne mogą zawierać uznaniowe udziały w zyskach. Uprawniają one
ubezpieczonego do otrzymania dodatkowego świadczenia lub premii jako dodatku do świadczenia gwarantowanego.
Świadczenie takie jest znaczącą częścią całego kontraktowego/umownego świadczenia, jego kwota lub okres trwania są
umowne i zależne od decyzji ubezpieczyciela, a wystąpienie zależy od:
przebiegu określonego zbioru lub określonego typu umów;
zrealizowania lub niezrealizowania zysków z określonych aktywów;
osiągnięcia zysków lub strat przez ubezpieczyciela, fundusz lub inną jednostkę związaną z umową.
Wszystkie umowy zawierające uznaniowy udział w zyskach, który może być określany jednostronnie przez zakład ubezpieczeń są
rozpoznawane zgodnie z MSSF 4.
Ponadto nie zidentyfikowano żadnych umów ubezpieczenia na życie, w przypadku których następuje równoczesny transfer
ryzyka ubezpieczeniowego i finansowego, dla których wymagane byłoby wydzielenie części ubezpieczeniowej i inwestycyjnej
(ang. unbundling). W odniesieniu do umów, w przypadku których wydzielenie wbudowanych opcji (takich, jak prawo do wykupu
umowy, zamiany na umowę bezskładkową, gwarantowaną wysokość renty za umówioną z góry składkę, indeksację sum
ubezpieczeń i składek) jest możliwe, ale zgodnie z MSSF 4 nieobowiązkowe, nie wydziela się elementu inwestycyjnego.
6. Sprawozdawczość dotycząca segmentów
6.1 Segmenty sprawozdawcze
6.1.1. Kryterium podstawowe podziału
Segmenty operacyjne to części składowe jednostki, dla których dostępne są odrębne informacje finansowe, podlegające
regularnej ocenie przez GOOZPDO (w praktyce jest to Zarząd PZU), związanej z alokacją zasobów i oceną wyników działalności.
Podstawowy podział segmentacyjny Grupy PZU oparty jest na kryteriach charakteru działalności, linii produktowych, grup
klientów oraz środowiska regulacyjnego. Charakterystykę poszczególnych segmentów zaprezentowano w poniższej tabeli.
Segment
Standardy
rachunkowości
Opis segmentu
Kryteria agregacji
Ubezpieczenia
korporacyjne
(ubezpieczenia
osobowe
i majątkowe)
PSR
Szeroki zakres produktów ubezpieczeń majątkowych, odpowiedzialności
cywilnej i komunikacyjnych, dostosowanych do potrzeb klienta
i z indywidualną wyceną ryzyka, oferowanych dużym podmiotom
gospodarczym przez PZU, Link4, TUW PZUW.
Agregacji dokonano ze
względu na podobieństwo
oferowanych produktów,
podobnych grup klientów, dla
których są oferowane,
kanałów dystrybucji oraz
funkcjonowania w tym
samym środowisku
regulacyjnym.
Ubezpieczenia
masowe
(ubezpieczenia
osobowe
i majątkowe)
PSR
Szeroki zakres produktów ubezpieczeń majątkowych, wypadkowych,
odpowiedzialności cywilnej i komunikacyjnych, oferowanych klientom
indywidualnym oraz podmiotom z sektora małych i średnich
przedsiębiorstw przez PZU i Link4.
Jak wyżej.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
49
Segment
Standardy
rachunkowości
Opis segmentu
Kryteria agregacji
Ubezpieczenia
grupowe
i indywidualnie
kontynuowane
(ubezpieczenia
na życie)
PSR
Ubezpieczenia grupowe, kierowane przez PZU Życie do grup
pracowników oraz innych grup formalnych (np. związki zawodowe),
w ramach których do umowy ubezpieczenia przystępują osoby
pozostające w stosunku prawnym z ubezpieczającym (np. pracodawcą,
związkiem zawodowym) oraz ubezpieczenia indywidualnie
kontynuowane, gdzie ubezpieczający nabył prawo do indywidualnej
kontynuacji w fazie grupowej. Oferta PZU Życie obejmuje szeroki zakres
ubezpieczeń ochronnych, inwestycyjnych (niebędących kontraktami
inwestycyjnymi) i zdrowotnych.
Brak agregacji.
Ubezpieczenia
indywidualne
(ubezpieczenia
na życie)
PSR
Ubezpieczenia oferowane przez PZU Życie klientom indywidualnym,
w ramach których umowa ubezpieczenia dotyczy konkretnego
ubezpieczonego a ubezpieczony podlega indywidualnej ocenie ryzyka.
Oferta PZU Życie obejmuje szeroki zakres ubezpieczeń ochronnych,
inwestycyjnych (niebędących kontraktami inwestycyjnymi)
i zdrowotnych.
Brak agregacji.
Inwestycje
PSR
Segment obejmuje:
1. działalność lokacyjną w zakresie środków własnych Grupy PZU
rozumianych jako nadwyżka lokat nad rezerwami techniczno-
ubezpieczeniowymi w PZU, Link4 i PZU Życie, powiększoną o nadwyżkę
dochodów osiągniętą ponad stopę wolną od ryzyka z inwestycji
odpowiadających wartości rezerw techniczno-ubezpieczeniowych
w produktach ubezpieczeniowych, czyli nadwyżkę dochodów z lokat
ponad dochody alokowane według cen transferowych do segmentów
ubezpieczeniowych;
2. dochody z innych wolnych środków finansowych w Grupie PZU
(w szczególności konsolidowane fundusze inwestycyjne).
Agregacji dokonano ze
względu na podobny,
nadwyżkowy charakter
przychodów.
Działalność
bankowa
MSSF
Szeroki zakres produktów bankowych oferowanych zarówno klientom
korporacyjnym, jak i indywidualnym przez Grupę Pekao i Grupę Alior
Banku.
Agregacji dokonano ze
względu na podobne
produkty i usługi oferowane
przez spółki oraz identyczne
środowisko regulacyjne
działania.
Ubezpieczenia
emerytalne
PSR
Ubezpieczenia emerytalne II filaru.
Brak agregacji.
Kraje bałtyckie
MSSF
Produkty ubezpieczeń majątkowych i osobowych oraz na życie oferowane
przez LD wraz z oddziałem w Estonii, AAS Balta oraz PZU LT GD.
Agregacji dokonano ze
względu na podobne
produkty i usługi oferowane
przez spółki oraz podobne
środowisko regulacyjne
działania.
Ukraina
MSSF
Produkty ubezpieczeń majątkowych, osobowych i na życie oferowanych
przez PZU Ukraina i PZU Ukraina Życie.
Agregacji dokonano ze
względu na podobne
środowisko regulacyjne
działania.
Kontrakty
inwestycyjne
PSR
Produkty PZU Życie nietransferujące istotnego ryzyka ubezpieczeniowego
w rozumieniu MSSF 4 i niespełniające definicji umowy ubezpieczeniowej
(tj. niektóre produkty z gwarantowaną stopą zwrotu oraz niektóre
produkty z funduszem kapitałowym unit-linked).
Brak agregacji.
Pozostałe
PSR/MSSF
Pozostałe produkty i usługi, niezakwalifikowane do żadnego z segmentów
powyżej.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
50
6.1.2. Informacje dotyczące obszarów geograficznych
Grupa PZU stosuje uzupełniający podział segmentacyjny wg kryterium geograficznego, na podstawie którego wyodrębniono
następujące obszary geograficzne:
Polska;
Kraje bałtyckie;
Ukraina.
6.2 Rozliczenia pomiędzy segmentami
Wynik netto z inwestycji (różnica pomiędzy zrealizowanymi i niezrealizowanymi przychodami oraz kosztami) wykazywany
w ubezpieczeniach korporacyjnych (ubezpieczenia osobowe i majątkowe), ubezpieczeniach masowych (ubezpieczenia osobowe
i majątkowe), ubezpieczeniach grupowych i indywidualnie kontynuowanych (ubezpieczenia na życie), ubezpieczeniach
indywidualnych (ubezpieczenia na życie) określany jest na podstawie cen transferowych opartych na stopach procentowych
z krzywych rentowności skarbowych papierów wartościowych. W przypadku produktów ubezpieczeniowych typu unit–linked,
z gwarantowaną stopą oraz strukturyzowanych wykazuje się wprost wynik netto z lokat stanowiących pokrycie
odpowiadających im rezerw techniczno-ubezpieczeniowych.
6.3 Miara zysku segmentu
Podstawową miarą zysku segmentu w Grupie PZU jest:
w przypadku segmentów ubezpieczeń korporacyjnych, masowych, grupowych i indywidualnie kontynuowanych oraz
indywidualnych – wynik na ubezpieczeniach, będący wynikiem finansowym przed podatkiem oraz pozostałymi
przychodami i kosztami operacyjnymi (w tym kosztami finansowania), uwzględniający jednak przychody z inwestycji
(odpowiadające wartości rezerw techniczno-ubezpieczeniowych) określone wg stopy wolnej od ryzyka. Wynik na
ubezpieczeniach jest miarą zbliżoną do zdefiniowanego w PSR wyniku technicznego, z uwzględnieniem różnicy w sposobie
ujmowania wyniku netto z inwestycji opisanej w zdaniu poprzednim;
w przypadku segmentu inwestycje – wynik z lokat spółek Grupy PZU pomniejszony o wynik alokowany do segmentów
ubezpieczeniowych i skorygowany o dywidendy otrzymane od jednostek zależnych oraz wycenę metodą praw własności
tych jednostek (przeprowadzoną zgodnie z PSR);
w przypadku kontraktów inwestycyjnych – wynik z działalności operacyjnej, wyliczany w sposób zbliżony do wyniku
technicznego zgodnie z PSR;
w przypadku działalności bankowej oraz zagranicznej działalności ubezpieczeniowej – wynik z działalności operacyjnej
według lokalnych standardów rachunkowości w kraju siedziby spółki lub według MSSF, będący wynikiem finansowym
przed podatkiem.
6.4 Zastosowane zasady rachunkowości według PSR
6.4.1. PZU
PSR oraz różnice pomiędzy PSR i MSSF w zakresie dotyczącym jednostkowej sprawozdawczości finansowej PZU przedstawiono
szczegółowo w jednostkowym sprawozdaniu finansowym PZU za 2020 rok.
Jednostkowe sprawozdanie finansowe PZU za 2020 rok dostępne jest na stronie internetowej PZU pod adresem www.pzu.pl
w zakładce „Relacje inwestorskie”.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
51
6.4.2. PZU Życie
Zasady rachunkowości według PSR dotyczące PZU Życie są zbieżne z PSR dotyczącymi PZU.
Specyficzną różnicą dla PZU Życie są zasady dotyczące rachunkowości umów ubezpieczeniowych i kontraktów inwestycyjnych
PZU Życie według MSSF.
Podstawową różnicą pomiędzy PSR i MSSF w odniesieniu do rachunkowości umów ubezpieczeniowych i kontraktów
inwestycyjnych PZU Życie jest klasyfikacja kontraktów. W PSR nie ma pojęcia kontraktu inwestycyjnego, w konsekwencji
wszystkie umowy klasyfikowane są jako umowy ubezpieczeniowe. Wg MSSF klasyfikację umów przeprowadza się zgodnie
z wytycznymi zawartymi w MSSF 4 Umowy ubezpieczeniowe, dotyczącymi klasyfikacji produktów jako umowy ubezpieczeniowe
(podlegające MSSF 4) bądź kontrakty inwestycyjne (ujmowane zgodnie z MSSF 9 Instrumenty finansowe). W przypadku tych
ostatnich przypis składki nie jest rozpoznawany. Klasyfikację umów opisano w punkcie 5.8.
6.5 Uproszczenia w nocie segmentowej
W nocie segmentowej zastosowano pewne uproszczenia dopuszczalne przez MSSF 8 Segmenty operacyjne::
odstąpienie od prezentacji danych o alokacji wszystkich aktywów i zobowiązań do poszczególnych segmentów – wynika
z niesporządzania i nieprezentowania Zarządowi PZU takich zestawień. Główną informacją dostarczaną Zarządowi PZU są
dane o wynikach danych segmentów i na tej podstawie podejmowane są decyzje zarządcze, w tym o alokacji zasobów.
Analiza dotycząca alokowanych do segmentów aktywów i zobowiązań ograniczona jest w głównej mierze do monitoringu
spełniania wymogów regulacyjnych;
prezentacja wyniku netto z inwestycji jedną kwotą jako różnicy pomiędzy zrealizowanymi i niezrealizowanymi przychodami
oraz kosztami z inwestycji – wynikające z wewnętrznej oceny wyników segmentów w oparciu o taką łączną miarę wyników
inwestycyjnych;
niealokowanie do segmentu „inwestycje” przychodów i kosztów innych niż dotyczące zrealizowanych i niezrealizowanych
przychodów i kosztów z inwestycji – wynikające ze sposobu analizy danych tego segmentu oraz niepraktyczność takiej
alokacji.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
52
6.6 Dane ilościowe
Ubezpieczenia korporacyjne (ubezpieczenia majątkowe i osobowe)
1 stycznia 2020 -
31 grudnia 2020
1 stycznia 2019 -
31 grudnia 2019
Składki przypisane brutto na zewnątrz
2 962
3 264
Składki przypisane brutto między segmentami
64
52
Składki ubezpieczeniowe przypisane brutto
3 026
3 316
Zmiany stanu rezerw składek oraz na ryzyko niewygasłe brutto
96
(283)
Składki ubezpieczeniowe zarobione brutto
3 122
3 033
Udział reasekuratorów w składce przypisanej brutto
(861)
(786)
Udział reasekuratora w zmianie stanu rezerw składek oraz na ryzyko niewygasłe brutto
104
229
Składki zarobione netto
2 365
2 476
Dochody z lokat, w tym:
116
100
operacje na zewnątrz
116
100
operacje między segmentami
-
-
Pozostałe przychody techniczne na udziale własnym
58
32
Przychody
2 539
2 608
Odszkodowania i świadczenia ubezpieczeniowe
(1 593)
(1 610)
Zmiana stanu innych rezerw techniczno-ubezpieczeniowych netto
44
7
Koszty akwizycji
(511)
(519)
Koszty administracyjne
(144)
(131)
Prowizje reasekuracyjne i udziały w zyskach reasekuratorów
47
43
Pozostałe
(69)
(71)
Wynik na ubezpieczeniach
313
327
Ubezpieczenia masowe (ubezpieczenia majątkowe i osobowe)
1 stycznia 2020 -
31 grudnia 2020
1 stycznia 2019 -
31 grudnia 2019
Składki przypisane brutto na zewnątrz
10 200
10 332
Składki przypisane brutto między segmentami
44
71
Składki ubezpieczeniowe przypisane brutto
10 244
10 403
Zmiany stanu rezerw składek oraz na ryzyko niewygasłe brutto
54
(21)
Składki ubezpieczeniowe zarobione brutto
10 298
10 382
Udział reasekuratorów w składce przypisanej brutto
(78)
(149)
Udział reasekuratora w zmianie stanu rezerw składek oraz na ryzyko niewygasłe brutto
(28)
28
Składki zarobione netto
10 192
10 261
Dochody z lokat, w tym:
525
481
operacje na zewnątrz
525
481
operacje między segmentami
-
-
Pozostałe przychody techniczne na udziale własnym
100
126
Przychody
10 817
10 868
Odszkodowania i świadczenia ubezpieczeniowe
(6 221)
(6 410)
Zmiana stanu innych rezerw techniczno-ubezpieczeniowych netto
132
(1)
Koszty akwizycji
(2 010)
(1 986)
Koszty administracyjne
(673)
(651)
Prowizje reasekuracyjne i udziały w zyskach reasekuratorów
-
3
Pozostałe
(374)
(374)
Wynik na ubezpieczeniach
1 671
1 449
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
53
Ubezpieczenia grupowe i indywidualnie kontynuowane (ubezpieczenia na życie)
1 stycznia 2020 -
31 grudnia 2020
1 stycznia 2019 -
31 grudnia 2019
Składki przypisane brutto na zewnątrz
7 007
6 966
Składki przypisane brutto między segmentami
-
-
Składki ubezpieczeniowe przypisane brutto
7 007
6 966
Zmiany stanu rezerw składek
(50)
-
Składki ubezpieczeniowe zarobione brutto
6 957
6 966
Udział reasekuratorów w składce przypisanej brutto
(1)
(1)
Udział reasekuratora w zmianie stanu rezerw składek oraz na ryzyko niewygasłe brutto
-
-
Składki zarobione netto
6 956
6 965
Dochody z lokat, w tym:
675
668
operacje na zewnątrz
675
668
operacje między segmentami
-
-
Pozostałe przychody techniczne na udziale własnym
3
3
Przychody
7 634
7 636
Odszkodowania i świadczenia ubezpieczeniowe oraz zmiana stanu innych rezerw techniczno-
ubezpieczeniowych netto
(5 190)
(5 057)
Koszty akwizycji
(381)
(388)
Koszty administracyjne
(632)
(640)
Pozostałe
(40)
(54)
Wynik na ubezpieczeniach
1 391
1 497
Ubezpieczenia indywidualne (ubezpieczenia na życie)
1 stycznia 2020 -
31 grudnia 2020
1 stycznia 2019 -
31 grudnia 2019
Składki przypisane brutto na zewnątrz
1 712
1 581
Składki przypisane brutto między segmentami
-
-
Składki ubezpieczeniowe przypisane brutto
1 712
1 581
Zmiany stanu rezerw składek
(2)
(2)
Składki ubezpieczeniowe zarobione brutto
1 710
1 579
Udział reasekuratorów w składce przypisanej brutto
-
-
Udział reasekuratora w zmianie stanu rezerw składek oraz na ryzyko niewygasłe brutto
-
-
Składki zarobione netto
1 710
1 579
Dochody z lokat, w tym:
465
548
operacje na zewnątrz
465
548
operacje między segmentami
-
-
Pozostałe przychody techniczne na udziale własnym
1
1
Przychody
2 176
2 128
Odszkodowania i świadczenia ubezpieczeniowe oraz zmiana stanu innych rezerw techniczno-
ubezpieczeniowych netto
(1 670)
(1 640)
Koszty akwizycji
(175)
(139)
Koszty administracyjne
(81)
(72)
Pozostałe
(6)
(6)
Wynik na ubezpieczeniach
244
271
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
54
Inwestycje
1 stycznia 2020 -
31 grudnia 2020
1 stycznia 2019 -
31 grudnia 2019
Dochody z lokat, w tym:
383
397
- operacje na zewnątrz
323
333
- operacje między segmentami
60
64
Wynik z działalności operacyjnej
383
397
Działalność bankowa
1 stycznia 2020 -
31 grudnia 2020
1 stycznia 2019 -
31 grudnia 2019
(przekształcone)
Przychody z tytułu prowizji i opłat
4 044
4 008
- operacje na zewnątrz
3 945
3 901
- operacje między segmentami
99
107
Dochody z lokat
6 248
8 972
- operacje na zewnątrz
6 248
8 972
- operacje między segmentami
-
-
Przychody
10 292
12 980
Koszty z tytułu prowizji i opłat
(1 036)
(862)
Koszty odsetkowe
(1 074)
(2 013)
Koszty administracyjne
(4 782)
(4 850)
Pozostałe
(3 206)
(1 757)
Wynik z działalności operacyjnej
194
3 498
Ubezpieczenia emerytalne
1 stycznia 2020 -
31 grudnia 2020
1 stycznia 2019 -
31 grudnia 2019
Dochody z lokat, w tym:
4
6
operacje na zewnątrz
4
6
operacje między segmentami
-
-
Pozostałe przychody
130
142
Przychody
134
148
Koszty administracyjne
(56)
(43)
Pozostałe
(5)
(4)
Wynik z działalności operacyjnej
73
101
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
55
Ubezpieczenia - kraje bałtyckie
1 stycznia 2020 -
31 grudnia 2020
1 stycznia 2019 -
31 grudnia 2019
Składki przypisane brutto na zewnątrz
1 694
1 713
Składki przypisane brutto między segmentami
-
-
Składki ubezpieczeniowe przypisane brutto
1 694
1 713
Zmiany stanu rezerw składek oraz na ryzyko niewygasłe brutto
11
(54)
Składki ubezpieczeniowe zarobione brutto
1 705
1 659
Udział reasekuratorów w składce przypisanej brutto
(65)
(57)
Udział reasekuratora w zmianie stanu rezerw składek oraz na ryzyko niewygasłe brutto
3
(2)
Składki zarobione netto
1 643
1 600
Dochody z lokat, w tym:
18
38
operacje na zewnątrz
18
38
operacje między segmentami
-
-
Przychody
1 661
1 638
Odszkodowania i świadczenia ubezpieczeniowe netto
(965)
(989)
Koszty akwizycji
(340)
(335)
Koszty administracyjne
(141)
(133)
Pozostałe
5
4
Wynik na ubezpieczeniach
220
185
Ubezpieczenia - Ukraina
1 stycznia 2020 -
31 grudnia 2020
1 stycznia 2019 -
31 grudnia 2019
Składki przypisane brutto na zewnątrz
291
335
Składki przypisane brutto między segmentami
-
-
Składki ubezpieczeniowe przypisane brutto
291
335
Zmiany stanu rezerw składek oraz na ryzyko niewygasłe brutto
8
(8)
Składki ubezpieczeniowe zarobione brutto
299
327
Udział reasekuratorów w składce przypisanej brutto
(99)
(106)
Udział reasekuratora w zmianie stanu rezerw składek oraz na ryzyko niewygasłe brutto
(4)
(4)
Składki zarobione netto
196
217
Dochody z lokat, w tym:
39
33
operacje na zewnątrz
39
33
operacje między segmentami
-
-
Przychody
235
250
Odszkodowania i świadczenia ubezpieczeniowe netto
(76)
(81)
Koszty akwizycji
(101)
(118)
Koszty administracyjne
(33)
(31)
Pozostałe
29
19
Wynik na ubezpieczeniach
54
39
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
56
Kontrakty inwestycyjne
1 stycznia 2020 -
31 grudnia 2020
1 stycznia 2019 -
31 grudnia 2019
Składki przypisane brutto
33
35
Zmiany stanu rezerw składek
-
-
Składki ubezpieczeniowe zarobione brutto
33
35
Udział reasekuratorów w składce przypisanej brutto
-
-
Udział reasekuratora w zmianie stanu rezerw składek
-
-
Składki zarobione netto
33
35
Dochody z lokat, w tym:
13
16
operacje na zewnątrz
13
16
operacje między segmentami
-
-
Pozostałe przychody
-
-
Przychody
46
51
Odszkodowania i świadczenia ubezpieczeniowe oraz zmiana stanu innych rezerw techniczno-
ubezpieczeniowych netto
(37)
(42)
Koszty akwizycji
-
-
Koszty administracyjne
(3)
(4)
Pozostałe
-
-
Wynik z działalności operacyjnej
6
5
Pozostałe segmenty
1 stycznia 2020 -
31 grudnia 2020
1 stycznia 2019 -
31 grudnia 2019
Dochody z lokat, w tym:
19
6
- operacje na zewnątrz
19
6
- operacje między segmentami
-
-
Pozostałe przychody
1 234
1 086
Przychody
1 253
1 092
Koszty
(1 288)
(1 149)
Pozostałe
28
22
Wynik z działalności operacyjnej
(7)
(35)
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
57
Uzgodnienia
1 stycznia 2020 - 31 grudnia 2020
Składki
zarobione
netto
Dochody
z lokat
Odszkodowania
i świadczenia
ubezpieczeniowe
netto
Koszty
akwizycji
Koszty
admini-
stracyjne
Wynik
z działalności
operacyjnej
Ubezpieczenia korporacyjne
2 365
116
(1 593)
(511)
(144)
313
Ubezpieczenia masowe
10 192
525
(6 221)
(2 010)
(673)
1 671
Ubezpieczenia grupowe i indywidualnie
kontynuowane
6 956
675
(5 190)
(381)
(632)
1 391
Ubezpieczenia indywidualne
1 710
465
(1 670)
(175)
(81)
244
Inwestycje
-
383
-
-
-
383
Działalność bankowa
-
6 248
-
-
(4 782)
194
Ubezpieczenia emerytalne
-
4
-
(5)
(56)
73
Ubezpieczenia - kraje bałtyckie
1 643
18
(965)
(340)
(141)
220
Ubezpieczenia - Ukraina
196
39
(76)
(101)
(33)
54
Kontrakty inwestycyjne
33
13
(37)
-
(3)
6
Pozostałe segmenty
-
19
-
-
-
(7)
Segmenty razem
23 095
8 505
(15 752)
(3 523)
(6 545)
4 542
Prezentacja kontraktów inwestycyjnych
(33)
(7)
37
-
-
-
Prezentacja zmiany stanu innych rezerw
techniczno-ubezpieczeniowych
-
-
(1)
-
-
-
Oszacowane regresy i odzyski
-
-
24
-
-
24
Wycena instrumentów kapitałowych
-
(6)
-
-
-
(6)
Wycena nieruchomości
-
-
-
-
(3)
(4)
Eliminacja rezerwy na wyrównanie
szkodowości i funduszu prewencyjnego
-
-
-
-
-
(185)
Odpisy na ZFŚS i koszty aktuarialne
-
-
-
-
(16)
(16)
Korekty konsolidacyjne
(38)
(6)
112
206
(33)
(297)
1)
Dane skonsolidowane
23 024
8 486
2)
(15 580)
(3 317)
(6 597)
4 058
1)
Korekty konsolidacyjne wynikają przede wszystkim z dywidend wypłacanych pomiędzy poszczególnymi segmentami oraz z różnych standardów rachunkowości,
w jakich raportowane są poszczególne segmenty sprawozdawcze (PSR i MSSF) oraz dane skonsolidowane (MSSF).
2)
Suma następujących pozycji skonsolidowanego rachunku zysków i strat: „Przychody odsetkowe wyliczone przy zastosowaniu efektywnej stopy procentowej”,
„Pozostałe przychody netto z inwestycji”, „Wynik z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów finansowych i inwestycji”, „Zmiana wartości odpisów na
oczekiwane straty kredytowe i odpisów z tytułu utraty wartości instrumentów finansowych”, „Zmiana netto wartości godziwej aktywów i zobowiązań wycenianych
w wartości godziwej”.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
58
Uzgodnienia
1 stycznia 2019 - 31 grudnia 2019
(przekształcone)
Składki
zarobione
netto
Dochody
z lokat
Odszkodowania
i świadczenia
ubezpieczeniowe
netto
Koszty
akwizycji
Koszty
admini-
stracyjne
Wynik
z działalności
operacyjnej
Ubezpieczenia korporacyjne
2 476
100
(1 610)
(519)
(131)
327
Ubezpieczenia masowe
10 261
481
(6 410)
(1 986)
(651)
1 449
Ubezpieczenia grupowe i indywidualnie
kontynuowane
6 965
668
(5 057)
(388)
(640)
1 497
Ubezpieczenia indywidualne
1 579
548
(1 640)
(139)
(72)
271
Inwestycje
-
397
-
-
-
397
Działalność bankowa
-
8 972
-
-
(4 850)
3 498
Ubezpieczenia emerytalne
-
6
-
(5)
(43)
101
Ubezpieczenia - kraje bałtyckie
1 600
38
(989)
(335)
(133)
185
Ubezpieczenia - Ukraina
217
33
(81)
(118)
(31)
39
Kontrakty inwestycyjne
35
16
(42)
-
(4)
5
Pozostałe segmenty
-
6
-
-
-
(35)
Segmenty razem
23 133
11 265
(15 829)
(3 490)
(6 555)
7 734
Prezentacja kontraktów inwestycyjnych
(35)
(7)
42
-
-
-
Oszacowane regresy i odzyski
-
-
(4)
-
-
(4)
Wycena instrumentów kapitałowych
-
(14)
-
-
-
(14)
Wycena nieruchomości
-
(4)
-
-
(2)
(9)
Eliminacja rezerwy na wyrównanie
szkodowości i funduszu prewencyjnego
-
-
-
-
-
(12)
Odpisy na ZFŚS i koszty aktuarialne
-
-
-
-
(12)
(12)
Korekty konsolidacyjne
(8)
58
96
127
(37)
(599)
1)
Dane skonsolidowane
23 090
11 298
2)
(15 695)
(3 363)
(6 606)
7 084
1)
Korekty konsolidacyjne wynikają przede wszystkim z dywidend wypłacanych pomiędzy poszczególnymi segmentami oraz z różnych standardów rachunkowości,
w jakich raportowane są poszczególne segmenty sprawozdawcze (PSR i MSSF) oraz dane skonsolidowane (MSSF).
2)
Suma następujących pozycji skonsolidowanego rachunku zysków i strat: „Przychody odsetkowe wyliczone przy zastosowaniu efektywnej stopy procentowej”,
„Pozostałe przychody netto z inwestycji”, „Wynik z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów finansowych i inwestycji”, „Zmiana wartości odpisów na
oczekiwane straty kredytowe i odpisów z tytułu utraty wartości instrumentów finansowych”, „Zmiana netto wartości godziwej aktywów i zobowiązań wycenianych
w wartości godziwej”.
Podział geograficzny
1 stycznia – 31 grudnia 2020
1 stycznia – 31 grudnia 2019
(przekształcone)
Polska
Kraje
bałtyckie
Ukraina
Niealo-
kowane
Wartość
skonsoli-
dowana
Polska
Kraje
bałtyckie
Ukraina
Niealo-
kowane
Wartość
skonsoli-
dowana
Składki ubezpieczeniowe
przypisane brutto na
zewnątrz
21 881
1 694
291
-
23 866
22 143
1 713
335
-
24 191
Składki ubezpieczeniowe
przypisane brutto między
segmentami
79
-
-
(79)
-
93
-
-
(93)
-
Przychody z tytułu
prowizji i opłat
4 197
-
-
-
4 197
4 138
1
-
-
4 139
Dochody z lokat
1)
8 429
18
39
-
8 486
11 227
38
33
-
11 298
1)
Suma następujących pozycji skonsolidowanego rachunku zysków i strat: „Przychody odsetkowe wyliczone przy zastosowaniu efektywnej stopy procentowej”,
„Pozostałe przychody netto z inwestycji”, „Wynik z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów finansowych i inwestycji”, „Zmiana wartości odpisów na
oczekiwane straty kredytowe i odpisów z tytułu utraty wartości instrumentów finansowych”, „Zmiana netto wartości godziwej aktywów i zobowiązań wycenianych
w wartości godziwej”.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
59
Podział geograficzny
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
(przekształcone)
Polska
Kraje
bałtyckie
Ukraina
Niealo-
kowane
Wartość
skonsoli-
dowana
Polska
Kraje
bałtyckie
Ukraina
Niealo-
kowane
Wartość
skonsoli-
dowana
Aktywa trwałe inne niż
aktywa finansowe
1)
7 116
272
6
-
7 394
7 133
247
6
-
7 386
Aktywa z tytułu
odroczonego podatku
dochodowego
2 507
-
2
-
2 509
2 310
-
3
-
2 313
Aktywa
376 435
3 406
535
(1 402)
378 974
341 372
2 877
596
(1 460)
343 385
1)
Suma następujących pozycji skonsolidowanego sprawozdania z sytuacji finansowej: „Wartości niematerialne”, „Rzeczowe aktywa trwałe”
6.7 Informacje dotyczące głównych klientów
Ze względu na charakter działalności spółek Grupy PZU nie występują kontrahenci, od których przychody stanowiłyby 10% lub
więcej łącznych przychodów Grupy PZU (rozumianych jako składka przypisana brutto).
7. Zarządzanie ryzykiem
7.1 Wprowadzenie
Zarządzanie ryzykiem ma na celu budowę wartości dla wszystkich interesariuszy Grupy PZU przez aktywne i świadome
zarządzanie wielkością przyjmowanego ryzyka. Istotą procesu jest również zapobieganie przyjmowania ryzyka na poziomie,
który mógłby zagrozić stabilności finansowej Grupy PZU, która jest także konglomeratem finansowym.
Zarządzanie ryzykiem w Grupie PZU jest oparte o analizę ryzyka we wszystkich procesach i jednostkach. Zarządzanie ryzykiem
jest integralną częścią systemu zarządzania.
Aby zapewnić spójność sektorową oraz realizację planów strategicznych poszczególnych podmiotów, jak i celów biznesowych
całej Grupy PZU wdrożono główne elementy zarządzania ryzykiem Grupy PZU, do których należą m. in.:
systemy limitów i ograniczeń akceptowalnego poziomu ryzyka, w tym poziom apetytu na ryzyko;
procesy obejmujące identyfikację, pomiar i ocenę, monitorowanie i kontrolę, raportowanie oraz działania zarządcze
dotyczące poszczególnych ryzyk oraz znaczącej koncentracji ryzyka;
struktura organizacyjna zarządzania ryzykiem, w której kluczową rolę odgrywają zarządy i rady nadzorcze podmiotów oraz
dedykowane Komitety.
Podmioty sektora finansowego zobowiązane są ponadto do stosowania standardów właściwych dla danego sektora.
W przyjętych regulacjach wewnętrznych określają m.in.:
procesy, metody i procedury umożliwiające pomiar i zarządzanie ryzykiem;
podział obowiązków w procesie zarządzania ryzykiem;
zakres oraz warunki i częstotliwość sporządzania sprawozdań dotyczących zarządzania ryzykiem.
System zarządzania ryzykiem w Grupie PZU oparty jest na:
podziale kompetencji i zadań realizowanych w procesie zarządzania ryzykiem przez organy statutowe, komitety oraz
jednostki i komórki organizacyjne;
procesie zarządzania ryzykiem – w tym metodach identyfikacji, pomiaru i oceny, monitorowania i kontroli, raportowania
ryzyka oraz podejmowania działań zarządczych.
PZU sprawuje nadzór nad systemem zarządzania ryzykiem Grupy PZU na podstawie porozumień o wzajemnej współpracy
zawartych z podmiotami Grupy PZU. Na podstawie przekazywanych informacji PZU zarządza ryzykiem Grupy PZU w ujęciu
zagregowanym. Zawarte porozumienia oraz zakres przekazywanych informacji uwzględniają specyfikę prawną poszczególnych
podmiotów, w tym ograniczenia związane z tajemnicą bankową.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
60
Ponadto PZU, jako podmiot wiodący w konglomeracie finansowym, zarządza koncentracją ryzyka na poziomie całego
konglomeratu. Podmiot wiodący określił zasady zarządzania koncentracją ryzyka, w szczególności poprzez wprowadzenie zasad
identyfikacji, pomiaru i oceny, monitorowania i raportowania znaczącej koncentracji ryzyka oraz podejmowania decyzji
zarządczych.
Dodatkowo, w Grupie PZU istnieją procesy zapewniające efektywność zarządzania ryzykiem na poziomie Grupy PZU. Zasady
zarządzania ryzykiem w podmiotach zależnych zawierają rekomendację PZU w zakresie organizacji systemu zarządzania
ryzykiem w tych podmiotach (zarówno z sektora ubezpieczeniowego, jak i bankowego). Dodatkowo wydawane są wytyczne
regulujące w sposób szczegółowy poszczególne procesy w obszarze zarządzania ryzykiem w podmiotach Grupy PZU.
Zarządy podmiotów Grupy PZU są odpowiedzialne za realizowanie swoich obowiązków, zgodnie z powszechnie obowiązującymi
przepisami prawa krajowego i międzynarodowego, w szczególności za wdrożenie adekwatnego i efektywnego systemu
zarządzania ryzykiem.
Nadzór nad systemami zarządzania ryzykiem w poszczególnych jednostkach sektora finansowego sprawują Rady Nadzorcze, do
których PZU powołuje swoich przedstawicieli.
7.2 Podział kompetencji i zadań
Spójny podział kompetencji i zadań w Grupie PZU i w poszczególnych podmiotach sektora finansowego Grupy PZU opiera się na
czterech poziomach kompetencyjnych.
Trzy pierwsze to:
Rada Nadzorcza, która sprawuje nadzór nad procesem zarządzania ryzykiem oraz ocenia adekwatność i skuteczność tego
procesu w ramach decyzji określonych w statucie danego podmiotu i regulaminie Rady Nadzorczej;
Zarząd, który organizuje i zapewnia działanie systemu zarządzania ryzykiem poprzez uchwalanie strategii, polityk,
wyznaczanie apetytu na ryzyko, określenie profilu ryzyka i określenie tolerancji na poszczególne kategorie ryzyk;
komitety, które podejmują decyzje dotyczące ograniczania poziomu poszczególnych ryzyk do ram wyznaczonych przez
apetyt na ryzyko. Komitety przyjmują procedury i metodyki związane z ograniczaniem poszczególnych ryzyk, a także
akceptują limity ograniczające poszczególne rodzaje ryzyk.
Czwarty poziom kompetencyjny dotyczy działań operacyjnych i podzielony jest pomiędzy trzy linie obrony:
pierwsza linia obrony – obejmuje bieżące zarządzanie ryzykiem na poziomie jednostek i komórek organizacyjnych spółek
oraz podejmowanie decyzji w ramach procesu zarządzania ryzykiem, w tym w ramach obowiązujących limitów;
druga linia obrony – obejmuje zarządzanie ryzykiem poprzez wyspecjalizowane komórki zajmujące się identyfikacją,
pomiarem, monitorowaniem i raportowaniem ryzyka oraz kontrolą limitów;
trzecia linia obrony – obejmuje audyt wewnętrzny, który przeprowadza niezależne audyty elementów systemu zarządzania
ryzykiem oraz czynności kontrolnych wbudowanych w działalność Grupy.
W procesie zarządzania ryzykiem w bankach (Pekao i Alior Bank) aktywną rolę odgrywają Zarządy i Rady Nadzorcze oraz
dedykowane komitety z obszaru ryzyka kredytowego, finansowego i operacyjnego oraz zarządzania aktywami i pasywami.
Rady Nadzorcze sprawują nadzór nad procesem zarządzania ryzykiem corocznie określając strategię w tym zakresie. Zarządy
odpowiadają m. in. za akceptację polityk i instrukcji regulujących zarządzanie ryzykiem oraz wyznaczanie szczegółowych
limitów dla ograniczenia ryzyka banków oraz zapewnienie odpowiedniego mechanizmu ich kontroli.
Dedykowane komitety sprawują bieżącą kontrolę nad zarządzaniem ryzykiem banku, w tym: decydują o poziomie
akceptowanego ryzyka kredytowego dla pojedynczej transakcji, rekomendują Zarządom limity portfelowe na ryzyko kredytowe,
kontrolują poziom ryzyka płynności, limity na ryzyko rynkowe oraz dopuszczalny poziom ryzyka operacyjnego. Dodatkowo
monitorują poziom apetytu na ryzyko oraz adekwatności kapitałowej.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
61
7.3 Apetyt na ryzyko, profil ryzyka oraz tolerancja na ryzyko
W ubezpieczeniowych podmiotach Grupy PZU wdrożono proces ustalania apetytu na ryzyko oraz limitów na poszczególne
kategorie ryzyka zgodny z procesem grupowym. Zarząd każdego z podmiotów wyznacza apetyt na ryzyko, profil ryzyka oraz
tolerancję na ryzyko, odzwierciedlające jego plany finansowe, strategię biznesową oraz cele całej Grupy PZU.
Apetyt na ryzyko definiuje się jako ryzyko, które spółka jest gotowa podjąć w trakcie realizacji swoich celów biznesowych. Miarą
apetytu na ryzyko jest poziom potencjalnych strat finansowych, spadku wartości aktywów lub wzrostu wartości zobowiązań
w okresie jednego roku. Poziom apetytu na ryzyko określa się jako minimalny poziom wskaźnika pokrycia wymagań
kapitałowych. Apetyt na ryzyko określa maksymalny poziom dopuszczalnego ryzyka przy wyznaczaniu limitów i ograniczeń na
poszczególne ryzyka cząstkowe oraz poziom, po przekroczeniu którego podejmowane są określone działania zarządcze
niezbędne do ograniczenia dalszego wzrostu ryzyka.
Profil ryzyka to limity ilościowe uszczegóławiające apetyt na ryzyko.
Limity tolerancji to dodatkowe limity wprowadzone na poszczególne rodzaje ryzyka ograniczające potencjalne ryzyko.
Takie podejście zapewnia adekwatność i efektywność systemu zarządzania ryzykiem w Grupie PZU oraz zapobiega akceptacji
ryzyka na poziomie, który mógłby zagrozić stabilności finansowej zarówno podmiotów, jak i całej Grupy PZU. Za ustalenie
odpowiedniego poziomu ryzyka w każdym z podmiotów odpowiedzialny jest jego Zarząd. Jednostka ds. ryzyka co najmniej raz
w roku dokonuje przeglądu wielkości apetytu na ryzyko. Wszystkie działania koordynowane są z poziomu Grupy PZU.
Apetyt na ryzyko ustala się co najmniej raz w roku także w podmiotach sektora bankowego, należących do Grupy PZU. Podstawą
tego procesu są regulacje nadzorcze (w tym wynikające z planów naprawy) oraz dobre praktyki. Proces ten jest
zindywidualizowany w przypadku obu banków tak, aby odzwierciedlał strategię biznesową i kapitałową obu podmiotów. Apetyt
na ryzyko w podmiotach sektora bankowego podlega konsultacjom z podmiotem dominującym Grupy PZU oraz opiniowaniu
przez Komitet Ryzyka Grupy PZU, aby zapewnić zgodność działań banków z planami strategicznymi oraz celami biznesowymi
całej Grupy PZU, przy zachowaniu dopuszczalnego poziomu ryzyka na poziomie Grupy PZU. Uzgodniony poziom apetytu na
ryzyko jest zatwierdzany przez Rady Nadzorcze podmiotów bankowych.
7.4 Metody identyfikacji, pomiaru, monitorowania i raportowania ryzyka
Identyfikacja, pomiar i ocena, monitorowanie i kontrola, raportowanie ryzyka oraz podejmowane działania zarządcze
zapewniają bieżącą adekwatność i efektywność systemu zarządzania ryzykiem. W Grupie PZU proces zarządzania ryzykiem
składa się z:
identyfikacji ryzyka – rozpoczynającej się wraz z propozycją rozpoczęcia tworzenia produktu ubezpieczeniowego, nabycia
instrumentu finansowego, zmiany procesu operacyjnego, a także z chwilą wystąpienia każdego innego zdarzenia,
potencjalnie wpływającego na powstanie ryzyka. Proces identyfikacji występuje do momentu wygaśnięcia zobowiązań,
należności lub działań związanych z danym ryzykiem. Identyfikacja ryzyka polega na rozpoznaniu rzeczywistych
i potencjalnych źródeł ryzyka, następnie analizowanych pod względem istotności;
pomiaru i oceny ryzyka – przeprowadzanych w zależności od charakterystyki danego typu ryzyka oraz poziomu jego
istotności. Pomiar ryzyka przeprowadzają wyspecjalizowane jednostki. Jednostka ds. ryzyka w każdym podmiocie
odpowiada za rozwój narzędzi oraz pomiar ryzyka w zakresie określającym apetyt na ryzyko, profil ryzyka i tolerancji na
ryzyko;
monitorowania i kontroli ryzyka – polegających na bieżącym przeglądzie odchyleń realizacji od założonych punktów
odniesienia (limitów, wartości progowych, planów, wartości z poprzedniego okresu, wydanych rekomendacji i zaleceń);
raportowania – umożliwiającego efektywną komunikację o ryzyku i wspierającego zarządzanie ryzykiem na różnych
poziomach decyzyjnych;
działań zarządczych, obejmujących m. in.: unikanie ryzyka, transfer ryzyka, ograniczanie ryzyka, określanie apetytu na
ryzyko, akceptację poziomu ryzyka oraz narzędzia wspierające te działania, takie jak limity, programy reasekuracyjne czy
regularny przegląd regulacji wewnętrznych.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
62
W procesie zarządzania ryzykiem wyróżnione są dwa poziomy:
poziom Grupy PZU – zapewniający, że Grupa PZU realizuje swoje cele biznesowe w sposób bezpieczny i dopasowany do
skali ponoszonego ryzyka. Grupa PZU zapewnia wsparcie we wdrażaniu systemu zarządzania ryzykiem, obejmującego
wprowadzenie spójnych mechanizmów, standardów i organizacji funkcjonowania efektywnego systemu kontroli
wewnętrznej (ze szczególnym uwzględnieniem funkcji zgodności), systemu zarządzania ryzykiem (w szczególności
w obszarze reasekuracji) oraz systemu zarządzania bezpieczeństwem w Grupie PZU oraz monitoruje ich bieżące
stosowanie. Realizując swoje zadania w ramach systemu zarządzania ryzykiem upoważnione osoby z Grupy PZU
współpracują z zarządami podmiotów zależnych oraz z kierownictwem takich obszarów jak finanse, ryzyko, aktuariat,
reasekuracja, inwestycje oraz compliance, na podstawie właściwych porozumień o współpracy. Wdrożono także system
zarządzania koncentracją ryzyka zapewniający, że podmioty w ramach konglomeratu finansowego będą realizować swoje
cele biznesowe w sposób zapewniający stabilność finansową zarówno całego konglomeratu, jak i poszczególnych
podmiotów. W ramach tego systemu monitorowane są odpowiednie miary koncentracji ryzyka oraz ich limity i wartości
progowe. Pomiar ryzyka pozwala na zidentyfikowanie źródeł koncentracji w poszczególnych rodzajach ryzyka zarówno na
poziomie konglomeratu finansowego, jak i poszczególnych podmiotów regulowanych oraz umożliwia ocenę wpływu tych
koncentracji na stabilność finansową;
poziom podmiotu – zapewniający, że realizuje on swoje cele biznesowe w sposób bezpieczny i dopasowany do skali
ponoszonego przez niego ryzyka. Na tym poziomie monitorowane są limity oraz specyficzne kategorie ryzyka występujące
w danym podmiocie oraz w ramach systemu zarządzania ryzykiem, wdrażane są mechanizmy, standardy i organizacja
funkcjonowania efektywnego systemu kontroli wewnętrznej (ze szczególnym uwzględnieniem funkcji zgodności), systemu
zarządzania ryzykiem (w szczególności w obszarze reasekuracji) oraz systemu zarządzania bezpieczeństwem.
7.5 Profil ryzyka
Do głównych typów ryzyka, na które narażona jest Grupa PZU należą: kredytowe (w szczególności związane z portfelem
kredytowym banków), aktuarialne, rynkowe (w szczególności ryzyko stopy procentowej, walutowe oraz cen instrumentów
finansowych i towarów), płynności, koncentracji, operacyjne, braku zgodności i modeli.
W związku z pandemią COVID-19 zidentyfikowano wzrost ryzyka w wybranych obszarach, w szczególności ryzyka stopy
procentowej, kredytowego, płynności czy śmiertelności.
W ramach zarządzania poszczególnymi rodzajami ryzyka Grupa PZU identyfikuje, mierzy i monitoruje koncentrację ryzyka.
W celu wypełnienia obowiązków regulacyjnych, jakie nałożone są na grupy kapitałowe identyfikowane jako konglomeraty
finansowe, w 2020 roku wdrożono model zarządzania znaczącą koncentracją ryzyka w Konglomeracie Finansowym PZU,
zgodnie z wymogami ustawy o nadzorze uzupełniającym. Regulowane podmioty zależne monitorują i cyklicznie raportują do
podmiotu wiodącego (PZU) w konglomeracie finansowym niezbędne miary i dane służące do identyfikacji koncentracji ryzyka.
W przypadku identyfikacji nadmiernej koncentracji ryzyka wdrażane są działania zarządcze odpowiednio na poziomie danego
podmiotu lub całego konglomeratu finansowego.
7.5.1. Ryzyko kredytowe i ryzyko koncentracji
Ryzyko kredytowe to ryzyko straty lub niekorzystnej zmiany sytuacji finansowej wynikające z wahań wiarygodności i zdolności
kredytowej emitentów papierów wartościowych, kontrahentów i wszelkich dłużników, materializujące się niewykonaniem
zobowiązania przez kontrahenta lub wzrostem spreadu kredytowego. Definicja obejmuje również ryzyko kredytowe
w ubezpieczeniach finansowych.
Ryzyko kredytowe w Grupie PZU obejmuje:
ryzyko kredytowe w działalności bankowej – ryzyko kredytowe wynikające z działalności w sektorze bankowym, związane
przede wszystkim z niebezpieczeństwem niewywiązania się dłużnika lub kredytobiorcy ze swoich zobowiązań;
ryzyko kredytowe w ubezpieczeniach finansowych – ryzyko kredytowe wynikające z działalności w sektorze ubezpieczeń
finansowych, związane przede wszystkim z niebezpieczeństwem niewywiązania się klienta Grupy PZU – ze zobowiązań
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
63
wobec podmiotu trzeciego lub dłużnika/kredytobiorcy wobec klienta Grupy PZU; zagrożenie to może wynikać
z niepowodzenia w realizacji przedsięwzięcia lub z niekorzystnego wpływu otoczenia gospodarczego;
ryzyko spreadu kredytowego
– ryzyko poniesienia straty z tytułu zmiany wartości aktywów, zobowiązań i instrumentów
finansowych spowodowane zmianą poziomu spreadów kredytowych w odniesieniu do struktury terminowej stóp
procentowych dłużnych papierów wartościowych emitowanych przez Skarb Państwa lub wahania ich zmienności;
ryzyko niewykonania zobowiązania przez kontrahenta
– ryzyko poniesienia straty w związku z nieoczekiwanym
niewykonaniem zobowiązań przez kontrahentów i dłużników lub pogorszenia się ich zdolności kredytowej.
Ryzyko koncentracji to ryzyko wynikające z braku dywersyfikacji portfela aktywów lub z dużej ekspozycji na ryzyko
niewykonania zobowiązania przez pojedynczego emitenta papierów wartościowych lub grupę powiązanych emitentów.
Ekspozycja na ryzyko kredytowe w Grupie PZU wynika bezpośrednio z działalności bankowej, działalności lokacyjnej,
działalności w segmencie ubezpieczeń finansowych i gwarancji, a także umów reasekuracji oraz działalności bancassurance.
W Grupie PZU wyróżnia się następujące rodzaje ekspozycji na ryzyko kredytowe:
ryzyko niewykonania zobowiązania przez klienta wobec Grupy PZU z tytułu zaciągniętych kredytów lub pożyczek
(w działalności bankowej);
ryzyko bankructwa emitenta instrumentów finansowych, w które Grupa PZU inwestuje lub którymi obraca, np. obligacje
korporacyjne;
ryzyko niewykonania zobowiązania przez kontrahenta np. reasekuracja lub pozagiełdowe instrumenty pochodne oraz
działalność bancassurance;
ryzyko niewykonania zobowiązania przez klienta Grupy PZU wobec osoby trzeciej np. ubezpieczenia wierzytelności
pieniężnych, gwarancje ubezpieczeniowe.
7.5.1.1. Ryzyko koncentracji związane z działalnością kredytową
W tej sekcji przedstawiono informacje związane z działalnością kredytową banków Grupy PZU.
W celu zapobiegania niekorzystnym zdarzeniom wynikającym z nadmiernej koncentracji zaangażowań zarówno Pekao,
jak i Alior Bank ograniczają ryzyko koncentracji, ustanawiając limity i stosując normy koncentracji wynikające zarówno
z przepisów zewnętrznych, jak i przyjętych wewnętrznie. Należą do nich m. in.:
zasady identyfikacji obszarów wystąpienia ryzyka koncentracji z tytułu działalności kredytowej;
uwzględnianie ryzyka koncentracji w procesie szacowania kapitału wewnętrznego;
proces ustalania i aktualizowania wysokości limitów;
proces zarządzania limitami wraz z ustaleniem sposobu postępowania w przypadku przekroczenia dozwolonego poziomu
limitu;
proces monitorowania ryzyka koncentracji, w tym sprawozdawczość;
kontrola procesu zarządzania ryzykiem koncentracji.
W procesie ustalenia i aktualizacji limitów koncentracji bierze się pod uwagę:
informacje o poziomie ryzyka kredytowego limitowanych segmentów portfela i ich wpływie na realizację założeń apetytu na
ryzyko w zakresie jakości portfela kredytowego i pozycji kapitałowej;
wrażliwość limitowanych segmentów portfela na zmiany w otoczeniu makroekonomicznym ocenianą w ramach cyklicznie
przeprowadzanych testów warunków skrajnych;
wiarygodne informacje ekonomiczne i rynkowe dotyczące każdego z obszarów koncentracji zaangażowań, w szczególności
wskaźniki makroekonomiczne, branżowe, informacje dotyczące trendów gospodarczych, z uwzględnieniem projekcji
wysokości stóp procentowych, kursów wymiany, analizy ryzyka politycznego, ratingi rządów oraz instytucji finansowych;
wiarygodne informacje na temat sytuacji ekonomicznej podmiotów, branż, gałęzi, sektorów gospodarki, informacji
ogólnogospodarczych, w tym o sytuacji gospodarczej i politycznej krajów oraz inne informacje potrzebne do oceny ryzyka
koncentracji;
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
64
interakcje między różnymi rodzajami ryzyka, tj.: ryzykiem kredytowym, rynkowym, płynności i operacyjnym.
Analizy ryzyka dokonuje się w ujęciu indywidualnym i portfelowym. Podejmowane działania prowadzą do:
minimalizacji poziomu ryzyka kredytowego pojedynczego kredytu przy założonym poziomie zwrotu;
redukcji łącznego ryzyka kredytowego wynikającego z posiadania określonego portfela kredytowego.
W ramach minimalizacji poziomu ryzyka pojedynczego zaangażowania każdorazowo przy udzielaniu kredytu lub innego
produktu kredytowego ocenia się:
wiarygodność oraz zdolność kredytową z uwzględnieniem m.in. szczegółowej analizy źródła spłaty ekspozycji;
zabezpieczenia, w tym weryfikuje się ich stan formalno-prawny oraz ekonomiczny, z uwzględnieniem m. in. adekwatności
LTV (ang. loan to value).
W celu wzmocnienia kontroli ryzyka indywidualnych ekspozycji, cyklicznie monitoruje się klientów, podejmując stosowne
działania w przypadku zidentyfikowania czynników podwyższonego ryzyka.
W zakresie minimalizacji poziomu ryzyka kredytowego wynikającego z posiadania określonego portfela:
wyznacza i kontroluje się limity koncentracji;
monitoruje się sygnały wczesnego ostrzegania;
regularnie monitoruje się portfel kredytowy, kontrolując istotne parametry ryzyka kredytowego;
przeprowadza się regularne testy warunków skrajnych.
7.5.1.2. Ryzyko kredytowe w działalności bankowej
Ocena ryzyka w procesie kredytowym
Udzielanie produktów kredytowych realizowane jest zgodnie z metodykami kredytowania właściwymi dla danego banku,
a w jego ramach – segmentu klienta i rodzaju produktu. Proces nadawania ratingu wewnętrznego w obu bankach stanowi
istotny element oceny ryzyka kredytowego klienta i transakcji, stanowiąc ważny etap w procesie podejmowania decyzji
kredytowej zarówno o udzieleniu, jak i zmianie warunków kredytu oraz w procesie monitorowania jakości portfela kredytowego.
Każdy z banków wypracował własne modele, stosowane w procesie oceny zdolności kredytowej klientów, poprzedzającej
wydanie decyzji o udzieleniu produktu kredytowego. Modele bazują zarówno na informacjach zewnętrznych, jak
i wewnętrznych. Udzielanie produktów kredytowych przebiega zgodnie z obowiązującymi w bankach procedurami
operacyjnymi wskazującymi właściwe czynności wykonywane w procesie kredytowym, odpowiedzialne za nie jednostki oraz
wykorzystywane narzędzia.
Decyzje kredytowe zapadają zgodnie z obowiązującym systemem podejmowania decyzji kredytowych (szczeble kompetencyjne
dopasowane do poziomu ryzyka związanego z klientem oraz transakcją).
W celu regularnej oceny podejmowanego ryzyka kredytowego oraz mitygowania ewentualnych strat na ekspozycjach
kredytowych, w okresie kredytowania monitoruje się sytuację klienta poprzez identyfikację sygnałów wczesnego ostrzegania
oraz okresowe indywidualne przeglądy ekspozycji kredytowych.
W celu minimalizacji ryzyka kredytowego ustanawia się zabezpieczenia odpowiednie do ponoszonego ryzyka kredytowego,
mając na uwadze poziom stopy odzysku z danego rodzaju zabezpieczenia. Ustanowienie zabezpieczenia nie zwalnia
z obowiązku badania zdolności kredytowej klienta.
Zabezpieczenie kredytu ma na celu zapewnienie zwrotu udzielonego kredytu wraz z należnymi odsetkami i kosztami, jeśli
kredytobiorca nie ureguluje należności w terminach ustalonych umową kredytową, a działania restrukturyzacyjne nie przyniosą
oczekiwanych efektów. Do akceptowanych zabezpieczeń należą m. in.: gwarancje, poręczenia, blokady, zastawy rejestrowe,
przewłaszczenia, cesje wierzytelności, cesje z ubezpieczenia kredytu, weksle, hipoteki, pełnomocnictwa do rachunku
bankowego i kaucje (jako szczególne formy zabezpieczeń). Przedmioty zabezpieczeń są weryfikowane w procesie kredytowym
pod kątem prawnej możliwości skutecznego zabezpieczenia oraz ocenia się ich wartość rynkową, jak również wartość możliwą
do odzyskania w ewentualnym procesie egzekucji.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
65
Efekt finansowy ustanowionych zabezpieczeń dla portfela ekspozycji ocenianych indywidualnie z rozpoznaną utratą wartości na
31 grudnia 2020 roku wynosi 2 658 mln zł (na 31 grudnia 2019 roku: 2 902 mln zł). Jest to kwota, o którą poziom wymaganych
odpisów z tytułu utraty wartości dla tego portfela byłby wyższy, gdyby przy ich szacowaniu nie zostały uwzględnione
zdyskontowane przepływy pieniężne uzyskane z zabezpieczeń.
W związku z pandemią COVID-19 i podwyższonym ryzykiem kredytowym banki wdrożyły w 2020 roku ograniczenia w akceptacji
nowych zaangażowań oraz ścisły monitoring potencjalnie zagrożonych ekspozycji. Ograniczenia nowej sprzedaży dotyczą m.in.
wybranych branż czy krajów szczególnie narażonych na negatywne skutki ekonomiczne pandemii.
Scoring i rating kredytowy
Skala ratingowa jest zróżnicowana w zależności od banku, segmentu klienta oraz rodzaju transakcji. W poniższych tabelach
zaprezentowano jakość portfeli kredytowych dla ekspozycji objętych wewnętrznymi modelami ratingowymi. Z uwagi na
odmienne modele ratingowe stosowane przez Pekao i Alior Bank dane zaprezentowano dla każdego z banków oddzielnie.
Pekao
Portfel klienta indywidualnego
(bez utraty wartości) objęty
modelem ratingowym – wartość
bilansowa brutto
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
i POCI
Razem
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
i POCI
Razem
Kredyty mieszkaniowe
zabezpieczone hipotecznie
53 574
7 715
-
61 289
52 685
5 337
-
58 022
Klasa 1 (0,00% <= PD < 0,06%)
10 325
378
-
10 703
10 583
6
-
10 589
Klasa 2 (0,06% <= PD < 0,19%)
5 054
296
-
5 350
5 354
8
-
5 362
Klasa 3 (0,19% <= PD < 0,35%)
25 829
3 438
-
29 267
24 723
2 278
-
27 001
Klasa 4 (0,35% <= PD < 0,73%)
11 274
1 761
-
13 035
10 600
1 270
-
11 870
Klasa 5 (0,73% <= PD < 3,50%)
787
1 013
-
1 800
989
880
-
1 869
Klasa 6 (3,50% <= PD < 14,00%)
188
420
-
608
244
421
-
665
Klasa 7 (14,00% <= PD < 100,00%)
117
409
-
526
192
474
-
666
Pożyczki gotówkowe
konsumenckie
9 021
2 054
-
11 075
10 187
1 730
-
11 917
Klasa 1 (0,00% <= PD < 0,09%)
832
136
-
968
746
131
-
877
Klasa 2 (0,09% <= PD < 0,18%)
1 630
141
-
1 771
1 551
186
-
1 737
Klasa 3 (0,18% <= PD < 0,39%)
2 779
151
-
2 930
2 746
211
-
2 957
Klasa 4 (0,39% <= PD < 0,90%)
2 252
232
-
2 484
2 627
144
-
2 771
Klasa 5 (0,90% <= PD < 2,60%)
1 107
464
-
1 571
1 714
158
-
1 872
Klasa 6 (2,60% <= PD < 9,00%)
318
396
-
714
626
327
-
953
Klasa 7 (9,00% <= PD < 30,00%)
85
292
-
377
156
306
-
462
Klasa 8 (30,00% <= PD < 100,00%)
18
242
-
260
21
267
-
288
Limity odnawialne
123
74
-
197
163
78
-
241
Klasa 1 (0,00% <= PD < 0,02%)
6
3
-
9
6
1
-
7
Klasa 2 (0,02% <= PD < 0,11%)
29
11
-
40
39
11
-
50
Klasa 3 (0,11% <= PD < 0,35%)
41
20
-
61
53
23
-
76
Klasa 4 (0,35% <= PD < 0,89%)
32
16
-
48
36
14
-
50
Klasa 5 (0,89% <= PD < 2,00%)
10
9
-
19
16
13
-
29
Klasa 6 (2,00% <= PD < 4,80%)
5
6
-
11
10
9
-
19
Klasa 7 (4,80% <= PD < 100,00%)
-
9
-
9
3
7
-
10
Razem segment klienta
indywidualnego
62 718
9 843
-
72 561
63 035
7 145
-
70 180
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
66
Portfel segmentu przedsiębiorstw
(bez utraty wartości) objęty
modelem ratingowym – wartość
bilansowa brutto
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
i POCI
Razem
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
i POCI
Razem
Klient korporacyjny
22 777
3 856
-
26 633
22 226
3 236
-
25 462
Klasa 1 (0,00% <= PD < 0,14%)
122
-
-
122
274
1
-
275
Klasa 2 (0,14% <= PD < 0,25%)
1 010
4
-
1 014
1 881
4
-
1 885
Klasa 3 (0,25% <= PD < 0,42%)
2 518
5
-
2 523
3 964
162
-
4 126
Klasa 4 (0,42% <= PD < 0,77%)
5 847
64
-
5 911
6 078
130
-
6 208
Klasa 5 (0,77% <= PD < 1,42%)
5 556
735
-
6 291
4 813
270
-
5 083
Klasa 6 (1,42% <= PD < 2,85%)
2 468
578
-
3 046
3 178
540
-
3 718
Klasa 7 (2,85% <= PD < 6,00%)
3 970
802
-
4 772
566
218
-
784
Klasa 8 (6,00% <= PD < 12,00%)
1 264
1 517
-
2 781
1 331
1 685
-
3 016
Klasa 9 (12,00% <= PD < 100,00%)
22
151
-
173
141
226
-
367
Małe i średnie przedsiębiorstwa
(SME)
2 382
344
-
2 726
2 977
397
-
3 374
Klasa 1 (0,00% <= PD < 0,06%)
16
-
-
16
20
-
-
20
Klasa 2 (0,06% <= PD < 0,14%)
192
2
-
194
225
-
-
225
Klasa 3 (0,14% <= PD < 0,35%)
623
37
-
660
773
53
-
826
Klasa 4 (0,35% <= PD < 0,88%)
645
59
-
704
818
70
-
888
Klasa 5 (0,88% <= PD < 2,10%)
484
80
-
564
610
68
-
678
Klasa 6 (2,10% <= PD < 4,00%)
241
56
-
297
258
37
-
295
Klasa 7( 4,00% <= PD < 7,00%)
93
45
-
138
104
42
-
146
Klasa 8 (7,00% <= PD < 12,00%)
59
26
-
85
68
46
-
114
Klasa 9 (12,00% <= PD < 22,00%)
15
16
-
31
84
29
-
113
Klasa 10 (22,00% <= PD < 100,00%)
14
23
-
37
17
52
-
69
Razem segment przedsiębiorstw
25 159
4 200
-
29 359
25 203
3 633
-
28 836
Jednostki samorządu
terytorialnego (bez utraty wartości)
objęte modelem ratingowym –
wartość bilansowa brutto
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
i POCI
Razem
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
i POCI
Razem
Klasa 1 (0,00% <= PD < 0,04%)
6
-
-
6
19
-
-
19
Klasa 2 (0,04% <= PD < 0,06%)
223
-
-
223
241
-
-
241
Klasa 3 (0,06% <= PD < 0,13%)
84
-
-
84
136
-
-
136
Klasa 4 (0,13% <= PD < 0,27%)
377
-
-
377
508
-
-
508
Klasa 5 (0,27% <= PD < 0,50%)
319
-
-
319
337
-
-
337
Klasa 6 (0,50% <= PD < 0,80%)
466
-
-
466
582
-
-
582
Klasa 7 (0,80% <= PD < 1,60%)
130
-
-
130
103
-
-
103
Klasa 8 (1,60% <= PD < 100,00%)
-
-
-
-
6
-
-
6
Razem jednostki samorządu
terytorialnego
1 605
-
-
1 605
1 932
-
-
1 932
Portfel ekspozycji z tytułu
kredytowania specjalistycznego w
rozumieniu Rozporządzenia CRR –
bez utraty wartości – wg klas
nadzorczych – wartość bilansowa
brutto
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
i POCI
Razem
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
i POCI
Razem
Wysoka
449
-
-
449
655
-
-
655
Dobra
2 475
1 911
-
4 386
4 174
-
-
4 174
Zadowalająca
105
842
-
947
298
609
-
907
Słaba
-
-
-
-
-
55
-
55
Razem
3 029
2 753
-
5 782
5 127
664
-
5 791
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
67
Segment przedsiębiorstw objęty
modelem ratingowym
Pekao Banku Hipotecznego SA
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
i POCI
Razem
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
i POCI
Razem
Klasa 1
4
4
-
8
6
-
-
6
Klasa 2
12
9
-
21
23
4
-
27
Klasa 3
110
22
-
132
331
9
-
340
Klasa 4
283
188
-
471
381
15
-
396
Klasa 5
-
12
-
12
7
14
-
21
Razem
409
235
-
644
748
42
-
790
Portfel Pekao
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Wartość
bilansowa
brutto
Odpis
Wartość
bilansowa
netto
Wartość
bilansowa
brutto
Odpis
Wartość
bilansowa
netto
Ekspozycje bez rozpoznanej utraty wartości
140 153
(1 529)
138 624
137 985
(921)
137 064
Portfel objęty modelem ratingowym dla segmentu
klienta indywidualnego
72 561
(635)
71 926
70 180
(473)
69 707
Kredyty mieszkaniowe
61 289
(253)
61 036
58 022
(161)
57 861
Pożyczki gotówkowe (konsumenckie)
11 075
(378)
10 697
11 917
(308)
11 609
Limity odnawialne
197
(4)
193
241
(4)
237
Portfel objęty modelem ratingowym dla segmentu
przedsiębiorstw
29 359
(275)
29 084
28 836
(38)
28 798
Klienci korporacyjni
26 633
(213)
26 420
25 462
1
25 463
Małe i średnie przedsiębiorstwa (SME)
2 726
(62)
2 664
3 374
(39)
3 335
Portfel objęty modelem ratingowym dla segmentu
jednostek samorządu terytorialnego
1 605
-
1 605
1 932
3
1 935
Segment przedsiębiorstw objęty modelem
ratingowym Pekao Banku Hipotecznego SA
644
(4)
640
791
(3)
788
Ekspozycje z tytułu kredytowania specjalistycznego
5 782
(114)
5 668
5 791
(73)
5 718
Ekspozycje nieobjęte modelem ratingowym
30 202
(501)
29 701
30 455
(337)
30 118
Ekspozycje z rozpoznaną utratą wartości
8 516
(5 595)
2 921
8 083
(5 335)
2 748
Razem należności od klientów z tytułu kredytów
podlegające utracie wartości
1)
148 669
(7 124)
141 545
146 068
(6 256)
139 812
1)
Należności od klientów z tytułu kredytów wyceniane wg zamortyzowanego kosztu lub w wartości godziwej przez inne całkowite dochody.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
68
Alior Bank
Należności od klientów z tytułu
kredytów – nieprzeterminowane
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
i POCI
Razem
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
i POCI
Razem
Segment detaliczny
29 535
1 559
-
31 094
27 001
1 360
-
28 361
PD < 0,18%
3 364
22
-
3 386
5 002
11
-
5 013
0,18% <= PD < 0,28%
3 451
25
-
3 476
2 597
10
-
2 607
0,28% <= PD < 0,44%
3 049
24
-
3 073
2 397
8
-
2 405
0,44% <= PD <0,85%
5 080
62
-
5 142
4 605
52
-
4 657
0,85% <= PD <1,33%
2 927
71
-
2 998
3 063
96
-
3 159
1,33% <= PD <2,06%
3 197
151
-
3 348
3 201
165
-
3 366
2,06% <= PD <3,94%
4 993
391
-
5 384
2 693
193
-
2 886
3,94% <= PD <9,10%
2 114
277
-
2 391
2 414
314
-
2 728
PD => 9,1%
1 272
536
-
1 808
1 029
511
-
1 540
Brak scoringu
88
-
-
88
-
-
-
-
Segment biznesowy
13 936
3 802
-
17 738
16 241
2 577
-
18 818
PD< 0,28%
8
1
-
9
1
-
-
1
0,28% <= PD <0,44%
40
1
-
41
60
4
-
64
0,44% <= PD <0,85%
225
65
-
290
513
33
-
546
0,85% <= PD <1,33%
2 239
100
-
2 339
1 031
48
-
1 079
1,33% <= PD <2,06%
2 411
184
-
2 595
4 247
44
-
4 291
2,06% <= PD <3,94%
2 399
377
-
2 776
5 813
875
-
6 688
3,94% <= PD <9,1%
4 362
1 230
-
5 592
3 077
597
-
3 674
PD => 9,1%
2 026
1 844
-
3 870
1 497
957
-
2 454
Brak scoringu
226
-
226
2
19
21
Razem – należności od klientów
z tytułu kredytów –
nieprzeterminowane
43 471
5 361
-
48 832
43 242
3 937
-
47 179
Należności od klientów z tytułu kredytów – przeterminowane
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Koszyk 1 i Koszyk 2
2 948
3 595
Segment detaliczny
1 438
1 757
Segment biznesowy
1 510
1 838
Koszyk 3
2 409
2 416
Segment detaliczny
754
711
Segment biznesowy
1 655
1 705
POCI
520
663
Segment detaliczny
174
224
Segment biznesowy
346
439
Razem aktywa przeterminowane
5 877
6 674
7.5.1.3. Stosowanie udogodnień forbearance
Udogodnienia forbearance stosuje się, gdy istnieje zagrożenie realizacji warunków umowy przez klienta z powodu jego trudności
finansowych, w tym problemów z obsługą zadłużenia. W takiej sytuacji warunki umowy mogą być zmodyfikowane w celu
zapewnienia kredytobiorcy zdolności do obsługi zadłużenia. Modyfikacja warunków umowy może obejmować obniżenie
oprocentowania, rat kapitałowych, naliczonych odsetek, zmianę harmonogramu spłat kapitału lub odsetek.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
69
Grupa PZU określa listę udogodnień forbearance zawierającą w szczególności:
wydłużenie okresu kredytowania (w formie zawarcia aneksu do umowy) lub podpisanie umowy restrukturyzacyjnej
(w przypadku zadłużenia w całości przeterminowanego), co skutkuje zmniejszeniem raty kapitałowo-odsetkowej;
udzielenie karencji w spłacie;
zmiana warunków umowy pozwalająca na niższe niż umowne spłaty odsetek lub kapitału;
umowa podlegająca refinansowaniu.
Grupa PZU identyfikuje istotny wzrost ryzyka kredytowego aktywów, dla których zastosowano modyfikacje forbearance, na
potrzeby oceny utraty wartości zgodnie z MSSF9.
W przypadku udzielenia wakacji kredytowych lub innych działań łagodzących skutki pandemii COVID-19 Grupa PZU stosuje
podejście zgodne ze wskazówkami regulacyjnymi w tym zakresie i nie klasyfikuje takich pozycji automatycznie jako forborne.
Należności od klientów
z tytułu kredytów
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Ko-
szyk 1
Ko-
szyk 2
Koszyk 3
POCI
Ra-
zem
Ko-
szyk 1
Ko-
szyk 2
Koszyk 3
POCI
Ra-
zem
Analiza
indy-
widu-
alna
Analiza
gru-
powa
Analiza
indy-
widu-
alna
Analiza
gru-
powa
Wyceniane w zamortyzowanym
koszcie
Ekspozycje forborne brutto
1 153
1 385
1 965
1 031
2 054
7 588
396
796
1 352
701
2 232
5 477
Odpis z tytułu utraty wartości
(12)
(155)
(927)
(524)
(1 509)
(3 127)
(24)
(101)
(415)
(267)
(1 456)
(2 263)
Ekspozycje forborne netto
1 141
1 230
1 038
507
545
4 461
372
695
937
434
776
3 214
Wyceniane w wartości godziwej
przez wynik finansowy
X
X
X
X
X
1
X
X
X
X
X
1
Razem
1 141
1 230
1 038
507
545
4 462
372
695
937
434
776
3 215
Zmiana stanu wartości bilansowej netto ekspozycji
forborne
1 stycznia -
31 grudnia 2020
1 stycznia -
31 grudnia 2019
Bilans otwarcia
3 215
2 836
Wartość ekspozycji ujętych w okresie
3 090
1 282
Wartość ekspozycji wyłączonych w okresie
(702)
(456)
Zmiana odpisów aktualizujących
(761)
(136)
Inne zmiany
(380)
(311)
Razem należności netto
4 462
3 215
7.5.1.4. Ryzyko kredytowe związane z działalnością inwestycyjną
Zasady zarządzania ryzykiem kredytowym w Grupie PZU wynikającym z działalności inwestycyjnej reguluje szereg dokumentów
zatwierdzonych przez rady nadzorcze, zarządy i dedykowane komitety.
Zaangażowanie obarczone ryzykiem kredytowym wobec poszczególnych kontrahentów oraz emitentów podlega ograniczeniom
poprzez ustanawiane limity zaangażowania. Limity są ustanawiane przez dedykowane komitety na podstawie analiz ryzyk
związanych z danym zaangażowaniem, z uwzględnieniem sytuacji finansowej podmiotów lub grup podmiotów powiązanych
oraz wpływu tych zaangażowań na wystąpienie ryzyka koncentracji. Uzupełniającym czynnikiem mitygującym zidentyfikowane
ryzyko kredytowe i ryzyko koncentracji w działalności inwestycyjnej są ograniczenia jakościowe wobec zaangażowań
ustanawiane zgodnie z kompetencjami poszczególnych komitetów.
Limity odnoszą się do zaangażowania wobec pojedynczego podmiotu lub grupy podmiotów powiązanych (zarówno limity
kredytowe, jak i limity koncentracji). Wykorzystanie limitów w zakresie ryzyka kredytowego i ryzyka koncentracji podlega
raportowaniu i monitorowaniu. W przypadku przekroczenia przyznanego limitu podejmowane są odpowiednie działania
zdefiniowane w regulacjach wewnętrznych.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
70
W zakresie oceny ryzyka kredytowego danego podmiotu wyznacza się wewnętrzne ratingi kredytowe (podejście do wyznaczania
ratingu różni się w zależności od typu podmiotu). Ratingi są oparte na analizie ilościowej oraz jakościowej i stanowią jeden
z podstawowych elementów procesu ustanawiania limitów zaangażowania. Jakość kredytowa kontrahentów oraz emitentów
podlega cyklicznemu monitoringowi. Jednym z podstawowych elementów monitoringu jest okresowa aktualizacja ratingów
wewnętrznych.
Jednostki ds. ryzyka identyfikują, dokonują pomiaru i monitorują narażenie na ryzyko kredytowe i ryzyko koncentracji
związane z działalnością inwestycyjną, w szczególności opiniują wnioski o ustalenie limitów zaangażowania kierowane na
poszczególne komitety.
Informacje o jakości kredytowej aktywów związanych z działalnością inwestycyjną zaprezentowano w punkcie 38.
Ekspozycja na ryzyko kredytowe
W kolejnych tabelach zaprezentowano ekspozycję na ryzyko kredytowe aktywów obciążonych ryzykiem kredytowym
w poszczególnych kategoriach ratingów Fitch (w przypadku braku ratingu agencji Fitch zastosowano rating agencji
Standard&Poor’s lub EuroRating). Ekspozycję na ryzyko kredytowe wynikające z transakcji warunkowych przedstawiono jako
ekspozycję wobec emitenta papierów przyjętych jako zabezpieczenie.
W zestawieniu nie uwzględniono należności od klientów z tytułu kredytów oraz należności z tytułu umów ubezpieczeniowych.
Wynikało to ze znacznego rozproszenia tych portfeli aktywów, skutkującego m.in. znacznym udziałem należności od podmiotów
i osób fizycznych nie posiadających ratingów.
Aktywa obciążone ryzykiem kredytowym
na 31 grudnia 2020
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
POCI
Razem
Dłużne papiery wartościowe wyceniane w zamortyzowanym
koszcie – wartość bilansowa
57 800
71
-
-
57 871
- wartość bilansowa brutto
57 850
73
34
-
57 957
- od AAA do A
49 199
-
-
-
49 199
- od BBB do B
609
35
-
-
644
- brak ratingu
8 042
38
34
-
8 114
- odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych
(50)
(2)
(34)
-
(86)
Dłużne papiery wartościowe wyceniane w wartości godziwej
przez inne całkowite dochody – wartość bilansowa
63 387
256
-
-
63 643
- od AAA do A
47 181
-
-
-
47 181
- od BBB do B
5 495
55
-
-
5 550
- brak ratingu
10 711
201
-
-
10 912
- odpis z tytułu oczekiwanych strat
kredytowych
1)
(68)
(13)
-
-
(81)
Dłużne papiery wartościowe wyceniane w wartości godziwej
przez wynik finansowy – wartość bilansowa
X
X
X
X
3 566
- od AAA do A
X
X
X
X
1 999
- od BBB do B
X
X
X
X
161
- brak ratingu
X
X
X
X
220
- aktywa na ryzyko klienta
X
X
X
X
1 186
Lokaty terminowe w instytucjach kredytowych i transakcje z
przyrzeczeniem odsprzedaży – wartość bilansowa
5 609
-
-
-
5 609
- wartość bilansowa brutto
5 610
-
-
-
5 610
- od AAA do A
1 156
-
-
-
1 156
- od BBB do B
328
-
-
-
328
- brak ratingu
4 093
-
-
-
4 093
- aktywa na ryzyko klienta
33
-
-
-
33
- odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych
(1)
-
-
-
(1)
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
71
Aktywa obciążone ryzykiem kredytowym
na 31 grudnia 2020
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
POCI
Razem
Pożyczki – wartość bilansowa
3 311
73
-
-
3 384
- wartość bilansowa brutto
3 318
79
-
-
3 397
- od BBB do B
40
-
-
-
40
- brak ratingu
3 278
79
-
-
3 357
- odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych
(7)
(6)
-
-
(13)
Instrumenty pochodne
X
X
X
X
6 339
- od AAA do A
X
X
X
X
4 718
- od BBB do B
X
X
X
X
485
- brak ratingu
X
X
X
X
1 108
- aktywa na ryzyko klienta
X
X
X
X
28
Udział reasekuratorów w rezerwach szkodowych
X
X
X
X
1 176
- od AAA do A
X
X
X
X
1022
- od BBB do B
X
X
X
X
1
- brak ratingu
X
X
X
X
153
Należności z tytułu reasekuracji
X
X
X
X
55
- od AAA do A
X
X
X
X
35
- brak ratingu
X
X
X
X
20
Razem
130 107
400
-
-
141 643
Aktywa obciążone ryzykiem kredytowym
na 31 grudnia 2019
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
POCI
Razem
Dłużne papiery wartościowe wyceniane w zamortyzowanym
koszcie – wartość bilansowa
35 581
349
-
-
35 930
- wartość bilansowa brutto
35 614
368
34
-
36 016
- od AAA do A
29 402
-
-
-
29 402
- od BBB do B
994
36
-
-
1 030
- brak ratingu
5 218
332
34
-
5 584
- odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych
(33)
(19)
(34)
-
(86)
Dłużne papiery wartościowe wyceniane w wartości godziwej
przez inne całkowite dochody – wartość bilansowa
54 537
156
-
-
54 693
- od AAA do A
43 737
-
-
-
43 737
- od BBB do B
4 505
74
-
-
4 579
- brak ratingu
6 295
82
-
-
6 377
- odpis z tytułu oczekiwanych strat
kredytowych
1)
(41)
(2)
-
-
(43)
Dłużne papiery wartościowe wyceniane w wartości godziwej
przez wynik finansowy – wartość bilansowa
X
X
X
X
4 602
- od AAA do A
X
X
X
X
3 209
- od BBB do B
X
X
X
X
234
- brak ratingu
X
X
X
X
43
- aktywa na ryzyko klienta
X
X
X
X
1 116
Lokaty terminowe w instytucjach kredytowych i transakcje z
przyrzeczeniem odsprzedaży – wartość bilansowa
5 517
1
-
-
5 518
- wartość bilansowa brutto
5 519
1
-
-
5 520
- od AAA do A
1 481
1
-
-
1 482
- od BBB do B
451
-
-
-
451
- brak ratingu
3 538
-
-
-
3 538
- aktywa na ryzyko klienta
49
-
-
-
49
- odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych
(2)
-
-
-
(2)
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
72
Aktywa obciążone ryzykiem kredytowym
na 31 grudnia 2019
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
POCI
Razem
Pożyczki – wartość bilansowa
4 490
-
-
-
4 490
- wartość bilansowa brutto
4 517
-
-
-
4 517
- od BBB do B
699
-
-
-
699
- brak ratingu
3 818
-
-
-
3 818
- odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych
(27)
-
-
-
(27)
Instrumenty pochodne
X
X
X
X
3 107
- od AAA do A
X
X
X
X
2 019
- od BBB do B
X
X
X
X
374
- brak ratingu
X
X
X
X
671
- aktywa na ryzyko klienta
X
X
X
X
43
Udział reasekuratorów w rezerwach szkodowych
X
X
X
X
1 000
- od AAA do A
X
X
X
X
792
- od BBB do B
X
X
X
X
1
- brak ratingu
X
X
X
X
207
Należności z tytułu reasekuracji
X
X
X
X
58
- od AAA do A
X
X
X
X
39
- brak ratingu
X
X
X
X
19
Razem
100 125
506
-
-
109 398
1)
Odpis ujmuje się w kapitale z aktualizacji wyceny i nie pomniejsza on wartości bilansowej aktywów.
7.5.1.5. Ryzyko kredytowe reasekuratora w działalności ubezpieczeniowej
Grupa PZU zawiera umowy reasekuracyjne o charakterze nieproporcjonalnym oraz proporcjonalnym w celu ograniczenia
zobowiązań wynikających z podstawowej działalności. Reasekuracja jest obciążona ryzykiem kredytowym związanym
z ryzykiem niewykonania zobowiązania przez reasekuratora.
Jakość kredytową reasekuratorów ocenia się na podstawie danych rynkowych, danych pozyskanych ze źródeł zewnętrznych,
a także na podstawie modelu wewnętrznego. Model dzieli reasekuratorów na kilka klas, w zależności od poziomu szacowanego
ryzyka. Akceptuje się tylko podmioty o ryzyku niższym niż ustalony punkt odcięcia. Akceptacja nie jest automatyczna, a analizę
uzupełnia się o ocenę dokonaną przez brokerów reasekuracyjnych. W ramach monitoringu ryzyka kredytowego ww. ocenę
danego podmiotu aktualizuje się raz na kwartał.
W poniższych tabelach przedstawiono ryzyko kredytowe reasekuratorów, z którymi współpracowały spółki Grupy PZU.
Reasekurator
Udział reasekuratorów w rezerwach techniczno-
ubezpieczeniowych (netto) na 31 grudnia 2020
Rating A.M. Best wg stanu na
31 grudnia 2020
2)
Reasekurator 1
218
A+
Reasekurator 2
170
brak ratingu
Reasekurator 3
135
A+
Reasekurator 4
104
A++
Reasekurator 5
98
A+
Reasekurator 6
66
A+
Reasekurator 7
55
A+
Reasekurator 8
47
A+
Reasekurator 9
45
AA-
Reasekurator 10
44
AA-
Pozostali, w tym:
1)
1 119
Posiadający rating inwestycyjny
979
BBB- lub wyższy
Posiadający rating poniżej
inwestycyjnego lub bez ratingu
140
BB+ lub niższy, lub brak ratingu
Razem
2 101
1)
W pozycji „Pozostałe” wykazano udziały reasekuratorów w rezerwach techniczno-ubezpieczeniowych o mniejszej wartości bilansowej niż dla wymienionych
powyżej.
2)
W przypadku braku ratingu A.M. Best uwzględniono rating agencji Standard&Poor's.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
73
Reasekurator
Udział reasekuratorów w rezerwach techniczno-
ubezpieczeniowych (netto) na 31 grudnia 2019
Rating Standard&Poor's wg stanu na
31 grudnia 2019
2)
Reasekurator 1
213
A+
Reasekurator 2
189
brak ratingu
Reasekurator 3
93
AA-
Reasekurator 4
88
AA-
Reasekurator 5
59
AA+
Reasekurator 6
50
A+
Reasekurator 7
49
AA-
Reasekurator 8
47
A
Reasekurator 9
43
AA-
Reasekurator 10
42
AA-
Pozostali, w tym:
1)
983
Posiadający rating inwestycyjny
834
BBB- lub wyższy
Posiadający rating poniżej
inwestycyjnego lub bez ratingu
149
BB+ lub niższy, lub brak ratingu
Razem
1 856
1)
W pozycji „Pozostałe” wykazano udziały reasekuratorów w rezerwach techniczno-ubezpieczeniowych o mniejszej wartości bilansowej niż dla wymienionych
powyżej.
2)
W przypadku braku ratingu Standard&Poor's uwzględniono rating agencji A.M. Best.
Ryzyko kontrahenta związane z reasekuracją jest ograniczane poprzez współpracę Grupy PZU z wieloma reasekuratorami
o wiarygodnym ratingu kredytowym.
7.5.1.6. Koncentracja ryzyka w ryzyku kredytowym
Poniższa tabela prezentuje koncentrację branżową zaangażowań Grupy PZU według sekcji Polskiej Klasyfikacji Działalności
(PKD) uwzględniającą:
wartość zaangażowania w lokaty finansowe takie jak instrumenty kapitałowe, dłużne papiery wartościowe, udzielone
pożyczki, transakcje z przyrzeczeniem odsprzedaży, rachunki bankowe i depozyty terminowe;
sumy ubezpieczeniowe udzielonych gwarancji ubezpieczeniowych;
limity odpowiedzialności dla ubezpieczeń wierzytelności pieniężnych;
wartość kredytów (zaangażowanie bilansowe oraz pozabilansowe bez odsetek i pobranych opłat oraz uwzględniania
odpisów) pomniejszoną o wniesione kaucje pieniężne.
Segment branżowy
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Administracja publiczna i obrona narodowa
14,54%
30,54%
Działalność finansowa i ubezpieczeniowa
12,83%
9,81%
Przetwórstwo przemysłowe
16,09%
13,20%
Handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów samochodowych
12,70%
11,29%
Działalność związana z obsługą rynku nieruchomości
8,78%
8,07%
Budownictwo
5,89%
4,79%
Transport i gospodarka magazynowa
5,47%
4,62%
Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, parę wodną, gorącą
wodę
4,79%
4,50%
Informacja i komunikacja
2,59%
2,33%
Działalność profesjonalna, naukowa i techniczna
6,79%
2,56%
Górnictwo i wydobywanie
1,19%
1,01%
Pozostałe sektory
8,34%
7,28%
Razem
100,00%
100,00%
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
74
7.5.2. Ryzyko aktuarialne (ubezpieczenia majątkowe i osobowe oraz ubezpieczenia na życie)
Ryzyko aktuarialne to możliwość poniesienia straty lub niekorzystnej zmiany wartości zobowiązań, jakie mogą wynikać
z zawartych umów ubezpieczenia i umów gwarancji ubezpieczeniowych, w związku z niewłaściwymi założeniami dotyczącymi
wyceny składek i tworzenia rezerw techniczno-ubezpieczeniowych. Ryzyko aktuarialne obejmuje:
Ubezpieczenia
majątkowe
Ubezpieczenia
na życie
Ryzyko długowieczności - możliwość straty lub niekorzystnej zmiany wartości zobowiązań
ubezpieczeniowych, wynikające ze zmian w poziomie współczynnika umieralności, tendencji
współczynnika umieralności lub jego zmienności, w przypadku gdy spadek współczynnika umieralności
prowadzi do zwiększenia wartości zobowiązań ubezpieczeniowych.
X
X
Ryzyko związane z wysokością ponoszonych kosztów – możliwość straty lub niekorzystnej zmiany
wartości zobowiązań ubezpieczeniowych, wynikające ze zmian w poziomie wydatków ponoszonych
na obsługę umów ubezpieczenia lub umów reasekuracji, tendencji tych wydatków lub ich zmienności.
X
X
Ryzyko związane z rezygnacjami z umów - ryzyko straty lub niekorzystnej zmiany wartości zobowiązań
ubezpieczeniowych, wynikające ze zmian w poziomie współczynników rezygnacji z umów, zamykania,
odnawiania i wykupów polis lub zmienności tych współczynników.
X
X
Ryzyko katastroficzne - możliwość straty lub niekorzystnej zmiany wartości zobowiązań
ubezpieczeniowych, wynikające ze znacznej niepewności założeń dotyczących wyceny i tworzenia rezerw
techniczno-ubezpieczeniowych, związanych z ekstremalnymi lub wyjątkowymi zdarzeniami.
X
X
Ryzyko składki - możliwość nieodpowiedniego oszacowania stawek taryfowych i możliwości odchyleń
przypisu składek od oczekiwanego poziomu, wynikające ze zmienności w zakresie występowania,
częstości i skali ubezpieczanych zdarzeń.
X
nd.
Ryzyko rezerw - możliwość nieodpowiedniego oszacowania poziomu rezerw techniczno –
ubezpieczeniowych, jak również możliwości fluktuacji faktycznych szkód wokół ich średniej statystycznej
ze względu na stochastyczną naturę przyszłych wypłat odszkodowań.
X
nd.
Ryzyko rewizji wysokości rent - możliwość straty lub niekorzystnej zmiany wartości zobowiązań
ubezpieczeniowych, wynikające ze zmian w poziomie współczynników korygujących stosowanych do
rent, tendencji tych współczynników lub ich zmienności, w związku ze zmianami otoczenia prawnego lub
stanu zdrowia ubezpieczonej osoby.
X
nd.
Ryzyko śmiertelności - możliwość straty lub niekorzystnej zmiany wartości zobowiązań
ubezpieczeniowych, wynikające ze zmian poziomu, współczynnika umieralności, tendencji
współczynnika umieralności lub jego zmienności, w przypadku gdy wzrost współczynnika umieralności
prowadzi do zwiększenia wartości zobowiązań ubezpieczeniowych.
nd.
X
Ryzyko zachorowalności (niezdolności do pracy) - możliwość straty lub niekorzystnej zmiany wartości
zobowiązań ubezpieczeniowych, wynikające ze zmian w poziomie współczynników niezdolności do
pracy, chorobowości i zachorowalności, tendencji tych współczynników lub ich zmienności.
nd.
X
Grupa PZU zarządza ryzykiem aktuarialnym między innymi poprzez:
kalkulację i monitorowanie adekwatności rezerw techniczno-ubezpieczeniowych;
strategię taryfową oraz monitorowanie adekwatności składki;
underwriting;
reasekurację.
Kalkulacja i monitoring adekwatności rezerw techniczno-ubezpieczeniowych
Grupa PZU zarządza ryzykiem adekwatności rezerw techniczno-ubezpieczeniowych poprzez stosowanie odpowiedniej metodyki
ich obliczania i kontrolę procesów związanych z ustalaniem rezerw. Polityka tworzenia rezerw opiera się na:
ostrożnościowym podejściu do określania wielkości rezerw techniczno-ubezpieczeniowych;
zasadzie ciągłości, polegającej na niezmienności metodyki tworzenia rezerw techniczno-ubezpieczeniowych o ile tylko nie
wystąpią istotne okoliczności uzasadniające dokonanie zmian.
W przypadku ubezpieczeń majątkowych i osobowych poziom rezerw techniczno-ubezpieczeniowych oceniany jest raz
w miesiącu i w określonych okolicznościach (dokonanie wypłaty, pozyskanie nowych informacji od likwidatorów lub prawników)
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
75
aktualizuje się ich wysokość. Do analizy rezerw techniczno-ubezpieczeniowych wykorzystuje się zestawienia ich rozwoju oraz
wypłat w kolejnych latach. Wynikiem tej analizy jest ocena dokładności stosowanych metod aktuarialnych.
W przypadku ubezpieczeń na życie głównymi źródłami danych przy szacowaniu oczekiwanej częstości występowania świadczeń
są statystki publiczne (tablice trwania życia) publikowane przez wyspecjalizowane jednostki statystyczne oraz analizy danych
historycznych z portfeli ubezpieczeniowych. Okresowych analiz statystycznych częstości występowania świadczeń dokonuje się
na poziomie grup produktów, poszczególnych portfeli ubezpieczeniowych oraz odpowiednio zdefiniowanych homogenicznych
grup ryzyka. Przeprowadzane analizy dają możliwość określenia względnych częstości występowania zdarzeń w stosunku do
statystyk publicznych. Stosowanie odpowiednich metod statystycznych pozwala na określenie istotności wyznaczanych
statystyk. W miarę potrzeb, stosowane są odpowiednie narzuty bezpieczeństwa przy tworzeniu rezerw techniczno-
ubezpieczeniowych i wycenie ryzyka.
W Grupie PZU oszacowanie rezerw techniczno-ubezpieczeniowych przeprowadza się pod nadzorem głównych aktuariuszy.
Strategia taryfowa oraz monitoring adekwatności składki
Celem polityki taryfowej jest zagwarantowanie adekwatnego poziomu składki (tj. wystarczającego na pokrycie obecnych
i przyszłych zobowiązań, wynikających z zawartych polis oraz wydatków). Równolegle z opracowywaniem taryfy składek lub
zmian w taryfach wykonuje się symulacje dotyczące prognozowanego wpływu zmian na wynik w przyszłości. Ponadto regularnie
analizuje się adekwatność składek oraz rentowności portfeli dla poszczególnych ubezpieczeń na podstawie m.in. oceny wyniku
technicznego produktu za dany okres sprawozdawczy. Częstość analiz zależy od materialności produktu i możliwej fluktuacji
wyniku. W przypadku trwale niekorzystnego przebiegu ubezpieczenia podejmuje się działania dla przywrócenia określonego
poziomu rentowności, polegające np. na dostosowaniu taryfy składek, zmianie reguł underwritingowych, modyfikacji
kontraktów reasekuracyjnych lub na zmianie profilu ubezpieczanego ryzyka poprzez modyfikację ogólnych warunków
ubezpieczenia.
Underwriting
W przypadku klientów korporacyjnych obszar underwritingu funkcjonuje niezależnie od obszaru sprzedaży co oznacza, że
zasady oceny i akceptacji ryzyka oraz poziomy kompetencyjne kształtowane są w obszarze underwritingu. Proces sprzedaży
ubezpieczeń dla klientów korporacyjnych jest poprzedzony analizą i oceną ryzyka realizowaną przez zespoły sprzedażowe,
w ramach posiadanych kompetencji. Dla ryzyk niebędących w kompetencjach obszaru sprzedaży, decyzje underwritingowe
podejmowane są przez dedykowane do tego celu zespołu underwritingu.
Reasekuracja
Program reasekuracyjny Grupy PZU w ubezpieczeniach majątkowych i pozostałych osobowych pełni funkcję zabezpieczającą
jego podstawową działalność, ograniczając ryzyko wystąpienia zjawisk o charakterze katastroficznym, mogących w negatywny
sposób wpłynąć na pozycję finansową Grupy PZU. Zadanie to jest realizowane poprzez umowy obligatoryjne wraz
z uzupełniającą je reasekuracją fakultatywną.
Grupa PZU ogranicza swoje ryzyko m.in. poprzez:
nieproporcjonalną umowę nadwyżki szkód chroniącą portfele przed szkodami o charakterze katastroficznym (np. powódź,
huragan);
nieproporcjonalne umowy nadwyżki szkód chroniące między innymi portfele ubezpieczeń majątkowych, technicznych,
morskich, transportowych i lotniczych, OC (w tym OC z ubezpieczeń komunikacyjnych) przed skutkami dużych
pojedynczych szkód;
proporcjonalną umowę chroniącą portfel ubezpieczeń finansowych.
Optymalizacja programu reasekuracyjnego w zakresie ochrony przed szkodami o charakterze katastroficznym bazuje na
wynikach wewnętrznych analiz oraz wykorzystuje modele firm zewnętrznych.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
76
7.5.2.1. Stopień narażenia na ryzyko aktuarialne - ubezpieczenia majątkowe i osobowe
Podstawowe wskaźniki kosztów w ubezpieczeniach majątkowych i
osobowych
1 stycznia –
31 grudnia 2020
1 stycznia –
31 grudnia 2019
Wskaźnik wydatków
26,27%
25,80%
Wskaźnik szkodowości na udziale własnym
61,31%
62,10%
Wskaźnik zatrzymania składki przez reasekuratora
6,78%
6,53%
Wskaźnik mieszany
87,58%
87,90%
Wskaźnik wydatków to stosunek sumy kosztów akwizycji, kosztów administracyjnych oraz prowizji reasekuracyjnych i udziału
w zyskach reasekuratorów do składek zarobionych netto.
Wskaźnik szkodowości na udziale własnym to stosunek odszkodowań oraz zmiany stanu rezerw techniczno-ubezpieczeniowych
netto do składek zarobionych netto.
Wskaźnik zatrzymania składki przez reasekuratora to procentowy udział reasekuratora w składkach ubezpieczeniowych
przypisanych brutto.
Wskaźnik mieszany to stosunek sumy kosztów akwizycji, kosztów administracyjnych, prowizji reasekuracyjnych i udziału
w zyskach reasekuratorów, odszkodowań oraz zmiany stanu rezerw techniczno-ubezpieczeniowych netto do składek
zarobionych netto.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
77
Poniższe tabele prezentują rozwój rezerw techniczno-ubezpieczeniowych oraz wypłaty w kolejnych okresach sprawozdawczych.
Rozwój szkód w ubezpieczeniach bezpośrednich majątkowych i osobowych brutto
(wg okresu sprawozdawczego)
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
Rezerwa na koniec okresu sprawozdawczego
9 870
10 989
11 783
13 312
13 163
13 181
13 990
14 975
15 627
16 540
Rezerwa oraz łączne wypłaty odszkodowań (od zakończenia pierwszego okresu sprawozdawczego do
końca bieżącego okresu sprawozdawczego z pominięciem wypłat dokonanych przed końcem
pierwszego okresu sprawozdawczego):
- wyliczone 1 rok później
10 298
11 286
12 241
13 032
12 908
13 353
14 251
14 929
15 833
- wyliczone 2 lata później
10 753
11 958
12 180
12 719
12 922
13 500
14 281
15 008
- wyliczone 3 lata później
11 590
11 973
12 080
12 822
13 135
13 518
14 438
- wyliczone 4 lata później
11 738
11 910
12 172
13 089
13 183
13 686
- wyliczone 5 lat później
11 702
12 067
12 439
13 172
13 353
- wyliczone 6 lat później
11 871
12 340
12 536
13 356
- wyliczone 7 lat później
12 184
12 421
12 713
- wyliczone 8 lat później
12 282
12 598
- wyliczone 9 lat później
12 442
Suma rezerwy oraz łącznych wypłat odszkodowań (od zakończenia pierwszego okresu
sprawozdawczego do końca bieżącego okresu sprawozdawczego z pominięciem wypłat dokonanych
przed końcem pierwszego okresu sprawozdawczego)
12 442
12 598
12 713
13 356
13 353
13 686
14 438
15 008
15 833
Łączne wypłaty odszkodowań (od zakończenia pierwszego okresu sprawozdawczego do końca
bieżącego okresu sprawozdawczego z pominięciem wypłat dokonanych przed końcem pierwszego
okresu sprawozdawczego)
7 584
7 422
7 130
7 119
6 512
5 986
5 463
4 435
2 843
Rezerwa wykazana w sprawozdaniu z sytuacji finansowej
4 858
5 176
5 583
6 237
6 841
7 700
8 975
10 573
12 990
Różnica pomiędzy rezerwą na koniec pierwszego roku a rezerwą oszacowaną na koniec okresu
sprawozdawczego (ang. run-off result)
(2 572)
(1 609)
(930)
(44)
(190)
(505)
(448)
(33)
(206)
Powyższa różnica jako procent rezerwy na koniec pierwszego roku
-26%
-15%
-8%
0%
-1%
-4%
-3%
0%
-1%
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
78
Rozwój szkód w ubezpieczeniach bezpośrednich majątkowych i osobowych na udziale własnym
(wg okresu sprawozdawczego)
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
Rezerwa na koniec okresu sprawozdawczego
9 305
10 413
11 453
12 814
12 653
12 559
12 880
13 484
13 933
14 545
Rezerwa oraz łączne wypłaty odszkodowań (od zakończenia pierwszego okresu sprawozdawczego do
końca bieżącego okresu sprawozdawczego z pominięciem wypłat dokonanych przed końcem
pierwszego okresu sprawozdawczego):
- wyliczone 1 rok później
9 731
10 722
11 787
12 525
12 355
12 576
13 066
13 362
13 952
- wyliczone 2 lata później
10 185
11 282
11 704
12 201
12 278
12 664
13 005
13 393
- wyliczone 3 lata później
10 947
11 278
11 599
12 224
12 473
12 615
13 112
- wyliczone 4 lata później
11 071
11 215
11 642
12 481
12 463
12 758
- wyliczone 5 lat później
11 047
11 326
11 891
12 515
12 623
- wyliczone 6 lat później
11 167
11 581
11 938
12 689
- wyliczone 7 lat później
11 449
11 624
12 109
- wyliczone 8 lat później
11 512
11 794
- wyliczone 9 lat później
11 664
Suma rezerwy oraz łącznych wypłat odszkodowań (od zakończenia pierwszego okresu
sprawozdawczego do końca bieżącego okresu sprawozdawczego z pominięciem wypłat dokonanych
przed końcem pierwszego okresu sprawozdawczego)
11 664
11 794
12 109
12 689
12 623
12 758
13 112
13 393
13 952
Łączne wypłaty odszkodowań (od zakończenia pierwszego okresu sprawozdawczego do końca
bieżącego okresu sprawozdawczego z pominięciem wypłat dokonanych przed końcem pierwszego
okresu sprawozdawczego)
7 030
6 892
6 852
6 789
6 170
5 547
4 856
3 650
2 396
Rezerwa wykazana w sprawozdaniu z sytuacji finansowej
4 634
4 902
5 257
5 900
6 453
7 211
8 256
9 743
11 556
Różnica pomiędzy rezerwą na koniec pierwszego roku a rezerwą oszacowaną na koniec okresu
sprawozdawczego (ang. run-off result)
(2 359)
(1 381)
(656)
125
30
(199)
(232)
91
(19)
Powyższa różnica jako procent rezerwy na koniec pierwszego roku
-25%
-13%
-6%
1%
0%
-2%
-2%
1%
0%
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
79
Główną część portfela Grupy PZU stanowią ubezpieczenia komunikacyjne – autocasco oraz OC posiadaczy pojazdów
mechanicznych. Oba rodzaje ubezpieczeń zawierane są na ogół na rok, w trakcie którego szkoda musi zaistnieć, aby została
wypłacona. W przypadku ubezpieczenia autocasco czas na zgłoszenie szkody jest krótki i nie jest źródłem niepewności. Inaczej
jest w przypadku ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, gdzie czas na zgłoszenie szkody może wynosić aż 30
lat. Wysokość szkód majątkowych jest w szczególności wrażliwa na ilość zgłaszanych roszczeń sądowych oraz zapadające
w poszczególnych sprawach wyroki sądowe. W przypadku umów ubezpieczeń OC pojawiają się nowe typy szkód oraz
dodatkowe roszczenia ujawniane ze znacznym opóźnieniem, co istotnie komplikuje proces szacowania rezerw techniczno-
ubezpieczeniowych.
Koncentracja ryzyka w ubezpieczeniach majątkowych i osobowych
W ramach ryzyka aktuarialnego, Grupa PZU identyfikuje ryzyko koncentracji w odniesieniu do możliwych szkód spowodowanych
przez zdarzenia katastroficzne, w szczególności takich jak powodzie i huragany. Poniższa tabela przedstawia sumy ubezpieczeń
w zadanych przedziałach w podziale na poszczególne województwa (dla działalności na terenie Polski) oraz kraje (dla
działalności zagranicznej). W kontekście ekspozycji na ryzyko powodzi i huraganu, system zarządzania ryzykiem funkcjonujący
w Grupie PZU zapewnia jej cykliczny monitoring, a stosowany program reasekuracji pozwala na istotną redukcję wielkości
potencjalnej szkody katastroficznej na udziale własnym.
Narażenie na
szkody
katastroficzne w
ubezpieczeniach
majątkowych
Suma ubezpieczenia (w mln zł)
31 grudnia 2020
Suma ubezpieczenia (w mln zł)
31 grudnia 2019
0-
0,2
0,2 -
0,5
0,5 -
2
2 –
10
10 -
50
pow.
50
Suma
0-
0,2
0,2 -
0,5
0,5 -
2
2 –
10
10 -
50
pow.
50
Suma
dolnośląskie
0,9%
1,3%
1,2%
0,5%
0,4%
1,7%
6,0%
1,1%
1,5%
1,2%
0,6%
0,4%
2,1%
6,9%
kujawsko -
pomorskie
0,5%
0,6%
0,5%
0,3%
0,3%
1,1%
3,3%
0,6%
0,7%
0,5%
0,4%
0,3%
1,4%
3,9%
lubelskie
0,5%
0,6%
0,2%
0,1%
0,1%
1,6%
3,1%
0,6%
0,6%
0,3%
0,2%
0,1%
1,8%
3,6%
lubuskie
0,2%
0,3%
0,2%
0,1%
0,1%
0,5%
1,4%
0,3%
0,3%
0,2%
0,2%
0,1%
0,4%
1,5%
łódzkie
0,6%
0,9%
0,6%
0,3%
0,2%
5,3%
7,9%
0,7%
1,0%
0,7%
0,3%
0,3%
4,9%
7,9%
małopolskie
0,7%
1,4%
0,8%
0,4%
0,4%
1,4%
5,1%
0,8%
1,6%
0,9%
0,5%
0,4%
1,7%
5,9%
mazowieckie
1,5%
2,4%
2,0%
0,8%
0,9%
9,4%
17,0%
1,7%
2,5%
2,1%
0,9%
1,0%
9,6%
17,8%
opolskie
0,2%
0,4%
0,3%
0,1%
0,1%
1,4%
2,5%
0,3%
0,4%
0,3%
0,1%
0,1%
1,2%
2,4%
podkarpackie
0,5%
0,8%
0,3%
0,2%
0,2%
1,3%
3,3%
0,6%
0,8%
0,3%
0,2%
0,2%
0,8%
2,9%
podlaskie
0,3%
0,4%
0,3%
0,1%
0,2%
0,5%
1,8%
0,3%
0,4%
0,3%
0,2%
0,1%
0,3%
1,6%
pomorskie
0,5%
0,9%
0,8%
0,4%
0,5%
6,0%
9,1%
0,6%
0,9%
0,8%
0,5%
0,5%
3,8%
7,1%
śląskie
1,0%
1,4%
0,9%
0,5%
0,3%
4,3%
8,4%
1,2%
1,5%
0,9%
0,5%
0,3%
3,3%
7,7%
świętokrzyskie
0,3%
0,4%
0,2%
0,1%
0,1%
1,1%
2,2%
0,4%
0,5%
0,2%
0,1%
0,1%
0,8%
2,1%
warmińsko-
mazurskie
0,3%
0,4%
0,3%
0,2%
0,1%
1,2%
2,5%
0,4%
0,4%
0,3%
0,2%
0,1%
0,6%
2,0%
wielkopolskie
1,0%
1,6%
1,2%
0,6%
0,5%
2,0%
6,9%
1,1%
1,6%
1,3%
0,7%
0,6%
3,0%
8,3%
zachodnio-
pomorskie
0,3%
0,4%
0,4%
0,3%
0,3%
5,2%
6,9%
0,3%
0,4%
0,4%
0,4%
0,4%
2,8%
4,7%
Litwa i Estonia
0,6%
1,7%
2,5%
0,8%
1,0%
2,1%
8,7%
0,8%
1,8%
2,5%
0,9%
1,2%
2,2%
9,4%
Łotwa
0,1%
0,6%
0,8%
0,4%
0,4%
0,5%
2,8%
0,1%
0,6%
0,8%
0,4%
0,4%
0,8%
3,1%
Ukraina
0,0%
0,0%
0,0%
0,1%
0,1%
0,5%
0,7%
0,1%
0,0%
0,1%
0,1%
0,1%
0,6%
1,0%
Norwegia
0,0%
0,0%
0,0%
0,0%
0,0%
0,4%
0,4%
0,0%
0,0%
0,0%
0,0%
0,0%
0,2%
0,2%
Razem
10,0%
16,5%
13,5%
6,3%
6,2%
47,5%
100,0%
12,0%
17,5%
14,1%
7,4%
6,7%
42,3%
100,0%
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
80
Skapitalizowana wartość rent
Poniższe wyniki nie uwzględniają wpływu zmian wyceny lokat uwzględnianych przy wyliczaniu wartości rezerwy.
Wpływ zmiany założeń dla rezerwy na skapitalizowaną wartość
rent w ubezpieczeniach majątkowych i osobowych na wynik
finansowy netto i kapitały własne
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Brutto
na udziale
własnym
brutto
na udziale
własnym
Stopa techniczna – podwyższenie o 0,5 p.p.
457
427
441
416
Stopa techniczna – obniżenie o 1,0 p.p.
(1 180)
(1 104)
(1 141)
(1 080)
Śmiertelność 110% założonej
134
129
134
128
Śmiertelność 90% założonej
(151)
(143)
(149)
(143)
7.5.2.2. Stopień narażenia na ryzyko ubezpieczeniowe - ubezpieczenia na życie
Grupa PZU nie zaprezentowała informacji dotyczących rozwoju szkód w ubezpieczeniach na życie, ze względu na fakt, że
niepewność kwot i okresu wypłaty odszkodowań zwykle ustępuje w ciągu jednego roku.
Koncentracja ryzyka związana jest z koncentracją umów lub sum ubezpieczenia. W przypadku tradycyjnych ubezpieczeń
indywidualnych, gdzie ryzyko koncentracji związane jest z możliwością wystąpienia zdarzenia ubezpieczeniowego lub
z potencjalną wysokością wypłat z tytułu pojedynczego zdarzenia, ryzyko ocenia się w sposób indywidualny. Ocena obejmuje
zarówno ryzyko medyczne, jak też – w uzasadnionych przypadkach – finansowe. Dzięki temu dokonywana jest selekcja ryzyk
(ocena osoby przystępującej do umowy ubezpieczenia) oraz określenie maksymalnego poziomu akceptowalnego ryzyka.
W ubezpieczeniach grupowych wystąpienie ryzyka koncentracji jest ograniczone poprzez wielkość portfela umów. Pozwala to
zmniejszyć poziom zaburzeń wynikających z losowości przebiegów ubezpieczeń. Ponadto istotnym czynnikiem zmniejszającym
ryzyko związane z koncentracją jest forma umowy zbiorowej, w ramach której wszyscy członkowie grupy mają tę samą sumę
ubezpieczenia oraz zakres gwarantowanej ochrony. Tym samym zjawisko koncentracji niektórych ryzyk w ramach portfela
umów nie występuje.
W przypadku umów ubezpieczeń grupowych, gdzie dopuszcza się możliwość kształtowania zakresu ochrony ubezpieczeniowej
na poziomie poszczególnych umów grupowych, stosowana jest uproszczona ocena ryzyka. Prowadzi się ją na podstawie
informacji o branży zawodowej danego zakładu pracy przy założeniu odpowiednich limitów uczestnictwa osób ubezpieczonych
w stosunku do osób zatrudnionych w zakładzie pracy. Stosowane w tych przypadkach składki ubezpieczeniowe i odpowiednie
narzuty wynikają z prowadzonych analiz statystycznych częstości występowania świadczeń na poziomie zdefiniowanych
homogenicznych grup ryzyka, z uwzględnieniem względnych częstości występowania zdarzeń w stosunku do statystyk
publicznych.
Należy również zaznaczyć, że dla większości umów wielkość świadczenia jest ściśle zdefiniowana w umowie ubezpieczenia.
W porównaniu do typowych umów ubezpieczeń majątkowych i osobowych zmniejsza się ryzyko koncentracji, polegające na
stosunkowo rzadkim występowaniu pojedynczych zdarzeń o znacznej wysokości wypłat.
Ubezpieczenia rentowe w ubezpieczeniach na życie
Wpływ zmiany założeń dla rezerw w ubezpieczeniach rentowych w ubezpieczeniach na
życie na wynik finansowy netto i kapitały własne
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Stopa techniczna - obniżenie o 1,0 p.p.
(20)
(22)
Śmiertelność 90% założonej
(9)
(10)
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
81
Ubezpieczenia na życie z wyłączeniem ubezpieczeń rentowych
Wpływ zmiany założeń dla rezerw w ubezpieczeniach na życie z wyłączeniem rezerw
w ubezpieczeniach rentowych na wynik finansowy netto i kapitały własne
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Stopa techniczna - obniżenie o 1,0 p.p.
(2 491)
(1 976)
Śmiertelność 110% założonej
(896)
(850)
Zachorowalność i wypadkowość – 110% założonej
(205)
(138)
Wpływ rezygnacji klientów w ubezpieczeniach na życie
W wyliczeniach matematycznych rezerw techniczno-ubezpieczeniowych w ubezpieczeniach na życie nie uwzględnia się ryzyka
rezygnacji ubezpieczonych. Poniżej zaprezentowano wpływ hipotetycznej rezygnacji 10% wszystkich klientów
w ubezpieczeniach na życie.
Pozycja sprawozdania finansowego
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Zmiana stanu rezerw techniczno-ubezpieczeniowych
2 213
2 186
Odszkodowania i świadczenia wypłacone
(860)
(835)
Zmiana stanu odroczonych kosztów akwizycji
(11)
(12)
Wynik finansowy brutto
1 342
1 339
Wynik finansowy netto i kapitały własne
1 087
1 085
7.5.3. Ryzyko rynkowe
Ryzyko rynkowe to ryzyko straty lub niekorzystnej zmiany sytuacji finansowej wynikające bezpośrednio lub pośrednio z wahań
poziomu i wahań zmienności rynkowych cen aktywów, spreadu kredytowego, wartości zobowiązań i instrumentów
finansowych.
Ryzyko rynkowe w Grupie PZU obejmuje:
ryzyko cen akcji – możliwość poniesienia straty na skutek zmiany wartości aktywów, zobowiązań i instrumentów
finansowych w wyniku zmian rynkowych cen akcji lub wahań zmienności rynkowych cen akcji;
ryzyko cen udziałów i akcji nienotowanych – możliwość poniesienia straty na skutek zmian wycen akcji nienotowanych
i udziałów;
ryzyko cen nieruchomości – możliwość poniesienia straty na skutek zmian wartości aktywów, zobowiązań i instrumentów
finansowych w wyniku zmian rynkowych cen nieruchomości lub wahań zmienności rynkowych cen nieruchomości;
ryzyko cen towarów
– możliwość poniesienia straty na skutek zmiany wartości aktywów, zobowiązań i instrumentów
finansowych w wyniku zmian rynkowych cen towarów lub wahań zmienności rynkowych cen towarów;
ryzyko inflacji – możliwość poniesienia straty związana z poziomem realizowanej inflacji, w szczególności inflacji cen
towarów i usług, a także oczekiwań dotyczących przyszłego poziomu inflacji, mających wpływ na wycenę aktywów
i zobowiązań;
ryzyko płynności – ryzyko niemożności zrealizowania lokat i innych aktywów bez wpływu na ich rynkowe ceny w celu
uregulowania swoich zobowiązań finansowych w momencie, gdy stają się one wymagalne;
ryzyko stopy procentowej – możliwość poniesienia straty na skutek zmiany wartości instrumentów finansowych lub innych
aktywów oraz zmiany wartości bieżącej prognozowanych przepływów ze zobowiązań w wyniku zmian w strukturze
terminowej rynkowych stóp procentowych lub wahań zmienności rynkowych stóp procentowych wolnych od ryzyka;
ryzyko bazowe – możliwość poniesienia straty na skutek zmiany wartości instrumentów finansowych lub aktywów oraz
zmiany wartości bieżącej prognozowanych przepływów ze zobowiązań, w wyniku zmian w strukturze terminowej spreadów
rynkowych stóp procentowych względem stóp wolnych od ryzyka lub wahań zmienności tych spreadów – z wyłączeniem
spreadów kredytowych;
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
82
ryzyko walutowe – możliwość poniesienia straty na skutek zmian wartości aktywów, zobowiązań i instrumentów
finansowych w wyniku zmian kursów wymiany walut lub wahań zmienności kursów wymiany walut;
ryzyko spreadu kredytowego – możliwość poniesienia straty z tytułu zmiany wartości aktywów, zobowiązań i instrumentów
finansowych spowodowanych zmianą poziomu spreadów kredytowych w odniesieniu do struktury terminowej stóp
procentowych dłużnych papierów wartościowych emitowanych przez Skarb Państwa lub wahania ich zmienności;
ryzyko koncentracji – możliwość poniesienia straty wynikającej z braku dywersyfikacji portfela aktywów lub z dużej
ekspozycji na ryzyko niewykonania zobowiązania przez pojedynczego emitenta papierów wartościowych lub grupę
powiązanych emitentów.
Ryzyko koncentracji aktywów oraz ryzyko spreadu kredytowego jest traktowane jako integralna część ryzyka rynkowego przy
pomiarze ryzyka na potrzeby profilu ryzyka, tolerancji na ryzyko i raportowaniu wskaźników ryzyka rynkowego. Jednak proces
zarządzania tymi ryzykami ma odmienną specyfikę niż proces zarządzania pozostałymi podkategoriami ryzyka rynkowego
i został opisany w punkcie 7.5.1.1 wraz z procesem zarządzania ryzykiem niewypłacalności kontrahenta.
Ryzyko rynkowe w Grupie PZU pochodzi z trzech głównych źródeł:
działalności związanej z dopasowaniem aktywów do zobowiązań (portfel ALM);
działalności związanej z aktywną alokacją, tj. wyznaczaniem optymalnej średnioterminowej struktury aktywów (portfele
AA);
działalności bankowej w Pekao i Alior Banku – generującej istotne narażenie na ryzyko stopy procentowej.
Działalność inwestycyjną w spółkach Grupy PZU reguluje szereg dokumentów zatwierdzonych przez rady nadzorcze, zarządy
i dedykowane komitety.
Jednostki ds. ryzyka współuczestniczą w identyfikacji ryzyk, dokonują ich pomiaru oraz monitorują i raportują o tych ryzykach.
Ryzyko rynkowe mierzy się przy wykorzystaniu modelu kalkulacji kapitału ekonomicznego ryzyka rynkowego w oparciu
o metodę wartości zagrożonej (VaR, ang. Value at Risk) lub formuły standardowej zgodnie z zasadami zdefiniowanymi przez
dyrektywę Wypłacalność II. W celu efektywnego zarządzania ryzykiem rynkowym ustala się limity w postaci kwoty kapitału
alokowanego na dane ryzyko rynkowe, jak również limity na poszczególne czynniki ryzyka rynkowego.
W Pekao funkcjonuje system zarządzania ryzykiem rynkowym, stanowiący strukturalno-organizacyjne i metodologiczne ramy,
mające na celu utrzymanie struktury bilansu i pozycji pozabilansowych w zgodzie z zakładanymi celami strategicznymi. Proces
zarządzania ryzykiem rynkowym oraz procedury go regulujące uwzględniają podział na księgę handlową i bankową.
Zarządzając ryzykiem rynkowym księgi handlowej Pekao dąży do optymalizowania wyników finansowych oraz zapewnienia
maksymalnie wysokiej jakości obsługi klientów banku w zakresie dostępu do rynku (market making) pozostając w ramach
limitów zatwierdzonych przez zarząd i radę nadzorczą.
Zarządzając ryzykiem stopy procentowej księgi bankowej Pekao kieruje się celem zabezpieczenia wartości ekonomicznej
kapitału oraz realizacji założonego wyniku odsetkowego w ramach przyjętych limitów.
W Alior Banku ekspozycja na ryzyko rynkowe i płynności jest ograniczana przez system limitów, okresowo aktualizowanych,
wprowadzanych uchwałą rady nadzorczej lub zarządu, obejmujących wszystkie miary ryzyka. W Alior Banku funkcjonują trzy
rodzaje limitów, różniące się zakresem oraz sposobem funkcjonowania – limity podstawowe, uzupełniające, limity stress-test.
Zarządzanie ryzykiem rynkowym skupia się na ograniczaniu potencjalnych niekorzystnych zmian wartości ekonomicznej
kapitału oraz optymalizowaniu wyniku finansowego.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
83
Ekspozycja na ryzyko rynkowe
Wartość bilansowa
Nota
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Aktywa na ryzyko
Grupy
Aktywa
na
ryzyko
klienta
Razem
Aktywa na ryzyko
Grupy
Aktywa
na
ryzyko
klienta
Razem
w tym
aktywa
banków
w tym
aktywa
banków
Aktywa finansowe i środki pieniężne
narażone na ryzyko stopy procentowej
343 532
298 283
1 221
344 753
309 124
267 846
1 167
310 291
Dłużne papiery wartościowe o stałym
oprocentowaniu
36
99 459
64 231
1 142
100 601
62 965
32 858
1 101
64 066
Dłużne papiery wartościowe o
zmiennym oprocentowaniu
36
24 436
22 633
43
24 479
31 144
29 494
15
31 159
Należności od klientów z tytułu
kredytów
34
197 288
197 288
-
197 288
194 868
194 868
-
194 868
Lokaty terminowe w instytucjach
kredytowych
36
919
516
33
952
1 405
599
49
1 454
Pożyczki
36
3 384
-
-
3 384
4 490
-
-
4 490
Środki pieniężne
39
7 936
7 040
3
7 939
7 786
6 759
2
7 788
Transakcje z przyrzeczeniem
odsprzedaży
36
4 657
1 127
-
4 657
4 064
897
-
4 064
Instrumenty pochodne
35
5 453
5 448
-
5 453
2 402
2 371
-
2 402
Aktywa finansowe narażone na inne
ryzyko cenowe
2 676
1 486
5 059
7 735
2 163
1 079
4 725
6 888
Instrumenty kapitałowe
36
1 818
636
5 031
6 849
1 501
486
4 682
6 183
Instrumenty pochodne
35
858
850
28
886
662
593
43
705
Razem
346 208
299 769
6 280
352 488
311 287
268 925
5 892
317 179
W tabeli poniżej zaprezentowano aktywa finansowe banków oraz na ryzyko klienta wg miejsca ujęcia w skonsolidowanym
sprawozdaniu finansowym:
Aktywa finansowe banków oraz aktywa finansowe na ryzyko
klienta
Nota
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Pekao i
Alior Bank
Aktywa
finansowe na
ryzyko klienta
Pekao i
Alior Bank
Aktywa
finansowe na
ryzyko klienta
Należności od klientów z tytułu kredytów
34
197 288
-
194 868
-
Pochodne instrumenty finansowe
6 298
28
2 964
43
Inwestycyjne (lokacyjne) aktywa finansowe
89 143
6 249
64 334
5 847
Wyceniane w zamortyzowanym koszcie
37 321
33
21 130
49
Dłużne papiery wartościowe
35 678
-
19 634
-
Rządowe
29 806
-
13 944
-
Krajowe
29 806
-
13 944
-
Oprocentowanie stałe
26 965
-
11 094
-
Oprocentowanie zmienne
2 841
-
2 850
-
Pozostałe
5 872
-
5 690
-
Oprocentowanie stałe
2 128
-
797
-
Oprocentowanie zmienne
3 744
-
4 893
-
Transakcje z przyrzeczeniem odsprzedaży
1 127
-
897
-
Lokaty terminowe w instytucjach kredytowych
516
33
599
49
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
84
Aktywa finansowe banków oraz aktywa finansowe na ryzyko
klienta
Nota
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Pekao i
Alior Bank
Aktywa
finansowe na
ryzyko klienta
Pekao i
Alior Bank
Aktywa
finansowe na
ryzyko klienta
Wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody
50 131
-
41 605
-
Instrumenty kapitałowe
396
-
276
-
Dłużne papiery wartościowe
49 735
-
41 329
-
Rządowe
37 248
-
26 960
-
Krajowe
37 248
-
26 960
-
Oprocentowanie stałe
29 254
-
14 525
-
Oprocentowanie zmienne
7 994
-
12 435
-
Pozostałe
12 487
-
14 369
-
Oprocentowanie stałe
4 764
-
6 186
-
Oprocentowanie zmienne
7 723
-
8 183
-
Wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy
1 691
6 216
1 599
5 798
Instrumenty kapitałowe
232
376
181
378
Jednostki uczestnictwa i certyfikaty inwestycyjne
8
4 655
29
4 304
Dłużne papiery wartościowe
1 451
1 185
1 389
1 116
Rządowe
1 415
1 145
1 226
1 101
Krajowe
1 415
1 139
1 226
1 096
Oprocentowanie stałe
1 117
1 136
247
1 096
Oprocentowanie zmienne
298
3
979
-
Zagraniczne
-
6
-
5
Oprocentowanie stałe
-
6
-
5
Pozostałe
36
40
163
15
Oprocentowanie stałe
3
-
9
-
Oprocentowanie zmienne
33
40
154
15
Środki pieniężne
7 040
3
6 759
2
Aktywa finansowe banków oraz aktywa finansowe na ryzyko
klienta, razem
299 769
6 280
268 925
5 892
W ramach swojej działalności lokacyjnej Grupa PZU wykorzystuje pochodne instrumenty finansowe jako narzędzia zmniejszania
ryzyka (z użyciem rachunkowości zabezpieczeń lub bez niej) oraz ułatwiające efektywne zarządzanie portfelem inwestycyjnym.
Zaangażowanie Grupy PZU w instrumenty pochodne zaprezentowano w punkcie 35.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
85
Zaangażowanie w dłużne papiery emitowane przez rządy inne niż RP
Wartość bilansowa dłużnych papierów wartościowych emitowanych przez rządy inne niż RP
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Litwa
910
756
Rumunia
221
134
Chorwacja
173
132
Łotwa
169
149
Węgry
144
57
Ukraina
132
130
Indonezja
129
86
Kolumbia
104
83
Rosja
100
70
Bułgaria
90
74
Brazylia
83
80
Panama
78
74
Meksyk
68
18
Kazachstan
62
41
Peru
58
46
Arabia Saudyjska
57
27
Republika Południowej Afryki
55
52
Urugwaj
55
50
Dominikana
53
56
Pozostałe
328
1)
328
2)
Razem
3 069
2 443
1)
Pozycja Pozostałe obejmuje obligacje 41 krajów, wobec których jednostkowe zaangażowanie bilansowe nie przekracza równowartości 50 mln zł.
2)
Pozycja Pozostałe obejmuje obligacje 40 krajów.
Zaangażowanie w dłużne papiery emitowane przez korporacje oraz jednostki samorządu terytorialnego
Wartość bilansowa dłużnych papierów wartościowych emitowanych przez korporacje,
jednostki samorządu terytorialnego oraz Narodowy Bank Polski
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Banki zagraniczne
7 069
4 717
Samorządy krajowe
5 859
6 199
Narodowy Bank Polski
2 275
4 815
Spółki Indeksu WIG - Energia
1 732
2 375
Spółki sektora energetyczno-paliwowego ( w tym: Spółki Indeksu WIG - Paliwa)
1 324
651
Usługi finansowe i ubezpieczeniowe
793
761
Transport i gospodarka magazynowa
603
615
Spółki Indeksu WIG - Banki
555
558
Przetwórstwo przemysłowe
482
1 163
Budownictwo i obsługa rynku nieruchomości
481
479
Usługi komunalne
382
410
Działalność związana z kulturą, rozrywką i rekreacją ( w tym: WIG | hotele i restauracje)
365
315
Informacja i telekomunikacja ( w tym: WIG | Telekomunikacja)
307
201
Górnictwo i wydobywanie (w tym: spółki indeksu WIG - Górnictwo)
252
353
Działalność profesjonalna, naukowa i techniczna
184
410
Pozostałe
92
147
Razem
22 755
24 169
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
86
7.5.3.1. Ryzyko stopy procentowej
W tabeli poniżej zaprezentowano test wrażliwości portfela instrumentów finansowych, dla których ryzyko ponosi Grupa PZU
(z wyjątkiem należności od klientów z tytułu kredytów i zobowiązań z tytułu depozytów).
Zmiana wartości portfela w wyniku zmiany
krzywej dochodowości o +/- 100 p.b. wg waluty
instrumentu
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
spadek
wzrost
spadek
wzrost
polski złoty
3 307
(3 163)
2 090
(1 982)
euro
34
(30)
16
(16)
dolar amerykański
183
(163)
127
(111)
pozostałe
(9)
8
(9)
8
Razem
3 515
(3 348)
2 224
(2 101)
Powyższe testy wrażliwości nie zawierają wpływu zmian stóp procentowych dla rezerw techniczno-ubezpieczeniowych
i zobowiązań z tytułu kontraktów inwestycyjnych. Analizę wpływu zmiany stopy technicznej na wycenę umów
ubezpieczeniowych zaprezentowano w punktach 7.5.2.1 i 7.5.2.2.
Istotny wpływ na poziom ekspozycji na ryzyko stopy procentowej i na wielkość realizowanego wyniku odsetkowego, za rok 2020,
miały cykl znaczących obniżek stóp procentowych NBP oraz zwiększenie płynności sektora bankowego, będące reakcją na
rozwijającą się pandemię COVID-19. W celu zabezpieczania rachunków bieżących oraz ochrony wyniku odsetkowego Grupa PZU
kontynuowała realizację strategii hedgingowej poprzez zawieranie transakcji IRS oraz zakup obligacji stałokuponowych.
W związku z uwzględnieniem występujących obecnie poziomów stóp procentowych w procesach biznesowych, w krótkim
horyzoncie ryzyko związane z niskimi stopami procentowymi w segmencie ubezpieczeniowym Grupy PZU nie jest uznawane za
istotne. Ryzyko jest na bieżąco monitorowane i analizowane pod kątem właściwego dostosowania struktury portfela lokat.
W poniższej tabeli przedstawiono kształtowanie się poziomu kontraktowej wrażliwości dochodu odsetkowego (NII) na zmianę
stóp procentowych o 100 p.b. oraz wrażliwości wartości ekonomicznej kapitału (EVE) banków Grupy PZU na zmianę stóp
procentowych o 200 p.b. Miara (NII) jest wykorzystywana w zarządzaniu ryzykiem stopy procentowej do ograniczenia
zmienności dochodu odsetkowego. Przez EVE rozumie się bieżącą wartość przyszłych przepływów pieniężnych, które będą
wygenerowane przez aktywa jednostki, pomniejszoną o bieżącą wartość przyszłych przepływów pieniężnych koniecznych do
uregulowania zobowiązań tej jednostki. W obu analizach zakładana jest natychmiastowa zmiana stóp rynkowych.
Oprocentowanie produktów bankowych zmienia się zgodnie z zapisami umownymi, przy czym w przypadku kontraktowej
wrażliwości NII, dla depozytów od klientów detalicznych, uwzględnia się ograniczenie spadku stóp minimalnie do zera, lecz nie
do wartości ujemnych, zaś dla wrażliwości EVE zerowe ograniczenie spadku oprocentowania obowiązuje dla wszystkich
pasywów. Ponadto dla wrażliwości EVE dla depozytów bieżących w złotych polskich stosowany jest model urealniający profil ich
przeszacowania.
Podmiot
Miara
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
spadek
wzrost
spadek
wzrost
Grupa Pekao
NII
-6,31%
1,99%
-6,98%
4,08%
EVE
2,76%
-7,10%
1,61%
-3,04%
Grupa Alior Banku
NII
-13,09%
1,84%
-9,30%
1)
3,14%
EVE
-0,14%
-1,03%
-1,70%
1,35%
1)
ze względu na przebudowę apetytu na ryzyko stopy procentowej we wrześniu 2020 dane sprowadzone do porównywalności
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
87
7.5.3.2. Ryzyko walutowe
Ekspozycja na ryzyko walutowe
Aktywa wg walut
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
PLN
EUR
USD
Pozosta
-łe
Razem
PLN
EUR
USD
Pozosta
-łe
Razem
Należności od klientów z tytułu
kredytów
163 264
28 498
1 617
3 909
1)
197 288
163 827
25 914
1 423
3 704
2)
194 868
Pochodne instrumenty finansowe
5 796
374
165
4
6 339
2 626
368
110
3
3 107
Inwestycyjne (lokacyjne) aktywa
finansowe
123 250
7 243
9 374
1 055
140 922
97 050
7 427
5 748
1 191
111 416
Wyceniane w zamortyzowanym
koszcie
65 120
1 271
205
268
66 864
43 587
1 643
278
430
45 938
Dłużne papiery wartościowe
57 056
695
5
115
57 871
34 837
969
1
123
35 930
Rządowe
50 374
138
5
115
50 632
28 975
88
1
123
29 187
Pozostałe
6 682
557
-
-
7 239
5 862
881
-
-
6 743
Transakcje z przyrzeczeniem
odsprzedaży
4 657
-
-
-
4 657
4 064
-
-
-
4 064
Lokaty terminowe w
instytucjach kredytowych
576
183
40
153
952
885
175
87
307
1 454
Pożyczki
2 831
393
160
-
3 384
3 801
499
190
-
4 490
Wyceniane w wartości godziwej
przez inne całkowite dochody
49 915
5 189
8 417
727
64 248
44 523
5 006
4 965
717
55 211
Instrumenty kapitałowe
569
36
-
-
605
504
14
-
-
518
Dłużne papiery wartościowe
49 346
5 153
8 417
727
63 643
44 019
4 992
4 965
717
54 693
Rządowe
38 884
3 749
5 617
-
48 250
30 774
3 600
3 099
3
37 476
Pozostałe
10 462
1 404
2 800
727
15 393
13 245
1 392
1 866
714
17 217
Wyceniane w wartości godziwej
przez wynik finansowy
8 215
783
752
60
9 810
8 940
778
505
44
10 267
Instrumenty kapitałowe
701
15
207
23
946
567
140
114
24
845
Jednostki uczestnictwa i
certyfikaty inwestycyjne
4 200
730
341
27
5 298
3 954
604
243
19
4 820
Dłużne papiery wartościowe
3 314
38
204
10
3 566
4 419
34
148
1
4 602
Rządowe
3 240
25
168
10
3 443
4 250
19
123
1
4 393
Pozostałe
74
13
36
-
123
169
15
25
-
209
Należności
5 044
1 006
102
94
6 246
4 125
1 404
110
98
5 737
Środki pieniężne i ekwiwalenty
środków pieniężnych
3 654
1 810
1 290
1 185
3)
7 939
4 973
1 542
482
791
4)
7 788
Aktywa, razem
301 008
38 931
12 548
6 247
358 734
272 601
36 655
7 873
5 787
322 916
1)
W tym 2 617 mln zł we frankach szwajcarskich i 611 mln zł w funtach brytyjskich.
2)
W tym 2 695 mln zł we frankach szwajcarskich i 533 mln zł w funtach brytyjskich.
3)
W tym 317 mln zł w funtach brytyjskich, 284 mln zł w koronach norweskich, 186 mln zł we frankach szwajcarskich, 82 mln zł w koronach szwedzkich, 68 mln w lejach
rumuńskich oraz 60 mln zł w koronach duńskich.
4)
W tym 310 mln zł w funtach brytyjskich, 144 mln zł we frankach szwajcarskich, 70 mln zł w koronach norweskich, 56 mln zł w koronach szwedzkich oraz 39 mln zł
w koronach duńskich.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
88
Zobowiązania wg walut
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
PLN
EUR
USD
Pozos-
tałe
Razem
PLN
EUR
USD
Pozos-
tałe
Razem
Zobowiązania podporządkowane
6 632
47
-
-
6 679
6 656
44
-
-
6 700
Zobowiązania z tytułu własnych
dłużnych papierów wartościowych
7 084
429
19
-
7 532
9 006
229
38
-
9 273
Zobowiązania wobec banków
5 392
4 171
18
170
1)
9 751
3 120
3 242
19
223
2)
6 604
Zobowiązania wobec klientów
z tytułu depozytów
203 273
22 631
12 802
3 269
3)
241 975
182 288
22 150
11 123
3 027
4)
218 588
Pochodne instrumenty finansowe
5 528
501
244
8
6 281
2 529
378
106
5
3 018
Inne zobowiązania
10 661
1 266
418
89
12 434
8 902
1 251
347
99
10 599
Zobowiązania wg walut, razem
238 570
29 045
13 501
3 536
284 652
212 501
27 294
11 633
3 354
254 782
1)
W tym 153 mln zł we frankach szwajcarskich.
2)
W tym 187 mln zł we frankach szwajcarskich.
3)
W tym 1 740 mln zł w funtach brytyjskich, 760 mln zł we frankach szwajcarskich, 236 mln zł w koronach norweskich, 134 mln zł w koronach szwedzkich, 108 mln zł
w dolarach kanadyjskich, 64 mln zł w dolarach australijskich, 47 mln zł w rublach rosyjskich, 32 mln zł w lejach rumuńskich, 30 mln zł w koronach czeskich oraz
26 mln zł w jenach japońskich.
4)
W tym 1 532 mln zł w funtach brytyjskich, 648 mln zł we frankach szwajcarskich, 234 mln zł w koronach norweskich, 147 mln zł w koronach szwedzkich, 86 mln zł
w dolarach kanadyjskich, 48 mln zł w koronach czeskich oraz 121 mln zł w jenach japońskich.
W celu zarządzania ryzykiem walutowym Grupa PZU wykorzystuje także instrumenty pochodne, co pozwala m. in. na zajęcie
wybranej ekspozycji rynkowej w sposób bardziej efektywny niż instrumenty kasowe.
Kolejna tabela prezentuje test wrażliwości portfela instrumentów finansowych Grupy PZU (z wyjątkiem należności od klientów
z tytułu kredytów i zobowiązań z tytułu depozytów), w odniesieniu do instrumentów finansowych, dla których ryzyko ponosi
Grupa PZU.
W skład aktywów finansowych narażonych na ryzyko kursów walutowych wchodzą inwestycyjne (lokacyjne) aktywa finansowe
Grupy PZU oraz pochodne instrumenty finansowe denominowane w walutach obcych.
Zmiana wartości portfela w wyniku zmiany kursu walut o
+/- 20%
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Spadek
wzrost
spadek
wzrost
EUR
(700)
724
(598)
643
USD
(74)
68
(51)
59
GBP
4
(4)
7
(7)
Pozostałe
(49)
50
(52)
52
Razem
(819)
838
(694)
747
7.5.3.3. Ryzyko cen akcji
Stopień narażenia na ryzyko
Wartość portfela kapitałowych instrumentów finansowych zaprezentowano w punkcie 36.2.
Analiza wrażliwości
W tabeli poniżej przedstawiono test wrażliwości portfela notowanych instrumentów kapitałowych Grupy PZU, dla których
ryzyko ponosi Grupa PZU.
Wpływ zmiany wyceny notowanych instrumentów kapitałowych na kapitał własny
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
wzrost wyceny notowanych instrumentów kapitałowych o 20%
122
112
spadek wyceny notowanych instrumentów kapitałowych o 20%
(122)
(112)
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
89
7.5.4. Ryzyko płynności
Ryzyko płynności finansowej to możliwość utraty zdolności do bieżącego regulowania zobowiązań Grupy PZU wobec jej
klientów lub kontrahentów. Celem zarządzania ryzykiem płynności finansowej jest zachowanie poziomu płynności
umożliwiającego bieżące regulowanie zobowiązań danego podmiotu. Ryzyko płynności jest zarządzane odrębnie dla części
ubezpieczeniowej oraz bankowej.
Identyfikacja ryzyka polega na analizie możliwości wystąpienia niekorzystnych zdarzeń, w szczególności:
niedoboru środków płynnych w stosunku do bieżących potrzeb;
braku płynności posiadanych instrumentów finansowych;
strukturalnego niedopasowania zapadalności aktywów do wymagalności zobowiązań.
Pomiar i ocena ryzyka są przeprowadzane poprzez oszacowanie niedoborów środków finansowych na wypłaty zobowiązań.
W części ubezpieczeniowej oszacowanie dokonywane jest w następujących ujęciach:
luk płynnościowych (statycznym, ryzyko płynności finansowej długoterminowej) – poprzez monitorowanie niedopasowania
przepływów netto, wynikających z umów ubezpieczenia zawartych do dnia bilansowego i wpływów z tytułu aktywów na
pokrycie zobowiązań ubezpieczeniowych w poszczególnych okresach, na podstawie projekcji przepływów finansowych
sporządzanej na dany dzień;
potencjalnego niedoboru środków finansowych (ryzyko płynności finansowej średnioterminowej) – poprzez analizę
historycznych i spodziewanych przepływów pieniężnych z działalności operacyjnej;
stress testowym (ryzyko płynności finansowej średnioterminowej) – poprzez oszacowanie możliwości zbycia w krótkim
czasie portfela lokat finansowych na zaspokojenie zobowiązań z tytułu wystąpienia zdarzeń ubezpieczeniowych, w tym
o charakterze nadzwyczajnym;
preliminarzy bieżących (ryzyko płynności finansowej krótkoterminowej) – poprzez monitorowanie zgłoszonego przez
jednostki danego podmiotu ubezpieczeniowego z Grupy PZU zapotrzebowania na środki w terminie określonym przez
obowiązujące w tym podmiocie regulacje.
W zakresie zarządzania ryzykiem płynności banki w Grupie PZU stosują miary wynikające z regulacji sektorowych, w tym
Rekomendacji P wydanej przez KNF.
Do zarządzania płynnością banków w Grupie PZU wykorzystuje się współczynniki płynności dla różnych okresów, w tym do 7 dni,
do miesiąca, do 12 oraz powyżej 12 miesięcy.
W ramach zarządzania ryzykiem płynności banki w Grupie PZU dokonują również analizy profilu zapadalności/wymagalności
w dłuższym terminie, zależnej w dużym stopniu od przyjętych założeń w zakresie kształtowania się przyszłych przepływów
gotówkowych związanych z pozycjami aktywów i pasywów. Założenia uwzględniają:
stabilność pasywów o nieokreślonych terminach wymagalności (np. rachunki bieżące, zerwania i odnowienia depozytów,
poziom ich koncentracji);
możliwość skrócenia terminu zapadalności określonych pozycji aktywów (np. kredyty hipoteczne z możliwością
wcześniejszej spłaty);
możliwość zbycia pozycji aktywów (portfel płynnościowy).
Monitorowanie i kontrolowanie ryzyka płynności finansowej polega na analizie wykorzystania wyznaczonych limitów.
Raportowanie polega na komunikacji o poziomie płynności finansowej różnym poziomom decyzyjnym. Częstotliwość
poszczególnych raportów oraz zakres informacji są dostosowane do potrzeb informacyjnych na poszczególnych poziomach
decyzyjnych.
Ograniczeniu ryzyka płynności finansowej służą:
utrzymywanie środków w wyodrębnionym portfelu płynnościowym, w wysokości zgodnej z limitami wartości tego portfela;
utrzymywanie odpowiednich środków w walucie obcej w portfelach lokat przeznaczonych na pokrycie zobowiązań
ubezpieczeniowych wyrażonych w danej walucie obcej;
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
90
postanowienia Umowy o zarządzanie portfelami instrumentów finansowych zawartej pomiędzy TFI PZU oraz PZU
dotyczące ograniczenia czasu wycofania środków z portfeli zarządzanych przez TFI PZU do maksymalnie 3 dni po złożeniu
zapotrzebowania na środki pieniężne;
posiadanie otwartych linii kredytowych w bankach lub/i możliwość dokonywania transakcji typu sell-buy-back na
skarbowych papierach wartościowych, w tym utrzymywanych do terminu wykupu;
centralizacja zarządzania portfelami/funduszami przez TFI PZU;
limity wskaźników płynnościowych w bankach należących do Grupy PZU.
W związku z pandemią COVID-19 banki doświadczyły w 2020 roku nadpłynności. Pandemia istotnie zakłóciła dotychczasowy,
prosty model transferu przez banki środków z depozytów do kredytowania gospodarki. W bilansach banków obecnie
niezakłócony pozostaje napływ depozytów, ale odpływ nie kieruje się głównie na kredytowanie gospodarki, a na zakup papierów
skarbowych i gwarantowanych przez Skarb Państwa. Skutkuje to wzrostem w bilansach banków wolumenu papierów dłużnych,
co powoduje wzrost płynności. Ograniczenie akcji kredytowej wynika z restrykcyjnej polityki kredytowej samych banków
i jednocześnie awersji klientów do zadłużania się w trudno przewidywalnych warunkach. Sytuację płynnościową banków
dodatkowo wzmocniła obniżka stopy rezerwy obowiązkowej NBP z 3,5% do 0,5% obowiązująca od końca kwietnia 2020 roku.
Wpływ pandemii COVID-19 na płynność w segmencie ubezpieczeniowym Grupy PZU w 2020 roku należy określić jako niewielki.
Obserwowany był wzrost liczby zgonów (wzrost śmiertelności), co mogło wynikać m.in. z utrudnionego dostępu do służby
zdrowia oraz powikłań związanych z COVID-19. Nie wpłynęło to jednak istotnie na ryzyko płynności Grupy PZU. W 2020 brak było
podstaw do podejmowania nadzwyczajnych działań zarządczych w zakresie ryzyka płynności w związku z pandemią COVID-19.
W ramach rutynowych działań zarządczych w roku 2020 w zakresie ryzyka płynności Grupa PZU stale monitorowała wielkość
dostępnych środków płynnych oraz wykorzystanie limitów płynnościowych.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
91
Ekspozycja na ryzyko
Wartość bilansowa instrumentów dłużnych
wg daty wykupu
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
do 1
roku
1 – 2
lat
2 – 3
lat
3 – 4
lat
4 – 5
lat
Powyżej
5 lat
Razem
do 1
roku
1 – 2
lat
2 – 3
lat
3 – 4
lat
4 – 5
lat
Powyżej
5 lat
Razem
Należności od klientów z tytułu kredytów
51 145
23 135
18 113
16 480
13 230
75 185
197 288
53 167
19 432
18 451
14 267
14 130
75 421
194 868
Inwestycyjne (lokacyjne) instrumenty dłużne
25 253
21 159
12 116
17 928
13 143
44 474
134 073
16 298
15 935
13 048
9 315
15 156
35 481
105 233
Wyceniane w zamortyzowanym koszcie
11 138
9 702
6 493
7 446
6 418
25 667
66 864
7 884
3 526
4 908
5 170
6 675
17 775
45 938
Dłużne papiery wartościowe
5 558
9 515
6 289
5 563
5 996
24 950
57 871
2 347
3 470
3 950
4 259
4 510
17 394
35 930
Rządowe
4 555
9 124
5 764
4 736
5 234
21 219
50 632
1 581
2 770
3 377
3 296
3 815
14 348
29 187
Pozostałe
1 003
391
525
827
762
3 731
7 239
766
700
573
963
695
3 046
6 743
Transakcje z przyrzeczeniem
odsprzedaży
4 657
-
-
-
-
-
4 657
4 064
-
-
-
-
-
4 064
Lokaty terminowe w instytucjach
kredytowych
923
15
5
9
-
-
952
1 398
56
-
-
-
-
1 454
Pożyczki
-
172
199
1 874
422
717
3 384
75
-
958
911
2 165
381
4 490
Wyceniane w wartości godziwej przez inne
całkowite dochody
13 777
10 798
4 937
9 930
6 190
18 011
63 643
8 221
10 847
7 504
3 568
7 851
16 702
54 693
Rządowe
7 471
9 817
3 559
8 757
4 762
13 884
48 250
2 590
6 742
6 958
2 735
6 281
12 170
37 476
Pozostałe
6 306
981
1 378
1 173
1 428
4 127
15 393
5 631
4 105
546
833
1 570
4 532
17 217
Wyceniane w wartości godziwej przez
wynik finansowy
338
659
686
552
535
796
3 566
193
1 562
636
577
630
1 004
4 602
Rządowe
323
653
679
523
520
745
3 443
73
1 549
629
573
607
962
4 393
Pozostałe
15
6
7
29
15
51
123
120
13
7
4
23
42
209
Razem
76 398
44 294
30 229
34 408
26 373
119 659
331 361
69 465
35 367
31 499
23 582
29 286
110 902
300 101
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
92
W poniższej tabeli zaprezentowano przyszłe niezdyskontowane przepływy pieniężne z aktywów i zobowiązań.
Ryzyko płynności
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
(przekształcone)
Do 1
roku
1 – 2
lat
2 – 3
lat
3 – 4
lat
4 – 5
lat
5 – 10
lat
Powyżej
10 lat
Razem
Do 1
roku
1 – 2
lat
2 – 3
lat
3 – 4
lat
4 – 5
lat
5 – 10
lat
Powyżej
10 lat
Razem
Aktywa
130 075
41 146
32 990
30 064
19 290
60 340
58 889
372 794
101 092
34 483
34 809
25 583
28 717
64 451
54 939
344 074
Środki pieniężne i ekwiwalenty
środków pieniężnych
7 232
50
35
28
24
84
486
7 939
3 410
151
109
90
78
290
3 694
7 822
Należności
3 291
1 600
92
111
337
495
319
6 245
3 725
1 188
352
8
145
321
-
5 739
Należności od klientów z
tytułu kredytów
46 442
26 786
23 673
19 902
12 874
38 208
44 113
211 998
49 666
25 154
23 366
16 679
16 973
39 462
42 200
213 500
Dłużne papiery wartościowe
67 012
12 224
8 631
8 266
5 559
21 097
13 788
136 577
38 328
7 483
9 936
7 628
9 180
23 974
9 045
105 574
Pożyczki
228
414
449
1 633
474
456
179
3 833
444
366
986
1 074
2 223
382
-
5 475
Transakcje z przyrzeczeniem
odsprzedaży
4 657
-
-
-
-
-
-
4 657
4 064
-
-
-
-
-
-
4 064
Lokaty terminowe w
instytucjach kredytowych
1 213
72
110
124
22
-
4
1 545
1 455
141
60
104
118
22
-
1 900
Zobowiązania
(139 157)
(20 423)
(9 840)
(7 835)
(6 890)
(24 387)
(114 314)
(322 846)
(119 987)
(14 179)
(6 524)
(4 813)
(4 317)
(17 388)
(128 819)
(296 027)
Rezerwy techniczno-
ubezpieczeniowe
(13 861)
(2 318)
(1 493)
(1 184)
(914)
(3 928)
(20 920)
(44 618)
(13 107)
(2 002)
(1 373)
(1 103)
(903)
(3 405)
(20 965)
(42 858)
Zobowiązania z tytułu leasingu
(116)
(57)
(18)
(22)
(36)
(98)
(681)
(1 028)
(234)
(221)
(147)
(146)
(65)
(119)
(376)
(1 308)
Pozostałe zobowiązania
(125 180)
(18 048)
(8 329)
(6 629)
(5 940)
(20 361)
(92 713)
(277 200)
(106 646)
(11 956)
(5 004)
(3 564)
(3 349)
(13 864)
(107 478)
(251 861)
Luka
(9 082)
20 723
23 150
22 229
12 400
35 953
(55 425)
49 948
(18 895)
20 304
28 285
20 770
24 400
47 063
(73 880)
48 047
W poniższej tabeli zaprezentowano przyszłe niezdyskontowane przepływy ze zobowiązań pozabilansowych banków (wg terminów umownych).
Udzielone zobowiązania
pozabilansowe
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
do 1
miesiąca
1 -3
miesiące
od 3
miesięcy do
1 roku
1 – 5
lat
powyżej
5 lat
Razem
do 1
miesiąca
1 -3
miesiące
od 3
miesięcy do
1 roku
1 – 5
lat
powyżej
5 lat
Razem
Dotyczące finansowania
49 733
-
-
-
-
49 733
44 499
-
-
-
-
44 499
Gwarancyjne
14 411
-
-
-
-
14 411
13 481
-
-
-
-
13 481
Razem
64 144
-
-
-
-
64 144
57 980
-
-
-
-
57 980
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
93
7.5.5. Ryzyko operacyjne
Ryzyko operacyjne to możliwość poniesienia straty wynikającej z niewłaściwych lub błędnych procesów wewnętrznych, działań
ludzi, funkcjonowania systemów lub ze zdarzeń zewnętrznych.
Celem zarządzania ryzykiem operacyjnym jest optymalizacja jego poziomu i efektywności operacyjnej w działalności Grupy PZU,
prowadząca do ograniczenia strat i kosztów spowodowanych materializacją tego ryzyka oraz zapewnienie adekwatnych
i efektywnych mechanizmów kontrolnych. Informacje na temat poziomu ryzyka operacyjnego są okresowo przedkładane
właściwym organom wewnętrznym.
Identyfikacja ryzyka operacyjnego odbywa się w szczególności poprzez:
gromadzenie i analizę informacji o incydentach ryzyka operacyjnego oraz przyczynach ich wystąpienia;
samoocenę ryzyka operacyjnego;
analizy scenariuszowe.
Ocena i pomiar ryzyka operacyjnego odbywa się poprzez:
określanie skutków wystąpienia incydentów ryzyka operacyjnego;
szacowanie skutków wystąpienia potencjalnych incydentów ryzyka operacyjnego.
Monitorowanie i kontrolowanie ryzyka operacyjnego realizowane jest głównie poprzez ustanowiony system wskaźników ryzyka
operacyjnego oraz limitów umożliwiających ocenę zmian poziomu ryzyka operacyjnego w czasie oraz czynników mających
wpływ na jego poziom w działalności.
Raportowanie polega na komunikacji o poziomie ryzyka operacyjnego, efektach monitorowania i kontrolowania różnym
poziomom decyzyjnym. Częstotliwość poszczególnych raportów oraz zakres informacji są dostosowane do potrzeb
informacyjnych na poszczególnych poziomach decyzyjnych.
Działania zarządcze w ramach reakcji na zidentyfikowane i ocenione ryzyko operacyjne polegają w szczególności na:
podjęciu działań mających na celu minimalizację ryzyka, między innymi poprzez wzmocnienie systemu kontroli
wewnętrznej;
transferze ryzyka – w szczególności za pomocą zawarcia umowy ubezpieczenia;
unikaniu ryzyka poprzez niepodejmowanie lub wycofanie się z określonej działalności biznesowej w przypadku
stwierdzenia zbyt wysokiego ryzyka operacyjnego, którego koszty ograniczenia są nieopłacalne;
akceptacji ryzyka – aprobatę konsekwencji wynikających z ewentualnej materializacji ryzyka operacyjnego, jeśli nie zagraża
ono przekroczeniem poziomu tolerancji na ryzyko operacyjne.
PZU posiadał Plany Ciągłości Działania, które nie przewidywały scenariusza epidemii w postaci COVID-19. Po ogłoszeniu
25 lutego 2020 roku sytuacji kryzysowej w PZU, działaniami Sztabu Kryzysowego uzupełniono plany awaryjne m.in.: w zakresie
przechodzenia w tryb pracy zdalnej oraz jej wykonywania, poziomów reagowania w przypadku zagrożenia epidemiologicznego
w PZU. Jednocześnie wykonano działania w zakresie rozbudowy, rekonfiguracji i zwielokrotnienia pojemności środowiska VPN
oraz zmian rozwojowych w systemach informatycznych przy zachowaniu ciągłości działania oraz zabezpieczeniu interesów
klientów objętych ochroną ubezpieczeniową.
Procesy sprzedażowe, obsługi umów oraz szkód dostosowano tak, aby zapewnić ciągłość działania i jednocześnie bezpieczną
obsługę klientów.
Mimo kryzysowej sytuacji w żadnej ze spółek Grupy PZU nie doszło do istotnych zakłóceń związanych z przerwaniem ciągłości
działania i obsługą klientów.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
94
7.5.6. Ryzyko braku zgodności
Ryzyko braku zgodności (ang. compliance) to ryzyko poniesienia sankcji prawnych, powstania strat finansowych bądź utraty
reputacji lub wiarygodności wskutek niezastosowania się przez spółki Grupy PZU, ich pracowników lub podmioty działające
w ich imieniu do przepisów prawa, regulacji wewnętrznych oraz przyjętych standardów postępowania, w tym norm etycznych.
Na podstawie regulacji wewnętrznych wprowadzono podział kompetencji w ramach systemowego i bieżącego zarządzania
ryzykiem braku zgodności.
Zarządzanie systemowe polega w szczególności na formułowaniu rozwiązań dotyczących realizacji zasad zarządzania ryzykiem
braku zgodności, monitorowaniu procesu zarządzania tym ryzykiem oraz promowaniu i monitorowaniu przestrzegania regulacji
wewnętrznych oraz przyjętych standardów postępowania w zakresie zgodności.
Bieżące zarządzanie ryzykiem braku zgodności to identyfikacja, ocena i pomiar oraz dostosowanie do wymogów regulacyjnych.
7.5.7. Ryzyko modeli
Ryzyko modeli, zakwalifikowane jako istotne dla Grupy PZU, zdefiniowano jako ryzyko poniesienia straty finansowej, błędnego
oszacowania danych raportowanych do organu nadzoru, podjęcia błędnych decyzji lub utraty reputacji z powodu błędów
w opracowaniu, wdrożeniu lub stosowaniu modeli. Formalny proces identyfikacji i oceny tego ryzyka jest rozwijany obecnie
w PZU i PZU Życie. Celem tego procesu jest zapewnienie wysokiej jakości stosowanych praktyk dotyczących zarządzania
ryzykiem modeli. Proces zarządzania ryzykiem modeli obejmuje:
identyfikację ryzyka – odbywającą się poprzez cykliczną identyfikację modeli wykorzystywanych w obszarach objętych
procesem i poddanie ich ocenie istotności;
pomiar ryzyka – opierający się na wynikach niezależnych walidacji oraz na wynikach monitoringów modeli;
monitorowanie ryzyka – polegające na bieżącej analizie odchyleń realizacji od założonych punktów odniesienia w zakresie
ryzyka modeli (m.in. weryfikacja sposobu realizacji zaleceń, porównanie poziomu ryzyka do przyjętego poziomu tolerancji);
raportowanie ryzyka – polegające na komunikowaniu na odpowiednim poziomie zarządczym rezultatów procesu,
w szczególności wyników monitoringów, walidacji oraz poziomu ryzyka;
działania zarządcze – mające na celu ograniczanie poziomu ryzyka modeli (aktywne – np. zalecenia wynikające
z przeprowadzonych walidacji oraz pasywne – np. rozwijanie standardów zarządzania modelami i ich ryzykiem).
W podmiotach sektora bankowego, z uwagi na wysoką istotność ryzyka modeli, zarządzanie tym rodzajem ryzyka wdrożono
w ramach dostosowania do wymogów rekomendacji W wydanej przez KNF. Oba banki określiły standardy procesu zarządzania
ryzykiem modeli, w tym zasady budowy modeli oraz oceny jakości ich działania, przy zapewnieniu właściwych rozwiązań
w ramach ładu korporacyjnego.
8. Zarządzanie kapitałem własnym
3 października 2016 roku Rada Nadzorcza PZU podjęła uchwałę w sprawie zatwierdzenia polityki kapitałowej i dywidendowej
Grupy PZU na lata 2016 – 2020 („Polityka”).
Zgodnie z Polityką Grupa PZU dąży do:
efektywnego zarządzania kapitałem poprzez optymalizację wykorzystania kapitału z perspektywy Grupy PZU;
maksymalizacji stopy zwrotu z kapitału dla akcjonariuszy podmiotu dominującego w szczególności przy zachowaniu
poziomu bezpieczeństwa i utrzymaniu zasobów kapitałowych na cele strategicznego rozwoju poprzez akwizycje;
zapewnienia wystarczających środków finansowych na pokrycie zobowiązań Grupy PZU wobec klientów.
Polityka zarządzania kapitałem opiera się m. in. na następujących zasadach:
zarządzanie kapitałem (w tym kapitałem nadwyżkowym) Grupy PZU na poziomie PZU jako podmiotu dominującego;
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
95
utrzymanie docelowych współczynników wypłacalności na poziomie 200% dla Grupy PZU, PZU oraz PZU Życie
(wg Wypłacalność II);
zapewnienie środków na rozwój i akwizycje w najbliższych latach;
brak emisji akcji przez PZU w okresie obowiązywania Polityki.
Polityka dywidendowa Grupy PZU i PZU zakłada, że:
wysokość dywidendy proponowanej przez Zarząd PZU za dany rok obrotowy, ustalana jest w oparciu o skonsolidowany
wynik finansowy Grupy PZU przypisany jednostce dominującej, przy czym:
nie więcej niż 20% powiększy zyski zatrzymane (kapitał zapasowy) na cele związane z rozwojem organicznym
i innowacjami oraz realizacją inicjatyw wzrostowych;
nie mniej niż 50% podlega wypłacie w ramach rocznej dywidendy;
pozostała część zostanie wypłacona w ramach rocznej dywidendy lub powiększy zyski zatrzymane (kapitał zapasowy)
w przypadku realizacji w danym roku istotnych nakładów związanych z realizacją założeń Strategii Grupy PZU, w tym
w szczególności w ramach transakcji fuzji i przejęć;
z zastrzeżeniem punktów poniżej:
zgodnie z planami Zarządu PZU oraz własną oceną ryzyk i wypłacalności podmiotu dominującego środki własne podmiotu
dominującego oraz Grupy PZU po deklaracji lub wypłacie dywidendy, pozostają na poziomie, który zapewnia spełnienie
warunków określonych w polityce kapitałowej;
przy określeniu dywidendy uwzględniane są rekomendacje organu nadzoru w zakresie dywidendy.
Zewnętrzne wymogi kapitałowe
Zgodnie z ustawą o działalności ubezpieczeniowej, kalkulację wymogu kapitałowego oparto o ryzyka rynkowe, aktuarialne
(ubezpieczeniowe), niewypłacalności kontrahenta, katastroficzne i operacyjne. Aktywa, zobowiązania, a w konsekwencji środki
własne, stanowiące pokrycie wymogu kapitałowego wycenia się w wartości godziwej. Wymóg kapitałowy kalkulowany jest
zgodnie z formułą standardową na poziomie całej Grupy PZU.
Na podstawie art. 412 ust. 1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej Grupa PZU zobowiązana jest sporządzać i ujawniać roczne
sprawozdanie na temat wypłacalności i kondycji finansowej na poziomie grupy, zgodnie z zasadami Wypłacalność II.
Sprawozdanie za rok 2019, opublikowane 28 maja 2020 roku dostępne jest na stronie https://www.pzu.pl/relacje-
inwestorskie/informacje-finansowe. Dla sprawozdania za rok 2020 termin publikacji przypada nie później niż 20 tygodni od
końca roku, tj. w praktyce do 20 maja 2021 roku. Zgodnie z art. 290 ust. 1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej sprawozdanie
o wypłacalności i kondycji finansowej zakładu ubezpieczeń podlega badaniu przez firmę audytorską.
Niezależnie od powyższego, niektóre jednostki Grupy PZU zobowiązane są do przestrzegania własnych wymogów kapitałowych,
nałożonych właściwymi regulacjami prawnymi.
Współczynnik wypłacalności Grupy PZU na 31 grudnia 2019 roku, opublikowany w sprawozdaniu na temat wypłacalności
i kondycji finansowej Grupy PZU za 2019 rok wyniósł 245%. W 2020 roku raportowany do KNF i niepodlegający badaniu przez
firmę audytorską współczynnik wypłacalności (zarówno jednostkowy, jak i skonsolidowany) na koniec każdego kwartału
utrzymywał się powyżej poziomu 200%. Na dzień podpisania skonsolidowanego sprawozdania finansowego wyliczenie
współczynnika wypłacalności na 31 grudnia 2020 nie jest jeszcze dostępne.
Utrzymywane poziomy współczynnika wypłacalności są zgodne z założonymi w polityce kapitałowej Grupy PZU.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
96
9. Wartość godziwa
9.1 Opis technik wyceny
9.1.1. Dłużne papiery wartościowe i pożyczki
Wartości godziwe dłużnych papierów wartościowych określa się na podstawie dostępnych publicznie kwotowań na aktywnym
rynku lub wycen publikowanych przez autoryzowany serwis informacyjny, a w przypadku ich braku – przy wykorzystaniu modeli
wyceny odnoszonych do publikowanych notowań instrumentów finansowych, stóp procentowych i indeksów giełdowych.
Grupa PZU dokonuje wewnętrznej weryfikacji wycen publikowanych przez autoryzowany serwis informacyjny, porównując je
z dostępnymi wycenami z innych źródeł, opierających się na danych obserwowalnych na rynku.
Wartość godziwą pożyczek oraz dłużnych papierów wartościowych, dla których nie istnieje aktywny rynek, wyznacza się metodą
zdyskontowanych przepływów pieniężnych. Współczynniki dyskontowe określa się w oparciu o krzywą rentowności papierów
rządowych przesuniętą o spread kredytowy. Jest on wyliczany na dzień najnowszej emisji w stosunku do ceny emisyjnej
i powoduje równoległe przesunięcie krzywej rentowności papierów rządowych o stałą wartość na całej jej długości lub jako
różnica pomiędzy rentownościami notowanych dłużnych papierów wartościowych emitentów o podobnym ratingu
i działających w podobnych branżach a rentownością obligacji rządowych (w przypadku papierów denominowanych w euro są
to obligacje rządu Niemiec) przemnożona przez współczynnik ustalany na dzień emisji, uwzględniający w krzywej dyskontowej
ryzyko specyficzne danego emitenta.
9.1.2. Kapitałowe aktywa finansowe
Wartości godziwe kapitałowych aktywów finansowych określa się na podstawie dostępnych publicznie kwotowań na aktywnym
rynku, a w przypadku gdy nie są one dostępne – w oparciu o obecną wartość przyszłych, prognozowanych wyników spółek lub
modeli wyceny bazujących na dostępnych danych rynkowych.
9.1.3. Jednostki uczestnictwa i certyfikaty inwestycyjne funduszy inwestycyjnych
Wartości godziwe jednostek uczestnictwa i certyfikatów inwestycyjnych funduszy inwestycyjnych określa się według wartości
jednostki uczestnictwa i certyfikatów inwestycyjnych publikowanych przez towarzystwa funduszy inwestycyjnych. Wycena ta
odzwierciedla udział Grupy PZU w aktywach netto tych funduszy.
9.1.4. Instrumenty pochodne
Dla instrumentów pochodnych notowanych na aktywnym rynku za wartość godziwą przyjmuje się cenę zamknięcia notowań na
dzień bilansowy.
Wartość godziwa instrumentów pochodnych nienotowanych na aktywnym rynku, w tym kontraktów terminowych
(ang. forward) oraz kontraktów zamiany oprocentowania typu IRS określana jest metodą zdyskontowanych przyszłych
przepływów pieniężnych. Do dyskontowania przepływów pieniężnych używane są stawki z krzywych OIS (ang. overnight indexed
swaps) uwzględniających walutę, w której denominowany jest depozyt zabezpieczający dla danego instrumentu.
Wartość godziwą opcji określa się za pomocą modelu Blacka-Scholesa (opcje typu „plain vanilla”) lub jako zdyskontowaną na
dzień wyceny wartość oczekiwaną funkcji wypłaty opcji (opcje azjatyckie oraz koszykowe). Wartość oczekiwana funkcji wypłaty
wyznaczana jest w drodze modelowania metodą Monte Carlo.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
97
9.1.5. Należności od klientów z tytułu kredytów
W celu ustalenia zmiany wartości godziwej należności od klientów z tytułu kredytów (z pominięciem kredytów w rachunku
bieżącym) marże osiągane na nowo udzielonych kredytach (w miesiącu poprzedzającym datę, na którą sporządza się
skonsolidowane sprawozdanie finansowe) porównuje się z marżami na całym portfelu kredytowym. Jeśli marże na nowo
przyznawanych kredytach są wyższe niż marże na dotychczasowym portfelu, wartość godziwa portfela kredytów jest niższa od
jego wartości bilansowej.
Należności od klientów z tytułu kredytów zostały zaklasyfikowane w całości do poziomu 3 hierarchii wartości godziwej ze
względu na fakt zastosowania modelu wyceny z istotnymi nieobserwowanymi danymi wejściowymi, czyli bieżącymi marżami
osiąganymi na nowo udzielanych kredytach.
9.1.6. Nieruchomości wyceniane w wartości godziwej
W zależności od charakteru danej nieruchomości, wartość godziwą określa się za pomocą metody porównawczej, dochodowej
lub pozostałościowej.
Metodą porównawczą wycenia się wolne grunty pod zabudowę i niektóre mniejsze i mniej wartościowe budynki (takie jak lokale
mieszkalne, garaże itp.). Metoda porównawcza zakłada ustalenie wartości godziwej poprzez odniesienie do obserwowalnych
cen rynkowych, z uwzględnieniem współczynników korygujących. Współczynniki korygujące uwzględniają przykładowo takie
czynniki jak upływ czasu i trend zmian cen rynkowych, lokalizacja, ekspozycja, przeznaczenie w planie zagospodarowania
przestrzennego, dostępność komunikacyjna i dojazd, powierzchnia, sąsiedztwo (w tym położenie względem atrakcyjnych
obiektów), możliwości inwestycyjne, warunki fizyczne, forma władania itp.
Metoda dochodowa zakłada oszacowanie wartości godziwej nieruchomości na podstawie zdyskontowanej wartości przepływów
pieniężnych. W kalkulacji uwzględnia się takie zmienne jak stopa kapitalizacji, poziom czynszów, poziom kosztów
eksploatacyjnych, rezerwa z tytułu pustostanów, straty z tytułu zwolnień w płatnościach czynszu i zaległości czynszowych itp.
Poziom zmiennych opisanych powyżej różni się w zależności od charakteru i przeznaczenia wycenianej nieruchomości
(powierzchnia biurowa, powierzchnia handlowa, powierzchnia logistyczno-magazynowa), jej nowoczesności oraz lokalizacji
(dojazd, odległość od centrum, dostępność, ekspozycja itp.), a także parametrów właściwych dla danego rynku lokalnego
(m.in. stopy kapitalizacji, stawki czynszu, koszty eksploatacji).
Metodę pozostałościową stosuje się do określenia wartości rynkowej jeżeli nieruchomość ma być objęta pracami budowlanymi.
Wartość godziwą nieruchomości określa się jako różnicę wartości nieruchomości po wykonaniu robót budowalnych oraz
przeciętnych wartości kosztów tych robót, z uwzględnieniem zysków uzyskiwanych na rynku podobnych nieruchomości.
Nieruchomości wykazywane w wartości godziwej wyceniają licencjonowani rzeczoznawcy majątkowi. Akceptacja każdej z takich
wycen jest dodatkowo poprzedzona przeglądem przez pracowników jednostek Grupy PZU w celu eliminacji potencjalnych
omyłek i niespójności. Powstające ewentualne wątpliwości wyjaśniane są na bieżąco.
Nieruchomości inwestycyjne wycenia się zgodnie z poniższymi zasadami:
nieruchomości posiadane przez fundusze inwestycyjne zależne od PZU – wyceniane co 6 miesięcy – na dni kończące każde
półrocze i rok obrotowy;
nieruchomości inwestycyjne posiadane przez spółki Grupy PZU – najbardziej wartościowe pozycje wyceniane są
w przypadku stwierdzenia przesłanek o możliwej istotnej zmianie wartości (przeważnie z częstotliwością roczną). Bez
względu na wartość, każda nieruchomość inwestycyjna jest wyceniana nie rzadziej niż raz na 5 lat;
nieruchomości przeznaczone do sprzedaży – wyceniane przed rozpoczęciem ich aktywnej ekspozycji na rynku, zgodnie
z wymogami MSSF 5.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
98
9.1.7. Zobowiązania z tytułu emisji własnych dłużnych papierów wartościowych oraz zobowiązania
podporządkowane
Wartość godziwą zobowiązań z tytułu emisji własnych dłużnych papierów wartościowych, w tym zobowiązań
podporządkowanych, wyznacza się jako wartość bieżącą oczekiwanych płatności w oparciu o bieżące krzywe procentowe oraz
historyczny spread kredytowy z daty emisji.
9.1.8. Zobowiązania z tytułu depozytów
Ze względu na fakt, że depozyty przyjmuje się w ramach bieżącej działalności na bazie dziennej, a więc ich warunki są zbliżone
do aktualnych warunków rynkowych identycznych transakcji, a czas do zapadalności tych pozycji jest krótki, uznaje się, że dla
zobowiązań wobec klientów o zapadalności do 1 roku wartość godziwa nie odbiega istotnie od wartości bilansowej. Dla
depozytów powyżej 1 roku wartość godziwą ustala się jako kwotę przyszłych oczekiwanych przepływów pieniężnych
zdyskontowanych na daną datę bilansową za pomocą stopy rynkowej wolnej od ryzyka powiększonej o marżę.
9.1.9. Inne zobowiązania
9.1.9.1. Zobowiązania z tytułu kontraktów inwestycyjnych na rachunek i ryzyko klienta
Zobowiązania z tytułu kontraktów inwestycyjnych na rachunek i ryzyko klienta wyceniane są zgodnie z wartością godziwą
aktywów stanowiących pokrycie zobowiązań funduszu kapitałowego powiązanego z danym kontraktem inwestycyjnym.
9.1.9.2. Zobowiązania wobec uczestników konsolidowanych funduszy inwestycyjnych
Zobowiązania wobec uczestników konsolidowanych funduszy inwestycyjnych wyceniane są zgodnie z wartością godziwą
składników majątku funduszu inwestycyjnego (wg udziału w aktywach netto funduszu inwestycyjnego).
9.1.9.3. Zobowiązania z tytułu pożyczek papierów wartościowych
Zobowiązania z tytułu papierów wartościowych pożyczonych w celu dokonania krótkiej sprzedaży wyceniane są w wartości
godziwej pożyczonych papierów.
9.2 Hierarchia wartości godziwej
W oparciu o dane wejściowe wykorzystywane przy ustalaniu wartości godziwej, poszczególne składniki aktywów i zobowiązań,
dla których zaprezentowano wartość godziwą, klasyfikowane są do następujących poziomów:
Poziom I – aktywa i zobowiązania wyceniane na bazie cen notowanych (nieskorygowanych) z aktywnych rynków dla
identycznych aktywów i zobowiązań. Do tego poziomu zaklasyfikowano:
płynne notowane dłużne papiery wartościowe;
akcje i certyfikaty inwestycyjne notowane na giełdach;
instrumenty pochodne notowane na giełdach;
zobowiązania z tytułu pożyczek papierów wartościowych notowanych na giełdach (krótka sprzedaż).
Poziom II – aktywa i zobowiązania, których wycena opiera się na danych wejściowych innych niż ceny notowane zaliczane
do Poziomu I, które są obserwowalne na rynku w sposób bezpośredni (jako ceny) lub pośredni (bazujący na cenach). Do
tego poziomu zaklasyfikowano:
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
99
notowane dłużne papiery wartościowe wyceniane na podstawie wycen publikowanych przez autoryzowany serwis
informacyjny;
instrumenty pochodne – m. in. FX Swap, FX Forward, IRS, CIRS, FRA;
jednostki uczestnictwa w funduszach inwestycyjnych;
nieruchomości inwestycyjne lub nieruchomości przeznaczone do sprzedaży, wycenione przy zastosowaniu metody
porównawczej, obejmujące wolne grunty pod zabudowę i niektóre mniejsze i mniej wartościowe budynki (w tym lokale
mieszkalne, garaże itp.);
zobowiązania wobec uczestników konsolidowanych funduszy inwestycyjnych;
kontrakty inwestycyjne na rachunek i ryzyko klienta.
Poziom III – aktywa, których wycena opiera się na danych wejściowych niemożliwych do zaobserwowania na rynkach (dane
wejściowe nieobserwowalne). Do tego poziomu zaklasyfikowano:
nienotowane dłużne papiery wartościowe oraz niepłynne notowane dłużne papiery wartościowe (w tym nieskarbowe
papiery dłużne emitowane przez inne podmioty finansowe, jednostki samorządu terytorialnego, podmioty
niefinansowe), wyceniane modelami opartymi na zdyskontowanych przepływach pieniężnych;
nieruchomości inwestycyjne lub nieruchomości przeznaczone do sprzedaży, wycenione przy zastosowaniu metody
dochodowej lub metody pozostałościowej;
należności od klientów z tytułu kredytów oraz zobowiązania wobec klientów z tytułu depozytów;
opcje wbudowane w certyfikaty depozytowe wyemitowane przez spółki Grupy PZU oraz opcje zawarte na rynku
międzybankowym w celu zabezpieczenia pozycji z tytułu opcji wbudowanych.
W sytuacji gdy do wyceny składnika aktywów lub zobowiązań używane są dane wejściowe klasyfikowane do różnych poziomów
hierarchii wartości godziwej, wyceniany składnik przypisuje się do najniższego poziomu, z którego pochodzą dane wejściowe,
mające istotny wpływ na całość wyceny.
Na wartość wyceny zakwalifikowanych do poziomu III składników aktywów lub zobowiązań istotny wpływ mają dane wejściowe
nieobserwowalne.
Wyceniane aktywa
Dane
nieobserwowalne
Charakterystyka
Wpływ na
wycenę
Należności od klientów
z tytułu kredytów
Marża płynności oraz
bieżąca marża ze
sprzedaży danej
grupy produktowej
Wartości godziwe szacuje się przy zastosowaniu technik wyceny
z uwzględnieniem założenia, iż na moment udzielenia kredytu wartość
godziwa równa jest wartości bilansowej. Wartość godziwa kredytów bez
rozpoznanej utraty wartości jest równa sumie przyszłych oczekiwanych
przepływów gotówkowych zdyskontowanych na daną datę bilansową
pomniejszonych o oczekiwaną stratę kredytową. Stopa dyskontująca
przepływy jest odpowiednią stopą rynkową wolną od ryzyka powiększoną
o marżę płynności oraz bieżącą marżę ze sprzedaży dla danej grupy
produktowej kredytu. Marża wyznaczana jest w podziale na grupy
produktowe i termin do zapadalności. Dla celów szacowania wartości
godziwej kredytów walutowych wykorzystywana jest marża płynności dla
kredytów w złotych skorygowana o kwotowania transakcji fx swap i basis-
swap. Wartość godziwa kredytów o rozpoznanej utracie wartości jest równa
sumie przyszłych oczekiwanych odzysków zdyskontowanych
z zastosowaniem efektywnej stopy procentowej ponieważ średnie
oczekiwane odzyski uwzględniają w pełni element ryzyka kredytowego.
W przypadku kredytów nieposiadających harmonogramu spłat (kredyty
w rachunku bieżącym, overdrafty oraz karty kredytowe) przyjmuje się, że
wartość godziwa równa jest wartości bilansowej.
Korelacja
ujemna
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
100
Wyceniane aktywa
Dane
nieobserwowalne
Charakterystyka
Wpływ na
wycenę
Zobowiązania wobec
klientów z tytułu
depozytów
Marża ze sprzedaży
Wartości godziwe szacuje się przy zastosowaniu technik wyceny
z uwzględnieniem założenia, iż na moment przyjęcia depozytu wartość
godziwa równa jest wartości bilansowej. Wartość godziwa depozytów
terminowych jest równa sumie przyszłych oczekiwanych przepływów
gotówkowych zdyskontowanych na daną datę bilansową. Stopa
dyskontująca przepływy jest odpowiednią stopą rynkową wolną od ryzyka
powiększoną o marżę ze sprzedaży. Marża wyznaczana jest na podstawie
depozytów przyjętych w ostatnim kwartale w podziale na grupy produktowe
i termin do zapadalności. W przypadku depozytów krótkoterminowych
(depozytów bieżących, overnight oraz w rachunku oszczędnościowym) za
wartość godziwą przyjęto wartość bilansową.
Korelacja
ujemna
Opcje wbudowane w
certyfikaty depozytowe
wyemitowane przez
spółki Grupy PZU oraz
opcje zawarte na rynku
międzybankowym w
celu zabezpieczenia
pozycji z tytułu opcji
wbudowanych
Parametry modelu
Instrumentami wbudowanymi są proste opcje (plain vanilla) oraz opcje
egzotyczne na pojedyncze akcje, indeksy, towary oraz inne wskaźniki
rynkowe, w tym indeksy stóp procentowych oraz kursy walutowe i ich
koszyki. Wszystkie wydzielone opcje są na bieżąco domykane na rynku
międzybankowym. Opcje walutowe wyceniane są w oparciu o model wyceny
opcji Garmana-Kohlhagena (a w przypadku opcji barierowych i azjatyckich
w oparciu o tzw. rozszerzony model Garmana-Kohlhagena).
Opcje egzotyczne wbudowane w umowy depozytowe i ich domknięcia są
wyceniane przy pomocy techniki Monte-Carlo przy założeniu modelu
geometrycznego ruchu Browna dla czynników ryzyka.
Niepłynne obligacje i
pożyczki
Spready kredytowe
Spready obserwuje się na wszystkich obligacjach (ich seriach) lub pożyczkach
tego samego emitenta lub emitenta o podobnej charakterystyce. Te spready
obserwowane są w dniach emisji nowych serii obligacji, dniach zawierania
nowych umów pożyczek oraz w dniach transakcji rynkowych, których
przedmiotem są wierzytelności wynikające z tych obligacji i pożyczek.
Korelacja
ujemna
Nieruchomości
inwestycyjne oraz
nieruchomości
przeznaczone do
sprzedaży
Stopa kapitalizacji
Stopę kapitalizacji ustala się na podstawie analizy stóp zwrotu osiąganych
w transakcjach dla podobnych nieruchomości.
Korelacja
ujemna
Koszty budowy
Wartość kosztów budowy określa się na podstawie rynkowych kosztów
budowy pomniejszonych o koszty poniesione na dzień wyceny.
Korelacja
dodatnia
Miesięczna stawka
czynszu za 1m
2
odpowiedniego
rodzaju powierzchni
lub za jedno miejsce
parkingowe
Stawki czynszu obserwuje się dla podobnych nieruchomości, podobnej
jakości, w podobnych lokalizacjach oraz zbliżonej wielkości wynajmowanej
powierzchni.
Korelacja
dodatnia
Instrumenty pochodne
Parametry modelu
Opcje walutowe wyceniane są w oparciu o model wyceny opcji Garmana-
Kohlhagena (a w przypadku opcji barierowych i azjatyckich w oparciu o tzw.
rozszerzony model Garmana-Kohlhagena). Opcje egzotyczne wbudowane
w umowy depozytowe i ich domknięcia są wyceniane przy pomocy techniki
Monte-Carlo przy założeniu modelu geometrycznego ruchu Browna dla
czynników ryzyka.
Emisje własne oraz
pożyczki
podporządkowane
Spread emisji ponad
krzywą rynkową
W przypadku zastosowania do wyceny historycznego spreadu emisji ponad
krzywą rynkową, emisje takie klasyfikuje się do poziomu III hierarchii
wartości godziwej.
Korelacja
ujemna
Instrumenty
kapitałowe
nienotowane na
aktywnym rynku
Kwotowania serwisów finansowych, obecna wartość przyszłych,
prognozowanych wyników spółek lub modele wyceny bazujące na
dostępnych danych rynkowych.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
101
9.2.1. Aktywa i zobowiązania wyceniane w wartości godziwej
Aktywa i zobowiązania wyceniane w wartości
godziwej
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Poziom
I
Poziom
II
Poziom
III
Razem
Poziom
I
Poziom
II
Poziom
III
Razem
Aktywa
Inwestycyjne (lokacyjne) aktywa finansowe
wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite
dochody
27 673
24 797
11 778
64 248
32 595
15 555
7 061
55 211
Instrumenty kapitałowe
257
1
347
605
271
1
246
518
Dłużne papiery wartościowe
27 416
24 796
11 431
63 643
32 324
15 554
6 815
54 693
Inwestycyjne (lokacyjne) aktywa finansowe
wyceniane w wartości godziwej przez wynik
finansowy
3 616
5 709
485
9 810
4 985
4 996
286
10 267
Instrumenty kapitałowe
575
1
370
946
613
6
226
845
Jednostki uczestnictwa i certyfikaty inwestycyjne
134
5 143
21
5 298
111
4 690
19
4 820
Dłużne papiery wartościowe
2 907
565
94
3 566
4 261
300
41
4 602
Należności od klientów z tytułu kredytów
-
-
1 662
1 662
-
-
1 624
1 624
Wyceniane w wartości godziwej przez inne
całkowite dochody
-
-
1 475
1 475
-
-
1 381
1 381
Wyceniane w wartości godziwej przez wynik
finansowy
-
-
187
187
-
-
243
243
Pochodne instrumenty finansowe
-
6 246
93
6 339
4
2 985
118
3 107
Nieruchomości inwestycyjne
-
186
2 307
2 493
-
153
1 828
1 981
Zobowiązania
Instrumenty pochodne
-
6 221
60
6 281
3
2 947
68
3 018
Zobowiązania wobec uczestników konsolidowanych
funduszy inwestycyjnych
-
265
-
265
-
90
-
90
Kontrakty inwestycyjne na rachunek i ryzyko klienta
(unit-linked)
-
268
-
268
-
259
-
259
Zobowiązania z tytułu pożyczek papierów
wartościowych (krótka sprzedaż)
851
-
-
851
293
-
-
293
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
102
Zmiana stanu aktywów i zobowiązań
zaklasyfikowanych do Poziomu III hierarchii
wartości godziwej w roku zakończonym
31 grudnia 2020
Inwestycyjne (lokacyjne)
aktywa finansowe wyceniane
w wartości godziwej przez
inne całkowite dochody
Inwestycyjne (lokacyjne) aktywa finansowe
wyceniane w wartości godziwej przez wynik
finansowy
Instrumenty
pochodne -
aktywa
Instrumenty
pochodne –
zobowiązania
Należności od klientów z
tytułu kredytów wyceniane
w wartości godziwej
Nieruchomości
inwestycyjne
Kapitałowe
Dłużne
Kapitałowe
Certyfikaty
inwestycyjne
Dłużne
przez inne
całkowite
dochody
przez wynik
finansowy
Stan na początek okresu
246
6 815
226
19
41
118
68
1 381
243
1 828
Nabycie / otwarcie pozycji/ udzielenie
24
16 974
28
2
4 070
6
6
99
-
198
Reklasyfikacje z poziomu II
1)
-
43
4
-
30
-
-
-
-
-
Reklasyfikacje z aktywów przeznaczonych do
sprzedaży do nieruchomości inwestycyjnych
-
-
-
-
-
-
-
-
-
296
Zyski lub straty ujęte w rachunku zysków i
strat:
-
181
113
-
1
25
19
30
-
229
- przychody odsetkowe wyliczone przy
zastosowaniu efektywnej stopy
procentowej
-
172
-
-
-
-
-
30
-
-
- wynik z tytułu zaprzestania ujmowania
instrumentów finansowych i inwestycji
-
9
-
-
2
-
-
-
-
-
- zmiana netto wartości godziwej aktywów
i zobowiązań wycenianych do wartości
godziwej
-
-
113
-
(1)
25
19
-
-
229
Zyski lub straty ujęte w innych całkowitych
dochodach
77
13
-
-
-
-
-
15
-
-
Sprzedaż/rozliczenia/spłaty
-
(12 536)
-
-
(4 048)
(56)
(33)
(50)
(56)
(1)
Reklasyfikacje do aktywów przeznaczonych do
sprzedaży
-
-
-
-
-
-
-
-
-
(257)
Reklasyfikacje do poziomu II
-
(59)
-
-
-
-
-
-
-
-
Zmiany w umowach leasingu
-
-
-
-
-
-
-
-
-
14
Różnice kursowe
-
-
(1)
-
-
-
-
-
-
-
Stan na koniec okresu
347
11 431
370
21
94
93
60
1 475
187
2 307
1)
Informacje o reklasyfikacjach zaprezentowano w punkcie 9.3.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
103
Zmiana stanu aktywów i zobowiązań
zaklasyfikowanych do Poziomu III hierarchii
wartości godziwej w roku zakończonym
31 grudnia 2019
Inwestycyjne (lokacyjne)
aktywa finansowe wyceniane
w wartości godziwej przez
inne całkowite dochody
Inwestycyjne (lokacyjne) aktywa finansowe
wyceniane w wartości godziwej przez wynik
finansowy
Instrumenty
pochodne -
aktywa
Instrumenty
pochodne –
zobowiązania
Należności od klientów z
tytułu kredytów wyceniane
w wartości godziwej
Nieruchomości
inwestycyjne
Kapitałowe
Dłużne
Kapitałowe
Certyfikaty
inwestycyjne
Dłużne
przez inne
całkowite
dochody
przez wynik
finansowy
Stan na początek okresu
212
6 996
115
14
123
68
36
1 511
303
1 556
Ujęcie aktywów z tytułu prawa do użytkowania
(MSSF16)
-
-
-
-
-
-
-
-
-
44
Nabycie / otwarcie pozycji/ udzielenie
-
997
-
-
573
26
21
167
-
195
Reklasyfikacje z poziomu II
1)
-
545
-
-
-
1
-
-
-
-
Reklasyfikacje z aktywów przeznaczonych do
sprzedaży do nieruchomości inwestycyjnych
-
-
-
-
-
-
-
-
-
1
Zyski lub straty ujęte w rachunku zysków i
strat:
-
176
111
3
6
57
36
29
(2)
48
- przychody odsetkowe wyliczone przy
zastosowaniu efektywnej stopy
procentowej
-
170
-
-
-
-
-
29
(2)
-
- wynik z tytułu zaprzestania ujmowania
instrumentów finansowych i inwestycji
-
6
-
-
1
-
-
-
-
-
- zmiana netto wartości godziwej aktywów
i zobowiązań wycenianych do wartości
godziwej
-
-
111
3
5
57
36
-
-
48
Zyski lub straty ujęte w innych całkowitych
dochodach
34
35
-
-
-
-
-
16
-
-
Sprzedaż/rozliczenia/spłaty
-
(1 851)
-
-
(661)
(34)
(25)
(342)
(58)
(4)
Reklasyfikacje do aktywów przeznaczonych do
sprzedaży
-
-
-
-
-
-
-
-
-
(12)
Reklasyfikacje do poziomu II
-
(83)
-
-
-
-
-
-
-
-
Różnice kursowe
-
-
-
2
-
-
-
-
-
-
Stan na koniec okresu
246
6 815
226
19
41
118
68
1 381
243
1 828
1)
Informacje o reklasyfikacjach zaprezentowano w punkcie 9.3.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
104
9.2.1.1. Zmiany sposobu (metody) ustalania wartości godziwej instrumentów finansowych wycenianych
w wartości godziwej
Zarówno w 2020, jak i w 2019 roku nie dokonywano zmian sposobu (metody) ustalania wartości godziwej instrumentów
finansowych wycenianych w wartości godziwej, których wartość byłaby istotna z punktu widzenia skonsolidowanego
sprawozdania finansowego.
9.2.1.2. Nieruchomości inwestycyjne zakwalifikowane do Poziomu III wartości godziwej
W tabeli poniżej przedstawiono istotne parametry uwzględnione przy wycenie największych nieruchomości inwestycyjnych
(w tym prezentowanych jako przeznaczone do sprzedaży).
Wszystkie nieruchomości zaklasyfikowane do poziomu III wartości godziwej wyceniono za pomocą podejścia dochodowego przy
zastosowaniu metody inwestycyjnej i techniki kapitalizacji prostej lub przy pomocy podejścia mieszanego. W wycenie tej
wykorzystano dane wejściowe nieobserwowalne takie, jak:
stopę kapitalizacji – ustaloną na podstawie analizy stóp zwrotu osiąganych w transakcjach dla nieruchomości podobnych;
miesięczną stawkę czynszu za 1m
2
odpowiedniego rodzaju powierzchni lub za jedno miejsce parkingowe.
Nieruchomości
zaklasyfikowane
do poziomu III
Rodzaj
powierzchni
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Wartość
bilansowa
Czynsze
uwzględnione
w wycenie
Stopy
kapitalizacji
uwzględnione
w wycenie
Wartość
bilansowa
Czynsze
uwzględnione
w wycenie
Stopy
kapitalizacji
uwzględnione
w wycenie
Nieruchomości inwestycyjne
biurowe
Biurowa
Parking
740
12,50 – 14,50 EUR
40,00 – 75,00 EUR
6,25% - 7,25%
663
12,00 – 14,50 EUR
40,00 – 70,00 EUR
6,00% - 7,50%
magazynowe
Biurowa
Magazynowa
1 507
8,50 – 9,00 EUR
3,30 – 3,50 EUR
5,75% - 7,00%
1 119
9,00 EUR
3,20 – 3,50 EUR
5,90% - 6,45%
pozostałe
60
46
Razem
2 307
1 828
Nieruchomości inwestycyjne przeznaczone do sprzedaży
handlowe
Handlowa
162
w zależności od
wielkości
wynajmowanej
powierzchni
7,75% - 10,00%
153
w zależności od
wielkości
wynajmowanej
powierzchni
7,65% - 9,75%
magazynowe
Biurowa
Magazynowa
273
9,00 EUR
3,50 EUR
5,75% - 6,75%
296
9,00 EUR
3,40 – 3,50 EUR
6,50% - 6,95%
pozostałe
67
48
Razem
502
497
Nieruchomości zaklasyfikowane
do poziomu III
Wartość
godziwa
Zmienna szacunkowa
Zakładana fluktuacja zmiennej
szacunkowej
Wpływ na
wycenę
Nieruchomości inwestycyjne
2 307
Stopa kapitalizacji
+ 0,25 p.p.
(97)
- 0,25 p.p.
105
Miesięczna stawka czynszu
+ 5%
97
- 5%
(99)
Nieruchomości inwestycyjne
przeznaczone do sprzedaży
502
Stopa kapitalizacji
+ 0,25 p.p.
(17)
- 0,25 p.p.
19
Miesięczna stawka czynszu
+ 5%
17
- 5%
(17)
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
105
9.2.2. Aktywa i zobowiązania niewyceniane w wartości godziwej
Wartość godziwa aktywów i zobowiązań,
dla których jest ona tylko ujawniana
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Poziom
I
Poziom
II
Poziom
III
Razem
wartość
godziwa
Wartość
bilansowa
Poziom
I
Poziom
II
Poziom
III
Razem
wartość
godziwa
Wartość
bilansowa
Aktywa
Należności od klientów z tytułu kredytów
wyceniane w zamortyzowanym koszcie
-
-
193 609
193 609
195 637
-
-
193 964
193 964
193 244
Inwestycyjne (lokacyjne) aktywa finansowe
wyceniane w zamortyzowanym koszcie
42 591
7 450
22 845
72 886
66 864
26 032
2 149
21 742
49 923
45 938
Dłużne papiery wartościowe
42 591
6 168
15 045
63 804
57 871
26 032
1 123
12 674
39 829
35 930
Transakcje z przyrzeczeniem odsprzedaży
-
1 000
3 657
4 657
4 657
-
738
3 326
4 064
4 064
Lokaty terminowe w instytucjach
kredytowych
-
282
670
952
952
-
288
1 168
1 456
1 454
Pożyczki
-
-
3 473
3 473
3 384
-
-
4 574
4 574
4 490
Zobowiązania
Zobowiązania wobec banków
-
2 504
7 140
9 644
9 751
-
897
5 728
6 625
6 604
Zobowiązania wobec klientów z tytułu
depozytów
-
-
241 171
241 171
241 975
-
-
219 233
219 233
218 588
Zobowiązania z tytułu emisji własnych
dłużnych papierów wartościowych
1)
-
6 423
1 130
7 553
7 532
-
6 700
2 667
9 367
9 273
Zobowiązania podporządkowane
1)
-
2 761
4 038
6 799
6 679
-
2 766
4 014
6 780
6 700
Zobowiązania z tytułu transakcji z
przyrzeczeniem odkupu
-
744
410
1 154
1 154
-
599
-
599
599
1)
Do poziomu II zaklasyfikowano te zobowiązania, na wycenę których nieobserwowalne parametry nie miały istotnego wpływu. Przede wszystkim są to zobowiązania z tytułu obligacji emitowanych przez Pekao.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
106
9.3 Przesunięcia pomiędzy poziomami hierarchii wartości godziwej
W przypadku zmiany sposobu wyceny aktywów lub zobowiązań, wynikających np. z utraty (lub uzyskania) dostępności notowań
obserwowanych na aktywnym rynku przenosi się takie aktywa lub zobowiązania pomiędzy Poziomami I i II.
Składniki aktywów lub zobowiązań są przenoszone pomiędzy poziomami II i III (odpowiednio między poziomami III i II) gdy:
następuje zmiana modelu wyceny będąca efektem zastosowania nowych czynników nieobserwowalnych (odpowiednio
obserwowalnych) lub
dotychczas stosowane czynniki, których wpływ na wycenę jest istotny przestają być (odpowiednio stają się) obserwowalne
na aktywnym rynku.
Przeniesienia pomiędzy poziomami hierarchii wartości godziwej dokonywane są na koniec każdego kwartału wg wartości na ten
dzień.
Wybuch pandemii COVID-19 pośrednio przyczynił się do wzrostu zmienności na rynkach finansowych i spadku płynności
niektórych segmentów rynku, w szczególności – korporacyjnych i municypalnych papierów wartościowych. Skutkowało to
reklasyfikacją niektórych aktywów do niższych poziomów wartości godziwej.
W 2020 roku dokonano następujących przeniesień aktywów pomiędzy poziomami wartości godziwej:
z Poziomu III do Poziomu II przeniesiono obligacje korporacyjne, które wyceniono przy użyciu rynkowych informacji
o cenach porównywalnych instrumentów finansowych, obligacje korporacyjne i municypalne, dla których wpływ
szacowanych parametrów kredytowych miał nieistotny wpływ na wycenę oraz instrumenty pochodne rynku kapitałowego,
dla których szacowany parametr (korelacja) nie wpływał istotnie na wycenę;
z Poziomu II do Poziomu III przeniesiono obligacje korporacyjne i municypalne, dla których wpływ szacowanych
parametrów kredytowych na wycenę był istotny, obligacje skarbowe, dla których wpływ szacowanego spreadu do obligacji
referencyjnej miał istotny wpływ na wycenę oraz instrumenty pochodne rynku kapitałowego, dla których szacowany
parametr (korelacja) istotnie wpływał na wycenę;
z Poziomu II do Poziomu I przeniesiono obligacje skarbowe, które wyceniono przy pomocy kwotowań z aktywnego rynku;
z Poziomu I do Poziomu II przeniesiono obligacje rządowe, dla których dokonano wyceny z wykorzystaniem informacji
o cenach porównywalnych instrumentów finansowych oraz jednostki uczestnictwa funduszy inwestycyjnych, dla których
zaprzestano wyceny na podstawie kwotowań na rynku, ze względu na spadek jego aktywności.
W 2019 roku dokonano następujących przeniesień aktywów pomiędzy poziomami wartości godziwej:
z poziomu III do poziomu II przeniesiono obligacje municypalne i korporacyjne, dla których dokonano wyceny przy użyciu
rynkowych informacji o cenach porównywalnych instrumentów finansowych, obligacje municypalne i korporacyjne, dla
których wpływ szacowanych parametrów kredytowych miał nieistotny wpływ na wycenę z uwagi na brak istotnego wpływu
nieobserwowalnego czynnika (korelacji) na wycenę,
z poziomu II do poziomu III przeniesiono obligacje korporacyjne i municypalne, dla których wpływ szacowanych
parametrów kredytowych na wycenę był istotny oraz instrumenty pochodne rynku kapitałowego, dla których szacowany
parametr (korelacja) istotnie wpływał na wycenę.
10. Składki ubezpieczeniowe przypisane brutto
10.1 Zasady rachunkowości
Przypis składek w umowach ubezpieczeniowych oraz w umowach reasekuracji czynnej rozpoznaje się w dniu zawarcia umowy
ubezpieczenia.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
107
10.1.1. Ubezpieczenia majątkowe i osobowe
Składki przypisane obejmują kwoty, niezależnie od tego, czy kwoty te opłacono:
należne za cały okres odpowiedzialności, niezależnie od jego długości, z tytułu zawartych w okresie sprawozdawczym
umów ubezpieczenia – jeżeli długość okresu odpowiedzialności jest określona;
należne w okresie sprawozdawczym – jeżeli długość okresu odpowiedzialności nie jest określona.
Składki te koryguje się o zmianę stanu rezerwy składek w ciągu okresu sprawozdawczego, a także pomniejsza o składki należne
reasekuratorom.
10.1.2. Ubezpieczenia na życie
Składki przypisane obejmują kwoty należne w trakcie okresu sprawozdawczego z tytułu zawartych umów ubezpieczenia
niezależnie od tego, czy kwoty te opłacono i bez względu na to, czy kwoty te odnoszą się do całości, czy części okresu
sprawozdawczego. Składki te koryguje się o zmianę stanu rezerwy składek w ciągu okresu sprawozdawczego, a także
pomniejsza o składki należne reasekuratorom.
10.2 Dane ilościowe
Składki ubezpieczeniowe przypisane brutto
1 stycznia -
31 grudnia 2020
1 stycznia -
31 grudnia 2019
Składki ubezpieczeniowe przypisane brutto w ubezpieczeniach majątkowych i osobowych
14 989
15 494
W ubezpieczeniach bezpośrednich
14 763
15 278
W ubezpieczeniach pośrednich
226
216
Składki ubezpieczeniowe przypisane brutto w ubezpieczeniach na życie
8 877
8 697
Składki ubezpieczeń indywidualnych
1 868
1 730
Składki ubezpieczeń indywidualnie kontynuowanych
2 048
2 026
Składki ubezpieczeń grupowych
4 961
4 941
Składki przypisane brutto, razem
23 866
24 191
W 2020 i w 2019 roku spółki Grupy PZU nie zawierały umów reasekuracji czynnej w zakresie ubezpieczeń na życie.
Składki przypisane brutto w ubezpieczeniach majątkowych i osobowych
(wg klas rachunkowych określonych w dziale II załącznika do ustawy
o działalności ubezpieczeniowej)
1 stycznia -
31 grudnia 2020
1 stycznia -
31 grudnia 2019
Następstwa wypadków i choroba (grupa 1 i 2)
893
750
Komunikacyjne - odpowiedzialność cywilna (grupa 10)
5 387
5 765
Komunikacyjne pozostałe (grupa 3)
3 699
3 920
Morskie, lotnicze i transportowe (grupy 4, 5, 6, 7)
148
116
Od ognia i innych szkód majątkowych (grupy 8 i 9)
3 067
3 193
Odpowiedzialność cywilna (grupy 11,12,13)
873
868
Kredyt i gwarancje (grupy 14,15)
89
86
Świadczenie pomocy (grupa 18)
515
536
Ochrona prawna (grupa 17)
12
11
Pozostałe (grupa 16)
306
249
Razem
14 989
15 494
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
108
11. Przychody z tytułu prowizji i opłat
11.1 Zasady rachunkowości
Opłaty i prowizje nierozliczane według efektywnej stopy procentowej ujmuje się w sposób odzwierciedlający przekazanie
przyrzeczonych usług na rzecz klienta w kwocie odzwierciedlającej wynagrodzenie, do którego Grupa PZU jest uprawniona
w zamian za te usługi. Przychody prowizyjne rozlicza się liniowo, gdy są one pobierane z góry za czynność niejednorazową lub
gdy dotyczą udzielonych kredytów o nieustalonych harmonogramach przyszłych przepływów pieniężnych, dla których nie
można ustalić efektywnej stopy procentowej. Pozostałe opłaty i prowizje za usługi finansowe niezwiązane bezpośrednio
z powstaniem składnika aktywów finansowych (np. usługi zarządzania środkami pieniężnymi, usługi maklerskie, doradztwo
inwestycyjne, planowanie finansowe, usługi bankowości inwestycyjnej, usługi zarządzania aktywami) oraz marże uzyskane na
transakcjach walutowych z klientami, rozpoznaje się w rachunku zysków i strat jednorazowo w momencie wykonania usługi.
Przychody z tytułu zarządzania otwartymi funduszami emerytalnymi oraz przychody i opłaty od funduszy oraz towarzystw
funduszy inwestycyjnych rozpoznaje się w trakcie spełniania zobowiązania do wykonania świadczenia.
11.2 Dane ilościowe
Przychody z tytułu prowizji i opłat
1 stycznia -
31 grudnia 2020
1 stycznia -
31 grudnia 2019
Działalność bankowa
3 553
3 463
Marża na transakcjach walutowych z klientami
756
788
Prowizje maklerskie
172
92
Działalność powiernicza
65
59
Obsługa kart płatniczych, kredytowych
959
930
Wynagrodzenia z tytułu pośrednictwa sprzedaży ubezpieczeń
65
75
Kredyty i pożyczki
413
418
Obsługa rachunków bankowych
442
412
Przelewy
265
316
Operacje kasowe
85
98
Skupione wierzytelności
55
49
Gwarancje, akredytywy, inkaso, promesy
78
77
Prowizje z działalności leasingowej
65
57
Pozostałe prowizje
133
92
Przychody i opłaty od funduszy oraz towarzystw funduszy inwestycyjnych
509
528
Ubezpieczenia emerytalne
130
143
Pozostałe
5
5
Przychody z tytułu prowizji i opłat, razem
4 197
4 139
12. Przychody odsetkowe wyliczone przy zastosowaniu efektywnej stopy
procentowej
12.1 Zasady rachunkowości
Przychody z tytułu odsetek rozpoznaje się memoriałowo w oparciu o efektywną stopę procentową.
Przychody odsetkowe obejmują odsetki od instrumentów finansowych wycenianych w zamortyzowanym koszcie i w wartości
godziwej przez inne całkowite dochody.
Efektywna stopa procentowa jest stopą, która dyskontuje przyszłe przepływy pieniężne do bilansowej wartości brutto składnika
aktywów finansowych.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
109
Przychody odsetkowe oblicza się od wartości bilansowej brutto, za wyjątkiem aktywów z utratą wartości ze względu na ryzyko
kredytowe oraz składników aktywów finansowych nabytych lub udzielonych z utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe
(POCI). Dla takich aktywów przychody odsetkowe oblicza się od wartości bilansowej brutto pomniejszonej o odpis na
oczekiwane straty kredytowe.
12.2 Dane ilościowe
Przychody odsetkowe wyliczone przy zastosowaniu efektywnej stopy procentowej
1 stycznia -
31 grudnia 2020
1 stycznia -
31 grudnia 2019
Należności od klientów z tytułu kredytów
7 571
9 119
Dłużne papiery wartościowe wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody
980
1 017
Dłużne papiery wartościowe wyceniane w zamortyzowanym koszcie
1 296
1 268
Transakcje z przyrzeczeniem odsprzedaży
25
73
Lokaty terminowe w instytucjach kredytowych
37
99
Pożyczki
223
254
Skupione wierzytelności
100
136
Należności
12
2
Środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych
18
47
Przychody odsetkowe wyliczone przy zastosowaniu efektywnej stopy procentowej,
razem
10 262
12 015
13. Pozostałe przychody netto z inwestycji
13.1 Zasady rachunkowości
Dywidendy ujmuje się jako przychody w momencie nabycia prawa do dywidendy.
13.2 Dane ilościowe
Pozostałe przychody netto z inwestycji
1 stycznia -
31 grudnia 2020
1 stycznia -
31 grudnia 2019
Pochodne instrumenty zabezpieczające
348
296
Przychody z dywidend, w tym:
59
57
Inwestycyjne (lokacyjne) aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik
finansowy
33
35
Inwestycyjne (lokacyjne) aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez inne
całkowite dochody
26
22
Różnice kursowe
55
(123)
Przychody z tytułu nieruchomości inwestycyjnych
224
255
Koszty utrzymania nieruchomości inwestycyjnych
(96)
(108)
Koszty działalności inwestycyjnej
(26)
(26)
Pozostałe
22
25
Pozostałe przychody netto z inwestycji, razem
586
376
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
110
14. Wynik z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów finansowych
i inwestycji
14.1 Zasady rachunkowości
Wynik z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów finansowych i inwestycji zawiera zyski i straty powstałe w wyniku zbycia
instrumentów finansowych i nieruchomości inwestycyjnych.
14.2 Dane ilościowe
Wynik z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów finansowych i inwestycji
1 stycznia -
31 grudnia 2020
1 stycznia -
31 grudnia 2019
Inwestycyjne (lokacyjne) aktywa finansowe
265
352
Instrumenty dłużne wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody
171
150
Instrumenty finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy
45
174
Instrumenty kapitałowe
(41)
(18)
Jednostki uczestnictwa i certyfikaty inwestycyjne
(1)
118
Instrumenty dłużne
87
74
Instrumenty wyceniane w zamortyzowanym koszcie
49
28
Należności od klientów z tytułu kredytów wyceniane w zamortyzowanym koszcie
(3)
33
Instrumenty pochodne
23
(1)
Krótka sprzedaż
10
4
Należności
(182)
(112)
Nieruchomości inwestycyjne
3
2
Wynik z tytułu utraty kontroli nad RUCH
(5)
-
Wynik z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów finansowych i inwestycji, razem
111
278
15. Zmiana wartości odpisów na oczekiwane straty kredytowe i odpisów
z tytułu utraty wartości instrumentów finansowych
15.1 Zasady rachunkowości
Odpisy z tytułu utraty wartości zawierają saldo utworzonych i rozwiązanych odpisów z tytułu utraty wartości, zgodnie
z zasadami opisanymi w punkcie 38.1.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
111
15.2 Dane ilościowe
Zmiana wartości odpisów na oczekiwane straty kredytowe i odpisów z tytułu utraty
wartości instrumentów finansowych
1 stycznia -
31 grudnia 2020
1 stycznia -
31 grudnia 2019
(przekształcone)
Inwestycyjne (lokacyjne) aktywa finansowe
(22)
21
Instrumenty dłużne wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody
(38)
(3)
Instrumenty wyceniane w zamortyzowanym koszcie
16
24
- instrumenty dłużne
1
(8)
- lokaty terminowe w instytucjach kredytowych
1
(1)
- pożyczki
14
33
Należności od klientów z tytułu kredytów
(3 117)
(2 148)
Wyceniane w zamortyzowanym koszcie
(3 113)
(2 142)
Wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody
(4)
(6)
Udzielone gwarancje i poręczenia
(194)
(42)
Należności
(10)
(36)
Jednostka stowarzyszona – EMC Instytut Medyczny SA
-
(3)
Środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych
1
-
Zmiana wartości odpisów na oczekiwane straty kredytowe i odpisów z tytułu utraty
wartości instrumentów finansowych, razem
(3 342)
(2 208)
16. Zmiana netto wartości godziwej aktywów i zobowiązań wycenianych
w wartości godziwej
16.1 Zasady rachunkowości
Informacje o sposobie ustalania wartości godziwej aktywów i zobowiązań zaprezentowano w punkcie 9.
16.2 Dane ilościowe
Zmiana netto wartości godziwej aktywów i zobowiązań wycenianych w wartości
godziwej
1 stycznia -
31 grudnia 2020
1 stycznia -
31 grudnia 2019
Inwestycyjne (lokacyjne) instrumenty finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik
finansowy
723
522
Instrumenty kapitałowe
215
122
Dłużne papiery wartościowe
191
139
Jednostki uczestnictwa i certyfikaty inwestycyjne
317
261
Instrumenty pochodne
(85)
325
Wycena zobowiązań wobec uczestników konsolidowanych funduszy inwestycyjnych
(15)
(5)
Kontrakty inwestycyjne na rachunek i ryzyko klienta (unit-linked)
(8)
(10)
Nieruchomości inwestycyjne
252
2
Należności od klientów z tytułu kredytów
2
3
Zmiana netto wartości godziwej aktywów i zobowiązań wycenianych w wartości
godziwej, razem
869
837
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
112
17. Pozostałe przychody operacyjne
Pozostałe przychody operacyjne
1 stycznia -
31 grudnia 2020
1 stycznia -
31 grudnia 2019
(przekształcone)
Przychody ze sprzedaży wyrobów, towarów i usług przez spółki nieubezpieczeniowe
672
568
Przychody z tytułu likwidacji bezpośredniej w imieniu innych zakładów ubezpieczeń
179
217
Rozwiązanie rezerw
169
17
Zwrot kosztów dochodzenia roszczeń
39
46
Prowizje reasekuracyjne i udziały w zyskach reasekuratorów
67
66
Rozwiązanie odpisów z tytułu utraty wartości aktywów niefinansowych
4
-
Otrzymane odszkodowania
8
23
Odsetki za nieterminowe uregulowanie należności z ubezpieczeń bezpośrednich i reasekuracji
biernej
55
34
Zysk ze sprzedaży rzeczowych aktywów trwałych
1
11
Pozostałe
201
221
Pozostałe przychody operacyjne, razem
1 395
1 203
18. Odszkodowania, świadczenia oraz zmiana stanu rezerw techniczno-
ubezpieczeniowych
18.1 Zasady rachunkowości
W kosztach okresu sprawozdawczego ujmuje się wszelkie koszty wypłaconych odszkodowań i świadczeń z zawartych umów
ubezpieczenia wraz z bezpośrednimi i pośrednimi kosztami likwidacji szkód oraz zmianę stanu rezerw na niewypłacone
odszkodowania i świadczenia.
18.1.1. Ubezpieczenia majątkowe i osobowe
W ubezpieczeniach majątkowych i osobowych koszty odszkodowań i świadczeń pomniejsza się dodatkowo o wszelkie
otrzymane regresy i odzyski, a także zmianę stanu oszacowanych regresów i odzysków.
18.1.2. Ubezpieczenia na życie
Świadczenia wypłacone obejmują wszelkie wypłaty i obciążenia dokonywane w okresie sprawozdawczym z tytułu świadczeń
powstałych w okresie sprawozdawczym i w okresach ubiegłych (w tym również świadczenia rentowe i wykupy) oraz wszelkie
bezpośrednie i pośrednie, zewnętrzne i wewnętrzne koszty likwidacji świadczeń. Koszty likwidacji zawierają także koszty
postępowań spornych.
Wartość świadczeń ujmuje się w wysokości faktycznie wypłaconej, po potrąceniu zwrotów i refundacji (z wyjątkiem refundacji
z tytułu reasekuracji biernej), powiększonej o zmianę stanu rezerwy na niewypłacone świadczenia oraz pomniejszonej o udział
reasekuratorów w wypłaconych świadczeniach i rezerwach.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
113
18.2 Dane ilościowe
Odszkodowania, świadczenia oraz zmiana stanu rezerw techniczno-ubezpieczeniowych
1 stycznia -
31 grudnia 2020
1 stycznia -
31 grudnia 2019
Odszkodowania, świadczenia oraz zmiana stanu rezerw techniczno-ubezpieczeniowych
16 105
16 085
W ubezpieczeniach majątkowych i osobowych
9 205
9 328
- odszkodowania i świadczenia
7 480
7 925
- zmiana stanu rezerw techniczno-ubezpieczeniowych
874
584
- koszty likwidacji szkód
851
819
W ubezpieczeniach na życie
6 900
6 757
- odszkodowania i świadczenia
6 493
6 102
- zmiana stanu rezerw techniczno-ubezpieczeniowych
273
520
- koszty obsługi świadczeń
134
135
Udział reasekuratorów w odszkodowaniach, świadczeniach oraz zmianie stanu rezerw
techniczno-ubezpieczeniowych
(525)
(390)
W ubezpieczeniach majątkowych i osobowych
(525)
(390)
Odszkodowania, świadczenia ubezpieczeniowe netto, razem
15 580
15 695
Koszty likwidacji szkód i obsługi świadczeń według rodzaju
1 stycznia -
31 grudnia 2020
1 stycznia -
31 grudnia 2019
Zużycie materiałów i energii
14
15
Usługi obce
296
260
Podatki i opłaty
31
32
Koszty pracownicze
454
431
Amortyzacja rzeczowych aktywów trwałych
14
15
Amortyzacja wartości niematerialnych
27
23
Inne, w tym:
149
178
- zasądzone koszty, odsetki i kary w sprawach od odszkodowania
136
167
- pozostałe
13
11
Koszty likwidacji szkód i obsługi świadczeń, razem
985
954
19. Koszty z tytułu prowizji i opłat
Koszty z tytułu prowizji i opłat
1 stycznia -
31 grudnia 2020
1 stycznia -
31 grudnia 2019
Koszty transakcji kartowych i bankomatowych, w tym koszty wydanych kart
672
530
Prowizje z tytułu pozyskania klientów bankowych
107
97
Prowizje za udostępnianie bankomatów
45
44
Koszty nagród dla klientów bankowych
17
16
Koszty przelewów i przekazów
39
41
Usługi dodatkowe do produktów bankowych
23
23
Prowizje maklerskie
25
15
Koszty obsługi rachunków bankowych
5
5
Koszty operacji banknotowych
21
17
Koszty działalności powierniczej
20
18
Pozostałe prowizje
57
54
Koszty z tytułu prowizji i opłat, razem
1 031
860
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
114
20. Koszty odsetkowe
20.1 Zasady rachunkowości
Koszty odsetkowe ujmuje się w rachunku zysków i strat z zastosowaniem efektywnej stopy procentowej.
20.2 Dane ilościowe
Koszty odsetkowe
1 stycznia -
31 grudnia 2020
1 stycznia -
31 grudnia 2019
Depozyty terminowe
436
969
Depozyty bieżące
267
542
Wyemitowane własne dłużne papiery wartościowe
316
428
Pochodne instrumenty zabezpieczające
16
16
Pożyczki
3
23
Transakcje z przyrzeczeniem odkupu
13
57
Kredyty bankowe zaciągnięte przez spółki z Grupy PZU
36
33
Leasing
28
29
Pozostałe
19
32
Koszty odsetkowe, razem
1 134
2 129
21. Koszty akwizycji
21.1 Zasady rachunkowości
Koszty akwizycji obejmują koszty związane z zawieraniem i odnawianiem umów ubezpieczenia. Do bezpośrednich kosztów
akwizycji zalicza się między innymi koszty prowizji pośredników ubezpieczeniowych, koszty wynagrodzeń pracowników
związane z zawieraniem umów ubezpieczenia, koszty atestów, ekspertyz, badań związanych z ryzykiem przyjmowanym.
Do pośrednich kosztów akwizycji zalicza się koszty związane z reklamą i promocją produktów ubezpieczeniowych oraz koszty
związane z badaniem wniosków i wystawianiem polis.
Zgodnie z zasadą memoriału, część kosztów akwizycji rozlicza się w czasie, zgodnie z zasadami opisanymi w punktach 30.1.1
i 30.1.2.
21.2 Dane ilościowe
Koszty akwizycji według rodzaju
1 stycznia -
31 grudnia 2020
1 stycznia -
31 grudnia 2019
Zużycie materiałów i energii
25
29
Usługi obce
85
87
Podatki i opłaty
4
5
Koszty pracownicze
635
631
Amortyzacja rzeczowych aktywów trwałych
28
27
Amortyzacja wartości niematerialnych
25
36
Inne, w tym:
2 483
2 581
- prowizje w działalności ubezpieczeniowej
2 416
2 508
- reklama
61
66
- pozostałe
6
7
Zmiana stanu odroczonych kosztów akwizycji
32
(33)
Koszty akwizycji, razem
3 317
3 363
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
115
22. Koszty administracyjne
22.1 Zasady rachunkowości
Koszty administracyjne obejmują m. in.:
W działalności ubezpieczeniowej – koszty działalności ubezpieczeniowej niezaliczone do kosztów akwizycji, związane
z inkasem składek, koszty związane z zarządzaniem portfelem umów ubezpieczenia, portfelem umów reasekuracyjnych
oraz z ogólnym zarządzaniem zakładami ubezpieczeń Grupy PZU;
W działalności bankowej – koszty działania banku, m. in. pracownicze, rzeczowe, amortyzację, podatki i opłaty.
22.2 Dane ilościowe
Koszty administracyjne według rodzaju
1 stycznia -
31 grudnia 2020
1 stycznia -
31 grudnia 2019
Zużycie materiałów i energii
128
129
Usługi obce
1 243
1 273
Podatki i opłaty
102
81
Koszty pracownicze
3 659
3 673
Amortyzacja rzeczowych aktywów trwałych
580
578
Amortyzacja wartości niematerialnych
397
326
Wynagrodzenia osób obsługujących ubezpieczenia grupowe w zakładach pracy
205
206
Inne, w tym:
283
340
- reklama
155
244
- pozostałe
128
96
Koszty administracyjne, razem
6 597
6 606
23. Koszty pracownicze
Koszty pracownicze
1 stycznia -
31 grudnia 2020
1 stycznia -
31 grudnia 2019
Wynagrodzenia
4 299
4 264
Programy określonych składek, w tym:
794
758
- narzuty na wynagrodzenia
701
679
- ubezpieczenia emerytalne III filaru, w tym koszty składek na PPE lub PPK poniesione
w okresie
93
79
Pozostałe
273
230
Koszty pracownicze, razem
5 366
5 252
Koszty pracownicze znajdują się w pozycjach „Odszkodowania, świadczenia oraz zmiana stanu rezerw techniczno-
ubezpieczeniowych”, „Koszty akwizycji”, „Koszty administracyjne” i „Pozostałe koszty operacyjne” skonsolidowanego rachunku
zysków i strat.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
116
24. Pozostałe koszty operacyjne
Pozostałe koszty operacyjne
1 stycznia -
31 grudnia 2020
1 stycznia -
31 grudnia 2019
(przekształcone)
Odpis wartości firmy powstałej w wyniku nabycia Alior Banku
1)
746
-
Odpis wartości firmy powstałej w wyniku nabycia Pekao
1)
555
-
Podatek od instytucji finansowych
1 203
1 134
Koszty podstawowej działalności spółek nie prowadzących działalności ubezpieczeniowej,
ani bankowej
801
713
Koszty z tytułu likwidacji bezpośredniej w imieniu innych zakładów ubezpieczeń
194
226
Obowiązkowe opłaty na rzecz instytucji rynku ubezpieczeniowego i bankowego
128
129
Bankowy Fundusz Gwarancyjny
541
611
Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny
63
67
Opłata na rzecz Komendy Głównej Straży Pożarnej oraz Związku Ochotniczych Straży
Pożarnych
26
27
Wydatki z tytułu działalności prewencyjnej
56
48
Utworzenie rezerw
428
443
Amortyzacja wartości niematerialnych nabytych w transakcjach przejęcia spółek
173
233
Utworzenie odpisów na aktywa niefinansowe
208
2)
19
Darowizny
30
25
Odsetki za zwłokę, kary, odszkodowania
5
22
Koszty dochodzenia roszczeń
82
92
Pozostałe
146
204
Pozostałe koszty operacyjne, razem
5 385
3 993
1)
Dodatkowe informacje na ten temat zaprezentowano w punkcie 27.3.
2)
W tym odpisy z tytułu utraty wartości wartości niematerialnych zidentyfikowanych podczas nabycia Alior Banku (161 mln zł). Dodatkowe informacje na ten temat
zaprezentowano w punkcie 27.3.
25. Podatek dochodowy
25.1 Zasady rachunkowości
Podatek dochodowy wykazany w rachunku zysków i strat obejmuje część bieżącą i odroczoną.
Część odroczona stanowi różnicę pomiędzy stanem rezerw i aktywów z tytułu podatku odroczonego na koniec i na początek
okresu sprawozdawczego z zastrzeżeniem, że zmiany stanu rezerwy i aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego
dotyczące operacji rozliczanych z kapitałem własnym odnosi się na kapitał własny.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
117
25.2 Dane ilościowe
Podatek dochodowy
1 stycznia -
31 grudnia 2020
1 stycznia -
31 grudnia 2019
Zysk brutto (skonsolidowany)
4 058
7 080
Stawka CIT (lub zakres stawek CIT) właściwa dla kraju siedziby jednostki dominującej (w %)
19%
19%
Podatek dochodowy jaki zostałby skalkulowany jako iloczyn zysku księgowego brutto
jednostek i stawki CIT właściwej dla kraju siedziby jednostki dominującej
771
1 345
Różnice pomiędzy podatkiem dochodowym skalkulowanym powyżej a podatkiem
dochodowym wykazanym w rachunku zysków i strat:
757
550
- podatek od instytucji finansowych
223
215
- rezerwy na należności kredytowe w części nie pokrytej podatkiem odroczonym
50
70
- wycena aktywów finansowych
30
(3)
- utworzenie/rozwiązanie odpisów na należności niezaliczone do kosztów uzyskania
przychodów
34
65
- utworzenie / rozwiązanie pozostałych rezerw i odpisów na aktywa, niezaliczonych do
kosztów uzyskania przychodów
319
44
- opłata na rzecz BFG
103
116
- różnice wynikające z odmiennych stawek podatkowych
(17)
(16)
- opodatkowanie działalności ubezpieczeniowej na Ukrainie
7
7
- straty podatkowe
10
26
- pozostałe zwiększenia, zaniechania, zwolnienia, odliczenia i obniżki podatku
(2)
26
Podatek dochodowy wykazany w rachunku zysków i strat
1 528
1 895
Łączna kwota podatku bieżącego i odroczonego
1 stycznia -
31 grudnia 2020
1 stycznia -
31 grudnia 2019
1. Ujętego w rachunku zysków i strat, w tym:
1 528
1 895
- podatek bieżący
1 841
1 844
- podatek odroczony
(313)
51
2. Ujętego w innych całkowitych dochodach, w tym:
356
117
- podatek odroczony
356
117
Podatek dochodowy dotyczący składników innych całkowitych dochodów
1 stycznia -
31 grudnia 2020
1 stycznia -
31 grudnia 2019
(przekształcone)
Inne całkowite dochody brutto
1 958
613
Podatek dochodowy
(356)
(117)
Wycena instrumentów dłużnych
(213)
(88)
Wycena należności od klientów z tytułu kredytów
(4)
(4)
Zabezpieczenie przepływów pieniężnych
(123)
(24)
Wycena instrumentów kapitałowych
(17)
(1)
Zyski i straty aktuarialne dotyczące rezerw pracowniczych
1
-
Inne całkowite dochody netto
1 602
496
W skład Grupy PZU wchodzą jednostki funkcjonujące w różnych krajach i podlegające odrębnym przepisom podatkowym.
Przepisy dotyczące podatku od towarów i usług, podatku dochodowego od osób prawnych, fizycznych czy składek na
ubezpieczenia społeczne podlegają stosunkowo częstym zmianom. Obowiązujące w krajach, w których działa Grupa PZU
przepisy, zawierają również niejasności, które powodują różnice w opiniach co do interpretacji prawnej przepisów podatkowych
między organami państwowymi i przedsiębiorstwami. Rozliczenia podatkowe oraz inne (na przykład celne czy dewizowe) mogą
być przedmiotem kontroli organów (w Polsce – przez okres pięciu lat), które uprawnione są do nakładania wysokich kar,
a ustalone w wyniku kontroli dodatkowe kwoty zobowiązań muszą zostać wpłacone wraz z wysokimi odsetkami. Zjawiska te
generują ryzyko podatkowe, w wyniku którego kwoty wykazane w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym mogą ulec
zmianie w późniejszym terminie po ostatecznym ustaleniu ich wysokości przez organy skarbowe.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
118
26. Zysk na jedną akcję
26.1 Zasady rachunkowości
Podstawowy zysk przypadający na jedną akcję oblicza się poprzez podzielenie wyniku finansowego, który przypada na zwykłych
akcjonariuszy PZU, przez średnią ważoną liczby akcji zwykłych występujących w ciągu danego okresu.
Średnia ważona liczby akcji zwykłych występujących w ciągu okresu to liczba akcji zwykłych na początku danego okresu,
skorygowana o liczbę akcji zwykłych odkupionych lub wyemitowanych w ciągu tego okresu ważona wskaźnikiem
odzwierciedlającym okres (w dniach) do całkowitej liczby akcji w danym okresie.
26.2 Dane ilościowe
Zysk na jedną akcję
1 stycznia -
31 grudnia 2020
1 stycznia -
31 grudnia 2019
Zysk netto przypisywany właścicielom jednostki dominującej
1 912
3 295
Podstawowa i rozwodniona średnia ważona liczba akcji zwykłych
863 332 499
863 285 340
Liczba akcji wyemitowanych
863 523 000
863 523 000
Średnia ważona liczba akcji własnych (w posiadaniu jednostek objętych konsolidacją)
190 501
237 660
Podstawowy i rozwodniony zysk (strata) na jedną akcję zwykłą (w złotych)
2,21
3,82
W 2020 i w 2019 roku nie wystąpiły transakcje ani zdarzenia powodujące rozwodnienie zysku przypadającego na jedną akcję.
27. Wartość firmy
27.1 Zasady rachunkowości
Wartość firmy, której wartość początkową ustalono w sposób opisany w punkcie 5.7 nie podlega amortyzacji, lecz na koniec
każdego roku obrotowego oraz każdorazowo, gdy istnieją przesłanki, że mogło dojść do utraty wartości, poddaje się ją testom
na utratę wartości. Test na utratę wartości firmy oparty jest na ocenie wartości odzyskiwalnej poszczególnych jednostek
generujących przepływy pieniężne, do których została zaalokowana wartość firmy i porównaniu jej z ich wartością księgową
(łącznie z przypisaną wartością firmy). W sytuacji, gdy wartość odzyskiwalna jest mniejsza, odpis z tytułu utraty wartości odnosi
się w pierwszej kolejności na zaalokowaną do jednostki generującej przepływy pieniężne wartość firmy. Jednostka generująca
przepływy pieniężne, dla której przeprowadza się test, nie może być większa niż segment operacyjny.
27.2 Dane ilościowe
Wartość firmy
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
(przekształcone)
Pekao
1)
1 714
2 269
Lietuvos Draudimas AB
2)
511
471
Spółki medyczne
284
284
Segment ubezpieczeń masowych w ubezpieczeniach majątkowych i osobowych (Link4)
221
221
AAS Balta
41
38
Alior Bank
-
746
Pozostałe
5
5
Wartość firmy, razem
2 776
4 034
1)
Obejmuje wartość firmy z tytułu nabycia PIM.
2)
Obejmuje wartość firmy z tytułu nabycia oddziału Lietuvos Draudimas w Estonii.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
119
Zmiana stanu wartości firmy
1 stycznia -
31 grudnia 2020
1 stycznia -
31 grudnia 2019
(przekształcone)
Wartość firmy brutto na początek okresu
4 049
3 885
- nabycie spółek medycznych
-
169
- różnice kursowe
43
(5)
Wartość firmy brutto na koniec okresu
4 092
4 049
Odpisy z tytułu utraty wartości na początek okresu
(15)
(14)
- odpis z tytułu utraty wartości – Alior Bank
(746)
-
- odpis z tytułu utraty wartości – Pekao
(555)
-
- różnice kursowe
-
(1)
Odpisy z tytułu utraty wartości na koniec okresu
(1 316)
(15)
Wartość firmy netto na koniec okresu
2 776
4 034
27.3 Testy na utratę wartości
Testy na utratę wartości firmy sporządzono na 31 grudnia 2020 roku dla wszystkich CGU, do których zaalokowano wartość firmy.
W wyniku przeprowadzonych testów nie stwierdzono konieczności dokonywania odpisów z tytułu utraty wartości.
W związku z wywołanym pandemią COVID-19 pogorszeniem koniunktury gospodarczej, co doprowadziło do serii obniżek stóp
procentowych NBP oraz do wzrostu ryzyka kredytowego w działalności bankowej, w ciągu 2020 roku przeprowadzono testy na
utratę wartości CGU Pekao oraz Alior Banku. Test przeprowadzony w odniesieniu do Pekao na 30 czerwca 2020 roku wykazał
utratę wartości, w związku z czym dokonano odpisu wartości firmy w kwocie 555 mln zł. Odpis ujęto w rachunku zysków i strat
w pozycji pozostałe koszty operacyjne i obciążył on wynik finansowy netto przypisywany właścicielom jednostki dominującej
kwotą 555 mln zł. Testy przeprowadzone na 31 marca oraz 30 czerwca 2020 roku w odniesieniu do Alior Banku wykazały
niedobory, które skutkowały koniecznością dokonania odpisu wartości firmy w kwocie 746 mln zł oraz wartości niematerialnych
– wartości znaku towarowego i relacji z klientami – w kwocie 161 mln zł. W wyniku dokonanych odpisów, wartość bilansowa
wartości firmy, znaku towarowego oraz relacji z klientami na 31 grudnia 2020 roku wynosi zero. Odpisy z tytułu utraty wartości
ujęto w rachunku zysków i strat w pozycji pozostałe koszty operacyjne. Łączny wpływ na wynik finansowy netto przypisywany
właścicielom jednostki dominującej odpisów z tytułu trwałej utraty wartości wszystkich ww. aktywów dotyczących Alior Banku
dokonanych w ciągu 2020 roku wyniósł 788 mln zł. Odpisy te wynikają z istotnego pogorszenia warunków biznesowych dla
sektora bankowego, na które złożyły się m.in. obniżenie stóp procentowych przez Radę Polityki Pieniężnej oraz podwyższone
ryzyko kredytowe i dodatkowe odpisy z tytułu oczekiwanych strat kredytowych, powiązane ze spowolnieniem gospodarczym.
Test na utratę wartości polega na porównaniu wartości bilansowych (łącznie z przypisaną wartością firmy) i wartości
odzyskiwalnych CGU, do których zaalokowano wartość firmy. Odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości CGU ujmuje się
w rachunku zysków i strat, gdy wartość odzyskiwalna CGU jest niższa od jego wartości bilansowej.
Ośrodki wypracowujące środki pieniężne (CGU)
Wartość firmy przypisuje się do poszczególnych spółek (stanowiących CGU na potrzeby testu na utratę wartości) i na tym
poziomie poddaje monitorowaniu. W trakcie ostatecznego rozliczenia ceny nabycia, wartość firmy z tytułu nabycia Link4 została
w całości alokowana do segmentu ubezpieczeń masowych w ubezpieczeniach majątkowych i osobowych, który ze względu na
skalę integracji działalności Link4 z PZU w ramach realizacji strategii dwóch marek, zakładającej osiągnięcie synergii z tytułu
zarządzania portfelem klientów masowych oraz sprzedaży dodatkowych produktów ubezpieczeniowych jest najmniejszym CGU,
do której wartość firmy może być przypisana. Wartość firmy z tytułu nabycia PIM została w całości alokowana do Pekao, gdyż
jest to najniższy poziom, na którym wartość firmy jest monitorowana na poziomie Grupy.
Wartość bilansowa
Wartość bilansowa obejmuje aktywa netto CGU, włącznie z wartościami niematerialnymi, takimi jak znaki towarowe oraz relacje
z klientami, które zostały ujawnione w związku z nabyciem CGU oraz wartość firmy. W przypadku podmiotów, w których
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
120
występują udziały niekontrolujące wartość bilansową na potrzeby testu powiększa się o część wartości firmy przypisywanej do
udziałów niekontrolujących (nie jest ona wykazana w skonsolidowanym sprawozdaniu z sytuacji finansowej).
Na potrzeby testu wartość bilansowa netto segmentu ubezpieczeń masowych została ustalona w oparciu o alokację aktywów
netto Grupy PZU. Alokacji dokonano w proporcji, w jakiej hipotetyczny kapitałowy wymóg wypłacalności, który można przypisać
do segmentu ubezpieczeń masowych, pozostaje do całkowitego kapitałowego wymogu wypłacalności. Do alokacji kapitałowego
wymogu wypłacalności zastosowano metodę Eulera. Polega ona na przypisaniu do segmentu miar ryzyka, które są oparte na
regulacjach Wypłacalność II i uwzględniają efekty dywersyfikacji.
Wartość odzyskiwalna
Wartość odzyskiwalną CGU ustalono w oparciu o wartość użytkową jednostek, metodą zdyskontowanych przepływów
pieniężnych w oparciu o najbardziej aktualne zatwierdzone projekcje finansowe, których okres, nieprzekraczający 5 lat,
przedstawiono w tabeli poniżej. Projekcje finansowe CGU uwzględniają ofertę produktów oraz perspektywy wzrostu rynków,
strukturę bilansu i dostępne nadwyżki kapitałowe, dotychczasowe wyniki oraz oczekiwane parametry makroekonomiczne, takie
jak poziom stóp procentowych oraz wzrost gospodarczy. Stopy dyskontowe użyte na potrzeby testu jednostek
ubezpieczeniowych ustalono na poziomie kosztu kapitału własnego. W przypadku spółek medycznych użyto średniego
ważonego kosztu kapitału (ang. Weighted average cost of capital, WACC). Koszt kapitału własnego został ustalony zgodnie
z modelem CAPM. Ponadto w uzasadnionych przypadkach dokonano poprawek z tytułu wielkości firmy (ang. size premium).
Stopy wolne od ryzyka ustalono w oparciu o rentowność 10-letnich obligacji rządowych kraju siedziby CGU, współczynniki beta
oparto o współczynniki podobnych podmiotów notowanych. Premie rynkowe wyniosły 6,0% (w 2019 roku: 5,5%). W przypadku
podmiotów regulowanych (banki, zakłady ubezpieczeń, instytucje finansowe) prognozowane przepływy pieniężne uwzględniają
konieczność utrzymania odpowiedniego poziomu środków własnych (kapitału ekonomicznego). Przepływy pieniężne segmentu
ubezpieczeń masowych zostały określone w oparciu o kwotę hipotetycznych dywidend, które segment ten mógłby wypłacić,
gdyby działał jako oddzielny zakład ubezpieczeń. Wysokość dywidend zależy od prognoz wyników technicznych tego segmentu
po podatku dochodowym i podatku od instytucji finansowych oraz nadwyżek kapitałowych przypisanych do tego segmentu na
datę bilansową i w kolejnych okresach. Wskaźniki wzrostu po okresie prognozy ustalono uwzględniając długoterminowe
perspektywy rozwoju rynku, na którym działa dana jednostka. Wskaźniki wzrostu nie przekraczają długoterminowych prognoz
rozwoju PKB danego kraju w ujęciu nominalnym.
Jednostka generująca przepływy
pieniężne
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Stopa
dyskontowa
Stopa wzrostu
po okresie
prognoz
Horyzont
projekcji
finansowych
Stopa
dyskontowa
Stopa wzrostu
po okresie
prognoz
Horyzont
projekcji
finansowych
Pekao
8,7%
3,5%
6 lat
8,7%
3,5%
3 lata
Alior Bank
nd.
nd.
nd.
8,8%
3,5%
5 lat
Lietuvos Draudimas AB
6,1%
3,0%
5 lat
5,7%
3,0%
3 lata
Segment ubezpieczeń masowych
7,5%
2,5%
3 lata
7,4%
2,5%
3 lata
AAS Balta
6,1%
3,0%
5 lat
6,1%
3,0%
3 lata
Spółki medyczne
5,7%-6,3%
2,0%-3,0%
3 lata
5,8%-6,4%
2,0%-3,0%
3 lata
Analiza wrażliwości
Oszacowanie wartości odzyskiwalnej jest procesem złożonym i wymaga od Zarządu jednostki dominującej wypracowania
profesjonalnych osądów oraz wykorzystania skomplikowanych i subiektywnych założeń. Stosunkowo niewielkie zmiany
w kluczowych założeniach mogą mieć istotny wpływ na wycenę wartości odzyskiwalnej. Kluczowymi założeniami w procesie
szacowania wartości odzyskiwalnej są: stopy wzrostu w okresie rezydualnym, stopy dyskonta, oczekiwany poziom rentowności,
przyszłe wymogi kapitałowe oraz minimalny poziom adekwatności kapitałowej jako warunek wypłaty dywidend przez podmioty
regulowane.
W tabeli na kolejnej stronie podano nadwyżkę wartości odzyskiwalnych ponad wartości księgowe oraz maksymalne stopy
dyskontowe i minimalne krańcowe stopy wzrostu po okresie prognoz, przy których następuje zrównanie wartości bilansowych
i odzyskiwalnych poszczególnych CGU. Kwota nadwyżki została podana na udziale PZU.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
121
Jednostka generująca przepływy
pieniężne
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Nadwyżka
(w mln zł)
Wartość
krańcowa
stopy
dyskontowej
Wartość
krańcowa
stopy wzrostu
po okresie
prognoz
Nadwyżka
(w mln zł)
Wartość
krańcowa
stopy
dyskontowej
Wartość
krańcowa
stopy wzrostu
po okresie
prognoz
Pekao
170
8,8%
2,7%
1 084
9,6%
2,5%
Alior Bank
nd.
nd.
nd.
136
9,0%
2,4%
Lietuvos Draudimas AB
320
6,9%
2,1%
333
6,5%
0,4%
AAS Balta
253
8,4%
0,3%
502
11,2%
(3,2%)
Segment ubezpieczeń masowych
8 864
23,4%
nd.
1)
10 103
34,9%
nd.
1)
Spółki medyczne
720
2)
6,2%-28,1%
(41,0%)-2,3%
442
7,2%-16,0%
(10,5%)-1,4%
1)
Wartość zdyskontowanych przepływów pieniężnych w okresie prognozy jest wyższa niż wartość bilansowa przypisana do segmentu ubezpieczeń masowych,
w związku z czym nie zaprezentowano wartości krańcowej stopy wzrostu po okresie prognozy.
2)
Wzrost nadwyżki wynika z ujęcia Tommy, której nadwyżka na 31 grudnia 2020 roku wyniosła 284 mln zł. Nabyta w grudniu 2019 roku Tomma nie podlegała testom
na 31 grudnia 2019 roku.
Test na utratę wartości wartości firmy Pekao
Wartość odzyskiwalną ustalono w oparciu o wartość użytkową metodą zdyskontowanych przepływów dywidendowych.
Na potrzeby testu użyto projekcji finansowych na lata 2021-2026. Wydłużenie prognoz na okres przekraczający 5 lat pozwoliło
w pełni uwzględnić wpływ zakładanych zmian makroekonomicznych na sytuację banków. Wobec niepewności dotyczącej
długości trwania pandemii oraz jej dotkliwości dla gospodarki wartość użytkową oszacowano dla szeregu scenariuszy, w których
uwzględniono różne przyszłe poziomy stóp procentowych, kosztów ryzyka i kosztów działania. Najistotniejszym założeniem
wpływającym na przyszłe przepływy pieniężne jest poziom przyszłych stóp procentowych. Na potrzeby testu założono, że stopa
referencyjna NBP pozostanie na obecnym poziomie co najmniej do końca 2022 roku, po czym - zależnie od scenariusza – zmieni
się o 0,0-1,4 p.p. Wartość użytkową oszacowano jako wartość średnią ważoną prawdopodobieństwem wystąpienia scenariuszy.
Ze względu na dużą niepewność, szacunki mogą ulegać w przyszłości istotnym zmianom wraz z pozyskiwaniem wiedzy co do
dalszego rozwoju sytuacji.
28. Wartości niematerialne
28.1 Zasady rachunkowości
Składniki wartości niematerialnych rozpoznaje się, jeżeli są one możliwe do zidentyfikowania, sprawowana jest nad nimi
kontrola, jest prawdopodobne, że osiągnięte zostaną przyszłe korzyści ekonomiczne, które można przyporządkować danemu
składnikowi i można wiarygodnie ustalić cenę nabycia lub koszt wytworzenia danego składnika.
Wartości niematerialne wycenia się według cen nabycia lub kosztów wytworzenia pomniejszonych o odpisy amortyzacyjne,
a także o odpisy z tytułu utraty wartości.
Sposób ustalenia wartości godziwej wartości niematerialnych nabywanych w transakcji połączenia jednostek gospodarczych
zaprezentowano w punkcie 5.7.
Składniki wartości niematerialnych obejmują w szczególności: oprogramowanie komputerowe, autorskie prawa majątkowe,
licencje oraz koncesje, a także składniki nabyte w transakcjach połączenia jednostek gospodarczych - znaki towarowe, relacje
z klientami (w tym relacje z klientami posiadającymi rachunki oszczędnościowo-rozliczeniowe), relacje z brokerami, przyszłe
zyski z zakupionego portfela umów ubezpieczenia itp.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
122
Składniki wartości niematerialnych podlegają amortyzacji przez szacowany okres użyteczności:
składniki inne niż składniki wartości niematerialnych nabyte w transakcjach połączenia jednostek gospodarczych – przy
zastosowaniu metody liniowej przez okres od dwóch do pięciu lat. W uzasadnionych przypadkach, po indywidualnej
analizie, dopuszcza się stosowanie innej stawki amortyzacji adekwatnej do przewidywanego okresu użytkowania danego
składnika wartości niematerialnych. W związku z podjętą decyzją dotyczącą planowanego okresu użytkowania systemu
produktowego w PZU przez okres dziesięciu lat, przyjęto dla niego roczną stawkę amortyzacji 10%;
składniki wartości niematerialnych nabyte w transakcjach połączenia jednostek gospodarczych (z wyjątkiem nabytych
znaków towarowych) – przez okres od jednego do piętnastu lat w oparciu o wartości generowanych zysków
w poszczególnych latach;
znaki towarowe nabyte w transakcjach połączenia jednostek gospodarczych, jako wartości niematerialne o okresie
użytkowania ustalonym jako nieokreślony nie podlegają amortyzacji, lecz na koniec każdego roku obrotowego oraz
każdorazowo, gdy istnieją przesłanki, że mogło dojść do utraty wartości, poddaje się je testom na utratę wartości.
Utrata wartości
Na koniec okresu sprawozdawczego przeprowadzany jest przegląd składników aktywów w celu stwierdzenia, czy nie występują
przesłanki wskazujące na możliwość utraty ich wartości. W przypadku stwierdzenia takich przesłanek, przeprowadza się test na
utratę wartości danego składnika aktywów mający na celu określenie jego wartości odzyskiwalnej.
Ze względu na pandemię COVID-19 Grupa PZU analizowała w ciągu 2020 roku wpływ, jaki pandemia mogła mieć na możliwość
wystąpienia utraty wartości wartości niematerialnych. Grupa PZU dokonała odpisów z tytułu utraty wartości znaku towarowego
oraz relacji z klientami powstałych w wyniku nabycia Alior Banku. Aktywa te zostały odpisane w całości na 30 czerwca 2020 roku
w ramach testu dotyczącego Alior Banku, o którym mowa w punkcie 27.3.
Uznaje się, że utrata wartości składników wartości niematerialnych wystąpiła, jeżeli w wyniku zmian technologicznych,
przeznaczenia do likwidacji, wycofania z użytkowania lub wystąpienia innych przesłanek wskazujących na zmniejszenie
przydatności danego składnika aktywów obniżyła się wartość przewidywanych korzyści ekonomicznych związanych ze
składnikiem wartości niematerialnych lub rzeczowych aktywów trwałych.
W razie konieczności dokonuje się odpisu aktualizującego do wartości odzyskiwalnej. W sytuacji, gdy składnik aktywów nie
generuje przepływów pieniężnych, które są w znacznym stopniu niezależne od przepływów generowanych przez inne aktywa,
analizę przeprowadza się dla najmniejszej możliwej do zidentyfikowania grupy aktywów generujących niezależne wpływy
pieniężne, do której należy dany składnik aktywów. Ewentualne odpisy z tytułu utraty wartości wykazywane są jako koszt
w skonsolidowanym rachunku zysków i strat w pozycji „Pozostałe koszty operacyjne”.
Jeżeli występują przesłanki wskazujące na to, że odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości, który był ujęty w okresach
ubiegłych przestał istnieć lub uległ zmniejszeniu, szacuje się wartość odzyskiwalną takiego składnika aktywów. Ujęty
w ubiegłych okresach odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości odwraca się do wartości odzyskiwalnej, nieprzekraczającej
wartości bilansowej, jaka zostałaby ustalona (po odjęciu umorzenia), gdyby poprzednio w ogóle nie ujęto odpisu. Odwrócenie
odpisu aktualizacyjnego z tytułu utraty wartości ujmuje się jako przychód w skonsolidowanym rachunku zysków i strat w pozycji
„Pozostałe przychody operacyjne”.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
123
28.2 Dane ilościowe
Zmiana stanu wartości
niematerialnych (wg grup
rodzajowych) w roku zakończonym
31 grudnia 2020
Oprogra-
mowanie,
licencje
i podobne
wartości
Znaki
towarowe
Relacje z
klientami
Wartości
niematerialne
w toku
wytwarzania
Inne wartości
niema-
terialne
Wartości
niematerial-
ne, razem
Wartość brutto na początek okresu
2 955
612
1 975
463
85
6 090
Zmiany:
487
10
24
102
14
637
- zakupy i wytworzone we własnym
zakresie
82
-
-
773
5
860
- zmiana składu Grupy
-
-
-
-
-
-
- przeniesienia
648
-
-
(655)
7
-
- sprzedaż i likwidacja
(249)
-
-
(7)
(2)
(258)
- różnice kursowe i pozostałe
6
10
24
(9)
4
35
Wartość brutto na koniec okresu
3 442
622
1 999
565
99
6 727
Skumulowana amortyzacja
(umorzenie) na początek okresu
(1 662)
-
(1 177)
-
(68)
(2 907)
Zmiany:
(209)
-
(196)
-
(8)
(413)
- amortyzacja za okres
(450)
-
(173)
-
(7)
(630)
- sprzedaż i likwidacja
242
-
-
-
2
244
- przeniesienia
-
-
-
-
-
-
- różnice kursowe i pozostałe
(1)
-
(23)
-
(3)
(27)
Skumulowana amortyzacja
(umorzenie) na koniec okresu
(1 871)
-
(1 373)
-
(76)
(3 320)
Odpisy z tytułu utraty wartości na
początek okresu
(15)
-
-
(11)
-
(26)
Zmiany odniesione w pozostałe koszty
operacyjne
(8)
(100)
(61)
(12)
-
(181)
Inne zmiany
-
-
-
6
-
6
Odpisy z tytułu utraty wartości na
koniec okresu
(23)
(100)
(61)
(17)
-
(201)
Wartość netto wartości
niematerialnych na koniec okresu
1 548
522
565
548
23
3 206
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
124
Zmiana stanu wartości
niematerialnych (wg grup
rodzajowych) w roku zakończonym
31 grudnia 2019
(dane przekształcone)
Oprogra-
mowanie,
licencje
i podobne
wartości
Znaki
towarowe
Relacje z
klientami
Wartości
niematerialne
w toku
wytwarzania
Inne wartości
niema-
terialne
Wartości
niematerial-
ne, razem
Wartość brutto na początek okresu
2 563
611
1 900
365
80
5 519
Zmiany:
392
1
75
98
5
571
- zakupy i wytworzone we własnym
zakresie
43
-
-
486
5
534
- zmiana składu Grupy
-
3
78
1
1
83
- przeniesienia
370
-
-
(377)
(1)
(8)
- sprzedaż i likwidacja
(22)
-
-
(3)
-
(25)
- różnice kursowe i pozostałe
1
(2)
(3)
(9)
-
(13)
Wartość brutto na koniec okresu
2 955
612
1 975
463
85
6 090
Skumulowana amortyzacja
(umorzenie) na początek okresu
(1 299)
-
(947)
-
(64)
(2 310)
Zmiany:
(363)
-
(230)
-
(4)
(597)
- amortyzacja za okres
(383)
-
(233)
-
(8)
(624)
- sprzedaż i likwidacja
22
-
-
-
-
22
- przeniesienia
-
-
-
-
4
4
- różnice kursowe i pozostałe
(2)
-
3
-
-
1
Skumulowana amortyzacja
(umorzenie) na koniec okresu
(1 662)
-
(1 177)
-
(68)
(2 907)
Odpisy z tytułu utraty wartości na
początek okresu
(14)
-
-
(11)
(4)
(29)
Zmiany odniesione w pozostałe koszty
operacyjne
(1)
-
-
(2)
-
(3)
Inne zmiany
-
-
-
2
4
6
Odpisy z tytułu utraty wartości na
koniec okresu
(15)
-
-
(11)
-
(26)
Wartość netto wartości
niematerialnych na koniec okresu
1 278
612
798
452
17
3 157
Amortyzacja wartości niematerialnych według miejsca wykazania w skonsolidowanym
rachunku zysków i strat
1 stycznia -
31 grudnia 2020
1 stycznia -
31 grudnia 2019
Odszkodowania, świadczenia oraz zmiana stanu rezerw techniczno-ubezpieczeniowych
27
23
Koszty akwizycji
25
36
Koszty administracyjne
397
326
Pozostałe koszty operacyjne
1)
181
239
Amortyzacja, razem
630
624
1)
W tym amortyzacja wartości niematerialnych nabytych w transakcjach przejęcia spółek w kwocie 173 mln zł (w 2019 roku: 233 mln zł).
29. Inne aktywa
Inne aktywa
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Rozliczenia z tytułu reasekuracji
282
279
Szacowane regresy i odzyski
189
182
Odroczone koszty informatyczne
91
79
Zarachowane należności z bezpośredniej likwidacji szkód
51
58
Koszty do rozliczenia w czasie
67
75
Zapasy
40
36
Zarachowane prowizje
14
14
Pozostałe składniki aktywów
19
11
Inne aktywa, razem
753
734
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
125
Inne aktywa
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Krótkoterminowe
648
615
Długoterminowe
105
119
Inne aktywa, razem
753
734
30. Odroczone koszty akwizycji
30.1 Zasady rachunkowości
Odroczone koszty akwizycji podlegają testom na utratę wartości poprzez ich uwzględnienie w teście adekwatności rezerw
techniczno-ubezpieczeniowych.
30.1.1. Ubezpieczenia majątkowe i osobowe
Koszty akwizycji dotyczące ubezpieczeń majątkowych i osobowych odraczane są na zasadach stosowanych przy ustalaniu
rezerwy składek i amortyzowane w ciężar rachunku zysków i strat przez okres ochrony ubezpieczeniowej (wykazywane w pozycji
„Koszty akwizycji”).
Odraczaniu w czasie podlegają prowizje akwizycyjne oraz część pośrednich kosztów akwizycji związanych z zawieraniem
i odnawianiem polis ubezpieczeniowych w szczególności koszty działań związane bezpośrednio z procesami sprzedażowymi,
które nie mogą zostać zakwalifikowane jako bezpośrednie koszty akwizycji, przede wszystkim koszty działań związanych
z procesami: zawierania umów i underwritingu w jednostkach sprzedażowych (wyodrębnianych na podstawie ankiet czasu
pracy), automatycznym i manualnym wprowadzaniem polis do systemów produkcyjnych (ewidencja sprzedaży) oraz
funkcjonowaniem contact center w zakresie sprzedaży polis.
30.1.2. Ubezpieczenia na życie
W ubezpieczeniach na życie do rozliczania kosztów akwizycji w czasie w przypadku tradycyjnych produktów z udziałem w zysku
(ubezpieczenia na życie lub dożycie oraz zaopatrzenia dzieci) stosuje się metodę Zillmera.
30.2 Dane ilościowe
Odroczone koszty akwizycji
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Krótkoterminowe
1 409
1 450
Długoterminowe
141
124
Odroczone koszty akwizycji, razem
1 550
1 574
Zmiana stanu odroczonych kosztów akwizycji
1 stycznia –
31 grudnia 2020
1 stycznia –
31 grudnia 2019
Wartość netto na początek okresu
1 574
1 546
Ubezpieczenia majątkowe
1 459
1 445
Ubezpieczenia na życie
115
101
Koszty akwizycji dotyczące przyszłych okresów
1 745
1 775
Amortyzacja za okres odniesiona na wynik finansowy
(1 769)
(1 747)
Różnice kursowe
-
-
Wartość netto na koniec okresu
1 550
1 574
Ubezpieczenia majątkowe
1 423
1 459
Ubezpieczenia na życie
127
115
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
126
31. Rzeczowe aktywa trwałe
31.1 Zasady rachunkowości
Składniki rzeczowych aktywów trwałych wykazuje się według cen nabycia lub kosztów wytworzenia, pomniejszonych
o dotychczasowe umorzenie oraz odpisy z tytułu utraty wartości.
Amortyzuje się wszystkie składniki rzeczowych aktywów trwałych oraz ich istotne komponenty, z wyjątkiem gruntów oraz
rzeczowych aktywów trwałych w budowie. Składnik amortyzuje się od momentu, gdy jest on dostępny do użytkowania, to
znaczy od momentu jego dostosowania do miejsca i warunków potrzebnych do rozpoczęcia funkcjonowania zgodnie
z zamierzeniami.
Poniżej przedstawiono roczne stawki amortyzacji dla istotnych składników aktywów:
Kategoria aktywów
Stawka
Spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego oraz spółdzielcze prawo do lokalu użytkowego
2,5%
Budynki i budowle
1,5% - 10%
Maszyny i urządzenia techniczne
10% - 40%
Środki transportu
14% - 33%
Sprzęt informatyczny
14,3% - 40%
Pozostałe aktywa trwałe
7% - 20%
Aktywa utrzymywane na podstawie umowy leasingu finansowego amortyzuje się przez okres ich użyteczności, o ile występuje
racjonalna pewność ich zakupu lub przeniesienia własności. W przeciwnym razie amortyzuje się je przez okres nie dłuższy niż
przez okres trwania leasingu.
Zasady dokonywania odpisów z tytułu utraty wartości są analogiczne do tych, które obowiązują dla wartości niematerialnych
i zostały opisane w punkcie 28.1.
Na 31 grudnia 2020 roku Grupa PZU analizując przesłanki utraty wartości uwzględniła potencjalny wpływ pandemii COVID-19 na
potencjalne odpisy z tytułu utraty wartości rzeczowych aktywów trwałych. W wyniku tych analiz nie stwierdzono konieczności
dokonywania odpisów z tytułu utraty wartości rzeczowych aktywów trwałych.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
127
31.2 Dane ilościowe
Zmiana stanu rzeczowych aktywów trwałych
(wg grup rodzajowych) w roku zakończonym
31 grudnia 2020
Urządzenia
techniczne i
maszyny
Środki
transportu
Rzeczowe
aktywa
trwałe w
budowie
Nierucho-
mości
Inne
rzeczowe
aktywa
trwałe
Rzeczowe
aktywa
trwałe,
razem
Wartość brutto na początek okresu
1 227
267
257
3 982
599
6 332
Zmiany:
232
20
(28)
289
58
571
- zakupy i wytworzone we własnym zakresie
86
22
441
21
25
595
- zwiększenie aktywów z tytułu prawa do
użytkowania
-
10
-
284
4
298
- zmiana składu grupy
-
-
-
1
-
1
- sprzedaż i likwidacja
(123)
(19)
(1)
(17)
(33)
(193)
- zmniejszenia aktywów z tytułu prawa do
użytkowania (rozwiązanie umów, sprzedaż)
-
(4)
-
(39)
-
(43)
- przeniesienie do kategorii przeznaczonych do
sprzedaży wg MSSF 5
-
-
-
-
-
-
- przeniesienie do i z nieruchomości
inwestycyjnych
-
-
-
-
-
-
- przeniesienia
281
9
(456)
103
63
-
- różnice kursowe i pozostałe
(12)
2
(12)
(64)
(1)
(87)
Wartość brutto na koniec okresu
1 459
287
229
4 271
657
6 903
Skumulowana amortyzacja (umorzenie) na
początek okresu
(677)
(88)
-
(968)
(260)
(1 993)
Zmiany:
(132)
(26)
-
(388)
(46)
(592)
- amortyzacja za okres
(201)
(20)
-
(126)
(57)
(404)
- amortyzacja aktywów z tytułu prawa do
użytkowania
-
(14)
-
(269)
(2)
(285)
- sprzedaż i likwidacja
69
8
-
7
16
100
- przeniesienie do kategorii przeznaczonych do
sprzedaży wg MSSF 5
-
-
-
-
-
-
- różnice kursowe i pozostałe
-
-
-
-
(3)
(3)
Skumulowana amortyzacja (umorzenie) na
koniec okresu
(809)
(114)
-
(1 356)
(306)
(2 585)
Odpisy z tytułu utraty wartości na początek okresu
(9)
-
-
(93)
(8)
(110)
Zmiany odniesione na pozostałe koszty
operacyjne
(6)
(1)
-
(18)
(2)
(27)
Zmiany odniesione na pozostałe przychody
operacyjne
2
-
-
1
1
4
Inne zmiany
-
-
-
4
(1)
3
Odpisy z tytułu utraty wartości na koniec
okresu
(13)
(1)
-
(106)
(10)
(130)
Wartość netto rzeczowych aktywów trwałych
na koniec okresu
637
172
229
2 809
341
4 188
- w tym wartość netto aktywów z tytułu prawa
do użytkowania
-
21
-
973
4
998
Wartość aktywów z tytułu prawa do użytkowania zaprezentowano w punkcie 50.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
128
Zmiana stanu rzeczowych aktywów trwałych
(wg grup rodzajowych) w roku zakończonym
31 grudnia 2019
(dane przekształcone)
Urządzenia
techniczne i
maszyny
Środki
transportu
Rzeczowe
aktywa
trwałe w
budowie
Nierucho-
mości
Inne
rzeczowe
aktywa
trwałe
Rzeczowe
aktywa
trwałe,
razem
Wartość brutto na początek okresu
1 109
226
198
2 780
485
4 798
Ujęcie aktywów z tytułu prawa do użytkowania na
moment zastosowania MSSF 16
76
3
-
1 168
3
1 250
Zmiany:
42
38
59
34
111
284
- zakupy i wytworzone we własnym zakresie
107
37
295
21
18
478
- zwiększenie aktywów z tytułu prawa do
użytkowania
-
40
-
168
-
208
- zmiana składu grupy
4
1
1
33
63
102
- sprzedaż i likwidacja
(84)
(55)
-
(55)
(18)
(212)
- zmniejszenia aktywów z tytułu prawa do
użytkowania (rozwiązanie umów, sprzedaż)
(57)
-
-
(78)
-
(135)
- przeniesienie do kategorii przeznaczonych do
sprzedaży wg MSSF 5
(25)
(1)
-
(82)
(4)
(112)
- przeniesienie do i z nieruchomości
inwestycyjnych
-
-
-
(3)
-
(3)
- przeniesienia
102
44
(231)
43
42
-
- różnice kursowe i pozostałe
(5)
(28)
(6)
(13)
10
(42)
Wartość brutto na koniec okresu
1 227
267
257
3 982
599
6 332
Skumulowana amortyzacja (umorzenie) na
początek okresu
(576)
(88)
-
(617)
(233)
(1 514)
Zmiany:
(101)
-
-
(351)
(27)
(479)
- amortyzacja za okres
(172)
(23)
-
(139)
(45)
(379)
- amortyzacja aktywów z tytułu prawa do
użytkowania
(19)
(13)
-
(264)
(1)
(297)
- sprzedaż i likwidacja
66
36
-
21
16
139
- przeniesienie do kategorii przeznaczonych do
sprzedaży wg MSSF 5
24
1
-
30
3
58
- różnice kursowe i pozostałe
-
(1)
-
1
-
-
Skumulowana amortyzacja (umorzenie) na
koniec okresu
(677)
(88)
-
(968)
(260)
(1 993)
Odpisy z tytułu utraty wartości na początek okresu
(4)
-
-
(85)
(11)
(100)
Zmiany odniesione na pozostałe koszty
operacyjne
(5)
-
-
(5)
(1)
(11)
Inne zmiany
-
-
-
(3)
4
1
Odpisy z tytułu utraty wartości na koniec
okresu
(9)
-
-
(93)
(8)
(110)
Wartość netto rzeczowych aktywów trwałych
na koniec okresu
541
179
257
2 921
331
4 229
- w tym wartość netto aktywów z tytułu prawa
do użytkowania
-
30
-
994
2
1 026
W pozycjach „przeniesienia do i z nieruchomości inwestycyjnych” przedstawiono wartości analogiczne do wyjaśnionych
w punkcie 32.
32. Nieruchomości inwestycyjne
32.1 Zasady rachunkowości
Nieruchomości inwestycyjne utrzymuje się w celu osiągania przychodów z czynszów lub uzyskania korzyści wynikających ze
wzrostu ich wartości, bądź obu tych pożytków równocześnie. Nieruchomości inwestycyjne nie są wykorzystywane w działalności
operacyjnej.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
129
Nieruchomości inwestycyjne ujmuje się początkowo według ceny nabycia lub kosztu wytworzenia, powiększonych o koszty
transakcji. Po początkowym ujęciu, wycenia się je w wartości godziwej, zgodnie z zasadami opisanymi w punkcie 9.1.6. Zyski
i straty wynikające ze zmiany wartości godziwej nieruchomości inwestycyjnych ujmuje się w skonsolidowanym rachunku zysków
i strat w pozycji „Zmiana netto wartości godziwej aktywów i zobowiązań wycenianych w wartości godziwej” w okresie, w którym
powstały.
W przypadku gdy nieruchomość wykorzystywana na własne potrzeby staje się nieruchomością inwestycyjną, do dnia
reklasyfikacji naliczana jest amortyzacja i dokonywane są ewentualne odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości, a następnie:
jeżeli ustalona na ten dzień wartość bilansowa jest wyższa niż wartość godziwa, to różnica ujmowana jest
w skonsolidowanym rachunku zysków i strat w pozycji „Pozostałe koszty operacyjne”;
jeżeli dotychczasowa wartość bilansowa jest niższa od wartości godziwej, to różnicę ujmuje się w pierwszej kolejności
w skonsolidowanym rachunku zysków i strat w pozycji „Pozostałe przychody operacyjne” jako odwrócenie odpisu
aktualizującego (do wysokości wcześniej dokonanego odpisu, przy czym kwota ujęta w skonsolidowanym rachunku
zysków i strat nie może przekroczyć kwoty doprowadzającej wartość nieruchomości do takiej wartości, jaka zostałaby
ustalona po odjęciu umorzenia, gdyby w ogóle nie dokonano odpisu), a pozostałą część różnicy - w innych całkowitych
dochodach w pozycji „Reklasyfikacja nieruchomości z rzeczowych aktywów trwałych do inwestycyjnych”.
Przy późniejszym zbyciu nieruchomości inwestycyjnej kapitał z aktualizacji wyceny przenosi się do kapitału zapasowego.
32.2 Szacunki i założenia
Pandemia COVID-19 ma wpływ na rynek nieruchomości, powodując spadek wolumenów transakcji i płynności. Ograniczoną
aktywność rynkową zaobserwowano we wszystkich sektorach rynku nieruchomości. Na 31 grudnia 2020 roku (dzień wyceny
znacznej części portfela nieruchomości inwestycyjnych Grupy PZU) niektóre sektory rynku nieruchomości zaczęły funkcjonować
normalnie, co znalazło odzwierciedlenie w wycenie.
Wpływ czynników mających istotny wpływ na wycenę nieruchomości inwestycyjnych zaprezentowano w punkcie 9.2.1.2.
32.3 Dane ilościowe
Zmiana stanu nieruchomości inwestycyjnych
1 stycznia -
31 grudnia 2020
1 stycznia -
31 grudnia 2019
Wartość księgowa netto na początek okresu
1 981
1 697
Ujęcie aktywów z tytułu prawa do użytkowania na moment zastosowania MSSF 16
-
45
Zwiększenia:
538
215
- zakup
228
195
- zwiększenie aktywów z tytułu prawa do użytkowania
14
-
- przeniesienia z nieruchomości przeznaczonych na potrzeby własne
-
3
- przeniesienie z kategorii przeznaczonych do sprzedaży wg MSSF 5
296
17
Zmniejszenia:
(260)
(30)
- sprzedaż i likwidacja
(2)
(14)
- przeniesienie do kategorii przeznaczonych do sprzedaży wg MSSF 5
(257)
(16)
- zmniejszenie aktywów z tytułu prawa do użytkowania
(1)
-
Zysk (strata) z tytułu aktualizacji wyceny do wartości godziwej
234
54
- odniesiony na wynik finansowy
233
46
- odniesiony na inne całkowite dochody
1
8
Wartość księgowa netto na koniec okresu, w tym
2 493
1 981
- budynki i budowle
2 262
1 798
- grunty własne
170
135
- prawo wieczystego użytkowania gruntu i spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu
61
48
Pozycja „Prawo wieczystego użytkowania gruntu” zawiera prawo do odpłatnego wykorzystywania gruntu przez okres do 99 lat.
Prawo takie może być przedmiotem obrotu handlowego.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
130
W pozycji „przeniesienia z nieruchomości przeznaczonych na potrzeby własne” przedstawiono wartości wyceny nieruchomości
wg wartości bilansowej (koszt historyczny pomniejszony o skumulowane umorzenie oraz odpisy z tytułu utraty wartości) na
dzień przeniesienia, czyli dzień zmiany sposobu użytkowania.
Wartość godziwa nieruchomości inwestycyjnych wynika z wycen przeprowadzonych głównie w 2020 roku przez niezależnych
rzeczoznawców.
33. Jednostki wyceniane metodą praw własności
33.1 Zasady rachunkowości
Jednostki stowarzyszone to jednostki, na które wywierany jest znaczący wpływ, czyli władza pozwalająca na uczestniczenie
w podejmowaniu decyzji na temat polityki finansowej lub operacyjnej jednostki, w której dokonano inwestycji, niepolegająca
jednak na sprawowaniu kontroli lub współkontroli.
Wspólne przedsięwzięcia to ustalenie umowne, w ramach którego strony sprawujące współkontrolę nad ustaleniem umownym
mają prawa do aktywów netto tego ustalenia.
Jednostki stowarzyszone i wspólne przedsięwzięcia wycenia się metodą praw własności, zgodnie z którą w momencie
początkowego ujęcia inwestycja ujmowana jest według ceny nabycia. Wartość firmy wynikająca z nadwyżki ceny nabycia ponad
wartość godziwą możliwych do zidentyfikowania aktywów i zobowiązań jednostki stowarzyszonej jest ujmowana w wartości
bilansowej inwestycji. W kolejnych okresach wartość bilansowa jest korygowana w celu ujęcia udziałów inwestora w zyskach lub
stratach jednostki stowarzyszonej lub wspólnego przedsięwzięcia oraz ewentualnych odpisów z tytułu utraty wartości. Udział
Grupy PZU w wyniku finansowym jednostek stowarzyszonych i wspólnych przedsięwzięć ujmuje się w skonsolidowanym
rachunku zysków i strat w pozycji „Udział w zyskach netto jednostek wycenianych metodą praw własności”, natomiast udział
w zmianach stanu innych całkowitych dochodów – w innych całkowitych dochodach. Otrzymane wypłaty z zysku
wypracowanego przez jednostkę stowarzyszoną lub wspólne przedsięwzięcie obniżają wartość bilansową inwestycji.
33.2 Dane ilościowe
Jednostki stowarzyszone
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
RUCH
65
-
PayPo sp. z o.o.
5
9
GSU Pomoc Górniczy Klub Ubezpieczonych SA
1
1
Sigma BIS SA
1
1
Jednostki stowarzyszone, razem
72
11
Informacje o udziale w kapitale i głosach poszczególnych jednostek stowarzyszonych zaprezentowano w punkcie 2.2. Nie
istnieją ograniczenia (np. wynikające z ustaleń w zakresie pożyczek, wymogów regulacyjnych lub umów) możliwości transferu
środków przez jednostki stowarzyszone w postaci dywidend pieniężnych.
34. Należności od klientów z tytułu kredytów
34.1 Zasady rachunkowości
Należności od klientów z tytułu kredytów wycenia się na koniec okresu sprawozdawczego w następujący sposób:
w wartości godziwej przez inne całkowite dochody – aktywa spełniające test SPPI i zaklasyfikowane do modelu
biznesowego, którego celem jest zarówno otrzymywanie przepływów pieniężnych wynikających z umowy, jak i sprzedaż
składnika aktywów;
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
131
w wartości godziwej przez wynik finansowy – aktywa niespełniające testu SPPI, ze względu na występujący w umowach
element dźwigni finansowej, zwiększający zmienność przepływów pieniężnych (m. in. kredyty studenckie, kredyty
z dopłatami Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz niektóre ekspozycje korporacyjne);
w zamortyzowanym koszcie – dla pozostałych aktywów, spełniających test SPPI i utrzymywanych w celu uzyskiwania
przepływów pieniężnych wynikających z umowy.
Informacje na temat testu SPPI zaprezentowano w punkcie 36.1.1.
Odsetki od należności od klientów z tytułu kredytów wycenianych w zamortyzowanym koszcie lub w wartości godziwej przez
inne całkowite dochody, naliczone z zastosowaniem efektywnej stopy procentowej rozpoznaje się w rachunku zysków i strat
w pozycji „Przychody netto z inwestycji”.
Zmianę wartości godziwej należności od klientów z tytułu kredytów ujmuje się:
dla wycenianych w wartości godziwej przez inne całkowite dochody – w kapitale z aktualizacji wyceny;
dla wycenianych w wartości godziwej przez wynik finansowy – w rachunku zysków i strat w pozycji „Zmiana netto wartości
godziwej aktywów i zobowiązań wycenianych w wartości godziwej”.
Informacje o wpływie pandemii COVID-19 na kalkulację oczekiwanych strat kredytowych dotyczących należności od klientów
z tytułu kredytów zaprezentowano w punkcie 38.1.1.
Modyfikacje aktywów finansowych
W przypadku zmian warunków umowy aktywa finansowego dokonuje się porównania przepływów zmodyfikowanych
i oryginalnych. Jeżeli zidentyfikowana różnica jest istotna, to pierwotne aktywo finansowe usuwa się ze sprawozdania z sytuacji
finansowej, a zmodyfikowane aktywo finansowe ujmuje się w jego wartości godziwej.
Wynik powstały na dzień ustalenia skutków istotnej modyfikacji rozpoznaje się w skonsolidowanym rachunku zysków i strat
w pozycji „Wynik z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów finansowych i inwestycji”.
W przeciwnym przypadku modyfikacja nie powoduje usunięcia aktywa finansowego ze sprawozdania z sytuacji finansowej,
a jedynie wyliczenie nowej wartości bilansowej brutto oraz ujęcie wyniku z modyfikacji w skonsolidowanym rachunku zysków
i strat w pozycji „Przychody odsetkowe wyliczone przy zastosowaniu efektywnej stopy procentowej”.
Ocena, czy dana modyfikacja aktywów finansowych jest modyfikacją istotną czy nieistotną zależy od spełnienia kryteriów
jakościowych i ilościowych.
Do oceny istotności modyfikacji stosuje się kryteria:
jakościowe – zmiana waluty (o ile nie wynika z istniejących postanowień umownych lub wymogów obowiązujących
regulacji prawnych), zmiana (zastąpienie) dłużnika (z wyłączeniem dodania/ odejścia solidarnego dłużnika lub przejęcia
kredytu w spadku), konsolidacja kilku ekspozycji w jedną w ramach aneksu lub umowy ugody/ restrukturyzacji, zmiana
rodzaju oprocentowania;
ilościowe – m. in. progi procentowe zmiany marży, zwiększenia kwoty finansowania i zmiany okresu rezydualnego
finansowania.
Wystąpienie przynajmniej jednego w tych kryteriów skutkuje wystąpieniem istotnej modyfikacji.
34.2 Dane ilościowe
Należności od klientów z tytułu kredytów
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Wyceniane w zamortyzowanym koszcie
195 626
193 244
Wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody
1 475
1 381
Wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy
187
243
Należności od klientów z tytułu kredytów, razem
197 288
194 868
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
132
Należności od klientów z tytułu kredytów
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Segment detaliczny
110 230
105 912
Kredyty operacyjne
244
234
Kredyty konsumpcyjne
27 286
29 416
Kredyty consumer finance
3 852
2 778
Kredyty na zakup papierów wartościowych
26
65
Kredyty w rachunku karty kredytowej
993
1 087
Kredyty na nieruchomości mieszkaniowe
76 782
71 301
Pozostałe kredyty hipoteczne
772
807
Pozostałe należności
275
224
Segment biznesowy
87 058
88 956
Kredyty operacyjne
26 722
32 760
Kredyty samochodowe
4
11
Kredyty inwestycyjne
27 295
26 820
Skupione wierzytelności (faktoring)
7 049
6 524
Kredyty w rachunku karty kredytowej
56
71
Kredyty na nieruchomości mieszkaniowe
233
190
Pozostałe kredyty hipoteczne
10 641
9 278
Leasing finansowy
12 330
10 985
Pozostałe należności
2 728
2 317
Należności od klientów z tytułu kredytów, razem
197 288
194 868
35. Pochodne instrumenty finansowe
35.1 Zasady rachunkowości
Pochodne instrumenty finansowe obejmują zarówno instrumenty finansowe przeznaczone do obrotu, jak i stanowiące
zabezpieczenie wartości godziwej lub przepływów pieniężnych.
Pochodne instrumenty finansowe przeznaczone do obrotu ujmuje się w księgach rachunkowych w wartości godziwej na dzień
zawarcia transakcji i w późniejszych okresach wycenia się w wartości godziwej, zgodnie z zasadami opisanymi w punkcie 9.1.4.
Instrumenty pochodne wykazuje się jako aktywa finansowe, jeżeli ich wartości godziwa jest dodatnia lub jako zobowiązania
finansowe, jeżeli jest ujemna.
Zmiany wartości godziwej instrumentów pochodnych niebędących instrumentami zabezpieczającymi ujmuje się w pozycji
„Zmiana netto wartości godziwej aktywów i zobowiązań wycenianych w wartości godziwej”.
Na 31 grudnia 2020 roku spółki Grupy PZU nie były stronami umów zawierających wbudowane instrumenty pochodne, których
charakter i związane z nimi ryzyka nie byłyby ściśle powiązane z umową zasadniczą.
Grupa PZU skorzystała z opcji dostępnej w MSSF 9 i kontynuuje stosowanie rachunkowości zabezpieczeń zgodnie z zapisami
MSR 39.
Rachunkowość zabezpieczeń służy do symetrycznego ujmowania w rachunku zysków i strat kompensujących się zmian wartości
godziwej instrumentu zabezpieczającego oraz pozycji zabezpieczanej. Rachunkowość zabezpieczeń stosowana jest, gdy
spełnione są następujące warunki:
w momencie ustanowienia zabezpieczenia formalnie wyznaczono i udokumentowano powiązanie zabezpieczające, jak
również cel zarządzania ryzykiem oraz strategię ustanowienia zabezpieczenia. Dokumentacja zawiera identyfikację
instrumentu zabezpieczającego i zabezpieczanego, charakter zabezpieczanego ryzyka oraz sposób oceny efektywności
zabezpieczenia;
oczekuje się wysokiej efektywności zabezpieczenia, tj. wysokiej skuteczności w kompensowaniu zmian wartości godziwej
lub przepływów pieniężnych, zgodnie z udokumentowaną strategią zarządzania ryzykiem, dotyczącą konkretnego
powiązania zabezpieczającego;
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
133
w przypadku przepływów pieniężnych istnieje wysokie prawdopodobieństwo wystąpienia transakcji zabezpieczanej, która
jest narażona na ryzyko zmiany przepływów pieniężnych, wpływających na rachunek zysków i strat;
efektywność zabezpieczenia można wiarygodnie ocenić, co oznacza możliwość wiarygodnej wyceny przepływów
pieniężnych lub wartości godziwej związanych z pozycją zabezpieczaną oraz instrumentem zabezpieczającym;
zabezpieczenie jest na bieżąco oceniane i stwierdza się jego wysoką efektywność we wszystkich okresach
sprawozdawczych, na które zabezpieczenie zostało ustanowione.
Grupa PZU zaprzestaje stosowania rachunkowości zabezpieczeń, jeśli instrument zabezpieczający wygasa, zostaje sprzedany,
rozwiązany lub wykonany (zastąpienia jednego instrumentu zabezpieczającego drugim lub przedłużenia terminu ważności
danego instrumentu zabezpieczającego nie uważa się za wygaśnięcie lub rozwiązanie, jeśli takie zastąpienie lub przedłużenie
terminu stanowi część udokumentowanej strategii zabezpieczania), zabezpieczenie przestaje spełniać kryteria rachunkowości
zabezpieczeń lub unieważnia się powiązanie zabezpieczające.
Ocena wpływu reformy IBOR na rachunkowość zabezpieczeń
Grupa PZU zamierza kontynuować ustanowione powiązania zabezpieczające w ramach rachunkowości zabezpieczeń, pomimo:
niepewności w zakresie wysokości i momentu wystąpienia przepływów pieniężnych w następstwie reformy IBOR
w rachunkowości zabezpieczeń przepływów pieniężnych,
niepewności w zakresie możliwości jednoznacznej identyfikacji i zastąpienia wskaźnika referencyjnego w instrumentach
zabezpieczanych i zabezpieczających w ramach rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej.
W ramach ustanowionych relacji zabezpieczających Grupa PZU identyfikuje następujące wskaźniki referencyjne stopy
procentowej: WIBOR, EURIBOR, LIBOR CHF, LIBOR USD. Na 31 grudnia 2020 roku wymienione wskaźniki referencyjne są
codziennie kwotowane i dostępne do stosowania, a wynikające z nich przepływy pieniężne są normalnie wymieniane
z kontrahentami.
Grupa oceniła, że w przypadku WIBOR i EURIBOR nie istnieje obecnie niepewność dotycząca terminów lub kwot przepływów
pieniężnych wynikająca z reformy IBOR. Oba wskaźniki przeszły reformę i są opracowywane przez administratorów
posiadających zezwolenia zgodnie z Rozporządzeniem Unii Europejskiej w sprawie wskaźników referencyjnych (Rozporządzenie
BMR). Grupa PZU nie przewiduje konieczności zmiany zabezpieczanego ryzyka na inne wskaźniki referencyjne.
W przypadku LIBOR CHF i LIBOR USD ustanowione relacje zabezpieczające przekraczają ogłoszone daty zaprzestania
opracowywania obydwu wskaźników, tj. 31 grudnia 2021 roku dla LIBOR CHF i 20 czerwca 2023 roku dla LIBOR USD. Grupa PZU
oczekuje, że wskaźniki te zostaną zastąpione przez nowe wskaźniki referencyjne: LIBOR CHF przez wskaźnik SARON (Swiss
Averaged Rate Overnight) administrowany przez SIX Swiss Exchange i LIBOR USD przez wskaźnik SOFR (Secured Overnight
Financing Rate) administrowany przez Federal Reserve Bank of New York, ale istnieje niepewność co do terminów i kwot
przepływów pieniężnych dla nowych wskaźników. Taka niepewność może wpłynąć na oceny: skuteczności powiązania
i wysokiego prawdopodobieństwa pozycji zabezpieczanej. Na potrzeby tych ocen Grupa PZU zakłada, że wskaźniki referencyjne
stopy procentowej na której bazują przepływy pieniężne z pozycji zabezpieczanej lub instrumentu zabezpieczającego nie ulegną
zmianie w wyniku reformy IBOR.
Grupa PZU opracowała plan działania na wypadek istotnych zmian lub zaprzestania opracowywania wskaźnika referencyjnego.
Jednym z działań ww. planu jest wprowadzenie odpowiednich klauzul w umowach z kontrahentami. Odnośnie instrumentów
zabezpieczających Grupa PZU aktywnie współpracuje z kontrahentami w celu wprowadzenia zasad postępowania zgodnych
z metodyką ISDA (ISDA Fallbacks Protocol).
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
134
35.2 Rodzaje strategii zabezpieczeń
35.2.1. Zabezpieczenia wartości godziwej
Zmiany w wycenie do wartości godziwej instrumentów finansowych wyznaczonych jako pozycje zabezpieczane odnoszone są –
w części wynikającej z zabezpieczanego ryzyka – do rachunku zysków i strat. W pozostałej części zmiany wyceny bilansowej
księgowane są zgodnie z ogólnymi zasadami dla danej klasy instrumentów finansowych.
Zmiany w wycenie do wartości godziwej pochodnych instrumentów finansowych wyznaczonych jako pozycja zabezpieczająca
w rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej są w całości księgowane w rachunku zysków i strat w tej samej pozycji,
w której są prezentowane wyniki zmiany wartości pozycji zabezpieczanej.
Korekta z tytułu zabezpieczanego ryzyka na odsetkowej pozycji zabezpieczanej jest amortyzowana do rachunku zysków
i strat nie później niż w momencie zaprzestania stosowania rachunkowości zabezpieczeń.
Głównymi zidentyfikowanymi potencjalnymi źródłami nieefektywności w zabezpieczeniach wartości godziwej są:
wpływ ryzyka kredytowego kontrahenta oraz własnego ryzyka kredytowego na wartość godziwą transakcji
zabezpieczających, które nie jest odzwierciedlone w wartości godziwej pozycji zabezpieczanej,
różnice pomiędzy terminami zapadalności transakcji IRS a terminami zapadalności dłużnych papierów wartościowych,
różnice w wysokości kuponów odsetkowych generowanych przez pozycję zabezpieczaną i instrumenty zabezpieczające.
Zabezpieczenie wartości godziwej stałokuponowych dłużnych papierów wartościowych denominowanych w złotych,
euro i dolarach amerykańskich
Pekao zabezpiecza część ryzyka stopy procentowej związaną ze zmianą wartości godziwej pozycji zabezpieczanej wynikającej ze
zmienności rynkowych stóp procentowych poprzez transakcje IRS. W ten sposób zabezpiecza się komponent ryzyka stopy
procentowej związany ze zmianą wartości godziwej pozycji zabezpieczanej wynikającą wyłącznie ze zmienności rynkowych stóp
procentowych (WIBOR, EURIBOR, LIBOR USD). Zabezpieczany komponent ryzyka odpowiadał w przeszłości za znaczącą część
zmian wartości godziwej pozycji zabezpieczanej.
Tabela prezentuje wartości nominalne i oprocentowanie instrumentów zabezpieczających:
Waluta
31 grudnia 2020
Termin zapadalności
31 grudnia 2019
Termin zapadalności
Do 3
mies.
Powyżej
3 mies.
do 1 roku
Powyżej
1 roku
do 5 lat
Powyżej
5 lat
Razem
Do 3
mies.
Powyżej
3 mies.
do 1 roku
Powyżej
1 roku
do 5 lat
Powyżej
5 lat
Razem
Wartość
nominalna
PLN
280
-
-
200
480
-
-
280
200
480
Średnie
oprocentowanie
nogi stałej
0,3
-
-
0,3
0,3
-
-
1,8
1,8
1,8
Wartość
nominalna
EUR
-
346
309
681
1 336
-
471
605
628
1 704
Średnie
oprocentowanie
nogi stałej
-
(0,1)
0,8
(0,2)
0,1
-
1,2
0,4
(0,1)
0,4
Wartość
nominalna
USD
-
-
631
112
743
-
-
637
114
751
Średnie
oprocentowanie
nogi stałej
-
-
2,0
0,2
1,8
-
-
3,7
2,0
3,5
Razem
280
346
940
993
2 559
-
471
1 522
942
2 935
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
135
Wpływ relacji zabezpieczającej na sprawozdanie
z sytuacji finansowej oraz wynik finansowy
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Zabezpieczenie papierów
wycenianych w
Razem
Zabezpieczenie papierów
wycenianych w
Razem
zamortyzowanym
koszcie
wartości
godziwej
zamortyzowanym
koszcie
wartości
godziwej
Instrumenty zabezpieczające
Wartość nominalna
200
2 359
2 559
200
2 735
2 935
Wartość bilansowa –aktywa
-
-
-
-
1
1
Wartość bilansowa – zobowiązania
27
171
198
15
146
161
Zmiana wartości godziwej instrumentu
zabezpieczającego będąca podstawą oszacowania
nieefektywności zabezpieczenia
(11)
(34)
(45)
(6)
(37)
(43)
Kwota nieefektywności zabezpieczenia rozpoznana
w rachunku zysków i strat
-
(1)
(1)
-
(1)
(1)
Pozycje zabezpieczane
Wartość bilansowa - aktywa
225
2 596
2 821
214
2 973
3 187
Skumulowana kwota korekty do wartości godziwej
pozycji zabezpieczanej uwzględniona w wartości
bilansowej pozycji zabezpieczanej ujętej w bilansie
– aktywa
25
188
213
14
175
189
Zmiana wartości pozycji zabezpieczanej
wykorzystana jako podstawa do oszacowania
nieefektywności zabezpieczenia
11
34
45
5
36
41
Skumulowana kwota korekty do wartości godziwej
pozycji zabezpieczanej pozostającą w bilansie dla
tych pozycji zabezpieczanych, dla których
zaprzestano korygowania pozycji bilansowej o
korekty do wartości godziwej
-
-
-
-
-
-
Zabezpieczenie wartości godziwej stałokuponowych dłużnych papierów wartościowych
Alior Bank zabezpiecza ryzyko zmiany wartości godziwej nabytych dłużnych papierów wartościowych o stałym oprocentowaniu
wycenianych do wartości godziwej przez inne całkowite dochody lub w zamortyzowanym koszcie z tytułu zmian krzywej
swapowej stóp procentowych. W ramach tej strategii, Alior Bank tworzy powiązania zabezpieczające, w których instrumentem
zabezpieczanym są stałokuponowe dłużne papiery wartościowe denominowane w danej walucie, a instrumentem
zabezpieczającym są swapy stopy procentowej (IRS) w tej samej walucie. W ramach tej strategii Alior Bank zabezpiecza ryzyko
wynikające ze zmian krzywej swapowej stóp procentowych (ryzyko zmienności rynkowych swapowych stóp procentowych)
z wyłączeniem innych efektów wpływających na zmianę wyceny (w tym asset swap spread).
Tabela prezentuje wartości nominalne i oprocentowanie instrumentów zabezpieczających:
Waluta
31 grudnia 2020
Termin zapadalności
31 grudnia 2019
Termin zapadalności
Do 3
mies.
Powyżej
3 mies.
do 1 roku
Powyżej
1 roku
do 5 lat
Powyżej
5 lat
Razem
Do 3
mies.
Powyżej
3 mies.
do 1 roku
Powyżej
1 roku
do 5 lat
Powyżej
5 lat
Razem
Wartość
nominalna
PLN
-
430
250
-
680
-
-
-
-
-
Średnie
oprocentowanie
nogi stałej
-
2,4
0,2
-
1,6
-
-
-
-
-
Wartość
nominalna
EUR
-
-
46
108
154
-
-
-
13
13
Średnie
oprocentowanie
nogi stałej
-
-
0,7
0,7
0,7
-
-
-
0,7
0,7
Razem
-
430
296
108
834
-
-
-
13
13
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
136
Wpływ relacji zabezpieczającej na sprawozdanie
z sytuacji finansowej oraz wynik finansowy
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Zabezpieczenie inwestycyjnych
(lokacyjnych) aktywów
finansowych wycenianych w
Razem
Zabezpieczenie
inwestycyjnych (lokacyjnych)
aktywów finansowych
wycenianych w
Razem
zamortyzowanym
koszcie
wartości
godziwej
zamortyzowanym
koszcie
wartości
godziwej
Instrumenty zabezpieczające
Wartość nominalna
680
154
834
-
13
13
Wartość bilansowa –aktywa
-
-
-
-
-
-
Wartość bilansowa – zobowiązania
6
2
8
-
-
-
Zmiana wartości godziwej instrumentu
zabezpieczającego będąca podstawą oszacowania
nieefektywności zabezpieczenia
(2)
(1)
(3)
-
-
-
Kwota nieefektywności zabezpieczenia rozpoznana
w rachunku zysków i strat
3
2
5
-
-
-
Pozycje zabezpieczane
Wartość bilansowa - aktywa
674
153
827
-
14
14
Skumulowana kwota korekty do wartości godziwej
pozycji zabezpieczanej uwzględniona w wartości
bilansowej pozycji zabezpieczanej ujętej
w sprawozdaniu z sytuacji finansowej – aktywa
2
-
2
-
-
-
Zmiana wartości pozycji zabezpieczanej
wykorzystana jako podstawa do oszacowania
nieefektywności zabezpieczenia
5
3
8
-
-
-
Skumulowana kwota korekty do wartości godziwej
pozycji zabezpieczanej pozostającą w
sprawozdaniu z sytuacji finansowej dla tych pozycji
zabezpieczanych, dla których zaprzestano
korygowania pozycji bilansowej o korekty do
wartości godziwej
-
-
-
-
-
-
35.2.2. Zabezpieczenia przepływów pieniężnych
Zabezpieczenie przepływów pieniężnych to zabezpieczenie przed zagrożeniem zmiennością przepływów pieniężnych, które
można przypisać konkretnemu rodzajowi ryzyka związanemu z ujętym składnikiem aktywów lub zobowiązaniem lub z wysoce
prawdopodobną planowaną transakcją i które mogłyby wpływać na rachunek zysków i strat.
Wynik wyceny efektywnej części zabezpieczeń przepływów pieniężnych ujmuje się w innych całkowitych dochodach. Część
nieefektywną zabezpieczenia ujmuje się w rachunku zysków i strat w pozycji „Zmiana netto wartości godziwej aktywów
i zobowiązań wycenianych w wartości godziwej”.
W przypadku zabezpieczania ryzyka stopy procentowej i ryzyka walutowego portfeli kredytów i depozytów sposób zarządzania
tymi portfelami umożliwia regularne włączanie do relacji zabezpieczającej nowych transakcji oraz wyłączanie transakcji na
skutek spłaty lub zaklasyfikowania do pozycji zagrożonych. Skutkuje to ciągłą zmianą ekspozycji tych portfeli na ryzyko stopy
procentowej i ryzyko walutowe. W związku z częstymi zmianami struktury terminowej portfeli, wyznaczanie pozycji
zabezpieczanych odbywa się dynamicznie przy dopuszczeniu dopasowania pozycji zabezpieczających do tych zmian.
W zakresie relacji zabezpieczających przepływy pieniężne głównymi zidentyfikowanymi potencjalnymi źródłami nieefektywności
są:
wpływ ryzyka kredytowego kontrahenta oraz własnego ryzyka kredytowego na wartość godziwą instrumentów
zabezpieczających, tj. swapów na stopę procentową (IRS), walutowych swapów na stopę procentową (basis swap) oraz
swapów walutowych (FX swap), które nie jest odzwierciedlone w wartości godziwej pozycji zabezpieczanej,
różnice pomiędzy częstotliwościami przeszacowania instrumentów zabezpieczających i zabezpieczanych kredytów
i depozytów.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
137
35.2.2.1. Zabezpieczenie portfela należności od klientów z tytułu kredytów i papierów wartościowych o zmiennym
oprocentowaniu w złotych
Pekao zabezpiecza ryzyka stopy procentowej związane ze zmiennością rynkowych stawek referencyjnych (WIBOR) generowane
przez portfel należności od klientów z tytułu kredytów i papiery wartościowe o zmiennym oprocentowaniu denominowane
w złotych za pomocą swapów stopy procentowej (IRS).
Waluta
31 grudnia 2020
Termin zapadalności
31 grudnia 2019
Termin zapadalności
Do 3
mies.
Powyżej
3 mies.
do 1 roku
Powyżej
1 roku
do 5 lat
Powyżej
5 lat
Razem
Do 3
mies.
Powyżej
3 mies.
do 1 roku
Powyżej
1 roku
do 5 lat
Powyżej
5 lat
Razem
Wartość
nominalna
PLN
-
-
12 337
3 355
15 692
600
1 400
7 000
3 200
12 200
Średnie
oprocentowanie
nogi stałej
-
-
1,9
0,8
1,7
3,9
3,6
2,3
2,0
2,4
Wpływ relacji zabezpieczającej na sprawozdanie z sytuacji finansowej oraz wynik
finansowy
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Instrumenty zabezpieczające
Wartość nominalna
15 692
12 200
Wartość bilansowa – aktywa
767
290
Wartość bilansowa – zobowiązania
2
8
Zmiana wartości godziwej instrumentu zabezpieczającego będąca podstawą oszacowania
nieefektywności zabezpieczenia
475
50
Zyski lub straty wynikające z zabezpieczenia pozycji netto, ujęte w odrębnej linii innych
całkowitych dochodów
-
-
Kwota nieefektywności zabezpieczenia rozpoznana w rachunku zysków i strat
8
(1)
Kwota przeniesiona z kapitału z tytułu rachunkowości zabezpieczeń przepływów
pieniężnych do rachunku zysków i strat jako korekta reklasyfikacyjna
-
-
Pozycje zabezpieczane
Kwota zmiany wartości godziwej hipotetycznego instrumentu pochodnego
reprezentującego pozycję zabezpieczaną, będącą podstawą do oszacowania
nieefektywności zabezpieczenia w danym okresie
(467)
(50)
Saldo pozycji kapitału z tytułu rachunkowości zabezpieczeń dla relacji, dla których
rachunkowość zabezpieczeń będzie kontynuowana po zakończeniu danego okresu
sprawozdawczego
669
201
Saldo pozostające w pozycji kapitału z tytułu rachunkowości zabezpieczeń dla tych relacji,
dla których rachunkowość zabezpieczeń nie jest już stosowana
-
-
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
138
35.2.2.2. Zabezpieczenie portfela depozytów w złotych i euro
Pekao zabezpiecza ryzyka stopy procentowej związane ze zmiennością rynkowych stawek referencyjnych (WIBOR, EURIBOR),
generowane przez portfele depozytów denominowanych w złotych i euro, które ekonomicznie odpowiadają długoterminowemu
zobowiązaniu o zmiennym oprocentowaniu za pomocą swapów stopy procentowej (IRS).
Waluta
31 grudnia 2020
Termin zapadalności
31 grudnia 2019
Termin zapadalności
Do 3
mies.
Powyżej
3 mies.
do 1 roku
Powyżej
1 roku
do 5 lat
Powyżej
5 lat
Razem
Do 3
mies.
Powyżej
3 mies.
do 1 roku
Powyżej
1 roku
do 5 lat
Powyżej
5 lat
Razem
Wartość
nominalna
PLN
-
85
168
266
519
-
47
215
289
551
Średnie
oprocentowanie
nogi stałej
-
0,3
0,3
0,7
0,5
-
1,8
1,8
1,9
1,9
Wartość
nominalna
EUR
-
636
-
-
636
-
29
624
-
653
Średnie
oprocentowanie
nogi stałej
-
(0,5)
-
-
(0,5)
-
(0,4)
(0,4)
-
(0,4)
Wpływ relacji zabezpieczającej na sprawozdanie z sytuacji finansowej oraz wynik
finansowy
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Instrumenty zabezpieczające
Wartość nominalna
1 155
1 204
Wartość bilansowa –aktywa
7
3
Wartość bilansowa – zobowiązania
48
29
Zmiana wartości godziwej instrumentu zabezpieczającego będąca podstawą oszacowania
nieefektywności zabezpieczenia
(15)
(11)
Zyski lub straty wynikające z zabezpieczenia pozycji netto, ujęte w odrębnej linii innych
całkowitych dochodów
-
-
Kwota nieefektywności zabezpieczenia rozpoznana w rachunku zysków i strat
-
-
Kwota przeniesiona z kapitału z tytułu rachunkowości zabezpieczeń przepływów
pieniężnych do rachunku zysków i strat jako korekta reklasyfikacyjna
-
-
Pozycje zabezpieczane
Kwota zmiany wartości godziwej hipotetycznego instrumentu pochodnego
reprezentującego pozycję zabezpieczaną, będącą podstawą do oszacowania
nieefektywności zabezpieczenia w danym okresie
15
11
Saldo pozycji kapitału z tytułu rachunkowości zabezpieczeń dla relacji, dla których
rachunkowość zabezpieczeń będzie kontynuowana po zakończeniu danego okresu
sprawozdawczego
(37)
(22)
Saldo pozostające w pozycji kapitału z tytułu rachunkowości zabezpieczeń dla tych relacji,
dla których rachunkowość zabezpieczeń nie jest już stosowana
-
-
35.2.2.3. Zabezpieczenie portfela kredytów o zmiennym oprocentowaniu we frankach szwajcarskich oraz portfela
depozytów w złotych
Pekao zabezpiecza ekspozycję na ryzyko stopy procentowej związane ze zmiennością rynkowych stawek referencyjnych (WIBOR,
LIBOR CHF) oraz ekspozycji na ryzyko walutowe generowane przez portfele kredytów o zmiennym oprocentowaniu
denominowane we frankach szwajcarskich oraz depozytów w złotych, które ekonomicznie odpowiadają długoterminowemu
zobowiązaniu o zmiennym oprocentowaniu za pomocą walutowych swapów stopy procentowej (basis swap). Transakcje CIRS
podlegają dekompozycji na składnik zabezpieczający portfel aktywów oraz portfel zobowiązań.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
139
Waluta
31 grudnia 2020
Termin zapadalności
31 grudnia 2019
Termin zapadalności
Do 3
mies.
Powyżej
3 mies.
do 1 roku
Powyżej
1 roku
do 5 lat
Powyżej
5 lat
Razem
Do 3
mies.
Powyżej
3 mies.
do 1 roku
Powyżej
1 roku
do 5 lat
Powyżej
5 lat
Razem
Wartość
nominalna
CHF/
PLN
-
299
1 279
1 036
2 614
-
274
863
1 541
2 678
Wpływ relacji zabezpieczającej na sprawozdanie z sytuacji finansowej oraz wynik
finansowy
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Instrumenty zabezpieczające
Wartość nominalna
2 614
2 678
Wartość bilansowa –aktywa
-
-
Wartość bilansowa – zobowiązania
561
391
Zmiana wartości godziwej instrumentu zabezpieczającego będąca podstawą oszacowania
nieefektywności zabezpieczenia
14
32
Zyski lub straty wynikające z zabezpieczenia pozycji netto, ujęte w odrębnej linii innych
całkowitych dochodów
-
-
Kwota nieefektywności zabezpieczenia rozpoznana w rachunku zysków i strat
-
-
Kwota przeniesiona z kapitału z tytułu rachunkowości zabezpieczeń przepływów
pieniężnych do rachunku zysków i strat jako korekta reklasyfikacyjna
-
-
Pozycje zabezpieczane
Kwota zmiany wartości godziwej hipotetycznego instrumentu pochodnego
reprezentującego pozycję zabezpieczaną, będącą podstawą do oszacowania
nieefektywności zabezpieczenia w danym okresie
(17)
(49)
Saldo pozycji kapitału z tytułu rachunkowości zabezpieczeń dla relacji, dla których
rachunkowość zabezpieczeń będzie kontynuowana po zakończeniu danego okresu
sprawozdawczego
(39)
(54)
Saldo pozostające w pozycji kapitału z tytułu rachunkowości zabezpieczeń dla tych relacji,
dla których rachunkowość zabezpieczeń nie jest już stosowana
-
-
35.2.2.4. Zabezpieczenie portfela kredytów o zmiennym oprocentowaniu denominowanych w euro oraz
depozytów terminowych i negocjowanych denominowanych w dolarach amerykańskich
Pekao zabezpiecza ekspozycję na ryzyko stopy procentowej związane ze zmiennością rynkowych stawek referencyjnych
(EURIBOR, LIBO USD) i ekspozycji na ryzyko walutowe generowane przez portfele kredytów o zmiennym oprocentowaniu
denominowane w euro oraz depozytów terminowych i negocjowanych denominowanych w dolarach amerykańskich, które
ekonomicznie odpowiadają długoterminowym pasywom zmiennoprocentowym za pomocą swapów walutowych (FX Swap).
Od 1 stycznia 2019 roku Grupa PZU utworzyła nowe powiązanie, analogiczne do już istniejącego, w którym zabezpieczane jest
wyłącznie ryzyko walutowe. Nowym powiązaniem obejmowane były wszystkie transakcje FX Swap desygnowane do
rachunkowości zabezpieczeń po 31 marca 2019 roku. Poprzednie powiązanie wygasło w lutym 2020 roku.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
140
Waluta
31 grudnia 2020
Termin zapadalności
31 grudnia 2019
Termin zapadalności
Do 3
mies.
Powyżej
3 mies.
do 1 roku
Powyżej
1 roku
do 5 lat
Powyżej
5 lat
Razem
Do 3
mies.
Powyżej
3 mies.
do 1 roku
Powyżej
1 roku
do 5 lat
Powyżej
5 lat
Razem
Wartość
nominalna
EUR/
PLN
6 494
3 115
461
-
10 070
1 996
1 300
-
-
3 296
Średni kurs
4,5
4,6
4,6
4,5
4,4
4,4
-
-
4,4
Wartość
nominalna
EUR/
USD
2 323
1 361
-
-
3 684
1 022
681
-
-
1 703
Średni kurs
1,2
1,2
-
-
1,2
1,1
1,2
-
-
1,1
Wartość
nominalna
USD/
PLN
324
132
-
-
456
95
569
-
-
664
Średni kurs
3,7
3,8
-
-
3,7
3,9
3,9
-
-
3,9
Wpływ relacji zabezpieczającej na sprawozdanie z sytuacji finansowej oraz wynik
finansowy
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Instrumenty zabezpieczające
Wartość nominalna
14 210
5 663
Wartość bilansowa –aktywa
5
83
Wartość bilansowa – zobowiązania
264
25
Zmiana wartości godziwej instrumentu zabezpieczającego będąca podstawą oszacowania
nieefektywności zabezpieczenia
(1)
2
Zyski lub straty wynikające z zabezpieczenia pozycji netto, ujęte w odrębnej linii innych
całkowitych dochodów
-
-
Kwota nieefektywności zabezpieczenia rozpoznana w rachunku zysków i strat
-
-
Kwota przeniesiona z kapitału z tytułu rachunkowości zabezpieczeń przepływów
pieniężnych do rachunku zysków i strat jako korekta reklasyfikacyjna
-
-
Pozycje zabezpieczane
Kwota zmiany wartości godziwej hipotetycznego instrumentu pochodnego
reprezentującego pozycję zabezpieczaną, będącą podstawą do oszacowania
nieefektywności zabezpieczenia w danym okresie
1
(2)
Saldo pozycji kapitału z tytułu rachunkowości zabezpieczeń dla relacji, dla których
rachunkowość zabezpieczeń będzie kontynuowana po zakończeniu danego okresu
sprawozdawczego
1
2
Saldo pozostające w pozycji kapitału z tytułu rachunkowości zabezpieczeń dla tych relacji,
dla których rachunkowość zabezpieczeń nie jest już stosowana
-
-
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
141
35.2.2.5. Zabezpieczenie portfela kredytów i obligacji podporządkowanych o zmiennym oprocentowaniu
Alior Bank zabezpiecza ryzyko stopy procentowej związane ze zmiennością rynkowych stawek referencyjnych (WIBOR),
generowane przez portfel kredytów i obligacji podporządkowanych denominowanych w złotych za pomocą swapów stopy
procentowej (IRS).
Waluta
31 grudnia 2020
Termin zapadalności
31 grudnia 2019
Termin zapadalności
Do 3
mies.
Powyżej
3 mies.
do 1 roku
Powyżej
1 roku
do 5 lat
Powyżej
5 lat
Razem
Do 3
mies.
Powyżej
3 mies.
do 1 roku
Powyżej
1 roku
do 5 lat
Powyżej
5 lat
Razem
Wartość
nominalna
PLN
1 091
1 366
15 167
-
17 624
168
2 244
7 272
222
9 906
Średnie
oprocentowanie
nogi stałej
2,2
2,1
1,0
-
1,2
1,8
2,0
2,0
1,8
2,0
Wartość
nominalna
EUR
-
-
46
-
46
-
-
43
-
43
Średnie
oprocentowanie
nogi stałej
-
-
(0,1)
-
(0,1)
-
-
(0,1)
-
(0,1)
Wpływ relacji zabezpieczającej na sprawozdanie z sytuacji finansowej oraz wynik
finansowy
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Instrumenty zabezpieczające
Wartość nominalna
17 670
9 949
Wartość bilansowa –aktywa
335
135
Wartość bilansowa – zobowiązania
78
41
Zmiana wartości godziwej instrumentu zabezpieczającego będąca podstawą oszacowania
nieefektywności zabezpieczenia
188
61
Zyski lub straty wynikające z zabezpieczenia pozycji netto, ujęte w odrębnej linii innych
całkowitych dochodów
223
40
Kwota nieefektywności zabezpieczenia rozpoznana w rachunku zysków i strat
-
1
Kwota przeniesiona z kapitału z tytułu rachunkowości zabezpieczeń przepływów
pieniężnych do rachunku zysków i strat jako korekta reklasyfikacyjna
(80)
(25)
Pozycje zabezpieczane
Kwota zmiany wartości godziwej hipotetycznego instrumentu pochodnego
reprezentującego pozycję zabezpieczaną, będącą podstawą do oszacowania
nieefektywności zabezpieczenia w danym okresie
(185)
(57)
Saldo pozycji kapitału z tytułu rachunkowości zabezpieczeń dla relacji, dla których
rachunkowość zabezpieczeń będzie kontynuowana po zakończeniu danego okresu
sprawozdawczego
192
50
Saldo pozostające w pozycji kapitału z tytułu rachunkowości zabezpieczeń dla tych relacji,
dla których rachunkowość zabezpieczeń nie jest już stosowana
-
-
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
142
35.2.2.6. Zabezpieczenie portfela obligacji o stałym oprocentowaniu denominowanych w euro, dolarze
amerykańskim lub funcie brytyjskim
PZU zabezpiecza przepływy w walucie obcej generowane przez portfele obligacji o stałym oprocentowaniu denominowane
w euro, dolarze amerykańskim lub funcie brytyjskim za pomocą walutowych swapów stopy procentowej (CIRS). W ten sposób
zabezpiecza się komponent ryzyka walutowego, związany ze zmiennością kursów walutowych.
Waluta
31 grudnia 2020
Termin zapadalności
31 grudnia 2019
Termin zapadalności
Do 3
mies.
Powyżej
3 mies.
do 1 roku
Powyżej
1 roku
do 5 lat
Powyżej
5 lat
Razem
Do 3
mies.
Powyżej
3 mies.
do 1 roku
Powyżej
1 roku
do 5 lat
Powyżej
5 lat
Razem
Wartość
nominalna
EUR/
PLN
-
-
443
663
1 106
-
-
288
966
1 254
Średni kurs
-
-
1,5
2,2
1,9
-
-
1,3
2,1
1,9
Wartość
nominalna
USD /
PLN
-
-
285
160
445
-
-
65
380
445
Średni kurs
-
-
4,2
5,2
4,6
-
-
4,8
4,7
4,7
Wartość
nominalna
GBP /
PLN
-
-
77
508
585
-
-
15
594
609
Średni kurs
-
-
3,3
4,4
4,3
-
-
3,1
4,4
4,4
Wpływ relacji zabezpieczającej na sprawozdanie z sytuacji finansowej oraz wynik
finansowy
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Instrumenty zabezpieczające
Wartość nominalna
2 136
2 308
Wartość bilansowa –aktywa
4
31
Wartość bilansowa – zobowiązania
40
10
Zmiana wartości godziwej instrumentu zabezpieczającego będąca podstawą oszacowania
nieefektywności zabezpieczenia
(57)
21
Zyski lub straty wynikające z zabezpieczenia pozycji netto, ujęte w odrębnej linii innych
całkowitych dochodów
43
13
Kwota nieefektywności zabezpieczenia rozpoznana w rachunku zysków i strat
-
(10)
Kwota przeniesiona z kapitału z tytułu rachunkowości zabezpieczeń przepływów
pieniężnych do rachunku zysków i strat jako korekta reklasyfikacyjna
(100)
18
Pozycje zabezpieczane
Kwota zmiany wartości godziwej hipotetycznego instrumentu pochodnego
reprezentującego pozycję zabezpieczaną, będącą podstawą do oszacowania
nieefektywności zabezpieczenia w danym okresie
58
(31)
Saldo pozycji kapitału z tytułu rachunkowości zabezpieczeń dla relacji, dla których
rachunkowość zabezpieczeń będzie kontynuowana po zakończeniu danego okresu
sprawozdawczego
57
13
Saldo pozostające w pozycji kapitału z tytułu rachunkowości zabezpieczeń dla tych relacji,
dla których rachunkowość zabezpieczeń nie jest już stosowana
-
-
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
143
35.2.2.7. Zmiana stanu kapitału z aktualizacji wyceny oraz udziałów niekontrolujących z tytułu wyceny
instrumentów pochodnych zabezpieczających w rachunkowości zabezpieczeń
Kapitał z aktualizacji wyceny oraz udziały niekontrolujące wynikające z wyceny
instrumentów pochodnych zabezpieczających w rachunkowości zabezpieczeń
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Stan na początek okresu
190
83
Zyski lub straty wynikające z zabezpieczenia – ujęte w innych całkowitych dochodach
653
107
Ryzyko stopy procentowej
596
59
Ryzyko stopy procentowej i ryzyko walutowe
57
48
Stan na koniec okresu
843
190
35.3 Dane ilościowe
Instrumenty pochodne wg stanu
na 31 grudnia 2020 roku
Kwota bazowa wg terminów wymagalności
Aktywa
Zobowią-
zania
Do 3 mies.
Powyżej
3 mies.
do 1 roku
Powyżej
1 roku
do 5 lat
Powyżej
5 lat
Razem
Związane ze stopą procentową
22 096
50 251
175 484
45 384
293 215
5 453
5 212
Instrumenty zabezpieczające wartość
godziwą – transakcje SWAP
280
776
1 236
1 101
3 393
-
206
Instrumenty zabezpieczające przepływy
pieniężne – transakcje SWAP
1 091
2 386
29 802
5 988
39 267
1 113
729
Instrumenty wykazywane jako
przeznaczone do obrotu, w tym:
20 725
47 089
144 446
38 295
250 555
4 340
4 277
- transakcje FRA
3 306
1 176
-
-
4 482
1
1
- transakcje SWAP
16 964
44 563
141 616
37 883
241 026
4 333
4 274
- opcje call (zakup)
-
891
2 426
385
3 702
5
1
- opcje put (sprzedaż)
455
-
404
27
886
1
1
- opcje cap floor
-
459
-
-
459
-
-
Związane z kursami walut
57 722
19 473
6 936
27
84 158
660
877
Instrumenty zabezpieczające przepływy
pieniężne – transakcje SWAP
9 141
4 608
461
-
14 210
5
264
Instrumenty wykazywane jako
przeznaczone do obrotu, w tym:
48 581
14 865
6 475
27
69 948
655
613
- kontrakty terminowe
26 427
8 192
3 634
27
38 280
340
277
- transakcje SWAP
18 811
2 796
787
-
22 394
225
257
- opcje call (zakup)
2 162
2 602
1 304
-
6 068
67
38
- opcje put (sprzedaż)
1 181
1 275
750
-
3 206
23
41
Związane z cenami papierów
wartościowych
237
1 935
667
-
2 839
93
61
- opcje call (zakup)
229
1 935
667
-
2 831
93
61
- opcje put (sprzedaż)
8
-
-
-
8
-
-
Związane z cenami towarów
1 222
1 572
184
-
2 978
133
131
- kontakty terminowe
235
115
-
-
350
3
7
- transakcje SWAP
622
887
117
-
1 626
74
72
- opcje call (zakup)
216
570
67
-
853
19
1
- opcje put (sprzedaż)
149
-
-
-
149
37
51
Razem
81 277
73 231
183 271
45 411
383 190
6 339
6 281
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
144
Instrumenty pochodne wg stanu
na 31 grudnia 2019 roku
Kwota bazowa wg terminów wymagalności
Aktywa
Zobowią-
zania
Do 3 mies.
Powyżej
3 mies.
do 1 roku
Powyżej
1 roku
do 5 lat
Powyżej
5 lat
Razem
Związane ze stopą procentową
27 485
76 367
125 874
40 309
270 035
2 402
2 483
Instrumenty zabezpieczające wartość
godziwą – transakcje SWAP
-
471
1 522
955
2 948
1
161
Instrumenty zabezpieczające przepływy
pieniężne – transakcje SWAP
768
3 994
16 385
7 192
28 339
459
479
Instrumenty wykazywane jako
przeznaczone do obrotu, w tym:
26 717
71 902
107 967
32 162
238 748
1 942
1 843
- transakcje FRA
628
-
-
-
628
-
-
- transakcje SWAP
25 610
68 418
105 006
31 868
230 902
1 933
1 841
- opcje call (zakup)
252
241
2 406
267
3 166
2
1
- opcje put (sprzedaż)
-
1 976
189
27
2 192
7
1
- opcje cap floor
227
1 267
366
-
1 860
-
-
Związane z kursami walut
40 008
21 368
9 341
42
70 759
540
420
Instrumenty zabezpieczające przepływy
pieniężne – transakcje SWAP
3 113
2 550
-
-
5 663
83
25
Instrumenty wykazywane jako
przeznaczone do obrotu, w tym:
36 895
18 818
9 341
42
65 096
457
395
- kontrakty terminowe
8 631
7 243
4 570
-
20 444
170
169
- transakcje SWAP
23 067
4 445
1 393
42
28 947
192
133
- opcje call (zakup)
2 568
3 565
1 683
-
7 816
49
19
- opcje put (sprzedaż)
2 629
3 565
1 695
-
7 889
46
74
Związane z cenami papierów
wartościowych
439
2 859
2 376
-
5 674
119
72
- kontrakty terminowe
26
-
1
-
27
-
-
- opcje call (zakup)
227
1 469
1 383
-
3 079
118
4
- opcje put (sprzedaż)
186
1 390
992
-
2 568
1
68
Związane z cenami towarów
1 064
1 408
693
-
3 165
46
43
- kontakty terminowe
151
73
-
-
224
7
5
- transakcje SWAP
377
864
440
-
1 681
14
14
- opcje call (zakup)
324
471
253
-
1 048
21
4
- opcje put (sprzedaż)
212
-
-
-
212
4
20
Razem
68 996
102 002
138 284
40 351
349 633
3 107
3 018
36. Inwestycyjne (lokacyjne) aktywa finansowe
36.1 Zasady rachunkowości
36.1.1. Ujęcie i klasyfikacja
Aktywa finansowe ujmuje się w sprawozdaniu z sytuacji finansowej w momencie, gdy jednostka Grupy PZU staje się stroną
wiążącego kontraktu, z którego wynika, iż ponosi ryzyko i staje się beneficjentem korzyści związanych z instrumentem
finansowym. W przypadku transakcji zawieranych na zorganizowanym rynku, nabycie bądź sprzedaż aktywów finansowych
ujmuje się w księgach w dacie zawarcia transakcji.
Klasyfikacji instrumentu dokonuje się w momencie rozpoznania instrumentu po raz pierwszy. Zmiany klasyfikacji możliwe są
wyłącznie w rzadkich przypadkach zmiany modelu biznesowego. Klasyfikacja aktywów finansowych uzależniona jest od:
modelu biznesowego jednostki w zakresie zarządzania aktywami finansowymi oraz
charakterystyki umownych przepływów pieniężnych dla składnika aktywów finansowych.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
145
Zgodnie z MSSF 9 aktywa finansowe klasyfikuje się do wyceny w:
zamortyzowanym koszcie;
wartości godziwej przez wynik finansowy;
wartości godziwej przez inne całkowite dochody.
Modele biznesowe
Składniki aktywów finansowych zarządzane są zgodnie z modelami biznesowymi, służącymi do przekazywania informacji do
celów zarządczych. Dokonując analizy modeli biznesowych, Grupa PZU uwzględnia m.in.:
sposób, w jaki wyniki modelu biznesowego i aktywów finansowych utrzymywanych w ramach tego modelu biznesowego są
oceniane i przekazywane kluczowemu personelowi kierowniczemu jednostki;
rodzaje ryzyka, które mają wpływ na wyniki modelu biznesowego (i aktywów finansowych utrzymywanych w ramach tego
modelu biznesowego), a w szczególności sposób, w jaki zarządza się tym ryzykiem.
Charakterystyka
modeli biznesowych
Aktywa utrzymywane w celu
uzyskiwania przepływów
pieniężnych wynikających z umowy
Aktywa utrzymywane zarówno w
celu uzyskiwania przepływów
pieniężnych wynikających z umowy,
jak i ze sprzedaży aktywów
Pozostałe aktywa finansowe
Zarządzane ryzyka
Długoterminowe ryzyko stopy
procentowej, ryzyko kredytowe
Długoterminowe ryzyko stopy
procentowej, ryzyko kredytowe,
płynność długoterminowa
Krótkoterminowe ryzyko stopy
procentowej, ryzyko walutowe,
zmiany cen akcji, indeksów, towarów
oraz zarządzanie płynnością
krótkoterminową.
Warunki sprzedaży
aktywów z modelu
sporadyczność transakcji
nieznaczna wartość sprzedanych
aktywów w stosunku do łącznej
wartości aktywów w modelu
bliski termin wymagalności
sprzedawanych aktywów przy
przychodzie zbliżonym do
wartości pozostałych do
uzyskania kontraktowych
przepływów pieniężnych, gdyby
składnik aktywów był
utrzymywany w portfelu do
pierwotnego terminu
wymagalności
pogorszenie jakości kredytowej
Dopuszczalny poziom sprzedaży jest
wyższy niż w modelu aktywów
utrzymywanych w celu uzyskiwania
przepływów pieniężnych wynikających
z umowy jednak znacznie niższy niż w
przypadku aktywów przeznaczonych
do obrotu.
Brak ograniczeń sprzedaży.
Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu oraz te, które są utrzymywane w modelu zarządzanym na podstawie wartości
godziwej, zaklasyfikowano do wyceny w wartości godziwej przez wynik finansowy.
Test SPPI
W celu oceny, czy umowne przepływy pieniężne stanowią wyłącznie spłaty kwoty głównej i odsetek dokonywany jest specjalny
test (tzw. test SPPI, ang. solely payments of principal and interest). Pod pojęciem kwoty głównej rozumie się wartość godziwą
składnika aktywów finansowych w momencie początkowego ujęcia. Odsetki obejmują zapłatę za wartość pieniądza w czasie, za
ryzyko kredytowe związane z kwotą główną pozostałą do spłaty w określonym czasie i za inne podstawowe ryzyka i koszty
związane z udzieleniem kredytów, a także marżę zysku.
W trakcie testu SPPI analizuje się, czy składnik aktywów finansowych zawiera warunki umowne, które mogłyby zmienić terminy
lub kwoty umownych przepływów pieniężnych tak, aby warunek uzyskiwania wyłącznie kwoty głównej i odsetek nie był
spełniony. Dokonując oceny, Grupa PZU rozważa:
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
146
zdarzenia warunkowe, które mogłyby zmienić kwoty i terminy przepływów pieniężnych;
czynniki modyfikujące oprocentowanie;
warunki przedpłaty i przedłużenia płatności;
warunki ograniczające prawo do pozyskiwania przepływów pieniężnych;
czynniki modyfikujące wartość pieniądza w czasie, w tym okresowe resetowanie stopy procentowej.
Test SPPI przeprowadza się dla aktywów finansowych klasyfikowanych do modelu biznesowego, którego celem jest uzyskiwanie
przepływów pieniężnych wynikających z umowy lub modelu biznesowego, którego celem jest uzyskiwanie przepływów
pieniężnych wynikających z umowy, jak i ze sprzedaży.
Test SPPI przeprowadza się:
zbiorczo – dla homogenicznych grup produktów standardowych;
na poziomie pojedynczego kontraktu – dla produktów niestandardowych;
na poziomie kodu ISIN – dla dłużnych papierów wartościowych.
Gdy składnik aktywów finansowych zawiera warunki powodujące modyfikację wartości pieniądza w czasie, dokonuje się tak
zwanego benchmark testu weryfikującego, jak różniłyby się niezdyskontowane przepływy pieniężne wynikające z umowy od
niezdyskontowanych przepływów pieniężnych, które powstałyby, gdyby wartość pieniądza w czasie nie została zmodyfikowana
(poziom referencyjny przepływów pieniężnych). W przypadku, gdy ta różnica jest istotna, instrument nie spełnia testu SPPI i jest
wyceniany w wartości godziwej przez wynik finansowy.
36.1.2. Zasady wyceny
Aktywa finansowe wyceniane w zamortyzowanym koszcie
Jako aktywa finansowe wyceniane w zamortyzowanym koszcie klasyfikuje się składniki aktywów finansowych, jeżeli spełnione
są oba poniższe warunki:
składnik aktywów finansowych jest utrzymywany zgodnie z modelem biznesowym, którego celem jest utrzymywanie
aktywów finansowych dla uzyskiwania przepływów pieniężnych wynikających z umowy;
spełniają test SPPI - warunki umowy dotyczącej składnika aktywów finansowych powodują powstanie w określonych
terminach przepływów pieniężnych, które są jedynie spłatą kwoty głównej i odsetek od kwoty głównej pozostałej do spłaty.
Do aktywów finansowych wycenianych w zamortyzowanym koszcie zalicza się m. in.:
przekazaną zapłatę za dłużne papiery wartościowe nabyte w ramach kontraktu, z którego wynika, iż zbywający zachował
niemalże wszystkie ryzyka i korzyści związane z tymi papierami (transakcje buy-sell-back i reverse repo);
dłużne papiery wartościowe;
lokaty terminowe w instytucjach kredytowych;
udzielone pożyczki.
Na moment początkowego ujęcia aktywa finansowe wyceniane w zamortyzowanym koszcie ujmuje się w wartości godziwej
powiększonej o koszty transakcji, które można bezpośrednio przypisać do nabycia lub emisji tych aktywów.
Wyniki wyceny w zamortyzowanym koszcie ujmuje się w rachunku zysków i strat w pozycji „Przychody odsetkowe wyliczone
przy zastosowaniu efektywnej stopy procentowej”.
Aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody
Aktywa finansowe wyceniane są w wartości godziwej przez inne całkowite dochody, jeżeli spełnione są oba poniższe warunki:
składnik aktywów finansowych jest utrzymywany zgodnie z modelem biznesowym, którego celem jest zarówno
otrzymywanie przepływów pieniężnych wynikających z umowy, jak i sprzedaż składników aktywów finansowych;
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
147
spełniają test SPPI - warunki umowy dotyczącej składnika aktywów finansowych powodują powstanie w określonych
terminach przepływów pieniężnych, które są jedynie spłatą kwoty głównej i odsetek od kwoty głównej pozostałej do spłaty.
Odsetki od instrumentów dłużnych, naliczone z zastosowaniem efektywnej stopy procentowej rozpoznaje się w rachunku
zysków i strat w pozycji „Przychody odsetkowe wyliczone przy zastosowaniu efektywnej stopy procentowej”.
Zasady wyceny do wartości godziwej opisano w punkcie 9.1. Skutki zmian wartości godziwej ujmuje się w innych całkowitych
dochodach do momentu wyłączenia składnika aktywów ze sprawozdania z sytuacji finansowej, kiedy to skumulowane efekty
wyceny przenoszone są do rachunku zysków i strat, do pozycji „Wynik z tytułu zaprzestania ujmowania instrumentów
finansowych i inwestycji”.
Odpis na oczekiwane straty kredytowe ujmowany jest w innych całkowitych dochodach i drugostronnie w rachunku zysków
i strat w pozycji „Zmiana wartości odpisów na oczekiwane straty kredytowe i odpisów z tytułu utraty wartości instrumentów
finansowych”. Wartość ujętego odpisu nie obniża wartości bilansowej składnika aktywów.
Do tej kategorii aktywów finansowych klasyfikuje się również instrumenty kapitałowe, dla których dokonano nieodwołalnego
wyboru wyceny w wartości godziwej z ujęciem późniejszych zmian wartości godziwej przez inne całkowite dochody. Decyzję
o takiej klasyfikacji podejmuje się indywidualnie dla każdego instrumentu. Portfel instrumentów kapitałowych wycenianych
w wartości godziwej przez inne całkowite dochody obejmuje aktywa, które uznano za istotne z punktu widzenia Grupy PZU.
W przypadku sprzedaży takich aktywów, wynik ze sprzedaży przenosi się do kapitałów zapasowych.
Aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy
Do kategorii tej klasyfikowane są pozostałe instrumenty finansowe nie spełniające warunków zaklasyfikowania do aktywów
finansowych wycenianych w zamortyzowanym koszcie lub w wartości godziwej przez inne całkowite dochody. W szczególności
dotyczy to:
aktywów finansowych wyznaczonych do wyceny w wartości godziwej przez wynik finansowy;
jednostek uczestnictwa nie będących instrumentami kapitałowymi i których nie dotyczy warunek charakterystyki
przepływów pieniężnych stanowiących jedynie spłatę kwoty głównej i odsetek;
aktywów finansowych niespełniających testu SPPI - dla których warunki umowne powodują, że przepływy pieniężne nie
stanowią jedynie spłaty kwoty głównej i odsetek;
aktywów finansowych utrzymywanych zgodnie z modelem biznesowym innym, niż którego celem jest utrzymywanie
aktywów finansowych dla uzyskiwania przepływów pieniężnych wynikających z umowy lub zarówno otrzymywanie
przepływów pieniężnych wynikających z umowy, jak i sprzedaż składników aktywów finansowych;
instrumentów kapitałowych, które nie zostały nieodwołalnie wyznaczone do wyceny według wartości godziwej przez inne
całkowite dochody.
Zasady wyceny do wartości godziwej opisano w punkcie 9.1. Skutki zmiany wyceny instrumentów finansowych wycenianych
w wartości godziwej, w tym odnoszące się do nich przychody z tytułu odsetek oraz zmiany wartości zobowiązań z tytułu
kontraktów inwestycyjnych na rachunek i ryzyko klienta ujmuje się w pozycji „Zmiana netto wartości godziwej aktywów
i zobowiązań wycenianych w wartości godziwej” w okresie, którego dotyczą.
36.1.3. Wyłączenie ze sprawozdania z sytuacji finansowej
Składniki aktywów finansowych wyłącza się ze skonsolidowanego sprawozdania z sytuacji finansowej, gdy wygasają lub są
przenoszone na inny podmiot umowne prawa do przepływów pieniężnych z danego składnika aktywów. Przeniesienie
występuje także, gdy umowne prawa do otrzymania przepływów pieniężnych ze składnika aktywów zostają zatrzymane, ale
przyjmowany jest umowny obowiązek przekazania tych przepływów jednostce spoza Grupy PZU.
Przenosząc składniki aktywów finansowych ocenia się, w jakim stopniu zachowane zostaje ryzyko i korzyści związane
z posiadaniem składnika aktywów:
jeżeli przenoszone jest zasadniczo całe ryzyko i wszystkie korzyści związane z posiadaniem składnika aktywów
finansowych, to wyłącza się składnik aktywów finansowych ze skonsolidowanego sprawozdania z sytuacji finansowej;
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
148
jeżeli zachowuje się zasadniczo całe ryzyko i wszystkie korzyści związane z posiadaniem składnika aktywów finansowych, to
w dalszym ciągu ujmuje się składnik aktywów finansowych w skonsolidowanym sprawozdaniu z sytuacji finansowej;
jeżeli nie przenosi się ani nie zachowuje zasadniczo całego ryzyka i wszystkich korzyści związanych z posiadaniem składnika
aktywów finansowych, ustala się czy została zachowana kontrola nad tym składnikiem aktywów finansowych.
W przypadku zachowania kontroli składnik aktywów finansowych jest ujmowany w skonsolidowanym sprawozdaniu z sytuacji
finansowej do wysokości wynikającej z trwałego zaangażowania, odpowiednio w przypadku braku kontroli składnik jest ze
skonsolidowanego sprawozdania z sytuacji finansowej wyłączany.
36.2 Dane ilościowe
Inwestycyjne (lokacyjne) aktywa
finansowe
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
w
zamorty-
zowanym
koszcie
w wartości
godziwej
przez inne
całkowite
dochody
w wartości
godziwej
przez
wynik
finansowy
Razem
w
zamorty-
zowanym
koszcie
w wartości
godziwej
przez inne
całkowite
dochody
w wartości
godziwej
przez
wynik
finansowy
Razem
Instrumenty kapitałowe
nd.
605
946
1 551
nd.
518
845
1 363
Jednostki uczestnictwa i certyfikaty
inwestycyjne
nd.
nd.
5 298
5 298
nd.
nd.
4 820
4 820
Dłużne papiery wartościowe
57 871
63 643
3 566
125 080
35 930
54 693
4 602
95 225
Rządowe
50 632
48 250
3 443
102 325
29 187
37 476
4 393
71 056
Krajowe
50 417
45 577
3 262
99 256
28 985
35 373
4 255
68 613
Oprocentowanie stałe
47 227
37 420
2 695
87 342
25 785
22 820
3 054
51 659
Oprocentowanie zmienne
3 190
8 157
567
11 914
3 200
12 553
1 201
16 954
Zagraniczne
215
2 673
181
3 069
202
2 103
138
2 443
Oprocentowanie stałe
215
2 673
181
3 069
202
2 103
138
2 443
Pozostałe
7 239
15 393
123
22 755
6 743
17 217
209
24 169
Oprocentowanie stałe
2 466
7 671
53
10 190
892
9 032
40
9 964
Oprocentowanie zmienne
4 773
7 722
70
12 565
5 851
8 185
169
14 205
Pozostałe, w tym:
8 993
-
-
8 993
10 008
-
-
10 008
Transakcje z przyrzeczeniem
odsprzedaży
4 657
-
-
4 657
4 064
-
-
4 064
Lokaty terminowe w instytucjach
kredytowych
952
-
-
952
1 454
-
-
1 454
Pożyczki
3 384
-
-
3 384
4 490
-
-
4 490
Inwestycyjne (lokacyjne) aktywa
finansowe, razem
66 864
64 248
9 810
140 922
45 938
55 211
10 267
111 416
Instrumenty kapitałowe
wyceniane w wartości godziwej
przez inne całkowite dochody
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Wartość godziwa
Dywidendy ujęte
w okresie
Wartość godziwa
Dywidendy ujęte
w okresie
Grupa Azoty SA
198
-
232
-
Biuro Informacji Kredytowej SA
240
24
177
20
PSP sp. z o.o.
59
-
50
-
Polimex-Mostostal SA
51
-
29
-
Krajowa Izba Rozliczeniowa SA
19
1
14
1
Astaldi SpA
15
-
-
-
Pozostałe
23
1
16
1
Instrumenty kapitałowe
wyceniane w wartości godziwej
przez inne całkowite dochody,
razem
605
26
518
22
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
149
37. Należności
Należności - wartość bilansowa
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Należności z tytułu ubezpieczeń bezpośrednich, w tym:
2 399
2 727
- należności od ubezpieczających
2 288
2 591
- należności od pośredników ubezpieczeniowych
98
112
- inne należności
13
24
Należności z tytułu reasekuracji
55
58
Inne należności
3 792
2 952
- należności z tytułu sprzedaży papierów wartościowych i depozytów zabezpieczających
1)
1 861
1 065
- należności z tytułu rozliczeń kart płatniczych
807
937
- należności z tytułu dostaw i usług
303
249
- należności od budżetu, inne niż z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych
144
169
- należności z tytułu prowizji dotyczących produktów pozabilansowych
175
153
- rozliczenia prewencyjne
38
47
- należności z tytułu likwidacji bezpośredniej w imieniu innych zakładów ubezpieczeń
18
26
- należności z tytułu wykonywania czynności komisarza awaryjnego
10
13
- należności z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych
76
28
- należności z tytułu kaucji i wadiów
38
39
- należności międzybankowe i międzyoddziałowe
4
35
- pozostałe
318
191
Należności, razem
6 246
5 737
1)
W pozycji wykazuje się przede wszystkim należności związane z zawartymi, lecz nierozliczonymi transakcjami dotyczącymi instrumentów finansowych.
Zarówno na 31 grudnia 2020 roku, jak i na 31 grudnia 2019 roku wartość godziwa należności nie odbiegała istotnie od ich
wartości bilansowej, głównie ze względu na ich krótkoterminowy charakter oraz politykę tworzenia odpisów aktualizujących
z tytułu utraty wartości.
Należności - wg wymagalności wynikającej z warunków umowy
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Do 1 roku
1)
5 978
5 531
Powyżej 1 roku do 5 lat
177
205
Powyżej 5 lat
91
1
Należności – wg wymagalności wynikającej z warunków umowy, razem
6 246
5 737
1)
W tym należności przeterminowane.
38. Utrata wartości aktywów finansowych
38.1 Zasady rachunkowości i znaczące szacunki
Ocenę, czy występują obiektywne dowody utraty wartości składnika aktywów finansowych lub grupy aktywów finansowych,
przeprowadza się na koniec każdego okresu sprawozdawczego.
W przypadku wystąpienia obiektywnych dowodów utraty wartości wynikających ze zdarzeń zaistniałych po pierwotnym ujęciu
składników aktywów finansowych i powodujących zmniejszenie oczekiwanych przyszłych przepływów pieniężnych dokonuje się
stosownych odpisów w ciężar kosztów bieżącego okresu.
Do obiektywnych dowodów utraty wartości zalicza się informacje dotyczące następujących zdarzeń:
znaczące trudności finansowe emitenta lub dłużnika;
niedotrzymanie warunków umowy, np. niespłacenie albo zaleganie ze spłaceniem odsetek lub nominału;
przyznanie pożyczkobiorcy przez pożyczkodawcę (ze względów ekonomicznych lub prawnych, wynikających z trudności
finansowych pożyczkobiorcy) udogodnienia, którego w innym przypadku pożyczkodawca by nie udzielił (forbearance);
wysokie prawdopodobieństwo likwidacji, upadłości lub innej reorganizacji finansowej pożyczkobiorcy;
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
150
zanik aktywnego rynku na dany składnik aktywów finansowych ze względu na trudności finansowe emitenta;
obserwowane dane wskazujące na możliwy do zmierzenia spadek oszacowanych przyszłych przepływów pieniężnych
związanych z grupą aktywów finansowych od momentu ich początkowego ujęcia, mimo że nie można jeszcze ustalić
spadku dotyczącego pojedynczego składnika grupy aktywów finansowych, w tym:
negatywne zmiany dotyczące statusu płatności pożyczkobiorców w grupie (np. zwiększona ilość opóźnionych
płatności) lub
niekorzystne zmiany sytuacji gospodarczej w danej branży, regionie itp., które wpływają na pogorszenie zdolności
płatniczej dłużników;
niekorzystne zmiany środowiska technologicznego, rynkowego, gospodarczego, prawnego lub innego, w którym działa
emitent instrumentów kapitałowych wskazujące na możliwość nieodzyskania kosztów inwestycji w ten instrument
kapitałowy.
Dla aktywów, które nie są wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy Grupa PZU rozpoznaje oczekiwane straty
kredytowe – ECL. Dotyczy to:
należności od klientów z tytułu kredytów;
pożyczek;
dłużnych papierów wartościowych;
transakcji z przyrzeczeniem odsprzedaży;
należności leasingowych;
lokat terminowych w instytucjach kredytowych;
zobowiązań do udzielenia kredytów i pożyczek oraz udzielonych gwarancji finansowych.
Dla aktywów dłużnych wycenianych w zamortyzowanym koszcie oraz w wartości godziwej przez inne całkowite dochody utrata
wartości jest mierzona jako:
ECL w całym okresie życia – oczekiwane straty kredytowe wynikające z wszystkich ewentualnych zdarzeń niewykonania
zobowiązania w całym oczekiwanym okresie życia instrumentu finansowego;
12-miesięczne ECL – część oczekiwanych strat kredytowych w całym okresie życia, która reprezentuje oczekiwane straty
kredytowe wynikające ze zdarzeń niewykonania zobowiązania w ramach instrumentu finansowego, które są możliwe
w ciągu 12 miesięcy po dniu sprawozdawczym.
Grupa PZU wycenia odpis na oczekiwane straty kredytowe w kwocie równej ECL w całym okresie życia, za wyjątkiem
następujących instrumentów, dla których rozpoznawany jest 12-miesięczny ECL:
instrumenty finansowe, dla których ryzyko kredytowe nie wzrosło znacząco od momentu początkowego ujęcia;
dłużne papiery wartościowe charakteryzujące się niskim ryzykiem kredytowym na dzień sprawozdawczy. Jako dłużne
papiery wartościowe charakteryzujące się niskim ryzykiem kredytowym przyjmuje się papiery wartościowe posiadające
zewnętrzny rating na poziomie inwestycyjnym oraz
ekspozycje wobec banków i NBP.
Odpis wyznacza się w trzech kategoriach:
koszyk 1 – portfel z niskim ryzykiem kredytowym – rozpoznaje się 12-miesięczny ECL;
koszyk 2 – portfel, w którym nastąpił znaczny wzrost ryzyka kredytowego – rozpoznaje się ECL w całym okresie życia;
koszyk 3 – portfel z utratą wartości – rozpoznaje się ECL w całym okresie życia.
Sposób kalkulacji odpisu na oczekiwane straty kredytowe ma również wpływ na sposób rozpoznania przychodu odsetkowego –
dla koszyków 1 i 2 wyznacza się na bazie ekspozycji brutto, natomiast w koszyku 3 – na bazie ekspozycji netto.
Grupa PZU ujmuje skumulowane zmiany ECL w całym okresie życia od momentu początkowego ujęcia jako odpis na oczekiwane
straty kredytowe z tytułu składników aktywów finansowych nabytych lub udzielonych z utratą wartości ze względu na ryzyko
kredytowe (POCI).
Zmiany wartości odpisów na oczekiwane straty kredytowe ujmuje się w skonsolidowanym rachunku zysków i strat w pozycji
„Zmiana wartości odpisów na oczekiwane straty kredytowe i odpisów z tytułu utraty wartości instrumentów finansowych”.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
151
Rezerwy na ryzyko prawne dotyczące walutowych kredytów hipotecznych we frankach szwajcarskich
W związku z orzeczeniem TSUE z 3 października 2019 roku Grupa PZU identyfikuje ryzyko prawne dotyczące walutowych
kredytów hipotecznych we frankach szwajcarskich.
W odniesieniu do ekspozycji niespłaconych na 31 grudnia 2020 roku Grupa PZU uznaje, że ryzyko prawne ma wpływ na
oczekiwane przepływy pieniężne z ekspozycji kredytowej, a kwota rezerwy stanowi element straty kredytowej, tj. różnicy
pomiędzy oczekiwanymi przepływami pieniężnymi z danej ekspozycji, a przepływami kontraktowymi.
W związku z powyższym Grupa PZU ujmuje kwotę rezerwy dotyczącą ekspozycji kredytowych niespłaconych na 31 grudnia 2020
roku (obejmujących pozwy istniejące i możliwe przyszłe) w odpisach aktualizujących wartość należności od klientów z tytułu
kredytów i odpowiednio w „zmianie wartości odpisów na oczekiwane straty kredytowe i odpisów z tytułu utraty wartości
instrumentów finansowych”.
Dodatkowe informacje dotyczące szacowania rezerw związanych z ryzykiem prawnym walutowych kredytów hipotecznych
we frankach szwajcarskich zaprezentowano w punkcie 47.3.
38.1.1. Zmiany w kalkulacji oczekiwanych strat kredytowych w związku z pandemią COVID-19
Pandemia COVID-19 doprowadziła do spadku aktywności gospodarczej w Polsce i w jej otoczeniu. Jej negatywny wpływ na
gospodarkę (m. in. wstrzymania lub ograniczenia działalności w niektórych sektorach, zakłócenia łańcuchów dostaw,
niedostępności i zwolnienia pracowników, zmiany zachowań konsumentów, spowolnienie gospodarcze u partnerów
handlowych) może doprowadzić do istotnego pogorszenia sytuacji finansowej części kredytobiorców. Grupa PZU podejmuje
działania, których celem jest zmniejszenie ryzyka kredytowego oraz wsparcie klientów. Do takich działań należy zaliczyć m. in.
wzmożony monitoring portfela kredytowego ze szczególnym uwzględnieniem branż podwyższonego ryzyka, wzmocnienie
stosowanych instrumentów ograniczających ryzyko kredytowe, w tym prawnych zabezpieczeń wierzytelności, zarówno na
etapie finansowania jak i monitorowania, zweryfikowanie procedur w obszarze kredytowania poszczególnych linii biznesowych
i dostosowanie ich do zaistniałej sytuacji, udzielanie kredytów z gwarancjami BGK zabezpieczającymi do 80% wartości
ekspozycji, odroczenie na wniosek klienta płatności rat kapitałowo-odsetkowych przez okres maksymalnie 6 miesięcy,
odroczenie stosowania sankcji wynikających z braku realizacji klauzul umownych.
Grupa PZU dostosowała swoje podejście do kalkulacji oczekiwanych strat kredytowych, przyjmując rozwiązania adekwatne do
specyfiki poszczególnych jednostek. Ze względu na specyfikę obecnej sytuacji związanej z pandemią COVID-19, kalkulacja
oczekiwanych strat kredytowych obarczona jest szczególną niepewnością, a przyjęte założenia eksperckie mogą ulegać
zmianom w kolejnych okresach.
Grupa PZU dąży do adekwatnego odzwierciedlenia w oczekiwanych stratach kredytowych dla koszyka 1 i 2 potencjalnego
przyszłego pogorszenia jakości portfela kredytowego oraz do kalkulacji odpowiednich odpisów dla portfela niepracującego
(koszyk 3), mając na uwadze możliwe trudności z odzyskaniem środków. Wzrost odpisów wynika w dużej mierze z prognoz
przyszłych zmian jakości portfela kredytowego, uwzględnionych w kalkulacji oczekiwanych strat kredytowych, a nie obecnej
ewolucji. Grupa PZU nie stwierdziła istotnego wzrostu skali niewykonania zobowiązań przez klientów, skutkującego znacznym
przyrostem kredytów niepracujących.
Punktem wyjścia do szacowania oczekiwanych strat kredytowych są prognozy dotyczące sytuacji makroekonomicznej. Według
wstępnego szacunku Głównego Urzędu Statystycznego PKB w 2020 roku spadł o 2,7% w porównaniu do 2019 roku. Grupa PZU
zakłada jednocześnie wzrost gospodarczy w 2021 roku o ok. 4%. Stopa bezrobocia wzrosła do ok. 6,2% na koniec 2020 roku
(wobec 5,2% w grudniu 2019 roku). Grupa PZU oczekuje stabilizacji tego wskaźnika w 2021 roku.
Oczekiwane pogorszenie sytuacji makroekonomicznej w 2020 roku odzwierciedlono w zmianie parametrów ryzyka (PD oraz
LGD) wykorzystywanych w kalkulacji oczekiwanych strat kredytowych na podstawie analizy danych historycznych,
uzupełnionych o ocenę ekspercką (ze względu na wyjątkowość aktualnej sytuacji) – dotyczącą m. in. skali spowolnienia
gospodarczego, wsparcia ze strony rządu oraz instytucji państwowych. Ze względu na wyjątkowych charakter obecnej sytuacji
skala osądu eksperckiego w ocenie ryzyka kredytowego jest zwiększona w stosunku do poprzednich okresów.
Grupa PZU nie zmieniła podejścia do identyfikacji istotnego pogorszenia ryzyka kredytowego, będącego podstawą do
kwalifikacji ekspozycji do koszyka 2. Kryteria stosowane są jednak adekwatnie do obecnej sytuacji, zgodnie z Wytycznymi EBA.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
152
Zgodnie z tymi wytycznymi, udzielenie wakacji kredytowych lub innych działań łagodzących skutki pandemii COVID-19 nie
powoduje automatycznej reklasyfikacji ekspozycji do koszyka 2. Taką reklasyfikację może spowodować jednak wzrost ryzyka
kredytowego będący następstwem problemów konkretnego dłużnika. W przypadku identyfikacji istotnego pogorszenia sytuacji
ekonomiczno – finansowej klienta działającego w branżach uznanych za zagrożone dokonywano reklasyfikacji ekspozycji do
koszyka 2 lub 3.
Koszt odpisów z tytułu oczekiwanych strat kredytowych oraz odpisów z tytułu utraty wartości należności od klientów z tytułu
kredytów wyniósł w 2020 roku 1 672 mln zł. Grupa PZU szacuje, że część tej kwoty jest związana z pandemią COVID -19 i wynika
m. in. z pogorszenia parametrów PD i LGD, wzrostu odpisów z tytułu reklasyfikacji do koszyka 2 ze względu na przeprowadzone
przeglądy branżowe i działania o podobnym charakterze oraz wzrostu odpisów z tytułu zmniejszenia potencjalnych przyszłych
odzysków. Należy zaznaczyć, że część ryzyk (m. in przeklasyfikowanie ekspozycji ze względu na przeglądy branżowe czy wzrost
odpisów z tytułu mniejszych potencjalnych przyszłych odzysków) zmaterializowałaby się niezależnie od pandemii COVID-19 i nie
jest możliwe rozstrzygnięcie czy dotworzenie odpisu wynikało jedynie z pandemii COVID-19 czy także z sytuacji, która
wystąpiłaby niezależnie od niej.
Moratoria wdrożone w 2020 roku ze względu na COVID-19
W 2020 roku ze względu na pandemię COVID-19 Grupa PZU wprowadziła następujące programy dotyczące spłaty kredytów:
moratoria opracowane z inicjatywy Grupy PZU (moratoria pozaustawowe) – możliwość zawieszania spłaty rat kapitałowo-
odsetkowych lub prolongata polegającą na zawieszeniu płatności rat kapitałowych z jednoczesnym wydłużeniem okresu
kredytowania, uproszczone prolongaty limitów kredytowych.
Możliwość skorzystania z moratoriów przez klientów zależała od terminowości obsługi spłat posiadanego kredytu i oceny
sytuacji finansowej danego klienta.
moratoria opracowane przez Grupę PZU zgodnie z Wytycznymi EBA (moratoria pozaustawowe) – 29 maja 2020 roku UKNF
notyfikował do EBA stanowisko banków wypracowane pod patronatem Związku Banków Polskich w sprawie Wytycznych
EBA, które zostało przez Grupę PZU wprowadzone dla umów kredytowych zawartych przed 13 marca 2020 roku na
następujących zasadach:
dla klientów indywidualnych, mikro i małych przedsiębiorców Grupa wprowadziła możliwość odroczenia spłat rat
kapitałowych lub kapitałowo-odsetkowych na wskazany przez klienta okres wynoszący maksymalnie 6 miesięcy
(niezależnie od liczby złożonych wniosków przez danego klienta). Warunkiem skorzystania z ww. moratorium jest
terminowa obsługa kredytu przez klienta indywidualnego oraz posiadanie zdolności kredytowej z uwzględnieniem
COVID-19 (w przypadku przedsiębiorców),
dla średnich przedsiębiorstw (o obrotach do 50 milionów EUR) Grupa wprowadziła możliwość odroczenia spłat rat
kapitałowych lub kapitałowo-odsetkowych, zgodnie z wnioskiem klienta, na wskazany przez niego okres, wynoszący
maksymalnie odpowiednio: 6 miesięcy (raty kapitałowe) i 3 miesiące (raty kapitałowo-odsetkowe), pod warunkiem
posiadania przez klienta zdolności kredytowej na koniec 2019 roku, a dla dużych przedsiębiorstw (o obrotach powyżej
50 milionów EUR) Grupa wprowadziła możliwość odroczenia spłat rat kapitałowych zgodnie z wnioskiem klienta, na
wskazany przez niego okres, wynoszący maksymalnie 6 miesięcy pod warunkiem posiadania przez klienta zdolności
kredytowej na koniec 2019 roku.
zawieszenie wykonania umowy na podstawie postanowień ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach
związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi
sytuacji kryzysowych (moratoria ustawowe), tj.:
przysługuje klientom, którzy jako konsumenci po 13 marca 2020 roku utracili pracę lub inne główne źródło dochodu,
w okresie trwania zawieszenia wykonania umowy klient nie jest zobowiązany do dokonywania płatności wynikających
z umowy, w tym rat kredytowych, z wyjątkiem opłat z tytułu ubezpieczeń powiązanych z tymi umowami oraz nie są
naliczane odsetki.
Program obowiązuje do czasu obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii.
Wszystkie powyższe moratoria podlegały ocenie przez Grupę PZU pod kątem spełnienia kryteriów modyfikacji w rozumieniu
MSSF 9. Biorąc pod uwagę charakter powyższych moratoriów stanowiły one modyfikacje nieistotne. Na 31 grudnia 2020 roku
wartość bilansowa brutto portfela kredytowego objętego ww. moratoriami wynosiła 21,2 mld zł.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
153
Dodatkowo banki z Grupy PZU podpisały szereg umów gwarancji portfelowych z BGK, ograniczających skutki COVID-19.
W segmencie ubezpieczeniowym Grupy PZU, w obszarze ryzyka kredytowego, wpływ pandemii COVID-19 był niewielki, podobnie
jak w 2019 roku na portfelu nie odnotowano przesłanek utraty wartości, tym samym żadna ekspozycja nie została
zakwalifikowana do koszyka 3 (instrumenty dla których stwierdzono trwałą utratę wartości). W trakcie 2020 roku zmieniała się
istotnie struktura posiadanych instrumentów finansowych; udział ekspozycji korporacyjnych, które co do zasady charakteryzują
się wyższymi parametrami ryzyka (PD, LGD) został ograniczony na rzecz zakupu polskich obligacji skarbowych lub
gwarantowanych przez Skarb Państwa.
Udział odpisów w portfelu kredytowym (rozumiany jako relacja skumulowanych odpisów z tytułu ryzyka kredytowego do
wartości bilansowej brutto wszystkich aktywów Grupy PZU obarczonych ryzykiem kredytowym podlegających reżimowi MSSF 9)
w 2020 uległ obniżeniu w porównaniu do 2019 roku, ze względu na zmianę struktury portfela na bardziej bezpieczny,
przesunięcie struktury ratingowej, powiązanej z ogólną poprawą wyników finansowych podmiotów oraz poprawy
wewnętrznych prognoz makroekonomicznych dla Polski w stosunku do negatywnych scenariuszy związanych z pandemią
COVID-19 z I kwartału. Wartość odpisów w portfelach dłużnych inwestycyjnych (lokacyjnych) aktywów finansowych wycenianych
w wartości godziwej przez inne całkowite dochody oraz w zamortyzowanym koszcie i pożyczek wzrosła w ciągu 2020 roku
o 24 mln zł, podczas gdy wartość bilansowa tych aktywów wzrosła w tym czasie o 29 785 mln zł.
38.1.2. Wyznaczanie parametrów PD i LGD
Do oszacowania odpisów na oczekiwane straty kredytowe Grupa PZU wykorzystuje parametry PD oraz LGD.
W przypadku emitentów oraz ekspozycji, które posiadają rating zewnętrzny, PD przypisuje się na podstawie średnich rynkowych
poziomów niewypłacalności (ang. default rate) dla danych klas ratingowych. W pierwszej kolejności określa się rating
wewnętrzny podmiotu/emisji zgodnie z obowiązującą metodyką nadawania ratingów wewnętrznych. Do szacowania średniego
poziomu PD wykorzystuje się tablice publikowane przez zewnętrzne agencje ratingowe.
Dla emitentów obligacji korporacyjnych i pożyczek korporacyjnych, w przypadku których nie ma ratingu zewnętrznego,
stosowany jest model RiskCalc Moody’s. Do oszacowania PD stosuje się parametr EDF (ang. expected default frequency).
W przypadku szacowania PD dla całego okresu życia dla ekspozycji, których termin zapadalności przekracza 5 lat (w modelu
RiskCalc krzywa Forward EDF dotyczy okresu 5 letniego) przyjmuje się założenie, że w kolejnych latach parametr PD jest stały
i odpowiada wartości wyznaczonej przez model w 5 roku.
Dla należności od klientów z tytułu kredytów PD szacowany jest w oparciu o wewnętrzne modele w zależności od grupy
segmentowej, indywidualnej jakości kredytowej klienta oraz fazy cyklu życia ekspozycji.
Dla emitentów obligacji korporacyjnych i pożyczek korporacyjnych parametr LGD 12-miesięczny oraz dla całego okresu życia
ustalany jest w oparciu o model RiskCalc Moody’s (moduł LGD). W przypadku szacowania LGD dla całego okresu życia dla
instrumentów, których termin zapadalności przekracza 5 lat przyjmuje się, że w kolejnych latach parametr LGD jest stały
i odpowiada wartości wyznaczonej przez moduł dla 5 roku.
Jeżeli danemu instrumentowi agencja ratingowa przyznała oddzielny rating odzysku wówczas wykorzystuje się ten parametr.
Dla danego parametru RR (ang. recovery rate) stosuje się formułę: LGD = 1-RR.
W przypadku braku możliwości zastosowania modelu RiskCalc do szacowania poziomów LGD oraz w przypadku, gdy instrument
nie ma nadanego przez zewnętrzną agencję ratingową parametru LGD, przyjmuje się średni poziom RR na podstawie danych
rynkowych (odpowiednio różnicując na klasy długu korporacyjnego oraz skarbowego), których dostawcami są zewnętrzne
agencje ratingowe przy zastosowaniu formuły: LGD = 1-RR. W przypadku konieczności szacowania LGD w całym okresie życia
przyjmuje się, że wartość parametru jest stała. Przy wyborze danych w zakresie parametru LGD uwzględnia się stopień
podporządkowania długu.
38.1.3. Zmiana ryzyka kredytowego od momentu początkowego ujęcia
Na każdy dzień sprawozdawczy Grupa PZU dokonuje oceny, czy ryzyko kredytowe związane z danym instrumentem finansowym
znacznie wzrosło od dnia jego początkowego ujęcia. Dokonując takiej oceny, Grupa PZU posługuje się zmianą ryzyka
niewykonania zobowiązania w oczekiwanym okresie życia instrumentu finansowego, a nie zmianą kwoty oczekiwanych strat
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
154
kredytowych. W celu dokonania takiej oceny porównuje się parametr PD dla danego instrumentu finansowego na dzień
sprawozdawczy z parametrem PD na dzień początkowego ujęcia, biorąc pod uwagę racjonalne i możliwe do udokumentowania
informacje, które są dostępne bez nadmiernych kosztów lub starań.
Jeżeli instrument finansowy charakteryzuje się niskim ryzykiem kredytowym (tzn. posiada zewnętrzny rating na poziomie
inwestycyjnym) zarówno na moment początkowego ujęcia, jak i na dzień sprawozdawczy, uznaje się, że nie nastąpił znaczny
wzrost ryzyka kredytowego związanego z tym instrumentem. W szczególności dotyczy to obligacji skarbowych.
Dla instrumentów finansowych Grupa PZU ocenia czy ryzyko kredytowe znacząco wzrosło poprzez porównanie parametru PD
w całym pozostałym okresie życia na dzień sprawozdawczy z parametrem PD w całym pozostałym okresie życia oszacowanym
w momencie początkowego ujęcia.
Grupa PZU regularnie monitoruje efektywność kryteriów przyjętych do identyfikacji znaczącego wzrostu ryzyka kredytowego
w celu potwierdzenia, że:
kryteria pozwalają na identyfikację znaczącego wzrostu ryzyka kredytowego zanim nastąpi utrata wartości danej
ekspozycji;
średni czas pomiędzy identyfikacją znaczącego wzrostu ryzyka kredytowego a utratą wartości jest racjonalny;
ekspozycje, co do zasady, nie są przenoszone bezpośrednio z koszyka 1 (12-miesięczny ECL) do koszyka 3 (utrata wartości);
nie występują nieuzasadnione zmienności odpisów na oczekiwane straty kredytowe wynikające z przeniesień pomiędzy
12-miesięcznym ECL a ECL w całym okresie życia.
W przypadku należności od klientów z tytułu kredytów identyfikacja istotnego wzrostu ryzyka kredytowego opiera się o analizę
przesłanek jakościowych (m. in. występowanie przeterminowania powyżej 30 dni, klasyfikację klienta na listę podwyższonego
ryzyka – ang. watch list, forbearance) i ilościowych.
38.1.4. Aktywa finansowe ze zidentyfikowaną utratą wartości (koszyk 3)
Grupa PZU klasyfikuje aktywa finansowe do koszyka 3, gdy zostaną spełnione przesłanki wystąpienia utraty wartości, do których
zalicza się m. in. opóźnienie w spłacie powyżej 90 dni przy jednoczesnym spełnieniu progu istotności kwoty niespłaconej, objęcie
ekspozycji procesem restrukturyzacji lub wystąpienie innej jakościowej przesłanki utraty wartości.
W 2021 roku Grupa PZU wdroży wytyczne EBA/GL/2016/07 w zakresie przesłanek jakościowych, zgodnie z którymi w przypadku
ekspozycji detalicznych stosowana będzie definicja niewykonania zobowiązania na poziomie poszczególnych instrumentów
kredytowych zamiast w stosunku do ogółu zobowiązań kredytobiorcy (z wyłączeniem istotnych dla całej relacji zaległości),
a w przypadku ekspozycji komercyjnych stosowana będzie definicja niewykonania zobowiązania na poziomie dłużnika.
38.1.5. Aktywa finansowe dotknięte utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe (POCI)
Aktywa finansowe nabyte lub udzielone z utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe (POCI) to aktywa, które mają
stwierdzoną utratę wartości w momencie początkowego ujęcia. Klasyfikacja do POCI nie ulega zmianie przez cały okres życia
instrumentu, aż do momentu zaprzestania ujmowania (ang. derecognition).
Aktywa POCI powstają w wyniku:
nabycia kontraktu spełniającego definicję POCI (np. przy połączeniu z inną jednostką lub kupnie portfela);
zawarcia kontraktu, który jest POCI w momencie pierwotnego udzielenia (np. udzielenie kredytu klientowi
w złej kondycji finansowej);
modyfikacji kontraktu (np. w toku restrukturyzacji) skutkującej wyłączeniem aktywa ze sprawozdania z sytuacji finansowej
i rozpoznaniem nowego aktywa spełniającego definicję POCI.
Na moment początkowego ujęcia aktywa POCI ujmuje się w wartości godziwej, bez rozpoznawania odpisu na oczekiwane straty
kredytowe.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
155
38.1.6. Należności od ubezpieczających
Zgodnie z zapisami MSSF9 pkt. 5.5.15, dla należności od ubezpieczających, które nie zawierają istotnego komponentu
finansowania, stosowany jest model uproszczony, zgodnie z którym przeprowadza się zbiorczą ocenę utraty wartości i szacuje
wartość odpisów w kwocie oczekiwanych strat kredytowych w całym okresie życia.
Należności grupuje się według podobnych charakterystyk ryzyka kredytowego. Dla należności niewymagalnych ustalana jest
wartość należności, która prawdopodobnie stanie się wymagalna na podstawie historycznej analizy udziału należności
niespłacanych w terminie. Kwotę odpisu z tytułu oczekiwanych strat kredytowych ustala się na podstawie wskaźnika
nieściągalności należności zapadłych dla najkrótszego okresu przeterminowania.
Dla należności zapadłych sporządzana jest struktura wiekowa, w zależności od czasu przeterminowania. Dla tej grupy wartość
odpisu z tytułu oczekiwanych strat kredytowych oblicza się w poszczególnych przedziałach przeterminowania na podstawie
wskaźników nieściągalności należności zapadłych ustalonych na podstawie analizy historycznej.
38.2 Dane ilościowe
Należności od klientów z tytułu
kredytów wyceniane w
zamortyzowanym koszcie
1 stycznia - 31 grudnia 2020
1 stycznia - 31 grudnia 2019
Koszyk
1
Koszyk
2
Koszyk
3
POCI
Razem
Koszyk
1
Koszyk
2
Koszyk
3
POCI
Razem
Wartość bilansowa brutto
Stan na początek okresu
170 284
17 609
10 980
6 054
204 927
159 612
16 069
7 855
7 165
190 701
Ujęcie instrumentów w momencie
nabycia, powstania, udzielenia
47 445
-
-
1
47 446
58 360
-
-
5
58 365
Zmiany z tytułu wyceny, sprzedaży,
wyłączenia lub wygaśnięcia instrumentu
(39 726)
(694)
(816)
(734)
(41 970)
(39 687)
(1 855)
(511)
(1 116)
(43 169)
Zmiana wynikająca z modyfikacji
przepływów pieniężnych dotyczących
instrumentu
(7)
(1)
(3)
-
(11)
(2)
-
-
-
(2)
Aktywa spisane ze sprawozdania z
sytuacji finansowej
-
-
(1 822)
(39)
(1 861)
-
(50)
(1 015)
-
(1 065)
Reklasyfikacja do koszyka 1
4 833
(4 765)
(68)
-
-
6 125
(6 064)
(61)
-
-
Reklasyfikacja do koszyka 2
(17 442)
17 887
(445)
-
-
(11 063)
11 380
(317)
-
-
Reklasyfikacja do koszyka 3
(2 463)
(1 784)
4 247
-
-
(2 789)
(1 997)
4 786
-
-
Inne zmiany, w tym różnice kursowe
194
(14)
256
9
445
(272)
126
243
-
97
Stan na koniec okresu
163 118
28 238
12 329
5 291
208 976
170 284
17 609
10 980
6 054
204 927
Oczekiwane straty kredytowe
Stan na początek okresu
(800)
(1 321)
(5 247)
(4 315)
(11 683)
(870)
(1 189)
(3 601)
(4 801)
(10 461)
Utworzenie odpisów dla instrumentów
nowo nabytych, powstałych, udzielonych
(657)
-
-
(1)
(658)
(815)
-
-
(3)
(818)
Zmiany z tytułu wyceny, poziomu ryzyka
kredytowego, sprzedaży, wyłączenia lub
wygaśnięcia instrumentu, z wyłączeniem
reklasyfikacji
610
(853)
(2 478)
243
(2 478)
1 007
(501)
(2 186)
452
(1 228)
Aktywa spisane ze sprawozdania z
sytuacji finansowej
-
-
1 805
39
1 844
-
50
1 015
-
1 065
Reklasyfikacja do koszyka 1
(303)
280
23
-
-
(371)
347
24
-
-
Reklasyfikacja do koszyka 2
113
(239)
126
-
-
134
(238)
104
-
-
Reklasyfikacja do koszyka 3
151
323
(474)
-
-
132
224
(356)
-
-
Inne zmiany, w tym różnice kursowe
(23)
(66)
(272)
(14)
(375)
(17)
(14)
(247)
37
(241)
Stan na koniec okresu
(909)
(1 876)
(6 517)
(4 048)
(13 350)
(800)
(1 321)
(5 247)
(4 315)
(11 683)
Wartość bilansowa netto na koniec
okresu
162 209
26 362
5 812
1 243
195 626
169 484
16 288
5 733
1 739
193 244
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
156
Należności od klientów z tytułu kredytów
wyceniane w wartości godziwej przez inne
całkowite dochody
1 stycznia - 31 grudnia 2020
1 stycznia - 31 grudnia 2019
Koszyk
1
Koszyk
2
Koszyk
3
POCI
Razem
Koszyk
1
Koszyk
2
Koszyk
3
POCI
Razem
Wartość bilansowa
Stan na początek okresu
772
609
-
-
1 381
1 511
-
-
-
1 511
Ujęcie instrumentów w momencie nabycia,
powstania, udzielenia
100
-
-
-
100
571
-
-
-
571
Zmiana wyceny
43
57
-
-
100
-
(6)
-
-
(6)
Zmiany z tytułu sprzedaży, wyłączenia lub
wygaśnięcia instrumentu
(76)
(51)
-
-
(127)
(686)
(16)
-
-
(702)
Reklasyfikacja do koszyka 2
(132)
132
-
-
-
(624)
624
-
-
-
Inne zmiany
13
8
-
-
21
-
7
-
-
7
Stan na koniec okresu
720
755
-
-
1 475
772
609
-
-
1 381
Oczekiwane straty kredytowe
Stan na początek okresu
(4)
(17)
-
-
(21)
(14)
-
-
-
(14)
Utworzenie odpisów dla instrumentów
nowo nabytych, powstałych, udzielonych
-
-
-
-
-
(2)
-
-
-
(2)
Zmiany z tytułu wyceny lub poziomu ryzyka
kredytowego (z wyłączeniem reklasyfikacji)
(2)
(2)
-
-
(4)
2
(9)
-
-
(7)
Zmiany z tytułu sprzedaży, wyłączenia lub
wygaśnięcia instrumentu
-
-
-
-
-
3
-
-
-
3
Reklasyfikacja do koszyka 2
1
(1)
-
-
-
8
(8)
-
-
-
Inne zmiany
1
(2)
-
-
(1)
(1)
-
-
-
(1)
Stan na koniec okresu
(4)
(22)
-
-
(26)
(4)
(17)
-
-
(21)
Odpis dotyczący należności od klientów z tytułu kredytów wycenianych w wartości godziwej przez inne całkowite dochody
ujmuje się w kapitale z aktualizacji wyceny i nie pomniejsza on wartości bilansowej aktywów.
Dłużne inwestycyjne (lokacyjne) aktywa
finansowe wyceniane w zamortyzowanym
koszcie
1 stycznia - 31 grudnia 2020
1 stycznia - 31 grudnia 2019
Koszyk
1
Koszyk
2
Koszyk
3
POCI
Razem
Koszyk
1
Koszyk
2
Koszyk
3
POCI
Razem
Wartość bilansowa brutto
Stan na początek okresu
35 614
368
34
-
36 016
34 657
35
33
2
34 727
Ujęcie instrumentów w momencie nabycia,
powstania, udzielenia
31 790
-
-
-
31 790
9 538
-
-
-
9 538
Zmiana wyceny
820
-
-
-
820
683
-
-
-
683
Zmiany z tytułu sprzedaży, wyłączenia lub
wygaśnięcia instrumentu
(10 834)
(33)
-
-
(10 867)
(9 112)
-
-
(2)
(9 114)
Reklasyfikacja do koszyka 1
299
(299)
-
-
-
-
-
-
-
-
Reklasyfikacja do koszyka 2
(38)
38
-
-
-
(332)
332
-
-
-
Inne zmiany, w tym różnice kursowe
199
(1)
-
-
198
180
1
1
-
182
Stan na koniec okresu
57 850
73
34
-
57 957
35 614
368
34
-
36 016
Oczekiwane straty kredytowe
Stan na początek okresu
(33)
(19)
(34)
-
(86)
(35)
(7)
(33)
-
(75)
Utworzenie odpisów dla instrumentów
nowo nabytych, powstałych, udzielonych
(20)
-
-
-
(20)
(6)
-
-
-
(6)
Zmiany z tytułu wyceny lub poziomu ryzyka
kredytowego (z wyłączeniem reklasyfikacji)
9
-
-
-
9
(4)
(3)
-
-
(7)
Zmiany z tytułu sprzedaży, wyłączenia lub
wygaśnięcia instrumentu
11
1
-
-
12
5
-
-
-
5
Reklasyfikacja do koszyka 1
(16)
16
-
-
-
-
-
-
-
-
Reklasyfikacja do koszyka 2
-
-
-
-
-
9
(9)
-
-
-
Inne zmiany, w tym różnice kursowe
(1)
-
-
-
(1)
(2)
-
(1)
-
(3)
Stan na koniec okresu
(50)
(2)
(34)
-
(86)
(33)
(19)
(34)
-
(86)
Wartość bilansowa netto na koniec okresu
57 800
71
-
-
57 871
35 581
349
-
-
35 930
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
157
Dłużne inwestycyjne (lokacyjne)
aktywa finansowe wyceniane w
wartości godziwej przez inne
całkowite dochody
1 stycznia - 31 grudnia 2020
1 stycznia - 31 grudnia 2019
Ko
szyk 1
Ko-
szyk 2
Ko-
szyk 3
POCI
Razem
Ko-
szyk 1
Ko-
szyk 2
Ko-
szyk 3
POCI
Razem
Wartość bilansowa
Stan na początek okresu
54 537
156
-
-
54 693
38 142
73
-
-
38 215
Ujęcie instrumentów w momencie
nabycia, powstania, udzielenia
405 843
-
-
-
405 843
203 057
-
-
-
203 057
Zmiana wyceny
1 054
(1)
-
-
1 053
725
(5)
-
-
720
Zmiana wynikająca z modyfikacji
przepływów pieniężnych
dotyczących instrumentu
(12)
-
-
-
(12)
(8)
-
-
-
(8)
Zmiany z tytułu sprzedaży,
wyłączenia lub wygaśnięcia
instrumentu
(398 632)
(49)
-
-
(398 681)
(187 893)
-
-
-
(187 893)
Reklasyfikacja do koszyka 1
13
(13)
-
-
-
-
-
-
-
-
Reklasyfikacja do koszyka 2
(163)
163
-
-
-
(87)
87
-
-
-
Inne zmiany, w tym różnice kursowe
747
-
-
-
747
601
1
-
-
602
Stan na koniec okresu
63 387
256
-
-
63 643
54 537
156
-
-
54 693
Oczekiwane straty kredytowe
Stan na początek okresu
(41)
(2)
-
-
(43)
(37)
(3)
-
-
(40)
Utworzenie odpisów dla
instrumentów nowo nabytych,
powstałych, udzielonych
(35)
-
-
-
(35)
(18)
-
-
-
(18)
Zmiany z tytułu wyceny lub poziomu
ryzyka kredytowego (z wyłączeniem
reklasyfikacji)
(5)
(10)
-
-
(15)
(1)
2
-
-
1
Zmiany z tytułu sprzedaży,
wyłączenia lub wygaśnięcia
instrumentu
11
1
-
-
12
14
-
-
-
14
Reklasyfikacja do koszyka 1
(1)
1
-
-
-
-
-
-
-
-
Reklasyfikacja do koszyka 2
3
(3)
-
-
-
1
(1)
-
-
-
Stan na koniec okresu
(68)
(13)
-
-
(81)
(41)
(2)
-
-
(43)
Odpis dotyczący dłużnych inwestycyjnych (lokacyjnych) aktywów finansowych wycenianych w wartości godziwej przez inne
całkowite dochody ujmuje się w kapitale z aktualizacji wyceny i nie pomniejsza on wartości bilansowej aktywów.
Wartość odpisów na oczekiwane straty kredytowe dotyczące transakcji z przyrzeczeniem odsprzedaży wynosi zero.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
158
Lokaty terminowe w instytucjach
kredytowych
1 stycznia - 31 grudnia 2020
1 stycznia - 31 grudnia 2019
Ko-
szyk 1
Ko-
szyk 2
Ko-
szyk 3
POCI
Razem
Ko-
szyk 1
Ko-
szyk 2
Ko-
szyk 3
POCI
Razem
Wartość bilansowa brutto
Stan na początek okresu
1 455
1
-
-
1 456
2 770
1
9
-
2 780
Ujęcie instrumentów w momencie
nabycia, powstania, udzielenia
110 971
-
-
-
110 971
228 598
-
-
-
228 598
Zmiana wyceny
26
-
-
-
26
4
-
-
-
4
Zmiany z tytułu sprzedaży,
wyłączenia lub wygaśnięcia
instrumentu
(111 481)
-
-
-
(111 481)
(229 902)
-
-
-
(229 902)
Inne zmiany, w tym różnice kursowe
(18)
(1)
-
-
(19)
(15)
-
(9)
(24)
Stan na koniec okresu
953
-
-
-
953
1 455
1
-
-
1 456
Oczekiwane straty kredytowe
Stan na początek okresu
(2)
-
-
-
(2)
(2)
-
(9)
-
(11)
Utworzenie odpisów dla
instrumentów nowo nabytych,
powstałych, udzielonych
-
-
-
-
-
(6)
-
-
-
(6)
Zmiany z tytułu wyceny lub poziomu
ryzyka kredytowego (z wyłączeniem
reklasyfikacji)
-
-
-
-
-
2
-
-
-
2
Inne zmiany
1
-
-
-
1
4
-
9
-
13
Stan na koniec okresu
(1)
-
-
-
(1)
(2)
-
-
-
(2)
Wartość bilansowa netto na koniec
okresu
952
-
-
-
952
1 453
1
-
-
1 454
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
159
Pożyczki
1 stycznia - 31 grudnia 2020
1 stycznia - 31 grudnia 2019
Ko-
szyk 1
Ko-
szyk 2
Ko-
szyk 3
POCI
Razem
Ko-
szyk 1
Ko-
szyk 2
Ko-
szyk 3
POCI
Razem
Wartość bilansowa brutto
Stan na początek okresu
4 517
-
-
-
4 517
4 595
-
-
-
4 595
Ujęcie instrumentów w momencie
nabycia, powstania, udzielenia
1 173
-
-
-
1 173
547
-
-
-
547
Zmiana wyceny
56
-
-
-
56
14
-
-
-
14
Zmiany z tytułu sprzedaży,
wyłączenia lub wygaśnięcia
instrumentu
(2 349)
-
-
-
(2 349)
(577)
(61)
-
-
(638)
Reklasyfikacja do koszyka 2
(79)
79
-
-
-
(61)
61
-
-
-
Inne zmiany
-
-
-
-
-
(1)
-
-
-
(1)
Stan na koniec okresu
3 318
79
-
-
3 397
4 517
-
-
-
4 517
Oczekiwane straty kredytowe
Stan na początek okresu
(27)
-
-
-
(27)
(60)
-
-
-
(60)
Utworzenie odpisów dla
instrumentów nowo nabytych,
powstałych, udzielonych
(5)
-
-
-
(5)
(2)
-
-
-
(2)
Zmiany z tytułu wyceny lub poziomu
ryzyka kredytowego (z wyłączeniem
reklasyfikacji)
3
-
-
-
3
33
(2)
-
-
31
Zmiany z tytułu sprzedaży,
wyłączenia lub wygaśnięcia
instrumentu
16
-
-
-
16
1
3
-
-
4
Reklasyfikacja do koszyka 2
6
(6)
-
-
-
1
(1)
-
-
-
Stan na koniec okresu
(7)
(6)
-
-
(13)
(27)
-
-
-
(27)
Wartość bilansowa netto na koniec
okresu
3 311
73
-
-
3 384
4 490
-
-
-
4 490
Należności
1 stycznia -
31 grudnia 2020
1 stycznia -
31 grudnia 2019
Wartość bilansowa brutto
Stan na początek okresu
6 825
7 282
Zmiany w okresie
508
(457)
Stan na koniec okresu
7 333
6 825
Oczekiwane straty kredytowe
Stan na początek okresu
(1 088)
(939)
Zmiany w okresie
1
(149)
Stan na koniec okresu
(1 087)
(1 088)
Wartość bilansowa netto na koniec okresu
6 246
5 737
39. Środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych
39.1 Zasady rachunkowości
Środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych obejmują między innymi środki pieniężne w kasie oraz na bieżących
rachunkach bankowych, w tym na rachunku w NBP.
Środki pieniężne wykazuje się w wartości nominalnej.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
160
39.2 Środki pieniężne o ograniczonej możliwości dysponowania
W skonsolidowanym rachunku przepływów pieniężnych jako środki pieniężne o ograniczonej możliwości dysponowania
wykazano środki funduszy prewencyjnych zakładów ubezpieczeń oraz środki na wydzielonych rachunkach VAT (tzw. split-
payment). Na gruncie polskich przepisów i opartych na nich wewnętrznych regulacjach spółek Grupy PZU, środki te mogą być
wydatkowane tylko w ściśle określonych celach w ramach działalności prewencyjnej lub rozliczeń z tytułu VAT.
39.3 Dane ilościowe
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty wykazane w sprawozdaniu z sytuacji finansowej oraz
w sprawozdaniu z przepływów pieniężnych
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Środki w banku centralnym
1)
1 098
2 655
Środki pieniężne w kasie i na rachunkach bankowych
6 841
5 132
Pozostałe
-
1
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty wykazane w sprawozdaniu z sytuacji finansowej oraz
sprawozdaniu z przepływów pieniężnych, razem
7 939
7 788
1)
Kwota dotyczy rezerwy obowiązkowej utrzymywanej przez Pekao i Alior Bank na rachunku bieżącym w NBP, w wysokości zgodnej z decyzjami Rady Polityki
Pieniężnej.
40. Kapitały przypadające właścicielom jednostki dominującej
40.1 Kapitał podstawowy
Kapitał podstawowy ujmuje się w wysokości określonej w statucie jednostki dominującej i zarejestrowanej w Krajowym
Rejestrze Sądowym.
Wszystkie akcje zostały w pełni opłacone.
Stan na 31 grudnia 2020 i 31 grudnia 2019
Seria/
emisja
Rodzaj akcji
Rodzaj
uprzywile-
jowania
Rodzaj
ograni-
czenia
praw do
akcji
Liczba akcji
Wartość
serii/emisji
wg wartości
nominalnej
(w zł)
Sposób
pokrycia
kapitału
Data
rejestracji
Prawo do
dywidendy
(od daty)
A
na okaziciela
brak
brak
604 463 200
60 446 320
gotówka
23.01.1997
27.12.1991
B
na okaziciela
brak
brak
259 059 800
25 905 980
aport
31.03.1999
01.01.1999
Liczba akcji razem
863 523 000
Kapitał zakładowy razem
86 352 300
Strukturę akcjonariatu PZU oraz informacje o transakcjach dotyczących znacznych pakietów akcji PZU przedstawiono w punkcie
3.
40.2 Podział zysku jednostki dominującej
W odniesieniu do podziału zysku za 2020 rok i za lata poprzednie, podziałowi podlega wyłącznie zysk wykazany w jednostkowym
sprawozdaniu finansowym PZU sporządzonym zgodnie z PSR.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
161
40.2.1.1. Podział zysku za 2019 rok
26 maja 2020 roku Zarząd PZU ZWZ PZU dokonało podziału zysku netto PZU za rok zakończony 31 grudnia 2019 roku, w kwocie
2 651 mln zł przeznaczając:
2 644 mln zł na kapitał zapasowy;
7 mln zł na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych.
Proponowany podział zysku był zgodny ze stanowiskiem KNF wyrażonym w piśmie z 26 marca 2020 roku, skierowanym do
zakładów ubezpieczeń i reasekuracji, w którym KNF wskazuje, iż mając na uwadze obecną sytuację, związaną z ogłoszonym
w Polsce stanem epidemii oraz możliwymi dalszymi negatywnymi konsekwencjami gospodarczymi tego stanu, jak również ich
spodziewanym wpływem na sektor ubezpieczeniowy, organ nadzoru oczekuje, że zakłady ubezpieczeń, niezależnie od wszelkich
podjętych już w tym zakresie działań, zatrzymają całość wypracowanego w poprzednich latach zysku. KNF podkreśliła ponadto,
że wskazane jest niepodejmowanie przez zakłady, bez uzgodnienia z nadzorem, innych działań, w szczególności pozostających
poza zakresem bieżącej działalności biznesowej i operacyjnej, mogących skutkować osłabieniem bazy kapitałowej.
40.2.1.2. Podział zysku za 2020 rok
Do dnia podpisania skonsolidowanego sprawozdania finansowego Zarząd PZU nie podjął uchwały w sprawie propozycji
podziału zysku za rok 2020.
40.3 Pozostałe kapitały
40.3.1. Zasady rachunkowości
Akcje własne nabyte i zatrzymane przez konsolidowane jednostki Grupy PZU wykazuje się w cenie nabycia.
W pozycji „Kapitał zapasowy” ujmuje się:
efekt dystrybucji zysku, zgodnie z regulacjami prawnymi kraju siedziby spółki (w Polsce zgodnie z postanowieniami
Kodeksu spółek handlowych) oraz statutów spółek Grupy PZU;
kapitał powstały przy sprzedaży nieruchomości inwestycyjnych, uprzednio przeniesionych z nieruchomości własnych,
zgodnie z zasadami opisanymi w punkcie 32;
różnicę pomiędzy zmianą wartości udziału niekontrolującego a wartością godziwą zapłaty w transakcjach z udziałowcami
niekontrolującymi.
W pozycji „Kapitał z aktualizacji wyceny” ujmowane są skutki:
przeszacowania aktywów finansowych zaliczonych do kategorii aktywów wycenianych w wartości godziwej przez inne
całkowite dochody;
przeszacowania wartości nieruchomości do ich wartości godziwej na dzień ich przekwalifikowania z nieruchomości
wykorzystywanych na własne potrzeby do nieruchomości inwestycyjnych;
wyceny instrumentów zabezpieczających, w części stanowiącej efektywne zabezpieczenie przepływów pieniężnych;
po uwzględnieniu korespondującej zmiany aktywów lub rezerwy z tytułu podatku odroczonego.
Pozycja „Zyski i straty aktuarialne dotyczące rezerw pracowniczych” obejmuje kwoty wynikające ze wzrostu lub obniżenia
wartości bieżącej zobowiązań z tytułu określonych świadczeń na skutek zmian założeń aktuarialnych i korekt założeń
aktuarialnych ex post – demograficznych (np. umieralności, wskaźnika rotacji pracowników) oraz finansowych (np. stopy
dyskontowej czy prognozowanej stopy wzrostu wynagrodzeń).
„Różnice kursowe z przeliczenia” zawierają różnice powstałe na skutek przeliczeń danych finansowych podmiotów
zagranicznych według kursów walutowych, zgodnie z zasadami opisanymi w punkcie 5.6.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
162
40.3.2. Dane ilościowe
Pozostałe kapitały
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Akcje własne
(9)
(7)
Kapitał zapasowy
15 848
13 113
Sprzedaż akcji powyżej ich wartości nominalnej
538
538
Podział wyników spółek Grupy PZU
15 264
12 523
Pozostały
46
52
Kapitał z aktualizacji wyceny
891
294
Wycena instrumentów dłużnych wycenianych w wartości godziwej przez inne
całkowite dochody
888
432
Wycena instrumentów kapitałowych wycenianych w wartości godziwej przez inne
całkowite dochody
(262)
(263)
Reklasyfikacja nieruchomości z rzeczowych aktywów trwałych do inwestycyjnych
71
77
Jednostki wyceniane metodą praw własności
-
-
Zabezpieczenie przepływów pieniężnych
194
48
Pozostałe kapitały rezerwowe
295
(324)
Zyski i straty aktuarialne dotyczące rezerw pracowniczych
3
1
Różnice kursowe z przeliczenia
65
(41)
Lietuvos Draudimas AB
94
5
AAS Balta
31
4
PZU Ukraina
(54)
(40)
PZU Ukraina Życie
(12)
(12)
Pozostałe
6
2
Pozostałe kapitały, razem
17 093
13 036
41. Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe
41.1 Zasady rachunkowości
41.1.1. Ubezpieczenia majątkowe i osobowe
Rezerwa składek i rezerwa na ryzyka niewygasłe
Rezerwę składek ustala się na koniec każdego okresu sprawozdawczego metodą indywidualną, z dokładnością do jednego dnia.
Rezerwę na ryzyka niewygasłe tworzy się jako uzupełnienie do rezerwy składek, na pokrycie przyszłych odszkodowań, świadczeń
i kosztów, z uwzględnieniem odroczonych kosztów akwizycji, w odniesieniu do umów ubezpieczenia, które nie wygasają
z ostatnim dniem okresu sprawozdawczego. Kalkulację rezerwy na ryzyka niewygasłe przeprowadza się dla grup ubezpieczeń na
koniec każdego okresu sprawozdawczego.
Ogólną kwotę rezerwy na ryzyka niewygasłe ustala się dla tych grup, dla których wskaźnik szkodowości bieżącego roku jest
większy niż 100%, jako różnicę pomiędzy iloczynem rezerwy składek i wskaźnika szkodowości bieżącego roku obrotowego
a rezerwą składek – dotyczącymi tego samego okresu ubezpieczenia.
Rezerwa na niewypłacone odszkodowania i świadczenia
Rezerwa na niewypłacone odszkodowania i świadczenia obejmuje:
rezerwę na niewypłacone odszkodowania i świadczenia za szkody i wypadki zaistniałe i zgłoszone do końca okresu
sprawozdawczego;
rezerwę na szkody i wypadki zaistniałe do końca okresu sprawozdawczego i niezgłoszone;
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
163
rezerwę na koszty likwidacji szkód.
RBNP ustala się w wysokości określonej metodą indywidualną przez komórki likwidacji szkód lub też, jeśli posiadane informacje
nie pozwalają na ocenę wysokości rezerwy, w wysokości średniej szkody ustalonej metodą aktuarialną. Utworzona rezerwa
uwzględnia udział własny ubezpieczonego, oczekiwany wzrost cen towarów i usług naprawczych i nie może przekraczać sumy
ubezpieczenia lub sumy gwarancyjnej. Rezerwę aktualizuje się niezwłocznie po uzyskaniu informacji mających wpływ na jej
wysokość, metodą indywidualnej oceny lub szacunku szkód i świadczeń.
IBNR tworzy się na szkody i świadczenia niezgłoszone do dnia bilansowego, na który tworzona jest rezerwa. IBNR wylicza się przy
wykorzystaniu metod analizy trójkątów szkód: uogólnionej metody Chain Ladder, a w przypadku niewielkiej liczby lub wartości
szkód - metody Bornhuettera-Fergusona w podziale na lata, w których powstały szkody. Podstawą do wyliczeń są roczne
trójkąty zarówno szkód wypłaconych, jak i szkód zgłoszonych. Dla ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy
pojazdów mechanicznych dla klienta masowego rezerwa IBNR ustalana jest na podstawie wielokrotnych symulacji modelu
rozwoju szkód (tzw. bootstrap), w celu uzyskania oszacowania rozkładu przyszłych odszkodowań i świadczeń.
Rezerwę na bezpośrednie koszty likwidacji dla szkód zgłoszonych ustala się indywidualnie dla każdej szkody, zaś dla szkód
zaistniałych i niezgłoszonych – przy wykorzystaniu uogólnionej metody Chain Ladder (na podstawie analizy trójkątów kosztów
w podziale na lata, w których powstały szkody).
Rezerwę na pośrednie koszty likwidacji szkód tworzy się metodą aktuarialną jako iloczyn wskaźnika udziału pośrednich kosztów
likwidacji w wypłaconych odszkodowaniach oraz bezpośrednich kosztach likwidacji szkód i sumy rezerwy na szkody zgłoszone
i niewypłacone, rezerwy na szkody i wypadki zaistniałe i niezgłoszone oraz rezerwy na bezpośrednie koszty likwidacji szkód.
Rezerwy I i II oraz rezerwę na koszty likwidacji szkód ujmuje się w wartości nominalnej, tj. bez ich dyskontowania.
Rezerwa na skapitalizowaną wartość rent
Rezerwę na skapitalizowaną wartość rent wylicza się indywidualnie, jako wartość obecną renty (dożywotniej lub czasowej),
płatnej z góry.
Rezerwa na skapitalizowaną wartość rent pochodzących ze szkód zaistniałych i nieujawnionych jako renty do dnia, na który
ustala się rezerwę (tj. rezerwa IBNR na renty), tworzona jest na podstawie przewidywanej liczby nowych rent oraz przewidywanej
przeciętnej wartości przyszłych rent.
Test adekwatności rezerw
W ubezpieczeniach majątkowych i osobowych test adekwatności rezerw nie jest wymagany, jednakże przy sporządzaniu
skonsolidowanego sprawozdania finansowego, przeprowadzana jest procedura analogiczna do testu adekwatności rezerw
w ubezpieczeniach na życie, mająca na celu weryfikację wystarczalności rezerw szkodowych w ramach poszczególnych
produktów. Wykorzystuje się przy tym aktualnie obserwowane trendy dotyczące wypadkowości, tempa zgłaszania szkód
i wypłat odszkodowań. Jeśli oszacowania uwzględniające aktualne trendy są wyższe od rezerw szkodowych, rezerwy
podnoszone są do wysokości tych oszacowań.
Mechanizm tworzenia rezerwy na ryzyka niewygasłe w ubezpieczeniach majątkowych i osobowych odpowiada minimalnym
wymaganiom dla testu adekwatności rezerw.
41.1.2. Ubezpieczenia na życie
Rezerwa składek i rezerwa na ryzyka niewygasłe
Rezerwę składek tworzy się jako tę część składki przypisanej, która przypada na przyszłe okresy sprawozdawcze proporcjonalnie
do okresu, na który składka jest przypisana.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
164
Rezerwę na ryzyka niewygasłe tworzy się dla rocznych odnawialnych ubezpieczeń, w których wystąpił deficyt przyszłych składek,
w stosunku do oczekiwanych świadczeń i innych wypływów (kosztów i prowizji). Rezerwę tworzy się zbiorczo dla całego portfela
ubezpieczeń, jako wartość oczekiwanej przyszłej straty w okresie odpowiedzialności.
Rezerwa ubezpieczeń na życie
Rezerwy ubezpieczeń na życie określa się metodami aktuarialnymi prospektywnymi, indywidualnie dla każdej umowy
ubezpieczenia przy zastosowaniu tzw. metody składki netto (ang. net premium reserves) i odpowiadają różnicy pomiędzy:
oczekiwaną wartością bieżącą gwarantowanych świadczeń, jakie mogą wyniknąć w związku z udzieloną ochroną
ubezpieczeniową;
wartością bieżącą oczekiwanych składek, jakie do końca obowiązywania tych umów będą jeszcze opłacone.
W ubezpieczeniach związanych z ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi rezerwę ubezpieczeń na życie tworzy się w celu
pokrycia bieżących świadczeń z tytułu udzielonej ochrony ubezpieczeniowej ponad wartość środków zgromadzonych
w funduszu i odpowiada części pobranych opłat z tytułu udzielonej ochrony ubezpieczeniowej przypadającej na przyszłe okresy
sprawozdawcze.
W kalkulacji rezerw ubezpieczeń na życie uwzględnia się również narzuty na koszty, zaś samych rezerw nie pomniejsza się
o wartość odroczonych kosztów akwizycji.
Rezerwa dla ubezpieczeń na życie jeżeli ryzyko lokaty ponosi ubezpieczający
Rezerwy dla ubezpieczeń na życie jeżeli ryzyko lokaty ponosi ubezpieczający tworzy się w wysokości wartości lokaty dokonanej
zgodnie z postanowieniami zawartej umowy.
Rezerwa na niewypłacone odszkodowania i świadczenia
Rezerwę na niewypłacone odszkodowania i świadczenia tworzy się niezależnie na:
świadczenia zgłoszone niewypłacone – metodą indywidualną, a w przypadku braku możliwości oceny wysokości
świadczenia (jeżeli występowanie świadczeń jest zjawiskiem masowym) metodą średniej wysokości świadczenia
z ostatniego kwartału poprzedzającego kwartał sprawozdawczy;
świadczenia zaistniałe niezgłoszone – metodą ryczałtową jako procent świadczeń wypłaconych za okres ostatnich
dwunastu miesięcy.
Rezerwa na niewypłacone odszkodowania i świadczenia obejmuje również rezerwę na koszty likwidacji świadczeń.
Rezerwy na premie i rabaty dla ubezpieczonych
Rezerwę tworzy się w wysokości uwzględniającej przewidywane kwoty, o które będą powiększane przyszłe świadczenia lub
pomniejszane przyszłe składki, zgodnie z aktualną metodą przyznawania premii i rabatów.
Pozostałe rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe
Pozostałe rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe w ubezpieczeniach na życie obejmują:
rezerwę na rewaloryzację świadczeń z ubezpieczeń jednostkowych na życie i rent przejętych z Państwowego Zakładu
Ubezpieczeń;
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
165
rezerwę na prowadzone procesy sądowe oraz świadczenia w związku z orzeczeniami sądowymi (na podstawie art. 358 § 3
ustawy z 23 kwietnia 1964 roku Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2019 roku poz. 1145 z późn. zm.) w sprawie zmiany wysokości
lub sposobu spełnienia świadczenia pieniężnego;
wartość rezerwy wyznaczono w oparciu o wartość oczekiwanych przyszłych dodatkowych świadczeń wynikających ze
spraw sądowych i ugód. Wartość tych świadczeń ustalono poprzez ekstrapolację historycznego trendu świadczeń,
oszacowanego na bazie liczby zakończonych procesów sądowych i ugód oraz wartości zasądzonych kwot;
rezerwę na wypadek wystąpienia niskich stóp procentowych - związaną z przewidywanym obniżeniem się rentowności
aktywów stanowiących pokrycie rezerw ubezpieczeń na życie dla tradycyjnych indywidualnych ubezpieczeń na życie
i zaopatrzenia dzieci oraz rent. Rezerwa tworzona jest metodą aktuarialną indywidualnie dla każdej umowy ubezpieczenia
w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy:
wysokością rezerw matematycznych ustalonych przy użyciu odpowiednich formuł matematycznych i zastosowaniu
zmodyfikowanych stóp technicznych uwzględniających przewidywaną ich obniżkę w przyszłości oraz
wysokością rezerw matematycznych ustalonych zgodnie z obowiązującymi regulaminami tworzenia rezerw, przy
oryginalnej stopie technicznej, jaka miała zastosowanie w taryfikacji tych produktów.
Testy adekwatności rezerw
Na koniec każdego roku, dla poszczególnych produktów portfela ubezpieczeń na życie, dokonuje się porównania wysokości
rezerw techniczno – ubezpieczeniowych ujętych w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym z wartością obecną przyszłych
oczekiwanych przepływów pieniężnych tj. wartością ekonomiczną zobowiązań. Prognozy tych przepływów obejmują przychody
z tytułu składek, wydatki z tytułu świadczeń, kosztów, prowizji i są wyznaczane w oparciu o szereg założeń dotyczących:
śmiertelności, szkodowości, rezygnacji, kosztów obsługi, krzywych stóp zwrotu oraz innych specyficznych dla danego produktu
założeń (np. indeksacji).
Wykorzystywane do prognoz przepływów pieniężnych założenia o przewidywanym przyszłym poziomie śmiertelności,
szkodowości, rezygnacji oraz inne specyficzne dla danego produktu założenia są co roku weryfikowane i aktualizowane
w oparciu o bieżące doświadczenia oraz obserwowane trendy. Wraz z oceną dotyczącą ich dalszego kształtowania stanowią
najlepsze oczekiwanie (ang. best estimate assumption) w zakresie dalszego rozwoju śmiertelności, szkodowości, rezygnacji itd.
Przyszłe indeksacje sum ubezpieczeń i składek, wynikające z prawa do udziału w zyskach, określonego jako nadwyżka
osiągniętych stóp zwrotu z lokat ponad stopę techniczną, oparte są na prognozie przyszłych stóp zwrotu z obecnego portfela
aktywów na pokrycie rezerw dla tych produktów wraz z przewidywanymi w przyszłości ich reinwestycjami przy aktualnej
strukturze terminowej stóp procentowych, tj. zgodnie z aktualnymi oczekiwaniami rynkowymi.
Prognozy przyszłych kosztów dokonuje się w oparciu o przewidywaną liczbę umów pozostających w portfelu w kolejnych
okresach i średni jednostkowy koszt obsługi przypadający na umowę. Założenia dotyczące kosztów jednostkowych ustalane są
w oparciu o przewidywane przyszłe koszty utrzymania i obsługi portfela wraz z kosztami zarządzania aktywami oraz kosztami
likwidacji szkód. Przyjmuje się, że jednostkowe koszty obsługi podlegają zwiększeniu w kolejnych latach projekcji o wskaźnik
wzrostu kosztów. Wysokość przyszłych prowizji ustalana jest w oparciu o umówione stawki prowizyjne dla poszczególnych
umów w kolejnych latach ich obowiązywania.
Do określenia wartości obecnej przyszłych przepływów finansowych wykorzystywane są czynniki dyskonta ustalone w oparciu
o nieskorygowaną rentowność polskich obligacji skarbowych zgodnie z ich aktualnymi notowaniami rynkowymi.
W ramach testu porównuje się obecną wartość prognozowanych przepływów pieniężnych z wysokością rezerw wykazywaną na
koniec każdego roku. W przypadku stwierdzenia niewystarczalności rezerw w stosunku do wartości zdyskontowanych
przepływów wprowadza się zmiany do dotychczasowych zasad wyznaczania rezerw, dokonując tym samym korekty ich
wartości.
Celem testu adekwatności rezerw jest ocena wystarczalności wartości rezerw techniczno-ubezpieczeniowych ujętych
w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym, a nie ocena adekwatności poszczególnych założeń. Test adekwatności rezerw
nie prowadzi więc do bezpośredniej identyfikacji stopnia wystarczalności lub nieadekwatności poszczególnych założeń
przyjętych w oszacowaniu rezerw techniczno-ubezpieczeniowych.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
166
41.1.3. Udział reasekuratorów
Udział reasekuratorów w rezerwie składek, rezerwie na ryzyka niewygasłe, rezerwach na niewypłacone odszkodowania
i świadczenia ustala się w wysokości zgodnej z warunkami odpowiednich umów reasekuracyjnych.
Udział reasekuratorów w odszkodowaniach i świadczeniach ustala się dla tych grup ubezpieczeń, dla których istnieje pokrycie
reasekuracyjne, w takiej części, w jakiej reasekuratorzy uczestniczą w odszkodowaniach i świadczeniach, zgodnie
z odpowiednimi umowami reasekuracyjnymi.
41.2 Szacunki i założenia
Grupa PZU dokonała analizy ryzyk, będących efektem pandemii COVID-19 na działalność ubezpieczeniowych spółek Grupy PZU.
41.2.1. Ubezpieczenia majątkowe i osobowe
W zakresie ubezpieczeń majątkowych i osobowych ryzyka związane z pandemią COVID-19 w największym stopniu mogą
dotyczyć m. in. ubezpieczeń kredytów kupieckich, gwarancji finansowych, ubezpieczeń utraty pracy lub utraty zysków czy
ubezpieczeń komunikacyjnych.
W zakresie gwarancji finansowych Grupa PZU nie odnotowała wzrostu szkodowości w związku z wpływem COVID-19
na realizowane przez naszych klientów kontrakty. Około 60% wartości ekspozycji w portfelu gwarancyjnym stanowią klienci
z branży budowlanej, na którą wpływ pandemii COVID-19 był nieznaczny.
W segmencie ubezpieczeń kredytu bankowego wzrost szkodowości może wynikać ze wzrostu stopy bezrobocia i zaprzestania
spłaty kredytów hipotecznych przez kredytobiorców. Ryzyko to jest ograniczane poprzez moratoria spłat kredytów, udzielane
przez banki.
Grupa PZU nie zaobserwowała także wzrostu wskaźnika szkodowości w segmencie ubezpieczeń straty finansowej oraz
ubezpieczeń wierzytelności pieniężnych. Elementami stabilizującymi sytuację rynkową są rządowe programy pomocowe oraz
zrównoważone działanie ubezpieczycieli kredytu kupieckiego, którzy nie anulują masowo limitów, co w perspektywie mogłoby
wywołać efekt domina niewypłacalności.
Epidemia COVID-19 może potencjalnie wpłynąć na obniżenie rezerw na skapitalizowaną wartość rent, ze względu na zwiększoną
śmiertelność i zmniejszenie portfela rentobiorców. W przypadku rezerw nierentowych – uwzględniają one aktualną szkodowość,
wynikającą ze zmniejszonej ekspozycji w niektórych produktach. Grupa PZU nie przewiduje, aby obserwowane trendy miały
mieć długotrwały charakter, w związku z czym nie dokonano zmian założeń w stosowanych modelach kalkulacji rezerw.
W wyniku przeprowadzonych analiz Grupa PZU nie wprowadziła istotnych zmian w podejściu, a w konsekwencji – w poziomie
rezerw techniczno – ubezpieczeniowych w ubezpieczeniach majątkowych i osobowych. Rozwój sytuacji jest stale monitorowany
i w przypadku zaobserwowania istotnych zmian w szkodowości założenia przyjmowane do kalkulacji rezerw zostaną
odpowiednio dostosowane.
Przy ustalaniu rezerw na niewypłacone odszkodowania i świadczenia uwzględnia się niepewność związaną
z zadośćuczynieniami w szkodach osobowych. W przypadku tego typu roszczeń zmiany w otoczeniu prawnym i nieugruntowane
orzecznictwo mogą wpływać na ostateczną wartość wypłaconych świadczeń.
Przy wyliczaniu rezerwy na skapitalizowaną wartość rent, przyszły wzrost średniej renty szacuje się na podstawie danych
historycznych z uwzględnieniem innych informacji mogących mieć wpływ na przyszły wzrost rent (przykładowo wzrost
świadomości ubezpieczeniowej, zmiany legislacyjne, itp.).
Zarówno na 31 grudnia 2020 roku, jak i na 31 grudnia 2019 roku dla wszystkich rent przyjęto stopę dyskonta na poziomie
-0,3%.
Dla rent dożywotnich okres, przez jaki renta będzie wypłacana ustala się na podstawie publicznie dostępnych statystyk
(w Polsce – PTTŻ). Dodatkowo, przy ustalaniu rezerwy na skapitalizowaną wartość rent uwzględnia się koszt przyszłej ich obsługi
w wysokości 3% wartości wypłacanych świadczeń.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
167
Szacowaną wartość ostateczną wypłacanych odszkodowań i świadczeń w trójkątach rozwoju rezerw, a także analizę wrażliwości
wyniku netto oraz kapitałów własnych na zmianę założeń wykorzystywanych przy wyliczaniu rezerwy na skapitalizowaną
wartość rent zaprezentowano w punkcie 7.5.2.1.
41.2.2. Ubezpieczenia na życie
Wysokość rezerw ubezpieczeń na życie odpowiada wartości zobowiązań wynikających z zawartych umów ubezpieczeń. Ustalana
jest jako różnica pomiędzy wartością bieżącą oczekiwanych świadczeń, a wartością bieżącą oczekiwanych składek. W kalkulacji
rezerw uwzględnia się wszystkie świadczenia oraz składki przewidziane w umowach jako kontraktowe zobowiązania
i należności, bez względu na fakt, czy umowa będzie przez ubezpieczającego realizowana do końca umówionego okresu, czy
będzie przez niego wypowiedziana. Przyjęte założenia dotyczące częstotliwości występowania zdarzeń objętych ochroną
ubezpieczeniową, tj. śmiertelność, zachorowalność i wypadkowość ustala się na podstawie publicznie dostępnych statystyk,
w Polsce przykładowo PTTŻ lub w oparciu o statystyki własne opracowane na podstawie danych historycznych z
poszczególnych grup produktów znajdujących się w portfelu.
Założenia stosowane w kalkulacji rezerw ubezpieczeń na życie określa się odrębnie dla poszczególnych produktów
ubezpieczeniowych w momencie ustalania taryf składek i wprowadzenia danego produktu do sprzedaży. Założenia te obarczone
są naturalną niepewnością wynikającą z długiego horyzontu czasowego. Jednocześnie, co roku poszczególne przyjmowane
założenia są weryfikowane pod względem ich adekwatności. Analizie poddawane są dane w szczególności pod kątem
zachowania całego portfela, a nie pojedynczych przypadków. W przypadku stwierdzenia nieadekwatności danego założenia, jest
ono weryfikowane i zmieniane, co bezpośrednio prowadzi do zmiany wysokości zobowiązań prezentowanych
w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym.
W czerwcu 2020 roku Grupa PZU dokonała rewizji niektórych założeń stosowanych przy wyliczaniu rezerw w ubezpieczeniach na
życie.
Spadek rentowności obligacji, wynikający z obniżek stóp procentowych, powoduje obniżenie prognozowanych stóp zwrotu
z aktywów stanowiących pokrycie rezerw. Grupa PZU podjęła więc decyzję o obniżeniu stopy technicznej dla portfela
ubezpieczeń kontynuowanych i grupowych do poziomu 1,5% (dotychczas wynosiła ona od 1,5% do 3% w zależności od daty
zawarcia, bądź modyfikacji polisy).
W kalkulacji rezerw techniczno-ubezpieczeniowych Grupa PZU wykorzystuje m. in. PTTŻ lub inne, dostępne publicznie
statystyki. Dla portfela ubezpieczeń grupowych i kontynuowanych w kalkulacji rezerw przyjmowane są również założenia
dotyczące prawdopodobieństw posiadania współubezpieczonych (małżonka, rodziców i teściów). Założenia te, z uwagi na ich
długoterminowy charakter, obarczone są naturalną niepewnością, co do faktycznego rozwoju portfela. W ostatnich latach Grupa
PZU obserwowała w zakresie tych założeń narastające niedopasowanie realizowanych świadczeń w stosunku do
prognozowanych na podstawie przyjmowanych założeń. Niedopasowanie to wynika z ogólnego spadku śmiertelności
i wydłużenia się trwania życia. Z tego względu podjęto decyzję o dopasowaniu założeń do obserwowanej sytuacji
demograficznej.
Dla współczynnika śmiertelności zastosowano PTTŻ z 2018 roku z dodatkowymi narzutami dla głównych ubezpieczonych
(uzależnionymi od wieku ubezpieczonego). Dokonano również aktualizacji prawdopodobieństw posiadania osób
współubezpieczonych.
Grupa PZU dokonała także zmiany sposobu kalkulacji rezerw dla portfela ubezpieczeń grupowych i zastosowała do nich metodę
indywidualną, zamiast dotychczas stosowanej – hipotetycznej struktury portfela.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
168
Efekt wpływu zmian w przyjętych założeniach na wysokość rezerw techniczno-ubezpieczeniowych w ubezpieczeniach na życie
zaprezentowano w poniższej tabeli.
Wpływ dokonanych zmian założeń na wartość rezerw w ubezpieczeniach na życie
Portfel ubezpieczeń kontynuowanych
Wpływ zmiany stopy technicznej
2 473
Wpływ zmiany założeń dotyczących śmiertelności oraz prawdopodobieństw posiadania osób współubezpieczonych
(2 523)
Portfel ubezpieczeń grupowych
Wpływ zmiany metody na indywidualną
34
Wpływ zmiany stopy technicznej
39
Wpływ zmiany założeń dotyczących śmiertelności oraz prawdopodobieństw posiadania osób współubezpieczonych
(29)
Dla portfela ubezpieczeń grupowych będących ubezpieczeniami rocznymi odnawialnymi na 31 grudnia 2020 roku zawiązano
rezerwę na ryzyka niewygasłe w wysokości 51 mln zł. Ma ona na celu pokrycie deficytu przyszłych składek, w stosunku do
oczekiwanych świadczeń i innych wypływów (kosztów i prowizji), powstałego z tytułu zwiększonej śmiertelności spowodowanej
pandemią COVID-19.
Analizę wrażliwości wyniku netto oraz kapitałów własnych na zmianę założeń wykorzystywanych przy wyliczaniu rezerw
technicznych w ubezpieczeniach na życie zaprezentowano w punkcie 7.5.2.2.
41.3 Dane ilościowe
Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
brutto
udział
reaseku-
ratorów
udział
własny
brutto
udział
reaseku-
ratorów
udział
własny
Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe w ubezpieczeniach
majątkowych i osobowych
25 276
(2 100)
23 176
24 457
(1 856)
22 601
Rezerwa składek
8 645
(924)
7 721
8 765
(856)
7 909
Rezerwa na pokrycie ryzyka niewygasłego
32
-
32
14
-
14
Rezerwy na niewypłacone odszkodowania i świadczenia
10 371
(903)
9 468
9 676
(785)
8 891
- na szkody zgłoszone
3 590
(738)
2 852
3 414
(670)
2 744
- na szkody niezgłoszone(IBNR)
4 573
(146)
4 427
4 210
(90)
4 120
- na koszty likwidacji szkód
2 208
(19)
2 189
2 052
(25)
2 027
Rezerwa na skapitalizowaną wartość rent
6 226
(273)
5 953
5 999
(215)
5 784
Rezerwy na premie i rabaty dla ubezpieczonych
2
-
2
3
-
3
Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe w ubezpieczeniach
na życie
23 195
(1)
23 194
22 872
-
22 872
Rezerwa składek
106
(1)
105
106
-
106
Rezerwa na pokrycie ryzyka niewygasłego
51
-
51
-
-
-
Rezerwa ubezpieczeń na życie
16 309
-
16 309
16 346
-
16 346
Rezerwy na niewypłacone odszkodowania i świadczenia
613
-
613
622
-
622
- na szkody zgłoszone
175
-
175
167
-
167
- na szkody niezgłoszone(IBNR)
433
-
433
449
-
449
- na koszty obsługi świadczeń
5
-
5
6
-
6
Rezerwy na premie i rabaty dla ubezpieczonych
6
-
6
6
-
6
Pozostałe rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe
190
-
190
214
-
214
Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe dla ubezpieczeń na
życie, jeżeli ryzyko lokaty ponosi ubezpieczający
5 920
-
5 920
5 578
-
5 578
Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe, razem
48 471
(2 101)
46 370
47 329
(1 856)
45 473
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
169
41.3.1. Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe w ubezpieczeniach majątkowych i osobowych
Rezerwy wg klas rachunkowych określonych w dziale II
załącznika do ustawy o działalności ubezpieczeniowej
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
brutto
udział
reaseku-
ratorów
udział
własny
brutto
udział
reaseku-
ratorów
udział
własny
Następstwa wypadków i choroba (grupa 1 i 2)
708
(23)
685
520
(28)
492
Komunikacyjne - odpowiedzialność cywilna (grupa 10)
15 030
(643)
14 387
14 639
(416)
14 223
Komunikacyjne pozostałe (grupa 3)
3 006
(30)
2 976
3 058
(34)
3 024
Morskie, lotnicze i transportowe (grupy 4, 5, 6, 7)
169
(82)
87
137
(66)
71
Od ognia i innych szkód majątkowych (grupy 8 i 9)
2 797
(794)
2 003
2 721
(798)
1 923
Odpowiedzialność cywilna (grupy 11,12,13)
2 519
(187)
2 332
2 374
(193)
2 181
Kredyt i gwarancje (grupy 14,15)
237
(105)
132
244
(102)
142
Świadczenie pomocy (grupa 18)
375
(2)
373
357
(1)
356
Ochrona prawna (grupa 17)
20
-
20
15
-
15
Pozostałe (grupa 16)
415
(234)
181
392
(218)
174
Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe, razem
25 276
(2 100)
23 176
24 457
(1 856)
22 601
Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe w ubezpieczeniach
majątkowych i osobowych
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
brutto
udział
reaseku-
ratorów
udział
własny
brutto
udział
reaseku-
ratorów
udział
własny
Krótkoterminowe
5 216
(550)
4 666
5 124
(501)
4 623
Długoterminowe
20 060
(1 550)
18 510
19 333
(1 355)
17 978
Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe, razem
25 276
(2 100)
23 176
24 457
(1 856)
22 601
Jako rezerwy długoterminowe wykazano rezerwy, z których prognozowane przepływy pieniężne nastąpią po upływie więcej niż
12 miesięcy od zakończenia okresu sprawozdawczego, czyli od 31 grudnia 2020 roku.
Zmiana stanu rezerw
Zmiana stanu rezerwy składek w ubezpieczeniach
majątkowych i osobowych
1 stycznia - 31 grudnia 2020
1 stycznia - 31 grudnia 2019
brutto
udział
reaseku-
ratorów
udział
własny
brutto
udział
reaseku-
ratorów
udział
własny
Stan na początek okresu
8 765
(856)
7 909
8 416
(594)
7 822
Wzrost (spadek) rezerw dotyczących polis zawartych w roku
bieżącym
7 684
(732)
6 952
6 991
(753)
6 238
Wzrost (spadek) rezerw dotyczących polis zawartych w latach
poprzednich
(7 851)
659
(7 192)
(6 649)
494
(6 155)
Różnice kursowe w okresie
47
5
52
7
(3)
4
Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe, razem
8 645
(924)
7 721
8 765
(856)
7 909
Zmiana stanu rezerwy na pokrycie ryzyka niewygasłego
1 stycznia - 31 grudnia 2020
1 stycznia - 31 grudnia 2019
brutto
udział
reaseku-
ratorów
udział
własny
brutto
udział
reaseku-
ratorów
udział
własny
Stan na początek okresu
14
-
14
10
-
10
Wzrost (spadek) rezerw dotyczących polis zawartych w roku
bieżącym
26
-
26
11
-
11
Wzrost (spadek) rezerw dotyczących polis zawartych w latach
poprzednich
(10)
-
(10)
(7)
-
(7)
Różnice kursowe w okresie
2
-
2
-
-
-
Stan na koniec okresu
32
-
32
14
-
14
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
170
Zmiana stanu rezerw na niewypłacone odszkodowania i
świadczenia w ubezpieczeniach majątkowych i osobowych
1 stycznia - 31 grudnia 2020
1 stycznia - 31 grudnia 2019
brutto
udział
reaseku-
ratorów
udział
własny
brutto
udział
reaseku-
ratorów
udział
własny
Stan na początek okresu
9 676
(785)
8 891
9 098
(724)
8 374
Wypłacone świadczenia dotyczące szkód zaistniałych w latach
poprzednich, w tym:
(2 964)
282
(2 682)
(3 170)
248
(2 922)
- wypłacone odszkodowania
(2 559)
278
(2 281)
(2 745)
243
(2 502)
- koszty likwidacji szkód
(405)
4
(401)
(425)
5
(420)
Wzrost (spadek) rezerw, w tym:
3 635
(406)
3 229
3 734
(302)
3 432
- dotyczących szkód zaistniałych w bieżącym roku
3 595
(217)
3 378
3 831
(264)
3 567
- dotyczących szkód zaistniałych w latach poprzednich
40
(189)
(149)
(97)
(38)
(135)
Pozostałe zmiany
-
(4)
(4)
-
(1)
(1)
Różnice kursowe w okresie
24
10
34
14
(6)
8
Stan na koniec okresu
10 371
(903)
9 468
9 676
(785)
8 891
Zmiana stanu rezerwy na skapitalizowaną wartość rent
w ubezpieczeniach majątkowych i osobowych
1 stycznia - 31 grudnia 2020
1 stycznia - 31 grudnia 2019
brutto
udział
reaseku-
ratorów
udział
własny
brutto
udział
reaseku-
ratorów
udział
własny
Stan na początek okresu
5 999
(215)
5 784
5 981
(194)
5 787
Wypłacone świadczenia dotyczące szkód zaistniałych w latach
poprzednich
(272)
7
(265)
(309)
8
(301)
Wzrost (spadek) rezerw dotyczących szkód zaistniałych
w latach poprzednich
196
(76)
120
66
(30)
36
Zmiany w założeniach wynikające ze zmiany stóp
technicznych
(10)
-
(10)
(16)
-
(16)
Wzrost rezerw dotyczących szkód zaistniałych w bieżącym
roku
305
12
317
274
1
275
Pozostałe zmiany
8
(1)
7
3
-
3
Stan na koniec okresu
6 226
(273)
5 953
5 999
(215)
5 784
41.3.2. Rezerwy techniczno-ubezpieczeniowe w ubezpieczeniach na życie
Zmiana stanu rezerwy ubezpieczeń na życie, rezerwy na
premie i rabaty oraz pozostałych rezerw techniczno-
ubezpieczeniowych - umowy ubezpieczeniowe
1 stycznia - 31 grudnia 2020
1 stycznia - 31 grudnia 2019
brutto
udział
reaseku-
ratorów
udział
własny
brutto
udział
reaseku-
ratorów
udział
własny
Stan na początek okresu
16 566
-
16 566
16 464
-
16 464
Wzrost (spadek) rezerw dotyczący polis zawartych w roku
bieżącym
357
-
357
392
-
392
Wzrost (spadek) rezerw dotyczący polis zawartych w latach
poprzednich
(409)
-
(409)
(303)
-
(303)
Różnice kursowe
(9)
-
(9)
13
-
13
Stan na koniec okresu
16 505
-
16 505
16 566
-
16 566
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
171
Zmiana stanu rezerw techniczno-ubezpieczeniowych dla
ubezpieczeń na życie, jeżeli ryzyko lokaty ponosi
ubezpieczający
1 stycznia - 31 grudnia 2020
1 stycznia - 31 grudnia 2019
brutto
udział
reaseku-
ratorów
udział
własny
brutto
udział
reaseku-
ratorów
udział
własny
Stan na początek okresu
5 578
-
5 578
5 176
-
5 176
Zwiększenia funduszu z tytułu składek
1 273
-
1 273
1 183
-
1 183
Pobrane opłaty
(105)
-
(105)
(102)
-
(102)
Przychody z lokat funduszu
354
-
354
385
-
385
Zmniejszenia funduszu z tytułu świadczeń, wykupów, itp.
(1 143)
-
(1 143)
(1 024)
-
(1 024)
Pozostałe zmiany
(37)
-
(37)
(40)
-
(40)
Stan na koniec okresu
5 920
-
5 920
5 578
-
5 578
Zmiana stanu rezerw na niewypłacone odszkodowania
i świadczenia
1 stycznia - 31 grudnia 2020
1 stycznia - 31 grudnia 2019
brutto
udział
reaseku-
ratorów
udział
własny
brutto
udział
reaseku-
ratorów
udział
własny
Stan na początek okresu
622
-
622
592
-
592
Wykorzystanie rezerw szkodowych w ciągu roku
(620)
-
(620)
(592)
-
(592)
Utworzenie rezerw szkodowych w ciągu roku
611
-
611
622
-
622
Stan na koniec okresu
613
-
613
622
-
622
42. Zobowiązania podporządkowane
42.1 Zasady rachunkowości
Zobowiązania podporządkowane ujmuje się w sprawozdaniu z sytuacji finansowej w momencie, gdy jednostka Grupy PZU staje
się stroną wiążącego kontraktu, z którego wynika, że ponosi ryzyko związane z instrumentem finansowym.
W kolejnych okresach zobowiązania podporządkowane wycenia się w zamortyzowanym koszcie.
Zobowiązania podporządkowane (lub ich części) wyłącza się ze skonsolidowanego sprawozdania z sytuacji finansowej, gdy
obowiązek określony w umowie został wypełniony, umorzony lub wygasł.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
172
42.2 Dane ilościowe
Wartość
nominalna
(w mln)
Waluta
Oprocentowanie
Data emisji/
Data wykupu
Wartość
bilansowa
31 grudnia
2020
(w mln zł)
Wartość
bilansowa
31 grudnia
2019
(w mln zł)
Zobowiązania zaliczane do funduszy własnych PZU
Obligacje
podporządkowane PZU
2 250
PLN
WIBOR 6M + marża
30 czerwca 2017 / 29 lipca 2027
2 265
2 279
Zobowiązania zaliczane do funduszy własnych Pekao
Obligacje serii A
1 250
PLN
WIBOR 6M + marża
30 października 2017 /
29 października 2027
1 254
1 257
Obligacje serii B
550
PLN
WIBOR 6M + marża
15 października 2018 /
16 października 2028
552
554
Obligacje serii C
200
PLN
WIBOR 6M + marża
15 października 2018 /
14 października 2033
201
201
Obligacje serii D
350
PLN
WIBOR 6M + marża
4 czerwca 2019 /4 czerwca 2031
350
351
Obligacje serii D1
400
PLN
WIBOR 6M + marża
4 grudnia 2019 /4 czerwca 2031
401
401
Zobowiązania zaliczane do funduszy własnych Alior Banku
Obligacje serii F
322
PLN
WIBOR 6M+ marża
26 września 2014 / 26 września 2024
224
225
Obligacje serii G
193
PLN
WIBOR 6M + marża
31 marca 2015 / 31 marca 2021
195
196
Obligacje serii I oraz I1
183
PLN
WIBOR 6M+ marża
4 grudnia 2015 / 6 grudnia 2021
147
148
Obligacje serii K oraz K1
600
PLN
WIBOR 6M+ marża
20 października 2017 /
20 października 2025
604
605
Obligacje Meritum Bank
serii B
67
PLN
WIBOR 6M+ marża
29 kwietnia 2013 / 29 kwietnia 2021
68
68
Obligacje serii EUR001
10
EUR
LIBOR 6M+ marża
4 lutego 2016 / 4 lutego 2022
47
44
Obligacje serii P1A
150
PLN
WIBOR 6M+ marża
27 kwietnia 2016 / 16 maja 2022
151
151
Obligacje serii P1B
70
PLN
WIBOR 6M+ marża
29 kwietnia 2016 / 16 maja 2024
70
70
Obligacje serii P2A
150
PLN
WIBOR 6M+ marża
14 grudnia 2017 / 29 grudnia 2025
150
150
Zobowiązania podporządkowane
6 679
6 700
Niższa wartość bilansowa zobowiązań podporządkowanych w stosunku do wartości nominalnej wynika z faktu, iż część
wyemitowanych przez Alior Bank obligacji została objęta przez konsolidowane fundusze inwestycyjne.
Zobowiązania podporządkowane wg wymagalności
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Do 1 roku
410
-
Powyżej 1 roku do 5 lat
1 246
902
Powyżej 5 lat
5 023
5 798
Zobowiązania podporządkowane wg wymagalności, razem
6 679
6 700
43. Zobowiązania z tytułu emisji własnych dłużnych papierów wartościowych
43.1 Zasady rachunkowości
Zobowiązania z tytułu emisji własnych dłużnych papierów wartościowych ujmuje się w sprawozdaniu z sytuacji finansowej
w momencie, gdy jednostka Grupy PZU staje się stroną wiążącego kontraktu, z którego wynika, że ponosi ryzyko związane
z instrumentem finansowym.
W kolejnych okresach wycenia się je w zamortyzowanym koszcie.
Zobowiązania z tytułu emisji własnych dłużnych papierów wartościowych (lub ich części) wyłącza się ze skonsolidowanego
sprawozdania z sytuacji finansowej, gdy obowiązek określony w umowie został wypełniony, umorzony lub wygasł.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
173
43.2 Dane ilościowe
Zobowiązania z tytułu emisji własnych dłużnych papierów wartościowych
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Obligacje
4 597
3 976
Certyfikaty depozytowe
1 611
3 940
Listy zastawne
1 324
1 357
Zobowiązania z tytułu emisji własnych dłużnych papierów wartościowych, razem
7 532
9 273
Zobowiązania z tytułu emisji własnych dłużnych papierów wartościowych
wg wymagalności
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Do 1 roku
6 189
6 726
Powyżej 1 roku do 5 lat
1 051
2 185
Powyżej 5 lat
292
362
Zobowiązania z tytułu emisji własnych dłużnych papierów wartościowych
wg wymagalności, razem
7 532
9 273
44. Zobowiązania wobec banków
44.1 Zasady rachunkowości
Zobowiązania wobec banków ujmuje się w sprawozdaniu z sytuacji finansowej w momencie, gdy jednostka Grupy PZU staje się
stroną wiążącego kontraktu, z którego wynika, że ponosi ryzyko związane z instrumentem finansowym.
W kolejnych okresach wycenia się je w zamortyzowanym koszcie.
Zobowiązania wobec banków (lub ich części) wyłącza się ze skonsolidowanego sprawozdania z sytuacji finansowej, gdy
obowiązek określony w umowie został wypełniony, umorzony lub wygasł.
44.2 Dane ilościowe
Zobowiązania wobec banków
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Depozyty bieżące
914
412
Depozyty jednodniowe
1 826
419
Depozyty terminowe
123
41
Kredyty otrzymane
6 439
5 427
Pozostałe zobowiązania
449
305
Zobowiązania wobec banków, razem
9 751
6 604
Zobowiązania wobec banków wg wymagalności
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Do 1 roku
5 014
1 847
Powyżej 1 roku do 5 lat
3 744
4 116
Powyżej 5 lat
993
641
Zobowiązania wobec banków wg wymagalności, razem
9 751
6 604
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
174
45. Zobowiązania wobec klientów z tytułu depozytów
45.1 Zasady rachunkowości
Zobowiązania wobec klientów z tytułu depozytów ujmuje się w sprawozdaniu z sytuacji finansowej w momencie, gdy jednostka
Grupy PZU staje się stroną wiążącego kontraktu, z którego wynika, że ponosi ryzyko związane z instrumentem finansowym.
W kolejnych okresach wycenia się je w zamortyzowanym koszcie.
Zobowiązania wobec klientów z tytułu depozytów (lub ich części) wyłącza się ze skonsolidowanego sprawozdania z sytuacji
finansowej, gdy obowiązek określony w umowie został wypełniony, umorzony lub wygasł.
45.2 Dane ilościowe
Zobowiązania wobec klientów z tytułu depozytów
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Depozyty bieżące
210 212
151 417
Depozyty terminowe
30 849
66 414
Pozostałe zobowiązania
914
757
Zobowiązania wobec klientów z tytułu depozytów, razem
241 975
218 588
Zobowiązania wobec klientów z tytułu depozytów wg wymagalności
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Do 1 roku
241 238
216 990
Powyżej 1 roku do 5 lat
720
1 534
Powyżej 5 lat
17
64
Zobowiązania wobec klientów z tytułu depozytów wg wymagalności, razem
241 975
218 588
46. Inne zobowiązania
46.1 Zasady rachunkowości
Zobowiązania finansowe ujmuje się w sprawozdaniu z sytuacji finansowej w momencie, gdy jednostka Grupy PZU staje się
stroną wiążącego kontraktu, z którego wynika, iż ponosi ryzyko związane z instrumentem finansowym. W przypadku transakcji
zawieranych na zorganizowanym rynku, nabycie bądź sprzedaż zobowiązań finansowych ujmuje się w księgach w dacie
zawarcia transakcji.
Zobowiązanie finansowe (lub jego część) jest wyłączane ze skonsolidowanego sprawozdania z sytuacji finansowej, gdy
obowiązek określony w umowie został wypełniony, umorzony lub wygasł.
Do zobowiązań finansowych wycenianych w wartości godziwej przez wynik finansowy zaklasyfikowano w szczególności:
zobowiązania z tytułu pożyczek papierów wartościowych (krótka sprzedaż);
kontrakty inwestycyjne na rachunek i ryzyko klienta (unit-linked);
zobowiązania wobec uczestników konsolidowanych funduszy inwestycyjnych.
Do zobowiązań finansowych wycenianych w zamortyzowanym koszcie zaklasyfikowano w szczególności zobowiązania z tytułu
transakcji z przyrzeczeniem odkupu.
Ze względu na krótkoterminowy charakter, zobowiązania z tytułu dostaw i usług wykazuje się w wartości wymaganej zapłaty.
Koszty do zapłacenia wynikające ze świadczeń wykonanych na rzecz jednostek Grupy PZU przez kontrahentów zewnętrznych
lub z obowiązku wykonania świadczeń, których wartość można oszacować, mimo że data powstania zobowiązania nie jest
jeszcze znana wycenia się w kwocie szacowanych przyszłych przepływów pieniężnych.
Koszt urlopów pracowniczych uznaje się na bazie memoriałowej, stosując metodę zobowiązań. Zobowiązanie z tytułu urlopów
pracowniczych ustala się w oparciu o różnicę pomiędzy faktycznym stanem wykorzystania urlopów przez pracowników,
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
175
a stanem jaki istniałby, gdyby urlopy były wykorzystywane proporcjonalnie do upływu czasu w okresie, za które te urlopy
przysługują pracownikom.
46.2 Dane ilościowe
Inne zobowiązania
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
(przekształcone)
Zobowiązania wyceniane w wartości godziwej
1 389
675
Zobowiązania z tytułu pożyczek papierów wartościowych (krótka sprzedaż)
851
293
Kontrakty inwestycyjne na rachunek i ryzyko klienta (unit-linked)
268
259
Zobowiązania wobec uczestników konsolidowanych funduszy inwestycyjnych
265
90
Zobowiązanie z tytułu rozliczenia nabycia akcji Tomma
5
33
Koszty do zapłacenia
1 963
2 030
Zarachowane koszty prowizji agencyjnej
359
390
Zarachowane koszty wynagrodzeń
609
635
Zarachowane koszty reasekuracji
731
706
Pozostałe
264
299
Przychody pobierane z góry
395
322
Pozostałe zobowiązania
8 687
7 572
Zobowiązania z tytułu transakcji z przyrzeczeniem odkupu
1 154
599
Zobowiązania z tytułu leasingu
1 064
1 066
Zobowiązania z tytułu transakcji na instrumentach finansowych
1 044
905
Zobowiązania wobec banków z tytułu dokumentów płatniczych rozliczanych w systemach
rozliczeń międzybankowych
1 140
1 096
Zobowiązania z tytułu ubezpieczeń bezpośrednich
915
892
Zobowiązania z tytułu rozliczeń kart płatniczych
354
408
Rozrachunki publiczno-prawne
223
289
Zobowiązania z tytułu składek na rzecz BFG
514
356
Zobowiązania z tytułu reasekuracji
223
197
Oszacowane zobowiązania pozaubezpieczeniowe
143
161
Zobowiązania wobec pracowników
42
47
Oszacowane zwroty wynagrodzeń w związku z rezygnacją lub odstąpieniem klientów
banków od ubezpieczeń zawieranych przy sprzedaży produktów kredytowych
30
69
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług
611
258
Zobowiązania z tytułu bieżącego podatku dochodowego
355
352
Zobowiązanie z tytułu urlopów pracowniczych
156
139
Zobowiązania wobec budżetu inne niż z tytułu podatku dochodowego
116
182
Zobowiązania z tytułu darowizn
21
23
Zobowiązania Alior Banku z tytułu ubezpieczeń produktów bankowych oferowanych
klientom banku
21
12
Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny
14
15
Zobowiązanie z tytułu zwrotu kosztów kredytu
88
106
Zobowiązania z tytułu likwidacji bezpośredniej
31
29
Pozostałe
428
371
Inne zobowiązania, razem
12 434
10 599
Na 31 grudnia 2020 roku i na 31 grudnia 2019 roku wartość godziwa innych zobowiązań nie odbiegała istotnie od ich wartości
bilansowej, głównie ze względu na fakt, że ponad 90% to zobowiązania krótkoterminowe.
Inne zobowiązania wg wymagalności
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
(przekształcone)
Do 1 roku
11 246
9 592
Powyżej 1 roku do 5 lat
759
544
Powyżej 5 lat
429
463
Inne zobowiązania wg wymagalności, razem
12 434
10 599
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
176
47. Rezerwy
47.1 Zasady rachunkowości
Rezerwy to zobowiązania, których kwota lub termin zapłaty są niepewne. Podstawą utworzenia rezerwy jest bieżący obowiązek,
wynikający ze zdarzeń przeszłych, którego wypełnienie spowoduje wypływ środków zawierających w sobie korzyści
ekonomiczne. Kwota rezerwy ustalana jest w oparciu o wiarygodny szacunek tego wypływu na dzień bilansowy.
Rezerwy na udzielone gwarancje i poręczenia ustala się jako różnicę pomiędzy oczekiwaną wartością ekspozycji bilansowej,
która powstanie z udzielonego zobowiązania pozabilansowego a wartością bieżącą oczekiwanych przyszłych przepływów
pieniężnych uzyskanych z ekspozycji bilansowej powstałej z udzielonego zobowiązania.
Rezerwę na koszty restrukturyzacji tworzy się tylko wówczas, gdy oprócz ogólnych kryteriów ujmowania rezerw spełnione są
także kryteria szczegółowe dotyczące rezerw na koszty restrukturyzacji. Należą do nich m. in. posiadanie szczegółowego,
formalnego planu restrukturyzacji i wzbudzenie uzasadnionego oczekiwania u stron, których plan dotyczy, że zostaną
przeprowadzone działania restrukturyzacyjne (poprzez rozpoczęcie wdrażania planu lub ogłoszenie jego głównych elementów).
W związku z przyjętymi zasadami rachunkowości oraz faktem, iż spółki Grupy PZU nie wydzieliły aktywów programów
określonych świadczeń, wartość bilansowa rezerw programów określonych świadczeń równa się wartości bieżącej
odpowiadających im zobowiązań.
Do programów określonych składek zalicza się ponoszone przez pracodawcę koszty składek stanowiących ustawowe narzuty na
wynagrodzenia pracownicze. Obejmują one m. in. części składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe oraz całość składek na
ubezpieczenie wypadkowe, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i odpis na Zakładowy Fundusz
Świadczeń Socjalnych. Koszty programów określonych składek obciążają rachunek zysków i strat w okresie, którego dotyczą.
Do programów określonych świadczeń zalicza się m. in. koszty odpraw emerytalnych i świadczeń pośmiertnych. Koszty
programów określonych świadczeń oszacowane metodami aktuarialnymi rozpoznaje się memoriałowo przy zastosowaniu
metody prognozowanych uprawnień jednostkowych.
Zyski i straty aktuarialne rozpoznaje się w całości w okresie, w którym wystąpiły w pozycji „Zyski i straty aktuarialne dotyczące
rezerw pracowniczych” w innych całkowitych dochodach. Dodatkowe informacje przedstawiono w punkcie 40.3.1.
47.2 Szacunki i założenia
Rezerwy na sprawy sporne ustala się metodą indywidualną, z uwzględnieniem prawdopodobieństwa wystąpienia wypływu
środków zawierających w sobie korzyści ekonomiczne dla wypełnienia ciążącego obowiązku. Wypływ środków uznaje się za
prawdopodobny, jeśli bardziej możliwe jest, że do zaistnienia zdarzenia dojdzie, niż to, że do niego nie dojdzie, czyli gdy
prawdopodobieństwo zaistnienia zdarzenia jest większe od prawdopodobieństwa, że zdarzenie nie nastąpi.
Szczegółowe opisy i kwoty rezerw na sprawy sporne zaprezentowano w punkcie 55.
Rezerwy na odprawy emerytalne i świadczenia pośmiertne szacowane są metodami aktuarialnymi z zastosowaniem
odpowiednich technik i założeń aktuarialnych – stóp dyskontowych, zgodnych z krzywą rentowności obligacji zerokuponowych
Skarbu Państwa, wskaźnika śmiertelności przyjmowanego na poziomie określonym w PTTŻ, przewidywanej stopy wzrostu
wynagrodzeń w poszczególnych jednostkach Grupy PZU, wskaźnika rotacji pracowników (różnicowanego ze względu m. in. na
wiek, staż pracy i płeć pracownika) oraz wskaźnika inwalidztwa (odejść na rentę) przyjmowanego jako odpowiedni procent
wartości wskaźnika śmiertelności.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
177
47.3 Dane ilościowe
Rezerwy
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
(przekształcone)
Krótkoterminowe
543
530
Długoterminowe
835
681
Rezerwy, razem
1 378
1 211
Zmiana stanu rezerw w okresie
zakończonym 31 grudnia 2020
Stan na
początek
okresu
Zwiększenie
Wyko-
rzystanie
Rozwiązanie
Inne zmiany
Stan na
koniec
okresu
Rezerwa na udzielone gwarancje i poręczenia
358
512
-
(318)
3
555
Rezerwa na odprawy emerytalne
319
42
(31)
(16)
9
323
Rezerwa na roszczenia sporne i potencjalne
zobowiązania
80
27
(18)
(4)
(5)
80
Rezerwa na potencjalne zwroty kosztów
kredytów
254
144
(270)
-
-
128
Rezerwa na ryzyko podatkowe
-
4
-
(89)
85
-
Rezerwa na ryzyko prawne dotyczące kredytów
hipotecznych we frankach szwajcarskich
22
77
-
(8)
-
91
Rezerwa na kary nałożone przez UOKiK
85
11
-
(57)
-
39
Rezerwa na koszty z tytułu restrukturyzacji
34
144
(85)
-
-
93
Rezerwa na świadczenia pośmiertne
25
5
-
-
2
32
Pozostałe
34
21
(7)
(11)
-
37
Rezerwy, razem
1 211
987
(411)
(503)
94
1 378
Zmiana stanu rezerw w okresie
zakończonym 31 grudnia 2019
(dane przekształcone)
Stan na
początek
okresu
Zwiększenie
Wyko-
rzystanie
Rozwiązanie
Inne zmiany
Stan na
koniec
okresu
Rezerwa na udzielone gwarancje i poręczenia
316
331
-
(289)
-
358
Rezerwa na odprawy emerytalne
313
48
(27)
(16)
1
319
Rezerwa na roszczenia sporne i potencjalne
zobowiązania
67
48
(26)
(12)
3
80
Rezerwa na potencjalne zwroty kosztów
kredytów
-
272
(18)
-
-
254
Rezerwa na ryzyko prawne dotyczące kredytów
hipotecznych we frankach szwajcarskich
-
22
-
-
-
22
Rezerwa na kary nałożone przez UOKiK
85
-
-
-
-
85
Rezerwa na koszty z tytułu restrukturyzacji
20
85
(78)
7
34
Rezerwa na świadczenia pośmiertne
22
2
1
25
Pozostałe
31
16
(8)
(5)
-
34
Rezerwy, razem
854
824
(157)
(322)
12
1 211
Rezerwa na potencjalne zwroty kosztów kredytu
11 września 2019 roku opublikowano wyrok TSUE w sprawie C-383/18. Rozstrzygając sprawę, TSUE orzekł, że artykuł 16 ust. 1
dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z 23 kwietnia 2008 roku w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz
uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG należy interpretować w ten sposób, że prawo konsumenta do obniżki całkowitego
kosztu kredytu w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu obejmuje wszystkie koszty, które zostały nałożone na konsumenta.
Na podstawie posiadanych interpretacji prawnych Grupa PZU zastosowała liniową formułę rozliczania się z kredytobiorcami
z kosztów kredytu, która proporcjonalność odnosi do okresu pomiędzy rzeczywistą datą spłaty kredytu a datą spłaty określoną
w umowie i nakazuje równy podział kosztu jednorazowego na poszczególne terminy płatności.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
178
W przypadku przedpłat kredytów konsumenckich i hipotecznych dokonanych przed dniem wyroku TSUE Grupa PZU szacuje
kwoty oczekiwanych wypłat zgodnie z MSR 37 i tworzy na ten cel rezerwę, która obciąża pozostałe koszty operacyjne.
W trakcie 2020 roku wykorzystanie rezerwy wyniosło 270 mln, a jej wartość na 31 grudnia 2020 roku – 128 mln zł (na 31 grudnia
2019 roku: 254 mln zł). Jej wysokość stanowi najlepszy możliwy szacunek oparty na danych historycznych dotyczących
wcześniejszych spłat kredytów konsumenckich oraz na obserwowanej historycznej ilości wpływających reklamacji dotyczących
proporcjonalnego zwrotu prowizji, w tym po orzeczeniu TSUE, jak również uwzględniający oczekiwania w zakresie trendów
dotyczących poziomu przyszłych reklamacji. Oszacowanie rezerwy wymagało przyjęcia szeregu założeń eksperckich i wiąże się
z istotną niepewnością wynikającą m. in. z trudnej do oszacowania zmienności obserwowanych trendów dotyczących liczby
i kwot zgłaszanych reklamacji. Z tego względu kwota rezerwy będzie podlegała aktualizacji w kolejnych okresach w zależności
od kształtowania się liczby reklamacji i kwot do zwrotu.
Grupa PZU przeprowadziła analizę wrażliwości wpływu zmiany istotnych parametrów rezerwy na jej wysokość.
Parametr
Scenariusz
Wpływ na poziom rezerwy
31 grudnia 2020
Wpływ na poziom rezerwy
31 grudnia 2019
Zmiana liczby reklamacji
+1 000 sztuk
3
2
-1 000 sztuk
(3)
(2)
Zmiana średniej kwoty zwrotu
+10%
13
25
-10%
(13)
(25)
Rezerwa na ryzyko prawne dotyczące walutowych kredytów hipotecznych we frankach szwajcarskich
3 października 2019 roku TSUE wydał orzeczenie w sprawie skutków ewentualnej abuzywności postanowień indywidualnej
umowy kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego udzielonego przez jeden z banków. TSUE dokonał wykładni przepisów
dyrektywy Rady 93/13/EW z 5 kwietnia 1993 roku w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich na kanwie
umowy kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego. TSUE wskazał skutki uznania ewentualnej abuzywności klauzul
przeliczeniowych przez sąd krajowy, nie badając jednocześnie w ogóle ewentualnej abuzywności postanowień umownych. TSUE
nie przesądził, że w przypadku ustalenia przez sąd krajowy ewentualnej abuzywności automatycznie nastąpić powinno ustalenie
przez sąd nieważności całej umowy. Ocena w tym zakresie pozostaje do rozstrzygnięcia przez sąd krajowy, przy czym TSUE nie
wykluczył możliwości uzupełnienia luki powstałej w wyniku abuzywności klauzul przeliczeniowych za pomocą krajowych
przepisów dyspozytywnych.
Orzeczenie TSUE stanowi ogólne wytyczne dla polskich sądów powszechnych. Ostateczne rozstrzygnięcia podejmowane przez
polskie sądy będą dokonywane na podstawie przepisów UE interpretowanych zgodnie z wyrokiem TSUE, mając na uwadze
przepisy prawa krajowego i analizę indywidualnych okoliczności każdej sprawy. Jednocześnie trudno nadal mówić
o ukształtowanej linii orzeczniczej w sprawach kredytów hipotecznych we frankach szwajcarskich, co potwierdzają często
wzajemnie wykluczające się orzeczenia sądów powszechnych, a także służące rozwiązaniu wątpliwości sądów zapytania prawne
do TSUE i Sądu Najwyższego. Należy szczególnie zwrócić uwagę na wniosek zgłoszony 29 stycznia 2021 roku przez Pierwszego
Prezesa Sądu Najwyższego do pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego w kwestii rozstrzygnięcia zagadnień prawnych
związanych z walutowymi kredytami hipotecznymi we frankach szwajcarskich, odnoszących się w szczególności do
następujących aspektów:
czy postanowienia abuzywne odnoszące się do sposobu określania kursu waluty w umowie kredytu indeksowanego lub
denominowanego mogą być zastąpione przez przepisy prawa cywilnego, bądź zwyczajowego;
czy w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu denominowanego umowa
może wiązać strony w pozostałym zakresie;
czy w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu umowa może wiązać strony
w pozostałym zakresie;
czy w sytuacji unieważnienia umowy kredytowej zastosowanie znajdzie teoria salda czy teoria dwóch kondykcji;
co jest momentem określającym rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia w przypadku, gdy bank występuje
z roszczeniem względem kredytobiorcy o zwrot wypłaconego kredytu;
czy możliwe jest otrzymanie przez banki i kredytobiorców wynagrodzenia za korzystanie ze środków.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
179
W ocenie Grupy PZU, spodziewane 13 kwietnia 2021 roku orzeczenie Sądu Najwyższego w powyższych kwestiach może mieć
istotny wpływ na dalsze kształtowanie się linii orzecznictwa sądowego w tym zakresie. Jednocześnie w Polsce toczą się dyskusje
dotyczące wdrożenia możliwych rozwiązań systemowych dotyczących walutowych kredytów hipotecznych we frankach
szwajcarskich. Zgodnie z propozycją przewodniczącego KNF z 8 grudnia 2020 roku klienci mieliby możliwość konwersji
walutowego kredytu hipotecznego na kredyt złotowy (tak, jakby od początku udzielenia kredytu kredytobiorca miał kredyt
złotowy, którego oprocentowanie oparte byłoby na WIBOR 3M z marżą adekwatną do poziomów historycznych (zależnie od
tego, kiedy kredyt był udzielany).
Na 31 grudnia 2020 roku przeciwko Grupie PZU toczyło się 592 indywidualnych spraw sądowych dotyczących walutowych
kredytów hipotecznych we frankach szwajcarskich, które zostały udzielone w latach ubiegłych o łącznej wartości przedmiotu
sporu w kwocie 160 mln zł (na 31 grudnia 2019 roku: 195 spraw, o wartości przedmiotu sporu 59 mln zł). Główna przyczyna sporu
wskazywana przez powodów dotyczy kwestionowania zapisów umowy kredytu w zakresie stosowania przez Grupę PZU kursów
przeliczeniowych i skutkuje roszczeniami dotyczącymi orzeczenia częściowej lub całkowitej nieważności umów kredytowych.
Na 31 grudnia 2020 roku Grupa PZU w sprawach z powództwa kredytobiorców otrzymała 36 niekorzystnych wyroków sądowych,
w tym 3 wyroki mające charakter prawomocny, stwierdzające nieważność umowy kredytu oraz 13 korzystnych wyroków
sądowych, w tym 2 wyroki prawomocne oddalające powództwo o ustalenie nieważności umowy kredytu oraz powództwo
o zapłatę w związku z nieważnością umowy kredytu (na 31 grudnia 2019 roku: 2 niekorzystne wyroki sądowe - brak wyroków
mających charakter prawomocny stwierdzających nieważność umowy kredytu oraz 4 korzystne wyroki nieprawomocne
oddalające powództwo o zapłatę).
Biorąc pod uwagę wzrost liczby spraw spornych, których stroną jest Grupa PZU, a także obserwowany w całym sektorze
bankowym wzrost liczby pozwów dotyczących walutowych kredytów hipotecznych we frankach szwajcarskich wraz
z umacniającą się niekorzystną tendencją w orzecznictwie, Grupa PZU na 31 grudnia 2020 roku zaktualizowała oszacowanie
rezerwy na ryzyko prawne związane z umowami kredytów hipotecznych walutowych we franku szwajcarskim w łącznej kwocie
436 mln zł (na 31 grudnia 2019 roku: 59 mln zł).
Powyższa kwota obejmuje rezerwę na indywidualne istniejące sprawy sądowe, których stroną jest Grupa PZU oraz rezerwę
portfelową na pozostałe umowy walutowych kredytów hipotecznych we frankach szwajcarskich, które są obciążone ryzykiem
prawnym związanym z charakterem tych umów.
Na potrzeby oszacowania rezerwy Grupa PZU dokonuje oceny prawdopodobieństwa wpływu ryzyka prawnego dotyczącego
walutowych kredytów hipotecznych we frankach szwajcarskich na przyszłe oczekiwane przepływy pieniężne z ekspozycji
kredytowych oraz na prawdopodobieństwo wypływu środków pieniężnych.
W odniesieniu do spraw sądowych już istniejących Grupa PZU dokonuje każdorazowo oceny prawdopodobieństwa przegrania
sprawy spornej oraz prawdopodobieństwa określonego wyroku sądowego (w zależności od tego, czego dotyczy pozew).
Na 31 grudnia 2020 roku Grupa PZU oszacowała kwotę rezerwy z tego tytułu w łącznej wartości 76 mln zł (na 31 grudnia 2019
roku: 20 mln zł).
W odniesieniu do rezerwy portfelowej, na 31 grudnia 2020 roku Grupa PZU oparła wyliczenia na 3 możliwych scenariuszach, aby
w jak najlepszy sposób uwzględnić w szacunkach rezerwy portfelowej różne możliwe rozwiązania dotyczące umów walutowych
kredytów hipotecznych we frankach szwajcarskich, które są obecnie analizowane w sektorze bankowym. W poprzednich
okresach Grupa PZU wykorzystywała jeden scenariusz.
Grupa PZU zdecydowała o wprowadzeniu metody scenariuszowej ze względu na istotne zmiany obserwowane w trakcie 2020
roku na rynku bankowym, w szczególności odnoszące się do istotnych wzrostów spraw spornych, ciągle rosnącej złożoności
problemów prawnych oraz dyskutowanych różnorakich rozwiązaniach sektorowych w obszarze kredytów hipotecznych we
frankach szwajcarskich.
Wyliczenie rezerwy przeprowadzone na 31 grudnia 2020 roku opierało się na następujących równoważnych scenariuszach:
scenariusz bazowy - zakłada, że około 6% kredytobiorców walutowych (posiadających zarówno aktywne, jak i spłacone
kredyty) wniosło lub wniesie w horyzoncie 3–letnim pozwy dotyczące kwestionowania umowy kredytowej oraz szacuje
prawdopodobieństwo przegrania spraw sądowych, jak również możliwe skutki finansowe w sytuacji przegrania sprawy
sądowej, przyjmując jako możliwe rozstrzygnięcia:
unieważnienie całej umowy walutowego kredytu hipotecznego we franku szwajcarskim w efekcie uznania klauzuli
waloryzacyjnej za niedozwoloną,
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
180
uznanie, że klauzule zawarte w umowie kredytowej stanowią niedozwolone postanowienia umowne skutkujące
ustaleniem salda kredytu w PLN oraz pozostawienie oprocentowania kredytu w oparciu o stawkę LIBOR tzw.
„odfrankowienie”,
uznania klauzuli waloryzacyjnej za abuzywną i zastąpienia w jej treści tabeli kursowej Pekao przez kurs średni NBP,
oddalenia powództwa.
W scenariuszu bazowym na 31 grudnia 2020 roku uwzględniono dotychczasową własną oraz obserwowaną na rynku
historię pozwów, a także skorzystano z opinii zewnętrznej kancelarii prawnej w celu ustalenia prawdopodobieństwa
przegrania spraw spornych i prawdopodobieństw możliwych rozwiązań. Na 31 grudnia 2020 roku Grupa PZU ocenia, że
prawdopodobieństwo przegrania sprawy spornej kształtuje się na poziomie 80% (co stanowi wzrost o 10 p.p. względem
założeń w tym zakresie na 31 grudnia 2019 roku).
Dodatkowym elementem szacunków w scenariuszu bazowym jest rozkład prawdopodobieństwa możliwego rozstrzygnięcia
sprawy spornej, które wiąże się z określonym poziomem straty. Największy udział w możliwych scenariuszach
rozstrzygnięć, wynoszący 70% (na 31 grudnia 2019 roku: 35%), przypisano unieważnieniu umowy kredytowej).
scenariusz ugód – możliwe będą spory prawne dotyczące walutowych umów kredytowych we frankach szwajcarskich,
jednakże klienci będą z nich korzystać w znacznie mniejszym stopniu niż w wariancie bazowym, gdyż większość z nich
(około 75-80%) będzie korzystać z opcji ugód z bankiem, bazując na rozwiązaniach dyskutowanych w sektorze bankowym,
zgodnie z propozycją przewodniczącego KNF. W scenariuszu ugód skutki finansowe są równe sumie różnic pomiędzy
aktualnym saldem walutowego kredytu hipotecznego we franku szwajcarskim, a saldem hipotetycznego kredytu w PLN,
opartego o stawkę WIBOR powiększoną o marżę kredytu udzielonego w tym samym czasie i na ten sam okres co kredyt we
franku szwajcarskim i spłacanego przez kredytobiorcę zgodnie ze spłatami wykonanymi na kredycie we franku
szwajcarskim. Przy obecnych parametrach rynkowych i zakładając, że wszyscy kredytobiorcy, dla których konwersja
kredytu na PLN zgodnie z propozycją przewodniczącego KNF byłaby korzystna, zawarliby odpowiednią ugodę z bankiem,
strata Grupy PZU z tego tytułu wyniosłaby 350 – 400 mln zł.
scenariusz negatywny – w przypadku negatywnej dla banków uchwały Izby Cywilnej Sądu Najwyższego w pełnym składzie
i w związku z tą uchwałą niekorzystnego orzecznictwa sądów powszechnych dotyczących walutowych kredytów
hipotecznych we franku szwajcarskim, liczba możliwych pozwów będzie w przyszłości blisko 3-krotnie większa niż
zakładana w scenariuszu bazowym, przy jednoczesnym większym prawdopodobieństwie zarówno w odniesieniu do
niekorzystnych wyroków sądowych co do zasady (wzrost do poziomu 95%), jak i ich rozstrzygnięć w postaci stwierdzenia
nieważności całej umowy walutowego kredytu hipotecznego we franku szwajcarskim (95% rozstrzygnięć).
Biorąc pod uwagę krótką historię danych dotyczących skali pozwów (w szczególności w zakresie wyroków prawomocnych),
istotny poziom skomplikowania różnego rodzaju aspektów prawnych, które mogą wystąpić w odniesieniu do tych umów
kredytowych, a w rezultacie nieukształtowany kierunek możliwych rozstrzygnięć sądowych, szacunki dotyczące powyższej
rezerwy wymagały przyjęcia przez Grupę PZU wielu eksperckich założeń w oparciu o profesjonalny osąd.
Kolejne orzeczenia, a przede wszystkim oczekiwana uchwała pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego i możliwe
rozwiązania sektorowe, które będą się pojawiać na rynku polskim w odniesieniu do walutowych kredytów hipotecznych we
franku szwajcarskim mogą mieć wpływ na kwotę rezerwy ustaloną przez Grupę PZU i powodować konieczność zmiany
poszczególnych założeń przyjętych w wyliczeniach, w szczególności w zakresie wag poszczególnych scenariuszy,
prawdopodobieństw niekorzystnych rozwiązań, czy możliwej liczby pozwów. W związku z tą niepewnością możliwe jest, że
kwota rezerwy ulegnie zmianie w przyszłości.
Grupa PZU przeprowadziła analizę wrażliwości w odniesieniu do istotnych założeń wyliczenia rezerwy, gdzie zmiana poziomu
poszczególnych parametrów miałaby następujący wpływ na kwotę rezerwy na ryzyko prawne walutowych kredytów
hipotecznych w CHF.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
181
Parametr
Scenariusz
Wpływ na poziom
rezerwy
Liczba pozwów
+20%
34
-20%
(34)
Prawdopodobieństwo przegranej
+10 p.p.
26
-10 p.p.
(26)
Prawdopodobieństwo scenariusza unieważnienia umowy
+10 p.p.
10
-10 p.p.
(10)
Grupa PZU uznaje, że ryzyko prawne ma wpływ na oczekiwane przepływy pieniężne z ekspozycji kredytowej, a kwota rezerwy
jest różnicą pomiędzy oczekiwanymi przepływami pieniężnymi z danej ekspozycji, a przepływami kontraktowymi w rozumieniu
MSSF 9.
W związku z powyższym w odniesieniu do ekspozycji walutowych kredytów hipotecznych we franku szwajcarskim niespłaconych
na 31 grudnia 2020 przyjęto podejście, iż kwota rezerwy (obejmująca pozwy istniejące i możliwe przyszłe) ujmowana jest
w „Odpisach aktualizujących wartość należności od klientów z tytułu kredytów” (w korespondencji z pozycją „Zmiana wartości
odpisów na oczekiwane straty kredytowe i odpisów z tytułu utraty wartości instrumentów finansowych”) do wysokości kwoty
ekspozycji kredytowej. Grupa PZU uznaje, że w odniesieniu do portfela kredytów we frankach szwajcarskich nastąpił istotny
wzrost ryzyka kredytowego od daty początkowego ujęcia i klasyfikuje te kredyty do Koszyka 2.
W przypadku części rezerwy dotyczącej spłaconych walutowych kredytów hipotecznych we frankach szwajcarskich
(obejmujących pozwy istniejące i możliwe przyszłe), bądź gdy kwota rezerwy przekracza wartość bilansową netto ekspozycji
kredytowej, kwota rezerwy jest ujmowana jako „Rezerwy” (w korespondencji z „Pozostałymi kosztami operacyjnymi”).
Kierując się powyższymi zasadami na 31 grudnia 2020 roku dokonano alokacji łącznej kwoty rezerwy w kwocie 436 mln zł
w następujący sposób:
345 mln zł (na 31 grudnia 2019 roku: 37 mln zł) na obecne i przyszłe sprawy sporne dotyczące ekspozycji bilansowych ujęte
jako element odpisów aktualizujących wartość należności od klientów z tytułu kredytów w korespondencji ze „Zmianą
wartości odpisów na oczekiwane straty kredytowe i odpisów z tytułu utraty wartości instrumentów finansowych”,
91 mln zł (na 31 grudnia 2019 roku: 22 mln zł) na obecne i przyszłe spory prawne dotyczące ekspozycji spłaconych ujęte jako
rezerwy w korespondencji z „Pozostałymi kosztami operacyjnymi”.
Podsumowanie ujęcia rezerwy na ryzyko prawne dotyczące walutowych kredytów hipotecznych w CHF w sprawozdaniu
z sytuacji finansowej oraz rachunku zysków i strat przedstawiają poniższe tabele.
Pozycje skonsolidowanego sprawozdania z sytuacji finansowej
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Odpisy aktualizujące wartość należności od klientów z tytułu kredytów
345
37
rezerwa indywidualna
65
17
rezerwa portfelowa
280
20
Inne rezerwy
91
22
rezerwa indywidualna
11
3
rezerwa portfelowa
80
19
Razem
436
59
Pozycje skonsolidowanego rachunku zysków i strat
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Zmiana wartości odpisów na oczekiwane straty kredytowe i odpisów z tytułu utraty wartości
instrumentów finansowych
(309)
37
Pozostałe koszty operacyjne
(68)
22
Razem
(377)
59
Rezerwa na udzielone gwarancje i poręczenia
Pozycja zawiera rezerwy tworzone przez banki na potencjalne utraty korzyści ekonomicznych wynikających z ekspozycji
pozabilansowych (np. udzielonych gwarancji lub ekspozycji kredytowych).
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
182
Rezerwa na kary nałożone przez UOKiK
Szczegółowe informacje na temat rozwiązania rezerwy w wysokości 57 mln zł, dotyczącej kary nałożonej w postępowaniu
Prezesa UOKiK wobec PZU zaprezentowano w punkcie 55.2.
Kwota 28 mln dotyczy kary zwróconej przez UOKiK do Pekao. Ze względu na potencjalne ryzyko wypływu środków w związku
z tą sprawą Grupa PZU utrzymuje rezerwę z tego tytułu.
Kwota 11 mln zł dotyczy kary nałożonej przez Prezesa UOKiK w wyniku decyzji, w której uznał on, że stosowane przez Pekao
w aneksach do umów postanowienie dotyczące zasad ustalania kursów walut obcych stanowi niedozwolone postanowienie
umowne. Pekao zamierza wnieść odwołanie od decyzji Prezesa UOKiK do sądu.
Rezerwa na ryzyko podatkowe
PZU Finance AB (publ.), spółka zależna od PZU, w latach 2014-2015 wyemitowała 5-letnie obligacje w kwocie nominalnej 850
mln EUR, które zapadły w lipcu 2019 roku. Wpływy z emisji zostały przekazane do PZU w formie dwóch pożyczek na łączną kwotę
850 mln EUR. Płatności z tytułu pożyczek były dopasowane do płatności z tytułu obligacji pod względem terminu płatności oraz
kwoty. PZU spłacił pożyczki wobec PZU Finance AB 28 czerwca 2019 roku.
W 2018 roku, w związku z wątpliwościami dotyczącymi opodatkowania na podstawie ustawy Swedish Conversion Act (2000:46)
różnic kursowych w sytuacji, gdzie walutą sprawozdawczą jest euro, PZU Finance AB (publ.) wystąpiła o indywidualną
interpretację do Szwedzkiej Rady ds. Interpretacji Podatkowych (Skatterättsnämnden). 13 marca 2019 roku PZU Finance AB
(publ.) otrzymała interpretację, zgodnie z którą różnice kursowe z tytułu spłaty pożyczki powinny zostać opodatkowane,
natomiast różnice kursowe z tytułu spłaty obligacji – nie podlegają opodatkowaniu. W ocenie Grupy PZU interpretacja Rady
oznaczałaby stosowanie na terytorium Szwecji odmiennego podejścia wobec spółek raportujących w euro w porównaniu do
spółek raportujących w koronach szwedzkich, co byłoby niezgodne z założeniami do ww. ustawy oraz byłoby sprzeczne z art. 63
Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) dotyczącym konieczności zapewnienia swobodnego przepływu kapitału
w UE lub art. 49 i 54 TFUE dotyczącymi swobody przedsiębiorczości.
3 kwietnia 2019 PZU Finance AB (publ.) zaskarżyła indywidualną interpretację podatkową Szwedzkiej Rady ds. Interpretacji
Podatkowych do Naczelnego Sądu Administracyjnego (Högsta förvaltningsdomstolen). 4 maja 2020 roku Naczelny Sąd
Administracyjny uchylił indywidualną interpretację i odrzucił wniosek PZU Finance AB (publ) uznając, że nie wykazano
dostatecznych podstaw do wydania indywidualnej interpretacji podatkowej, w związku z czym interpretacja nie powinna zostać
wydana.
Jednocześnie, 27 sierpnia 2020 roku PZU Finance AB (publ.) złożyła zeznanie podatkowe w ramach postępowania
wyjaśniającego za rok 2019 („disclosure procedure”), zgodnie z którym przedstawiła sytuację opisaną powyżej oraz przyjęła do
kalkulacji zobowiązania podatkowego, iż różnice kursowe z tytułu spłaty obligacji stanowią koszt uzyskania przychodu.
22 grudnia 2020 roku PZU Finance AB (publ.) otrzymała decyzję podatkową z urzędu skarbowego potwierdzającą poprawność
wyliczenia podatku. Decyzja nie jest ostateczna. W związku z powyższym Grupa PZU ocenia prawdopodobieństwo konieczności
zapłaty podatku na mniej niż 50%. W konsekwencji rozwiązano rezerwę (na 31 grudnia 2019 roku wykazywaną jako
zobowiązanie w wysokości 79 mln zł) rozpoznając przychód (w pozostałych przychodach operacyjnych) w kwocie 89 mln zł,
ujmując jednocześnie zobowiązanie warunkowe.
Rezerwa na koszty z tytułu restrukturyzacji
Zarząd Pekao poinformował, że 20 lutego 2020 roku, zgodnie z postanowieniami ustawy o zasadach rozwiązywania stosunków
pracy, podjął uchwałę o zamiarze przeprowadzenia zwolnień grupowych i rozpoczęciu procedury konsultacji w sprawie
zwolnień grupowych.
Zamiarem Zarządu Pekao było rozwiązanie umowy o pracę z maksymalnie 1 200 pracownikami oraz zmiana warunków
zatrudnienia maksymalnie 1 350 pracownikom w okresie od 13 marca 2020 roku do 31 października 2020 roku, przy czym Pekao
mógł podjąć jednostronną decyzję o wydłużeniu procesu o nie więcej niż 5 miesięcy.
Całość kosztów związanych z rozwiązaniem umów o pracę i zmianą warunków zatrudnienia pracowników Pekao w ramach
zwolnień grupowych, a także restrukturyzacją sieci placówek oszacowano na 144 mln zł i w tej wysokości utworzono rezerwę
restrukturyzacyjną. Wartość rezerwy na 31 grudnia 2020 roku wyniosła 81 mln zł i dotyczy wypłat, które będą realizowane w 2021
roku.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
183
Na pozostałą część salda składa się:
9 mln zł – dotyczące procesu restrukturyzacji prowadzonego w PZU i PZU Życie (na 31 grudnia 2019 roku: 10 mln zł);
3 mln – dotyczące procesów restrukturyzacyjnych w Alior Banku, w tym rezerwa utworzona w 2019 roku w związku
z przejęciem SKOK Jaworzno (na 31 grudnia 2019 roku: 5 mln zł).
48. Odroczony podatek dochodowy
48.1 Zasady rachunkowości
Wysokość rezerwy i aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego ustala się metodą bilansową przy uwzględnianiu
stawek podatku dochodowego od osób prawnych, które zgodnie z oczekiwaniami będą obowiązywały w momencie realizacji
aktywa lub rezerwy, zgodnie z przepisami prawa podatkowego w krajach siedzib poszczególnych spółek Grupy PZU, wydanymi
do końca okresu sprawozdawczego.
Dla wszystkich konsolidowanych spółek uczestniczących w PGK kompensuje się aktywa i rezerwy z tytułu podatku odroczonego
przy założeniu, że umowa PGK będzie przedłużana na kolejne okresy, dlatego na potrzeby tej kompensaty nie analizuje się
okresu, w którym spodziewane jest odwrócenie się różnic przejściowych.
48.2 Szacunki i założenia
Spółki Grupy PZU dokonały oszacowania przyszłego dochodu do opodatkowania pod kątem możliwości realizacji ujemnych
różnic przejściowych z tytułu strat podatkowych poniesionych przez te spółki. W wyniku tych szacunków nie rozpoznano
aktywów z tytułu podatku odroczonego dotyczącego części strat podatkowych.
48.3 Dane ilościowe
48.3.1. Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego
Nierozpoznane aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego wynikające ze
straty podatkowej wg dopuszczalnego prawem terminu realizacji
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
do 1 roku
6
1
powyżej 1 roku do 5 lat
21
14
powyżej 5 lat
3
3
termin nieograniczony przepisami prawa
2
2
Razem
32
20
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
184
Zmiana stanu aktywów z tytułu podatku
odroczonego w roku zakończonym 31 grudnia 2020
Stan na
początek
okresu
Zmiany
odnoszone na
wynik
finansowy
Zmiany
odnoszone na
inne całkowite
dochody
Pozostałe
zmiany
Stan na koniec
okresu
Należności od klientów z tytułu kredytów
1 143
162
(4)
-
1 301
Prowizje bankowe pobrane z góry
620
(27)
-
5
598
Zobowiązania wobec klientów z tytułu depozytów
68
(42)
-
-
26
Wartości niematerialne – znaki towarowe i relacje
z klientami
(246)
47
-
-
(199)
Instrumenty finansowe
121
244
(267)
2
100
Nieruchomości
(52)
2
-
3
(47)
Zarachowane przychody i koszty reasekuracyjne
18
(3)
-
-
15
Rezerwy na świadczenia pracownicze
70
7
2
-
79
Rezerwy na premie
63
(8)
-
-
55
Inne rezerwy i zobowiązania
468
47
-
15
530
Straty podatkowe do rozliczenia w latach następnych
36
-
-
1
37
Rezerwa na koszty z tytułu restrukturyzacji
4
12
-
-
16
Aktywa z tytułu odroczonego podatku, razem
2 313
441
(269)
26
2 511
Zmiana stanu aktywów z tytułu podatku
odroczonego w roku zakończonym 31 grudnia 2019
Stan na
początek
okresu
Zmiany
odnoszone na
wynik
finansowy
Zmiany
odnoszone na
inne całkowite
dochody
Pozostałe
zmiany
Stan na koniec
okresu
Należności od klientów z tytułu kredytów
1 158
(25)
(4)
14
1 143
Prowizje bankowe pobrane z góry
580
36
-
4
620
Zobowiązania wobec klientów z tytułu depozytów
58
9
-
1
68
Wartości niematerialne – znaki towarowe i relacje
z klientami
(291)
50
-
(5)
(246)
Instrumenty finansowe
237
(79)
(38)
1
121
Nieruchomości
(61)
12
-
(3)
(52)
Zarachowane przychody i koszty reasekuracyjne
34
(16)
-
-
18
Rezerwy na świadczenia pracownicze
72
(2)
-
-
70
Rezerwy na premie
74
(15)
-
4
63
Inne rezerwy i zobowiązania
332
119
-
17
468
Straty podatkowe do rozliczenia w latach następnych
37
(1)
-
-
36
Rezerwa na koszty z tytułu restrukturyzacji
4
-
-
-
4
Aktywa z tytułu odroczonego podatku, razem
2 234
88
(42)
33
2 313
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
185
48.3.2. Rezerwa z tytułu odroczonego podatku dochodowego
Zmiana stanu rezerwy z tytułu podatku odroczonego
w roku zakończonym 31 grudnia 2020
Stan na
początek
okresu
Zmiany
odnoszone na
wynik
finansowy
Zmiany
odnoszone na
inne całkowite
dochody
Pozostałe
zmiany
Stan na koniec
okresu
Instrumenty finansowe
350
93
86
(1)
528
Należności regresowe
8
5
-
-
13
Nieruchomości
75
56
-
(10)
121
Odroczone koszty akwizycji
282
10
-
-
292
Zarachowane przychody i koszty reasekuracyjne
(6)
(16)
-
-
(22)
Wartości niematerialne – znaki towarowe i relacje
z klientami
71
(4)
-
1
68
Rezerwy na świadczenia pracownicze
(18)
-
1
-
(17)
Rezerwa na premie
(52)
-
-
-
(52)
Zobowiązania niewypłacone osobom fizycznym
(z tytułu umów zlecenia, agencyjne, etc.)
(77)
5
-
-
(72)
Inne rezerwy i zobowiązania
(104)
(4)
-
2
(106)
Fundusz prewencyjny
13
(2)
-
-
11
Rezerwa na wyrównanie szkodowości
144
(33)
-
-
111
Straty podatkowe do rozliczenia w latach następnych
(17)
(1)
-
(1)
(19)
Pozostałe różnice
77
19
-
(3)
93
Rezerwa z tytułu podatku odroczonego, razem
746
128
87
(12)
949
Zmiana stanu rezerwy z tytułu podatku odroczonego
w roku zakończonym 31 grudnia 2019
(przekształcone)
Stan na
początek
okresu
Zmiany
odnoszone na
wynik
finansowy
Zmiany
odnoszone na
inne całkowite
dochody
Zmiana składu
Grupy i
pozostałe
zmiany
Stan na koniec
okresu
Instrumenty finansowe
122
153
74
1
350
Należności regresowe
9
(1)
-
-
8
Nieruchomości
57
(7)
1
24
75
Odroczone koszty akwizycji
277
5
-
-
282
Zarachowane przychody i koszty reasekuracyjne
(6)
-
-
-
(6)
Wartości niematerialne – znaki towarowe i relacje
z klientami
58
2
-
11
71
Rezerwy na świadczenia pracownicze
(15)
(3)
-
-
(18)
Rezerwa na premie
(53)
(4)
-
5
(52)
Zobowiązania niewypłacone osobom fizycznym
(z tytułu umów zlecenia, agencyjne, etc.)
(73)
(4)
-
-
(77)
Inne rezerwy i zobowiązania
(105)
(3)
-
4
(104)
Fundusz prewencyjny
14
(1)
-
-
13
Rezerwa na wyrównanie szkodowości
145
(1)
-
-
144
Straty podatkowe do rozliczenia w latach następnych
(17)
3
-
(3)
(17)
Pozostałe różnice
73
-
-
4
77
Rezerwa z tytułu podatku odroczonego, razem
486
139
75
46
746
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
186
49. Aktywa i zobowiązania przeznaczone do sprzedaży
49.1 Zasady rachunkowości
Aktywa i zobowiązania lub grupy do zbycia klasyfikuje się jako przeznaczone do sprzedaży, gdy istnieje plan ich sprzedaży oraz
trwa aktywny program znalezienia nabywcy.
Aktywa i zobowiązania przeznaczone do sprzedaży lub grupy do zbycia wyceniane są w kwocie niższej z dwóch wartości:
dotychczasowej wartości bilansowej oraz wartości godziwej pomniejszonej o koszty doprowadzenia do sprzedaży.
49.2 Dane ilościowe
Aktywa przeznaczone do sprzedaży wg klasyfikacji przed przeniesieniem
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Aktywa
517
504
Nieruchomości inwestycyjne
439
454
Inwestycyjne (lokacyjne) aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez inne
całkowite dochody
28
-
Wartości niematerialne
2
-
Rzeczowe aktywa trwałe
4
-
Należności
5
9
Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego
-
6
Środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych
33
34
Inne aktywa
6
1
Zobowiązania bezpośrednio związane z aktywami zakwalifikowanymi jako przeznaczone do
sprzedaży
121
29
Zobowiązania wobec klientów z tytułu depozytów
76
-
Inne zobowiązania
30
22
Rezerwa z tytułu odroczonego podatku dochodowego
14
6
Inne rezerwy
1
1
Inne aktywa przeznaczone do sprzedaży
73
76
Rzeczowe aktywa trwałe
10
33
Nieruchomości inwestycyjne
63
43
Aktywa i grupy aktywów przeznaczone do sprzedaży
590
580
Zobowiązania bezpośrednio związane z aktywami zakwalifikowanymi jako przeznaczone
do sprzedaży
121
29
W pozycji „Nieruchomości inwestycyjne” i w sekcji „Grupy przeznaczone do sprzedaży” zaprezentowano przede wszystkim
nieruchomości przeznaczone do sprzedaży przez fundusze inwestycyjne sektora nieruchomości ze względu na osiągnięcie
przewidywanego horyzontu inwestycyjnego.
Dane uwzględnione w wycenie nieruchomości inwestycyjnych prezentowanych jako przeznaczone do sprzedaży
zaprezentowano w punkcie 9.2.1.2.
50. Leasing
50.1 Zasady rachunkowości
Spółki Grupy PZU są stroną umów leasingowych, zarówno jako leasingodawcy, jak i leasingobiorcy.
Umowa jest leasingiem lub zawiera leasing, gdy na jej mocy przekazuje się prawo do kontroli użytkowania zidentyfikowanego
składnika aktywów na dany okres w zamian za wynagrodzenie.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
187
50.1.1. Grupa PZU jako leasingobiorca
W dacie, w której przedmiot leasingu jest dostępny do wykorzystania, Grupa PZU ujmuje składnik aktywów z tytułu prawa do
użytkowania oraz zobowiązanie z tytułu leasingu.
Zgodnie z pkt. 4 MSSF 16 Grupa PZU nie stosuje tego standardu dla wartości niematerialnych.
Okres leasingu stanowi długość nieodwołalnego okresu korzystania ze składnika aktywów i określa się go, biorąc pod uwagę:
opcje przedłużenia lub skrócenia, jeżeli są one zasadniczo pewne;
istotne inwestycje w przedmiocie leasingu podejmowane w okresie obowiązywania umowy, które zgodnie
z przewidywaniami mają przynieść znaczne korzyści ekonomiczne dla jednostki Grupy PZU, na podstawie których podjęte
zostaną decyzje czy przedłużyć umowę bądź wypowiedzieć;
koszty związane z wypowiedzeniem leasingu, takie jak koszty negocjacji, koszty relokacji, koszty poszukiwania innego
lokalu/nieruchomości odpowiadającego potrzebom biznesowym jednostki, kary za wypowiedzenie umowy oraz koszty
związane z dostosowaniem zwracanego przedmiotu umowy do określonego stanu;
znaczenie składnika aktywów dla działalności jednostki Grupy PZU, biorąc pod uwagę czy jest to wyspecjalizowany składnik
aktywów, jego umiejscowienie i dostępność odpowiednich rozwiązań alternatywnych;
uwarunkowania związane ze skorzystaniem z opcji (tj. jeżeli można skorzystać z opcji w sytuacji, w której spełniono jeden
lub większą liczbę warunków) i prawdopodobieństwo, że te warunki zaistnieją.
Oceniając prawdopodobieństwo wykonania opcji, o których mowa powyżej, uwzględnia się wszystkie istotne fakty
i okoliczności, które stanowią zachętę ekonomiczną do tego, aby skorzystać z opcji przedłużenia leasingu lub nie skorzystać
z opcji wypowiedzenia leasingu.
Okres leasingu dla umów na czas nieokreślony Grupa PZU wyznacza uwzględniając czynniki ekonomiczne, dotychczasową
praktykę i dostępne informacje, które mogą być pomocne w określeniu czasu korzystania ze składnika aktywów. Dla
wyznaczenia okresu leasingu Grupa PZU stosuje profesjonalny osąd. W szczególności – dla prawa wieczystego użytkowania
gruntów okres leasingu wyznacza się jako czas pozostały od dnia wdrożenia MSSF 16 lub od dnia nabycia prawa wieczystego
użytkowania gruntu (jeżeli zostało nabyte po 1 stycznia 2019 roku) do dnia wygaśnięcia prawa.
Na moment początkowego ujęcia:
zobowiązanie z tytułu leasingu wycenia się w wartości bieżącej opłat leasingowych pozostających do zapłaty, w tym stałych
opłat leasingowych pomniejszonych o należne zachęty leasingowe, zmiennych opłat leasingowych, które zależą od indeksu
lub stawki, kwoty, których zapłaty przez leasingobiorcę oczekuje się w ramach gwarantowanej wartości końcowej, ceny
wykonania opcji kupna, jeżeli jest prawdopodobne, że zostanie ona wykorzystana oraz kar pieniężnych za wypowiedzenie
leasingu, jeżeli istnieje możliwość skorzystania z takiej opcji;
aktywa z tytułu prawa do użytkowania wycenia się według kosztu, obejmującego kwotę początkowej wyceny zobowiązania
z tytułu leasingu, wszelkie opłaty leasingowe zapłacone w dacie rozpoczęcia lub przed tą datą, pomniejszone o otrzymane
zachęty leasingowe, wszelkie początkowe koszty poniesione przez leasingobiorcę oraz szacunek kosztów, które mają
zostać poniesione w związku z demontażem i usunięciem składnika aktywów, przeprowadzeniem renowacji miejsca,
w którym się znajdował, jeżeli wynika to z umowy leasingowej.
Grupa PZU rozpoznaje aktywa oraz zobowiązania z tytułu leasingu w kwocie netto. Kwotę VAT ujmuje się w kosztach bieżącego
okresu.
Opłaty leasingowe dyskontuje się stopą procentową leasingu, jeżeli można ją łatwo ustalić lub krańcową stopą procentową
leasingobiorcy.
Krańcową stopę leasingobiorcy wyznacza się w oparciu o pochodzące z aktywnego rynku bieżące wyceny instrumentów
finansowych emitowanych przez PZU lub inne podmioty należące do Grupy PZU. W przypadku braku takich instrumentów, bądź
braku aktywnego rynku, krańcową stopę procentową wyznacza się w oparciu o wyceny instrumentów finansowych
emitowanych przez inne podmioty o podobnym profilu działalności oraz poziomie ryzyka kredytowego. Dla wszystkich umów
kończących się w tej samej dacie i o stałej kwocie miesięcznych płatności (do tej grupy należy większość umów leasingu
w Grupie PZU) wyznaczono stałą stopę dyskontową umowy.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
188
W późniejszych okresach:
składnik aktywów z tytułu prawa do użytkowania wycenia się modelem kosztu pomniejszonego o odpisy amortyzacyjne
i odpisy z tytułu utraty wartości lub w wartości godziwej (w przypadku aktywów będących nieruchomościami
inwestycyjnymi);
składnik zobowiązań – według zamortyzowanego kosztu.
Aktywa z tytułu prawa do użytkowania amortyzuje się metodą liniową od daty rozpoczęcia leasingu do końca okresu
użytkowania lub do końca okresu leasingu, w zależności od tego, która z tych dat jest wcześniejsza.
Aktywa z tytułu prawa do użytkowania wykazuje się łącznie z rzeczowymi aktywami trwałymi lub odpowiednio
nieruchomościami inwestycyjnymi, natomiast zobowiązania z tytułu leasingu – jako zobowiązania finansowe.
Zmiany w opłatach leasingowych (wynikające m. in. ze zmian w indeksie, stawce, okresie leasingu), uwzględnia się, dokonując
aktualizacji wyceny zobowiązań z tytułu leasingu i odpowiedniej korekty aktywów z tytułu prawa do użytkowania. Okres
leasingu aktualizowany jest w przypadku:
wystąpienia znaczącego zdarzenia, albo znaczącej zmiany w okolicznościach, które Grupa PZU kontroluje i które wpływają
na to, że można z wystarczającą pewnością założyć, że Grupa PZU skorzysta z opcji, która nie została wcześniej
uwzględniona w ustaleniach dotyczących okresu leasingu, lub że nie skorzysta z opcji, która została wcześniej
uwzględniona w tych ustaleniach;
zmiany dotyczącej nieodwołalnego okresu leasingu albo ponownego określenia okresu leasingu w przypadku zmiany
umowy, jeśli zmiana ta nie została ujęta jako osobny leasing.
Leasing krótkoterminowy i leasing aktywów o niskiej wartości
Grupa PZU nie rozpoznaje aktywów z tytułu prawa do użytkowania w przypadków umów krótkoterminowych oraz dla
leasingów, w odniesieniu do których bazowy składnik aktywów ma niską wartość. Za aktywa o niskiej wartości przyjęto aktywa
o wartości początkowej bazowego składnika aktywów równej lub niższej od 20 tys. zł. W tym przypadku Grupa PZU rozpoznaje
płatności leasingowe jako koszt w skonsolidowanym rachunku zysków i strat w okresie trwania leasingu.
50.1.2. Grupa PZU jako leasingodawca
W dacie rozpoczęcia leasingu Grupa PZU klasyfikuje daną umowę leasingową jako:
leasing finansowy – jeżeli następuje przeniesienie zasadniczo całego ryzyka i pożytków wynikających z posiadania
bazowego składnika aktywów lub jako
leasing operacyjny – jeżeli powyższe warunki nie zostały spełnione.
Ustalając klasyfikację danej umowy leasingowej bierze się pod uwagę m. in. fakt, czy okres leasingu stanowi większą część
ekonomicznego okresu użytkowania składnika aktywów.
Leasing finansowy
W dacie rozpoczęcia leasingu Grupa PZU ujmuje należność w kwocie równej inwestycji leasingowej netto, czyli bieżącej wartości
minimalnych opłat leasingowych oraz ewentualnej niegwarantowanej wartości końcowej przypisanej Grupie PZU. W okresie
leasingu Grupa PZU ujmuje przychody odsetkowe od należności leasingowej.
Leasing operacyjny
Umowy leasingu operacyjnego dotyczą przede wszystkim nieruchomości.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
189
Opłaty leasingowe z tytułu umów leasingu operacyjnego ujmuje się w rachunku zysków i strat jako przychody metodą liniową
przez okres trwania leasingu.
50.2 Dane ilościowe
50.2.1. Grupa PZU jako leasingodawca
50.2.1.1. Leasing finansowy
Inwestycje leasingowe
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Niezdyskontowane opłaty leasingowe
13 306
10 688
Do 1 roku
4 726
4 156
Od 1 roku do 2 lat
3 405
3 049
Od 2 do 3 lat
2 399
982
Od 3 do 4 lat
1 361
1 279
Od 4 do 5 lat
683
626
Powyżej 5 lat
732
596
Niezrealizowane przychody finansowe
(837)
(903)
Zdyskontowane niegwarantowane wartości końcowe
-
-
Inwestycje leasingowe netto
12 469
9 785
50.2.1.2. Leasing operacyjny
Transakcje leasingu operacyjnego dotyczą zasadniczo umów najmu nieruchomości inwestycyjnych. Poniższa tabela prezentuje
przyszłe minimalne opłaty leasingowe z tytułu leasingu operacyjnego (kwoty niezdyskontowane).
Przyszłe minimalne należności z tytułu opłat leasingowych
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Do 1 roku
235
164
Od 1 roku do 2 lat
186
149
Od 2 do 3 lat
168
137
Od 3 do 4 lat
133
104
Od 4 do 5 lat
72
85
Powyżej 5 lat
158
168
Przyszłe minimalne należności z tytułu opłat leasingowych, razem
952
807
50.2.2. Grupa PZU jako leasingobiorca
Aktywa z tytułu prawa do użytkowania wykazywane jako rzeczowe aktywa trwałe
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Środki transportu
21
30
Inne rzeczowe aktywa trwałe
4
2
Nieruchomości
973
994
Aktywa z tytułu prawa do użytkowania, razem
998
1 026
Zmianę stanu aktywów z tytułu prawa do użytkowania wykorzystywanego na własne potrzeby zaprezentowano razem ze
zmianą stanu rzeczowych aktywów trwałych w punkcie 31.2.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
190
Koszty związane z leasingiem
1 stycznia -
31 grudnia 2020
1 stycznia -
31 grudnia 2019
Amortyzacja aktywów z tytułu prawa do użytkowania
285
297
Urządzenia techniczne i maszyny
-
19
Środki transportu
14
13
Inne rzeczowe aktywa trwałe
2
1
Nieruchomości
269
264
Odsetki od zobowiązań z tytułu leasingu
28
29
Koszt związany z leasingami krótkoterminowymi
95
114
Koszt związany z leasingami aktywów o niskiej wartości
1
-
Koszt zmiennych opłat leasingowych nieujętych w wycenie zobowiązań z tytułu leasingu
-
-
51. Aktywa stanowiące zabezpieczenie należności, zobowiązań oraz
zobowiązań warunkowych
Aktywa finansowe zastawione jako zabezpieczenie zobowiązań i zobowiązań
warunkowych
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Wartość bilansowa aktywów finansowych zastawionych jako zabezpieczenie zobowiązań
11 671
10 522
Transakcje z przyrzeczeniem odkupu
1 154
598
Pokrycie Funduszu ochrony środków gwarantowanych na rzecz Bankowego Funduszu
Gwarancyjnego
980
938
Pokrycie zobowiązań do zapłaty na fundusz gwarancyjny na rzecz Bankowego Funduszu
Gwarancyjnego
216
122
Pokrycie zobowiązań do zapłaty na fundusz przymusowej restrukturyzacji (BFG)
391
302
Kredyt lombardowy i techniczny
5 852
5 758
Inne kredyty
699
709
Emisja hipotecznych listów zastawnych
1 838
1 872
Pokrycie Funduszu Gwarantowania Rozliczeń Transakcji Giełdowych na rzecz Krajowego
Depozytu Papierów Wartościowych
43
33
Transakcje pochodne
456
190
Blokada aktywów w związku z umową technicznego limitu kredytowego w Izbie
Rozliczeniowej Transakcje pochodne
42
-
Wartość bilansowa aktywów finansowych zastawionych jako zabezpieczenie zobowiązań
warunkowych
-
-
Aktywa finansowe zastawione jako zabezpieczenie zobowiązań i zobowiązań
warunkowych, razem
11 671
10 522
52. Aktywa i zobowiązania warunkowe
Aktywa i zobowiązania warunkowe
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Aktywa warunkowe, w tym:
7
6
- otrzymane gwarancje i poręczenia
7
6
Zobowiązania warunkowe
65 785
59 437
- z tytułu limitów odnawialnych w rachunkach ROR oraz kart kredytowych
11 324
10 603
- z tytułu kredytów i pożyczek w transzach
33 239
29 867
- udzielone poręczenia i gwarancje
9 826
9 782
- roszczenia ubezpieczeniowe sporne
771
773
- inne roszczenia sporne
222
212
- pozostałe, w tym:
10 403
8 200
- gwarantowanie emisji papierów wartościowych
4 339
3 636
- faktoring
4 136
3 300
- limit intra – day
425
339
- akredytywy i promesy
1 231
732
- pozostałe
272
193
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
191
53. Kompensowanie aktywów i zobowiązań finansowych
53.1 Zasady rachunkowości
Porozumienia dotyczące kompensowania zawierane przez Grupę to:
umowy ramowe ISDA (International Swaps and Derivatives Association Master Agreements) oraz inne umowy ramowe
dotyczące instrumentów pochodnych,
globalne umowy ramowe (GMRA - Global Master Repurchase Agreement) dotyczące transakcji zakupu/sprzedaży papierów
wartościowych z przyrzeczeniem odkupu.
Porozumienia dotyczące kompensowania zawierane przez Grupę PZU nie spełniają kryteriów kompensowania w sprawozdaniu
z sytuacji finansowej. Zapisy takich porozumień dają bowiem prawo do kompensaty ujętych kwot, które jest wykonalne tylko
w przypadku określonego zdarzenia (naruszenia umowy).
Grupa PZU otrzymała i złożyła zabezpieczenia w postaci depozytów zabezpieczających i płynnych papierów wartościowych
w odniesieniu do transakcji na instrumentach pochodnych.
Zabezpieczenia te ustanowione są na standardowych warunkach branżowych. Zabezpieczenia w postaci depozytów
zabezpieczających wynikają m.in. z tzw. Credit Support Annex (CSA) – stanowiących załącznik do umów ramowych ISDA.
53.2 Dane ilościowe
Ujawnienia w tabelach poniżej obejmują aktywa i zobowiązania finansowe, które podlegają egzekwowalnym porozumieniom
ramowym lub podobnym porozumieniom dotyczącym kompensowania, niezależnie od tego, czy są one kompensowane
w sprawozdaniu z sytuacji finansowej.
Aktywa i zobowiązania finansowe podlegające ewentualnym kompensatom
31 grudnia 2020
31 grudnia 2019
Aktywa finansowe
Pochodne instrumenty finansowe
Wartość bilansowa pozycji ze sprawozdania z sytuacji finansowej
6 339
3 107
Wartość bilansowa pozycji nie podlegających ewentualnym kompensatom
375
239
Wartość bilansowa netto – podlegająca ewentualnym kompensatom
5 964
2 868
Potencjalne kwoty kompensaty
5 236
2 596
- instrumenty finansowe (zawiera otrzymane zabezpieczenia na papierach
wartościowych)
4 700
2 103
- otrzymane zabezpieczenia pieniężne
536
493
Wartość netto
728
272
Zobowiązania finansowe
Pochodne instrumenty finansowe
Wartość bilansowa pozycji ze sprawozdania z sytuacji finansowej
6 281
3 018
Wartość bilansowa pozycji nie podlegających ewentualnym kompensatom
199
157
Wartość bilansowa netto – podlegająca ewentualnym kompensatom
6 082
2 861
Potencjalne kwoty kompensaty
5 647
2 754
- instrumenty finansowe (zawiera otrzymane zabezpieczenia na papierach
wartościowych)
4 724
2 136
- otrzymane zabezpieczenia pieniężne
923
618
Wartość netto
435
107
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
192
54. Informacja dodatkowa do skonsolidowanego sprawozdania z przepływów
pieniężnych
Zmiana stanu zobowiązań
wynikająca z działalności
finansowej w okresie
zakończonym
31 grudnia 2020
Stan na
początek
okresu
Zmiany
wynikające
z przepływów
pieniężnych
Naliczenia i
płatności
odsetkowe
oraz
rozliczenia
dyskonta
i premii
Różnice
kursowe
Inne zmiany
Stan na koniec
okresu
Kredyty otrzymane
5 427
716
-
296
-
6 439
Zobowiązania z tytułu emisji
dłużnych papierów wartościowych
9 273
(1 816)
67
19
(11)
7 532
Obligacje
3 976
583
40
(1)
(1)
4 597
Certyfikaty depozytowe
3 940
(2 355)
27
1
(2)
1 611
Listy zastawne
1 357
(44)
-
19
(8)
1 324
Zobowiązania podporządkowane
6 700
(162)
138
3
-
6 679
Zobowiązania z tytułu transakcji z
przyrzeczeniem odkupu
599
556
5
-
(6)
1 154
Zobowiązania z tytułu leasingu
1 066
(275)
37
-
236
1 064
Razem
23 065
(981)
247
318
219
22 868
Zmiana stanu zobowiązań
wynikająca z działalności
finansowej w okresie zakończonym
31 grudnia 2019
Stan na
początek
okresu
Ujęcie
zobowią-
zań z
tytułu
leasingu
(MSSF 16)
Zmiany
wynikają-
ce
z przepły-
wów
pienięż-
nych
Naliczenia
i płatności
odsetkow
e oraz
rozliczenia
dyskonta
i premii
Różnice
kursowe
Zmiana
składu
grupy
Inne
zmiany
Stan na
koniec
okresu
Kredyty otrzymane
4 386
-
938
6
33
53
11
5 427
Zobowiązania z tytułu emisji
dłużnych papierów wartościowych
12 009
-
(2 828)
103
(1)
-
(10)
9 273
Obligacje
5 922
-
(2 022)
74
2
-
-
3 976
Certyfikaty depozytowe
4 542
-
(631)
29
-
-
-
3 940
Listy zastawne
1 545
-
(175)
-
(3)
-
(10)
1 357
Zobowiązania podporządkowane
6 061
-
453
176
-
10
-
6 700
Zobowiązania z tytułu transakcji z
przyrzeczeniem odkupu
540
-
55
4
-
-
-
599
Zobowiązania z tytułu pożyczek
-
-
(5)
-
-
5
-
-
Zobowiązania z tytułu leasingu
10
1 301
(297)
(24)
(1)
23
54
1 066
Razem
23 006
1 301
(1 684)
265
31
91
55
23 065
55. Sprawy sporne
Podmioty z Grupy PZU biorą udział w licznych sporach sądowych oraz postępowaniach administracyjnych. Do typowych sporów
sądowych, w których biorą udział spółki z Grupy PZU należą spory związane z zawartymi umowami ubezpieczeniowymi, spory
dotyczące stosunku pracy oraz spory dotyczące zobowiązań umownych. Do typowych postępowań administracyjnych,
w których biorą udział spółki z Grupy PZU należą postępowania prowadzone przez KNF, dotyczące nieterminowej wypłaty
świadczeń, postępowania prowadzone przez Rzecznika Finansowego, dotyczące opóźnień albo braku odpowiedzi na
reklamacje, postępowania związane z posiadaniem nieruchomości. Powyższe postępowania i spory mają charakter typowy
i powtarzalny, zazwyczaj żadne z nich z osobna nie ma istotnego znaczenia dla Grupy PZU.
Większość sporów z udziałem spółek z Grupy PZU dotyczy czterech spółek: PZU, PZU Życie, Pekao i Alior Banku. Dodatkowo PZU
i PZU Życie są stroną w postępowaniach przed Prezesem UOKiK.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
193
Szacując kwoty rezerw na poszczególne sprawy uwzględnia się wszystkie informacje dostępne na datę podpisania
skonsolidowanego sprawozdania finansowego, jednak ich wartość może ulec zmianie w przyszłości. W przypadku jednostek
ubezpieczeniowych roszczenia sporne uwzględnia się w procesie tworzenia rezerw techniczno-ubezpieczeniowych na szkody
znane biorąc pod uwagę prawdopodobieństwo niekorzystnego rozstrzygnięcia sporu oraz szacując wartość prawdopodobnego
rozstrzygnięcia.
Na 31 grudnia 2020 roku wartość przedmiotu sporu wszystkich 282 352 (na 31 grudnia 2019 roku: 294 687) spraw toczących się
przed sądami, organami właściwymi dla postępowań arbitrażowych lub organami administracji publicznej prowadzonych
w podmiotach z Grupy PZU wynosiła łącznie 8 825 mln zł (na 31 grudnia 2019 roku: 8 363 mln zł). W kwocie tej 4 408 mln zł
(na 31 grudnia 2019 roku: 4 293 mln zł) dotyczy zobowiązań, a 4 417 mln zł (na 31 grudnia 2019 roku: 4 070 mln zł) wierzytelności
spółek z Grupy PZU.
W 2020 roku i do dnia podpisania skonsolidowanego sprawozdania finansowego w spółkach z Grupy PZU nie wystąpiły
postępowania toczące się przed sądem, organem właściwym dla postępowania arbitrażowego lub organem administracji
publicznej dotyczące zobowiązań albo wierzytelności PZU lub jednostki od niego bezpośrednio lub pośrednio zależnej, których
jednostkowa wartość byłaby istotna, za wyjątkiem kwestii opisanych w punktach poniżej.
55.1 Uchwały ZWZ PZU w sprawie podziału zysku PZU za rok obrotowy 2006
Pozwem z 30 lipca 2007 roku wszczęto postępowanie z powództwa Manchester Securities Corporation („MSC”) z siedzibą
w Nowym Jorku przeciwko PZU o uchylenie uchwały nr 8/2007 ZWZ PZU z 30 czerwca 2007 roku w sprawie podziału zysku PZU
za rok obrotowy 2006, jako sprzecznej z dobrymi obyczajami i mającej na celu pokrzywdzenie powoda – akcjonariusza PZU.
Zaskarżona uchwała ZWZ PZU podzieliła zysk netto za rok 2006 w kwocie 3 281 mln zł w następujący sposób:
na kapitał zapasowy przekazano kwotę 3 261 mln zł;
na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych przekazano kwotę 20 mln zł.
Wyrokiem z 22 stycznia 2010 roku Sąd Okręgowy w Warszawie w całości uchylił ww. uchwałę ZWZ PZU. PZU wykorzystał
wszystkie środki odwoławcze, w tym skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego, który 27 marca 2013 roku oddalił tę skargę
kasacyjną. Wyrok ten jest prawomocny i nie podlega dalszemu zaskarżeniu.
W ocenie PZU uchylenie ww. uchwały ZWZ PZU nie powoduje po stronie akcjonariuszy powstania roszczenia o wypłatę
dywidendy przez PZU.
W związku z uprawomocnieniem się wyroku uchylającego uchwałę nr 8/2007, 30 maja 2012 roku ZWZ PZU podjęło uchwałę
o podziale zysku za rok obrotowy 2006 w sposób odpowiadający podziałowi zysku dokonanemu uchyloną uchwałą nr 8/2007.
Sprzeciw do uchwały z 30 maja 2012 roku zgłosił MSC i został on zaprotokołowany.
20 sierpnia 2012 roku doręczono PZU odpis pozwu wniesionego przez MSC do Sądu Okręgowego w Warszawie, w którym
wymieniona spółka domagała się uchylenia uchwały ZWZ PZU z 30 maja 2012 roku o podziale zysku za rok obrotowy 2006,
a wartość przedmiotu sporu została określona przez powoda na 5 mln zł. PZU złożył odpowiedź na pozew domagając się
oddalenia powództwa w całości.
17 grudnia 2013 roku Sąd Okręgowy wydał wyrok, którym uwzględnił powództwo w całości i zasądził od PZU na rzecz MSC
koszty procesu. 4 marca 2014 roku PZU złożył apelację od ww. wyroku, zaskarżając go w całości. Wyrokiem z 11 lutego 2015 roku
Sąd Apelacyjny w Warszawie zmienił w całości wyrok Sądu Okręgowego z 17 grudnia 2013 roku, oddalił powództwo MSC
i obciążył MSC kosztami procesu. Wyrok Sądu Apelacyjnego jest prawomocny. MSC zaskarżył w całości wyrok Sądu Apelacyjnego
skargą kasacyjną z 9 czerwca 2015 roku. PZU złożył odpowiedź na skargę kasacyjną. Postanowieniem z 19 kwietnia 2016 roku
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej MSC do rozpoznania. Postanowienie jest prawomocne, nie podlega
dalszemu zaskarżeniu na podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego i kończy postępowanie w sprawie.
W międzyczasie 16 grudnia 2014 roku MSC wezwał PZU do zapłaty 265 mln zł z tytułu odszkodowania w związku z uchyleniem
uchwały nr 8/2007 ZWZ PZU z 30 czerwca 2007 roku w sprawie podziału zysku PZU za rok obrotowy 2006. PZU odmówił
spełnienia świadczenia ze względu na jego bezzasadność.
23 września 2015 roku PZU doręczono odpis pozwu wraz z załącznikami, w sprawie wszczętej przez MSC przeciwko PZU
o zapłatę 169 mln zł wraz z odsetkami ustawowymi od 2 stycznia 2015 roku do dnia zapłaty. Powództwo obejmuje żądanie
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
194
zapłaty odszkodowania z tytułu pozbawienia MSC oraz J.P. Morgan (MSC nabył roszczenie od J.P. Morgan), jako
mniejszościowych akcjonariuszy PZU, udziału w zysku za rok obrotowy 2006, w związku z podjęciem 30 czerwca 2007 roku przez
ZWZ PZU uchwały nr 8/2007. Sprawa jest prowadzona przed Sądem Okręgowym w Warszawie. 18 grudnia 2015 roku PZU złożył
odpowiedź na pozew wnosząc o oddalenie powództwa w całości. 1 kwietnia 2016 roku MSC złożył pismo procesowe, w którym
odniósł się do twierdzeń, zarzutów i wniosków PZU oraz powołał nowe dowody w sprawie. 30 czerwca 2016 roku PZU złożył
replikę na ostatnie pismo procesowe MSC wraz z wnioskami dowodowymi. Postanowieniem z 21 lipca 2016 roku Sąd skierował
sprawę do mediacji, na którą PZU nie wyraził zgody. Na kolejnych rozprawach prowadzone jest postępowanie dowodowe.
Zdaniem Zarządu PZU roszczenia MSC są bezzasadne. W konsekwencji, na 31 grudnia 2020 roku nie dokonano zmian
w prezentacji kapitałów PZU, mogących potencjalnie wynikać z uchylenia uchwały 8/2007 ZWZ PZU o podziale zysku za rok
obrotowy 2006, w tym pozycji „Kapitał zapasowy” i „Zysk (strata) z lat ubiegłych”, a także nie korygowano środków
Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych.
Inne wezwania do zapłaty dotyczące podziału zysku PZU za rok obrotowy 2006
13 listopada 2018 roku Sąd Okręgowy w Warszawie doręczył odpis pozwu złożony przez Wspólną Reprezentację SA
w restrukturyzacji, która wytoczyła powództwo przeciwko PZU o zapłatę 34 mln zł z odsetkami ustawowymi od 1 października
2015 roku do dnia zapłaty i kosztami procesu. Powództwo obejmuje roszczenie o zapłatę odszkodowania z tytułu pozbawienia
akcjonariuszy udziału w zysku za rok obrotowy 2006. Powód twierdzi, że roszczenia odszkodowawcze zostały przeniesione przez
akcjonariuszy na Powoda na podstawie umów zleceń wraz z powierniczym przelewem wierzytelności a roszczenie dochodzone
pozwem stanowi łączną szkodę wyrządzoną akcjonariuszom. PZU nie uznaje roszczeń ze względu na ich bezzasadność i złożył
odpowiedź na pozew wnosząc o oddalenie powództwa w całości. PZU nie wyraził zgody na mediację. Na kolejnych rozprawach
prowadzone jest postępowanie dowodowe.
55.2 Postępowanie Prezesa UOKiK wobec PZU
Prezes UOKiK decyzją z 30 grudnia 2011 roku nałożył na PZU karę pieniężną w wysokości 57 mln zł za stosowanie praktyki
ograniczającej konkurencję i naruszającej zakaz określony w art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów,
polegającej na zawarciu przez PZU i Maximus Broker sp. z o.o. z siedzibą w Toruniu („Maximus Broker”) porozumienia
ograniczającego konkurencję na krajowym rynku sprzedaży grupowego ubezpieczenia NNW dzieci, młodzieży i personelu
w placówkach oświatowych, polegającego na podziale rynku zbytu pod względem podmiotowym poprzez przekazanie do
obsługi Maximus Broker klientów PZU z terenu województwa kujawsko-pomorskiego w zamian za rekomendowanie tym
klientom ubezpieczenia w PZU i jednocześnie zakazał PZU stosowania zarzucanej praktyki.
Zarząd PZU nie zgadzał się z ustaleniami stanu faktycznego i argumentacją prawną zawartą w decyzji, ponieważ przy wydawaniu
decyzji nie uwzględniono całokształtu materiału dowodowego i dokonano błędnej kwalifikacji prawnej.
18 stycznia 2012 roku PZU złożył odwołanie od ww. decyzji (skutkujące brakiem jej uprawomocnienia się). W odwołaniu PZU
wskazał m.in., że:
żadne porozumienie (poza kurtażowym) pomiędzy PZU a Maximus Broker nie zostało zawarte;
Prezes UOKiK błędnie pojmuje zasady zawierania umów ubezpieczenia z udziałem brokera;
większość umów ubezpieczenia zawieranych przy udziale Maximus Broker była zawierana z zakładami ubezpieczeń innymi
niż PZU;
PZU i Maximus Broker nie mogą i nie mogły prowadzić działalności konkurencyjnej na rynkach, na których działają.
27 marca 2015 roku Sąd Okręgowy w Warszawie wydał wyrok, w którym uchylił decyzję Prezesa UOKiK z 30 grudnia 2011 roku.
Wyrokiem z 6 grudnia 2016 roku Sąd Apelacyjny w Warszawie, na skutek apelacji Prezesa UOKiK, uchylił wyrok Sądu Okręgowego
w Warszawie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. 31 lipca 2017 roku Sąd Okręgowy w Warszawie wydał wyrok,
w którym uchylił decyzję Prezesa UOKiK z 30 grudnia 2011 roku. 4 października 2017 roku Prezes UOKiK wniósł apelację do Sądu
Apelacyjnego w Warszawie. Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z 23 stycznia 2019 roku oddalił apelację Prezesa UOKiK.
Wyrok jest prawomocny. Od prawomocnego wyroku Prezes UOKiK wniósł skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego, na którą PZU
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
195
udzielił odpowiedzi. Sąd Najwyższy przyjął do rozpoznania skargę kasacyjną Prezesa UOKiK. 10 czerwca 2020 roku Sąd
Najwyższy oddalił skargę kasacyjną Prezesa UOKiK, co ostatecznie zakończyło sprawę.
W związku z powyższym PZU rozwiązał rezerwę na ww. karę, rozpoznając przychód w wysokości 57 mln zł.
55.3 Zgłoszenie wierzytelności PZU do masy upadłości spółek z Grupy Kapitałowej PBG
PZU jest wierzycielem PBG SA („PBG”) oraz Hydrobudowy Polska SA („Hydrobudowa”) z tytułu wystawionych i zrealizowanych
gwarancji ubezpieczeniowych (gwarancji kontraktowych).
W 2012 roku wszczęto postępowania upadłościowe względem PBG oraz Hydrobudowy. 21 września 2012 roku PZU przystąpił do
ww. postępowań zgłaszając swoje wierzytelności do mas upadłości tych spółek.
PBG i Hydrobudowa należą do jednej grupy kapitałowej, której podmiotem dominującym jest PBG i wzajemnie poręczały swoje
zobowiązania. Wszystkie wierzytelności, które zgłoszono do masy upadłości Hydrobudowy w kwocie 101 mln zł, w konsekwencji
zgłoszono równocześnie do masy upadłości PBG.
8 października 2015 roku Sąd Upadłościowy ogłosił postanowienie, w którym zatwierdził układ zawarty z wierzycielami PBG,
a 20 lipca 2016 roku wydał postanowienie o zakończeniu postępowania upadłościowego. Postanowienie jest prawomocne.
W wyniku realizacji układu i dokonanej redukcji wierzytelności do poziomu 20,93% należności zgłoszonej, PZU otrzymał 206 139
obligacji PBG o wartości nominalnej 21 mln zł oraz 24 241 560 akcji PBG o wartości nominalnej 24 mln zł. Wartość bilansowa akcji
PBG na 31 grudnia 2020 roku wynosiła 1 mln zł (na 31 grudnia 2019 roku: 0,3 mln zł). Obligacje, których wartość bilansowa
została oceniona na zero, zarówno na 31 grudnia 2020 roku, jak i na 31 grudnia 2019 roku były ujmowane wyłącznie w ewidencji
pozabilansowej.
Na pierwszej liście wierzytelności, przedstawionej przez syndyka Hydrobudowy sędziemu komisarzowi, została uwzględniona
wierzytelność PZU w kwocie 16 mln zł, na czwartej uzupełniającej liście wierzytelności została uwzględniona wierzytelność PZU
w kwocie 16 mln zł. Łączna wartość uwzględnionych wierzytelności PZU wynosiła zatem 32 mln zł. W zakresie wierzytelności na
kwotę ponad 66 mln zł, 24 października 2018 roku PZU złożył sprzeciw do sędziego komisarza, co do odmowy uznania zgłoszonej
wierzytelności. Postanowieniem z 23 stycznia 2020 roku Sąd uwzględnił sprzeciw PZU i podwyższył wierzytelność PZU na
czwartej uzupełniającej liście wierzytelności do kwoty 83 mln zł. Lista wierzytelności do masy upadłości Hydrobudowy nie
została jeszcze ostatecznie ustalona. Postępowanie upadłościowe względem Hydrobudowy jest w toku, a ustalenie ostatecznej
listy wierzytelności stanowi dopiero wstępny etap tego postępowania i poprzedza sporządzenie planu podziału (po
przeprowadzeniu likwidacji masy upadłości).
55.4 Pozew zbiorowy przeciwko Alior Bankowi
5 marca 2018 roku osoba fizyczna reprezentująca grupę 84 osób fizycznych i prawnych wniosła przeciwko Alior Bankowi pozew
o ustalenie odpowiedzialności Alior Banku za szkodę spowodowaną nienależytym wykonywaniem obowiązków informacyjnych
przez Alior Bank wobec klientów oraz nienależytym wykonywaniem umów o świadczenie usług przyjmowania i przekazywania
zleceń nabycia lub zbycia certyfikatów inwestycyjnych funduszy inwestycyjnych zarządzanych poprzednio przez Fincrea TFI SA,
a obecnie Raiffeisen Bank International AG (Spółka Akcyjna) Oddział w Polsce. Postanowieniem z 27 września 2019 roku sąd
postanowił rozpoznać sprawę w postępowaniu zbiorowym. Grupa PZU przyjmuje, że prawdopodobieństwo wypływu środków
z tego tytułu jest szacowane na poziomie niższym niż 50%, wobec tego na 31 grudnia 2020 roku nie utworzono rezerw
w odniesieniu do wniesionego pozwu. Na obecnym etapie nie jest możliwe oszacowanie ewentualnych skutków finansowych dla
Alior Banku i Grupy PZU w przypadku innego rozstrzygnięcia przez sąd niż zakładane przez Grupę PZU.
55.5 Postępowanie KNF w przedmiocie nałożenia kary na Alior Bank
Decyzją z 6 sierpnia 2019 roku, wydaną na podstawie art. 167 ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 167 ust. 1 pkt 1 ustawy o obrocie
instrumentami finansowymi, KNF nałożyła na Alior Bank karę pieniężną w wysokości 10 mln zł (Alior Bank zapłacił karę).
Postępowanie dotyczyło prawidłowości działania Alior Banku i Biura Maklerskiego Alior Banku w zakresie dystrybucji
certyfikatów inwestycyjnych funduszy zarządzanych poprzednio przez Fincrea TFI SA, a obecnie Raiffeisen Bank International AG
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
196
(Spółka Akcyjna) Oddział w Polsce. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy (na wniosek Alior Banku), 3 grudnia 2019 roku KNF
utrzymał w mocy pierwotną decyzję, którą 3 stycznia 2020 roku Alior Bank zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie. 17 czerwca 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał wyrok, w którym uchylił decyzję KNF
z 3 grudnia 2019 roku, utrzymującą w mocy wcześniejszą decyzję KNF z 6 sierpnia 2019 roku oraz umorzył postępowanie
prowadzone przez KNF w tej sprawie. KNF złożyła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Na dzień podpisania
skonsolidowanego sprawozdania finansowego Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpatrzył skargi.
56. Transakcje z podmiotami powiązanymi
56.1 Kluczowy personel kierowniczy
Za kluczowy personel kierowniczy Grupy PZU uważa się Członków Zarządu PZU oraz Dyrektorów Grupy PZU.
W 2020 i w 2019 roku spółki Grupy PZU nie udzieliły pożyczek ani żadnych podobnych świadczeń członkom kluczowego
personelu kierowniczego.
Wynagrodzenia kluczowego personelu kierowniczego oraz członków Rady Nadzorczej PZU
Poniżej przedstawiono wynagrodzenia wypłacone członkom kluczowego personelu kierowniczego PZU (Członkom Zarządu PZU,
osobom zarządzającym wyższego szczebla oraz członkom Rady Nadzorczej, którzy pełnili swoje funkcje przez minimum jeden
dzień w 2020 lub 2019 roku. Dane dotyczące wynagrodzeń zaprezentowano w tysiącach złotych.
Wynagrodzenia i inne krótkoterminowe
świadczenia pracownicze wypłacone przez PZU
1 stycznia – 31 grudnia 2020
(w tys. zł)
1 stycznia – 31 grudnia 2019
(w tys. zł)
w tym część
wynagrodzenia
zmiennego za lata
2017 – 2019
w tym część
wynagrodzenia
zmiennego za lata
2017 i 2018
Zarząd, z czego:
12 892
3 909
10 664
4 412
Beata Kozłowska-Chyła
776
-
nd.
nd.
Ernest Bejda
617
-
nd.
nd.
Marcin Eckert
1 321
391
672
-
Małgorzata Kot
297
-
nd.
nd.
Tomasz Kulik
1 567
637
1 482
627
Maciej Rapkiewicz
1 567
637
1 733
879
Małgorzata Sadurska
1 581
651
1 543
689
Krzysztof Szypuła
415
1)
-
nd.
nd.
Aleksandra Agatowska
356
282
611
423
Adam Brzozowski
1 395
2)
310
532
-
Elżbieta Häuser – Schöneich
1 395
3)
310
532
-
Paweł Surówka
1 605
4)
691
1 799
915
Roger Hodgkiss
nd.
nd.
1 760
5)
879
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
197
Wynagrodzenia i inne krótkoterminowe
świadczenia pracownicze wypłacone przez PZU
1 stycznia – 31 grudnia 2020
(w tys. zł)
1 stycznia – 31 grudnia 2019
(w tys. zł)
Osoby zarządzające wyższego szczebla
(Dyrektorzy Grupy PZU), z czego:
2 374
741
3 530
2 034
Aleksandra Agatowska
384
-
239
-
Bartłomiej Litwińczuk
616
244
821
482
Dorota Macieja
616
244
754
415
Małgorzata Kot
140
-
nd.
nd.
Roman Pałac
618
6)
253
923
572
Tomasz Karusewicz
nd.
nd.
793
7)
565
Rada Nadzorcza, z czego:
2 007
-
1 761
-
Maciej Łopiński
195
-
184
-
Paweł Górecki
193
-
182
-
Robert Śnitko
188
-
167
-
Marcin Chludziński
177
-
167
-
Agata Górnicka
177
-
167
-
Robert Jastrzębski
193
-
176
-
Tomasz Kuczur
177
-
101
-
Elżbieta Mączyńska-Ziemacka
177
-
101
-
Krzysztof Opolski
188
-
101
-
Józef Wierzbowski
106
-
nd.
nd.
Maciej Zaborowski
177
-
167
-
Alojzy Nowak
59
-
182
-
Katarzyna Lewandowska
nd.
nd.
66
-
1)
W tym wynagrodzenie stałe i premia roczna z tytułu pełnionej w okresie 1 stycznia – 9 września 2020 roku funkcji Dyrektora Zarządzającego ds. Strategii Produktów.
2)
W tym wynagrodzenie z tyt. zakazu konkurencji 210 tys. zł i odprawa 233 tys. zł.
3)
W tym wynagrodzenie z tyt. zakazu konkurencji 210 tys. zł i odprawa 233 tys. zł.
4)
W tym wynagrodzenie z tyt. zakazu konkurencji 483 tys. zł i odprawa 242 tys. zł.
5)
W tym wynagrodzenie z tyt. zakazu konkurencji 383 tys. zł i odprawa 192 tys. zł.
6)
W tym wynagrodzenie z tyt. zakazu konkurencji 193 tys. zł i odprawa 97 tys. zł.
7)
W tym wynagrodzenie z tyt. zakazu konkurencji 49 tys. zł i odprawa 77 tys. zł.
W 2020 roku Członkom Zarządu PZU wypłacono część świadczeń za lata 2017 – 2019 wynikających z systemu zmiennego
wynagradzania. Wypłata pozostałej części premii za lata 2017 – 2020 może mieć miejsce w następnych okresach. Na poczet tych
świadczeń utworzono rezerwę, której łączna wysokość na 31 grudnia 2020 roku wyniosła 15 688 tys. zł (łącznie z narzutami
pracodawcy, na 31 grudnia 2019 roku: 11 791 tys. zł).
Wynagrodzenia i inne krótkoterminowe
świadczenia pracownicze wypłacone przez
pozostałe podmioty z Grupy PZU
1 stycznia – 31 grudnia 2020
(w tys. zł)
1 stycznia – 31 grudnia 2019
(w tys. zł)
w tym część
wynagrodzenia
zmiennego za lata
2017 – 2019
w tym część
wynagrodzenia
zmiennego za lata
2017 i 2018
Zarząd, z czego:
892
-
1 471
1 012
Marcin Eckert
-
-
48
-
Małgorzata Kot
224
-
nd.
nd.
Tomasz Kulik
-
-
298
298
Maciej Rapkiewicz
-
-
135
135
Krzysztof Szypuła
668
1)
-
nd.
nd.
Aleksandra Agatowska
nd.
nd.
788
377
Paweł Surówka
-
-
67
67
Roger Hodgkiss
nd.
nd.
135
135
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
198
Wynagrodzenia i inne krótkoterminowe
świadczenia pracownicze wypłacone przez
pozostałe podmioty z Grupy PZU
1 stycznia – 31 grudnia 2020
(w tys. zł)
1 stycznia – 31 grudnia 2019
(w tys. zł)
Osoby zarządzające wyższego szczebla
(Dyrektorzy Grupy PZU), z czego:
3 573
1 429
3 831
1 946
Aleksandra Agatowska
784
285
nd.
nd.
Bartłomiej Litwińczuk
934
377
979
471
Dorota Macieja
934
377
943
434
Roman Pałac
921
2)
390
1 052
526
Tomasz Karusewicz
nd.
nd.
857
3)
515
1)
W tym wynagrodzenie stałe i premia roczna z tytułu pełnionej w okresie 1 stycznia – 9 września 2020 roku funkcji Dyrektora Zarządzającego ds. Strategii Produktów.
2)
W tym wynagrodzenie z tyt. zakazu konkurencji 280 tys. zł i odprawa 140 tys. zł.
3)
W tym wynagrodzenie z tyt. zakazu konkurencji 74 tys. zł i odprawa 115 tys. zł.
Całkowita szacunkowa wartość świadczeń
niepieniężnych przyznanych przez PZU oraz
podmioty zależne PZU
1 stycznia – 31 grudnia 2020
(w tys. zł)
1 stycznia – 31 grudnia 2019
(w tys. zł)
Zarząd, z czego:
2 626
2 242
Beata Kozłowska-Chyła
118
nd.
Ernest Bejda
58
nd.
Marcin Eckert
657
1)
200
Małgorzata Kot
90
nd.
Tomasz Kulik
156
649
2)
Maciej Rapkiewicz
160
227
Małgorzata Sadurska
241
259
Krzysztof Szypuła
101
nd.
Adam Brzozowski
214
148
Paweł Surówka
661
3)
331
Elżbieta Häuser – Schöneich
170
119
Aleksandra Agatowska
nd.
207
Roger Hodgkiss
nd.
102
Osoby zarządzające wyższego szczebla
(Dyrektorzy Grupy PZU), z czego:
697
768
Aleksandra Agatowska
214
nd.
Bartłomiej Litwińczuk
235
200
Dorota Macieja
209
197
Roman Pałac
39
228
Tomasz Karusewicz
nd.
143
1)
W tym 445 tys. zł Advanced Management Program at Harvard Business School.
2)
W tym 473 tys. zł Advanced Management Program at Harvard Business School.
3)
W tym 515 tys. zł Advanced Management Program at Harvard Business School.
56.2 Zawarcie przez PZU lub jednostki zależne istotnych transakcji z podmiotami powiązanymi na
innych warunkach niż rynkowe
W 2020 roku ani PZU, ani jednostki zależne nie zawarły żadnej transakcji z podmiotami powiązanymi, jeżeli pojedynczo lub
łącznie byłyby one istotne i zostały zawarte na innych warunkach niż rynkowe.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
199
56.3 Pozostałe transakcje z podmiotami powiązanymi
Salda i obroty wynikające z transakcji
handlowych pomiędzy Grupą PZU
a podmiotami powiązanymi
1 stycznia – 31 grudnia 2020 roku
i na 31 grudnia 2020 roku
1 stycznia – 31 grudnia 2019 roku
i na 31 grudnia 2019 roku
Kluczowy personel
kierowniczy
Pozostałe pomioty
powiązane
1)
Kluczowy personel
kierowniczy
Pozostałe pomioty
powiązane
1)
Składka przypisana brutto
w ubezpieczeniach majątkowych i osobowych
-
3
-
4
w ubezpieczeniach na życie (łącznie z
wolumenami z kontraktów inwestycyjnych)
-
-
-
-
Pozostałe przychody
-
-
-
-
Koszty
-
7
-
-
Inwestycyjne (lokacyjne) aktywa finansowe
-
3
-
-
Należności
-
-
-
-
Zobowiązania z tytułu depozytów
1
-
-
-
Inne zobowiązania
-
6
-
-
Aktywa warunkowe
-
-
-
-
Zobowiązania warunkowe
-
-
-
-
1)
Jednostki stowarzyszone wyceniane metodą praw własności.
Na etapie nabycia akcji, odpowiednio Alior Banku oraz Pekao, PZU złożył do KNF Oświadczenia o zobowiązaniach, o których
mowa w art. 25h ust. 3 ustawy Prawo bankowe, zgodnie z którymi, działając jako inwestor strategiczny zapewni m.in.:
Banki będą zarządzane tak, aby utrzymywać stale płynność, poziom funduszy własnych oraz współczynniki wypłacalności
na stabilnym, wymaganym przepisami prawa poziomie, gwarantującym zdolność Banków do wywiązywania się ze swoich
zobowiązań;
odpowiednie wsparcie kapitałowe bez zbędnej zwłoki, w razie zaistnienia groźby spadku lub spadku wskaźników
adekwatności kapitałowej lub płynności Banków poniżej poziomu wymaganego przez przepisy prawa i regulacje oraz
rekomendacje polskich organów nadzoru bankowego. Każdorazowe wsparcie Banków wymaga jednakże analizy po stronie
PZU, nakierowanej na konieczność utrzymania zaufania do PZU, poprzez zachowanie, nawet w sytuacji kryzysowej,
wysokiego poziomu wypłacalności PZU i Grupy PZU jako całości;
w ramach uprawnień przysługujących PZU jako akcjonariuszowi, wszelkie decyzje dotyczące wypłaty dywidend
i reinwestycji zysków Banków będą uwzględniać potrzeby rozwoju Banków i ich stabilność, a także bezpieczeństwo
środków finansowych zdeponowanych w Bankach przez ich klientów. W szczególności, w sytuacji, gdy zagrożona będzie
płynność lub pozycja kapitałowa Banków, wymagane zgodnie z przepisami prawa lub rekomendacjami właściwych
organów nadzoru bankowego adresowanymi do sektora bankowego w Polsce, dywidenda nie będzie wypłacana,
a zatrzymane zyski zostaną przeznaczone na podwyższenie funduszy własnych Banków.
56.4 Transakcje z jednostkami powiązanymi ze Skarbem Państwa
Transakcje z jednostkami zależnymi, współzależnymi i stowarzyszonymi ze Skarbem Państwa stanowiły w przeważającej
większości umowy ubezpieczeń majątkowych i osobowych, ubezpieczeń na życie, kontraktów inwestycyjnych oraz usług
bankowych. Transakcje te są zawierane i rozliczane na warunkach możliwych do uzyskania przez klientów niebędących
stronami powiązanymi. Należności i zobowiązania wobec stron powiązanych ze Skarbem Państwa z tytułu umów
ubezpieczeniowych mają zazwyczaj charakter krótkoterminowy.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
200
57. Zatrudnienie
Poniższa tabela przedstawia średnie zatrudnienie w etatach w spółkach Grupy PZU.
Wyszczególnienie
1 stycznia -
31 grudnia 2020
1 stycznia -
31 grudnia 2019
Zarządy (liczba osób na koniec okresu sprawozdawczego)
149
151
Kadra kierownicza
3 856
4 085
Pozostali pracownicy
36 800
37 159
Razem
40 805
41 395
58. Pozostałe informacje
58.1 Wynagrodzenie firmy audytorskiej przeprowadzającej badanie sprawozdań finansowych
W tabeli poniżej zaprezentowano kwoty należne firmie audytorskiej Grupy PZU (KPMG Audyt sp. z ograniczoną
odpowiedzialnością sp. k. – „KPMG Audyt” oraz firmy z sieci KPMG) za badanie sprawozdań finansowych podlegających
konsolidacji jednostek Grupy PZU, przeprowadzane przez KPMG, wypłacone lub należne za dany okres, powiększone o podatek
VAT, określone zgodnie z zasadą memoriału.
Wyszczególnienie
1 stycznia -
31 grudnia 2020
(w tys. zł)
1 stycznia -
31 grudnia 2019
(w tys. zł)
Badanie sprawozdań finansowych
8 698
8 371
Inne usługi poświadczające
4 901
5 148
Razem
13 599
13 519
18 lutego 2014 roku Rada Nadzorcza PZU wybrała firmę KPMG Audyt z siedzibą w Warszawie, ul. Inflancka 4A, 00-189 Warszawa,
wpisaną przez Polską Izbę Biegłych Rewidentów na listę firm audytorskich pod numerem 3546, jako podmiot przeprowadzający
badania sprawozdań finansowych za lata 2014 – 2016, a 27 kwietnia 2017 roku Rada Nadzorcza PZU skorzystała z możliwości
przedłużenia współpracy na lata 2017 – 2018. 23 maja 2019 roku, po udzieleniu przez KNF zezwolenia na przedłużenie o dwa lata
maksymalnego okresu trwania zlecenia na wykonanie badania jednostkowych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych
PZU przez firmę audytorską KPMG Audyt, Rada Nadzorcza PZU podjęła decyzję o ponownym wyborze KPMG Audyt jako firmy
audytorskiej do badań sprawozdań finansowych za lata 2019-2020.
W związku z przepisem art. 49 Ustawy z dnia 31 marca 2020 roku o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych
z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji
kryzysowych oraz niektórych innych ustaw („Ustawa”), przedłużającym, poprzez zniesienie ograniczenia zawartego w art. 134
ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 2017 r. o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym, do dziesięciu lat
maksymalny okres nieprzerwanego trwania zleceń badań ustawowych, 28 maja 2020 roku Rada Nadzorcza PZU wyraziła zgodę
na odnowienie na lata 2021-2022, z opcją przedłużenia na rok 2023 zlecenia na przeglądy i badania jednostkowych sprawozdań
finansowych PZU i skonsolidowanych sprawozdań finansowych Grupy PZU dla KPMG Audyt.
W celu wykonania opisanych powyżej prac, do umów zawartych dotychczas z KPMG Audyt zawarto stosowne aneksy.
Dotychczasowa współpraca z KPMG Audyt w zakresie przeglądów i badań jednostkowych sprawozdań finansowych PZU oraz
skonsolidowanych sprawozdań finansowych Grupy PZU trwa nieprzerwanie od 2014 roku.
58.2 Udzielenie przez PZU lub jednostki zależne poręczeń kredytu lub pożyczki lub udzielenie gwarancji
W 2020 roku ani PZU, ani jednostki zależne nie udzieliły poręczeń kredytu lub pożyczki, ani nie udzieliły gwarancji – łącznie
jednemu podmiotowi lub jednostce zależnej od tego podmiotu – jeżeli łączna wartość istniejących poręczeń lub gwarancji
byłaby istotna, za wyjątkiem kwestii opisanej poniżej.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
201
2 listopada 2020 roku PZU zawarł z Alior Bankiem Aneks nr 1 do Umowy zlecenia o okresowe udzielanie gwarancji ochrony
kredytowej nierzeczywistej. Dodatkowo PZU zawarł Aneks nr 1 do Umowy ramowej zlecenia o okresowe udzielanie
kontrgwarancji.
Aneks nr 1 do Umowy zlecenia o okresowe udzielanie gwarancji ochrony kredytowej nierzeczywistej określa zasady udzielania
przez PZU w ramach limitu zaangażowania, na zlecenie i na rzecz Alior Banku, gwarancji ubezpieczeniowych ochrony kredytowej
nierzeczywistej. Limit zaangażowania z tytułu gwarancji udzielanych na podstawie Aneksu nr 1 do Umowy zlecenia o okresowe
udzielanie gwarancji ochrony kredytowej nierzeczywistej wynosi maksymalnie 4 000 mln zł. Limit obowiązuje przez okres 3 lat
i jest odnawialny, co oznacza, że wygaśnięcie gwarancji odnawia limit o uwolnioną kwotę pomniejszoną o kwoty ewentualnych
wypłat z gwarancji.
Na wysokość wynagrodzenia za udzielenie gwarancji będzie miała wpływ między innymi amortyzacja portfela oraz premia za
kontrgwarancję. Na chwilę obecną nie jest możliwe podanie wielkości wynagrodzenia za gwarancję, gdyż będzie ono
uzależnione od wysokości sumy gwarancyjnej oraz od jakości portfela zabezpieczanego gwarancją. Wydanie każdej gwarancji
będzie poprzedzone wnioskiem Alior Banku oraz oceną i wyceną przedstawionego do gwarancji portfela. Na zabezpieczenie
płatności wynagrodzenia za gwarancję w ramach zawartego Aneksu nr 1 do Umowy zlecenia o okresowe udzielanie gwarancji
ochrony kredytowej nierzeczywistej, Alior Bank złoży oświadczenie o dobrowolnym podaniu się egzekucji w formie aktu
notarialnego.
Maksymalny okres obowiązywania gwarancji wydawanych w ramach Aneksu nr 1 do Umowy zlecenia o okresowe udzielanie
gwarancji ochrony kredytowej nierzeczywistej wynosi 5 lat. Udział własny Alior Banku w wymagalnych należnościach z tytułu
wierzytelności wynosi 10%.
Aneks nr 1 do Umowy zlecenia o okresowe udzielanie gwarancji ochrony kredytowej nierzeczywistej przewiduje kary umowne,
jakie mogą być należne PZU od Alior Banku w razie naruszenia określonych zobowiązań Alior Banku wynikających z Aneksu nr 1
do Umowy. Łączna maksymalna wysokość kar umownych nie może przekroczyć kwoty 3 mln zł. Aneks nr 1 do Umowy nie
wyłącza możliwości dochodzenia odszkodowania przewyższającego sumę kar umownych.
Aneks nr 1 do Umowy ramowej zlecenia o okresowe udzielanie kontrgwarancji określa zasady udzielania na zlecenie PZU
kontrgwarancji wystawianych na rzecz Alior Banku. Dostępny limit kontrgwarancji wynosi 2 600 mln zł. Dostępny limit będzie
pomniejszany każdorazowo przy udzieleniu każdej kolejnej kontrgwarancji o sumę gwarancyjną wskazaną w tej kontrgwarancji,
przy czym dostępny limit kontrgwarancji będzie miał charakter odnawialny, co oznacza, że wygaśnięcie kontrgwarancji
spowoduje odnowienie limitu.
W 2020 roku w ramach tej umowy nie została wydana żadna gwarancja.
58.3 Kontrole UKNF w PZU i PZU Życie
58.3.1. PZU
W okresie od 27 lipca do 25 września 2020 roku KNF przeprowadziła kontrolę działalności i stanu majątkowego PZU w zakresie
likwidacji szkód. 7 stycznia 2021 roku PZU otrzymał zalecenie dotyczące zaniechania naruszania interesów uprawnionych do
odszkodowania z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, polegających na stosowaniu w celu ustalania
odszkodowania metodą kosztorysową, nieaktualnych, niemiarodajnych danych o stawkach za roboczogodzinę na rynku napraw
motoryzacyjnych, nieodpowiadających faktycznym kosztom naprawy z miejsca zamieszkania, siedziby poszkodowanego lub
miejsca naprawy pojazdu. 19 lutego 2021 roku PZU poinformował KNF o wykonaniu zalecenia w terminie, a 19 marca 2021 roku
przekazał, na wezwanie KNF, dodatkowe dokumenty i wyjaśnienia dotyczące wykonania zalecenia.
58.3.2. PZU Życie
W okresie od 7 do 25 stycznia 2019 roku KNF przeprowadziła kontrolę w zakresie przestrzegania przez PZU Życie obowiązków
wynikających z ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. 8 kwietnia 2019 roku KNF wydała 5
zaleceń pokontrolnych z terminami realizacji 30 czerwca 2019 roku, 31 grudnia 2019 roku oraz 31 stycznia 2020 roku. 12 lipca
2019 roku PZU Życie poinformował organ nadzoru o wykonaniu zaleceń, dla których termin realizacji upłynął 30 czerwca 2019
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
202
roku, a 10 stycznia 2020 roku o wykonaniu zalecenia, którego termin realizacji upływał 31 grudnia 2019 roku. Pismem
z 15 października 2019 roku, na wniosek PZU Życie, KNF wyraziła zgodę na przesunięcie terminu realizacji dwóch zaleceń
z 31 grudnia 2019 roku oraz 31 stycznia 2020 roku na odpowiednio 30 kwietnia 2020 roku oraz 31 maja 2020 roku. 28 maja 2020
roku PZU Życie poinformował o wykonaniu wszystkich zaleceń. 1 września 2020 roku PZU Życie przekazał do KNF dodatkowe
wyjaśnienia i dokumenty, w związku z zapytaniem KNF z 31 sierpnia 2020 roku.
W okresie od 9 stycznia do 8 lutego 2019 roku KNF przeprowadziła wizytę nadzorczą w PZU Życie w zakresie spełnienia wymagań
dotyczących systemu zarządzania ryzykiem w zakresie oceny ryzyka przyjmowanego do ubezpieczenia. 2 maja 2019 roku PZU
Życie otrzymał pisemne podsumowanie wizyty nadzorczej, w którym organ nadzoru wskazał na naruszenie art. 21 ustawy
o działalności ubezpieczeniowej. 16 maja, 19 czerwca i 5 lipca 2019 roku PZU Życie przekazał do KNF swoje stanowisko oraz
informacje o podjętych działaniach, mających na celu zapewnienie prowadzenia działalności zakładu zgodnie z przepisami
prawa. 25 lipca 2019 roku KNF przekazała zalecenia z terminami realizacji 30 września i 30 listopada 2019 roku oraz 31 marca
2020 roku. 7 października 2019 roku i 9 grudnia 2019 roku PZU Życie poinformował organ nadzoru o wykonaniu zaleceń, dla
których termin realizacji upłynął odpowiednio 30 września 2019 roku i 30 listopada 2019 roku. 7 kwietnia 2020 roku PZU Życie
poinformował organ nadzoru o wykonaniu wszystkich zaleceń, a 29 maja i 5 czerwca 2020 roku przekazał dodatkowe
wyjaśnienia i dowody ich realizacji.
W okresie 1 października – 30 listopada 2019 roku KNF przeprowadziła kontrolę działalności stanu majątkowego PZU Życie
w zakresie polityki lokacyjnej. 27 lutego 2020 roku PZU Życie otrzymał zalecenie dostosowania działalności do art. 267 ust. 1
rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2015/35 z dnia 10 października 2014 r. uzupełniającego dyrektywę Parlamentu
Europejskiego i Rady 2009/138/WE w sprawie podejmowania i prowadzenia działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej
(Wypłacalność II) z późn. zm. Zalecenie dotyczyło zapewnienia efektywnych systemów i mechanizmów kontrolnych
pozwalających na wiarygodną i adekwatną wycenę aktywów i zobowiązań (opcji), dla których istotny element wyceny stanowią
szacunki. 6 października 2020 roku PZU Życie poinformował o terminowym wykonaniu zalecenia.
W okresie od 10 września do 9 listopada 2020 roku KNF przeprowadziła w PZU Życie kontrolę w zakresie rezerw techniczno –
ubezpieczeniowych dla celów wypłacalności. 16 grudnia 2020 roku PZU Życie otrzymał protokół po kontroli i przekazał uwagi
oraz dodatkowe wyjaśnienia do protokołu.
11 grudnia 2020 roku. PZU Życie otrzymał zalecenia, po przeprowadzonej przez KNF w okresie lipiec – listopad 2020 roku analizie
dotyczącej wykonywania wybranych obowiązków wynikających z ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu
terroryzmu, w zakresie dostosowania procedur wewnętrznych do treści przepisów prawa oraz weryfikacji danych
identyfikacyjnych klienta, z terminem wykonania zaleceń wyznaczonym na 30 czerwca 2021 roku.
Zdaniem Zarządu PZU wyniki ww. kontroli nie miały wpływu na skonsolidowane sprawozdanie finansowe.
58.4 Zatwierdzenie prospektu podstawowego programu ofertowego obligacji Alior Banku
4 maja 2020 roku KNF zatwierdziła prospekt podstawowy Alior Banku sporządzony w związku z:
programem ofertowym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej niezabezpieczonych obligacji na okaziciela o wartości
nominalnej wynoszącej co najmniej 100 zł każda i do łącznej maksymalnej wartości nominalnej 1 500 mln zł ustanowionym
przez Alior Bank w ramach wieloletniego programu emisji obligacji Alior Banku do łącznej maksymalnej wartości
nominalnej wynoszącej 5 000 mln zł; oraz
zamiarem ubiegania się o dopuszczenie i wprowadzenie do obrotu poszczególnych serii obligacji na rynku regulowanym
(rynku podstawowym lub równoległym) dla dłużnych papierów wartościowych prowadzonym przez Giełdę Papierów
Wartościowych w Warszawie SA lub rynku regulowanym dla dłużnych papierów wartościowych prowadzonym przez
BondSpot SA.
58.5 Zatwierdzenie prospektu programu emisji bankowych papierów wartościowych
31 grudnia 2020 roku KNF zatwierdziła prospekt sporządzony przez Alior Bank w związku z ofertą publiczną oraz zamiarem
ubiegania się o dopuszczenie do obrotu na rynku regulowanym bankowych papierów wartościowych emitowanych w ramach
Drugiego Programu Emisji Bankowych Papierów Wartościowych o łącznej wartości nominalnej nie wyższej niż 5 000 mln zł.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
203
58.6 Sprawy dotyczące Alior Leasing sp. z o.o.
W grudniu 2020 roku do Alior Banku i Alior Leasing sp. z o.o. wpłynęło od byłych członków zarządu Alior Leasing sp. z o.o.
wezwanie na sąd arbitrażowy ad hoc, przy Krajowej Izbie Gospodarczej w Warszawie z tytułu programu menadżerskiego. Alior
Bank i Alior Leasing sp. z o.o. nie otrzymały na dzień publikacji skonsolidowanego sprawozdania finansowego pozwu w ramach
powyższego postępowania arbitrażowego. W ocenie Alior Banku i Alior Leasing sp. z o.o. prawdopodobieństwo skutecznego
uzyskania orzeczenia zobowiązującego do zapłaty na rzecz powodów odszkodowania z tytułu programu menadżerskiego jest
niskie. W związku z powyższym okoliczności te uzasadniają brak uwzględnienia w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym
rezerw z tego tytułu.
Alior Leasing sp. z o.o. zidentyfikowała ryzyko wystąpienia możliwych roszczeń wobec Alior Leasing sp. z o.o. ze strony osób
trzecich, które mogą wynikać z działań niektórych pracowników i współpracowników Alior Leasing sp. z o.o. Na dzień
sporządzenia skonsolidowanego sprawozdania finansowego roszczenia z tego tytułu nie zostały zgłoszone. W ocenie Grupy PZU
nie występują okoliczności uzasadniające tworzenie rezerwy z tego tytułu.
Grupa PZU odstępuje od ujawnienia dalszych informacji dotyczących wyżej wskazanych możliwych roszczeń ze strony osób
trzecich, aby nie osłabiać statusu i pozycji procesowej w przypadku ewentualnego postępowania.
58.6.1. Umowa najmu budynku nowej centrali PZU
4 lutego 2020 roku Zarząd PZU podjął uchwałę w sprawie wyboru oferty w postępowaniu na najem siedziby centrali PZU oraz
podpisania listu intencyjnego z Bitra Enterprise 1 sp. z o.o., spółką z Grupy Skanska. Zgodnie z przedmiotową uchwałą Zarząd
PZU zaakceptował scenariusz postępowania przy wyborze siedziby centrali PZU, polegający na zawarciu umowy najmu
powierzchni biurowej, magazynowej oraz miejsc parkingowych z Bitra Enterprise 1 sp. z o.o., z siedzibą przy Al. Solidarności 173,
00-877 Warszawa („Wynajmujący”) oraz zatwierdził wybór budynku Y w budowie, zlokalizowanego w kompleksie Generation
Park, przy Rondzie Daszyńskiego 4 w Warszawie („Budynek”), jako nowej siedziby centrali PZU.
30 czerwca 2020 roku Zarząd PZU podjął uchwałę w sprawie zawarcia umowy najmu siedziby Centrali PZU z Wynajmującym.
Tego samego dnia podpisano umowę najmu, której przedmiotem jest najem powierzchni biurowej, handlowo-usługowej,
magazynowej oraz miejsc parkingowych w Budynku („Umowa najmu”). Umowa najmu zawiera postanowienia przewidujące
nałożenie kar umownych dotyczących odpowiedzialności Wynajmującego z tytułu opóźnienia w przekazaniu przedmiotu najmu,
utrudnienia bądź uniemożliwienia korzystania z powierzchni najmu oraz naruszenia zakazu konkurencji.
Całkowita, szacunkowa wartość Umowy najmu Budynku w okresie 10 lat jej trwania wynosi ok. 787 mln zł brutto,
a koszty dodatkowe związane z relokacją ok. 65 mln zł brutto. Kwoty te mogą ulec zmianom w wyniku szczegółowych ustaleń co
do finalnej aranżacji, ostatecznego zakresu jej adaptacji, kosztów dostaw wyposażenia oraz daty przeliczania części kosztów
i zachęt finansowych pomiędzy EUR a PLN. Zmiana całkowitej wartości Umowy najmu, według stanu na 31 grudnia 2020 roku,
nie powinna przekroczyć 5% wskazanej kwoty.
58.7 Zdarzenia po zakończeniu okresu sprawozdawczego
58.7.1. Przejęcie Idea Banku
30 grudnia 2020 roku BFG podjął decyzję o zastosowaniu wobec Idea Banku instrumentu przymusowej restrukturyzacji ze
względu na spełnienie następujących przesłanek:
zagrożenia upadłością Idea Banku,
brak przesłanek wskazujących, że możliwe działania nadzorcze lub działania Idea Banku pozwolą we właściwym czasie
usunąć zagrożenie upadłością,
wszczęcie przymusowej restrukturyzacji wobec Idea Banku było konieczne w interesie publicznym, rozumianym jako
stabilność sektora finansowego.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
204
Instrument przymusowej restrukturyzacji zastosowany przez BFG względem Idea Banku polegał na przejęciu z dniem 3 stycznia
2021 roku przez Pekao ze skutkiem określonym w art. 176 ust. 1 ustawy o BFG przedsiębiorstwa Idea Banku, obejmującego ogół
jego praw majątkowych oraz zobowiązań według stanu na 31 grudnia 2020 roku („Transakcja”), z wyłączeniem określonych
praw majątkowych i zobowiązań wskazanych w decyzji BFG, obejmujących między innymi:
prawa majątkowe i zobowiązania związane z czynnościami faktycznymi, prawnymi lub czynami niedozwolonymi
pozostającymi w związku z:
obrotem instrumentami finansowymi oraz pozostałymi czynnościami odnoszącymi się do:
instrumentów finansowych emitowanych przez GetBack SA oraz podmioty powiązane GetBack SA,
certyfikatów inwestycyjnych, w szczególności certyfikatów inwestycyjnych emitowanych przez Lartiq (dawniej
Trigon) [Profit XXII NS FIZ, Profit XXIII, NS FIZ, Profit XXIV NS FIZ] reprezentowane przez Lartiq TFI SA (dawniej
Trigon TFI SA), Universe NS FIZ, Universe 2 NS FIZ oraz pozostałe fundusze inwestycyjne reprezentowane przez
Altus TFI SA,
obejmowaniem ochroną ubezpieczeniową, wykonywaniem czynności pośrednictwa ubezpieczeniowego lub
dystrybuowaniem ubezpieczeń w zakresie ubezpieczeń na życie, jeżeli związane są z ubezpieczeniowym funduszem
kapitałowym (także ubezpieczenia na życie, w których świadczenie zakładu ubezpieczeń jest ustalane w oparciu
o określone indeksy lub inne wartości bazowe),
świadczeniem usług jako agent firmy inwestycyjnej,
działalnością Idea Bank S.A., która nie jest objęta statutem Pekao,
oraz roszczeń wynikających z tych praw i zobowiązań, w tym objętych postępowaniami cywilnymi i administracyjnymi,
niezależnie od daty ich podniesienia;
akcji oraz udziałów w spółkach zależnych i stowarzyszonych z Idea Bankiem;
obligacji korporacyjnych wyemitowanych przez GetBack SA;
dalej jako „Przejmowana Działalność”.
Realizacja przejęcia Przejmowanej Działalności nie ma istotnego wpływu na profil finansowy Pekao, w tym w szczególności na
parametry kapitałowe i płynnościowe Pekao.
Idea Bank był bankiem komercyjnym oferującym usługi bankowe świadczone na rzecz klientów indywidualnych oraz
instytucjonalnych, takie jak m. in. przyjmowanie wkładów pieniężnych płatnych na żądanie lub z nadejściem oznaczonego
terminu oraz prowadzenie rachunków tych wkładów, udzielanie kredytów, udzielanie gwarancji bankowych, emitowanie
papierów wartościowych. Współczynnik adekwatności kapitałowej Idea Banku według ostatniego dostępnego sprawozdania
finansowego sporządzonego na 30 września 2020 roku kształtował się na poziomie 2,51% (względem 10,5% wymaganego
przepisami prawa) i był istotnie poniżej wymogów regulacyjnych.
Wszczęcie procesu przymusowej restrukturyzacji pozwoliło na ograniczenie skutków ryzyka upadłości Idea Banku,
a w konsekwencji negatywnych skutków dla sektora bankowego związanych z taką ewentualnością.
Przejęcie Idea Banku nie wiązało się z przekazaniem zapłaty przez Pekao. W wyniku Transakcji Grupa PZU przejęła aktywa
i zobowiązania Idea Banku, których łączna szacunkowa wartość godziwa była ujemna.
Biorąc pod uwagę powyższe 8 stycznia 2021 roku Pekao otrzymał od BFG wsparcie w postaci przyznanej dotacji w kwocie 193
mln zł w celu pokrycia różnicy pomiędzy wartością przejmowanych zobowiązań i wartością przejmowanych praw majątkowych
Idea Banku.
Jako nieodłączny element całości Transakcji Pekao otrzymał również od BFG gwarancję pokrycia strat wynikających z ryzyka
związanego z prawami majątkowymi lub zobowiązaniami podmiotu w restrukturyzacji, o której mowa w art. 112 ust. 3 pkt 1
Ustawy o BFG („Gwarancja Pokrycia Strat”), która obejmuje gwarancję pokrycia strat wynikających z ryzyka kredytowego
związanego z aktywami kredytowymi („Gwarancja CRM”) oraz gwarancję pokrycia strat (innych niż straty wynikające z ryzyka
kredytowego) związanych z Przejmowaną Działalnością („Gwarancja na pozostałe ryzyka”).
Przejęcie wiąże się z przejęciem aktywów kredytowych wchodzących w skład Przejmowanej Działalności i mogłoby skutkować
wzrostem kwoty ekspozycji ważonych ryzykiem (jest ona obliczana przez pomnożenie kwot ekspozycji i wagi ryzyka wynikającej
z przepisów Rozporządzenia CRR). Wzrost takich kwot ekspozycji ważonych ryzykiem mógłby wpłynąć na wymogi kapitałowe
Pekao.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
205
W związku z powyższym Gwarancja CRM będzie wykorzystywana przez Pekao jako „uznana ochrona kredytowa nierzeczywista”
w rozumieniu Rozporządzenia CRR. Pozwoli to, w zakresie ryzyka kredytowego, na przypisanie przejętym ekspozycjom wagi
ryzyka właściwej dla podmiotu udzielającego ochrony – BFG, kwalifikowanego jako podmiot sektora publicznego, zgodnie
z opinią KNF, o której mowa w art. 116 ust. 4 Rozporządzenia CRR. W konsekwencji uzyskania opinii, o której mowa w art. 116
ust. 4 Rozporządzenia CRR oraz po spełnieniu przez Gwarancję CRM pozostałych przesłanek dla „uznanej ochrony kredytowej
nierzeczywistej”, ekspozycje objęte umową Gwarancji Pokrycia Strat będą mogły być traktowane jako ekspozycje wobec rządu
centralnego, skutkując znaczącym obniżeniem wymogu kapitałowego z tytułu ryzyka kredytowego po stronie Pekao.
Zestawienie aktywów oraz zobowiązań Idea Banku na 31 grudnia 2020 roku według wartości księgowych, tj. nie
uwzględniających korekt zastosowanych na potrzeby rozliczenia Transakcji:
Pozycja sprawozdania z sytuacji finansowej
31 grudnia 2020
Wartości niematerialne
144
Inne aktywa
16
Rzeczowe aktywa trwałe
36
Aktywa przeznaczone do sprzedaży
1
Należności od klientów z tytułu kredytów
12 049
Pochodne instrumenty finansowe
9
Inwestycyjne (lokacyjne) aktywa finansowe
748
Wyceniane w zamortyzowanym koszcie
271
Wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody
477
Należności
286
Środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych
1 107
Aktywa, razem
14 396
Zobowiązania wobec banków
126
Zobowiązania wobec klientów z tytułu depozytów
13 514
Pochodne instrumenty finansowe
155
Inne zobowiązania
342
Rezerwy
8
Zobowiązania, razem
14 145
Łączna szacunkowa wartość godziwa powyższych aktywów i zobowiązań ustalona przez Pekao na potrzeby złożenia wiążącej
oferty nabycia Przejętej Działalności była ujemna i kształtowała się na poziomie od -110 mln zł do -276 mln zł.
Pekao dokona rozliczenia Transakcji stosując zasady wynikające z MSSF 3 Połączenia jednostek w oparciu o dane finansowe
dotyczącej Przejętej Działalności na 31 grudnia 2020 roku.
Zastosowanie MSSF 3 wymaga m. in. przeprowadzenia procesu identyfikacji oraz wyceny nabytych aktywów i przejętych
zobowiązań do wartości godziwej na dzień przejęcia oraz ujęcia i wyceny wartości firmy lub zysku z okazyjnego nabycia.
Powyższy proces wymaga zebrania i przeanalizowania bardzo dużej ilości danych oraz wykonania w oparciu o te dane szeregu
kalkulacji, celem ustalenia wartości godziwej poszczególnych przejętych aktywów i zobowiązań w sposób rzetelny i wiarygodny.
Biorąc pod uwagę fakt, iż Transakcja miała miejsce 3 stycznia 2021 roku, Grupa PZU rozpoczęła powyższy proces, ale nie miała
możliwości wykonania rozliczenia nabycia, ani prowizorycznego rozliczenia nabycia pomiędzy dniem objęcia kontroli, a datą
publikacji skonsolidowanego sprawozdania finansowego.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
206
58.7.2. Program zwolnień grupowych w Pekao
3 marca 2021 roku Pekao, zgodnie z postanowieniami ustawy z dnia 13 marca 2003 roku o szczególnych zasadach rozwiązywania
z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz. U. z 2018 roku, poz. 1969), podjął uchwałę
o zamiarze przeprowadzenia zwolnień grupowych i rozpoczęciu procedury konsultacji w sprawie zwolnień grupowych.
Zamiarem Pekao jest definitywne rozwiązanie umowy o pracę z nie więcej niż 1 110 pracownikami Pekao oraz zmiana warunków
zatrudnienia nie więcej niż 1 250 pracowników Pekao, co stanowi odpowiednio około 8% i 9% wszystkich zatrudnionych
w Pekao według stanu na 1 marca 2021 roku. Pekao przewiduje, że zamierzone zwolnienia grupowe rozpoczną się w ostatnim
tygodniu marca 2021 roku i zakończą do 30 czerwca 2021 roku.
3 marca 2021 roku Pekao powiadomił działające w Pekao organizacje związkowe i Radę Pracowników o przyczynach
zamierzonego grupowego zwolnienia oraz zwrócił się do organizacji związkowych i Rady Pracowników o przystąpienie do
konsultacji. Ponadto Pekao powiadomi urząd pracy o zamiarze przeprowadzenia zwolnień grupowych.
Proces zwolnień grupowych jest pochodną długofalowych zmian w sektorze bankowym przyspieszonych przez pandemię Covid-
19 oraz elementem reorganizacji sieci placówek i struktur Pekao, mających na celu lepiej dostosować bank do aktualnej sytuacji
rynkowej i preferencji klientów.
Grupa Kapitałowa Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Spółki Akcyjnej
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe wg MSSF za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku
(w milionach złotych)
207
Podpisy osób wchodzących w skład Zarządu PZU:
Osoba odpowiedzialna za sporządzenie skonsolidowanego sprawozdania finansowego:
Katarzyna Łubkowska
Dyrektor
Biura Rachunkowości
..........................................
(podpis)
Warszawa, 24 marca 2021 roku
Imię i nazwisko
Stanowisko / Funkcja
Beata Kozłowska – Chyła
Prezes Zarządu PZU
..........................................
(podpis)
Tomasz Kulik
Członek Zarządu PZU
..........................................
(podpis)
Ernest Bejda
Członek Zarządu PZU
..........................................
(podpis)
Marcin Eckert
Członek Zarządu PZU
..........................................
(podpis)
Małgorzata Kot
Członek Zarządu PZU
..........................................
(podpis)
Maciej Rapkiewicz
Członek Zarządu PZU
..........................................
(podpis)
Małgorzata Sadurska
Członek Zarządu PZU
..........................................
(podpis)
Krzysztof Szypuła
Członek Zarządu PZU
..........................................
(podpis)