MKP1B7E76TN04CD85Z79 2020-01-01 2020-12-31 MKP1B7E76TN04CD85Z79 2021-01-01 2021-12-31 MKP1B7E76TN04CD85Z79 2020-01-01 ifrs-full:TreasurySharesMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2020-01-01 2020-12-31 ifrs-full:TreasurySharesMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2020-12-31 ifrs-full:TreasurySharesMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2021-01-01 ifrs-full:TreasurySharesMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2021-01-01 2021-12-31 ifrs-full:SharePremiumMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2021-12-31 ifrs-full:SharePremiumMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2020-01-01 ifrs-full:SharePremiumMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2020-01-01 2020-12-31 ifrs-full:SharePremiumMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2021-01-01 2021-12-31 ifrs-full:OtherReservesMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2021-12-31 ifrs-full:OtherReservesMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2021-12-31 MKP1B7E76TN04CD85Z79 2020-01-01 ifrs-full:OtherReservesMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2020-01-01 2020-12-31 ifrs-full:OtherReservesMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2021-01-01 ifrs-full:OtherReservesMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2020-12-31 ifrs-full:OtherReservesMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2021-01-01 2021-12-31 bossa:UnappropriatedProfitMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2020-12-31 ifrs-full:SharePremiumMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2021-01-01 ifrs-full:SharePremiumMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2021-01-01 2021-12-31 ifrs-full:AccumulatedOtherComprehensiveIncomeMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2021-12-31 ifrs-full:AccumulatedOtherComprehensiveIncomeMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2020-01-01 ifrs-full:AccumulatedOtherComprehensiveIncomeMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2020-12-31 MKP1B7E76TN04CD85Z79 2020-01-01 2020-12-31 ifrs-full:AccumulatedOtherComprehensiveIncomeMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2020-12-31 ifrs-full:AccumulatedOtherComprehensiveIncomeMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2021-01-01 ifrs-full:AccumulatedOtherComprehensiveIncomeMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2021-12-31 bossa:UnappropriatedProfitMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2020-01-01 bossa:UnappropriatedProfitMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2020-01-01 2020-12-31 bossa:UnappropriatedProfitMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2020-12-31 bossa:UnappropriatedProfitMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2021-01-01 bossa:UnappropriatedProfitMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2020-01-01 MKP1B7E76TN04CD85Z79 2021-01-01 MKP1B7E76TN04CD85Z79 2020-01-01 2020-12-31 ifrs-full:IssuedCapitalMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2021-01-01 2021-12-31 ifrs-full:StatutoryReserveMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2021-01-01 2021-12-31 ifrs-full:MiscellaneousOtherReservesMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2020-01-01 2020-12-31 ifrs-full:MiscellaneousOtherReservesMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2021-12-31 ifrs-full:MiscellaneousOtherReservesMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2020-01-01 ifrs-full:MiscellaneousOtherReservesMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2020-12-31 ifrs-full:MiscellaneousOtherReservesMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2021-01-01 ifrs-full:MiscellaneousOtherReservesMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2021-12-31 ifrs-full:StatutoryReserveMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2020-01-01 ifrs-full:StatutoryReserveMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2020-01-01 2020-12-31 ifrs-full:StatutoryReserveMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2020-12-31 ifrs-full:IssuedCapitalMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2020-12-31 ifrs-full:StatutoryReserveMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2021-01-01 ifrs-full:StatutoryReserveMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2021-12-31 ifrs-full:IssuedCapitalMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2020-01-01 ifrs-full:IssuedCapitalMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2021-01-01 ifrs-full:IssuedCapitalMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2021-01-01 2021-12-31 ifrs-full:IssuedCapitalMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2021-01-01 2021-12-31 ifrs-full:TreasurySharesMember MKP1B7E76TN04CD85Z79 2021-12-31 ifrs-full:TreasurySharesMember iso4217:PLN iso4217:PLN xbrli:shares
ROCZNE SKONSOLIDOWANE
SPRAWOZDANIE FINANSOWE
GRUPY KAPITAŁOWEJ
BANKU OCHRONY ŚRODOWISKA S.A.
ZA ROK ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2021 R.
Warszawa, marzec 2022 r.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 1
Spis treści
Roczny skonsolidowany rachunek zysków i strat Grupy BOŚ ............................................................................................................................... 5
Roczne skonsolidowane sprawozdanie z całkowitych dochodów Grupy BOŚ .......................................................................................... 6
Roczne skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej Grupy BOŚ .................................................................................................... 7
Roczne skonsolidowane sprawozdanie ze zmian w kapitale własnym Grupy BOŚ ............................................................................... 9
Roczne skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych Grupy BOŚ ..................................................................................... 11
1. Podstawowe informacje o Banku Ochrony Środowiska S.A. i Grupie Kapitałowej Banku Ochrony Środowiska S.A. .................................................................................................................................................................................... 13
1.1. Bank Ochrony Środowiska S.A. ............................................................................................................................................................................... 13
1.2. Grupa Kapitałowa BOŚ S.A. - wykaz jednostek objętych konsolidacją. ...................................................................................... 14
1.3. Skład osobowy Zarządu oraz Rady Nadzorczej BOŚ S.A. ...................................................................................................................... 15
2. Program Ugód dotyczący kredytów mieszkaniowych, zabezpieczonych hipotecznie, powiązanych z kursem waluty obcej .......................................................................................................................................................................................................... 17
3. Kwestie związane z klimatem ......................................................................................................................................................................................... 17
4. Informacje o przyjętych zasadach (polityce) rachunkowości przy sporządzaniu sprawozdania finansowego ...... 18
4.1. Podstawa sporządzenia i oświadczenie o zgodności .............................................................................................................................. 18
4.2. Porównywalność z danymi okresu poprzedniego .................................................................................................................................... 19
4.3. Standardy i interpretacje oraz zmiany do standardów, które zostały po raz pierwszy zastosowane w 2021 roku ............................................................................................................................................................................................................................ 21
4.4. Kontynuacja działalności ............................................................................................................................................................................................ 22
4.5. Konsolidacja ........................................................................................................................................................................................................................ 22
4.6. Sprawozdawczość według segmentów operacyjnych ......................................................................................................................... 23
4.7. Wycena pozycji wyrażonych w walutach obcych ..................................................................................................................................... 24
4.8. Przychody i koszty z tytułu odsetek ................................................................................................................................................................... 24
4.9. Przychody i koszty z tytułu opłat i prowizji .................................................................................................................................................... 25
4.10. Zasady ujmowania przychodów i kosztów związanych z bancassurance ............................................................................... 25
4.11. Rachunkowość zabezpieczeń ................................................................................................................................................................................. 26
4.12. Aktywa i zobowiązania finansowe ....................................................................................................................................................................... 27
4.13. Aktywa trwałe przeznaczone do sprzedaży .................................................................................................................................................. 33
4.14. Wartości niematerialne ............................................................................................................................................................................................... 33
4.15. Rzeczowe aktywa trwałe ............................................................................................................................................................................................ 34
4.16. Leasing .................................................................................................................................................................................................................................... 35
4.17. Odroczony podatek dochodowy .......................................................................................................................................................................... 36
4.18. Aktywa przejęte za długi ............................................................................................................................................................................................ 36
4.19. Przedpłaty, rozliczenia międzyokresowe i przychody przyszłych okresów ............................................................................. 37
4.20. Rezerwy na świadczenia pracownicze .............................................................................................................................................................. 37
4.21. Rezerwy .................................................................................................................................................................................................................................. 37
4.22. Kapitał własny .................................................................................................................................................................................................................... 37
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 2
4.23. Środki pieniężne i ich ekwiwalenty ..................................................................................................................................................................... 38
4.24. Działalność maklerska .................................................................................................................................................................................................. 38
4.25. Nowe standardy i interpretacje oraz zmiany do nich, które zostały opublikowane, a także zostały zatwierdzone przez Unię Europejską, a nie weszły jeszcze w życie i nie zostały jeszcze zastosowane przez Bank ........................................................................................................................................................................................................................... 39
4.26. Nowe standardy i interpretacje oraz zmiany do nich, które zostały opublikowane i nie są zatwierdzone przez UE ................................................................................................................................................................................................................................. 40
5. Korekty błędów dotyczących poprzednich okresów ..................................................................................................................................... 42
6. Ważniejsze oszacowania i oceny .................................................................................................................................................................................. 42
6.1. Aktywa finansowe ........................................................................................................................................................................................................... 42
6.2. Wartość godziwa instrumentów finansowych .......................................................................................................................................... 44
6.3. Rezerwa na świadczenia emerytalne ................................................................................................................................................................ 44
6.4. Zakres konsolidacji ......................................................................................................................................................................................................... 45
6.5. Podatki .................................................................................................................................................................................................................................... 45
6.6. Rezerwa na ryzyko prawne dotyczące portfela kredytów hipotecznych powiązanych z kursem waluty obcej ................................................................................................................................................................................................. 46
6.7. Rezerwa na zwrot kosztów kredytów w przypadku wcześniejszej spłaty ............................................................................... 46
7. Zarządzanie ryzykiem .......................................................................................................................................................................................................... 47
7.1. Ryzyko kredytowe ........................................................................................................................................................................................................... 47
7.1.1. Opis metodologii rozpoznawania utraty wartości ekspozycji kredytowych .................................................................... 51
7.1.2. Należności od innych banków ......................................................................................................................................................................... 55
7.1.3. Należności od klientów ......................................................................................................................................................................................... 56
7.1.4. Dłużne papiery wartościowe ............................................................................................................................................................................ 68
7.1.5. Struktura koncentracji zaangażowania w segmenty branżowe i geograficzne wraz z oceną ryzyka związanego z tym zaangażowaniem ......................................................................................................................................................... 70
7.1.6. Struktura koncentracji zaangażowania w poszczególne podmioty, grupy kapitałowe ......................................... 72
7.1.7. Maksymalna ekspozycja na ryzyko kredytowe .................................................................................................................................... 74
7.1.8. Praktyki forbearance .............................................................................................................................................................................................. 77
7.2. Ryzyko finansowe w księdze bankowej i handlowej oraz limity ..................................................................................................... 79
7.2.1.Ryzyko płynności ....................................................................................................................................................................................................... 80
7.2.2. Ryzyko stopy procentowej ................................................................................................................................................................................ 86
7.2.3. Ryzyko walutowe ..................................................................................................................................................................................................... 93
7.2.4.Pozostałe ryzyka rynkowe .................................................................................................................................................................................. 97
7.3. Zarządzanie kapitałem ................................................................................................................................................................................................ 97
7.4. Ryzyko operacyjne .......................................................................................................................................................................................................... 99
7.5. Ryzyko braku zgodności ............................................................................................................................................................................................ 101
7.6. Ryzyko modeli .................................................................................................................................................................................................................. 102
8. Wynik z tytułu odsetek ..................................................................................................................................................................................................... 104
9. Wynik z tytułu opłat i prowizji ...................................................................................................................................................................................... 106
10. Przychody z tytułu dywidend ....................................................................................................................................................................................... 107
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 3
11. Wynik na instrumentach finansowych wycenianych wg wartości godziwej przez wynik finansowy (w tym należności od klientów) ................................................................................................................................................................................... 107
12. Wynik na inwestycyjnych papierach wartościowych .................................................................................................................................. 107
13. Wynik na rachunkowości zabezpieczeń ............................................................................................................................................................... 107
14. Wynik z pozycji wymiany ................................................................................................................................................................................................. 108
15. Pozostałe przychody operacyjne ............................................................................................................................................................................... 108
16. Pozostałe koszty operacyjne ......................................................................................................................................................................................... 109
17. Wynik ryzyka prawnego kredytów hipotecznych w walutach obcych ........................................................................................... 109
18. Wynik odpisów z tytułu utraty wartości .................................................................................................................................................................. 111
19. Ogólne koszty administracyjne .................................................................................................................................................................................... 112
20. Obciążenia podatkowe ....................................................................................................................................................................................................... 113
21. Zysk / Strata przypadający na jedną akcję ............................................................................................................................................................ 114
22. Kasa, środki w Banku Centralnym .............................................................................................................................................................................. 114
23. Należności od innych banków ...................................................................................................................................................................................... 114
24. Aktywa i zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu .................................................................................................................. 116
25. Inwestycyjne papiery wartościowe ............................................................................................................................................................................ 117
26. Należności od klientów ...................................................................................................................................................................................................... 122
27. Aktywa finansowe wg terminów zapadalności ................................................................................................................................................ 128
28. Wartości niematerialne ..................................................................................................................................................................................................... 130
29. Rzeczowe aktywa trwałe .................................................................................................................................................................................................. 133
30. Prawo do użytkowania - leasing ................................................................................................................................................................................. 136
31. Inne aktywa ............................................................................................................................................................................................................................... 138
32. Zobowiązania wobec Banku Centralnego oraz innych banków .......................................................................................................... 138
33. Zobowiązania wobec klientów ..................................................................................................................................................................................... 139
34. Zobowiązania podporządkowane ............................................................................................................................................................................. 140
35. Rezerwy ......................................................................................................................................................................................................................................... 141
36. Odroczony podatek dochodowy ................................................................................................................................................................................ 147
37. Zobowiązania z tytułu leasingu ................................................................................................................................................................................... 149
38. Pozostałe zobowiązania ..................................................................................................................................................................................................... 151
39. Aktywa i zobowiązania warunkowe ........................................................................................................................................................................... 151
40. Działalność maklerska ........................................................................................................................................................................................................ 152
41. Kapitał podstawowy ............................................................................................................................................................................................................ 153
42. Kapitał z aktualizacji wyceny ......................................................................................................................................................................................... 154
43. Zyski zatrzymane ................................................................................................................................................................................................................... 156
44. Rachunkowość zabezpieczeń ....................................................................................................................................................................................... 157
45. Płatności na bazie akcji ..................................................................................................................................................................................................... 158
46. Informacje dodatkowe do sprawozdania z przepływów pieniężnych ............................................................................................. 160
47. Charakterystyka instrumentów pochodnych oraz transakcji wymiany walutowej ................................................................ 162
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 4
48. Wartość godziwa aktywów i zobowiązań finansowych .............................................................................................................................. 169
49. Podział instrumentów finansowych wycenianych wg wartości godziwej w zależności od sposobu pomiaru wartości godziwej ................................................................................................................................................................................................................... 171
50. Sprawozdawczość dotycząca segmentów .......................................................................................................................................................... 175
51. Transakcje z podmiotami powiązanymi ................................................................................................................................................................. 181
52. Zbycie i likwidacja oraz połączenie spółek .......................................................................................................................................................... 184
53. Wypłacone dywidendy (łącznie lub w przeliczeniu na jedną akcję), z podziałem na akcje zwykłe i pozostałe akcje ..................................................................................................................................................................................................................... 184
54. Zdarzenia po dniu bilansowym ................................................................................................................................................................................... 184
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 5
Roczny skonsolidowany rachunek zysków i strat Grupy BOŚ
za rok zakończony
Działalność kontynuowana
Nota
31-12-2021
31-12-2020
Przychody z tytułu odsetek i o podobnym charakterze, w tym:
432 230
518 582
aktywa finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
382 201
447 816
aktywa wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
45 971
67 698
aktywa finansowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
4 058
3 068
Koszty z tytułu odsetek i o podobnym charakterze, w tym:
- 56 145
- 147 602
zobowiązania finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
- 49 712
- 139 902
zobowiązania finansowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
- 6 433
- 7 700
Wynik z tytułu odsetek
8
376 085
370 980
Przychody z tytułu opłat i prowizji
181 742
171 918
Koszty z tytułu opłat i prowizji
- 39 888
- 37 328
Wynik z tytułu opłat i prowizji
9
141 854
134 590
Przychody z tytułu dywidend
10
6 730
6 262
Wynik na instrumentach finansowych wycenianych wg wartości godziwej przez wynik finansowy (w tym należności od klientów)
11
67 633
74 461
Wynik na inwestycyjnych papierach wartościowych
12
197
4 239
Wynik na rachunkowości zabezpieczeń
13
764
- 2 038
Wynik z pozycji wymiany
14
25 300
26 396
Pozostałe przychody operacyjne
15
35 083
20 612
Pozostałe koszty operacyjne
16
- 43 798
- 28 091
Wynik ryzyka prawnego kredytów hipotecznych w walutach obcych
17/35
- 20 783
- 353 010
Wynik odpisów z tytułu utraty wartości
18
- 114 094
- 163 793
Ogólne koszty administracyjne
19
- 395 702
- 376 361
Zysk / Strata brutto
79 269
- 285 753
Obciążenia podatkowe
20
- 31 813
- 21 181
Zysk / Strata netto
47 456
- 306 934
z tego przypadające na udziałowców jednostki dominującej
47 456
- 306 934
Zysk / Strata na akcję przypadające udziałowcom jednostki dominującej w trakcie okresu (w zł)
21
podstawowy
0,51
- 3,30
rozwodniony
0,51
- 3,30
Działalność zaniechana w roku 2021 oraz w roku 2020 nie wystąpiła.
Noty przedstawione na kolejnych stronach stanowią integralną część niniejszego sprawozdania finansowego.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 6
Roczne skonsolidowane sprawozdanie z całkowitych dochodów Grupy BOŚ
za rok zakończony
Działalność kontynuowana
31-12-2021
31-12-2020
Zysk / Strata netto
47 456
- 306 934
Pozycje, które mogą być przeklasyfikowane do rachunku zysków i strat:
- 94 581
20 403
Wartość godziwa aktywów finansowych wycenianych wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite brutto
- 116 767
25 189
Podatek odroczony
22 186
- 4 786
Pozycje, które nie podlegają przeklasyfikowaniu do rachunku zysków i strat:
- 250
- 229
Wartość godziwa instrumentów kapitałowych wycenianych wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite brutto
1
- 40
Podatek odroczony
-
8
Przeszacowanie zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych
- 310
- 243
Podatek odroczony
59
46
Całkowity dochód ogółem:
- 47 375
- 286 760
z tego przypadający na udziałowców jednostki dominującej
- 47 375
- 286 760
Noty przedstawione na kolejnych stronach stanowią integralną część niniejszego sprawozdania finansowego.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 7
Roczne skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej Grupy BOŚ
Aktywa
Nota
31-12-2021
31-12-2020
Kasa, środki w Banku Centralnym
22
361 581
266 552
Należności od innych banków
23
400 747
155 616
Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu, w tym:
24
155 705
113 134
kapitałowe papiery wartościowe
13 308
14 032
dłużne papiery wartościowe
5 321
805
instrumenty pochodne
137 076
98 297
Pochodne instrumenty zabezpieczające
9 121
-
Inwestycyjne papiery wartościowe:
25
7 108 931
7 371 414
kapitałowe papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
85 483
85 480
dłużne papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
5 311 853
5 597 061
dłużne papiery wartościowe wyceniane
wg zamortyzowanego kosztu
1 582 366
1 535 239
dłużne papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
129 229
153 634
Należności od klientów, w tym:
26
11 855 647
11 887 297
wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
11 841 536
11 861 783
wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
14 111
25 514
Wartości niematerialne
28
112 861
110 902
Rzeczowe aktywa trwałe
29
84 082
84 651
Prawo do użytkowania - leasing
30
78 538
67 796
Aktywa z tytułu podatku dochodowego:
151 072
129 136
bieżące
-
8 433
odroczone
36
151 072
120 703
Inne aktywa
31
267 455
319 331
Aktywa razem
20 585 740
20 505 829
Noty przedstawione na kolejnych stronach stanowią integralną część niniejszego sprawozdania finansowego.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 8
Zobowiązania
Nota
31-12-2021
31-12-2020
Zobowiązania wobec Banku Centralnego oraz innych banków
32
420 389
732 743
Zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu, w tym:
24
99 659
103 316
kapitałowe papiery wartościowe
-
575
instrumenty pochodne
99 659
102 741
Pochodne instrumenty zabezpieczające
44
-
24 497
Zobowiązania wobec klientów
33
17 007 863
16 560 715
Zobowiązania podporządkowane
34
369 107
368 996
Rezerwy
35
450 803
418 534
Zobowiązania z tytułu podatku dochodowego:
8 810
1 103
bieżące
8 335
856
odroczone
36
475
247
Zobowiązania z tyt. leasingu
37
81 170
71 229
Pozostałe zobowiązania
38
282 144
311 526
Zobowiązania razem
18 719 945
18 592 659
Kapitały
Nota
31-12-2021
31-12-2020
KAPITAŁ WŁASNY PRZYPADAJĄCY NA UDZIAŁOWCÓW JEDNOSTKI DOMINUJĄCEJ:
Kapitał podstawowy:
41
1 461 036
1 461 036
Kapitał zakładowy
929 477
929 477
Akcje własne
- 1 292
- 1 292
Kapitał zapasowy ze sprzedaży akcji powyżej ich wartości nominalnej
532 851
532 851
Kapitał z aktualizacji wyceny
42
- 26 962
67 869
Zyski zatrzymane
43
431 721
384 265
Kapitał własny razem
1 865 795
1 913 170
Kapitał własny i zobowiązania razem
20 585 740
20 505 829
Noty przedstawione na kolejnych stronach stanowią integralną część niniejszego sprawozdania finansowego.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 9
Roczne skonsolidowane sprawozdanie ze zmian w kapitale własnym Grupy BOŚ
Kapitał przypadający na akcjonariuszy Banku
Kapitał podstawowy
Zyski zatrzymane
Wyszczególnienie
Kapitał zakładowy
Akcje własne
Kapitał zapasowy ze sprzedaży akcji powyżej ich wartości nominalnej
Kapitał z aktualizacji wyceny
Pozostały kapitał zapasowy
Pozostałe kapitały rezerwowe
Fundusz ogólnego ryzyka
Niepodzielony wynik finansowy
Razem kapitał własny
Stan na 01-01-2021
929 477
- 1 292
532 851
67 869
776 085
23 605
48 302
- 463 727
1 913 170
Zysk / Strata netto
-
-
-
-
-
-
-
47 456
47 456
Inne dochody całkowite
-
-
-
- 94 831
-
-
-
-
- 94 831
Całkowity dochód ogółem
-
-
-
- 94 831
-
-
-
47 456
- 47 375
Podział wyniku, w tym:
-
-
-
-
- 377 457
-
-
377 457
-
Pokrycie straty z lat ubiegłych
-
-
-
-
- 374 421
-
-
374 421
-
Pokrycie kosztów emisji z roku 2018 z kapitału zapasowego
-
-
-
-
- 3 036
-
-
3 036
-
Stan na 31-12-2021
929 477
- 1 292
532 851
- 26 962
398 628
23 605
48 302
- 38 814
1 865 795
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 10
Kapitał przypadający na akcjonariuszy Banku
Kapitał podstawowy
Zyski zatrzymane
Wyszczególnienie
Kapitał zakładowy
Akcje własne
Kapitał zapasowy ze sprzedaży akcji powyżej ich wartości nominalnej
Kapitał z aktualizacji wyceny
Pozostały kapitał zapasowy
Pozostałe kapitały rezerwowe
Fundusz ogólnego ryzyka
Niepodzielony wynik finansowy
Razem kapitał własny
Stan na 01-01-2020
929 477
- 1 292
532 851
47 695
694 403
23 605
48 302
- 75 111
2 199 930
Zysk / Strata netto
-
-
-
-
-
-
-
- 306 934
- 306 934
Inne dochody całkowite
-
-
-
20 174
-
-
-
-
20 174
Całkowity dochód ogółem
-
-
-
20 174
-
-
-
- 306 934
- 286 760
Podział wyniku, w tym:
-
-
-
-
81 682
-
-
- 81 682
-
Przeniesienie wyniku na pozostałe kapitały
-
-
-
-
81 682
-
-
- 81 682
-
Stan na 31-12-2020
929 477
- 1 292
532 851
67 869
776 085
23 605
48 302
- 463 727
1 913 170
W latach 2021 - 2020 udziały niekontrolujące nie wystąpiły.
Noty przedstawione na kolejnych stronach stanowią integralną część niniejszego sprawozdania finansowego.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 11
Roczne skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych Grupy BOŚ
za rok zakończony
Metoda pośrednia
31-12-2021
31-12-2020
PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ
Zysk / Strata brutto
79 269
- 285 753
Korekty razem:
1 118 636
1 252 781
Amortyzacja
55 843
52 905
Odsetki z działalności inwestycyjnej
- 49 988
- 54 758
Zysk / Strata na działalności inwestycyjnej
3
30
Odsetki z działalności finansowej
16 270
16 384
Dywidendy otrzymane:
- 6 730
- 6 262
od papierów wartościowych przeznaczonych do obrotu
203
57
od inwestycyjnych papierów wartościowych
6 527
6 205
Zmiana stanu:
-
-
należności od innych banków
66 303
- 26 769
aktywów od papierów wartościowych przeznaczonych do obrotu
- 3 792
49 808
aktywów i zobowiązań z tytułu wyceny pochodnych
i zabezpieczających instrumentów finansowych
- 75 479
36 845
inwestycyjnych papierów wartościowych
912 476
- 1 026 215
należności od klientów
31 650
116 497
innych aktywów i podatku dochodowego
60 556
- 132 979
zobowiązań wobec Banku Centralnego i innych banków
- 312 354
137 076
zobowiązań wobec klientów
447 148
1 645 734
zobowiązań od papierów wartościowych przeznaczonych
do obrotu
- 575
575
rezerw
31 959
360 586
pozostałych zobowiązań i podatku dochodowego
- 29 669
132 252
Zapłacony podatek dochodowy
- 31 715
- 55 190
Przepływy pieniężne netto z działalności operacyjnej
1 197 905
967 028
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 12
PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE Z DZIAŁALNOŚCI INWESTYCYJNEJ
Wpływy
73 473
57 653
Zbycie rzeczowych aktywów trwałych
17
164
Wykup papierów wartościowych wycenianych
wg zamortyzowanego kosztu
28 287
-
Odsetki otrzymane od papierów wartościowych wycenianych
wg zamortyzowanego kosztu
45 169
57 489
Wydatki
- 113 251
- 198 925
Nabycie papierów wartościowych wycenianych
wg zamortyzowanego kosztu
- 70 595
- 160 586
Nabycie wartości niematerialnych
- 29 433
- 18 241
Nabycie rzeczowych aktywów trwałych
- 13 223
- 20 098
Przepływy pieniężne netto z działalności inwestycyjnej
- 39 778
- 141 272
PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE Z DZIAŁALNOŚCI FINANSOWEJ
Wydatki
- 32 032
- 33 839
Odsetki zapłacone od obligacji emitowanych przez Grupę BOŚ,
w tym:
- 12 036
- 14 440
obligacje podporządkowane
- 12 036
- 14 440
Raty leasingowe MSSF 16
- 19 996
- 19 399
Przepływy pieniężne netto z działalności finansowej
- 32 032
- 33 839
PRZEPŁYWY PIENIĘŻNE NETTO, RAZEM
1 126 095
791 917
ŚRODKI PIENIĘŻNE I EKWIWALENTY ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH NA POCZĄTEK OKRESU
2 479 832
1 687 915
ŚRODKI PIENIĘŻNE I EKWIWALENTY ŚRODKÓW PIENIĘŻNYCH NA KONIEC OKRESU
3 605 927
2 479 832
Środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych
o ograniczonej możliwości dysponowania
295 202
31 408
Noty przedstawione na kolejnych stronach stanowią integralną część niniejszego sprawozdania finansowego.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 13
Dodatkowe noty objaśniające do rocznego skonsolidowanego sprawozdania finansowego
1. Podstawowe informacje o Banku Ochrony Środowiska S.A. i Grupie Kapitałowej Banku Ochrony Środowiska S.A.
1.1. Bank Ochrony Środowiska S.A.
Nazwa jednostki sprawozdawczej lub inne dane identyfikacyjne
Grupa Kapitałowa BOŚ S.A.
Wyjaśnienie zmian w nazwie jednostki sprawozdawczej lub innych danych identyfikacyjnych, które nastąpiły od zakończenia poprzedniego okresu sprawozdawczego
-
Siedziba podmiotu
ul. Żelazna 32, 00-832 Warszawa
Forma prawna podmiotu
Spółka Akcyjna
Państwo rejestracji
Polska
Adres zarejestrowanego biura jednostki
00-832 Warszawa, ul. Żelazna 32
Podstawowe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej
Polska
Opis charakteru oraz podstawowego zakresu działalności jednostki
Podstawowym celem Banku jest efektywne gospodarowanie kapitałami akcjonariuszy i środkami pieniężnymi powierzonymi przez klientów, zapewniające dochodowość działalności i bezpieczeństwo powierzonych środków.
Przedmiotem działalności Banku jest wykonywanie czynności bankowych, w tym: gromadzenie środków pieniężnych, udzielanie kredytów, dokonywanie rozliczeń pieniężnych, wykonywanie innych usług bankowych, a także świadczenie finansowych usług konsultacyjno-doradczych.
Nazwa jednostki dominującej
Bank Ochrony Środowiska S.A.
Nazwa jednostki dominującej najwyższego szczebla grupy
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
Bank Ochrony Środowiska S.A., dalej „Bank”, „BOŚ S.A.”, „Spółka”, z siedzibą w Warszawie ul. Żelazna 32 00-832 Warszawa, został utworzony na podstawie decyzji Prezesa Narodowego Banku Polskiego (NBP) Nr 42 z dnia 15 września 1990 roku i aktu notarialnego z dnia 28 września 1990 roku o utworzeniu Banku.
Bank jest wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego Sądu Rejonowego dla miasta stołecznego Warszawy (Polska) XIII Wydział Gospodarczy pod numerem KRS 0000015525 oraz posiada numer statystyczny REGON 006239498.
Według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) działalność Banku została zaklasyfikowana jako PKD 6419Z.
Czas trwania Banku jest nieoznaczony.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 14
Misja Banku to: Innowacyjnie i skutecznie wspieramy zieloną transformację.
Bank realizuje swoją misję przede wszystkim poprzez:
• świadczenie usług bankowych na rzecz klientów segmentu indywidualnego i instytucjonalnego, w szczególności realizujących przedsięwzięcia proekologiczne lub działających w branży ochrony środowiska i gospodarki wodnej oraz dla osób ceniących styl życia Eko,
• efektywne uczestnictwo w dystrybucji środków przeznaczonych na inwestycje w ochronę środowiska i zrównoważony rozwój w Polsce.
Wizja Banku to: Kompleksowo finansujemy zieloną transformację, oferując unikatowe produkty, zaangażowanych ekspertów i różnorodne instrumenty finansowe.
Od dnia 24 stycznia 1997 roku decyzją Zarządu Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie (GPW), akcje Banku zostały dopuszczone do obrotu na GPW w Warszawie i zakwalifikowane do działu finanse - sektor bankowy.
Niniejsze roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy BOŚ zostało w dniu 30 marca 2022 roku zaakceptowane przez Zarząd jednostki dominującej do publikacji na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie w dniu 31 marca 2022 roku.
1.2. Grupa Kapitałowa BOŚ S.A. - wykaz jednostek objętych konsolidacją.
Wykaz jednostek zależnych Grupy BOŚ objętych konsolidacją oraz metoda konsolidacji w 2021 roku:
L.p.
Jednostki podporządkowane
Siedziba
Udział % w kapitale Spółki na dzień
Udział % w głosach na dzień
Metoda konsolidacji
Jednostki bezpośrednio zależne
1.
Dom Maklerski BOŚ S.A.
Warszawa
100%
100%
Konsolidacja metodą pełną
2.
BOŚ Leasing - EKO Profit S.A.
Warszawa
100%
100%
Konsolidacja metodą pełną
Jednostka pośrednio zależna (podmiot zależny od BOŚ Leasing - EKO Profit S.A.)
1.
MS Wind sp. z o. o.
Warszawa
100%
100%
Konsolidacja metodą pełną
Dom Maklerski BOŚ S.A. – to jednostka bezpośrednio zależna, prowadząca działalność na rynku kapitałowym, w szczególności świadcząca usługi maklerskie.
BOŚ Leasing - EKO Profit S.A. – to jednostka bezpośrednio zależna, prowadząca działalność leasingową w zakresie finansowania projektów o charakterze ekologicznym oraz działalność finansową i doradczą, uzupełniającą ofertę usługową Banku.
MS Wind Sp. z o.o. – to jednostka pośrednio zależna (spółka zależna bezpośrednio od BOŚ Leasing - EKO Profit S.A.), prowadząca działalność w zakresie realizacji projektu farm wiatrowych.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 15
Informacje dodatkowe dotyczące Spółek na dzień 31 grudnia 2021 roku:
Liczba pracowników
Jednostki podporządkowane
Dochód*\
etaty
osoby
Zysk lub strata przed opodatkowaniem
Podatek dochodowy
Otrzymane finansowe wsparcie**\
Jednostki zależne bezpośrednio
Dom Maklerski Banku Ochrony Środowiska S.A.
124 060
253,6
259
25 715
5 578
-
BOŚ Leasing - EKO Profit S.A.
16 124
20
20
-509
-78
-
Jednostka pośrednio zależna (podmiot zależny od BOŚ Leasing - EKO Profit S.A.)
MS Wind sp. z o. o.
8 830
1
2
5 207
1 136
-
*\ Dochód rozumiany jako wynik odsetkowy netto, wynik prowizyjny netto, wynik na instrumentach finansowych netto, pozostałe przychody operacyjne w tys. zł.
**\ Wsparcie finansowe pochodzące ze środków publicznych, w szczególności na podstawie ustawy z dnia 12 lutego 2009 roku o udzielaniu przez Skarb Państwa wsparcia instytucjom finansowym (Dz. U. z 2014 r. poz. 158).
1.3. Skład osobowy Zarządu oraz Rady Nadzorczej BOŚ S.A.
Skład Zarządu Banku
Na dzień 31 grudnia 2021 roku skład Zarządu Banku przedstawiał się następująco:
• Wojciech Hann – Prezes Zarządu
• Arkadiusz Garbarczyk – Wiceprezes – pierwszy zastępca Prezesa Zarządu
• Robert Kasprzak – Wiceprezes Zarządu
• Marzena Koczut - Wiceprezes Zarządu
• Jerzy Zań – Wiceprezes Zarządu
Na dzień 31 grudnia 2020 roku skład Zarządu Banku przedstawiał się następująco:
• Wojciech Hann – Wiceprezes Zarządu kierujący pracami Zarządu
• Arkadiusz Garbarczyk – Wiceprezes – pierwszy zastępca Prezesa Zarządu
• Jerzy Zań – Wiceprezes Zarządu
• Marzena Koczut - Członek Rady Nadzorczej delegowany do czasowego pełnienia obowiązków Członka Zarządu Banku.
W ciągu roku skład Zarządu Banku ulegał następującym zmianom:
1. z dniem 10 lutego 2021 roku Rada Nadzorcza Banku powołała Panią Marzenę Koczut na stanowisko Wiceprezesa Zarządu Banku,
2. z dniem 15 lutego 2021 roku Rada Nadzorcza Banku powołała Pana Roberta Kasprzaka na stanowisko Wiceprezesa Zarządu Banku,
3. z dniem 03 marca 2021 roku Rada Nadzorcza Banku, uwzględniając zgodę Komisji Nadzoru Finansowego, powołała Pana Wojciecha Hanna na stanowisko Prezesa Zarządu Banku.
Do dnia sporządzenia niniejszej informacji skład Zarządu Banku nie uległ zmianie.
Na dzień sporządzenia niniejszego sprawozdania skład Zarządu kształtuje się w sposób następujący:
• Wojciech Hann – Prezes Zarządu
• Arkadiusz Garbarczyk – Wiceprezes – pierwszy zastępca Prezesa Zarządu
• Robert Kasprzak – Wiceprezes Zarządu
• Marzena Koczut - Wiceprezes Zarządu
• Jerzy Zań – Wiceprezes Zarządu
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 16
Skład Rady Nadzorczej Banku
Na dzień 31 grudnia 2021 roku skład Rady Nadzorczej przedstawiał się następująco:
• Emil Ślązak - Przewodniczący Rady Nadzorczej
• Ireneusz Purgacz - Wiceprzewodniczący Rady Nadzorczej
• Paweł Sałek - Sekretarz Rady Nadzorczej
Członkowie Rady Nadzorczej
• Leszek Banaszak
• Robert Czarnecki
• Zbigniew Dynak
• Janina Goss
• Marcin Jastrzębski
• Andrzej Matysiak
• Piotr Wróbel
Na dzień 31 grudnia 2020 roku skład Rady Nadzorczej przedstawiał się następująco:
• Wojciech Wardacki - Przewodniczący Rady Nadzorczej
• Ireneusz Purgacz - Wiceprzewodniczący Rady Nadzorczej
• Paweł Sałek – Sekretarz Rady Nadzorczej
Członkowie Rady Nadzorczej
• Leszek Banaszak
• Robert Czarnecki
• Janina Goss
• Marcin Jastrzębski
• Marzena Koczut (od dnia 21 grudnia 2020 roku delegowana do czasowego pełnienia obowiązków Członka Zarządu - nie dłużej niż do dnia 21 marca 2021 roku)
• Emil Ślązak
• Piotr Wróbel
W trakcie 2021 roku skład Rady Nadzorczej ulegał następującym zmianom :
1. w dniu 10 lutego 2021 roku Pani Marzena Koczut – w związku z powołaniem jej z tym dniem na stanowisko Wiceprezesa Zarządu Banku – złożyła rezygnację z funkcji Członka Rady Nadzorczej Banku Ochrony Środowiska S.A.,
2. Zwyczajne Walne Zgromadzenie BOŚ S.A. z dniem 23 czerwca 2021 roku:
• odwołało ze składu Rady Nadzorczej Pana Wojciecha Wardackiego,
• powołało do składu Rady Nadzorczej Pana Zbigniewa Dynaka oraz Pana Andrzeja Matysiaka,
3. na posiedzeniu w dniu 13 lipca 2021 roku Rada Nadzorcza wybrała na funkcję Przewodniczącego Rady Nadzorczej Pana Emila Ślązaka.
Do dnia sporządzenia niniejszej informacji ww. skład Rady Nadzorczej nie uległ zmianie.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 17
2. Program Ugód dotyczący kredytów mieszkaniowych, zabezpieczonych hipotecznie, powiązanych z kursem waluty obcej
W styczniu 2021 roku grupa banków, w tym Bank Ochrony Środowiska S.A., w oparciu o założenia propozycji Przewodniczącego KNF ogłoszonej w grudniu 2020 roku, rozpoczęła konsultacje międzysektorowe dotyczące stworzenia katalogu najlepszych praktyk celem dążenia do wypracowania ugody zawieranej z klientami na zasadzie dobrowolnej oferty.
Na podstawie tych konsultacji i w oparciu o propozycję Przewodniczącego KNF Bank opracował Program Ugód dla klientów spłacających kredyty mieszkaniowe powiązane z kursem waluty obcej. Program Ugód umożliwia klientom uwolnienie się od ryzyka kursowego przez przewalutowanie kredytu na PLN i spłatę pozostałego salda kredytu po jego redukcji do poziomu wynikającego z rzeczywiście wykonanych spłat na rzecz Banku w oparciu o harmonogram określony w PLN tak, jakby od początku kredyt ten był kredytem złotowym z oprocentowaniem według stawki WIBOR oraz odpowiedniej marży.
W dniu 08 grudnia 2021 roku Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Banku wyraziło zgodę na Program Ugód. Z dniem 31 stycznia 2022 roku Bank uruchomił Program Ugód dla klientów spłacających kredyty hipoteczne powiązane z kursem waluty obcej na zasadach zaproponowanych przez Przewodniczącego KNF.
Do ugody z Bankiem w ramach Programu Ugód przystąpić może klient, którego kredyt jest w trakcie spłaty, i który zaciągnął go na własne cele mieszkaniowe. Do ugody może przestąpić również ten klient, który wszczął przeciwko Bankowi postępowanie o unieważnienie umowy kredytowej nie zakończone prawomocnym orzeczeniem sądu. Szczegółowe warunki programu Ugód opisane zostały na stronie internetowej Banku https://www.bosbank.pl/przewalutowanie-kredytu.
Zarząd Banku dokonując szacunku rezerwy na ryzyko prawne związane z walutowymi kredytami hipotecznymi na dzień 31 grudnia 2021 roku oraz 31 grudnia 2020 roku uwzględnił scenariusz zawierania ugód z klientami ze względu na wysoką oczekiwaną skłonność klientów do zawarcia porozumienia z Bankiem. Tym samym uruchomienie operacyjne Programu Ugód w styczniu 2022 roku nie wymagało istotnych zmian w rezerwie przeznaczonej na ten cel. Na dzień 30 marca 2022 roku zostały złożone 433 wnioski o zawarcie ugody w ramach Programu Ugód.
3. Kwestie związane z klimatem
Misją BOŚ określoną w Statucie Banku jest innowacyjne i skuteczne wspieranie zielonej transformacji poprzez angażowanie się w finansowanie przedsięwzięć proekologicznych, których celem jest wygenerowanie nie tylko efektów biznesowych, ale także efektów środowiskowo-ekologicznych. Bank podejmuje współfinansowanie różnorodnych przedsięwzięć wpływających na poprawę stanu środowiska, w szczególności przedsięwzięć proekologicznych objętych wsparciem przez politykę organów państwa i politykę Unii Europejskiej, w tym działania służące wdrażaniu niskoemisyjnej gospodarki. Model biznesowy banku oparty jest na dążeniu do maksymalizacji zielonych aktywów poprzez realizację następujących celów środowiskowych takich jak: łagodzenie zmian klimatu, adaptację do zmian klimatu, zrównoważone wykorzystywanie i ochronę zasobów wodnych i morskich, przejście na gospodarkę o obiegu zamkniętym, zapobieganie zanieczyszczeniu i jego kontrolę, ochronę i odbudowę bioróżnorodności i ekosystemów. Bank podejmuje współpracę w zakresie finansowania przedsięwzięć proekologicznych z podmiotami i instytucjami publicznymi i państwowymi, których misją jest wspieranie przedsięwzięć proekologicznych, w szczególności takimi, jak Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, Wojewódzkie Fundusze Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, Bank Gospodarstwa Krajowego, a także europejskie banki działające na rzecz finansowania zrównoważonego rozwoju.
Bank posiada rozbudowane struktury i zasoby wyspecjalizowanych ekspertów związanych z ekologią.
Bank do procesu oceny ryzyka kredytowego zaimplementował proces rozpoznawania ryzyk ESG jako nowy czynnik podlegający ocenie. W trakcie oceny ryzyka kredytowego dokonywana jest ocena pod kątem występowania
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 18
u klienta ryzyk ESG. W przypadku identyfikacji takich ryzyk następuje ich opomiarowanie. W zależności od stopnia występującego u klienta ubiegającego się o finansowanie ryzyka ESG, udzielenie finansowania może być uzależnione od podjęcia działań mitygujących te ryzyka lub też w ostateczności może nastąpić odmowa finansowania z uwagi na nieakceptowalny poziom ryzyka ESG – niezależnie od posiadanej zdolności kredytowej oraz proponowanego stopnia zabezpieczenia spłaty długu.
4. Informacje o przyjętych zasadach (polityce) rachunkowości przy sporządzaniu sprawozdania finansowego
4.1. Podstawa sporządzenia i oświadczenie o zgodności
Roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy BOŚ obejmuje:
• Skonsolidowany rachunek zysków i strat za okres 12 miesięcy, zakończony dnia 31 grudnia 2021 roku oraz dane porównawcze za okres 12 miesięcy, zakończony dnia 31 grudnia 2020 roku,
• skonsolidowane sprawozdanie z całkowitych dochodów za okres 12 miesięcy, zakończony dnia 31 grudnia 2021 roku oraz dane porównawcze za okres 12 miesięcy, zakończony dnia 31 grudnia 2020 roku,
• skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej na dzień 31 grudnia 2021 roku oraz dane porównawcze na dzień 31 grudnia 2020 roku,
• skonsolidowane sprawozdanie ze zmian w kapitale własnym za okres 12 miesięcy, zakończony dnia 31 grudnia 2021 roku oraz dane porównawcze za okres 12 miesięcy, zakończony dnia 31 grudnia 2020 roku,
• skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych za okres 12 miesięcy, zakończony dnia 31 grudnia 2021 roku oraz dane porównawcze za okres 12 miesięcy, zakończony dnia 31 grudnia 2020 roku,
• dodatkowe noty objaśniające.
Niniejsze roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało sporządzone zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej (MSSF) w wersji zatwierdzonej przez Unię Europejską (UE), obowiązującymi na dzień sprawozdawczy tj. 31 grudnia 2021 roku, przy zastosowaniu takich samych zasad rachunkowości dla każdego okresu z zachowaniem koncepcji kosztu historycznego, za wyjątkiem następujących pozycji wycenianych wg wartości godziwej:
Sposób ujęcia zmian wartości godziwej przez:
Instrumenty finansowe przeznaczone do obrotu
wynik finansowy
Pochodne instrumenty finansowe zabezpieczające wartość godziwą
wynik finansowy
Należności od klientów, których przepływy pieniężne nie spełniają testu przepływów pieniężnych
wynik finansowy
Inwestycyjne dłużne papiery wartościowe utrzymywane w modelu biznesowym, którego celem jest uzyskanie kontraktowych przepływów pieniężnych lub sprzedaż
inne dochody całkowite
Inwestycyjne kapitałowe papiery wartościowe
inne dochody całkowite
MSSF obejmują standardy i interpretacje zaakceptowane przez Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (RMSR) oraz Komitet ds. Interpretacji Międzynarodowej Sprawozdawczości Finansowej (KIMSF).
Dom Maklerski BOŚ S.A., BOŚ Leasing - EKO Profit S.A. oraz MS Wind Sp. z o.o. sporządzają sprawozdania finansowe zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej (MSSF) w wersji zatwierdzonej przez Unię Europejską (UE).
W niniejszym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Grupy zastosowano takie same zasady rachunkowości, jakie zastosowano przy sporządzaniu rocznych sprawozdań finansowych za rok zakończony 31 grudnia 2020 roku za wyjątkiem zasad prezentacji wyniku ryzyka prawnego kredytów hipotecznych w walutach obcych , która to zmiana została opisana w nocie 4.2.
Niniejsze roczne skonsolidowane sprawozdanie finansowe jest sporządzone w złotych polskich (zł), w zaokrągleniu do tysiąca złotych (tys. zł).
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 19
4.2. Porównywalność z danymi okresu poprzedniego
W niniejszym sprawozdaniu finansowym dokonano zmiany prezentacji kosztów i przychodów związanych z ryzykiem prawnym kredytów hipotecznych w walutach obcych. W sprawozdaniu finansowym za 2020 rok w rachunku zysków i strat wykazywana była pozycja „Koszty ryzyka prawnego kredytów hipotecznych w walutach obcych”, w której ujmowane były koszty tworzenia rezerw na ryzyko prawne, a przychody z tytułu rozwiązania tej rezerwy ujmowane były w pozycji „Pozostałe przychody operacyjne”. W sprawozdaniu finansowym za 2021 rok przychody i koszty wynikające z ryzyka prawnego prezentowane są w jednej pozycji „Wynik ryzyka prawnego kredytów hipotecznych w walutach obcych”. W związku ze zmianą prezentacji Bank dokonał przekształcenia danych porównawczych za okres 12 miesięcy zakończony 31 grudnia 2020 roku, ujętych w niniejszym sprawozdaniu finansowym.
Przekształcony roczny skonsolidowany rachunek zysków i strat Grupy BOŚ
Działalność kontynuowana
Dane w opublikowanym sprawozdaniu finansowym za okres 12 miesięcy zakończony 31-12-2020
Korekta z tyt. zmiany sposobu prezentacji
Dane po korekcie w niniejszym sprawozdaniu finansowym za okres 12 miesięcy zakończony 31-12-2020
Przychody z tytułu odsetek i o podobnym charakterze, tym:
518 582
-
518 582
aktywa finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
447 816
-
447 816
aktywa wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
67 698
-
67 698
aktywa finansowe wyceniane obowiązkowo wg wartości godziwej przez wynik finansowy
3 068
-
3 068
Koszty z tytułu odsetek i o podobnym charakterze, w tym:
- 147 602
-
- 147 602
zobowiązania finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
- 139 902
-
- 139 902
zobowiązania finansowe wyceniane obowiązkowo wg wartości godziwej przez wynik finansowy
- 7 700
-
- 7 700
Wynik z tytułu odsetek
370 980
-
370 980
Przychody z tytułu opłat i prowizji
171 918
-
171 918
Koszty z tytułu opłat i prowizji
- 37 328
-
- 37 328
Wynik z tytułu opłat i prowizji
134 590
-
134 590
Przychody z tytułu dywidend
6 262
-
6 262
Wynik na instrumentach finansowych wycenianych wg wartości godziwej przez wynik finansowy (w tym należności od klientów)
74 461
-
74 461
Wynik na inwestycyjnych papierach wartościowych
4 239
-
4 239
Wynik na rachunkowości zabezpieczeń
- 2 038
-
- 2 038
Wynik z pozycji wymiany
26 396
-
26 396
Pozostałe przychody operacyjne
20 623
- 11
20 612
Pozostałe koszty operacyjne
- 28 091
-
- 28 091
Wynik ryzyka prawnego kredytów hipotecznych w walutach obcych
- 353 021
11
- 353 010
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 20
Wynik odpisów z tytułu utraty wartości
- 163 793
-
- 163 793
Ogólne koszty administracyjne
- 376 361
-
- 376 361
Zysk brutto
- 285 753
-
- 285 753
Obciążenia podatkowe
- 21 181
-
- 21 181
Zysk netto
- 306 934
-
- 306 934
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 21
4.3. Standardy i interpretacje oraz zmiany do standardów, które zostały po raz pierwszy zastosowane w 2021 roku
MSSF
Charakter zmian
Obowiązujące
od
Wpływ na Bank
Zmiana do MSSF 16: Udogodnienia czynszowe związane z COVID-19
po 30 czerwca 2021
Zmiany zwiększają zakres zmian do MSSF 16: Udogodnienia czynszowe związane z COVID-19, (wydany w dniu 28 maja 2020 roku) który przewiduje praktyczny wyjątek pozwalający najemcom nie oceniać, czy udogodnienia czynszowe, które występują jako bezpośrednia konsekwencja pandemii COVID-19 i spełniają określone warunki, są modyfikacjami umowy najmu, a zamiast tego ujmować te udogodnienia czynszowe tak, jakby nie były modyfikacjami umowy najmu. Zmiana do MSSF 16 wydłuża okres zastosowania praktycznego wyjątku o 12 miesięcy od 30 czerwca 2021 roku do 30 czerwca 2022 roku.
01 kwietnia 2021 roku
Zmiana nie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe
Zmiany do MSSF 9, MSR 39, MSSF 7, MSSF 4 oraz MSSF 15 - reforma IBOR - faza II
Przepisy opublikowane w ramach Fazy 2 reformy IBOR dotyczą:
- zmian przepływów pieniężnych, wynikających z umów – dodanie do MSSF 9 rozwiązania, które umożliwi ujęcie modyfikacji umownych przepływów pieniężnych ze względu na reformę IBOR poprzez aktualizację efektywnej stopy procentowej kontraktu w celu odzwierciedlenia przejścia na alternatywną stopę referencyjną (nie będzie obowiązku zaprzestania ujmowania lub korygowania wartości bilansowej instrumentów finansowych); analogiczne rozwiązanie dotyczy MSSF 16 w zakresie ujęcia przez leasingobiorców modyfikacji leasingu;
- rachunkowości zabezpieczeń - nie będzie konieczności zaprzestania stosowania rachunkowości zabezpieczeń tylko ze względu na zmiany wymagane przez reformę, jeśli zabezpieczenie spełnia inne kryteria rachunkowości zabezpieczeń;
- ujawnień - spółki będą zobowiązane do ujawnienia informacji o nowych ryzykach wynikających z reformy oraz o tym, jak zarządza przejściem na alternatywne stopy referencyjne.
01 stycznia 2021 roku
Zmiana nie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe
Zmiany do MSSF 4 Umowy ubezpieczeniowe - odroczenie MSSF 19
Zmiany przewidują dwa opcjonalne rozwiązania w celu zmniejszenia wpływu różnych dat wejścia w życie MSSF 9 i MSSF 17.
01 stycznia 2021 roku
Zmiana
nie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 22
4.4. Kontynuacja działalności
Ze względu na powstanie straty bilansowej w 2015 roku Bank wdrożył Program Postępowania Naprawczego (PPN) na podstawie art. 142 ust. 1 Prawa bankowego w brzmieniu obowiązującym do 08 października 2016 roku, zgodnie z art. 381 ust. 4 ustawy z dnia 10 czerwca 2016 roku o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji. W 2021 roku Bank kontynuował realizację PPN.
W dniu 17 lipca 2020 roku do Banku wpłynęła decyzja Komisji Nadzoru Finansowego w związku z wszczętym z urzędu w dniu 12 maja przez KNF postępowaniem administracyjnym w przedmiocie nakazania opracowania grupowego planu naprawy Banku Ochrony Środowiska S.A. – na podstawie art. 141n ust. 1 ustawy Prawo Bankowe z dnia 29 sierpnia 1997 roku. Natomiast, w dniu 20 lipca 2020 roku do Banku wpłynęła druga decyzja KNF w związku z wszczętym z urzędu w dniu 12 maja przez KNF postępowaniem administracyjnym w przedmiocie ograniczenia zakresu podmiotowego grupowego planu naprawy do podmiotów wchodzących w skład Grupy BOŚ (tj. Bank Ochrony Środowiska S.A., Dom Maklerski S.A., BOŚ Leasing EKO-Profit S.A. oraz MS Wind sp. z o.o.).
Bank opracował Grupowy Plan Naprawy (GPN) i przedłożył go KNF w październiku 2020 roku. Komisja Nadzoru Finansowego w piśmie z dnia 21 stycznia 2021 roku, w związku z postępowaniem administracyjnym w przedmiocie zatwierdzenia GPN, wezwała Bank do uzupełninia oraz zmiany GPN, w tym przyjęcie jako punkt wyjścia zaudytowanych danych finansowych wg stanu na dzień 31 grudnia 2020 roku. BOŚ zgodnie z wezwaniem KNF skorygował GPN i złożył go KNF. W dniu 17 grudnia 2021 roku Komisja Nadzoru Finansowego zatwierdziła GPN.
Zatwierdzenie GPN przez KNF oznacza zakończenie obowiązków płynących z działań sanacyjnych realizowanych w ramach Programu Postępowania Naprawczego.
W 2021 roku Bank opracował Ramową Strategię działania BOŚ S.A. na lata 2021 – 2023 (Strategia), przy zachowaniu spójności z GPN pod względem założeń, kierunków i planowanych do osiągnięcia celów. W dniu 22 czerwca 2021 roku Rada Nadzorcza Banku zatwierdziła Strategię.
W dniu 31 grudnia 2021 roku Bank podjął decyzję o uruchomieniu GPN zatwierdzonego przez KNF. Działania naprawcze podejmowane w ramach GPN mają na celu osiągnięcie przez Bank trwałej rentowności.
W okresie pandemii, Bank utrzymał pełną zdolność operacyjną oraz utrzymał wskaźniki bezpieczeństwa na poziomie znacząco przewyższającym minimalne poziomy regulacyjne i nie odnotował znaczącego wpływu pandemii COVID-19 na płynność i adekwatność kapitałową.
Bank utrzymuje wskaźniki adekwatności kapitałowej powyżej poziomów zalecanych przez Komisję Nadzoru Finansowego (szczegółowe informacje są podane w nocie 7.3). Płynność finansowa Banku kształtuje się na poziomie odpowiednim i przekraczającym wymagania nadzorcze (szczegółowe informacje są podane w nocie 7.2.1).
Biorąc pod uwagę opisane czynniki, na dzień zatwierdzenia niniejszego sprawozdania finansowego nie stwierdza się istnienia okoliczności wskazujących na zagrożenie kontynuowania działalności przez Bank w okresie co najmniej 12 miesięcy po dniu bilansowym na skutek zamierzonego lub przymusowego zaniechania bądź ograniczenia dotychczasowej działalności.
4.5. Konsolidacja
Niniejsze skonsolidowane roczne sprawozdanie finansowe obejmuje dane finansowe Banku Ochrony Środowiska S.A. oraz dane finansowe jednostek zależnych, sporządzone za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 roku. Sprawozdania finansowe jednostek zależnych sporządzane są w oparciu o jednolite zasady rachunkowości zastosowane dla transakcji i zdarzeń gospodarczych o podobnym charakterze oraz za ten sam okres sprawozdawczy co sprawozdanie jednostki dominującej.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 23
Wszystkie znaczące salda i transakcje pomiędzy jednostkami Grupy BOŚ, w tym niezrealizowane zyski wynikające z transakcji w ramach Grupy BOŚ, zostały w całości wyeliminowane. Niezrealizowane straty są eliminowane, chyba że dowodzą wystąpienia utraty wartości.
Jednostki zależne podlegają konsolidacji w okresie od dnia objęcia nad nimi kontroli przez Grupę BOŚ, a przestają być konsolidowane od dnia ustania kontroli. Sprawowanie kontroli przez jednostkę dominującą ma miejsce wtedy, gdy:
1. posiada władzę nad danym podmiotem,
2. podlega ekspozycji na zmienne zwroty lub posiada prawa do zmiennych zwrotów z tytułu swojego zaangażowania w danej jednostce,
3. ma możliwość wykorzystania władzy w celu kształtowania poziomu generowanych zwrotów.
Grupa BOŚ weryfikuje swoją kontrolę nad innymi jednostkami, jeżeli wystąpiła sytuacja wskazująca na zmianę jednego lub kilku z wyżej wymienionych warunków sprawowania kontroli.
Jeżeli Grupa BOŚ posiada mniej niż większość praw głosu w danej jednostce, ale posiadane prawa głosu wystarczają do umożliwienia jej jednostronnego kierowania istotnymi działaniami tej jednostki, znaczy to, że sprawuje nad nią władzę. Przy ocenie, czy prawa głosu w danej jednostce wystarczają dla zapewnienia władzy, Grupa BOŚ analizuje wszystkie istotne okoliczności, w tym:
1. wielkość posiadanego pakietu praw głosu w porównaniu do rozmiaru udziałów i stopnia rozproszenia praw głosu posiadanych przez innych udziałowców,
2. potencjalne prawa głosu posiadane przez Spółkę, innych udziałowców lub inne strony,
3. prawa wynikające z innych ustaleń umownych, a także
4. dodatkowe okoliczności, które mogą dowodzić, że Spółka posiada lub nie posiada możliwości kierowania istotnymi działaniami w momentach podejmowania decyzji, w tym wzorce głosowania zaobserwowane na poprzednich zgromadzeniach udziałowców.
Na dzień 31 grudnia 2021 roku nie ma podmiotów, w których Bank posiada mniej niż większość praw głosu w danej jednostce i jednocześnie sprawuje kontrolę.
Zmiany w udziale własnościowym jednostki dominującej, które nie skutkują utratą kontroli nad jednostką zależną są ujmowane jako transakcje kapitałowe. W takich przypadkach w celu odzwierciedlenia zmian we względnych udziałach w jednostce zależnej Grupa BOŚ dokonuje korekty wartości bilansowej udziałów kontrolujących oraz udziałów niekontrolujących. Wszelkie różnice pomiędzy kwotą korekty udziałów niekontrolujących, a wartością godziwą kwoty zapłaconej lub otrzymanej odnoszone są na kapitał własny i przypisywane do właścicieli jednostki dominującej.
Jeżeli Grupa BOŚ utraci kontrolę nad jednostką zależną, w rachunku zysków i strat ujmuje się zysk lub stratę, obliczone jako różnica między zagregowaną kwotą otrzymanej zapłaty i wartością godziwą zachowanych udziałów, a pierwotną wartością bilansową aktywów (w tym wartości firmy) i zobowiązań tej jednostki zależnej i udziałów niesprawujących kontroli. Wszystkie kwoty związane z tą jednostką zależną, pierwotnie ujmowane w pozostałych całkowitych dochodach, rozlicza się tak, jak gdyby Grupa BOŚ bezpośrednio zbyła odpowiadające im aktywa lub zobowiązania jednostki zależnej (tj. przenosi na wynik finansowy lub do innej kategorii kapitału własnego zgodnie z postanowieniami odpowiednich MSSF). Wartość godziwa inwestycji posiadanych w byłej jednostce zależnej na dzień utraty kontroli traktowana jest jako wartość godziwa w chwili początkowego ujęcia zgodnie z MSSF 9.
4.6. Sprawozdawczość według segmentów operacyjnych
Segment operacyjny jest częścią BOŚ S.A. prowadzącą działalność gospodarczą:
1. segment prowadzi działalność gospodarczą, w ramach której może osiągać przychody i ponosić koszty,
2. wyniki działalności operacyjnej segmentu są przeglądane regularnie przez osobę podejmującą w jednostce główne decyzje operacyjne,
3. odrębne informacje finansowe dla segmentu są dostępne.
Sprawozdawczość dotycząca segmentów jest oparta na tej samej podstawie, co zastosowana do celów sprawozdawczości wewnętrznej.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 24
Zgodnie z MSSF 8 Grupa BOŚ wyodrębniła następujące segmenty operacyjne:
1. pion klienta instytucjonalnego,
2. pion klienta indywidualnego,
3. działalność skarbowa i inwestycyjna,
4. działalność maklerska,
5. pozostałe (nieulokowane w segmentach).
Grupa BOŚ nie prowadzi działalności zdywersyfikowanej pod względem geograficznym. Szczegółowe zasady dotyczące sprawozdawczości według segmentów działalności przedstawiono w nocie 50.
4.7. Wycena pozycji wyrażonych w walutach obcych
Waluta funkcjonalna
Pozycje zawarte w sprawozdaniu finansowym wycenia się w walucie funkcjonalnej, która jest walutą podstawowego środowiska gospodarczego, w którym Grupa BOŚ prowadzi działalność.
Walutą funkcjonalną Grupy BOŚ jest złoty polski.
Transakcje i salda
Transakcje wyrażone w walutach obcych przeliczane są na walutę funkcjonalną według kursu obowiązującego w dniu transakcji, a wynik tego przeliczenia jest ujmowany w rachunku zysków i strat.
Aktywa i pasywa bilansowe oraz zobowiązania pozabilansowe w walutach obcych przeliczane są po kursie obowiązującym na koniec okresu sprawozdawczego.
Aktywa i zobowiązania o charakterze niepieniężnym wyceniane wg wartości godziwej, przeliczane są wg kursu obowiązującego w dniu dokonania wyceny.
Aktywa i zobowiązania o charakterze niepieniężnym wyceniane wg kosztu nabycia, przeliczane są wg kursu obowiązującego w dniu powstania tych pozycji.
4.8. Przychody i koszty z tytułu odsetek
W rachunku zysków i strat ujmowane są wszystkie przychody odsetkowe dotyczące instrumentów finansowych wycenianych według zamortyzowanego kosztu przy wykorzystaniu metody efektywnej stopy procentowej oraz oprocentowanych aktywów finansowych wycenianych według wartości godziwej przez inne dochody całkowite lub przez wynik finansowy.
Metoda efektywnej stopy procentowej jest metodą obliczania zamortyzowanej wartości początkowej aktywów lub zobowiązań finansowych oraz alokacji przychodów lub kosztów z tytułu odsetek do właściwego okresu. Efektywna stopa procentowa jest to stopa, dla której zdyskontowane przyszłe płatności lub wpływy pieniężne są równe bieżącej wartości bilansowej netto danego aktywa lub zobowiązania finansowego. Obliczając efektywną stopę procentową, Grupa BOŚ szacuje przepływy pieniężne uwzględniając wszystkie warunki umowne danego instrumentu finansowego (np. opcje wcześniejszej spłaty niepodlegające wydzieleniu), nie biorąc jednak pod uwagę możliwych przyszłych strat z tytułu niespłaconych kredytów. Kalkulacja ta uwzględnia wszystkie opłaty zapłacone lub otrzymane między stronami umowy, które są integralną częścią efektywnej stopy procentowej oraz koszty transakcji i wszystkie inne premie lub dyskonta.
W momencie dokonania odpisu z tytułu utraty wartości aktywa finansowego lub grupy podobnych aktywów finansowych, przychody z tytułu odsetek od wartości netto tych aktywów wykazywane są według stopy procentowej, według której zdyskontowane zostały przyszłe przepływy pieniężne dla celów wyceny utraty wartości.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 25
4.9. Przychody i koszty z tytułu opłat i prowizji
Przychody i koszty z tytułu opłat i prowizji dotyczące należności od klientów ujmuje się jako element przychodu odsetkowego wg metody efektywnej stopy procentowej. Opłaty i prowizje za udzielenie kredytu, pobrane przed jego uruchomieniem, podlegają odroczeniu do momentu wypłaty klientowi środków pieniężnych. Opłaty z tytułu udostępnienia kredytów konsorcjalnych wykazuje się jako przychód po zakończeniu organizacji konsorcjum, jeżeli Grupa BOŚ nie zachowała dla siebie żadnej części ryzyka kredytowego lub zachowała część o tej samej efektywnej stopie procentowej co inni uczestnicy.
Pozostałe przychody z tytułu opłat i prowizji ujmuje się zasadniczo w momencie przeniesienia przyrzeczonych towarów lub usług na klienta. W przypadku opłat i prowizji z tytułu przyznanych limitów kredytowych rozpoznanie przychodu następuje z upływem czasu dostępności tych limitów.
Koszty z tytułu opłat i prowizji ujmuje się zgodnie z zasadą memoriału, tj. w momencie otrzymania usług od dostawcy, przy czym koszty z tytułu opłat obowiązkowych wynikających z przepisów prawnych ujmowane są w momencie powstania zobowiązania do zapłaty.
4.10. Zasady ujmowania przychodów i kosztów związanych z bancassurance
Grupa BOŚ ujmuje i rozlicza przychody i koszty z tytułu oferowanych produktów ubezpieczeniowych zgodnie z treścią ekonomiczną tych produktów. Ze względu na treść ekonomiczną Grupa BOŚ rozróżnia opłaty stanowiące:
1. integralną część wynagrodzenia z tytułu oferowanego dodatkowo instrumentu finansowego,
2. wynagrodzenie za wykonanie dodatkowych czynności już po sprzedaży produktu ubezpieczeniowego,
3. wynagrodzenie otrzymywane z tytułu świadczenia usług pośrednictwa ubezpieczeniowego.
Otrzymane lub należne Grupie BOŚ wynagrodzenie z tytułu sprzedaży produktu ubezpieczeniowego wraz z instrumentem finansowym, gdy produkt ubezpieczeniowy jest bezpośrednio powiązany z instrumentem finansowym, stanowi integralną część wynagrodzenia z tytułu oferowanego instrumentu finansowego i rozliczane jest w czasie jako integralna część stopy procentowej oraz ujmowane w rachunku zysków i strat w pozycji przychody z tytułu odsetek.
Bezpośrednie powiązanie występuje w szczególności, gdy jest spełniony co najmniej jeden z dwóch warunków:
1. instrument finansowy jest oferowany przez Grupę BOŚ zawsze z produktem ubezpieczeniowym, tj. obydwie transakcje zostały zawarte w tym samym czasie lub zostały zawarte w sekwencji, w której każda kolejna transakcja wynika z poprzedniej,
2. produkt ubezpieczeniowy jest oferowany przez Grupę BOŚ wyłącznie z instrumentem finansowym, tj. nie ma możliwości zakupu w Grupie BOŚ produktu ubezpieczeniowego identycznego co do formy prawnej, warunków i treści ekonomicznej bez połączonego zakupu finansowego.
Przy braku spełnienia jednego z warunków dokonywana jest szczegółowa analiza treści ekonomicznej produktu ubezpieczeniowego pod kątem spełnienia kryteriów niezależności umów ubezpieczenia od oferowanych instrumentów finansowych. Analiza bezpośredniego powiązania produktu ubezpieczeniowego z instrumentem finansowym może skutkować podziałem produktu złożonego, tj.: wydzieleniem wartości godziwej instrumentu finansowego oraz wartości godziwej produktu ubezpieczeniowego sprzedawanego łącznie z tym instrumentem. W takim przypadku wynagrodzenie należne Grupie BOŚ z tytułu sprzedaży produktu ubezpieczeniowego jest dzielone pomiędzy część stanowiącą element zamortyzowanego kosztu instrumentu finansowego oraz część stanowiącą wynagrodzenie za wykonanie czynności pośrednictwa ubezpieczeniowego.
Podział wynagrodzenia dokonywany jest proporcjonalnie do wartości godziwej instrumentu finansowego oraz wartości godziwej usługi pośrednictwa w stosunku do sumy obu tych wartości. Wartość godziwą instrumentu finansowego wylicza się metodą dochodową, opartą na przeliczeniu przyszłych kwot na wartość bieżącą, z uwzględnieniem bieżących danych na temat dochodowości i kosztowości produktu. Wartość godziwą usługi
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 26
pośrednictwa wylicza się metodą rynkową przy wykorzystaniu cen i innych odpowiednich informacji generowanych przez identyczne lub porównywalne transakcje rynkowe.
Wynagrodzenie z tytułu wykonania usługi pośrednictwa Grupa BOŚ ujmuje w przychodach z tytułu prowizji w momencie sprzedaży produktu ubezpieczeniowego lub jego odnowienia. Przychody z tytułu wynagrodzenia za sprzedaż produktów ubezpieczeniowych pomniejszane są o rezerwę na oszacowaną przez Grupę BOŚ wartość procentową zwrotów dokonywanych w okresach po sprzedaży produktu ubezpieczeniowego (np. z tytułu rezygnacji przez klienta z ubezpieczenia). Jeżeli w okresie umowy ubezpieczenia Grupa BOŚ otrzymuje wynagrodzenie z tytułu wykonywania czynności/usług wynikających z zaoferowanego produktu ubezpieczeniowego lub jeśli ich wykonywanie jest prawdopodobne, Grupa BOŚ rozlicza to wynagrodzenie w okresie obowiązywania umowy, przy uwzględnieniu zasady współmierności przychodów i kosztów. Wynagrodzenie to ujmowane jest w przychodach z tytułu prowizji z zachowaniem zasady określenia stopnia zaawansowania czynności/usług. W przypadku, gdy nie jest możliwe dokładne określenie liczby działań wykonywanych przez Grupę BOŚ w określonym przedziale czasu, Grupa BOŚ rozlicza wynagrodzenie liniowo w okresie życia produktu ubezpieczeniowego, o ile nie istnieją dowody, że inna metoda rozliczenia lepiej zobrazuje stopień zaawansowania prac.
Wysokość przewidywanych zwrotów oraz proporcje podziału przychodów ze względu na ich treść ekonomiczną jest weryfikowana każdorazowo po powzięciu informacji o istotnych zmianach w tym zakresie, nie rzadziej niż na dzień bilansowy.
Koszty bezpośrednio związane ze sprzedażą produktu ubezpieczeniowego z instrumentem finansowym rozliczane są zgodnie z zasadą współmierności przychodów i kosztów jako:
1. element zamortyzowanego kosztu instrumentu finansowego, jeżeli całość przychodów związanych ze sprzedażą produktu ubezpieczeniowego będzie rozliczana metodą efektywnej stopy procentowej,
2. odpowiednio w proporcji zastosowanej przy podziale przychodów na rozpoznawane w ramach kalkulacji kosztu zamortyzowanego i przychodów rozpoznawanych jednorazowo lub rozliczanych w czasie, jeżeli dokonano podziału wynagrodzenia.
Koszty stałe lub niepowiązane bezpośrednio ze sprzedażą produktów ubezpieczeniowych lub instrumentów finansowych są ujmowane w rachunku zysków i strat w momencie ich poniesienia.
4.11. Rachunkowość zabezpieczeń
Rachunkowość zabezpieczeń stosuje się w celu kompensowania zmian wartości godziwej pozycji zabezpieczanych i pozycji zabezpieczających.
Na podstawie przepisów przejściowych MSSF 9, Grupa BOŚ podjęła decyzję o kontynuacji zasad MSR 39 w zakresie stosowania zasad rachunkowości zabezpieczeń.
Grupa BOŚ może podjąć decyzję o przejściu na stosowanie wymogów MSSF 9 w zakresie rachunkowości zabezpieczeń w terminie późniejszym. Zgodnie z zasadami rachunkowości zabezpieczeń zawartymi w MSSF 9, w przypadku wdrożenia w Grupie kolejnej rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej lub przepływów pieniężnych konieczne jest stosowanie wymogów zawartych w MSSF 9.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 27
Grupa BOŚ stosuje rachunkowość zabezpieczeń pod warunkiem spełnienia wszystkich poniższych kryteriów, określonych w MSR 39:
1. w momencie ustanowienia zabezpieczenia formalnie wyznaczono i udokumentowano powiązanie zabezpieczające, cel zarządzania ryzykiem przez Grupę BOŚ oraz strategię ustanowienia zabezpieczenia; dokumentacja zawiera identyfikację instrumentu zabezpieczającego, zabezpieczanej pozycji, charakter zabezpieczanego ryzyka oraz sposób, w jaki Grupa BOŚ będzie oceniała efektywność instrumentu zabezpieczającego w kompensowaniu zagrożenia zmianami wartości godziwej pozycji zabezpieczanej.
2. oczekuje się, że zabezpieczenie będzie wysoce efektywne w kompensowaniu zmian wartości godziwej, zgodnie z udokumentowaną pierwotnie strategią zarządzania ryzykiem, dotyczącą tego konkretnego powiązania zabezpieczającego,
3. efektywność zabezpieczenia można wiarygodnie ocenić, tj. wartość godziwa pozycji zabezpieczanej oraz wartość godziwa instrumentu zabezpieczającego mogą być wiarygodnie wycenione,
4. zabezpieczenie jest na bieżąco oceniane i stwierdza się jego wysoką efektywność we wszystkich okresach sprawozdawczych, na które zabezpieczenia zostało ustanowione.
Rachunkowość zabezpieczeń jest integralnym elementem procesu zarządzania ryzykiem finansowym w Grupie BOŚ.
Zarządzanie ryzykiem finansowym odbywa się w ramach obowiązującego w Grupie BOŚ procesu zarządzania ryzykiem.
Grupa BOŚ wykorzystuje rachunkowość zabezpieczeń przy zabezpieczaniu wartości godziwej instrumentów finansowych. Zabezpieczenie wartości godziwej to zabezpieczenie przed zagrożeniem zmianami wartości godziwej ujętego składnika aktywów lub zobowiązania, albo uprawdopodobnionego przyszłego zobowiązania, albo wyodrębnionej części takiego składnika aktywów lub zobowiązania, albo uprawdopodobnionego przyszłego zobowiązania, które przypisać można konkretnemu rodzajowi ryzyka i które może wpływać na rachunek zysków i strat.
Zabezpieczenie wartości godziwej spełniające w danym okresie warunki rachunkowości zabezpieczeń Grupa BOŚ ujmuje w sposób następujący:
1. zmiany wartości godziwej instrumentu zabezpieczającego (tj. instrumentu pochodnego wyznaczonego i kwalifikującego się jako zabezpieczenie wartości godziwej) ujmuje się w rachunku zysków i strat,
2. zyski lub straty związane z pozycją zabezpieczaną, wynikające z zabezpieczanego ryzyka, korygują wartość bilansową zabezpieczanej pozycji i są ujmowane w rachunku zysków i strat,
3. odsetki od zabezpieczających instrumentów pochodnych prezentowane są w tej samej linii rachunku wyników, w której prezentowane są odsetki od instrumentów zabezpieczanych, tj. w wyniku odsetkowym,
4. wycena zabezpieczanych składników aktywów finansowych klasyfikowanych jako wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite, wynikająca z czynników innych niż zabezpieczane ryzyka, ujmowana jest w kapitale z aktualizacji wyceny do czasu zbycia lub terminu zapadalności tego składnika aktywów.
Grupa BOŚ zaprzestaje stosowania rachunkowości zabezpieczeń w przypadku wygaśnięcia, sprzedaży, rozwiązania lub wykonania instrumentu zabezpieczającego/zabezpieczanego, albo gdy powiązanie zabezpieczające przestało spełniać kryteria stosowania rachunkowości zabezpieczeń. Przy zaprzestaniu stosowania rachunkowości zabezpieczeń wycena pozycji zabezpieczanych, które podlegają wycenie wg zamortyzowanego kosztu (bez stosowania zasad rachunkowości zabezpieczeń), przypisana zabezpieczanemu ryzyku, ujęta w okresach, kiedy zabezpieczenie było efektywne, podlega rozliczaniu do rachunku zysków i strat.
Grupa BOŚ nie stosuje rachunkowości zabezpieczeń przepływów pieniężnych.
4.12. Aktywa i zobowiązania finansowe
Początkowe ujęcie
Grupa BOŚ ujmuje składnik aktywów i zobowiązań finansowych w sprawozdaniu z sytuacji finansowej wtedy, gdy staje się związana postanowieniami umowy o ten instrument finansowy. Ujęcie aktywów finansowych następuje wtedy, gdy Grupa BOŚ nabywa prawo do otrzymania przepływów pieniężnych, a zobowiązań finansowych wtedy,
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 28
gdy ma obowiązek dokonać wypłaty środków pieniężnych. Przy początkowym ujęciu składniki aktywów i zobowiązań finansowych podlegają klasyfikacji do odpowiedniej kategorii wyceny.
Wycena przy początkowym ujęciu składników aktywów i zobowiązań finansowych następuje wg wartości godziwej, która w przypadku pozycji niewycenianych wg wartości godziwej w okresach późniejszych jest powiększana lub zmniejszana o koszty bezpośrednie zawarcia transakcji.
Wycena aktywów finansowych po okresie początkowego ujęcia
Po okresie początkowego ujęcia Grupa BOŚ dokonuje wyceny składników aktywów finansowych zgodnie z zasadami klasyfikacji, wg metody zamortyzowanego kosztu lub wg wartości godziwej.
Zamortyzowany koszt to kwota, w której składnik aktywów finansowych lub zobowiązanie finansowe wycenia się w momencie początkowego ujęcia, pomniejszona o spłaty kapitału oraz powiększona lub pomniejszona o ustaloną z zastosowaniem efektywnej stopy procentowej skumulowaną amortyzację wszelkich różnic pomiędzy wartością początkową, a wartością w terminie wymagalności oraz pomniejszona o wszelkie odpisy z tytułu utraty wartości. W zamortyzowanym koszcie uwzględnia się odsetki karne.
Wycena wg wartości godziwej polega na ustaleniu wartości, którą otrzymano by za zbycie składnika aktywów lub zapłacono by za przeniesienie zobowiązania w transakcji przeprowadzonej na zwykłych warunkach na głównym (lub najkorzystniejszym) rynku na dzień wyceny w aktualnych warunkach rynkowych (tj. cena wyjścia) bez względu na to, czy cena ta jest bezpośrednio obserwowalna lub oszacowana przy użyciu innej techniki wyceny.
Klasyfikacja i wycena aktywów finansowych
Zgodnie z MSSF 9 aktywa finansowe są klasyfikowane do odpowiedniego modelu wyceny w momencie początkowego ujęcia. Aktywa finansowe Grupy BOŚ są zaklasyfikowane do następujących kategorii wyceny:
1. Aktywa finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu,
2. Aktywa finansowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite,
3. Aktywa finansowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy,
4. Aktywa finansowe wyceniane wg opcji wartość godziwa przez wynik finansowy.
Klasyfikacja do odpowiedniej kategorii wyceny następuje w oparciu o:
1. Model biznesowy, w ramach którego aktywa finansowe są zarządzane oraz
2. Test charakterystyki kontraktowych przepływów pieniężnych (Test SPPI – ang. Solely Payment of Principal and Interest).
Modele biznesowe
Zdefiniowanie istniejących modeli biznesowych dokonywane jest przez kluczowe kierownictwo Grupy BOŚ. Identyfikowane modele biznesowe odzwierciedlają prowadzoną działalność operacyjną, tj. sposób zarządzania określoną grupą aktywów oraz cel, dla którego aktywa powstały lub zostały nabyte. Poszczególne zidentyfikowane modele biznesowe stanowią grupy aktywów, które są wspólnie zarządzane, oceniane i raportowane.
Identyfikując modele biznesowe dla poszczególnych grup aktywów finansowych, bierze się pod uwagę przesłanki jakościowe oraz kryteria ilościowe.
Przesłanki jakościowe
Przesłanki jakościowe obejmują analizę i ocenę:
1. celu biznesowego, dla którego aktywa powstały lub zostały nabyte,
2. sposobu, w jaki wyniki na aktywach w ramach danego modelu biznesowego są oceniane i raportowane do kluczowego kierownictwa Grupy oraz prezentowane w ramach sprawozdawczości zewnętrznej,
3. przyczyny podejmowanych decyzji o sprzedaży aktywów finansowych,
4. rozwiązań i struktur organizacyjnych, w ramach których poszczególne grupy aktywów powstają lub są nabywane,
5. rodzaju ryzyka mającego wpływ na wyniki realizowane na poszczególnych grupach aktywów,
6. sposobu, w jaki kadra zarządzająca poszczególnymi grupami aktywów jest wynagradzana, w szczególności czy wynagrodzenie opiera się w części lub całości na wartości godziwej zarządzanych aktywów.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 29
Kryteria ilościowe
Kryteria ilościowe wykorzystywane przy identyfikacji oraz okresowej weryfikacji modeli biznesowych odnoszą się do oceny istotności i częstotliwości sprzedaży aktywów z poszczególnych modeli. Zakłada się, że w modelu biznesowym HtC sprzedaż aktywów finansowych jest dopuszczalna w szczególności w następującym przypadku:
1. w razie pogorszenia oceny odzyskiwalności przepływów pieniężnych, w celu ograniczenia skutków ryzyka kredytowego,
2. w terminie bliskim zapadalności kontraktowej,
3. sporadycznej sprzedaży (nawet jeżeli wartość sprzedanych aktywów jest znacząca),
4. nieznaczącej wartości sprzedawanych aktywów.
Brak spełnienia kryteriów ilościowych, np. znacząca i częsta sprzedaż aktywów finansowych o niepogorszonej ocenie ryzyka kredytowego, powoduje konieczność zmiany przyporządkowania całego portfela aktywów finansowych, z którego dokonywano sprzedaży, a co za tym idzie zmiany klasyfikacji tego portfela do kategorii wyceny.
W wyniku dokonanych analiz aktywa finansowe Grupy BOŚ zostały przyporządkowane do następujących modeli biznesowych:
1. Model HtC (ang. Held to Collect)
model, który zakłada utrzymywanie aktywów finansowych celem uzyskania korzyści ekonomicznych w postaci przepływów pieniężnych wynikających z umowy. W ramach modelu HtC utrzymywane są aktywa finansowe o charakterze kredytowym i pożyczkowym, nabyte wierzytelności w ramach usług faktoringu, dłużne papiery wartościowe nabyte w celach inwestycyjnych.
2. Model HtCS (ang. Held to Collect or Sale)
model, który zakłada utrzymywanie aktywów finansowych celem uzyskania przepływów pieniężnych wynikających z umowy i sprzedaż. W ramach modelu HtCS utrzymywane są dłużne papiery wartościowe nabyte w celu zabezpieczenia bieżących potrzeb płynności finansowej i profilu dochodowości.
3. Inne modele biznesowe
w ramach innych modeli biznesowych nabywane są aktywa o charakterze handlowym w celu osiągnięcia wyniku finansowego z tytułu zmian wartości rynkowej lub wynagrodzenia o charakterze marży handlowej. Te modele biznesowe obejmują przede wszystkim pochodne instrumenty finansowe oraz instrumenty kapitałowe.
Test SPPI
Zgodnie z wymaganiami MSSF 9 aktywa finansowe utrzymywane w ramach modelu HtC i HtCS podlegają testowi SPPI. Test SPPI powinien być przeprowadzony dla każdego aktywa finansowego w modelach HtC i HtCS na dzień początkowego ujęcia oraz gdy aktywo podlega istotnej modyfikacji.
Celem testu SPPI jest potwierdzenie, że umowne przepływy pieniężne wynikające z tych aktywów finansowych są wyłącznie spłatą kapitału i odsetek od kwoty głównej pozostałej do spłaty, przy czym:
1. kapitał stanowi wartość godziwa aktywa finansowego z dnia początkowego ujęcia,
2. odsetki stanowią wynagrodzenie z tytułu wartości pieniądza w czasie, marżę za ryzyko kredytowe, ryzyko płynności, koszty administracyjne oraz marżę zysku.
Test SPPI obejmuje w szczególności analizę charakterystyki przepływów pieniężnych w związku z warunkami wcześniejszej spłaty i prolongaty, zmianą waluty aktywa finansowego, warunkami zwiększającymi zmienność przepływów pieniężnych ponad zmiany wynikające ze zmian rynkowych stóp procentowych (np. dźwignia finansowa), warunkami ograniczającymi możliwość dochodzenia roszczeń finansowych do określonego majątku dłużnika.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 30
Zasady klasyfikacji aktywów finansowych do kategorii wyceny w oparciu o model biznesowy i test SPPI
Modele biznesowe:
Test SPPI
Przepływy pieniężne są jedynie spłatą kapitału i odsetek
Test SPPI
Przepływy pieniężne nie stanowią jedynie spłaty kapitału i odsetek
Model HtC
wycena wg zamortyzowanego kosztu
wycena wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Model HtCS
wycena wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
wycena wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Inny model biznesowy
Test SPPI nie jest przeprowadzany; obligatoryjna wycena wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Aktywa finansowe wg kategorii wyceny
1. Aktywa finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
Ta kategoria wyceny obejmuje przede wszystkim portfel należności od klientów indywidualnych i instytucjonalnych. W tej kategorii znajdują się również nabyte wierzytelności w ramach usług faktoringu, dłużne papiery wartościowe znajdujące się w portfelu inwestycyjnym utrzymywane dla uzyskiwania korzyści z umownych przepływów pieniężnych, należności od innych banków, w tym transakcje buy-sell back.
2. Aktywa finansowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
Ta kategoria wyceny obejmuje dłużne papiery wartościowe nabyte w celu zabezpieczenia bieżących potrzeb płynności finansowej i profilu dochodowości, utrzymywane dla uzyskiwania korzyści z umownych przepływów pieniężnych i na sprzedaż, a także kapitałowe papiery wartościowe.
3. Aktywa finansowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Ta kategoria wyceny obejmuje pochodne instrumenty finansowe oraz dłużne papiery wartościowe nabywane w celach handlowych.
Odrębną pozycją w tej kategorii wyceny są prezentowane w należnościach od klientów kredyty, których formuła oprocentowania oparta jest o mnożnik stawki bazowej. Do tej pozycji zaliczone zostały kredyty preferencyjne udzielane ze wsparciem podmiotów sektora publicznego.
Z uwagi na toczące się dyskusje w zakresie klasyfikacji i wyceny instrumentów finansowych zawierających m.in. mnożnik, powyższe podejście może w przyszłości ulec zmianie.
Zmiana kategorii wyceny instrumentów finansowych
Zmiana kategorii wyceny aktywów finansowych może nastąpić wyłącznie w razie zmiany modelu biznesowego. Nie stanowi zmiany modelu biznesowego zmiana zamiarów biznesowych związanych z danymi aktywami finansowymi albo zmiana przyporządkowania do poszczególnej linii biznesowej.
Zmiana kategorii wyceny aktywów finansowych wskutek zmiany modelu biznesowego ujmowana jest prospektywnie, tj. od daty tej zmiany.
Nie dokonuje się przeklasyfikowania zobowiązań finansowych.
Modyfikacja aktywów finansowych
Modyfikacja aktywów finansowych jest identyfikowana przez Grupę BOŚ w przypadku zmiany w umowie, na podstawie której dane aktywa finansowe powstały, wpływającej na wartość i termin przepływów pieniężnych. Zmiany przepływów pieniężnych, wynikające z pierwotnej umowy z klientem, nie są rozpoznawane jako modyfikacje. Zmiana warunków umownych spłaty może być dokonana zarówno z przyczyn dotyczących zarządzania ryzykiem kredytowym, jak i przyczyn komercyjnych.
Grupa BOŚ dokonuje rozróżnienia modyfikacji aktywów finansowych na modyfikacje istotne i nieistotne.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 31
Kryterium ilościowe
Modyfikacja istotna jest zmianą warunków umownych spłaty danego aktywa finansowego, która skutkuje powstaniem różnicy powyżej 10% pomiędzy wartością przyszłych przepływów pieniężnych wynikających ze zmodyfikowanego aktywa finansowego zdyskontowanych oryginalną efektywną stopą procentową, a wartością przyszłych przepływów pieniężnych wynikających z aktywa finansowego przed modyfikacją zdyskontowanych tą samą stopą procentową. W przypadku modyfikacji nieistotnej różnica ta wynosi mniej niż 10%.
Kryterium jakościowe
Modyfikacja aktywów finansowych podejmowana w poniższych okolicznościach jest rozpoznawana jako modyfikacja istotna:
• dodanie cechy naruszającej wynik testu SPPI,
• zmiana waluty kredytu nie przewidziana w pierwotnych warunkach umownych,
• zmiana kontrahenta oznaczająca modyfikację istotną.
Modyfikacja istotna
Modyfikacja istotna powoduje wyłączenie pierwotnego aktywa z bilansu, ujęciem w rachunku zysków i strat nierozliczonych kosztów i prowizji oraz rozpoznaniem początkowym aktywa finansowego powstałego w efekcie modyfikacji. Dla aktywa zmodyfikowanego ustala się nową efektywną stopę procentową.
Modyfikacja nieistotna
Modyfikacja nieistotna nie prowadzi do wyłączenia istniejących aktywów finansowych ze sprawozdania z sytuacji finansowej. Wynik z modyfikacji nieistotnej jest ujmowany w rachunku zysków i strat.
Utrata wartości aktywów finansowych
MSSF 9 wprowadził nowe podejście do szacowania strat z tytułu aktywów finansowych wycenianych wg zamortyzowanego kosztu i wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite. Podejście to bazuje na wyznaczaniu strat oczekiwanych (expected loss).
Rozpoznawanie strat oczekiwanych zależne jest od zmiany poziomu ryzyka od momentu początkowego ujęcia aktywa finansowego. Grupa BOŚ rozpoznaje trzy podstawowe koszyki aktywów finansowych w kontekście zmian poziomu ryzyka:
• Koszyk 1 – w którym klasyfikowane są ekspozycje, dla których od momentu początkowego ujęcia nie nastąpił istotny wzrost ryzyka kredytowego, rozumianego jako wzrost prawdopodobieństwa niewypłacalności. Dla takich ekspozycji oczekiwane straty są rozpoznawane w horyzoncie najbliższych 12 miesięcy lub dacie zapadalności ekspozycji, jeżeli okres ten jest krótszy niż 12 miesięcy.
• Koszyk 2 – w którym są klasyfikowane ekspozycje, dla których od momentu początkowego ujęcia nastąpił istotny wzrost ryzyka, ale jeszcze nie uprawdopodobniło się zdarzenie niewywiązania się ze zobowiązania. Dla takich ekspozycji straty oczekiwane są rozpoznawane w horyzoncie pozostałego czasu życia ekspozycji.
• Koszyk 3 – w którym są klasyfikowane ekspozycje, dla których zmaterializowały się zdarzenia niewykonania zobowiązania (zaistniałej przesłanki utraty wartości). Dla takich ekspozycji oczekiwane straty są rozpoznawane w horyzoncie pozostałego czasu życia ekspozycji.
Ponadto Grupa BOŚ identyfikuje aktywa POCI (ang. Purchased or Originated Credit Impaired), tj. aktywa finansowe dotknięte utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe na dzień początkowego ujęcia. Dla ekspozycji klasyfikowanych jako POCI oczekiwane straty są rozpoznawane w horyzoncie pozostałego czasu życia.
Grupa BOŚ na potrzeby szacowania odpisów z tytułu utraty wartości wykorzystuje własne oszacowania parametrów ryzyka, bazujące na modelach wewnętrznych zgodnych z MSSF 9. Oczekiwane straty kredytowe stanowią iloczyn indywidualnych dla każdej ekspozycji oszacowanych wartości parametrów PD, LGD i EAD, a finalna wartość strat oczekiwanych jest sumą strat oczekiwanych w poszczególnych okresach (w zależności od koszyka w horyzoncie 12 miesięcy lub pozostałego czasu życia), zdyskontowanych efektywną stopą procentową. Oszacowane parametry zgodnie z założeniami MSSF 9 podlegają korekcie z tytułu scenariuszy makroekonomicznych.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 32
Wycena odpisów na oczekiwane straty kredytowe, rezerw na gwarancje finansowe i udzielone zobowiązania utworzonych w złotych oraz w walutach obcych (włączając różnice kursowe) jest odnoszona odpowiednio w koszty lub przychody Grupy BOŚ z tytułu odpisów i rezerw.
Kompensowanie instrumentów finansowych
Składniki aktywów finansowych i zobowiązań finansowych kompensuje się i wykazuje w bilansie w kwocie netto wyłącznie wtedy, gdy Grupa BOŚ posiada ważny tytuł prawny do dokonania kompensaty ujętych kwot oraz zamierza rozliczyć się w kwocie netto lub jednocześnie zrealizować dany składnik aktywów i uregulować zobowiązanie.
Zobowiązania finansowe
Zobowiązania finansowe po okresie początkowego ujęcia są wyceniane wg zamortyzowanego kosztu z zastosowaniem efektywnej stopy procentowej. Grupa BOŚ wyłącza ze swojego bilansu zobowiązanie finansowe wtedy, gdy zobowiązanie wygasło, tj., kiedy obowiązek określony w umowie został wypełniony, umorzony lub wygasł.
Zobowiązania z tytułu pochodnych instrumentów finansowych wyceniane są wg wartości godziwej przez wynik finansowy.
Inwestycje kapitałowe
Inwestycje kapitałowe klasyfikowane są do kategorii wyceny wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite. Klasyfikacja inwestycji kapitałowych do tej kategorii wyceny jest nieodwołalna. Zyski lub straty wynikające z różnicy ceny sprzedaży i ceny nabycia lub ze zmiany wartości godziwej tych inwestycji nie podlegają ujęciu w rachunku zysków i strat również w przypadku sprzedaży. W rachunku zysków i strat ujmuje się tylko przychody z tytułu otrzymanych dywidend.
Inwestycje kapitałowe zostały zaklasyfikowane do kategorii wyceny wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite ze względu na ich inwestycyjny charakter oraz sposób osiągania korzyści ekonomicznych poprzez otrzymywane dywidendy.
Instrumenty kapitałowe zaklasyfikowane do kategorii wyceny wartości godziwej przez inne dochody całkowite wyceniane są z wykorzystaniem metody wyceny aktywów kapitałowych (capital asset pricing model). W modelu wykorzystane są prognozy finansowe poszczególnych spółek oraz rynkowe parametry takie jak: koszt kapitału i współczynnik beta wyliczone na bazie danych ze spółek porównywalnych oraz dyskonto i premia z tytułu płynności i zachowania kontroli.
Umowy sprzedaży i odkupu
Papiery wartościowe sprzedawane przy jednoczesnym zawarciu powiązanej umowy odkupu (transakcje repo, sell- buy-back) są prezentowane w sprawozdaniu finansowym jako papiery wartościowe, jeśli jednostka zachowuje zasadniczo całe ryzyko i wszystkie korzyści związane z posiadaniem danych papierów wartościowych. Zobowiązanie wobec kontrahenta ujmuje się w zobowiązaniach wobec innych banków lub zobowiązaniach wobec klientów, w zależności od jego charakteru.
Zakupione papiery wartościowe z przyrzeczeniem odsprzedaży (transakcje reverse repo, buy-sell-back) ujmuje się jako należności od innych banków lub klientów, w zależności od ich charakteru. Różnicę pomiędzy ceną sprzedaży, a odkupu traktuje się jako odsetki i rozlicza metodą liniową przez okres obowiązywania umowy.
Papiery wartościowe pożyczane kontrahentom nie są wyłączane z bilansu Grupy BOŚ.
Pożyczonych przez Grupę BOŚ papierów wartościowych nie ujmuje się w sprawozdaniu finansowym, chyba że zostały sprzedane osobom trzecim. W takim wypadku transakcje kupna i sprzedaży ujmuje się w sprawozdaniu finansowym, zaś odnośne zyski i straty uwzględnia się w wyniku na działalności handlowej.
Obowiązek zwrotu pożyczonych papierów ujmuje się według wartości godziwej jako zobowiązania wobec klientów. Ryzyko i korzyści dotyczące papierów pozostają po stronie kontrahenta transakcji.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 33
Należności z tytułu dostaw i usług oraz aktywów z tytułu umów
W przypadku należności z tytułu dostaw i aktywów z tytułu umów Grupa BOŚ dokonuje wyceny oczekiwanych strat kredytowych w horyzoncie całego okresu życia tych aktywów.
4.13. Aktywa trwałe przeznaczone do sprzedaży
Aktywa trwałe zalicza się do „przeznaczonych do sprzedaży” i wykazuje według niższej z dwóch kwot: wartości bilansowej i wartości godziwej pomniejszonej o koszty doprowadzenia do sprzedaży, jeżeli ich wartość bilansową realizuje się przede wszystkim w drodze transakcji sprzedaży, a nie bieżącego używania.
W Grupie BOŚ nie występują aktywa przeznaczone do sprzedaży.
4.14. Wartości niematerialne
Wartość firmy
Po początkowym ujęciu, wartość firmy jest wykazywana według ceny nabycia pomniejszonej o wszelkie skumulowane odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości. Test na utratę wartości przeprowadza się raz na rok. Ponadto na każdą datę sprawozdawczą ocenia się, czy nie wystąpiły przesłanki utraty wartości firmy.
Grupa BOŚ ocenia, czy na datę bilansową nie zaistniały przesłanki powodujące, iż wartość bilansowa wartości firmy jest wyższa od jej wartości odzyskiwanej. W tym celu sporządzany jest corocznie test na utratę wartości w odniesieniu do wartości firmy - niezależnie od tego, czy istnieją przesłanki, które wskazują, iż nastąpiła utrata wartości. Test sporządzany jest zgodnie z MSR 36.
Wartość odzyskiwalna szacowana jest na podstawie wartości użytkowej ośrodków wypracowujących środki pieniężne (dalej CGU), które zostały przyporządkowane do wartości firmy.
Wartość użytkowa jest bieżącą, szacunkową wartością przyszłych przepływów pieniężnych, których uzyskania Grupa BOŚ oczekuje z tytułu dalszego użytkowania CGU. Wartość użytkowa uwzględnia wartość końcową (rezydualną) CGU. Wartość rezydualna CGU obliczana jest poprzez ekstrapolację projekcji przepływów pieniężnych poza okres prognozy, przy zastosowaniu określonej stopy wzrostu.
Prognozy dotyczące przyszłych przepływów opiewają na okres 5 lat oraz opierają się na:
1. historycznych danych odzwierciedlających potencjał CGU w zakresie generowania przepływów pieniężnych,
2. prognozach bilansu i rachunku zysków i strat na okres objęty prognozą,
3. założeniach zawartych w budżecie Grupy BOŚ,
4. analizie przyczyn rozbieżności pomiędzy przeszłymi prognozami przepływów pieniężnych, a faktycznie uzyskanymi przepływami środków.
Wartość bieżąca przyszłych przepływów obliczana jest przy zastosowaniu adekwatnej stopy dyskontowej, uwzględniającej stopę wolną od ryzyka, premię za ryzyko, premię za niską kapitalizację oraz premię za ryzyko specyficzne.
Wartość bieżąca przyszłych przepływów przyrównywana jest do bilansowej wartości (na dzień sporządzania testu) dla sumy: wartości firmy oraz wartości bilansowej aktywów CGU, z wyłączeniem części dotyczącej podatku odroczonego.
Licencje i oprogramowanie komputerowe
Zakupione licencje oraz wytworzone we własnym zakresie oprogramowanie komputerowe aktywuje się w wysokości kosztów poniesionych na zakup i przygotowanie do używania konkretnego oprogramowania komputerowego. Aktywowane koszty amortyzuje się przez szacowany okres użytkowania oprogramowania metodą liniową.
Wydatki związane z utrzymaniem programów komputerowych ujmowane są jako koszty z chwilą poniesienia lub koszty rozliczane w czasie.
Okres ekonomicznego użytkowania wartości niematerialnych zawiera się w przedziale powyżej 1 roku do 15 lat.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 34
Nakłady na wartości niematerialne
Grupa BOŚ ujmuje poniesione koszty aktywa z tytułu nakładów na wartości niematerialne na etapie prac rozwojowych przedsięwzięcia prowadzonego we własnym zakresie jedynie w przypadku, gdy Grupa BOŚ ma możliwość i zamiar ukończenia oraz użytkowania wytwarzanego składnika wartości niematerialnych, posiada stosowne środki techniczne i finansowe służące ukończeniu prac rozwojowych i użytkowaniu składnika oraz ma możliwość wiarygodnego ustalenia nakładów poniesionych, które można bezpośrednio przyporządkować czynnościom tworzenia, produkcji i przystosowania składnika aktywów do użytkowania w sposób zamierzony przez kierownictwo.
Aktywowane koszty amortyzuje się metodą liniową po zakończeniu prac rozwojowych. Szacowany okres użytkowania określony jest indywidualnie.
Testowanie utraty wartości
Wartości niematerialne są badane pod kątem utraty wartości zawsze, gdy występują zdarzenia lub okoliczności wskazujące, że wartość bilansowa może być niemożliwa do odzyskania. Wartość bilansowa jest niezwłocznie obniżana do poziomu wartości odzyskiwalnej, jeżeli wartość bilansowa przewyższa szacunkową wartość odzyskiwalną. Wartość odzyskiwalna jest wyższą z dwóch wartości: wartości godziwej wartości niematerialnych pomniejszonej o koszty ich sprzedaży lub wartości użytkowej.
4.15. Rzeczowe aktywa trwałe
Rzeczowe aktywa trwałe wykazuje się według kosztu historycznego pomniejszonego o umorzenie. Koszt historyczny uwzględnia wydatki bezpośrednio związane z nabyciem danych aktywów.
Późniejsze nakłady uwzględnia się w wartości bilansowej danego środka trwałego lub ujmuje jako odrębny środek trwały (tam, gdzie jest to właściwe) tylko wówczas, gdy jest prawdopodobne, że z tytułu tej pozycji nastąpi wpływ korzyści ekonomicznych do Grupy BOŚ, zaś koszt danej pozycji można wiarygodnie zmierzyć. Wszelkie pozostałe wydatki na naprawę i konserwację odnoszone są do rachunku zysków i strat w okresie obrotowym, w którym je poniesiono. Grunty nie podlegają amortyzacji.
Amortyzację środków trwałych nalicza się metodą liniową przez okresy ich użytkowania, które dla poszczególnych grup środków trwałych wynoszą:
1. 40 lat - dla budynków,
2. 2-12 lat - dla ulepszeń w obcym środku trwałym lub krócej, jeżeli tak wynika z umowy,
3. 3-20 lat - dla urządzeń i środków transportu.
Weryfikacji wartości końcowej i okresów użytkowania środków trwałych dokonuje się również na każdy dzień bilansowy.
Amortyzowane środki trwałe są badane pod kątem utraty wartości zawsze, gdy występują zdarzenia lub okoliczności wskazujące, że wartość bilansowa może być niemożliwa do odzyskania. Wartość bilansowa środka trwałego jest niezwłocznie obniżana do poziomu wartości odzyskiwalnej, jeżeli wartość bilansowa przewyższa szacunkową wartość odzyskiwalną. Wartość odzyskiwalna jest wyższą z dwóch wartości: wartości godziwej środka trwałego, pomniejszonej o koszty jego sprzedaży i wartości użytkowej.
Zyski i straty z tytułu zbycia środków trwałych ustala się drogą porównania wpływów ze sprzedaży, z ich wartością bilansową i ujmuje w rachunku zysków i strat.
Inwestycje rozpoczęte dotyczą środków trwałych będących w toku budowy lub montażu i są wykazywane według cen nabycia lub kosztu wytworzenia, pomniejszonych o ewentualne odpisy z tytułu utraty wartości. Środki trwałe w budowie nie podlegają amortyzacji do czasu zakończenia budowy i przekazania środka trwałego do używania.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 35
4.16. Leasing
Grupa BOŚ klasyfikuje jako leasing umowy, na podstawie których użytkuje lub oddaje w użytkowanie aktywa trwałe w zdefiniowanym okresie w zamian za wynagrodzenie.
Leasingodawca
Grupa BOŚ jako leasingodawca dokonuje klasyfikacji umowy jako leasing finansowy lub leasing operacyjny.
Jako leasing finansowy Grupa BOŚ klasyfikuje umowy, na mocy których następuje przeniesienie zasadniczo całego ryzyka i pożytków wynikających z tytułu posiadania aktywów będących przedmiotem umowy. Pozostałe umowy leasingowe klasyfikowane są jako leasing operacyjny.
Leasingobiorca
W dacie rozpoczęcia leasingu, Grupa BOŚ jako leasingobiorca, ujmuje składnik aktywów z tytułu prawa do użytkowania oraz zobowiązanie z tytułu leasingu.
Zobowiązanie wynika z bieżącej wartości przyszłych przepływów pieniężnych (płatności leasingowych z umowy leasingu), zdyskontowanych przy użyciu stopy procentowej leasingu.
Grupa BOŚ stosuje wyłączenia z wymogów stosowania zasad MSSF 16 dotyczące:
1. korzystania z aktywa o niskiej wartości – wartość aktywa nie przekracza kwoty 20 tys. zł,
2. korzystania z aktywa przez okres nie dłuższy niż 12 miesięcy.
W przypadku umów wyłączonych Grupa BOŚ nie wykazuje w bilansie prawa do korzystania z aktywa i zobowiązania wynikającego z umowy. Opłaty leasingowe, związane z tymi umowami, Grupa BOŚ ujmuje jako koszty w rachunku zysków i strat metodą liniową w trakcie okresu leasingu.
Ustalając okres leasingu, Grupa BOŚ określa nieodwołalny okres leasingu, uwzględniając okres objęty opcją przedłużenia, jeżeli Grupa BOŚ zakłada jej wykonanie i opcją wypowiedzenia leasingu, jeżeli Grupa BOŚ zakłada brak jej wykonania.
Grupa BOŚ aktualizuje okres leasingu, gdy zajdzie zmiana dotycząca nieodwołalnego okresu leasingu.
Po dacie rozpoczęcia leasingu, Grupa BOŚ wycenia składnik aktywów z tytułu prawa do użytkowania według kosztu:
1. pomniejszonego o łączne odpisy amortyzacyjne i łączne straty z tytułu utraty wartości oraz
2. skorygowanego z tytułu aktualizacji wyceny zobowiązania z tytułu leasingu.
Po dacie rozpoczęcia leasingu, Grupa BOŚ wycenia zobowiązanie z tytułu leasingu poprzez:
1. zwiększenie wartości bilansowej w celu odzwierciedlenia kosztów odsetkowych od zobowiązania z tytułu leasingu,
2. zmniejszenie wartości bilansowej w celu uwzględnienia zapłaconych opłat leasingowych,
3. zaktualizowanie wyceny wartości bilansowej w celu uwzględnienia ponownej oceny lub zmiany leasingu, lub w celu uwzględnienia zaktualizowanych stałych opłat leasingowych.
Grupa BOŚ ujmuje zmianę leasingu jako odrębny leasing, jeżeli:
1. zmiana zwiększa zakres leasingu poprzez przyznanie prawa do użytkowania jednego lub większej liczby bazowego składnika aktywów oraz
2. wynagrodzenie za leasing zwiększa się o kwotę współmierną do ceny jednostkowej za zwiększenie zakresu.
W przypadku zmiany leasingu, która nie jest ujmowana jako odrębny leasing, Grupa BOŚ aktualizuje wycenę zobowiązania poprzez zdyskontowanie zaktualizowanych opłat leasingowych z zastosowaniem zaktualizowanej stopy dyskontowej i ujmuje aktualizację poprzez:
1. zmniejszenie wartości bilansowej składnika aktywów z tytułu prawa do użytkowania w celu uwzględnienia częściowego lub całkowitego zakończenia leasingu w przypadku zmian, które zmniejszają zakres leasingu,
2. skorygowanie składnika aktywów z tytułu prawa do użytkowania w odniesieniu do pozostałych zmian leasingu.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 36
4.17. Odroczony podatek dochodowy
Na potrzeby sprawozdania finansowego podatek odroczony obliczany jest metodą zobowiązań bilansowych. Grupa BOŚ tworzy rezerwę i aktywa na przejściowe różnice z tytułu odroczonego podatku dochodowego, wywołane odmiennością momentu uznawania przychodów za osiągnięte oraz kosztów za poniesione, zgodnie ze stosowanymi zasadami rachunkowości i przepisami o podatku dochodowym od osób prawnych.
Główne różnice przejściowe powstają z tytułu aktualizacji wyceny aktywów i zobowiązań finansowych, w tym kontraktów pochodnych, rezerw na świadczenia emerytalne i inne świadczenia po okresie zatrudnienia, a także strat podatkowych do odliczenia.
Rezerwy z tytułu odroczonego podatku dochodowego ujmowane są w pełnej wysokości z wyjątkiem:
1. sytuacji, gdy rezerwa na podatek odroczony powstaje w wyniku początkowego ujęcia wartości firmy lub początkowego ujęcia składnika aktywów bądź zobowiązania przy transakcji nie stanowiącej połączenia jednostek i w chwili jej zawierania nie mającej wpływu ani na zysk lub stratę brutto, ani na dochód do opodatkowania czy stratę podatkową oraz
2. w przypadku dodatnich różnic przejściowych wynikających z inwestycji w jednostkach zależnych lub stowarzyszonych i udziałów we wspólnych przedsięwzięciach – z wyjątkiem sytuacji, gdy terminy odwracania się różnic przejściowych podlegają kontroli inwestora i gdy prawdopodobne jest, iż w dającej się przewidzieć przyszłości różnice przejściowe nie ulegną odwróceniu.
Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego ujmuje się, gdy jest prawdopodobne, że w przyszłości osiągnięty zostanie dochód do opodatkowania, który umożliwi wykorzystanie różnic przejściowych z wyjątkiem, gdy składnik aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego wynika z początkowego ujęcia składnika aktywów lub zobowiązań pochodzącego z transakcji, która:
1. nie jest połączeniem jednostek gospodarczych oraz
2. nie wpływa w momencie przeprowadzania transakcji na wynik finansowy brutto ani na dochód do opodatkowania (stratę podatkową).
Podatek dochodowy dotyczący pozycji ujmowanych w pozostałych całkowitych dochodach jest ujmowany również w pozostałych całkowitych dochodach.
Odroczony podatek dochodowy ustala się przy zastosowaniu stawek (i przepisów) podatkowych, które zgodnie z oczekiwaniami będą obowiązywać w momencie realizacji odnośnych aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego lub uregulowania zobowiązania z tytułu odroczonego podatku dochodowego, przyjmując za podstawę stawki podatkowe (i przepisy podatkowe) obowiązujące na dzień bilansowy lub takie, których obowiązywanie w przyszłości jest pewne na dzień bilansowy.
Grupa BOŚ kompensuje ze sobą aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego z rezerwami z tytułu odroczonego podatku dochodowego wtedy i tylko wtedy, gdy posiada możliwy do wyegzekwowania tytuł prawny do przeprowadzenia kompensat należności ze zobowiązaniami z tytułu bieżącego podatku i odroczony podatek dochodowy ma związek z tym samym podatnikiem i tym samym organem podatkowym.
4.18. Aktywa przejęte za długi
Aktywa przejęte za długi wycenia się na moment ich początkowego ujęcia w kwocie odpowiadającej ich wartości godziwej. W przypadku, gdy wartość godziwa przejętych aktywów jest wyższa od kwoty długu, różnica stanowi zobowiązanie wobec kredytobiorcy i jest zwracana na rachunek właściciela przejętego majątku po pomniejszeniu o koszty poniesione w związku z przejęciem, przechowaniem i wyceną.
W przypadku, gdy wartość godziwa przejętych aktywów jest niższa od kwoty długu, różnica stanowi zobowiązanie kredytobiorcy wobec Grupy BOŚ, które może podlegać restrukturyzacji lub windykacji.
W Grupie BOŚ nie występują aktywa przejęte za długi.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 37
4.19. Przedpłaty, rozliczenia międzyokresowe i przychody przyszłych okresów
Przedpłaty dotyczą kosztów poniesionych w bieżącym roku obrotowym, a dotyczących okresów przyszłych. Są one ujmowane w bilansie, w pozycji inne aktywa.
Bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów to koszty dotyczące bieżącego okresu, które będą poniesione przez Grupę BOŚ w okresach przyszłych. Bierne międzyokresowe rozliczenia kosztów oraz przychody przyszłych okresów są prezentowane w bilansie w pozycji „Pozostałe zobowiązania”.
4.20. Rezerwy na świadczenia pracownicze
Grupa BOŚ tworzy rezerwy na zobowiązania z tytułu odpraw emerytalnych ustalone w oparciu o oszacowania tego rodzaju zobowiązań na podstawie modelu aktuarialnego. Stosowany przez jednostkę model aktuarialny, w celu ustalenia wartości bieżącej swoich zobowiązań z tytułu określonych świadczeń oraz związanych z nimi kosztów bieżącego zatrudnienia oraz tam, gdzie ma to zastosowanie kosztów przeszłego zatrudnienia, wykorzystuje metodę prognozowanych uprawnień jednostkowych.
Zgodnie z metodą prognozowanych uprawnień jednostkowych (czasami znaną pod nazwą metody świadczeń narosłych w stosunku do stażu pracy lub metody „świadczenie/staż pracy”), każdy okres wykonywania pracy jest postrzegany jako powodujący powstanie dodatkowej jednostki uprawnienia do świadczeń i każda jednostka uprawnienia do świadczeń wyliczana jest oddzielnie przed wejściem w skład ostatecznego zobowiązania.
Zyski i straty aktuarialne ujmowane są w całości w innych dochodach całkowitych.
4.21. Rezerwy
Rezerwy ujmuje się wówczas, gdy spełnione są łącznie następujące warunki:
1. na dzień bilansowy Grupa BOŚ posiada obecny, prawny lub zwyczajowo oczekiwany obowiązek wydatkowania środków, wynikający ze zdarzeń przeszłych, przy czym do określenia istnienia tego obowiązku wykorzystywane są opinie prawne,
2. gdy prawdopodobieństwo zaistnienia wydatku z tytułu zaspokojenia roszczeń jest wyższe niż prawdopodobieństwo braku takiego wydatku oraz
3. gdy wielkość tego wydatku można wiarygodnie oszacować.
Rezerwy wyceniane są w bieżącej wartości wydatków, które jak się oczekuje będą niezbędne do wypełnienia obowiązku, z uwzględnieniem wartości pieniądza w czasie (jeśli jest to istotne) oraz ryzyka związanego z danym zobowiązaniem.
W przypadku dyskontowania kwoty przewidywanego wydatku, wzrost rezerwy spowodowany upływem czasu wykazuje się jako koszt z tytułu odsetek.
4.22. Kapitał własny
Kapitały własne stanowią kapitały i fundusze tworzone zgodnie z obowiązującym prawem, właściwymi ustawami oraz ze statutem Banku.
Kapitał podstawowy
Na kapitał podstawowy składa się zarejestrowany kapitał zakładowy i kapitał zapasowy ze sprzedaży akcji powyżej wartości nominalnej.
Kapitał zakładowy wykazywany jest według wartości nominalnej, zgodnie ze statutem oraz wpisem do Krajowego Rejestru Sądowego.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 38
Kapitał zapasowy ze sprzedaży akcji powyżej wartości nominalnej tworzony jest z nadwyżki osiągniętej przy emisji akcji powyżej wartości nominalnej, pozostałej po pokryciu kosztów emisji.
Akcje własne
W przypadku wykupu akcji własnych, kwota zapłaty za akcje własne obciąża kapitał własny i jest wykazywana w bilansie w odrębnej pozycji „Akcje własne”.
Kapitał z aktualizacji wyceny
Kapitał z aktualizacji wyceny obejmuje zmianę wartości aktywów finansowych klasyfikowanych do kategorii wyceny wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite, wynikającą z ich wyceny oraz podatek odroczony od pozycji ujętych w kapitale z aktualizacji wyceny, zyski lub straty związane z instrumentem zabezpieczającym (rachunkowość zabezpieczeń przepływów pieniężnych) z tytułu efektywnej części zabezpieczenia oraz zyski i straty związane z instrumentem zabezpieczanym wycenianym wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite (rachunkowość zabezpieczeń wartości godziwej), wynikające z innych czynników niż zabezpieczane, a także zyski i straty aktuarialne w programie określonych świadczeń.
Zyski zatrzymane
Zyski zatrzymane obejmują niepodzielony wynik finansowy oraz pozostałe kapitały, tj. pozostały kapitał zapasowy, pozostałe kapitały rezerwowe oraz fundusz ogólnego ryzyka.
Pozostałe kapitały tworzone są z odpisów z zysku i są przeznaczone na cele określone w statucie lub przepisach prawa.
4.23. Środki pieniężne i ich ekwiwalenty
Dla potrzeb rachunku przepływów pieniężnych, środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych obejmują pozycje wymagalne w ciągu trzech miesięcy od dnia nabycia, w tym: kasę, środki w bankach centralnych o możliwościach dysponowania, bony skarbowe oraz inne kwalifikujące się bony, należności od innych banków oraz krótkoterminowe papiery wartościowe Skarbu Państwa.
4.24. Działalność maklerska
Dom Maklerski BOŚ S.A. prowadzi działalność powierniczą w zakresie obsługi rachunków papierów wartościowych klientów. Aktywa te nie zostały wykazane w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym, ponieważ Grupa BOŚ nie posiada nad nimi kontroli, nie osiąga z ich tytułu korzyści oraz nie ponosi ryzyk związanych z powyższymi aktywami.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 39
4.25. Nowe standardy i interpretacje oraz zmiany do nich, które zostały opublikowane, a także zostały zatwierdzone przez Unię Europejską, a nie weszły jeszcze w życie i nie zostały jeszcze zastosowane przez Bank
MSSF
Charakter zmian
Data wejścia w życie w UE / zatwierdzenia przez UE
Wpływ na Bank
MSSF 17 Umowy ubezpieczeniowe, zmiany do MSSF 17
MSSF 17 „Umowy ubezpieczeniowe” zastąpi standard MSSF 4 „Umowy Ubezpieczeniowe”, który umożliwia kontynuowanie ujmowania umów ubezpieczeniowych według zasad rachunkowości obowiązujących w krajowych standardach i co w rezultacie oznacza stosowanie wielu różnych rozwiązań. MSSF 17 wprowadza wymóg spójnego ujmowania wszystkich umów ubezpieczeniowych. Zobowiązania wynikające z umów będą ujmowane w wartościach bieżących zamiast kosztu historycznego. Zastosowanie standardu ma nastąpić w podejściu retrospektywnym pełnym (jeżeli niemożliwe do zastosowania, jednostka powinna zastosować zmodyfikowane podejście retrospektywne lub podejście według wartości godziwej).
Zmiany mają na celu:
- obniżenie kosztów poprzez uproszczenie niektórych wymogów standardu;
- ułatwienie wyjaśnienia wyników finansowych; oraz
- ułatwienie przejścia na nowy standard poprzez odroczenie daty wejścia w życie standardu na 2023 rok oraz wprowadzenie dodatkowych ułatwień w celu ułatwienia wdrożenia MSSF 17 po raz pierwszy.
01 stycznia 2023 roku
/ 19 listopada 2021 roku
Zmiana nie będzie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe
Zmiany do MSSF 3 Połączenia jednostek gospodarczych; MSR 16 Rzeczowe aktywa trwałe; MSR 37 Rezerwy, zobowiązania warunkowe i aktywa warunkowe; coroczne ulepszenia 2018-2020
Zmiany do MSSF 3 "Połączenia jednostek gospodarczych" aktualizują odniesienie w MSSF 3 do Założeń koncepcyjnych sprawozdawczości finansowej, nie zmieniając wymogów w zakresie rachunkowości połączeń jednostek gospodarczych.
Zmiany do MSR 16 "Rzeczowe aktywa trwałe" zabraniają spółce odliczania od ceny nabycia lub kosztu wytworzenia rzeczowych aktywów trwałych kwot otrzymanych ze sprzedaży pozycji wytworzonych w trakcie przygotowania składnika aktywów do jego zamierzonego użytkowania. Zamiast tego, spółka powinna ujmować przychody ze sprzedaży i powiązane koszty w rachunku zysków i strat.
Zmiany do MSR 37 "Rezerwy, zobowiązania warunkowe i aktywa warunkowe" określają, jakie koszty uwzględnia spółka przy ocenie, czy umowa przyniesie stratę.
Coroczne Ulepszenia wprowadzają niewielkie zmiany do MSSF 1 Zastosowanie MSSF po raz pierwszy, MSSF 9 Instrumenty finansowe, MSR 41 Rolnictwo oraz Przykładów ilustrujących towarzyszących MSSF 16 Leasing.
01 stycznia 2022 roku
/ 28 czerwca 2021 roku
Zmiana nie będzie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 40
4.26. Nowe standardy i interpretacje oraz zmiany do nich, które zostały opublikowane i nie są zatwierdzone przez UE
MSSF
Charakter zmian
Data wejścia w życie w UE / zatwierdzenia przez UE
Wpływ na Bank
MSSF 17 Umowy ubezpieczeniowe: Pierwsze zastosowanie MSSF 17 i MSSF 9 - informacje porównawcze
Zmiany stanowią opcję przejściową dotyczącą informacji porównawczych o aktywach finansowych prezentowanych przy początkowym zastosowaniu MSSF 17. Zmiana ma na celu pomóc jednostkom uniknąć tymczasowych niedopasowań księgowych pomiędzy aktywami finansowymi a zobowiązaniami z tytułu umów ubezpieczeniowych, a tym samym poprawić użyteczność informacji porównawczych dla użytkowników sprawozdań finansowych.
MSSF 17 uwzględniający zmianę obowiązuje dla rocznych okresów sprawozdawczych rozpoczynających się 01 stycznia 2023 roku lub po tej dacie.
01 stycznia 2023 roku/
Brak danych
Zmiana nie będzie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe
Zmiany do MSR 1 Prezentacja sprawozdań finansowych - klasyfikacja zobowiązań
Zmiany dotyczą prezentacji zobowiązań w sprawozdaniu z sytuacji finansowej. W szczególności wyjaśniają one, że klasyfikacja zobowiązań jako krótkoterminowe lub długoterminowe powinna opierać się na prawach istniejących na koniec okresu sprawozdawczego. Do zmian obowiązywać będzie podejście prospektywne.
01 stycznia 2023 roku/
Brak danych
Zmiana nie będzie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe
Zmiana do MSR 8, Definicja szacunków księgowych
W zmianie do MSR 8 Definicja szacunków księgowych, definicja zmiany szacunków księgowych została zastąpiona definicją szacunków księgowych. Zgodnie z nową definicją szacunki księgowe to kwoty pieniężne w sprawozdaniach finansowych, które są objęte niepewnością wyceny. Rada wyjaśniła również nową definicję poprzez dodatkowe wytyczne i przykłady, w jaki sposób zasady rachunkowości i szacunki księgowe są ze sobą powiązane oraz jak zmiana techniki wyceny stanowi zmianę szacunków księgowych. Wprowadzenie definicji szacunków księgowych oraz innych poprawek do MSR 8 miało na celu pomóc jednostkom odróżnić zmiany zasad rachunkowości od zmian w szacunkach księgowych.
01 stycznia 2023 roku/
Brak danych
Zmiana nie będzie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe
Zmiany do MSR 12 Podatek odroczony dotyczący aktywów i zobowiązań wynikających z pojedynczej transakcji
Zmiany mają na celu wyjaśnienie w jaki sposób przedsiębiorstwa powinny rozliczać podatek odroczony od transakcji leasingowych i wygasłych zobowiązań.
01 stycznia 2023 roku/
Brak danych
Zmiana nie będzie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 41
Zmiany do MSR 1 i Zasad Praktyki MSSF 2 Ujawnianie zasad rachunkowości
Zmiany do MSR 1 i Zasad Praktyki MSSF 2 mają na celu pomóc osobom sporządzającym sprawozdania finansowe w podjęciu decyzji, które zasady rachunkowości ujawnić w swoich sprawozdaniach finansowych. Zmiany wprowadzają wymóg ujawniania istotnych informacji o polityce rachunkowości zamiast znaczących zasad rachunkowości. Zostały dodane wyjaśnienia i przykłady w jaki sposób jednostka może zidentyfikować istotne informacje dotyczące zasad rachunkowości. Zmiany wyjaśniają, że informacje o polityce rachunkowości mogą być istotne ze względu na swój charakter, nawet jeśli kwoty są nieistotne i jeżeli użytkownicy sprawozdań finansowych potrzebowaliby ich do zrozumienia innych istotnych informacji w sprawozdaniu finansowym.
01 stycznia 2023 roku/
Brak danych
Zmiana nie będzie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe
MSSF 14 „Odroczone salda z regulowanej działalności”
(obowiązujący w odniesieniu do okresów rocznych rozpoczynających się 01 stycznia 2016 roku lub później) – Komisja Europejska postanowiła nie rozpoczynać procesu zatwierdzania tego tymczasowego standardu do stosowania na terenie UE do czasu wydania ostatecznej wersji MSSF 14
Brak danych
Zmiana nie będzie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe
Zmiany do MSSF 10 „Skonsolidowane sprawozdania finansowe” oraz MSR 28 „Inwestycje w jednostkach stowarzyszonych i wspólnych przedsięwzięciach”
Sprzedaż lub wniesienie aktywów pomiędzy inwestorem a jego jednostką stowarzyszoną lub wspólnym przedsięwzięciem oraz późniejsze zmiany (data wejścia w życie zmian została odroczona do momentu zakończenia prac badawczych nad metodą praw własności)
Brak danych
Zmiana nie będzie miała istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 42
5. Korekty błędów dotyczących poprzednich okresów
W okresie dwunastu miesięcy zakończonym dnia 31 grudnia 2021 roku nie wystąpiły korekty błędów poprzednich okresów.
6. Ważniejsze oszacowania i oceny
Sporządzenie sprawozdania finansowego Grupy BOŚ wymaga osądów, szacunków oraz założeń, które mają wpływ na prezentowane przychody, koszty, aktywa oraz zobowiązania i powiązane z nimi noty, a także ujawnienia dotyczące zobowiązań warunkowych. Niepewność co do tych założeń i szacunków może spowodować korekty wartości bilansowych aktywów i zobowiązań w przyszłości. Wymaga również stosowania własnego osądu przy stosowaniu przyjętych zasad rachunkowości.
Grupa BOŚ przyjęła założenia i szacunki na temat przyszłości na podstawie danych historycznych oraz wiedzy posiadanej podczas sporządzania sprawozdania finansowego. Szacunki i założenia podlegają bieżącym przeglądom. Założenia i szacunki mogą ulec zmianie na skutek wydarzeń w przyszłości wynikających ze zmian rynkowych lub innych wydarzeń nie będących pod kontrolą Grupy BOŚ. Zmiany założeń i szacunków są rozpoznawane w okresie, w którym dokonano zmiany lub w okresie, w którym dokonano zmiany i okresach przyszłych, jeśli zmiana szacunku i założeń dotyczy okresu bieżącego i okresów przyszłych.
6.1. Aktywa finansowe
Utrata wartości należności od klientów
Grupa BOŚ w okresach miesięcznych dokonuje przeglądu wszystkich ekspozycji kredytowych pod kątem identyfikacji ekspozycji kredytowych zagrożonych utratą wartości oraz dokonuje pomiaru utraty wartości ekspozycji kredytowych. Pomiar utraty wartości opiera się głównie na szacowaniu prawdopodobieństwa wystąpienia przesłanki utraty wartości na bazie analizy historycznej, oszacowaniu potencjalnych strat (parametr LGD) oraz ocenie środowiska makroekonomicznego, w którym funkcjonuje Grupa BOŚ.
Modele przeznaczone do szacowania odpisów z tytułu oczekiwanych strat kredytowych zbudowane zgodnie z MSSF 9 składają się z elementów, przy wyznaczaniu których Grupa BOŚ wykorzystuje wszystkie dostępne informacje historyczne oraz prognozy. Przy wykorzystaniu tych modeli Grupa BOŚ szacuje poziom ryzyka kredytowego z możliwie najwyższą dokładnością.
Oczekiwane straty kredytowe obliczane są modelem dożycia w granulacji miesięcznej z wykorzystaniem parametrów PD, LGD i EAD indywidualnie wyznaczonych dla każdej ekspozycji z uwzględnieniem oczekiwanego czasu jej trwania.
Finalna wartość strat oczekiwanych jest sumą strat oczekiwanych w poszczególnych okresach (w zależności od koszyka w okresie 12 miesięcy dla koszyka 1 lub pozostałego okresu życia dla koszyka 2 i 3 oraz aktywów POCI), zdyskontowanych efektywną stopą procentową.
Struktura modeli wykorzystywanych w celu oszacowania oczekiwanych strat kredytowych uwzględnia modelowanie dla następujących parametrów:
• PD (probability of default) - szacunek prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania w danym horyzoncie czasowym (12-miesięcznym lub w całym okresie życia ekspozycji),
• LGD (loss given default) - część ekspozycji, która nie zostałaby odzyskana w przypadku niewykonania zobowiązania,
• EAD (exposure at default) - oczekiwana wielkość ekspozycji w momencie niewykonania zobowiązania.
W modelu do szacowania odpisów wykorzystywany jest komponent prognoz makroekonomicznych. Ze względu na znaczący udział specyficznych ekspozycji kredytowych w portfelu Grupy BOŚ, których charakterystyka oraz konstrukcja wskazują na nieznaczne powiązanie ich ryzyka z otoczeniem makroekonomicznym, obserwowany
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 43
historycznie wpływ prognoz nie był istotny dla wyceny. Powyższe czynniki wskazują, że wrażliwość wysokości szacowanej straty na zmiany prognoz makroekonomicznych jest wysoce ograniczona.
Z uwagi na wybuch pandemii COVID-19 i ryzyko pogarszania się portfela kredytów Grupy BOŚ, zdecydowano się na wprowadzenie eksperckiej korekty parametru PD w szacowaniu rezerw odzwierciedlającej wrażliwość poszczególnych branż na kryzys będący następstwem COVID-19. Branże podzielono na trzy grupy dotkliwości:
1. klienci z branży nie odczuwający ograniczeń w prowadzeniu działalności gospodarczej,
2. klienci z grupy branżowej w ograniczonym stopniu odczuwający skutki pandemii,
3. grupa branżowa klientów szczególnie dotkniętych ryzykiem niewywiązania się z umowy.
Z tego tytułu od początku stosowania korekty utworzono odpis z tytułu utraty wartości (na oczekiwane straty kredytowe) w kwocie 25,9 mln zł.
W związku z trwającą pandemią nadal spodziewać się można zmienności kwoty odpisów w poszczególnych okresach wynikającej ze zmian klasyfikacji ekspozycji. Szacowanie straty w okresie całego życia ekspozycji, obarczone jest większą niepewnością szacunku niż szacowana strata w okresie najbliższych 12 miesięcy ze względu na, co do zasady, dłuższy okres, w którym mogą wystąpić nieoczekiwane czynniki wpływające na ryzyko. Sytuacja finansowa części klientów Banku może ulec pogorszeniu, pomimo działań pomocowych mających na celu ograniczenie skutków pandemii.
Teoretyczne przeklasyfikowanie 1% ekspozycji z koszyka 1 o najwyższym poziomie ryzyka do Koszyka 2 dla każdego typu ekspozycji skutkowałoby, według stanu na koniec grudnia 2021 roku, wzrostem odpisów o 34,3 mln zł.
W grudniu 2021 roku przeprowadzono analizę wrażliwości odpisów na zmiany parametru portfelowego LGD w metodzie grupowej. W przypadku zmiany stóp odzysku o +/-10 pkt. proc., szacowana wielkość odpisów z tytułu utarty wartości należności od klientów wycenianych metodą grupową uległaby odpowiednio zmniejszeniu o 28,8 mln zł lub zwiększeniu o 28,8 mln zł.
Test SPPI
Test SPPI to ocena czy przepływy pieniężne wynikające z aktywów finansowych utrzymywanych w modelu HtC i HtCS stanowią jedynie spłatę kwoty głównej i odsetek od kwoty głównej. Ocena ta (oprócz modelu biznesowego) warunkuje klasyfikację aktywów finansowych do kategorii wyceny wg zamortyzowanego kosztu lub odpowiednio wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite. W związku z powyższym ocena ta jest kluczowa dla przyjęcia prawidłowej zasady wyceny umów kredytów i pożyczek oraz innych kontraktów finansowych będących podstawowym przedmiotem działalności Grupy BOŚ.
Zgodnie z MSSF 9 kwota główna to wartość godziwa aktywów finansowych na dzień początkowego ujęcia. Odsetki z kolei to zapłata za wartość pieniądza w czasie, marża za ponoszone ryzyko kredytowe oraz inne ryzyka ponoszone w związku z utrzymywaniem kwoty głównej oraz marża zysku.
Test SPPI obejmuje analizę zawartych umów pod kątem ustalenia charakterystyki przepływów pieniężnych z nich wynikających. Test SPPI uważa się za umożliwiający klasyfikację do kategorii wyceny wg zamortyzowanego kosztu lub wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite, jeżeli nie zidentyfikowano takich cech przepływów pieniężnych, których rozkład w czasie, albo formuła ustalenia ich wartości uzależniona jest od czynników innych niż spełniające definicję kwoty głównej i odsetek od kwoty głównej. Do cech niespełniających tej definicji zalicza się:
• dźwignię finansową,
• uzależnienie wynagrodzenia od warunków niezwiązanych z wartością pieniądza w czasie lub ponoszonym ryzykiem
• opcje wcześniejszej spłaty, jednak wcześniejsza spłata w kwocie równej niespłaconej części kwoty głównej i odsetek z uwzględnieniem uzasadnionego wynagrodzenia za wcześniejszą spłatę uważa się za spełniającą test SPPI.
Grupa BOŚ przeprowadza test SPPI w odniesieniu do wszystkich aktywów finansowych objętych obowiązkiem tej oceny, przy czym dla aktywów powstałych w oparciu o dokumentację standardową przeprowadza się go na poziomie grup produktowych, a dla aktywów negocjowanych z klientami indywidualnie przeprowadza się go w oparciu o poszczególne umowy. W efekcie przeprowadzonego testu SPPI zidentyfikowano część umów
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 44
kredytowych, w przypadku których oprocentowanie oparte jest o formułę mnożnikową (dźwignia finansowa). Jest to część kredytów preferencyjnych udzielanych ze wsparciem Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. W związku z powyższym zostały one zaklasyfikowane do kategorii wyceny wg wartości godziwej przez wynik finansowy.
Model biznesowy
Ocena modelu biznesowego jest istotnym szacunkiem ze względu na to, że zgodnie z MSSF 9 stanowi jeden z elementów decydujących o przyporządkowaniu właściwej kategorii wyceny aktywów finansowych. Grupa BOŚ ustala modele biznesowe w ramach, których następuje zarządzanie aktywami finansowymi, przede wszystkim na podstawie ich celów biznesowych i sposobu osiągania wyników finansowych. Zmiana modelu biznesowego może wystąpić tylko w razie istotnych zmian wewnętrznych i zewnętrznych w działalności Grupy BOŚ, będzie ustalana przez jego kierownictwo. Oczekuje się, że zmiana modelu biznesowego będzie występować rzadko. W szczególności zmiana zamiarów biznesowych co do poszczególnych składników aktywów finansowych nie stanowi zmiany modelu biznesowego.
6.2. Wartość godziwa instrumentów finansowych
Wartość instrumentów finansowych nie notowanych na aktywnych rynkach ustala się stosując modele wyceny przyjęte na rynku. Uwzględniają one m.in. zdyskontowaną (za pomocą krzywej zerokuponowej z marżą) do wartości obecnej ocenę przyszłych przepływów pieniężnych, porównywalne ceny transakcyjne (jeśli istnieją), jak również odniesienie do podobnych instrumentów kwotowanych na aktywnych rynkach. W rzadkich przypadkach, gdy zastosowanie takich modeli nie jest możliwe i nie ma możliwości ustalenia wartości godziwej w sposób rzetelny, instrumenty finansowe wykazywane są według kosztu nabycia. Informacje dotyczące wrażliwości instrumentów finansowych znajdują się w Nocie 48.
6.3. Rezerwa na świadczenia emerytalne
Prawo do odprawy emerytalnej przysługuje każdemu pracownikowi, który osiągnie wiek emerytalny.
Odprawy emerytalne związane ze świadczeniami lub zasiłkami przedemerytalnymi oraz przejścia na emeryturę w ramach zwolnień grupowych nie są uwzględnione w obliczeniach i w przypadku ich wystąpienia w przyszłości, rezerwa taka powinna zostać przeliczona odrębnie.
Odprawa rentowa przysługuje pracownikowi, który nabył trwałą niezdolność do pracy uprawniającą do pobierania świadczenia rentowego w ramach ubezpieczenia społecznego.
Podstawa wymiaru zarówno odprawy emerytalnej, jak i rentowej obliczana jest na podstawie wynagrodzenia pracownika, liczonego jak ekwiwalent za urlop wypoczynkowy, w momencie nabycia uprawnień do odprawy.
Wysokość odprawy w zależności od posiadanego stażu pracy w Banku Ochrony Środowiska S.A. wynosi w relacji do podstawy wymiaru:
• do 10 lat pracy 100%
• po 10 latach pracy 200%
• po 15 latach pracy 250%
Do obliczeń przyjęte zostały wynagrodzenia pracowników wg stanu na dzień 31 grudnia 2021 roku.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 45
6.4. Zakres konsolidacji
Sporządzenie skonsolidowanego sprawozdania finansowego wymaga dokonania osądu co do charakteru zaangażowania w inne jednostki, w których Bank dokonał inwestycji. W szczególności osądowi podlega stwierdzenie sprawowania kontroli nad inną jednostką gospodarczą.
Jak ujawniono w nocie 1.2. konsolidacji podlegają Dom Maklerski BOŚ S.A., BOŚ Leasing - EKO Profit S.A., MS Wind sp. z o. o. Są to jednostki, w których Bank posiada bezpośrednio lub pośrednio 100% udział w ich kapitale własnym, a wyżej wymienione warunki sprawowania kontroli są spełnione.
Bank posiada 29,48% udziału w kapitale zakładowym Wodkan S.A. Członkowie Zarządu Wodkan SA nie zostali rekomendowani do pełnienia tej funkcji przez Bank. Zgodnie z dokonanym osądem Bank nie sprawuje kontroli nad Wodkan SA, który nie podlega konsolidacji. Bank nie dysponuje też istotnym wpływem na działalność Wodkan SA. Pomiędzy Bankiem a Wodkan SA nie występują istotne transakcje, w szczególności Bank nie finansuje działalności tego podmiotu, nie uczestniczy aktywnie w kształtowaniu strategii i bieżącej działalności operacyjnej, pracownicy Banku nie zajmują stanowisk o charakterze zarządczym Wodkan SA z upoważnienia Banku.
6.5. Podatki
Obowiązujące w Polsce prawo dotyczące podatku dochodowego od osób prawnych, podatku dochodowego od osób fizycznych, podatku od towarów i usług czy składek na ubezpieczenia społeczne podlega częstym zmianom, co skutkuje brakiem ugruntowanej praktyki oraz niejasnością i niespójnością przepisów. Sytuacja ta powoduje możliwość występowania różnic w interpretacji przepisów podatkowych przez organy państwowe i podatników. Rozliczenia podatkowe oraz inne rozliczenia (np. celne) mogą być przedmiotem kontroli przez okres do 6 lat. Odpowiednie władze kontrolne uprawnione są do nakładania znaczących kar wraz z odsetkami. Istnieje ryzyko, że organy kontrolne zajmą odmienne stanowisko od stanowiska Spółki w kwestii interpretacji przepisów, co mogłoby wpłynąć na wysokość zobowiązań publicznoprawnych wykazanych w sprawozdaniu finansowym.
Grupa BOŚ rozpoznaje składnik aktywów z tytułu podatku odroczonego bazując na założeniu, że w przyszłości zostanie osiągnięty zysk podatkowy pozwalający na jego wykorzystanie. Pogorszenie uzyskiwanych wyników podatkowych w przyszłości mogłoby spowodować, że założenie to stałoby się nieuzasadnione.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 46
6.6. Rezerwa na ryzyko prawne dotyczące portfela kredytów hipotecznych powiązanych z kursem waluty obcej
Szacunek rezerwy na ryzyko prawne kredytów hipotecznych powiązanych z kursem waluty obcej może być obarczony błędem z uwagi na stosunkowo niedużą ilość spraw sądowych zakończonych prawomocnym wyrokiem sądowym. Dlatego też szacunek ten jest niepewny, a wysokość rezerwy w przyszłości może ulec zmianie. Rezerwa podlega okresowemu monitoringowi i aktualizacji.
Bank dokonał analizy wrażliwości szacunku wysokości rezerwy na sprawy sądowe ze względu na zmianę kluczowych parametrów związanych z prawdopodobieństwem przegrania przez Bank spraw sądowych oraz prawdopodobieństwem materializacji scenariusza stwierdzenia nieważności umowy kredytowej.
w mln zł
ZMIANA PARAMETRU
WRAŻLIWOŚĆ MODELU
-25 p. p.
SCENARIUSZ BAZOWY
+25 p. p.
PRAWDOPODOBIEŃSTWO PRZEGRANEJ W SĄDZIE*
-61
462
24
PRAWDOPODOBIEŃSTWO WYSTĄPIENIA SCENARIUSZA UNIEWAŻNIENIA*
-9
462
16
SKŁONNOŚĆ DO ZAWARCIA POROZUMIENIA**
-74
462
74
* - w przypadku wariantu +25% przyjęto maksymalną wartość parametru tj. 100%
** - w przypadku zawarcia ugód na poziomie 100%, wartość rezerwy należałoby skorygować o 99 mln zł i efekt netto wyniósłby -25 mln zł
W nocie 17 „Wynik ryzyka prawnego kredytów hipotecznych w walutach obcych” i 35 „Rezerwy” przedstawione są czynniki i okoliczności, które mogą mieć istotny wpływ na wysokość rezerwy na ryzyko prawne dotyczące portfela kredytów hipotecznych powiązanych z kursem waluty obcej.
6.7. Rezerwa na zwrot kosztów kredytów w przypadku wcześniejszej spłaty
Rezerwa na zwrot kosztów kredytów w przypadku wcześniejszej spłaty została utworzona zgodnie z MSR 37 przyjmując założenia co do wcześniejszych spłat kredytów konsumenckich w zakresie stanu portfela kredytowego na dzień 31 grudnia 2021 roku.
Według stanu na dzień 31 grudnia 2021 roku przed sądami toczą się 4 postępowania przeciwko Bankowi, dotyczące zwrotu części kosztów kredytu konsumenckiego w związku z przedterminową spłatą. Rezerwy na zwroty prowizji z tytułu wcześniejszej spłaty kredytów konsumenckich wynoszą 0,95 mln zł.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 47
7. Zarządzanie ryzykiem
7.1. Ryzyko kredytowe
Zarządzanie ryzykiem skoncentrowane jest bezpośrednio w Banku, z uwagi na fakt, że aktywa Banku stanowią przeważającą część aktywów Grupy BOŚ na dzień 31 grudnia 2021 roku.
Definicja ryzyka kredytowego
Ryzyko kredytowe rozumiane jest jako ryzyko potencjalnej straty z tytułu niewykonania zobowiązania w określonym w umowie terminie przez klienta lub kontrahenta.
W roku 2021, w celu ograniczenia negatywnego wpływu następstw gospodarczych stanu pandemii COVID-19 na jakość portfela kredytowego, Grupa BOŚ kontynuowała stosowanie, przyjętych w roku 2020, szczególnych zasad finansowania i monitorowania klientów, zwłaszcza tych działających w branżach, które w ocenie Grupy BOŚ, pozostają najbardziej narażone na skutki pandemii.
Metody zarządzania ryzykiem
Grupa BOŚ realizuje politykę zarządzania ryzykiem kredytowym w ujęciu indywidualnym (transakcja kredytowa) i portfelowym uwzględniając poziom apetytu na ryzyko.
Apetyt na ryzyko określany był w ramach granic wyznaczonych przez praktykę ostrożnego i stabilnego zarządzania ryzykiem i przyjmowany jest na poziomie umiarkowanym.
Proces zarządzania ryzykiem kredytowym w Grupie BOŚ obejmował w szczególności:
1. postępowanie przy ocenie ryzyka pojedynczej transakcji, ustanawianiu zabezpieczeń oraz podejmowaniu decyzji kredytowych,
2. monitorowanie poziomu ryzyka, limitowanie oraz przeprowadzanie testów warunków skrajnych,
3. modele ratingowe i scoringowe wykorzystywane w ocenie ryzyka klientów indywidualnych i instytucjonalnych,
4. zasady odpowiedzialności w procesie oceny ryzyka kredytowego,
5. portfelowy pomiar ryzyka kredytowego,
6. zasady zarządzania ekspozycjami detalicznymi i zabezpieczonymi hipotecznie,
7. zasady identyfikacji ekspozycji z utratą wartości oraz wyznaczania odpisów aktualizujących,
8. zasady raportowania dla kadry kierowniczej Banku,
9. systemy informatyczne, wspierające realizację wyżej wymienionych zadań.
Zarządzanie ryzykiem pojedynczych transakcji realizowane było z uwzględnieniem następujących zasad:
1. każda transakcja kredytowa wymagała wszechstronnej oceny ryzyka kredytowego, której wyrazem był rating wewnętrzny lub ocena scoringowa,
2. podstawą pozytywnej decyzji kredytowej było posiadanie przez klienta zdolności kredytowej,
3. pomiar ryzyka kredytowego potencjalnych oraz zawartych transakcji kredytowych dokonywany był na etapie ich udzielania oraz monitorowania,
4. proces kredytowy zapewniał niezależność oceny poziomu ryzyka kredytowego od służb sprzedaży,
5. decyzje kredytowe podejmowane były przez osoby do tego uprawnione,
6. oferowane klientowi warunki transakcji kredytowej zależały od poziomu ryzyka kredytowego związanego z klientem i/lub transakcją.
Finansowanie pojedynczej transakcji uzależnione było od:
1. posiadania przez kredytobiorcę zdolności kredytowej do spłaty wnioskowanego zadłużenia w terminach uzgodnionych z Bankiem,
2. przedstawienia zabezpieczenia spłaty w formie i o wartości akceptowanej przez Bank, o ile przepisy wewnętrzne tego wymagają,
3. spełnienia innych kryteriów warunkujących podjęcie finansowania takich jak, w szczególności, wyniki dotychczasowej współpracy klienta z Bankiem oraz oceny historii kredytowej klienta w sektorze bankowym.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 48
Zarządzanie ryzykiem kredytowym w ujęciu portfelowym realizowane było z wykorzystaniem różnych metod pomiaru i wyceny ryzyka kredytowego, w tym:
1. prawdopodobieństwa niewypłacalności,
2. oczekiwanej straty kredytowej,
3. macierzy migracji pomiędzy okresami opóźnienia lub klasami ryzyka,
4. analizy generacji kredytów (kredytów udzielanych w danym okresie czasu),
5. udziału i struktury ekspozycji z utratą wartości i spełniających przesłankę utraty wartości, lecz utraty nie wykazujących.
W Grupie BOŚ funkcjonuje Komitet Zarządzania Ryzykiem Kredytowym, którego celem jest kształtowanie zasad zarządzania ryzykiem kredytowym i monitorowanie tego ryzyka, w ramach określonych przez właściwą strategię, politykę lub zasady przyjęte przez Zarząd Banku lub Radę Nadzorczą.
Komitet działa w następujących podstawowych obszarach:
1. zarządzanie ryzykiem kredytowym i proces kredytowy,
2. wycena aktywów,
3. modele i metodyki oceny ryzyka kredytowego.
Dodatkowo, wsparcie Rady Nadzorczej w nadzorze nad obszarem ryzyka zapewnia Komitet ds. Ryzyka. W skład Komitetu wchodzą członkowie Rady Nadzorczej. Komitet w szczególności: opiniuje całościową bieżącą i przyszłą gotowość Banku do podejmowania ryzyka, opiniuje strategię zarządzania ryzykiem w działalności Banku, wspiera Radę Nadzorczą we wdrażaniu tej strategii, a także weryfikuje czy ceny aktywów i pasywów oferowane klientom w pełni odzwierciedlają model biznesowy Banku i jego strategię w zakresie ryzyka.
Procesy ustalone w celu zarządzania ryzykiem
W roku 2021, Grupa BOŚ kontynuowała działania nakierowane na poprawę efektywności procesów oceny ryzyka, w tym na optymalizację procesu monitorowania oraz procesu podejmowania decyzji kredytowych i obsługi wniosków kredytowych, a także podejmowała działania na rzecz ograniczenia poziomu koncentracji portfela kredytowego.
Grupa BOŚ dokonywała oceny ryzyka przed podjęciem decyzji o zaangażowaniu oraz przez cały okres funkcjonowania transakcji kredytowej, w ramach procesu monitorowania. Zasady oceny ryzyka opisane zostały w części Techniki służące do pomiaru ryzyka .
Częstotliwość i zakres monitorowania były zależne od poziomu identyfikowanego ryzyka. Monitoring prowadzony był przez odrębną komórkę organizacyjną, wydzieloną w ramach struktur odpowiedzialnych za ocenę i zarządzanie ryzykiem kredytowym, zajmującą się monitoringiem portfela kredytowego i wyceną ekspozycji indywidualnie istotnych.
Ryzyko braku terminowej obsługi lub spłaty zadłużenia oraz ryzyko utraty lub spadku wartości przyjętego zabezpieczenia mitygowane było z wykorzystaniem systemu wczesnego ostrzegania zarządzanego przez komórkę odpowiedzialną za monitoring.
W przypadku zidentyfikowania sytuacji mogących zagrozić terminowej spłacie Grupa BOŚ podejmowała działania upominawcze i restrukturyzacyjne wykorzystując w tym celu właściwe narzędzie informatyczne.
W Grupie BOŚ funkcjonowała Polityka zarządzania ekspozycjami nieobsługiwanymi wskazująca kierunki działania w celu uzyskania określonej w czasie redukcji ekspozycji nieobsługiwanych oraz plan operacyjny wspierający realizację tego działania.
W procesie oceny i monitorowania ryzyka Grupa BOŚ wykorzystywała informacje pochodzące z wewnętrznych baz danych oraz ze źródeł zewnętrznych, w tym z Biura Informacji Kredytowej S.A. i Krajowego Rejestru Długów lub Centralnej Bazy Danych – Bankowy Rejestr.
Grupa BOŚ oceniała ryzyko kredytowe z wykorzystaniem modeli ratingowych i scoringowych. Modele były budowane, rozwijane, monitorowane i nadzorowane w Obszarze Ryzyka z uwzględnieniem wewnętrznych i zewnętrznych wymogów w tym zakresie. M odele istotne podlegały okresowej, nie rzadziej niż raz do roku, walidacji dokonywanej przez niezależną komórkę walidacyjną.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 49
W Grupie BOŚ funkcjonował wielostopniowy system podejmowania decyzji kredytowych, którego podstawą jest reguła, że im wyższy poziom ryzyka transakcji wynikający z jej złożoności, kwoty zaangażowania lub sytuacji ekonomiczno-finansowej klienta, tym wyższy jest szczebel decyzyjny uprawniony do podjęcia decyzji. Szczeblami decyzyjnymi o najwyższych poziomach uprawnień są Komitet Kredytowy Centrali i Zarząd Banku. Decyzje kredytowe podejmowane są po wcześniejszej weryfikacji ryzyka dokonanej przez osobę wyspecjalizowaną w jego ocenie i mitygacji, tj. eksperta ds. ryzyka umiejscowionego w wyodrębnionej komórce organizacyjnej Centrali Banku, niezależnego od obszaru biznesowego Banku.
Podejmując decyzje kredytowe w sprawie transakcji zawieranych z członkami organów Banku lub osobami zajmującymi stanowiska kierownicze w Banku albo podmiotami powiązanymi z nimi kapitałowo lub organizacyjnie, Bank uwzględniał wymogi ustawy Prawo bankowe.
Grupa BOŚ preferowała transakcje zabezpieczone z zastrzeżeniem, że w segmencie detalicznym ustalono maksymaln y poziom transakcji niezabezpieczonych z uwzględnieniem specyfiki produktowej, wpływu tych transakcji na wyniki Grupy i wysokość potencjalnej straty.
Poziom zabezpieczenia był uzależniony od poziomu ryzyka generowanego przez transakcję, w tym w szczególności od rodzaju transakcji i długości jej trwania.
Ustalając wartość zabezpieczenia Grupa kierowała się zasadą ostrożnej wyceny.
Przy wyborze formy zabezpieczenia Grupa BOŚ uwzględniała:
1. należytą ochronę interesów Grupy,
2. wysokość kosztów związanych z ustanowieniem danego zabezpieczenia,
3. możliwość szybkiego upłynnienia danego zabezpieczenia.
Grupa BOŚ oceniając i monitorując wartość zabezpieczenia korzysta z zewnętrznych baz danych, w tym dla potrzeb weryfikacji lub aktualizacji wartości nieruchomości - z bazy AMRON oraz bazy Cenatorium sp. z o.o.
Techniki służące do pomiaru ryzyka
Klient i transakcja podlegały wszechstronnej ocenie ryzyka kredytowego uwzględniającej wymagania nadzorcze w tym zakresie.
Grupa BOŚ różnicowała modele oceny ryzyka w zależności od rodzaju klienta i transakcji kredytowej.
Model oceny ryzyka kredytowego dla osób fizycznych ubiegających się o finansowanie na cele niezwiązane z działalnością gospodarczą obejmował analizę ilościową – polegającą na ustaleniu wysokości i stabilności źródeł spłaty zobowiązania kredytowego - oraz analizę jakościową, polegającą na ocenie cech klienta, które mają istotny wpływ na skłonność do spłaty zaciągniętego zobowiązania kredytowego w terminach określonych w umowie, w tym ocenę scoringową i ocenę zachowania klienta w oparciu o informacje z Biura Informacji Kredytowej S.A. W procesie oceny zostały uwzględnione postanowienia Rekomendacji T i S KNF, w szczególności w zakresie wprowadzenia odpowiednich poziomów wskaźnika DtI/DStI i LtV oraz możliwości zastosowania uproszczonej oceny zdolności kredytowej.
Model oceny ryzyka klientów ubiegających się o finansowanie na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej lub statutowej (spółki komunalne) uwzględniał dwa obszary: ocenę klienta i ocenę transakcji.
Ocena klienta dokonywana była na podstawie elementów ilościowych i jakościowych. Ocena ilościowa dotyczyła podstawowych, z punktu widzenia generowania wyniku finansowego i zachowania płynności, obszarów działalności klienta. Ocena jakościowa (uzależniona od rodzaju klienta) obejmowała między innymi ocenę: planów rozwojowych, doświadczenia i umiejętności osób zarządzających, jakości relacji klienta z otoczeniem zewnętrznym, w tym z Grupą.
Ocena klienta, w stopniu określonym w przepisach wewnętrznych, dokonywana była na tle sytuacji ekonomicznej branży, lokalnego rynku i kraju. Dodatkowo, przy wybranych transakcjach, ocena uwzględniała skalę narażenia klienta na negatywne skutki zmian stóp procentowych i kursów walutowych oraz stosowaną przez klienta politykę zabezpieczeń przed ryzykiem kursowym i stopy procentowej.
Model oceny ryzyka jednostek samorządu terytorialnego uwzględniał analizę Klienta opierającą się o ocenę podstawowych wskaźników budżetowych, wskaźników zadłużenia oraz analizę transakcji opierającą się o ocenę planowanych wskaźników zadłużenia, jakości zabezpieczenia i długości trwania transakcji.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 50
W przypadku finansowania klienta funkcjonującego w ramach grupy podmiotów powiązanych Grupa BOŚ oceniała ryzyko kredytowe z uwzględnieniem wpływu sytuacji grupy kapitałowej.
Ocena transakcji dokonywana była w szczególności na podstawie oceny celu finansowania, długości okresu kredytowania i wartości zabezpieczenia spłaty. Grupa BOŚ ustanawiała taką strukturę finansowania, aby zapewnić podział ryzyka pomiędzy kredytobiorcę i Grupę, głównie poprzez odpowiednie do skali ryzyka zaangażowanie środków własnych kredytobiorcy.
Wpływ pandemii COVID-19 na ryzyko kredytowe Grupy BOŚ
W celu ograniczenia negatywnego wpływu następstw gospodarczych stanu pandemii COVID-19 na jakość portfela kredytowego Grupa BOŚ wdrożyła w 2020 roku i kontynuowała w 2021 roku szereg działań mitygujących ryzyko, w tym dotyczących wniosków o nowe finansowanie, między innymi:
1. zakaz finansowania branż w szczególny sposób dotkniętych pandemią,
2. obniżenie dopuszczalnych wartości LtV dla kredytów zabezpieczonych hipotecznie,
3. zaostrzył kryteria udzielania kredytów osobom fizycznym.
Grupa BOŚ kontynuowała też stosowanie, wdrożonych w 2020 toku, instrumentów pomocowych i udogodnień dla Kredytobiorców w celu mitygacji skutków pandemii, w tym między innymi:
1. szczególne zasady finansowania i monitorowania klientów, kierując się w przyjętych rozwiązaniach Pakietem Impulsów Nadzorczych na rzecz Bezpieczeństwa i Rozwoju przygotowanym przez UKNF,
2. możliwość udzielania finansowania w oparciu o perspektywiczną zdolność kredytową i uproszczone projekcje płynnościowe, dostosowując jednocześnie podstawowe miary ryzyka kredytowego adekwatnie do stopnia niepewności gospodarczej.
W trakcie trwania pandemii Grupa BOŚ modyfikowała wprowadzone ograniczenia zależnie od sytuacji rynkowej, zmniejszając lub znosząc większość ograniczeń w finansowaniu osób fizycznych i ograniczeń LtV dotyczących nieruchomości mieszkaniowych.
Narzędzia do pomiaru ryzyka kredytowego
Grupa BOŚ wykorzystuje w celu pomiaru ryzyka kredytowego różnego rodzaju narzędzia/aplikacje, w których zostały zaimplementowane obowiązujące m.in. modele ratingowe/scoringowe i metodyka oceny zdolności kredytowej.
Zróżnicowanie stosowanych aplikacji powiązane jest z segmentacją klienta i/lub rodzajami transakcji kredytowych.
Opis poszczególnych ryzyk koncentracji, sposobów ich pomiaru, monitorowania
Zarządzania ryzykiem koncentracji Grupa BOŚ dokonywała zgodnie z zasadami określonymi w „Polityce zarządzania ryzykiem koncentracji”.
Grupa BOŚ identyfikowała, dokonywała pomiaru, monitorowała i raportowała ryzyko koncentracji zaangażowania na poziomie:
1. pojedynczego klienta/transakcji oraz
2. portfela kredytowego.
Na poziomie klienta i transakcji, ryzyko koncentracji zaangażowania zarządzane było poprzez przestrzeganie nadzorczych limitów zaangażowania, w szczególności wynikających z przepisów Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 575/2013 z dnia 26 czerwca 2013 roku lub ustawy Prawo bankowe, jak również poprzez stosowanie zasady, że przebieg procesu oceny i monitorowania ryzyka zależy od kwoty zaangażowania kredytowego.
Grupa BOŚ wprowadziła, w związku z wejściem w życie z dniem 28 czerwca 2021 roku Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/876 z dn. 20 maja 2019 roku zmieniającego w/w Rozporządzenie nr 575/2013, nową definicję dużej ekspozycji oraz dostosował poziom maksymalnego zaangażowania w klienta lub grupę powiązanych klientów do wartości kapitału Tier I.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 51
Na poziomie portfela kredytowego zarządzanie koncentracją zaangażowań dokonywane było poprzez przestrzeganie limitów wewnętrznych lub wartości ostrzegawczych, zatwierdzonych przez Zarząd Banku lub Radę Nadzorczą w przypadku limitów, poprzez które Bank określa akceptowany poziom apetytu na ryzyko kredytowe.
W szczególności Grupa BOŚ stosowała następujące limity:
• geograficzne – zaangażowanie wobec innych krajów,
• dotyczące parametrów produktowych – np. maksymalne LTV,
• dotyczące portfela kredytów zabezpieczonych hipotecznie i finansujących nieruchomości – wynikające z Rekomendacji KNF,
• dotyczące zaangażowania w wybrane branże działalności gospodarczej,
• udziału kredytów walutowych w portfelu kredytów Banku,
• łącznego zaangażowania wobec podmiotów/grup podmiotów powiązanych, wobec których zaangażowanie Banku przekracza 10% uznanego kapitału Banku,
• łącznego zaangażowania wobec podmiotów/grup podmiotów powiązanych, uzależnione od ratingu podmiotu/grupy podmiotów powiązanych,
• limity branżowe,
• limit na ekspozycje kredytowe wobec spółek zależnych Banku,
• limit na zaangażowanie z tytułu transakcji kredytowych, dla których zostały zastosowane szczególne zasady finansowania w związku z wybuchem pandemii COVID-19.
• limit na transakcje z odstępstwami od zasad kredytowania określonych w procedurach wewnętrznych, wpływających na wzrost ryzyka kredytowego.
Grupa BOŚ stosowała w procesie zarządzania ryzykiem koncentracji system wskaźników wczesnego ostrzegania dla limitów wewnętrznych. Podstawowe założenie systemu opiera się na wyróżnieniu trzech poziomów wykorzystania limitu i stopniowym wdrażaniu działań mitygujących ryzyko przekroczenia limitu w zależności od poziomu jego wykorzystania.
Poziom wykorzystania limitów był cyklicznie monitorowany i raportowany organom Banku w trybie wynikającym z regulacji wewnętrznych Banku.
7.1.1. Opis metodologii rozpoznawania utraty wartości ekspozycji kredytowych
Na każdy dzień sprawozdawczy Grupa BOŚ dokonuje przeglądu ekspozycji kredytowych polegającego na identyfikacji ekspozycji kredytowych zagrożonych utratą wartości oraz ekspozycji w odniesieniu, do których odnotowano znaczny wzrost ryzyka kredytowego od momentu początkowego ujęcia - biorąc pod uwagę racjonalne i możliwe do udokumentowania informacje, włączając w to dane dotyczące przyszłości. Następnie wyznacza odpis na oczekiwane straty kredytowe w oparciu o podział ekspozycji na trzy Koszyki w zależności od zmian dotyczących jakości kredytowej. Co do zasady, wszystkie nowo udzielone ekspozycje z wyłączeniem aktywów POCI oraz klientów objętych watch -listą klasyfikowane są jako ekspozycje w Koszyku 1.
Grupa BOŚ przeprowadza podział ekspozycji kredytowych, uwzględniając wielkość ich zaangażowania oraz charakterystykę ryzyka, na ekspozycje wyceniane metodą indywidualną i metodą grupową oraz przeprowadza ocenę tych ekspozycji pod względem wystąpienia przesłanek wskazujących na utratę ich wartości.
Poza aktywami POCI za ekspozycje kredytowe, które utraciły wartość Grupa BOŚ uznaje te ekspozycje, dla których wystąpiły przesłanki utraty wartości wynikające z jednego lub więcej zdarzeń mających miejsce po początkowym ujęciu ekspozycji w księgach Banku i zdarzenie powodujące stratę ma wpływ na oczekiwane przepływy pieniężne wynikające z tej ekspozycji, których wiarygodne oszacowanie jest możliwe.
Grupa BOŚ z dniem 01 stycznia 2021 roku, wprowadziła zmiany w zakresie identyfikacji przesłanek utraty wartości wypełniając wymogi Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego (EBA) nr EBA/GL/2016/07. Główną zmianą, w tym zakresie była zmiana zasady ustalania dni przeterminowania, która oparta jest na ciągłości występowania istotnego przeterminowania, o którym mowa w „Rozporządzeniu Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z dnia 03 października 2019 roku w sprawie poziomu istotności przeterminowanego zobowiązania kredytowego”.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 52
Grupa BOŚ uznaje przeterminowane zobowiązanie kredytowe za istotne w przypadku, gdy zostały przekroczone oba progi istotności: 1) suma wszystkich przeterminowanych zobowiązań dłużnika przekracza kwotę 400 PLN w przypadku ekspozycji detalicznych lub 2 000 PLN dla ekspozycji niedetalicznych oraz 2) udział zobowiązania przeterminowanego w zaangażowaniu bilansowym dłużnika jest większy niż 1%. Obliczanie liczby dni przeterminowania odbywa się na poziomie dłużnika i rozpoczyna się w momencie wystąpienia istotnego przeterminowania tj. przekroczenia łącznie bezwzględnego i względnego progu istotności.
Za przesłanki utraty wartości Grupa BOŚ uznaje w szczególności:
1. istotne opóźnienie w spłacie kapitału lub odsetek przekraczające 90 dni oraz w przypadku banków, przyjmuje się opóźnienie w spłacie kapitału lub odsetek przekraczające 7 dni. Ponadto Grupa za przesłankę wskazującą na prawdopodobieństwo niedokonania płatności uznaje opóźnienie w spłacie przekraczające 90 dni wyznaczone od terminu zapadalności raty kredytu kapitału lub odsetek, w sytuacji, gdy dla danej ekspozycji nie zostało spełnione kryterium istotnego przeterminowania, gdy kwota zaległości przekracza 100 PLN,
2. pogorszenie się w okresie kredytowania sytuacji ekonomiczno-finansowej dłużnika, wyrażające się zaklasyfikowaniem do klasy ratingowej 14 i gorszej, wskazującej na zagrożenie dla spłaty zadłużenia,
3. przyznanie klientowi przez Grupę , ze względów ekonomicznych lub prawnych wynikających z trudności ekonomiczno-finansowych klienta udogodnienia w warunkach finansowania (zawarcie umowy restrukturyzacji),
4. pogorszenie wskaźników finansowych dotyczących między innymi: płynności klienta oraz możliwości obsługi zadłużenia,
5. udzielenie wakacji kredytowych w ramach moratoriów o charakterze publicznym (na podstawie rządowego programu pomocowego - Tarcza 4.0),
6. kwestionowanie należności przez dłużnika na drodze postępowania sądowego,
7. ogłoszenie upadłości, wysokie prawdopodobieństwo upadłości lub innej reorganizacji wpływające na pogorszenie się sytuacji finansowej i wypłacalności dłużnika,
8. inne przesłanki zdefiniowane w Wytycznych EBA oraz wystąpienie innych zdarzeń, będących równoważnymi z wejściem klienta w stan niewypłacalności, skutkującymi niemożliwością terminowej spłaty zadłużenia.
W przypadku ekspozycji kredytowych związanych z finansowaniem projektów elektrowni wiatrowych, w uzupełnieniu do wymienionych wyżej, za przesłankę utraty wartości uznaje się fakt występowania deficytu środków pieniężnych w trakcie okresu kredytowania oraz ujemnej wyceny przedsiębiorstwa dla scenariusza potencjalnej restrukturyzacji zadłużenia w modelowanej przez Bank perspektywie do końca okresu finansowania.
Pomiar utraty wartości ekspozycji kredytowych metodą indywidualną oparty jest na wyliczeniu bieżącej wartości oczekiwanych przyszłych przepływów pieniężnych zdyskontowanych z zastosowaniem pierwotnej efektywnej stopy procentowej. W przypadku kredytów, dla których zostało ustanowione zabezpieczenie, bieżąca wartość oczekiwanych przyszłych przepływów pieniężnych uwzględnia przepływy pieniężne, które mogą zostać uzyskane z egzekucji przedmiotu zabezpieczenia, pomniejszone o koszty egzekucji oraz sprzedaży przedmiotu. W przypadku ekspozycji kredytowych związanych z finansowaniem projektów elektrowni wiatrowych bieżąca wartość oczekiwanych przyszłych przepływów pieniężnych szacowana jest w oparciu o opracowany model wyceny pozwalający na symulowanie indywidualnych przepływów pieniężnych prawdopodobnych do wygenerowania w ramach realizacji poszczególnych projektów przy zadanych, możliwych do modyfikacji parametrów wyceny. W wyniku obniżenia wartości bieżącej możliwych do realizacji przepływów pieniężnych, tworzony jest odpis z tytułu utraty wartości odpowiadający przewidywanej stracie kredytowej z tytułu niewywiązania się dłużnika ze zobowiązań wobec Grupy.
Metodę indywidualną pomiaru utraty wartości stosuje się w odniesieniu do:
1. ekspozycji kredytowych indywidualnie istotnych:
a. spełniających przesłanki indywidualnej utraty wartości lub znajdujących się w okresie kwarantanny lub
b. dotyczących klienta, wobec którego Grupa posiada inne ekspozycje kredytowe, dla których rozpoznano przesłankę indywidualnej utraty wartości (propagacja utraty wartości) lub
2. ekspozycji kredytowych indywidualnie nieistotnych, dla których jest identyfikowana przesłanka utraty wartości lub ekspozycje znajdują się w okresie kwarantanny, o ile na moment rozpoznania utraty wartości były znaczące indywidualnie oraz spełniały dodatkowe warunki określone przez Grupę,
3. ekspozycji kredytowych nieistotnych, posiadających nietypowe charakterystyki ryzyka kredytowego.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 53
Poziom odpisów z tytułu utraty wartości na należności uznane za indywidualnie nieistotne, dla których stwierdzono wystąpienie przesłanki utraty wartości dokonywany jest w oparciu o parametry pomiaru utraty wartości szacowane metodami statystycznymi na podstawie danych historycznych, dla wyodrębnionych portfeli, grupowanych dla celów łącznego pomiaru utraty wartości według podobnych charakterystyk ryzyka kredytowego. Historyczne trendy strat są oczyszczane ze zdarzeń jednorazowych.
Grupa BOŚ w wycenie grupowej stosuje podział na 7 homogenicznych portfeli ryzyka w ramach dwóch segmentów klienta (indywidualnego i instytucjonalnego):
1. klienci detaliczni kredyty hipoteczne (portfel dalej segmentowany ze względu na poziom LtV oraz walutę udzielenia kredytu),
2. klienci detaliczni pożyczki gotówkowe,
3. klienci detaliczni pożyczki hipoteczne,
4. klienci detaliczni ekspozycje kredytowe wobec mikroprzedsiębiorstw będących klientami detalicznymi (z wyłączeniem pożyczek hipotecznych),
5. klienci detaliczni pozostali,
6. klienci korporacyjni, w tym instytucje finansowe,
7. klienci segmentu finansów publicznych.
Odwrócenie straty, czyli ponowna klasyfikacja kredytu jako bez utraty wartości możliwa jest po wystąpieniu kryterium ustąpienia przesłanki oraz upływie określonego okresu kwarantanny, w którym przesłanka nie jest identyfikowana.
Dla ekspozycji, dla których nie zidentyfikowano przesłanki utraty wartości, Grupa tworzy odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych wyznaczany metodą grupową.
Na potrzeby oceny czy od momentu początkowego ujęcia aktywa finansowego nastąpił istotny wzrost ryzyka kredytowego Grupa porównuje poziom ryzyka niewywiązania ze zobowiązania w czasie oczekiwanego okresu udzielonego finansowania na dzień sprawozdawczy oraz na datę początkowego ujęcia. Grupa uznaje, że dla danego aktywa został zidentyfikowany istotny wzrost ryzyka kredytowego, jeśli zostanie spełnione kryterium ilościowe lub jakościowe lub jeśli przeterminowanie przekroczy 30 dni, wystąpienie danego kryterium jest weryfikowane na poziomie ekspozycji.
Kryteria ilościowe
Miarę, na podstawie której dokonywana jest klasyfikacja do koszyka 2 w przypadku ekspozycji klientów detalicznych, Bank wyznacza jako różnicę:
1. bieżącej oceny ryzyka kredytowego określonej jako dożywotnie PD w horyzoncie od daty sprawozdawczej do daty zapadalności wyznaczone na podstawie charakterystyk obowiązujących na datę sprawozdawczą,
2. pierwotnej oceny ryzyka kredytowego określonej jako dożywotnie PD w okresie od daty sprawozdawczej do daty zapadalności wyznaczone na podstawie charakterystyk obowiązujących na datę początkowego ujęcia.
Ocena istotnego pogorszenia ryzyka kredytowego przeprowadzana jest przez porównanie obserwowanej wartości relatywnej zmiany w ocenie ryzyka z wartością teoretyczną, która stanowi próg, powyżej którego Grupa BOŚ uznaje, iż nastąpiło istotne pogorszenie ryzyka kredytowego.
Próg alokacji na poziomie pojedynczej ekspozycji wyznaczany jest poprzez model statystyczny w oparciu m.in. o informacje na temat oceny ryzyka kredytowego na datę początkowego ujęcia oraz czas od daty początkowego ujęcia ekspozycji.
Klasyfikacja do Koszyka 2 w przypadku ekspozycji klientów korporacyjnych, oparta jest na założeniu stałego ratingu w czasie (Grupa nie oczekiwała poprawy oceny ratingowej w czasie) i następuje w sytuacji pogorszenia się w okresie kredytowania sytuacji ekonomiczno-finansowej dłużnika, wyrażającego się zaklasyfikowaniem do klasy ratingowej 12 lub 13 lub reklasyfikacji do ratingu 9-11 w przypadku, gdy rating wyznaczony na moment początkowego ujęcia był niższy niż 6.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 54
Kryteria jakościowe
Klasyfikacji do koszyka 2 Grupa BOŚ dokonuje w następujących przypadkach:
1. występuje opóźnienie w spłacie (powyżej określonego progu materialności) powyżej 30 dni na datę sprawozdawczą lub co najmniej raz w ciągu trzech ostatnich dat raportowych,
2. ekspozycja kredytowa restrukturyzowana, dla której ustąpiła przesłanka utraty wartości oraz upłynął okres kwarantanny, w którym przesłanka ta nie była identyfikowana,
3. wystąpienia statusu forborne.
Poza ww. kryteriami Grupa BOŚ określiła inne specyficzne kryteria jakościowe np.: specyficzne dla klientów danego segmentu, identyfikowane w ramach monitorowania klientów instytucjonalnych (ekspozycje o podwyższonym ryzyku „watch lista”) lub identyfikowane w wyniku wieloczynnikowej i całościowej analizy ryzyka kredytowego.
Zgodnie z MSSF 9 5.5.10 Grupa BOŚ wyodrębnia ekspozycje o niskim ryzyku kredytowym. Ekspozycja kredytowa wiąże się z niskim ryzykiem niewykonania zobowiązania, w przypadku, gdy pożyczkobiorca ma wysoką krótkoterminową zdolność spełniania swych obowiązków w zakresie wynikającym z umowy, a niekorzystne zmiany warunków gospodarczych i biznesowych w dłuższej perspektywie mogą – lecz niekoniecznie muszą – ograniczyć zdolność pożyczkobiorcy do wypełniania jego obowiązków w zakresie wynikających z umowy przepływów pieniężnych.
Grupa BOŚ stosuje kryterium niskiego ryzyka (Low Credit Risk) dla ekspozycji Skarbu Państwa, Narodowego Banku Polskiego, Banku Gospodarstwa Krajowego, instytucji administracji państwowej szczebla centralnego, izb rozliczeniowych, Europejskiego Banku Inwestycyjnego, oraz jednostek samorządu terytorialnego, które nie spełnią jakościowych czynników klasyfikacji do Koszyka 2 oraz dla których nie zidentyfikowano przesłanek utraty wartości.
Grupa BOŚ na potrzeby szacowania odpisów z tytułu utraty wartości (strat oczekiwanych) kontynuuje wykorzystywanie własnych oszacowań parametrów ryzyka bazujących na modelach wewnętrznych uwzględniających wymogi MSSF 9 (takie jak: oszacowanie parametrów w horyzoncie czasu życia ekspozycji czy uwzględnienie przyszłych warunków makroekonomicznych). Grupa BOŚ wypracowała metodologię dla parametrów modeli oraz zbudowała modele zgodne z MSSF 9. Oczekiwane straty kredytowe stanowią iloczyn indywidualnych dla każdej ekspozycji oszacowanych wartości parametrów PD, LGD i EAD oraz CCF, a finalna wartość strat oczekiwanych jest sumą strat oczekiwanych w poszczególnych okresach (w zależności od Koszyka w horyzoncie 12 miesięcy lub pozostałego czasu życia) zdyskontowanych efektywną stopą procentową. Oszacowane parametry zgodnie z założeniami MSSF 9 podlegają korekcie z tytułu oczekiwań w zakresie sytuacji makroekonomicznej. Grupa BOŚ koryguje parametry ryzyka w celu uwzględnienia przyszłych informacji makroekonomicznych (takich jak: PKB, stopa bezrobocia, WIBOR, kursy walutowe, inflacja) dla portfeli, dla których zidentyfikował zależność. Wykorzystano scenariusze opracowywane wewnętrznie. Źródłem informacji o wartościach czynników makroekonomicznych są prognozy sporządzone przez analityków ekonomicznych Grupy.
Wartość odpisów z tyt. utraty wartości (na oczekiwane straty kredytowe), rezerw na gwarancje finansowe i udzielone zobowiązania utworzonych w złotych oraz w walutach obcych (włączając różnice kursowe) jest odnoszona odpowiednio na koszty lub przychody Grupy z tytułu odpisów i rezerw.
Metodyka i założenia przyjęte przez Grupę do szacowania utraty wartości podlegają regularnej analizie w celu zmniejszenia rozbieżności pomiędzy stratami szacowanymi a rzeczywistymi. W celu oceny adekwatności odpisów z tytułu utraty wartości, wyznaczonych zarówno w ramach analizy grupowej, jak i indywidualnej przeprowadzana jest weryfikacja historyczna (backtesting), której wyniki są brane pod uwagę przy określeniu działań wpływających na poprawę jakości procesu.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 55
7.1.2. Należności od innych banków
Poniżej zaprezentowano wartości brutto należności od innych banków w podziale na grupy ratingowe:
Wyszczególnienie
31-12-2021
31-12-2020
AA+
-
7 957
AA
284 621
864
AA-
10 062
21 061
A+
68 423
49 465
A
11 671
30 472
A-
280
28 135
BBB+
10 212
3 016
BBB-
969
538
bez ratingu
14 509
14 108
Razem
400 747
155 616
Rating wewnętrzny
Odpowiadająca ujednolicona klasa wg zewnętrznych agencji ratingowych
31-12-2021
Odpowiadająca ujednolicona klasa wg zewnętrznych agencji ratingowych
31-12-2020
A
AAA, AA+, AA, AA-
AAA, AA+, AA, AA-
B
A+, A, A-
A+, A, A-
C
BBB+, BBB, BBB-
BBB+, BBB, BBB-
D
BB+, BB, BB-, B+, B, B-
BB+, BB, BB-, B+, B, B-
E
14 509
14 108
Razem
14 509
14 108
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 56
7.1.3. Należności od klientów
Wyszczególnienie
31-12-2021
31-12-2020
NALEŻNOŚCI OD KLIENTÓW WYCENIANE WG ZAMORTYZOWANEGO KOSZTU
Należności od klientów bez przesłanki utraty wartości, w tym:
11 146 432
10 983 679
ekspozycje, dla których od momentu początkowego ujęcia nie nastąpił istotny wzrost ryzyka kredytowego (Koszyk 1)
9 883 695
8 582 957
w tym: farmy wiatrowe
929 288
-
ekspozycje, dla których od momentu początkowego ujęcia nastąpił istotny wzrost ryzyka (Koszyk 2)
1 262 737
2 400 722
w tym: farmy wiatrowe
49 790
1 167 101
Należności od klientów posiadające przesłanki utraty wartości (Koszyk 3), ale niewykazujące utraty wartości ze względu na szacowane przepływy pieniężne
22 382
337 120
w tym: farmy wiatrowe
12 842
219 641
Należności od klientów posiadające przesłanki utraty wartości i wykazujące utratę wartości (Koszyk 3)
1 757 830
1 709 690
w tym: farmy wiatrowe
-
13 434
Razem należności od klientów wyceniane wg zamortyzowanego kosztu (brutto)
12 926 644
13 030 489
Odpisy z tytułu utraty wartości na:
należności od klientów – (Koszyk 1)
- 88 097
- 84 772
w tym: farmy wiatrowe
- 12 205
-
należności od klientów – (Koszyk 2)
- 80 534
- 126 123
w tym: farmy wiatrowe
- 1 304
- 30 947
należności od klientów – (Koszyk 3) niewykazujące utraty wartości
- 588
- 10 245
w tym: farmy wiatrowe
- 504
- 8 734
należności od klientów – (Koszyk 3) wykazujące utratę wartości
- 953 407
- 981 869
w tym: farmy wiatrowe
-
- 1 578
Razem odpisy z tytułu utraty wartości
- 1 122 626
- 1 203 009
Razem należności od klientów wyceniane wg zamortyzowanego kosztu (netto)
11 804 018
11 827 480
NALEŻNOŚCI OD KLIENTÓW WYCENIANE WG WARTOŚCI GODZIWEJ PRZEZ WYNIK FINANSOWY
Wartość godziwa, w tym:
14 111
25 514
w tym: farmy wiatrowe
-
-
Razem należności od klientów wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
14 111
25 514
Złożone depozyty zabezpieczające
32 768
31 704
Pozostałe należności
4 750
2 599
Razem należności od klientów
11 855 647
11 887 297
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 57
Klasyfikacja należności od klientów wg metody wyceny w podziale na segmenty:
31-12-2021
Klient instytucjonalny
Klient indywidualny
Klient indywidualny - kredyty mieszkaniowe
Klient indywidualny - pozostałe kredyty
Razem
Należności od klientów wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
Należności od klientów bez przesłanki utraty wartości, w tym:
8 041 552
3 104 880
2 575 685
529 195
11 146 432
ekspozycje, dla których od momentu początkowego ujęcia nie nastąpił istotny wzrost ryzyka kredytowego (Koszyk 1)
6 957 132
2 926 563
2 423 287
503 276
9 883 695
w tym: farmy wiatrowe
929 288
-
-
-
929 288
ekspozycje, dla których od momentu początkowego ujęcia nastąpił istotny wzrost ryzyka (Koszyk 2)
1 084 420
178 317
152 398
25 919
1 262 737
w tym: farmy wiatrowe
49 790
-
-
-
49 790
Należności od klientów posiadające przesłanki utraty wartości (Koszyk 3), ale niewykazujące utraty wartości ze względu na szacowane przepływy pieniężne
18 393
3 989
2 732
1 257
22 382
w tym: farmy wiatrowe
12 842
-
-
-
12 842
Należności od klientów posiadające przesłanki utraty wartości
i wykazujące utratę wartości (Koszyk 3), w tym:
1 275 958
481 872
356 593
125 279
1 757 830
oceniane indywidualnie
1 241 155
105 197
90 382
14 815
1 346 352
w tym: farmy wiatrowe
-
-
-
-
-
Razem należności od klientów wyceniane wg zamortyzowanego kosztu (brutto)
9 335 903
3 590 741
2 935 010
655 731
12 926 644
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 58
31-12-2021
Klient instytucjonalny
Klient indywidualny
Klient indywidualny - kredyty mieszkaniowe
Klient indywidualny - pozostałe kredyty
Razem
Odpisy z tytułu utraty wartości na:
należności od klientów – (Koszyk 1)
-69 694
-18 403
-9 357
-9 046
-88 097
w tym: farmy wiatrowe
-12 205
-
-
-
-12 205
należności od klientów – (Koszyk 2)
-64 860
-15 674
-10 831
-4 843
-80 534
w tym: farmy wiatrowe
-1 304
-
-
-
-1 304
należności od klientów – (Koszyk 3) niewykazujące utraty wartości
-569
-19
-11
-8
-588
w tym: farmy wiatrowe
-504
-
-
-
-504
należności od klientów – (Koszyk 3) wykazujące utratę wartości, w tym:
-671 404
-282 003
-186 718
-95 285
-953 407
oceniane indywidualnie
-646 537
-54 331
-48 396
-5 935
-700 868
w tym: farmy wiatrowe
-
-
-
-
-
Razem odpisy z tytułu utraty wartości
-806 527
-316 099
-206 917
-109 182
-1 122 626
Razem należności od klientów wyceniane wg zamortyzowanego kosztu (netto)
8 529 376
3 274 642
2 728 093
546 549
11 804 018
Należności od klientów wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Wartość godziwa
13 460
651
257
394
14 111
w tym: farmy wiatrowe
-
-
-
-
-
Razem należności od klientów wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
13 460
651
257
394
14 111
Złożone depozyty zabezpieczające
32 768
-
-
-
32 768
Pozostałe należności
2 879
1 871
-
1 871
4 750
Razem należności od klientów
8 578 483
3 277 164
2 728 350
548 814
11 855 647
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 59
31-12-2020
Klient instytucjonalny
Klient indywidualny
Klient indywidualny - kredyty mieszkaniowe
Klient indywidualny - pozostałe kredyty
Razem
Należności od klientów wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
Należności od klientów bez przesłanki utraty wartości, w tym:
7 679 433
3 304 246
2 719 897
584 349
10 983 679
ekspozycje, dla których od momentu początkowego ujęcia nie nastąpił istotny wzrost ryzyka kredytowego (Koszyk 1)
5 481 028
3 101 929
2 556 871
545 058
8 582 957
ekspozycje, dla których od momentu początkowego ujęcia nastąpił istotny wzrost ryzyka (Koszyk 2)
2 198 405
202 317
163 026
39 291
2 400 722
w tym: farmy wiatrowe
1 167 101
-
-
-
1 167 101
Należności od klientów posiadające przesłanki utraty wartości (Koszyk 3), ale niewykazujące utraty wartości ze względu na szacowane przepływy pieniężne
333 503
3 617
2 160
1 457
337 120
w tym: farmy wiatrowe
219 641
-
-
-
219 641
Należności od klientów posiadające przesłanki utraty wartości
i wykazujące utratę wartości (Koszyk 3), w tym:
1 217 260
492 430
309 245
183 185
1 709 690
oceniane indywidualnie
1 162 829
120 045
100 001
20 044
1 282 874
w tym: farmy wiatrowe
13 434
-
-
-
13 434
Razem należności od klientów wyceniane wg zamortyzowanego kosztu (brutto)
9 230 196
3 800 293
3 031 302
768 991
13 030 489
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 60
31-12-2020
Klient instytucjonalny
Klient indywidualny
Klient indywidualny - kredyty mieszkaniowe
Klient indywidualny - pozostałe kredyty
Razem
Odpisy z tytułu utraty wartości na:
należności od klientów – (Koszyk 1)
-69 263
-15 509
-5 340
-10 169
-84 772
należności od klientów – (Koszyk 2)
-104 433
-21 690
-13 243
-8 447
-126 123
w tym: farmy wiatrowe
-30 947
-
-
-
-30 947
należności od klientów – (Koszyk 3) niewykazujące utraty wartości
-10 234
-11
-4
-7
-10 245
w tym: farmy wiatrowe
-8 734
-
-
-
-8 734
należności od klientów – (Koszyk 3) wykazujące utratę wartości,
w tym:
-682 510
-299 359
-166 842
-132 517
-981 869
oceniane indywidualnie
-640 208
-63 600
-54 670
-8 930
-703 808
w tym: farmy wiatrowe
-1 578
-
-
-
-1 578
Razem odpisy z tytułu utraty wartości
-866 440
-336 569
-185 429
-151 140
-1 203 009
Razem należności od klientów wyceniane wg zamortyzowanego kosztu (netto)
8 363 756
3 463 724
2 845 873
617 851
11 827 480
Należności od klientów wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Wartość godziwa
24 322
1 192
427
765
25 514
w tym: farmy wiatrowe
-
-
-
-
-
Razem należności od klientów wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
24 322
1 192
427
765
25 514
Złożone depozyty zabezpieczające
31 704
-
-
-
31 704
Pozostałe należności
2 599
-
-
-
2 599
Razem należności od klientów
8 422 381
3 464 916
2 846 300
618 616
11 887 297
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 61
Należności od klientów wycenianie wg zamortyzowanego kosztu (wartość brutto), które nie są zaległe i w przypadku których nie nastąpiła utrata wartości
Dla należności wycenianych wg zamortyzowanego kosztu, dla których nie zanotowano żadnych opóźnień w spłacie (nawet 1 dnia) nie rozpoznaje się utraty wartości pod warunkiem, że nie wystąpiły inne przesłanki utraty wartości. Są to należności klientów o dobrej sytuacji ekonomiczno-finansowej, o regularnych spłatach, dla których nie występowały przesłanki utraty wartości, a odpisy tworzono na poniesione, lecz niezidentyfikowane straty.
Ogólna charakterystyka klas ratingowych przedstawia się następująco:
Rating 1 Najwyższa jakość kredytowa
Rating 2 Bardzo wysoka jakość kredytowa
Rating 3 Wysoka jakość kredytowa
Ratingi 4-5 Bardzo dobra jakość kredytowa
Ratingi 6-7 Dobra jakość kredytowa
Ratingi 8-9 Zadowalająca jakość kredytowa
Ratingi 10-11 Przeciętna i słaba jakość kredytowa
Ratingi 12-13 Bardzo słaba jakość kredytowa
Ratingi 14-16 Brak zdolności kredytowej (jakość kredytowa nie występuje)
Poniżej zaprezentowano kwoty brutto należności od klientów wyceniane wg zamortyzowanego kosztu, które nie były przeterminowane i dla których nie rozpoznano utraty wartości w podziale na klasy klientów:
Wyszczególnienie
Rating*
31-12-2021
31-12-2020
Należności od klientów instytucjonalnych
(1-3)
7 508
302
(4-5)
94 338
122 542
(6-7)
1 040 463
1 197 500
(8-9)
3 074 179
2 961 831
(10-11)
3 120 734
2 523 024
(12-13)
448 750
643 312
(14-16)
7 613
-
bez ratingu
235 450
145 985
Razem należności od klientów instytucjonalnych
8 029 035
7 594 496
Należności od klientów indywidualnych
bez ratingu
3 009 390
3 197 672
Razem należności od klientów indywidualnych
3 009 390
3 197 672
Razem
11 038 425
10 792 168
Klasy ratingowe są prezentowane według stanu na datę sprawozdawczą.
*\ Oceny są zgodne z wewnętrzną klasyfikacją Banku, gdzie ”1” oznacza najlepszą, a ”16” najgorszą klasyfikację.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 62
Należności od klientów wycenianie wg zamortyzowanego kosztu (wartości brutto), które są zaległe na dzień sprawozdawczy, lecz w przypadku których nie nastąpiła utrata wartości w podziale na klasy klientów i dni opóźnienia w spłacie wraz z ogólną charakterystyką
Jako zaangażowanie przeterminowane przyjmuje się sumę należności od klientów Banku przeterminowanych o jeden lub więcej dni. Dla należności od klientów przeterminowanych krócej niż 90 dni nie rozpoznaje się utraty wartości, chyba że inne dostępne informacje świadczą o jej wystąpieniu.
Poniżej zaprezentowano kwoty brutto należności od klientów wyceniane wg zamortyzowanego kosztu, które były przeterminowane, lecz dla których nie rozpoznano utraty wartości w podziale na klasy klientów:
31-12-2021 Opóźnienia w spłacie
Klient instytucjonalny
Klient indywidualny
Razem
od 1 do 30 dni
4 497
78 392
82 889
od 31 do 60 dni
7 489
14 707
22 196
od 61 do 90 dni
100
2 391
2 491
pow. 90 dni
1 059
-
1 059
Razem
13 145
95 490
108 635
31-12-2020 Opóźnienia w spłacie
Klient instytucjonalny
Klient indywidualny
Razem
od 1 do 30 dni
16 653
84 433
101 086
od 31 do 60 dni
46 546
16 831
63 377
od 61 do 90 dni
50
5 043
5 093
pow. 90 dni
-
267
267
Razem
63 249
106 574
169 823
Należności od klientów wycenianie wg zamortyzowanego kosztu (wartości brutto), w przypadku których wykazano utratę wartości w podziale na klasy klientów wraz z ogólną charakterystyką
Poniżej przedstawiono wycenianie wg zamortyzowanego kosztu należności od klientów, w przypadku których wykazano utratę wartości w podziale na segmenty:
Wyszczególnienie
31-12-2021
31-12-2020
Należności od klientów instytucjonalnych
1 275 958
1 217 260
Należności od klientów indywidualnych
481 872
492 430
Razem
1 757 830
1 709 690
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 63
Podział portfela należności od klientów Grupy BOŚ (wartość brutto) wg ratingów/scoringu, w podziale na segmenty klientów
Wyszczególnienie
Rating*
31-12-2021
31-12-2020
Należności od klientów instytucjonalnych
(1-3)
7 508
302
(4-5)
107 909
148 259
(6-7)
1 047 769
1 229 453
(8-9)
3 128 574
3 063 796
(10-11)
3 261 097
2 767 191
(12-13)
672 555
985 144
(14-16)
837 231
872 265
bez ratingu
286 720
188 108
Razem należności od klientów instytucjonalnych
9 349 363
9 254 518
Należności od klientów indywidualnych
bez ratingu
3 591 392
3 801 485
Razem należności od klientów indywidualnych
3 591 392
3 801 485
Razem
12 940 755
13 056 003
Klasy ratingowe są prezentowane według stanu na datę sprawozdawczą.
*\ Oceny są zgodne z wewnętrzną klasyfikacją Banku, gdzie ”1” oznacza najlepszą a ”16” najgorszą klasyfikację.
Opis ustanowionych zabezpieczeń na kredyty i pożyczki
Grupa BOŚ przyjmowała na zabezpieczenie wierzytelności zabezpieczenia rzeczowe i osobiste. Zasady ustanawiania zabezpieczeń transakcji zakładają zabezpieczenie adekwatne do poziomu ryzyka generowanego przez tę transakcję.
Grupa preferowała zabezpieczenia kredytów:
1. które umożliwiały zmniejszenie tworzonych odpisów aktualizacyjnych,
2. łatwo zbywalne, dające możliwość osiągnięcia ceny pokrywającej wierzytelność Banku.
Przy wyborze formy zabezpieczenia Grupa dokonuje weryfikacji podstawowych kryteriów decydujących o jego skuteczności, w tym:
1. zbywalności zabezpieczenia, tj. możliwości zbycia przedmiotu zabezpieczenia bez istotnego obniżenia jego ceny w czasie, które nie naraża Banku na zmianę wartości zabezpieczenia ze względu na właściwą danemu przedmiotowi fluktuację cen,
2. wartości możliwej do uzyskania podczas ewentualnego postępowania windykacyjnego, z uwzględnieniem ograniczeń prawnych, ekonomicznych oraz innych mogących wpływać na rzeczywistą możliwość zaspokojenia się Banku z przedmiotu zabezpieczenia,
3. dostępu i możliwości kontroli przedmiotu zabezpieczenia w okresie trwania ekspozycji.
Zasadą stosowaną w Grupie było ustanowienie prawnego zabezpieczenia, o ile było ono wymagane przed uruchomieniem środków z udzielanego kredytu.
Grupa korygowała wartość zabezpieczenia stosując wskaźniki korekty ustalane indywidualnie dla poszczególnych rodzajów/przedmiotów zabezpieczenia. Wartość zabezpieczenia co do zasady podlegała monitorowaniu w całym okresie kredytowania.
W przypadku ekspozycji zabezpieczonych hipotecznie Grupa BOŚ stosowała zalecenia Rekomendacji S w sprawie maksymalnych poziomów LTV i wymaganego wkładu własnego kredytów.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 64
W procesie monitorowania wartości nieruchomości Grupa stosowała, między innymi, portfelową aktualizację wartości przy wykorzystaniu metod statystycznych.
W przypadku zabezpieczenia na nieruchomości podstawą do określenia wartości przyjmowanego zabezpieczenia była wycena sporządzona przez osobę posiadającą niezbędne kwalifikacje i doświadczenie w zakresie oceny wartości nieruchomości. Bank weryfikował wartość z wyceny wykorzystując dane, między innymi, z Systemu Analiz i Monitorowania Rynku Obrotu Nieruchomościami (AMRON) i bazy Cenatorium Sp. z o.o.
Przejęte zabezpieczenia
Grupa BOŚ klasyfikuje przejęte zabezpieczenia jako aktywa przejęte za długi i wycenia zgodnie z przyjętymi zasadami rachunkowości opisanymi w nocie 4.18 niniejszego sprawozdania finansowego.
Przed przejęciem majątkowych zabezpieczeń wierzytelności Grupy, obowiązującą zasadą jest posiadanie koncepcji zagospodarowania przejmowanych zabezpieczeń. Dokument określający koncepcję zagospodarowania zawiera wszelkie niezbędne informacje, istotne do podjęcia decyzji o przejęciu przedmiotu zabezpieczenia na własność Banku, a w szczególności:
1. przewidywane do poniesienia koszty związane z ewentualnym dozorem, przechowywaniem, ubezpieczeniem, podatkami itp.
2. informacje dotyczące potencjalnego nabywcy, wynegocjowanej ceny oraz warunków płatności, w przypadku planowanej sprzedaży przedmiotu zabezpieczenia,
3. opłacalność transakcji.
Majątkowe zabezpieczenia wierzytelności, które były przejmowane przez Grupę, w większości posiadały już nabywców i transakcja sprzedaży była dla Grupy opłacalna. W takich przypadkach zadłużenie kredytowe było obniżane o uzyskaną cenę zbycia, a nie o wartość wynikającą z wyceny rzeczoznawcy (zazwyczaj cena uzyskana z transakcji sprzedaży jest niższa od wartości ustalonej przez rzeczoznawcę w wycenie).
Jedną ze stosowanych form odzyskiwania wierzytelności jest ich sprzedaż. Wysokość ceny sprzedaży wierzytelności jest zależna między innymi od majątkowych zabezpieczeń rzeczowych wierzytelności. W tych przypadkach, kiedy zbycie wierzytelności zabezpieczonej majątkiem rzeczowym jest dla Banku bardziej opłacalne niż przejmowanie majątku na aktywa do zbycia, a następnie jego sprzedaż, zawierane są transakcje sprzedaży wierzytelności wraz z rzeczowym majątkiem zabezpieczającym wierzytelność.
Na dzień 31 grudnia 2021 roku oraz na dzień 31 grudnia 2020 roku Bank nie posiadał aktywów z tytułu przejętych zabezpieczeń.
Zaangażowanie Grupy BOŚ w farmy wiatrowe
Część portfela kredytów korporacyjnych Grupy BOŚ stanowią ekspozycje związane z kredytami udzielonymi w ubiegłych latach na finansowanie lądowych elektrowni wiatrowych, korzystających z systemu wsparcia w formie zielonych certyfikatów.
Łączna kwota zaangażowania Grupy BOŚ wobec tej grupy Klientów wg stanu na dzień 31 grudnia 2021 roku wyniosła 991,9 mln zł wobec 1 400,2 mln zł na koniec 2020 roku. Zanotowany ok. 30% spadek salda zaangażowania w portfel farm wiatrowych był, poza regularną amortyzacją długu według umownych harmonogramów spłaty kredytów, wynikiem dokonywanych przez kredytobiorców dobrowolnych i obowiązkowych przedpłat kredytów, a także podjętych przez część udziałowców decyzji biznesowych o całkowitej spłacie zadłużenia.
W III kwartale 2021 roku Bank przystąpił do konsorcjum, które współfinansuje budowę dwóch farm wiatrowych o łącznej mocy 49,9 MW. Spółki celowe realizujące budowę farm, wygrały aukcję zorganizowaną przez URE w listopadzie 2020 roku i uzyskały prawo do sprzedaży energii elektrycznej w ramach aukcyjnego systemu wsparcia w formie pokrywania ujemnego salda. Kwota udzielonego przez BOŚ S.A. finansowania wynosi 73,6 mln zł; wypłata kredytów planowana jest w I kwartale 2022 roku.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 65
Ryzyka istotne z punktu widzenia Grupy BOŚ w zakresie finansowania klientów z portfela farm wiatrowych
Ryzyka dotyczące finansowania tej grupy portfela Klientów, w tym w szczególności ryzyko rynkowe i regulacyjne, mające wpływ na ich sytuację ekonomiczno-finansową identyfikowane są przez Grupę BOŚ w ramach bieżącego monitoringu i uwzględniane w procesie indywidualnej wyceny ekspozycji, przeprowadzanej w okresach miesięcznych w oparciu o dedykowany model wyceny.
Ryzyko zmienności cen rynkowych energii elektrycznej oraz zielonych certyfikatów jest zaadresowane w modelu wyceny poprzez implementację ścieżek cenowych prognozowanych przez Grupę BOŚ w perspektywie średnio i długoterminowej. Przyjmowane do wyceny ścieżki cenowe podlegają aktualizacji w cyklu półrocznym w oparciu o raporty renomowanych niezależnych ekspertów zewnętrznych. Ryzyko potencjalnego obniżenia przychodów realizowanych przez Klientów, w następstwie okresowego spadku cen energii i/lub zielonych certyfikatów, jest ograniczone poprzez zdeponowanie środków na rachunkach rezerwowych, przeznaczonych do wsparcia bieżącej obsługi kredytów.
Wpływ pandemii koronawirusa na działalność klientów z portfela OZE
Spowolnienie gospodarcze wywołane epidemią COVID-19 nie wpłynęło - jak dotąd - w sposób istotny na sytuację finansową Klientów portfela farm wiatrowych. Kredyty obsługiwane są terminowo, zgodnie z ustalonymi harmonogramami spłaty.
Ryzyko wynikające ze zmiany podstawy naliczania podatku od nieruchomości
Nowelizacja Ustawy o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw, opublikowana w dniu 29 czerwca 2018 roku, umożliwiła przywrócenie, z mocą wsteczną od 01 stycznia 2018 roku, korzystnych dla inwestorów przepisów, dotyczących zasad opodatkowania elektrowni wiatrowych podatkiem od nieruchomości, obowiązujących przed 01 stycznia 2017 roku.
Znowelizowane przepisy spowodowały pozbawienie gmin, na terenie których zlokalizowane są elektrownie wiatrowe, wyższych wpływów z podatku od nieruchomości. Dodatkowo, rezultatem wejścia przepisu z mocą wsteczną, było występowanie inwestorów z wnioskami o korekty deklaracji podatkowych lub zwrot nadpłaconego podatku. W związku z powyższym, dziesięć gmin złożyło wspólną skargę do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności nowych regulacji z Konstytucją.
W dniu 22 lipca 2020 roku Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok, zgodnie z którym przepisy wprowadzające obniżenie z mocą wsteczną zobowiązań w podatku od nieruchomości od elektrowni wiatrowych za 2018 rok, uznane zostały za niezgodne z Konstytucją. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny zobowiązał ustawodawcę do wprowadzenia odpowiednich rozwiązań prawnych, które zrekompensują samorządom utracone dochody.
Rozwiązania takie zostały wprowadzone na mocy ustawy z 17 listopada 2021 roku o rekompensacie dochodów utraconych przez gminy w 2018 roku w związku ze zmianą zakresu opodatkowania elektrowni wiatrowych, która wejdzie w życie 05 lutego 2022 roku. Zgodnie z ustawą, źródłem wypłaty rekompensat będą środki rezerwy celowej budżetu państwa,
Tym samym wyeliminowane zostało identyfikowane wcześniej przez Grupę BOŚ ryzyko, dotyczące konieczności ewentualnego poniesienia przez Kredytobiorców dodatkowych obciążeń podatkowych w celu wyrównania gminom utraconych wpływów z tytułu podatku od nieruchomości.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 66
Ryzyko sporu prawnego klientów Banku z Energa – Obrót S.A.
Działania Energa Obrót S.A., podjęte we wrześniu 2017 roku, skutkujące zaprzestaniem przez spółkę realizacji dwudziestu dwóch ramowych umów na odbiór praw majątkowych, wynikających ze świadectw pochodzenia energii z OZE (zielone certyfikaty) i skierowaniem do właściwych sądów, powództw przeciwko kontrahentom oraz bankom o stwierdzenie bezwzględnej nieważności zawartych umów, dotyczyły ośmiu Klientów finansowanych przez Bank.
Wszystkie postępowania sądowe, prowadzone z udziałem Klientów Grupy BOŚ zostały zakończone oddaleniem powództwa Energi Obrót S.A. na mocy prawomocnych wyroków wydanych przez Sąd Apelacyjny. Energa Obrót S.A. wznowiła realizację umów zakupu praw majątkowych według cen kontraktowych, stosownie do prawomocnych orzeczeń Sądu Apelacyjnego.
Do końca IV kwartału 2021 roku Energa Obrót S.A. wniosła skargi kasacyjne od czterech - korzystnych dla Klientów Grupy BOŚ - wyroków Sądu Apelacyjnego, przy czym w jednej ze spraw Sąd Najwyższy wydał postanowienie o odmowie przyjęcia skargi do rozpoznania; postanowienie jest niezaskarżalne, w związku z czym, sprawa została prawomocnie zakończona w sposób korzystny dla Klienta. Dalsze postępowania w pozostałych trzech sprawach prowadzone są przed Sądem Najwyższym. Ostatni z Klientów oczekuje na wniesienie przez Energa Obrót S.A. analogicznej skargi kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego.
Według stanu na 31 grudnia 2021 roku, w sporach sądowych z Energa Obrót S.A. pozostawało 5 Klientów BOŚ S.A., wobec których łączne zaangażowanie Grupy BOŚ wynosiło 79,9 mln zł, stanowiąc 8,1% zaangażowania z tytułu ekspozycji kredytowych z portfela farm wiatrowych.
Grupa BOŚ prowadzi bieżący monitoring statusu toczących się postępowań sądowych. Obsługa zobowiązań z tytułu kredytów przez wszystkich klientów pozostających w sporach sądowych z Energa Obrót S.A., przebiega terminowo.
Według stanu na 31 grudnia 2021 roku BOŚ S.A. nie występował w charakterze współpozwanego w żadnym z toczących się sporów sądowych z Energa Obrót S.A., tym samym, Grupa BOŚ nie identyfikuje ryzyka konieczności poniesienia dodatkowych kosztów wynikających z procesów, których stroną pozostają klienci Banku.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 67
Rozpoznane odpisy aktualizujące dla portfela farm wiatrowych
Wyszczególnienie
31-12-2021
31-12-2020
Należności od klientów wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
Należności od klientów bez przesłanki utraty wartości dla których od momentu początkowego ujęcia nie nastąpił istotny wzrost ryzyka (Koszyk 1)
929 288
-
Należności od klientów bez przesłanki utraty wartości dla których od momentu początkowego ujęcia nastąpił istotny wzrost ryzyka (Koszyk 2)
49 790
1 167 101
Należności od klientów posiadające przesłanki utraty wartości, ale niewykazujące utraty wartości ze względu na szacowane przepływy pieniężne (Koszyk 3)
12 842
219 641
Należności od klientów posiadające przesłanki utraty wartości i wykazujące utratę wartości (Koszyk 3)
-
13 434
Razem należności od klientów wyceniane wg zamortyzowanego kosztu (brutto)
991 920
1 400 176
Odpisy z tytułu utraty wartości na:
należności od klientów – (Koszyk 1)
- 12 205
-
należności od klientów – (Koszyk 2)
- 1 304
- 30 947
należności od klientów – (Koszyk 3) niewykazujące utraty wartości
- 504
- 8 734
należności od klientów – (Koszyk 3) wykazujące utratę wartości
-
- 1 578
Razem odpisy z tytułu utraty wartości
- 14 013
- 41 259
Razem należności od klientów wyceniane wg zamortyzowanego kosztu (netto)
977 907
1 358 917
Razem należności od klientów FARMY WIATROWE
977 907
1 358 917
Udział portfela farm wiatrowych w segmencie kredytów instytucjonalnych wycenianych wg zamortyzowanego kosztu w wartości brutto w Grupie BOŚ na 31 grudnia 2021 roku wyniósł 10,6% co stanowi 7,7% portfela kredytów, natomiast wartościowo portfel ten wyniósł 991,9 mln zł.
Poziom pokrycia odpisami kredytów w koszyku 3 według stanu na 31 grudnia 2021 roku w segmencie kredytów instytucjonalnych wynosi 51,9%, w tym dla portfela farm wiatrowych 3,9%.
Na strukturę portfela farm wiatrowych w 2021 roku wpływ miały całkowite spłaty ekspozycji dwóch klientów oraz poprawa jakości portfela kredytowego związana z poprawą sytuacji finansowej klientów i terminową obsługą zadłużenia przez większość klientów. W związku dobrymi perspektywami dla branży wprowadzono zmiany w algorytmie klasyfikacji należności, dopuszczające klasyfikację ekspozycji farm wiatrowych do koszyka 1. Na koniec 2021 roku udział koszyka 3 w portfelu farm wiatrowych wyniósł 1,29%.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 68
7.1.4. Dłużne papiery wartościowe
Papiery wartościowe w podziale na ratingi przyznane ich emitentom
31-12-2021
Skarb Państwa
NBP
Banki
Finanse publiczne
Pozostałe instytucje finansowe
Korporacyjne
Razem
1
-
-
-
-
49 787
-
49 787
6
2 840 160
-
142 882
-
-
-
2 983 042
7
-
-
522 753
-
-
-
522 753
8
-
-
-
-
135 233
-
135 233
brak
-
2 899 014
-
91 056
346 763
1 121
3 337 954
Razem
2 840 160
2 899 014
665 635
91 056
531 783
1 121
7 028 769
31-12-2020
Skarb Państwa
NBP
Banki
Finanse publiczne
Pozostałe instytucje finansowe
Korporacyjne
Razem
1
-
-
-
-
49 654
-
49 654
6
3 584 451
-
249 650
-
-
-
3 834 101
7
-
-
26 488
-
-
-
26 488
8
-
-
558 741
-
184 862
-
743 603
brak
-
2 179 952
-
147 739
304 397
805
2 632 893
Razem
3 584 451
2 179 952
834 879
147 739
538 913
805
7 286 739
W tabelach prezentowana jest ujednolicona skala ratingowa zgodnie z poniższym zestawieniem. W przypadku, gdy emitent otrzymał rating od więcej niż jednej agencji, został zaprezentowany ten najwyższy.
W przypadku obligacji komunalnych, dla których brak jest aktywnego rynku nadawane są ratingi wewnętrzne, wg kategorii:
5 bardzo dobra jakość kredytowa
6-7 dobra jakość kredytowa
8-9 zadowalająca jakość kredytowa
10 przeciętna i słaba jakość kredytowa
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 69
Klasy ryzyka dla emitentów obligacji komunalnych obsługiwanych przez Bank nadawane są zgodnie z przyjętą w Banku metodyką oceny zdolności kredytowej jednostek samorządu terytorialnego.
Finanse publiczne
Rating wewnętrzny
31-12-2021
31-12-2020
5
9 642
6 586
6
3 450
12 299
7
68 848
93 902
8
9 116
21 363
9
-
5 662
10
-
7 927
Razem
91 056
147 739
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 70
7.1.5. Struktura koncentracji zaangażowania w segmenty branżowe i geograficzne wraz z oceną ryzyka związanego z tym zaangażowaniem
Oceniając udziały branż w portfelu kredytowym Grupy BOŚ ukształtowane na 31 grudnia 2021 roku można stwierdzić znaczący udział branży „Działalności związanej z obsługą rynku nieruchomości” – 11,9% oraz „Wytwarzania i zaopatrywania w energię elektryczną, gaz, parę wodną, gorącą wodę i powietrze do układów klimatyzacyjnych” – 10,8%.
Zaangażowanie w poszczególne branże
Branża
Obciążenie ryzykiem kredytowym
31-12-2021 Udział %
w sumie ogółem
Działalność związana z obsługą rynku nieruchomości
1 542 030
11,9%
Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, parę wodną, gorącą wodę i powietrze do układów klimatyzacyjnych
1 396 393
10,8%
Handel hurtowy, z wyłączeniem handlu pojazdami samochodowymi
1 273 899
9,8%
Zakwaterowanie
574 772
4,4%
Administracja publiczna i obrona narodowa, obowiązkowe zabezpieczenia społeczne
480 915
3,7%
Roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków
439 025
3,4%
Działalność sportowa, rozrywkowa i rekreacyjna
347 042
2,7%
Produkcja artykułów spożywczych
237 262
1,8%
Działalność firm centralnych (head offices); doradztwo związane z zarządzaniem
235 909
1,8%
Finansowa działalność usługowa, z wyłączeniem ubezpieczeń i funduszów emerytalnych
228 854
1,8%
Produkcja chemikaliów i wyrobów chemicznych
201 939
1,6%
Uprawy rolne, chów i hodowla zwierząt, łowiectwo, włączając działalność usługową
177 240
1,4%
Handel detaliczny, z wyłączeniem handlu detalicznego pojazdami samochodowymi
164 648
1,3%
Produkcja metalowych wyrobów gotowych, z wyłączeniem maszyn i urządzeń
160 067
1,2%
Pozostałe branże, w tym:
5 480 760
42,4%
klienci indywidualni
3 591 392
27,8%
Ogółem należności od klientów brutto
12 940 755
100,0%
Odpisy z tytułu utraty wartości
- 1 122 626
Złożone depozyty zabezpieczające
32 768
Pozostałe należności
4 750
Razem należności od klientów netto
11 855 647
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 71
Branża
Obciążenie ryzykiem kredytowym
31-12-2020 Udział %
w sumie ogółem
Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, parę wodną, gorącą wodę i powietrze do układów klimatyzacyjnych
1 768 313
13,6%
Działalność związana z obsługą rynku nieruchomości
1 536 646
11,8%
Handel hurtowy, z wyłączeniem handlu pojazdami samochodowymi
905 202
6,9%
Roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków
768 867
5,9%
Administracja publiczna i obrona narodowa, obowiązkowe zabezpieczenia społeczne
629 971
4,8%
Zakwaterowanie
534 854
4,1%
Działalność sportowa, rozrywkowa i rekreacyjna
336 853
2,6%
Produkcja chemikaliów i wyrobów chemicznych
261 836
2,0%
Produkcja artykułów spożywczych
260 424
2,0%
Produkcja metalowych wyrobów gotowych, z wyłączeniem maszyn i urządzeń
221 035
1,7%
Finansowa działalność usługowa, z wyłączeniem ubezpieczeń i funduszów emerytalnych
134 415
1,0%
Pozostałe branże, w tym:
5 697 587
43,6%
klienci indywidualni
3 801 485
29,1%
Ogółem należności od klientów brutto
13 056 003
100,0%
Odpisy z tytułu utraty wartości
- 1 203 009
Złożone depozyty zabezpieczające
31 704
Pozostałe należności
2 599
Razem należności od klientów netto
11 887 297
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 72
7.1.6. Struktura koncentracji zaangażowania w poszczególne podmioty, grupy kapitałowe
Zaangażowanie równe lub przekraczające 10% Kapitału Tier I Banku w stosunku do jednego podmiotu wraz z podmiotami powiązanymi kapitałowo lub organizacyjnie na dzień 31 grudnia 2021 roku wystąpiło w dziewięciu przypadkach i wynosiło łącznie 1 985 791 tys. zł, co stanowiło 116,2% Kapitału Tier I Banku.
Zaangażowanie wobec największych podmiotów lub grup podmiotów powiązanych kapitałowo lub organizacyjnie:
L.p.
Zaangażowanie*\ 31-12-2021
1
321 947
2
253 182
3
238 160
4
211 514
5
211 398
6
209 537
7
184 763
8
180 082
9
175 208
Razem
1 985 791
L.p.
Zaangażowanie*\ 31-12-2020
1
285 398
2
271 207
3
257 230
4
250 778
5
221 947
6
220 081
7
215 456
8
211 935
Razem
1 934 032
*\ Na zaangażowanie danego podmiotu składają się ekspozycje kredytowe brutto, zobowiązania warunkowe tj. otwarte linie kredytowe i gwarancje, dłużne papiery wartościowe wyemitowane przez podmiot oraz zawarte transakcje walutowe typu fx spot, fx forward, fx swap.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 73
Dziesięciu klientów z największym zaangażowaniem wraz z oceną ryzyka związanego z tymi zaangażowaniami:
31-12-2021
L.p.
Zaangażowanie
Bilansowa ekspozycja kredytowa *\
Zadłużenie z tytułu kredytów - kapitał
Papiery wartościowe
Zobowiązania pozabilansowe **\
Ekwiwalent bilansowy transakcji pochodnych
1
238 160
238 160
241 256
-
-
-
2
226 066
160 954
161 629
-
65 112
-
3
223 822
7 120
13 966
-
200 084
16 617
4
211 398
162 574
164 400
-
48 824
-
5
168 187
146 443
147 255
-
21 745
-
6
167 011
130 090
130 276
-
35 160
1 761
7
156 044
155 952
157 028
-
92
-
8
150 371
150 371
151 581
-
-
-
9
145 217
139 221
139 491
-
-
5 995
10
142 882
-
-
142 882
-
-
31-12-2020
L.p.
Zaangażowanie
Bilansowa ekspozycja kredytowa *\
Zadłużenie z tytułu kredytów - kapitał
Papiery wartościowe
Zobowiązania pozabilansowe **\
Ekwiwalent bilansowy transakcji pochodnych
1
271 207
271 207
272 944
-
-
-
2
250 778
250 474
253 631
-
-
304
3
249 650
-
-
249 650
-
-
4
211 935
154 046
156 009
-
57 889
-
5
207 290
2 703
-
-
208 359
1 634
6
187 385
158 735
159 491
-
28 650
-
7
174 808
150 950
151 983
-
23 858
-
8
166 492
166 492
167 968
-
-
-
9
163 394
159 793
161 523
-
-
3 601
10
152 542
147 969
148 043
-
-
4 573
*\ Bilansowa ekspozycja kredytowa uwzględnia: kapitał, odsetki, nierozliczone prowizje, dyskonto oraz inne należności.
**\W zaangażowaniu pozabilansowym są brane pod uwagę: linie kredytowe, gwarancje udzielone, otwarte akredytywy importowe, akceptowane traty, potwierdzone akredytywy udzielone i inne zobowiązania.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 74
7.1.7. Maksymalna ekspozycja na ryzyko kredytowe
Poniżej zaprezentowano obciążenie ryzykiem kredytowym poszczególnych kategorii aktywów finansowych:
31-12-2021
Wyszczególnienie
Wartość
bilansowa brutto
Odpisy aktualizacyjne
Maksymalne obciążenie ryzykiem kredytowym
Należności od innych banków
401 316
- 569
400 747
Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu
155 705
-
155 705
kapitałowe papiery wartościowe
13 308
-
13 308
dłużne papiery wartościowe
5 321
-
5 321
instrumenty pochodne
137 076
-
137 076
Inwestycyjne papiery wartościowe
7 109 095
- 164
7 108 931
kapitałowe papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
85 483
-
85 483
dłużne papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
5 311 853
-
5 311 853
dłużne papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
129 229
-
129 229
dłużne papiery wartościowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
1 582 530
- 164
1 582 366
Należności od klientów
12 978 316
- 1 122 669
11 855 647
Wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
12 926 644
- 1 122 626
11 804 018
od klientów instytucjonalnych
9 335 903
- 806 527
8 529 376
od klientów indywidualnych
3 590 741
- 316 099
3 274 642
Wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
14 111
-
14 111
od klientów instytucjonalnych
13 460
-
13 460
od klientów indywidualnych
651
-
651
Pozostałe należności
37 561
- 43
37 518
Inne aktywa finansowe*\
262 068
- 10 281
251 787
*\ Na pozycję tą składają się głównie: odprowadzenie nadmiaru gotówki, należności z tytułu zawartych transakcji na instrumentach finansowych.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 75
31-12-2020
Wyszczególnienie
Wartość
bilansowa brutto
Odpisy aktualizacyjne
Maksymalne obciążenie ryzykiem kredytowym
Należności od innych banków
156 559
-943
155 616
Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu
113 134
-
113 134
kapitałowe papiery wartościowe
14 032
-
14 032
dłużne papiery wartościowe
805
-
805
instrumenty pochodne
98 297
-
98 297
Inwestycyjne papiery wartościowe
7 371 560
-146
7 371 414
kapitałowe papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
85 480
-
85 480
dłużne papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
5 597 061
-
5 597 061
dłużne papiery wartościowe wyceniane według zamortyzowanego kosztu
153 634
-
153 634
dłużne papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
1 535 385
-146
1 535 239
Należności od klientów
13 090 308
-1 203 011
11 887 297
Wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
13 030 489
-1 203 009
11 827 480
od klientów instytucjonalnych
9 230 196
-866 440
8 363 756
od klientów indywidualnych
3 800 293
-336 569
3 463 724
Wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
25 514
-
25 514
od klientów instytucjonalnych
24 322
-
24 322
od klientów indywidualnych
1 192
-
1 192
Pozostałe należności
34 305
-2
34 303
Inne aktywa finansowe*\
314 487
-10 796
303 691
*\ Na pozycję tą składają się głównie: odprowadzenie nadmiaru gotówki, należności z tytułu zawartych transakcji na instrumentach finansowych.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 76
Obciążenie ryzykiem kredytowym poszczególnych pozycji zobowiązań warunkowych:
Maksymalne obciążenie ryzykiem kredytowym
Wyszczególnienie
31-12-2021
31-12-2020
Warunkowe zobowiązania finansowe, w tym:
2 814 089
2 490 309
otwarte linie kredytowe, w tym:
2 793 138
2 464 889
odwołalne
2 337 580
2 130 346
nieodwołalne
455 558
334 543
otwarte akredytywy importowe
20 951
20 250
promesy udzielenia kredytu, w tym:
-
5 170
nieodwołalne
-
5 170
Gwarancje i poręczenia
450 033
372 847
Transakcje walutowe i stopy procentowej*\
4 913 107
6 566 687
*\ Na pozycje składają się w 2021 roku:
• transakcje wymiany walut i walutowych instrumentów pochodnych w kwocie 940 707tys. zł.
• transakcje instrumentami pochodnymi stopy procentowej w kwocie 3 731 294 tys. zł.
• transakcje wymiany stopy procentowej w kwocie 258 000 tys. zł.
*\ Na pozycje składają się w 2020 roku:
• transakcje wymiany walut i walutowych instrumentów pochodnych w kwocie 1 097 009 tys. zł.
• transakcje instrumentami pochodnymi stopy procentowej w kwocie 5 230 860 tys. zł.
• transakcje wymiany stopy procentowej w kwocie 258 000 tys. zł.
Zgodnie z obowiązującymi w Banku procedurami zobowiązania warunkowe podlegają takiej samej formie zabezpieczania oraz monitorowania jak transakcje bilansowe.
Częstotliwość monitorowania klientów instytucjonalnych (korporacje) uzależniona jest przede wszystkim od wielkości zaangażowania kredytowego i kondycji ekonomiczno–finansowej klienta (ratingu klienta).
Monitoring klienta instytucjonalnego obejmuje weryfikację:
1. ratingu klienta (wraz z weryfikacją w wybranych bazach zewnętrznych),
2. ratingu grupy kapitałowej,
3. oceny transakcji (monitoring zabezpieczeń, warunków umowy (kowenantów) oraz inwestycji realizowanych z udziałem finansowania Banku).
Częstotliwość i zakres monitorowania klientów instytucjonalnych (mikroprzedsiębiorstwa, wspólnoty mieszkaniowe) uzależnione są od kwoty zaangażowania klienta.
Monitoring mikroprzedsiębiorstwa, wspólnoty mieszkaniowej obejmuje:
1. monitoring zdarzeń objętych monitoringiem,
2. monitoring sytuacji ekonomiczno-finansowej.
W przypadku mikroprzedsiębiorstw dodatkowo przeprowadzana jest weryfikacja klienta w wybranych bazach zewnętrznych.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 77
7.1.8. Praktyki forbearance
Status forbearance otrzymują ekspozycje, w przypadku których nastąpiła zmiana dotychczasowych warunków umowy kredytu, należności lub inwestycji wycenianej wg zamortyzowanego kosztu, jeżeli:
1. wynika ona z trudności finansowych dłużnika lub emitenta lub
2. brak zmiany warunków umowy doprowadziłby do zaprzestania obsługi zadłużenia,
której Grupa BOŚ by nie przyznała, gdyby dłużnik nie był w trudnej sytuacji finansowej.
Za zmianę warunków, o których mowa wyżej, uznaje się w szczególności:
1. udzielenie karencji w spłacie kapitału i/lub należności ubocznych,
2. redukcję kapitału i/lub należności ubocznych,
3. wydłużenie okresu kredytowania,
4. obniżenie oprocentowania kredytu,
5. akceptację niewykonywania postanowień umowy przy jednoczesnym braku realizacji przez kredytobiorcę prognoz finansowych,
6. zgodę Banku na spłatę zobowiązania poprzez realizację zabezpieczenia,
7. kapitalizację odsetek,
8. zmianę dłużnika, przejęcie długu lub przystąpienie do długu przez osoby trzecie.
W wyniku zawarcia i terminowej obsługi umowy forbearance wierzytelność staje się wierzytelnością niewymagalną.
Restrukturyzacja jest przesłanką utraty wartości.
W odniesieniu do ekspozycji indywidualnie istotnych zawarcie umowy forbearance, zmieniające warunki umowne z uwagi na trudności finansowe dłużnika, skutkuje koniecznością przeprowadzenia analizy pod kątem utworzenia odpisów aktualizujących wartość ekspozycji z tytułu utraty wartości.
W odniesieniu do ekspozycji indywidualnie nieistotnych zawarcie umowy forbearance, zmieniające warunki umowne z uwagi na trudności finansowe dłużnika, skutkuje każdorazowo utworzeniem odpisów aktualizujących wartość ekspozycji z tytułu utraty wartości.
Odwrócenie straty (reklasyfikacja do zdrowego portfela) jest możliwe po ustąpieniu przesłanki utraty wartości oraz upływie okresu 12-miesięcznej kwarantanny. Transakcje restrukturyzowane dla których ustąpiła przesłanka utraty wartości, upłynął okres kwarantanny, w którym przesłanka ta nie była identyfikowana oraz w odniesieniu do której nie rozpoznaje się utraty wartości klasyfikowane są do Koszyka 2. Dla takich ekspozycji straty oczekiwane są rozpoznawane w horyzoncie pozostałego czasu życia ekspozycji.
Zawarte umowy restrukturyzacyjne są na bieżąco monitorowane pod kątem wywiązania się ze zobowiązań zawartych w umowie.
Ekspozycja przestaje być klasyfikowana jako forborne (zdejmowany jest status forbearance), gdy zostały spełnione wszystkie niżej wymienione warunki:
1. umowę uznaje się za niezagrożoną, w tym w przypadku, gdy ekspozycja została przeklasyfikowana z kategorii umów zagrożonych po dokonaniu analizy sytuacji finansowej dłużnika, w wyniku której potwierdzono trwałą poprawę sytuacji ekonomiczno-finansowej dłużnika,
2. upłynęły co najmniej 24 miesiące (okres próbny) od daty uznania ekspozycji za niezagrożoną, w których przez minimum połowę okresu próby dłużnik dokonywał regularnych spłat rat kapitałowych i odsetkowych i nie występowały opóźnienia przekraczające 30 dni,
3. na koniec okresu warunkowego żadna z ekspozycji wobec dłużnika nie jest opóźniona powyżej 30 dni.
Zasady rachunkowości w odniesieniu do aktywów finansowych podlegających praktykom forbearance nie różnią się od zasad stosowanych w stosunku do innych aktywów Grupy BOŚ. Grupa BOŚ wycenia kredyt i należności według zamortyzowanego kosztu z zastosowaniem efektywnej stopy procentowej. W sytuacji, gdy warunki pożyczki, należności lub inwestycji wycenianej wg zamortyzowanego kosztu są renegocjowane z powodu trudności finansowych dłużnika lub emitenta, ekspozycja taka jest wyceniana przy użyciu pierwotnej efektywnej stopy procentowej, wyznaczonej przed zmianą warunków.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 78
Poniżej zaprezentowano obciążenie ryzykiem kredytowym poszczególnych transakcji forborne (gdzie zastosowano praktyki forbearance):
Należności z utratą wartości
Należności bez utraty wartości
31-12-2021
Wartości bilansowe brutto
Odpisy na oczekiwane straty kredytowe
Maksymalne obciążenie ryzykiem kredytowym
Wartości bilansowe brutto
Odpisy na oczekiwane straty kredytowe
Maksymalne obciążenie ryzykiem kredytowym
Należności od klientów razem
865 288
- 470 856
394 432
55 312
- 2 218
53 094
Należności od klientów indywidualnych,
w tym:
136 625
- 92 043
44 582
15 252
- 1 060
14 192
wyceniane indywidualnie*\
66 991
- 34 487
32 504
-
-
-
Należności od klientów instytucjonalnych,
w tym:
728 663
- 378 813
349 850
40 060
- 1 158
38 902
wyceniane indywidualnie*\
720 557
- 372 168
348 389
-
-
-
Należności z utratą wartości
Należności bez utraty wartości
31-12-2020
Wartości bilansowe brutto
Odpisy na oczekiwane straty kredytowe
Maksymalne obciążenie ryzykiem kredytowym
Wartości bilansowe brutto
Odpisy na oczekiwane straty kredytowe
Maksymalne obciążenie ryzykiem kredytowym
Należności od klientów razem
676 101
-419 801
256 300
89 461
-3 364
86 097
Należności od klientów indywidualnych,
w tym:
171 682
-114 448
57 234
21 660
-1 607
20 053
wyceniane indywidualnie*\
73 387
-37 024
36 363
-
-
-
Należności od klientów instytucjonalnych,
w tym:
504 419
-305 353
199 066
67 801
-1 757
66 044
wyceniane indywidualnie*\
493 661
- 296 334
197 327
-
-
-
*\ Należności od klientów posiadające przesłanki utraty wartości, ale niewykazujące utraty wartości ze względu na szacowane przepływy pieniężne są wyceniane grupowo.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 79
7.2. Ryzyko finansowe w księdze bankowej i handlowej oraz limity
Ryzyko finansowe w Grupie BOŚ koncentruje się przede wszystkim w Banku oraz w D omu M aklerskim BOŚ S.A. (DM BOŚ S.A.) i obejmuje:
1. ryzyko płynności ,
2. ryzyko rynkowe, w tym:
a. ryzyko stopy procentowej (w księdze bankowej i handlowej),
b. ryzyko walutowe (przede wszystkim w księdze handlowej, ryzyko walutowe z księgi bankowej jest transferowane do księgi handlowej),
c. pozostałe ryzyka (ryzyko ogólne i szczególne cen instrumentów kapitałowych, ryzyko cen towarów oraz ryzyko pozycji w przedsiębiorstwach zbiorowego inwestowania ).
Ryzyko płynności i ryzyko stopy procentowej występuje przede wszystkim w Banku, natomiast ryzyko walutowe – w DM BOŚ S.A. (w księdze handlowej i niehandlowej) oraz w Banku (w księdze handlowej , ryzyko walutowe z księgi bankowej jest transferowane do księgi handlowej). W DM BOŚ S.A. występuje także ryzyko cen instrumentów kapitałowych, ryzyko cen towarów i ryzyko pozycji w przedsiębiorstwach zbiorowego inwestowania.
Podstawowe zasady zarządzania ryzykiem w Banku, jak i w Grupie BOŚ w zakresie ryzyka finansowego określa Strategia zarządzania ryzykiem bankowym. Strategia ta stanowi integralny element obowiązującej Strategii rozwoju Banku.
System zarządzania ryzykiem w Grupie BOŚ obejmuje badanie poszczególnych rodzajów ryzyk a , związanych zarówno z działalnością Banku, jak i Spółek wchodzących w skład Grupy. Bank , jako podmiot dominujący , sprawuje nadzór nad systemem zarządzania ryzykiem w Grupie. Proces zarządzania ryzykiem podlega okresowym przeglądom, które mają na celu dostosowanie tego procesu do zmian zachodzących w otoczeniu, jak i uwzględniają zmiany zachodzące w Banku oraz w Grupie.
Zarządzanie ryzykiem w Banku jest dokonywane w oparciu o ustalony przez Radę Nadzorczą poziom apetytu i tolerancji na ryzyko , określonych za pomocą zestawu limitów wewnętrznych . W Banku obowiązują polityki w zakresie zarządzania ryzykiem płynności, ryzykiem stopy procentowej w księdze bankowej oraz ryzykiem rynkowym w księdze handlowej , gdzie określane są między innymi maksymalne poziomy ryzyka finansowego, zgodne z przyjętym przez Radę Nadzorczą apetytem na ryzyko. N a ich podstawie ustanowiono system wczesnego ostrzegania, który koncentruje się na identyfikacji, pomiarze, monitorowaniu, kontrolowaniu i raportowaniu ryzyka.
Transakcje księgi bankowej stanowią podstawową działalność Banku, tzn. wynikają z działalności komercyjnej, w tym: pozyskiwania źródeł finansowania i efektywnego zarządzania płynnością finansową. Do księgi bankowej wchodzą pozycje nie zaliczone do księgi handlowej, w tym w szczególności:
a. udzielane kredyty, gwarancje, pożyczki, lokaty i przyjmowane depozyty,
b. transakcje zabezpieczające płynność i ryzyko stopy procentowej operacji zaliczonych do księgi bankowej,
c. zakup papierów wartościowych w celu innym niż handlowy.
Zgodnie ze strategią Grupy BOŚ, działalność w księdze handlowej uzupełnia działalność w księdze bankowej. Księga handlowa zawiera transakcje realizowane na rachunek własny w celu handlowym, tj. z zamiarem uzyskania korzyści finansowych w krótkich okresach, z rzeczywistych lub oczekiwanych różnic między rynkowymi cenami zakupu i sprzedaży lub też innych odchyleń cen lub parametrów cenowych, w tym w szczególności stóp procentowych i kursów walutowych. Sprzedaż transakcji z księgi handlowej nie jest prowadzona w celu utrzymania płynności. Zadaniem księgi handlowej jest zapewnienie klientom najwyższej jakości usług. W celu osiągnięcia tych zadań Bank oraz DM BOŚ S.A., w ramach obowiązujących limitów ryzyka, utrzymują otwarte pozycje.
Celem zarządzania ryzykiem w Grupie BOŚ jest utrzymywanie poszczególnych rodzajów ryzyka na przyjętym poziomie tolerancji i apetytu, pozwalającym na ochronę wartości kapitału akcjonariuszy, zachowanie bezpieczeństwa depozytów klientów oraz uzyskanie odpowiedniej efektywności działalności Grupy BOŚ, w tym
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 80
zapewnienie zdolności dostosowania działalności Grupy do zmieniających się warunków rynkowych, kompetencji i zaangażowania kadry kierowniczej oraz pracowniczej, jakości systemów informacji zarządczej.
Grupa BOŚ w 2021 roku systematycznie monitorowała sytuację gospodarcza i rynkową związaną z pandemią COVID- 19 i analizowała jej wpływ na ryzyka finansowe, w tym ryzyko rynkowe i ryzyko płynności. Choć poziomy poszczególnych rodzajów ryzyka wzrosły w porównaniu z okresem sprzed pandemii, to generalnie utrzymywały się w ramach przyjętych przez Grupę limitów.
W 2021 roku główne cele, zasady i organizacja procesu zarządzania ryzykiem finansowym w Grupie Kapitałowej nie uległy zmianie. Poziom i profil ryzyka finansowego jest regularnie monitorowany w Banku w Departamencie Ryzyka Finansowego (departament II linii obrony) i w DM BOŚ S.A. w Wydziale ds. Zarządzania Ryzykiem oraz raportowany: Radzie Nadzorczej Banku, Radzie Nadzorczej DM BOŚ S.A., Komitetowi ds. Ryzyka (przy Radzie Nadzorczej), Zarządowi Banku, Zarządowi DM BOŚ S.A., Komitetowi Zarządzania Aktywami i Pasywami (Komitetowi ZAP) oraz Komitetowi ZAP ds. Płynności i Ryzyka Rynkowego (KZAP ds. PiRR).
7.2.1.Ryzyko płynności
Celem Grupy BOŚ w zakresie zarządzania płynnością jest utrzymanie zdolności do finansowania aktywów i terminowego regulowania zobowiązań, a także utrzymanie zrównoważonej struktury aktywów i pasywów, zapewniającej bezpieczny profil płynności w poszczególnych pasmach czasowych, w podziale na płynność w złotych polskich oraz głównych walutach obcych, a przede wszystkim – dla całkowitej pozycji płynności.
Strategia i procesy w zarządzaniu ryzykiem płynności są dopasowane do profilu i skali działalności Banku. Strategię zarządzania ryzykiem płynności określa zatwierdzana przez Radę Nadzorczą Strategia Płynnościowa BOŚ S.A. Strategia określa apetyt Banku na to ryzyko, wyznacza główne kierunki oraz cele ilościowe dla wybranych wielkości i jest integralnym elementem Strategii rozwoju Banku. Tolerancja na ryzyko płynności, dostosowana do przyjętego apetytu, została określona w zatwierdzonej przez Radę Nadzorczą Polityce w zakresie zarządzania płynnością poprzez obowiązujący w Banku system wewnętrznych limitów i wartości ostrzegawczych.
Struktura i organizacja funkcji zarządzania ryzykiem płynności obejmuje wszystkie szczeble struktury organizacyjnej Banku i działa w ramach funkcjonujących w Banku trzech linii obrony. Szczególną rolę w procesie zarządzania ryzykiem płynności pełni Zarząd Banku oraz Komitet Zarządzania Aktywami i Pasywami (wspomagany przez Komitet ZAP ds. Płynności i Ryzyka Rynkowego).
Płynność w Banku rozpatrywana jest w następującym horyzoncie czasowym:
1. płynność śróddzienna – w ciągu dnia,
2. płynność bieżąca – w okresie do 7 dni,
3. płynność krótkoterminowa – w okresie do 1 miesiąca,
4. płynność średnioterminowa – w okresie powyżej 1 miesiąca do 12 miesięcy,
5. płynność długoterminowa – w okresie powyżej 12 miesięcy.
W celu pomiaru płynności oraz ryzyka płynności śróddziennej, bieżącej i krótkoterminowej Bank wykorzystuje następujące miary i narzędzia:
1. poziom płynności śróddziennej – odzwierciedla niezbędny do utrzymania poziom środków na rachunku w NBP, pozwalający na regulowanie zobowiązań Banku w trakcie dnia, w sytuacji normalnej i skrajnej,
2. aktywa płynne (nadwyżka płynności) – stanowiące bufor dla oczekiwanych i nieoczekiwanych wypływów w horyzoncie 30 dni,
3. zapas płynności – który mierzy poziom aktywów płynnych, pomniejszonych o oczekiwane oraz nieoczekiwane wypływy, wyznaczone w terminie 30 dni, z uwzględnieniem narzutu z tytułu koncentracji,
4. wskaźnik pokrycia wypływów netto (LCR),
5. ocenę stabilności bazy depozytowej,
6. lukę płynności krótkoterminowej (dla PLN, EUR, CHF i USD) – pokazującą poziom niedopasowania w strukturach finansowania w walutach obcych; luka ta przede wszystkim obejmuje przepływy z transakcji na rynku hurtowym oraz z transakcji pochodnych,
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 81
7. testy warunków skrajnych (pozwalające m.in. na weryfikację możliwości utrzymania płynności w zdefiniowanym w Banku horyzoncie czasowym w poszczególnych scenariuszach).
W celu pomiaru płynności oraz ryzyka płynności średnio– i długoterminowego Bank wyznacza i monitoruje:
1. lukę płynności kontraktową oraz urealnioną (która jest uzupełniana o systematycznie przeprowadzane analizy: stabilności bazy depozytowej, koncentracji bazy depozytowej, wielkości przedpłat kredytów oraz poziomu zrywalności depozytów),
2. wskaźniki pokrycia aktywów długoterminowych pasywami długoterminowymi,
3. wskaźnik pokrycia kredytów służących finansowaniu długoterminowych potrzeb klientów najbardziej stabilnymi źródłami finansowania (LKD),
4. wskaźnik stabilnego finansowania netto (NSFR),
5. prognozę LCR, NSFR oraz aktywów płynnych.
W celu oceny skuteczności procesu zarządzania ryzykiem płynności, dla większości z powyższych miar ustalane są limity lub wartości ostrzegawcze w ramach zestawu wewnętrznych limitów ryzyka płynności, których struktura ma charakter hierarchiczny (tzn. ustalane są na poziomie Rady Nadzorczej, Zarządu Banku oraz Komitetu Zarządzania Aktywami i Pasywami). Obowiązujące limity i wartości ostrzegawcze podlegają systematycznym przeglądom, tak aby pozwalały na skuteczne monitorowanie płynności. Limity i wartości ostrzegawcze określają ramy dla tolerancji Banku w zakresie płynności i są zgodne z przyjętym przez Bank apetytem na to ryzyko. Kształtowanie odpowiedniego profilu ryzyka płynności wspierane jest poprzez uwzględnienie kosztu płynności w ramach obowiązującego w Banku systemu cen transferowych.
Stosowane przez Bank miary i narzędzia podlegają cyklicznym przeglądom i są systematycznie aktualizowane, co służy lepszemu odwzorowaniu profilu płynności. Proces monitorowania płynności i ryzyka płynności w Banku jest wspierany przez dedykowane systemy informatyczne (w szczególności w zakresie generowania kontraktowej i urealnionej luki płynności, raportowania nadzorczych miar płynności i limitów wewnętrznych oraz przygotowywania sprawozdawczości obowiązkowej). Bank przynajmniej raz do roku opracowuje przegląd procesu oceny adekwatności zasobów płynności (ILAAP), zgodnie z Wytycznymi EBA/GL/2016/10 dotyczącymi informacji na temat ICAAP oraz ILAAP gromadzonych do celów procesu przeglądu i oceny nadzorczej (SREP).
Raporty dotyczące ryzyka płynności prezentowane są wszystkim jednostkom Banku biorącym udział w procesie zarządzania tym ryzykiem. Wyniki analizy ryzyka płynności, stopień utylizacji norm nadzorczych oraz wewnętrznych limitów oraz wyniki testów warunków skrajnych, są prezentowane w raportach przygotowywanych dla Komitetu Zarządzania Aktywami i Pasywami ds. Płynności i Ryzyka Rynkowego (w cyklach tygodniowych), Zarządu Banku i Komitetu Zarządzania Aktywami i Pasywami (w cyklach miesięcznych) oraz dla Rady Nadzorczej Banku oraz Komitetu ds. Ryzyka przy Radzie Nadzorczej (w cyklach kwartalnych). Raporty wchodzą w skład Systemu informacji zarządczej, którego celem jest wspomaganie zarządzania Bankiem, usprawnienie realizacji jego zadań oraz zapewnienie bezpieczeństwa i stabilności funkcjonowania.
Ogólny profil ryzyka płynności
Podstawowym źródłem finansowania Banku pozostaje systematycznie budowana i zdywersyfikowana baza depozytowa z udziałem stabilnych depozytów od klientów indywidualnych oraz depozytów klientów korporacyjnych i sektora publicznego, których uzupełnienie stanowią m.in. otrzymane pożyczki od międzynarodowych instytucji finansowych (które dodatkowo, wraz z długoterminowymi dwustronnymi umowami zamiany płatności odsetkowych zabezpieczonymi dłużnymi papierami wartościowymi oraz transakcjami FX Swap, stanowią źródło finansowania płynności w walutach obcych). W Banku na bieżąco monitorowane jest ryzyko koncentracji bazy depozytowej. Wewnętrzne miary płynności uwzględniają dodatkowy narzut na środki stabilne z tytułu koncentracji, wyliczany w oparciu o salda depozytów dla dużych depozytów oraz depozytów dużych klientów (zaklasyfikowanych zgodnie z definicjami funkcjonującymi w Banku), wyliczany jest przy kalkulacji miar płynności.
Posiadane przez Bank aktywa płynne (nadwyżka płynności), utrzymywane są przede wszystkim w postaci charakteryzujących się wysoką płynnością bonów pieniężnych NBP (według stanu na 31 grudnia 2021 roku stanowiących 51% portfela płynnych nieobciążonych papierów wartościowych) oraz obligacji Skarbu Państwa (według stanu na 31 grudnia 2021 roku - 48%), charakteryzujących się niskim ryzykiem szczególnym. Portfel tych
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 82
papierów jest uzupełniony gotówką oraz środkami utrzymywanymi w NBP (ponad zadeklarowany poziom rezerwy obowiązkowej) i na rachunkach nostro w innych bankach. Aktywa płynne według stanu na 31 grudnia 2021 roku wynosiły 5 682 mln zł. Aktywa płynne stanowią bufor dla zabezpieczenia płynności w ewentualnych sytuacjach kryzysowych, tj. istnieje możliwość ich zastawu, upłynnienia w ramach transakcji repo bądź sprzedaży w dowolnym momencie, bez istotnej utraty wartości. Możliwości sprzedaży aktywów płynnych (ryzyko płynności produktu) są systematycznie monitorowane. W analizach tych brane są pod uwagę przede wszystkim: wielkość emisji, obrót rynkowy oraz zmienność ceny kupna / sprzedaży.
Zgodnie z rekomendacjami Komisji Nadzoru Finansowego i Narodowego Banku Polskiego, Bank ma możliwość korzystania z dodatkowych źródeł finansowania w postaci kredytu technicznego i lombardowego w NBP a także – w wyjątkowych sytuacjach – może ubiegać się o kredyt refinansowy w NBP.
W Banku wyznaczany jest kapitał wewnętrzny na ryzyko płynności, które uznawane jest za ryzyko stale istotne, zgodnie z obowiązującym procesem szacowania kapitału wewnętrznego. Kapitał ten szacowany jest w oparciu o koszt związany z przywróceniem nadzorczych i wewnętrznych miar oraz limitów płynności w warunkach zbudowanych scenariuszy testów warunków skrajnych.
Miary ryzyka płynności
Bank wyznacza nadzorcze miary płynności zgodnie z następującymi regulacjami: Zgodnie z Rozporządzeniem CRR oraz Rozporządzeniem 2019/876 w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych (zmieniającym Rozporządzenie 575/2013) oraz rozporządzeniami delegowanymi i wykonawczymi odnoszącymi się do niego w zakresie płynności.
Do obecnie obowiązujących norm płynności krótkoterminowej zalicza się wymóg pokrycia wypływów netto – LCR (relacja aktywów płynnych do wypływów netto, tj. różnicy pomiędzy wypływami a wpływami, przez okres występowania warunków skrajnych, trwający 30 dni kalendarzowych). LCR obliczany jest dla wszystkich walut łącznie (w przeliczeniu na PLN) oraz osobno dla walut znaczących: PLN oraz EUR. W przypadku wskaźnika w EUR, Bank identyfikuje niedopasowanie walutowe, związane ze sposobem finansowania kredytów długoterminowych udzielonych w tej walucie.
Bank jest zobowiązany do utrzymywania wymogu dotyczącego stabilnego finansowania, od czerwca 2021 roku wymóg ten nazywany jest wymogiem w zakresie wskaźnika stabilnego finansowania netto - NSFR. Kalkulowany jest on jako stosunek kwoty dostępnego stabilnego finansowania instytucji do kwoty wymaganego stabilnego finansowania. Wskaźnik NSFR, tak jak w przypadku wskaźnika LCR, powinien być utrzymywany na poziomie co najmniej 100%.
Bank, zgodnie z Rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) 2021/451 z dnia 17 grudnia 2020 roku w odniesieniu do sprawozdawczości dodatkowych wskaźników monitorowania płynności, opracowuje i przesyła do NBP raporty ALMM.
Zgodnie z Wytycznymi EBA/GL/2017/01 w sprawie ujawniania wskaźnika pokrycia wypływów netto w uzupełnieniu do ujawniania informacji na temat zarządzania ryzykiem płynności na podstawie art. 435 rozporządzenia (UE) nr 575/2013, Bank prezentuje w Informacjach dotyczących Grupy Kapitałowej Banku Ochrony Środowiska S.A., informacje ilościowe oraz jakościowe na temat wskaźnika pokrycia wypływów netto, wskaźnik stabilnego finansowania netto oraz ryzyka płynności. Powyższe informacje ujawniane są zgodne z instrukcjami wskazanym przez Europejski Urząd Nadzoru Bankowego.
Bank przeprowadza również pogłębioną analizę płynności długoterminowej. Wyniki przeprowadzanych analiz są wykorzystywane do zarządzania płynnością Banku. Jednocześnie proces opracowywania krótko- i długoterminowych planów finansowych Banku zawiera ocenę płynności tak, aby zapewnić adekwatną strukturę finansowania i przestrzeganie nadzorczych miar płynności.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 83
W 2021 roku (analogicznie jak w 2020 roku) nadzorcze miary płynności, tj. LCR oraz miary M3-M4 były wyznaczane codziennie (tj. w każdym dniu roboczym) i pozostawały na bezpiecznym poziomie, znacznie przewyższającym poziomy regulacyjne. Wskaźnik NSFR w pierwszej połowie 2021 roku monitorowany był w okresach miesięcznych, zaś od 30 czerwca 2021 roku w trybie dziennym. Wg stanu na 31 grudnia 2021 roku normy te kształtowały się następująco:
Miara*
31-12-2021
31-12-2020
M3
47,78
54,72
M4
1,40
1,41
LCR
141%
131%
NSFR
133%
104%
*/Poziomy miar M3 i M4 dotyczą Banku, LCR i NSFR - Grupy Kapitałowej
Bank posiada zatwierdzony przez Zarząd Plan działania w zakresie utrzymania płynności w sytuacjach awaryjnych, który określa potencjalne źródła pogorszenia / utraty płynności, zasady postępowania i kompetencje w sytuacjach awaryjnych. Ma on na celu oszacowanie horyzontu przetrwania oraz możliwości i kosztów przywrócenia stanu stabilnej płynności. Plan ten, oprócz analizy scenariuszowej płynności w sytuacjach awaryjnych (której założenia są zgodne z przeprowadzanymi testami warunków skrajnych), zawiera także mierzalne i niemierzalne symptomy wyprzedzające sytuacje awaryjne, pozwalające na systematyczne monitorowanie źródeł powstawania sytuacji kryzysowych w zakresie płynności.
Analizy scenariuszowe płynności w sytuacjach awaryjnych oraz testy warunków skrajnych obejmują trzy rodzaje scenariuszy:
1. kryzys wewnętrzny - jego źródłem jest utrata zaufania do Banku przez uczestników rynku (tzw. „run na Bank”), zmniejszenie dostępności finansowania, zmaterializowanie się ryzyka koncentracji oraz obniżenie ratingu Banku,
2. kryzys zewnętrzny - zakłada materializację ryzyka walutowego, wzrost stóp procentowych, kryzys na rynkach finansowych i ewentualne efekty drugiej rundy,
3. kryzys mieszany – stanowi połączenie elementów zarówno kryzysu wewnętrznego jak i zewnętrznego.
Dokonywane stress testy pozwalają na identyfikację czynników, których materializacja może generować w Banku ryzyko płynności oraz opracowanie działań koniecznych do podjęcia, w przypadku zaistnienia sytuacji kryzysowych.
Bank, w ramach dokonywanych analiz, przeprowadza również analizę wrażliwości na poszczególne czynniki generujące ryzyko płynności oraz tzw. testy odwrócone. Plan działania w zakresie utrzymania płynności w sytuacjach awaryjnych jest systematycznie weryfikowany i aktualizowany, tak aby gwarantował operacyjne przygotowanie Banku do uruchomienia potencjalnych działań, możliwych do podjęcia w sytuacji zagrożenia płynności. Analiza scenariuszowa płynności w sytuacjach awaryjnych jest opracowywana w trybie półrocznym, a testy warunków skrajnych – w okresach miesięcznych. Założenia przyjmowane w testach warunków skrajnych są systematycznie weryfikowane, zgodnie z wnioskami wynikającymi z analizy scenariuszowej płynności w sytuacjach awaryjnych. Wnioski z przeprowadzanych testów są uwzględniane w bieżącym zarządzaniu płynnością i ryzykiem płynności, a także są podstawą do budowania struktury aktywów i pasywów.
Bank, w opracowywanych analizach, uwzględnia również możliwość niekorzystnej zmiany kursów walut obcych, w szczególność CHF i EUR, potencjalnie powodujące zwiększenie potrzeb płynnościowych.
Zgodnie z podpisaną z kontrahentami dokumentacją Credit Support Annnex do umów ramowych (Credit Support Annex (CSA), Credit Support Annex for Variation Margin (CSA VM)) Bank, w przypadku niekorzystnych zmian rynkowych (m.in. kursów walutowych), zobowiązany jest do złożenia dodatkowych depozytów zabezpieczających, zgodnie w dokonaną wyceną. W przypadku korzystnych zmian - Bank otrzymuje dodatkowe zabezpieczenie od kontrahentów. Bank nie posiada w przedmiotowej dokumentacji postanowień zmieniających wysokość składanego zabezpieczenia ze względu na zmianę posiadanego ratingu. Oznacza to, iż obniżenie poziomu oceny zdolności kredytowej nie wpływa na wysokość i sposób wyliczenia depozytów zabezpieczających.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 84
Wewnętrzne testy warunków skrajnych wykonane w 2021 roku, analogicznie jak w 2020 roku pokazują, że Bank posiada stabilną sytuację płynnościową, a posiadane aktywa płynne (nadwyżka płynności) pozwalają na przetrwanie założonych scenariuszy warunków skrajnych, w których Bank zakłada przeżycie w określonym horyzoncie czasowym.
W 2021 roku, podobnie jak w 2020 roku, sytuacja płynnościowa BOŚ S.A. była systematycznie monitorowana i pozostawała na bezpiecznym poziomie.
W poniższych tabelach zaprezentowano urealnioną lukę płynności (wartości bilansowe):
31-12-2021
1M
1-3M
3-6M
6-12M
1-5Y
Pow. 5Y
Razem
Wskaźnik luki płynności
2,70
1,61
1,22
1,02
0,97
1,00
Aktywa razem
5 672 794
478 383
787 264
1 324 919
6 172 110
6 150 270
20 585 740
w tym należności od klientów
122 110
325 285
608 460
1 267 123
4 769 435
4 763 233
11 855 647
Zobowiązania razem
2 101 812
1 717 094
1 850 119
2 462 523
6 722 842
5 731 350
20 585 740
w tym zobowiązania wobec klientów
1 590 766
1 633 144
1 757 680
2 288 228
5 907 102
3 830 943
17 007 863
Luka
3 570 982
-1 238 711
-1 062 855
-1 137 604
-550 732
418 920
-
Luka skumulowana
3 570 982
2 332 271
1 269 416
131 812
-418 920
-
-
31-12-2020
1M
1-3M
3-6M
6-12M
1-5Y
Pow. 5Y
Razem
Wskaźnik luki płynności
3,75
2,14
1,46
1,14
0,99
1,00
Aktywa razem
5 678 616
515 710
480 346
1 085 996
6 334 285
6 410 877
20 505 829
w tym należności od klientów
98 711
393 123
479 350
1 048 561
5 189 912
4 677 640
11 887 297
Zobowiązania razem
1 514 285
1 378 604
1 665 911
2 232 315
7 492 231
6 222 482
20 505 829
w tym zobowiązania wobec klientów
969 814
1 220 167
1 403 460
2 126 290
6 790 400
4 050 583
16 560 715
Luka
4 164 331
-862 894
-1 185 565
-1 146 319
-1 157 946
188 394
-
Luka skumulowana
4 164 331
3 301 436
2 115 871
969 552
-188 394
-
-
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 85
Przepływy środków pieniężnych instrumentów pochodnych (rozliczenia brutto)
Zestawienie zapadalności instrumentów pochodnych według terminów umownych na dzień 31 grudnia 2021 roku oraz na dzień 31 grudnia 2020 roku zaprezentowano w poniższych tabelach (wartości niezdyskontowane):
31-12-2021
1M
1–3M
3–6M
6-12M
Pow. 1Y
Razem
Wpływy, w tym:
375 771
330 891
167 460
119 354
214 252
1 207 728
FX forward
64 664
143 333
117 052
65 075
-
390 124
FX Spot
110 792
-
-
-
-
110 792
FX Swap
196 416
183 354
39 407
20 614
-
439 791
IRS
3 899
4 204
11 001
33 665
214 252
267 021
Wypływy, w tym:
378 732
342 619
166 304
114 084
181 899
1 183 638
FX forward
64 099
142 444
113 231
64 101
-
383 875
FX Spot
110 845
-
-
-
-
110 845
FX Swap
199 809
194 348
42 674
22 574
-
459 405
IRS
3 979
5 827
10 399
27 409
181 899
229 513
31-12-2020
1M
1–3M
3–6M
6-12M
Pow. 1Y
Razem
Wpływy, w tym:
663 217
113 751
155 291
140 541
154 324
1 227 124
FX forward
94 734
19 658
20 345
51 098
33 118
218 953
FX Spot
186 468
-
-
-
-
186 468
FX Swap
375 620
88 476
129 386
65 664
32 442
691 588
IRS
6 395
5 617
5 560
23 779
88 764
130 115
Wypływy, w tym:
670 163
117 586
162 578
139 441
152 237
1 242 005
FX forward
94 191
19 838
20 863
50 240
32 668
217 800
FX Spot
186 371
-
-
-
-
186 371
FX Swap
382 261
90 949
132 131
66 767
32 833
704 941
IRS
7 340
6 799
9 584
22 434
86 736
132 893
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 86
Przepływy środków pieniężnych instrumentów pochodnych (rozliczenia netto)
31-12-2021
1M
1–3M
3–6M
6-12M
Pow. 1Y
Razem
Wpływy, w tym:
78
1 583
-
20 566
-
22 227
Kontrakty terminowe
78
1 583
-
44
-
1 705
Kontrakty forward
-
-
-
-
-
-
CFD
-
-
-
20 522
-
20 522
Wypływy, w tym:
-
94
38
4 031
-
4 163
Kontrakty terminowe
-
94
38
-
-
132
Kontrakty forward
-
-
-
-
-
-
CFD
-
-
-
4 031
-
4 031
31-12-2020
1M
1–3M
3–6M
6-12M
Pow. 1Y
Razem
Wpływy, w tym:
104
754
21
19 416
-
20 295
Kontrakty terminowe
104
754
21
14
-
893
Kontrakty forward
-
-
-
-
-
-
CFD
-
-
-
19 402
-
19 402
Wypływy, w tym:
38
1 044
60
3 972
-
5 114
Kontrakty terminowe
3
953
45
3
-
1 004
Kontrakty forward
35
91
15
-
-
141
CFD
-
-
-
3 969
-
3 969
7.2.2. Ryzyko stopy procentowej
Ryzyko stopy procentowej jest rozumiane jako potencjalny negatywny wpływ zmian stóp procentowych na prognozowany wynik finansowy, wartość ekonomiczną kapitału własnego oraz wartość bieżącą posiadanych dłużnych papierów wartościowych. Ryzyko stopy procentowej jest przede wszystkim generowane w Banku, zarówno w księdze bankowej jak i handlowej.
Ryzyko stopy procentowej w księdze bankowej
Głównym celem zarządzania ryzykiem stopy procentowej w księdze bankowej jest dążenie do stabilizacji i optymalizacji wyniku odsetkowego (WO), przy jednoczesnym ograniczeniu negatywnego wpływu zmian rynkowych stóp procentowych na wartość ekonomiczną kapitału własnego (WEK).
W tym celu Bank wykorzystuje dwa narzędzia: posiadany portfel inwestycyjny oraz transakcje pochodne, dokonywane w ramach rachunkowości zabezpieczeń. Budowany w księdze bankowej portfel inwestycyjny powinien między innymi przyczyniać się do zabezpieczenia wyniku odsetkowego generowanego na kapitałach własnych Banku, jak również stabilnej części niewrażliwych na zmianę stopy procentowej osadów na rachunkach bieżących. Z drugiej strony portfel ten powoduje zmienność kapitału z aktualizacji wyceny.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 87
Bank stosuje rachunkowość zabezpieczeń wartości godziwej. Jej celem jest zabezpieczenie wartości godziwej obligacji Skarbu Państwa o stałym oprocentowaniu, stanowiących część portfela obligacji w modelu HtC&S i będących buforem płynnościowym Banku. Przeprowadzone transakcje zabezpieczające IRS ograniczają fluktuacje kapitału związane ze zmianami stóp procentowych.
Proces monitorowania ryzyka stopy procentowej w księdze bankowej jest wspierany przez dedykowany system informatyczny, za pomocą którego Bank w szczególności wyznacza/przeprowadza:
1. lukę przeszacowania (repricing gap), prezentującą wartości aktywów, pasywów i pozycji bilansowych wrażliwych na zmiany stóp procentowych w okresach zapadalności/ wymagalności bądź przeszacowania,
2. symulację wyniku odsetkowego – analizę dynamiczną, odzwierciedlającą projekcję WO w zadanych przedziałach czasowych, w oparciu o przyjęte scenariusze rozwoju Banku, jak również założenia odnośnie kształtowania się czynników rynkowych,
3. symulację wartości bieżącej (net present value, NPV), prezentującą wartości zdyskontowane, według zadanych parametrów rynkowych, wszystkich przepływów pieniężnych; w oparciu o analizy NPV wyznaczana jest miara WEK,
4. szoki cenowe pod analizę ryzyka bazowego, których celem jest oszacowanie wpływu na wynik odsetkowy zróżnicowanej zmiany oprocentowania produktów, których oprocentowanie oparte jest o różne stawki bazowe,
5. analizę ryzyka krzywej dochodowości, której celem jest oszacowanie wpływu na wartość ekonomiczną kapitału własnego nierównoległych zmian kształtu krzywej dochodowości,
6. analizę ryzyka opcji klienta, której celem jest oszacowanie wpływu na wynik finansowy Banku, realizowanych przez klientów opcji wbudowanych w produkty odsetkowe,
7. testy warunków skrajnych, w tym testy odwrócone oraz Supervisory Outlier Test – celem jest określenie, jak skrajne zmiany czynników rynkowych wpływają na wynik odsetkowy i wartość ekonomiczną kapitału własnego,
8. poziom kapitału wewnętrznego na ryzyko stopy procentowej w księdze bankowej.
Miary ryzyka stopy procentowej w księdze bankowej
W celu kontroli ryzyka stopy procentowej w księdze bankowej Bank stosuje dwie miary: wrażliwość wyniku odsetkowego na zmianę stóp procentowych o +/-100 p.b. (WO) oraz wrażliwość wartości ekonomicznej kapitału na zmianę stóp procentowych o +/-200 p.b. (WEK). Pomiar ryzyka stopy procentowej w księdze bankowej dokonywany jest w oparciu o charakterystykę produktów (harmonogramy przepływów kapitałowych, przeszacowania stóp procentowych, wbudowane opcje), wynikającą z umów podpisanych z kontrahentami. Dla produktów o charakterze bieżącym, dla których klient posiada swobodę w kształtowaniu m.in. harmonogramu spłaty czy dysponowania środkami, Bank buduje tzw. portfele replikacyjne, które odzwierciedlają ekonomiczne terminy przepływów kapitałowych. W ramach stosowanych portfeli replikacyjnych średni termin zapadalności depozytów o nieustalonym terminie zapadalności wynosi 6 miesięcy, maksymalny zaś 12 miesięcy. Ponadto, Bank uwzględnia zachowania behawioralne klientów takie jak: poziomy wcześniejszych spłat kredytów czy poziomy zerwań depozytów, których sposób szacowania zdefiniowano w regulacjach wewnętrznych Banku. Przyjęte założenia zgodne są z Wytycznymi EBA /GL/2018/02 w sprawie zarządzania ryzykiem stopy procentowej z tytułu działalności zaliczanej do portfela bankowego.
W poniższej tabeli przedstawione zostało porównanie wartości miar WO i WEK pomiędzy 31 grudnia 2021 roku oraz 31 grudnia 2020 roku:
ΔWO
ΔWEK
Data
-100 p.b.
+100 p.b.
-200 p.b.
+200 p.b.
31-12-2021
-68 395
41 247
84 372
-102 232
31-12-2020
-95 408
39 378
67 413
-98 089
Zmiana
27 013
1 869
16 959
-4 143
W 2021 roku zarówno miara WO, jak i WEK znajdowały się w ramach limitów/wartości ostrzegawczych, zgodnych z przyjętym przez Radę Nadzorczą apetytem na ryzyko. Zmiany wartości powyższych miar cechują się pewną cyklicznością, co związane jest z regularnym przybliżaniem się terminu przeszacowania pozycji o zmiennym oprocentowaniu oraz zapadalności/wymagalności pozycji, których oprocentowanie jest stałe. Spadek wrażliwości
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 88
wyniku odsetkowego w 2021 roku na obniżenie się rynkowych stóp procentowych o 100 p.b. spowodowany był m.in. 3-krotną podwyżką stóp procentowych przez Radę Polityki Pieniężnej w IV kwartale, skutkującą w konsekwencji podjęciem przez Bank decyzji odnośnie podwyższenia oprocentowania lokat terminowych oraz rachunków oszczędnościowych dopiero pod koniec 2021 roku. Asymetryczny wpływ zmian stóp procentowych na WO w scenariuszach spadku i wzrostu stóp procentowych wynika z charakterystyki oprocentowania poszczególnych pozycji wrażliwych na zmiany stóp procentowych, w tym m.in. ograniczenia spadku oprocentowania poszczególnych źródeł finansowania do poziomu 0%, w warunkach badanej zmiany rynkowych stóp procentowych (tj. o -100 p.b.). Wzrost wrażliwości WEK na wzrost stóp procentowych wynikał m.in. ze spadku salda depozytów detalicznych oraz wzrostu salda papierów korporacyjnych.
Zgodnie z Wytycznymi EBA/GL/2018/02 w sprawie zarządzania ryzykiem stopy procentowej z tytułu działalności zaliczanej do portfela bankowego Bank zobligowany jest do przeprowadzania nadzorczego testu wartości odstających (Supervisory Outlier Test, SOT).
Wyniki nadzorczego testu wartości odstających (SOT) dla 6 standardowych scenariuszy szokowych dla ryzyka stopy procentowej, określonych w Wytycznych, przedstawione zostały w poniższej tabeli:
ΔWEK w danym scenariuszu SOT
Data
równoległe przesunięcie krzywej stóp procentowych w górę
równoległe przesunięcie krzywej stóp procentowych w dół
wystromienie krzywej 1
wypłaszczenie krzywej 2
wzrost szoku dla stóp krótkoterm. 3
spadek szoku dla stóp krótkoterm. 3
31-12-2021
-81 118
21 719
5 598
-64 604
-89 159
5 843
31-12-2020
-102 510
35 478
-2 987
-64 288
-94 813
3 316
Zmiana
21 392
-13 759
8 585
-316
5 654
2 527
1 gwałtowniejszy szok (spadek stóp krótkoterminowych i wzrost stóp długoterminowych),
2 bardziej umiarkowany szok (wzrost stóp krótkoterminowych i spadek stóp długoterminowych),
3 szok stóp procentowych w krótkim okresie wygasza się w dłuższych tenorach.
Wyniki przeprowadzonej analizy SOT wskazują, że według danych na koniec 2021 roku, Bank najbardziej narażony jest na spadek wartości ekonomicznej kapitału (WEK) w scenariuszu wzrostu szoku dla stóp krótkoterminowych (Short Up). Jest to zmiana względem poprzedniego roku – na koniec grudnia 2020 roku najbardziej dotkliwym scenariuszem był równoległy wzrost szoku (Parallel Up). Wrażliwość wartości ekonomicznej kapitału własnego Banku w dwóch najbardziej dotkliwych scenariuszach (tj. Short Up i Parallel Up) zmniejszyła się względem danych z 2020 roku. We wszystkich scenariuszach poziom wrażliwości wartości ekonomicznej kapitału znajduje się wyraźnie poniżej nadzorczych wartości ostrzegawczych, co świadczy o niskim narażeniu na ryzyko zmian stóp procentowych.
Bank, raz w miesiącu, przeprowadza analizę testów warunków skrajnych, badając kształtowanie się poziomu ryzyka stopy procentowej w księdze bankowej i handlowej w przypadku materializacji skrajnych zmian czynników ryzyka. W księdze bankowej badany jest wpływ podanych scenariuszy na następujące elementy:
1. wrażliwość wyniku odsetkowego (WO):
• scenariusze równoległego przesunięcia krzywych stóp procentowych w przedziale [-500 p.b, +500 p.b],
• scenariusze zmian kursów walutowych o ±5%, ±10% oraz ±25%,
• scenariusze łącznych zmian równoległego przesunięcia krzywych stóp procentowych o ±100 p.b i ±500 p.b. oraz kursów walutowych o ±5%, ±10% oraz ±25%,
2. wrażliwość wartości ekonomicznej kapitału (WEK):
• scenariusze równoległego przesunięcia krzywych stóp procentowych w przedziale [-500 p.b, +500 p.b],
• scenariusze zmian kursów walutowych o ±5%, ±10% oraz ±25%,
• scenariusze łącznych zmian równoległego przesunięcia krzywych stóp procentowych o ±200 p.b i ±500 p.b. oraz kursów walutowych o ±5%, ±10% oraz ±25%,
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 89
3. wrażliwość kapitału z aktualizacji wyceny w scenariuszach zmian stóp procentowych w przedziale [-500 p.b., +500 p.b.],
4. wrażliwość wartości bieżącej portfela obligacji w scenariuszach zmian stóp procentowych w przedziale [-500 p.b., +500 p.b.] – w podziale na emitenta (SP&NBP (bez FVH), korporacje, samorządy) oraz w podziale na portfele (H2C&S (bez FVH), H2C)
Ponadto w Banku przeprowadzane są testy odwrócone:
1. dla miary WEK – testy w zakresie wpływu zmian czynników rynkowych, których celem jest pokazanie sytuacji, kiedy wrażliwość WEK spadnie poniżej 20% funduszy własnych,
2. dla miary WO:
• testy, których celem jest pokazanie, kiedy planowany wynik odsetkowy spadnie poniżej poziomu zero,
• testy, których celem jest wskazanie obszarów podatności na zagrożenia wynikające ze strategii w zakresie zabezpieczania i zarządzania ryzykiem oraz reakcji behawioralnych klientów.
Wyniki analizy testów warunków skrajnych wg stanu na 31 grudnia 2021 roku pokazują, iż przy wystąpieniu skrajnie niekorzystnych warunków rynkowych i zwiększonym zaangażowaniu Banku w instrumenty wrażliwe na ryzyko stopy procentowej, ryzyko działalności w portfelu bankowym utrzymuje się na bezpiecznym poziomie.
Z uwagi na charakter działalności Banku oraz strukturę portfela papierów wartościowych, ryzyko stopy procentowej w księdze bankowej jest stale istotne. Bank, w ramach procesu ICAAP, szacuje kapitał wewnętrzny na to ryzyko. Zgodnie z regulacjami nadzorczymi i wewnętrznymi, kapitał wewnętrzny na ryzyko stopy procentowej w księdze bankowej odnosi się zarówno do potencjalnych zmian wartości ekonomicznej kapitału jak i wyniku odsetkowego na skutek niekorzystnej zmiany stóp procentowych i jest dostosowany do struktury i charakteru działalności Banku.
Bank, w celu zabezpieczenia ryzyka stopy procentowej 10-letnich obligacji BGK (wyemitowanych na rzecz Funduszu Przeciwdziałania COVID-19, gwarantowanych przez Skarb Państwa) o wartości nominalnej 150 mln zł, o stałym oprocentowaniu w modelu biznesowym HtC&S, od lipca 2020 roku stosuje opcję wyceny wg wartości godziwej przez wynik finansowy (opcję FVPL). Zawarte w tym celu transakcje zabezpieczające IRS pozwalają na zamianę odsetek od nabytych obligacji naliczanych wg stałej stopy oprocentowania na odsetki naliczane wg formuły WIBOR 6M plus marża, co zabezpiecza Bank przed negatywnym wynikiem w przypadku wzrostu rynkowych stóp procentowych.
Wyniki przeprowadzanego monitoringu ryzyka stopy procentowej w księdze bankowej są prezentowane w raportach przygotowywanych dla Komitetu ZAP ds. Płynności i Ryzyka Rynkowego (w cyklach tygodniowych), w raportach przygotowywanych dla Komitetu ZAP i Zarządu Banku (w cyklach miesięcznych) oraz dla Komitetu ds. Ryzyka i Rady Nadzorczej Banku (w cyklach kwartalnych).
Ryzyko stopy procentowej w księdze handlowej
Celem zarządzania ryzykiem stopy procentowej w księdze handlowej jest uzyskanie w tym obszarze działalności, zakładanego w planie finansowym wyniku finansowego, przy akceptowalnej ekspozycji Banku na przedmiotowe ryzyko oraz minimalizacja jego negatywnych skutków z tytułu posiadanych w księdze handlowej instrumentów wrażliwych na zmiany stóp procentowych.
Miary ryzyka stopy procentowej w księdze handlowej
W BOŚ S.A., w celu monitorowania ryzyka stopy procentowej w księdze handlowej, wykorzystuje się:
1. model wartości zagrożonej (model VaR) wyznaczony dla poziomu ufności 99% w oparciu o dzienną zmienność stóp procentowych z 250 dni roboczych poprzedzających dzień analizy,
2. BPV (tzn. wrażliwość papierów wartościowych i instrumentów pochodnych generujących ryzyko stopy procentowej przy zmianie stóp procentowych o 1 p.b.),
3. system limitów,
4. testy warunków skrajnych.
W 2021 roku nie doszło do istotnych zmian w technikach pomiaru ryzyka stopy procentowej w księdze handlowej.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 90
Wartość VaR stopy procentowej w księdze handlowej oraz wpływ scenariusza stress testowego - równoległego przesunięcia krzywych dochodowości IRS i BOND o ±200 p.b. na wynik Banku w okresach rocznych, kształtowała się następująco (podano wartość maksymalną, minimalną, średnią oraz na datę sprawozdawczą):
VaR 10-dniowy
Testy warunków skrajnych ±200 p.b.
Data
średnia
max
Min
na datę
na datę
31-12-2021
249
822
49
373
-1 018
31-12-2020
521
1 511
55
68
-1 387
W celu weryfikacji modelu wartości zagrożonej Bank, raz na miesiąc, przeprowadza analizę back-testing, kalkulowaną poprzez porównanie maksymalnych strat, wyznaczonych z modelu VaR, z rzeczywistymi zyskami i stratami oraz z teoretycznymi zmianami wyniku, wynikającymi z rewaluacji pozycji. Wyniki back-testingu, w cyklach miesięcznych, są prezentowane w raportach zarządczych.
System limitów w zakresie ryzyka stopy procentowej w księdze handlowej obejmuje:
1. limit na VaR 10-dniowy,
2. limit BPV dla instrumentów generujących ryzyko stopy procentowej w księdze handlowej, obowiązujący zarówno w ciągu dnia jak i na koniec dnia, osobno dla pozycji w papierach dłużnych i dla IRS oraz łącznie dla tych instrumentów,
3. limity maksymalnej, dwudniowej i ciągnionej miesięcznej straty na aktywach w portfelu handlowym.
Kalkulowanie i monitorowanie poziomu wykorzystania poszczególnych limitów jest przeprowadzane wg stanu na każdy dzień roboczy, a w odniesieniu do limitów BPV – również w ciągu dnia oraz systematycznie raportowane kadrze zarządzającej.
Bank, raz w miesiącu, przeprowadza analizę testów warunków skrajnych, badając kształtowanie się poziomu ryzyka stopy procentowej w księdze bankowej i handlowej w przypadku materializacji skrajnych zmian czynników ryzyka.
W księdze handlowej badany jest wpływ skrajnie niekorzystnych zmian poziomu rynkowych stóp procentowych na wynik Banku oraz zmienności stóp procentowych w okresie 250 dni roboczych i korelacji pomiędzy zmiennościami stóp procentowych na poziom VaR zarówno za pomocą metody historycznej jak i parametrycznej. Metoda historyczna uwzględniała zmienność stóp procentowych wywołanych pandemią COVID-19.
W celu przeprowadzenia analizy wpływu warunków skrajnych Bank stosuje następujące scenariusze:
1. historyczne:
• równoległe przesunięcia krzywych stóp procentowych (w tym grube ogony oraz spread),
• wygięcie krzywych stóp procentowych,
• zmiana nachylenia krzywych stóp procentowych,
2. parametryczne:
• równoległe przesunięcia krzywych stóp procentowych,
• wzrost zmienności stóp procentowych,
• skrajnie niekorzystna zmiana korelacji stóp procentowych.
Scenariusze testów warunków skrajnych są przeprowadzane również przy założeniu zmiany płynności rynku i braku możliwości zamknięcia pozycji.
Wyniki tej analizy pokazują, iż przy wystąpieniu skrajnie niekorzystnych warunków rynkowych i zwiększonych pozycji Banku w instrumentach wrażliwych na ryzyko stopy procentowej, działalność zarówno w portfelu bankowym jak i handlowym Banku utrzymuje się na bezpiecznym poziomie.
Wyniki przeprowadzanego monitoringu ryzyka stopy procentowej w księdze bankowej oraz w księdze handlowej: w cyklach tygodniowych są prezentowane w raportach przygotowywanych dla Komitetu ZAP ds. Płynności i Ryzyka Rynkowego, w cyklach miesięcznych, są prezentowane w raportach przygotowywanych dla Zarządu Banku i Komitetu ZAP oraz – w cyklach kwartalnych – dla Rady Nadzorczej Banku oraz Komitetu ds. Ryzyka (wraz z wynikami przeprowadzonych testów warunków skrajnych). Dodatkowo wyniki analizy w zakresie ryzyka stopy
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 91
procentowej w księdze handlowej, w ramach raportów dziennych, przekazywane są Członkom Zarządu Banku oraz Komitetu ZAP.
Trzykrotne podwyżki stóp procentowych przez RPP związane z pandemią COVID-19 nie podwyższyły istotnie poziomu ryzyka stopy procentowej w księdze handlowej. Miary ryzyka stopy procentowej w księdze handlowej były na bieżąco monitorowane.
Pochodne instrumenty finansowe
Poniższe tabele zawierają dekompozycję instrumentów pochodnych na instrumenty bazowe – w celu przedstawienia ich wartości na zmiany stóp procentowych (wartości nominalne):
31-12-2021
1M
1–3 M
3–6M
6-12M
Pow. 1Y
Razem
Aktywa
FX forward
64 664
143 333
117 052
65 075
-
390 124
FX Spot
110 792
-
-
-
-
110 792
FX Swap
196 416
183 354
39 407
20 614
-
439 791
IRS
663 001
993 175
733 633
268 278
1 314 314
3 972 401
Kontrakty terminowe
1 230
24 954
10
1 511
-
27 705
Kontrakty forward
-
-
-
-
-
-
CFD
-
-
-
360 994
-
360 994
Aktywa razem
1 036 103
1 344 816
890 102
716 472
1 314 314
5 301 807
Pasywa
FX forward
64 099
142 444
113 231
64 101
-
383 875
FX Spot
110 845
-
-
-
-
110 845
FX Swap
199 809
194 348
42 674
22 574
-
459 405
IRS
410 000
833 619
755 570
215 329
1 757 882
3 972 400
Kontrakty terminowe
916
38 482
4 082
50
-
43 530
Kontrakty forward
-
-
-
-
-
-
CFD
-
-
-
449 781
-
449 781
Pasywa razem
785 669
1 208 893
915 557
751 835
1 757 882
5 419 836
Razem
250 434
135 923
-25 455
-35 363
-443 568
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 92
31-12-2020
1M
1–3 M
3–6M
6-12M
Pow. 1Y
Razem
Aktywa
FX forward
94 734
19 658
20 345
51 098
33 118
218 953
FX Spot
186 468
-
-
-
-
186 468
FX Swap
375 620
88 476
129 386
65 664
32 442
691 588
IRS
1 013 802
1 153 291
1 234 460
518 980
1 549 147
5 469 680
Kontrakty terminowe
567
38 973
1 532
267
-
41 339
Kontrakty forward
1 368
4 784
457
-
-
6 609
CFD
-
-
-
197 269
-
197 269
Aktywa razem
1 672 559
1 305 182
1 386 180
833 278
1 614 707
6 811 906
Pasywa
FX forward
94 191
19 838
20 863
50 240
32 668
217 800
FX Spot
186 371
-
-
-
-
186 371
FX Swap
382 261
90 949
132 131
66 767
32 833
704 941
IRS
753 801
1 048 843
1 232 753
421 000
2 013 280
5 469 677
Kontrakty terminowe
3 579
37 127
703
574
-
41 983
Kontrakty forward
-
-
746
-
-
746
CFD
-
-
-
339 354
-
339 354
Pasywa razem
1 420 203
1 196 757
1 387 196
877 935
2 078 781
6 960 872
Razem
252 356
108 425
-1 016
-44 657
-464 074
-
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 93
7.2.3. Ryzyko walutowe
Ryzyko walutowe rozumiane jest jako ryzyko strat Grupy BOŚ wynikających ze zmian kursów walutowych. Ryzyko to jest generowane w DM BOŚ S.A. (w księdze handlowej i niehandlowej) oraz w Banku (przede wszystkim w księdze handlowej).
Celem Banku w zakresie zarządzania ryzykiem walutowym w księdze bankowej jest nieutrzymywanie otwartych indywidualnych pozycji. Ekspozycje walutowe, wynikające z działalności prowadzonej w ramach księgi bankowej, są systematycznie transferowane do księgi handlowej tego samego dnia lub najpóźniej – następnego dnia roboczego.
Głównymi pozycjami walutowymi Banku są pozycje w PLN, USD, EUR i CHF.
Ryzyko walutowe w portfelu niehandlowym w DM BOŚ S.A. wynika z deponowania przez DM BOŚ S.A. środków pieniężnych w walutach obcych na rachunkach zagranicznych brokerów, którzy dokonują na zlecenie klientów DM BOŚ S.A. transakcji kupna i sprzedaży instrumentów finansowych na giełdach zagranicznych. DM BOŚ S.A. posiada otwarte pozycje walutowe w USD i EUR w portfelu niehandlowym, a ryzyko walutowe w tym portfelu jest zarządzane w ramach limitu całkowitej pozycji walutowej dla księgi handlowej i niehandlowej łącznie.
Pozycja walutowa wynikająca z działalności Banku w księdze bankowej, która nie została przetransferowana w danym dniu na księgę handlową, podlega kontroli za pomocą limitów otwartych pozycji walutowych w księdze bankowej na koniec dnia.
Ryzyko walutowe w księdze handlowej jest generowane zarówno w Banku, jak i w DM BOŚ S.A. Ryzyko walutowe w księdze handlowej dotyczyło przede wszystkim DM BOŚ S.A., w mniejszym stopniu Banku. Otwarte pozycje walutowe w księdze handlowej DM BOŚ S.A. wynikają ze świadczenia usług na rzecz klientów w zakresie obrotu instrumentami pochodnymi oraz z wykonywania czynności usługowych na rynku regulowanym.
W Grupie BOŚ istnieje uspójniony system zarządzania ryzykiem walutowym, liczony odrębnie dla Banku i DM BOŚ S.A.
Miary ryzyka walutowego
Dla monitorowania ryzyka walutowego na otwartych pozycjach walutowych w księdze handlowej (bilansowych i pozabilansowych) w Banku, podobnie jak w przypadku ryzyka stopy procentowej w księdze handlowej, stosuje się:
1. model wartości zagrożonej (VaR) wyznaczony dla poziomu ufności 99% w oparciu o dzienną zmienność kursów walutowych z 250 dni roboczych poprzedzających dzień analizy,
2. system limitów,
3. analizy testów warunków skrajnych.
Wartość VaR walutowego w księdze handlowej Banku i Grupy BOŚ oraz wpływ scenariusza stress testowego – spadek kursów wszystkich walut w stosunku do PLN o 30% na wynik Grupy BOŚ w okresach rocznych kształtowały się następująco (podano wartość maksymalną, minimalną i średnią oraz na datę sprawozdawczą):
VaR 10-dniowy
Bank
DM
Grupa BOŚ
Testy warunków skrajnych Grupy BOŚ wzrost/spadek kursów walutowych o 30%
Data
średnia
max
min
na datę
na datę
na datę
na datę
31-12-2021
276
1 700
16
560
2 049
1843
-1 937
31-12-2020
230
966
8
259
2 498
2 756
-7 127
Grupa BOŚ, w celu weryfikacji modelu wartości zagrożonej, raz w miesiącu, przeprowadza analizy back-testing, poprzez porównanie maksymalnych strat, wyznaczonych z modelu VaR z rzeczywistymi zyskami i stratami oraz z teoretycznymi zmianami wyniku wynikającymi z rewaluacji pozycji. Wyniki back-testingu, w cyklach miesięcznych, są prezentowane w raportach zarządczych.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 94
System limitów w zakresie ryzyka walutowego w księdze handlowej obejmuje:
1. limit na VaR 10-dniowy,
2. limity kwotowe na pozycję całkowitą oraz na pozycje indywidualne dla głównych walut, obowiązujące zarówno w ciągu dnia jak i na koniec dnia,
3. limity straty dziennej i ciągnionej miesięcznej z tytułu transakcji wymiany walut.
Kontrola wykorzystania ww. limitów przeprowadzana jest każdego dnia roboczego, a w odniesieniu do limitów na pozycję całkowitą oraz na pozycje indywidualne dla głównych walut Banku – również w ciągu dnia. W ciągu dnia w Banku, w ramach limitów kwotowych na pozycje walutowe, monitorowane są również limity dodatkowe na obsługę transakcji klientowskich. Informacje o poziomie wykorzystania poszczególnych limitów są systematycznie raportowane kierownictwu Banku.
Przeprowadzone analizy wskazują, że w badanym okresie ryzyko walutowe w Grupie BOŚ kształtowało się na umiarkowanym poziomie.
Bank, raz w miesiącu, przeprowadza analizę testów warunków skrajnych, badając kształtowanie się poziomu ryzyka walutowego w przypadku materializacji skrajnych zmian czynników ryzyka. Badany jest przede wszystkim wpływ skrajnie niekorzystnych zmian kursów walutowych w stosunku do PLN i kursów krzyżowych par walutowych EUR/USD i EUR/CHF na wynik z pozycji wymiany oraz zmian zmienności kursów walutowych w okresie 250 dni roboczych i korelacji pomiędzy zmiennościami kursów walutowych na poziom VaR, zarówno za pomocą metody historycznej jak i parametrycznej. Metoda historyczna uwzględniała zmienność kursów walutowych wywołanych pandemią COVID-19.
W celu przeprowadzenia analizy testów warunków skrajnych Bank stosuje następujące scenariusze:
1. historyczne:
• historyczny wzrost/spadek kursów walutowych w stosunku do PLN (w tym grube ogony),
• wzrost/spadek kursów krzyżowego EUR/CHF oraz EUR/USD,
2. parametryczne:
• wzrost/spadek kursów walutowych w stosunku do PLN o 30%,
• wzrost zmienności kursów walutowych,
• skrajnie niekorzystna zmiana korelacji kursów walutowych.
Scenariusze testów warunków skrajnych są przeprowadzane również przy założeniu zmiany płynności rynku i braku możliwości zamknięcia pozycji.
Wyniki analizy stress-testing pokazują, iż przy wystąpieniu skrajnie niekorzystnych warunków rynkowych i zwiększonych pozycji, działalność Banku w zakresie ryzyka walutowego utrzymuje się na bezpiecznym poziomie.
Wyniki analizy ryzyka walutowego w księdze handlowej, w ramach raportów dziennych, przekazywane są Członkom Zarządu Banku i Komitetu ZAP, w cyklach tygodniowych są prezentowane w raportach przygotowywanych dla Komitetu ZAP ds. Płynności i Ryzyka Rynkowego, w cyklach miesięcznych – w raportach przygotowywanych dla Zarządu Banku i Komitetu ZAP oraz w cyklach kwartalnych - dla Rady Nadzorczej Banku oraz Komitetu ds. Ryzyka.
Zmienność kursów walutowych związana z pandemią COVID-19 nie podwyższyła istotnie poziomu ryzyka walutowego. Miary ryzyka walutowego były na bieżąco monitorowane i choć ich poziomy nieznacznie wzrosły to utrzymywały się w ramach przyjętych przez Bank limitów.
Zestawienie otwartych pozycji walutowych na dzień 31 grudnia 2021 roku oraz na dzień 31 grudnia 2020 roku zaprezentowano w poniższych tabelach.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 95
Ryzyko walutowe (wartości bilansowe netto)
31-12-2021
PLN
EUR
USD
CHF
Inne
Razem
Aktywa
Kasa, środki w Banku Centralnym
322 966
36 976
1 176
267
196
361 581
Należności od innych banków
14 571
29 204
295 736
6 248
54 988
400 747
Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu, w tym:
134 772
2 701
17 700
-
532
155 705
kapitałowe papiery wartościowe
13 308
-
-
-
-
13 308
dłużne papiery wartościowe
5 321
-
-
-
-
5 321
instrumenty pochodne
116 143
2 701
17 700
-
532
137 076
Pochodne instrumenty zabezpieczające
9 121
-
-
-
-
9 121
Inwestycyjne papiery wartościowe, w tym:
7 108 759
146
26
-
-
7 108 931
kapitałowe papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
85 311
146
26
-
-
85 483
dłużne papiery wartościowe wyceniane
wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
5 311 853
-
-
-
-
5 311 853
dłużne papiery wartościowe wyceniane
wg zamortyzowanego kosztu
1 582 366
-
-
-
-
1 582 366
dłużne papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
129 229
-
-
-
-
129 229
Należności od klientów
9 353 758
1 589 247
138 307
774 332
3
11 855 647
Inne aktywa*\
670 788
2 001
18 724
837
1 658
694 008
Aktywa razem
17 614 735
1 660 275
471 669
781 684
57 377
20 585 740
Pozycje pozabilansowe tworzące pozycję walutową
271 594
178 455
65 566
8 344
*\ Na pozycję składają się: wartości niematerialne, rzeczowe aktywa trwałe, aktywa z tytułu podatku dochodowego oraz inne aktywa
Zobowiązania
Zobowiązania wobec Banku Centralnego oraz innych banków
11 388
275 826
-
133 175
-
420 389
Zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu
94 135
398
4 882
-
244
99 659
Zobowiązania wobec klientów
15 019 892
1 322 977
560 508
53 132
51 354
17 007 863
Zobowiązania podporządkowane
369 107
-
-
-
-
369 107
Rezerwy
40 232
36 613
5 172
368 786
-
450 803
Pozostałe zobowiązania
347 218
21 485
3 111
-
310
372 124
Zobowiązania razem
15 881 972
1 657 299
573 673
555 093
51 908
18 719 945
Pozycje pozabilansowe tworzące pozycję walutową
274 185
86 264
293 594
49 324
Pozycja bilansowa
2 976
-102 004
226 591
5 469
Pozycja pozabilansowa
-2 591
92 191
-228 028
-40 980
Otwarta pozycja walutowa Grupy
385
-9 813
-1 437
-35 511
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 96
31-12-2020
PLN
EUR
USD
CHF
Inne
Razem
Aktywa
Kasa, środki w Banku Centralnym
253 171
12 309
721
195
156
266 552
Należności od innych banków
50 976
63 747
14 476
1 446
24 971
155 616
Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu, w tym:
95 637
5 133
11 366
-
999
113 134
kapitałowe papiery wartościowe
14 032
-
-
-
-
14 032
dłużne papiery wartościowe
805
-
-
-
-
805
instrumenty pochodne
80 800
5 133
11 366
-
999
98 297
Inwestycyjne papiery wartościowe, w tym:
7 371 414
-
-
-
-
7 371 414
kapitałowe papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
85 480
-
-
-
-
85 480
dłużne papiery wartościowe wyceniane
wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
5 597 061
-
-
-
-
5 597 061
dłużne papiery wartościowe wyceniane
wg zamortyzowanego kosztu
1 535 239
-
-
-
-
1 535 239
dłużne papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
153 634
-
-
-
-
153 634
Należności od klientów
9 080 574
1 805 130
128 972
872 593
28
11 887 297
Inne aktywa*\
696 880
4 903
8 875
870
288
711 816
Aktywa razem
17 548 652
1 891 222
164 410
875 104
26 442
20 505 829
Pozycje pozabilansowe tworzące pozycję walutową
359 294
354 438
31 724
77 662
*\ Na pozycję składają się: wartości niematerialne, rzeczowe aktywa trwałe, aktywa z tytułu podatku dochodowego oraz inne aktywa
Zobowiązania
Zobowiązania wobec Banku Centralnego oraz innych banków
822
240 999
677
490 245
-
732 743
Zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu
98 539
216
4 331
-
230
103 316
Pochodne instrumenty zabezpieczające
24 497
-
-
-
-
24 497
Zobowiązania wobec klientów
14 821 977
1 417 011
211 603
61 110
49 014
16 560 715
Zobowiązania podporządkowane
368 996
-
-
-
-
368 996
Rezerwy
171 427
2 076
1 274
-
-
174 777
Pozostałe zobowiązania
373 809
7 940
1 890
5
214
383 858
Zobowiązania razem
15 860 067
1 668 242
219 775
551 360
49 458
18 348 902
Pozycje pozabilansowe tworzące pozycję walutową
557 392
339 457
368 896
73 587
Pozycja bilansowa
222 980
-55 365
323 744
-23 016
Pozycja pozabilansowa
-198 098
14 981
-337 172
4 075
Otwarta pozycja walutowa Grupy
24 882
-40 385
-13 428
-18 941
Walutowa pozycja pozabilansowa wynika przede wszystkim z zawartych transakcji FX Swap, które są stosowane przez Bank do pokrycia niedopasowania płynnościowego w walutach obcych.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 97
7.2.4.Pozostałe ryzyka rynkowe
Pozostałe ryzyka rynkowe to ryzyko ogólne i szczególne cen instrumentów kapitałowych, ryzyko cen towarów oraz ryzyko pozycji w przedsiębiorstwach zbiorowego inwestowania. Ryzyka te wynikają z wpływu zmian cen instrumentów kapitałowych i towarów oraz certyfikatów inwestycyjnych na ryzyko utraty wartości aktywów, wzrostu poziomu zobowiązań lub zmiany wyniku finansowego.
Ryzyka te występują głównie w działalności DM BOŚ S.A. w księdze handlowej.
Transakcje na instrumentach kapitałowych realizowane na rachunek własny DM BOŚ S.A. dotyczą działalności DM BOŚ S.A. jako animatora rynku i w przeważającej większości przypadków są zamykane na koniec dnia. Istotne zaangażowanie w instrumenty kapitałowe występuje jedynie w przypadku otwieranych przez DM BOŚ S.A. transakcji zabezpieczonych (arbitrażowych), w tym w ramach krótkiej sprzedaży. Transakcje zabezpieczone (arbitrażowe) polegają na wykorzystaniu tymczasowej nierównowagi cen pomiędzy dwoma rynkami (np. pomiędzy cenami pochodnych instrumentów finansowych oraz cenami instrumentów bazowych). Ryzyko to jest ograniczane poprzez całkowite limity zaangażowania, zarówno w odniesieniu do transakcji zabezpieczonych (arbitrażowych), jak i niezabezpieczonych. Monitoring tych limitów dokonywany jest w trybie dziennym. Ponadto, DM BOŚ S.A. dokonywał transakcji (w ramach pełnienia funkcji animatora) na certyfikatach inwestycyjnych. W ich wyniku DM BOŚ S.A. odnotowywał ryzyko pozycji w przedsiębiorstwach zbiorowego inwestowania, a ryzyko wyniku finansowego wynikające z zajmowania tych pozycji było mitygowane poprzez zajmowanie przeciwstawnych pozycji w kontraktach terminowych na indeksy giełdowe.
Ryzyko cen towarów występuje głównie w ramach działalności na pozagiełdowym rynku OTC, dla transakcji zawieranych z klientami DM BOŚ S.A. i transakcji zabezpieczających dokonywanych w Saxo Bank A/S, X- Trade Brokers Dom Maklerski S.A. lub Interactive Brokers Central Europe Zrt.
Zmienność cen instrumentów kapitałowych i cen towarów oraz certyfikatów inwestycyjnych związana z pandemią COVID-19 nie podwyższyła istotnie poziomu pozostałych ryzyk rynkowych. Miary tych ryzyk były na bieżąco monitorowane i choć ich poziomy nieznacznie wzrosły to utrzymywały się w ramach przyjętych przez DM limitów.
7.3. Zarządzanie kapitałem
Grupa zdecydowała, na potrzeby adekwatności kapitałowej, o stosowaniu rozwiązań przejściowych, w trakcie trwania okresu przejściowego, dotyczących złagodzenia wpływu wdrożenia MSSF 9 na fundusze własne w oparciu o artykuł 1 ust. 9 Rozporządzenia (UE) 2017/2395 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2017 roku (Rozporządzenie) zmieniającego Rozporządzenie (UE) nr 575/2013. Dodatkowo postanowiono niestosować ust. 4 z art. 1 Rozporządzenia (UE) 2017/2395.
Uwzględniając wpływ wdrożenia MSSF 9 zarówno z zastosowaniem rozwiązań przejściowych, jak i bez nich Grupa spełnia obowiązujące normy kapitałowe na dzień 31 grudnia 2021 roku.
W związku z podjęciem decyzji o zastosowaniu przepisów przejściowych z dniem 01 lutego 2018 roku Grupa dokonuje ujawnień funduszy własnych, współczynników kapitałowych, jak również wskaźnika dźwigni, zarówno z zastosowaniem, jak i bez zastosowania rozwiązań przejściowych wynikających z artykułu 473a Rozporządzenia (UE) nr 575/2013.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 98
Poziom kapitałów, aktywów ważonych ryzykiem, współczynników kapitałowych, współczynnika dźwigni oraz kapitału wewnętrznego w Grupie kształtowała się następująco:
Wyszczególnienie
31-12-2021
31-12-2020
Dostępny kapitał
Kapitał podstawowy Tier I
1 796 302
1 889 750
Kapitał podstawowy Tier I – bez przepisów przejściowych MSSF 9
1 739 139
1 809 722
Kapitał Tier I
1 796 302
1 889 750
Kapitał Tier I – bez przepisów przejściowych MSSF 9
1 739 139
1 809 722
Fundusze własne
1 978 861
2 145 333
Fundusze własne – bez przepisów przejściowych MSSF 9
1 921 698
2 065 305
Aktywa ważone ryzykiem
Łączna kwota aktywów ważonych ryzykiem
13 544 071
14 438 751
Ryzyko kredytowe i kredytowe kontrahenta
11 998 340
13 022 337
Ryzyko operacyjne
1 060 015
1 064 215
Ryzyko rynkowe
463 378
343 877
Ryzyko CVA
22 338
8 323
Łączna kwota aktywów ważonych ryzykiem – bez przepisów przejściowych MSSF 9
13 491 884
14 386 856
Współczynniki kapitałowe
Współczynnik kapitału podstawowego Tier I
13,26
13,09
Współczynnik kapitału podstawowego Tier I - bez przepisów przejściowych MSSF 9
12,89
12,58
Współczynnik kapitału Tier I
13,26
13,09
Współczynnik kapitału Tier I - bez przepisów przejściowych MSSF 9
12,89
12,58
Łączny współczynnik kapitałowy
14,61
14,86
Łączny współczynnik kapitałowy - bez przepisów przejściowych MSSF 9
14,24
14,36
Współczynnik dźwigni
Wartość ekspozycji
22 821 635
22 073 776
Współczynnik dźwigni
7,9
8,6
Współczynnik dźwigni - bez przepisów przejściowych MSSF 9
7,6
8,3
Kapitał wewnętrzny
Kapitał wewnętrzny
1 519 695
1 720 983
Wartość funduszy własnych i wymogów kapitałowych została wyznaczona zgodnie z Rozporządzeniem (UE) nr 575/2013 z dnia 26 czerwca 2013 roku w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych, zwanym dalej CRR.
Celem ograniczania ryzyka spadku współczynników kapitałowych Grupa BOŚ monitoruje kształtowanie się skali i struktury działalności Grupy BOŚ oraz czynników mogących mieć wpływ na obniżenie się poziomu funduszy własnych Grupy BOŚ.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 99
Grupa BOŚ z częstotliwością kwartalną szacuje kapitał wewnętrzny na pokrycie:
1. ryzyk I filara:
• dla ryzyka kredytowego i kredytowego kontrahenta - w oparciu o wymóg regulacyjny z uwzględnieniem dodatkowego narzutu z tytułu kredytów nieobsługiwanych (NPE)/kredytów z utratą wartości (NPL),
• dla poszczególnych rodzajów ryzyka wchodzących w skład grupy ryzyka rynkowego, w tym CVA oraz dla ryzyka operacyjnego - w oparciu o wymogi regulacyjne,
2. ryzyk II filara:
• dla pozostałych ryzyk stale istotnych oraz ryzyk, dla których oceny istotności dokonuje się okresowo, kapitał wewnętrzny ustalany jest na podstawie metodyk, określonych w regulacjach wewnętrznych Grupy Kapitałowej BOŚ S.A. Regulacje te stanowiły podstawę do monitorowania, oceny poziomu istotności oraz wyznaczania kapitału wewnętrznego dla poszczególnych ryzyk występujących w działalności Banku i Domu Maklerskiego BOŚ S.A.
Zgodnie z art. 92 Rozporządzenia CRR, Grupa jest zobowiązana utrzymywać łączny współczynnik kapitałowy na poziomie co najmniej 8%. Współczynnik kapitału Tier I i współczynnik kapitału podstawowego Tier I powinny wynosić odpowiednio co najmniej 6% i 4,5%.
Zgodnie z Rozporządzeniem CRR oraz ustawą z dnia 05 sierpnia 2015 roku o nadzorze makroostrożnościowym nad systemem finansowym i zarządzaniu kryzysowym w systemie finansowym, instytucje finansowe mają obowiązek utrzymywania dodatkowych buforów kapitałowych dla współczynników kapitałowych. Od 01 stycznia 2019 roku bufor zabezpieczający wynosi 2,5 p.p., bufor antycykliczny wynosi 0 p.p. Bank nie został objęty buforem innej instytucji o znaczeniu systemowym. Bufor systemowy decyzją Ministra Finansów z dnia 18 marca 2020 roku został rozwiązany.
W dniu 09 grudnia 2021 roku Komisja Nadzoru Finansowego zaleciła utrzymywanie przez Bank na poziomie skonsolidowanym funduszy własnych na pokrycie dodatkowego wymogu kapitałowego w celu zabezpieczenia ryzyka wynikającego z zabezpieczonych hipoteką walutowych kredytów i pożyczek dla gospodarstw domowych, na poziomie 0,63 p.p. ponad wartość łącznego współczynnika kapitałowego, o którym mowa w art. 92 ust. 1 lit. c Rozporządzenia CRR, który powinien składać się z co najmniej 75% z kapitału Tier I (co odpowiada wymogowi kapitałowemu na poziomie 0,47 p.p. ponad wartość współczynnika kapitału Tier I, o którym mowa w art. 92 ust 1. lit. b Rozporządzenia CRR) oraz co najmniej w 56% z kapitału podstawowego Tier I (co odpowiada wymogowi kapitałowemu na poziomie 0,35 p.p. ponad wartość współczynnika kapitału podstawowego Tier I, o którym mowa w art. 92 ust 1. lit. a Rozporządzenia CRR) .
W efekcie, na dzień 31 grudnia 2021 roku zalecane przez Komisję minimalne wskaźniki kapitałowe wynoszą 8,97% dla współczynnika kapitału Tier I oraz 11,13% dla łącznego współczynnika kapitałowego TCR.
Poziom adekwatności kapitałowej Grupy, zarówno z zastosowaniem rozwiązań przejściowych MSSF 9, jak i bez nich na dzień 30 czerwca 2021 roku utrzymywał się powyżej poziomów zalecanych przez Komisję Nadzoru Finansowego.
7.4. Ryzyko operacyjne
Zarządzanie ryzykiem operacyjnym w Grupie BOŚ koncentruje się w Banku oraz w tych Spółkach, które, zgodnie z wewnętrznymi procedurami, zostały określone jako istotne w zakresie generowanego ryzyka operacyjnego. Według stanu na 31 grudnia 2021 roku, ryzyko operacyjne, identyfikowane jako istotne, oprócz Banku, występowało w Domu Maklerskim BOŚ S.A. oraz BOŚ Leasing – EKO Profit S.A.
W ramach Grupy BOŚ, Bank dąży do wypracowania jednolitego systemu zarządzania ryzykiem operacyjnym obejmującego identyfikację, pomiar, monitorowanie, raportowanie oraz kontrolę ryzyka operacyjnego. Ujednolicone podejście ma na celu m.in. definiowanie i wprowadzanie w Grupie BOŚ instrumentów w zakresie organizacji zarządzania ryzykiem operacyjnym, wzorowanych na instrumentach obowiązujących w Banku. Bank analizuje informacje na temat ryzyka operacyjnego w ramach Grupy BOŚ, w szczególności w zakresie strat z tytułu ryzyka operacyjnego, opiniuje przepisy wewnętrzne podmiotów zależnych w tym obszarze oraz przekazuje rekomendacje działań w zakresie zarządzania ryzykiem operacyjnym.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 100
Ryzyko operacyjne rozumiane jest jako ryzyko związane z wystąpieniem straty wynikającej z niedostosowania lub zawodności procesów wewnętrznych, ludzi i systemów lub zdarzeń zewnętrznych, obejmujące również ryzyko prawne, z uwzględnieniem zdarzeń ryzyka operacyjnego charakteryzujących się niską częstotliwością występowania, lecz wysokimi stratami; w zakres ryzyka operacyjnego nie włącza się ryzyka reputacji i strategicznego.
Celem zarządzania ryzykiem operacyjnym jest zapewnienie bezpiecznego oraz zrównoważonego działania i rozwoju Banku, poprzez m.in. ograniczenie i utrzymanie ryzyka operacyjnego na akceptowalnym poziomie w ramach przyjętych przez Bank limitów na ryzyko operacyjne oraz podejmowanie adekwatnych działań w reakcji na zaistniałe zdarzenia ryzyka operacyjnego.
W Grupie BOŚ stosuje się system zarządzania ryzykiem operacyjnym, w którym odpowiedzialność za bieżące zarządzanie ryzykiem operacyjnym spoczywa na wszystkich pracownikach Banku.
W ramach Grupy BOŚ funkcjonuje komórka organizacyjna Banku ds. zarządzania ryzykiem operacyjnym, stanowiąca drugi poziom zarządzania ryzykiem operacyjnym, która odpowiada m.in. za organizację systemu zarządzania ryzykiem operacyjnym w Banku oraz monitoruje poziom ryzyka w spółkach Grupy kapitałowej BOŚ S.A.
W Banku oraz w podmiotach zależnych istotnych w zakresie generowanego ryzyka operacyjnego, zbierane są informacje o istotnych zdarzeniach ryzyka operacyjnego. Informacje te gromadzone są przez Bank w dedykowanej aplikacji informatycznej i wykorzystywane do:
1. bieżącego monitorowania poziomu ryzyka operacyjnego,
2. monitorowania działań podejmowanych w związku z zaistniałymi zdarzeniami,
3. pomiaru lub szacowania strat z tytułu ryzyka operacyjnego,
4. generowania raportów dotyczących zaistniałych zdarzeń w zakresie ryzyka operacyjnego, w tym raportów na potrzeby instytucji zewnętrznych.
Bank określa podstawowe limity na ryzyko operacyjne, w tym w szczególności limit tolerancji oraz apetytu w skali całego Banku, a także docelowy profil ryzyka operacyjnego. Stopień wykorzystania przyjętych limitów tolerancji i apetytu na ryzyko operacyjne kontrolowany jest poprzez okresowe monitorowanie wielkości ponoszonych strat z tytułu zaistniałych zdarzeń ryzyka operacyjnego.
Pomiar poziomu ryzyka operacyjnego jest dokonywany z wykorzystaniem metod ilościowych, jakościowych oraz mieszanych, w tym m.in. poprzez:
1. obliczanie wymogu kapitałowego na ryzyko operacyjne wg. metody standardowej,
2. obliczanie i monitorowanie kluczowych wskaźników ryzyka operacyjnego (KRI),
3. przeglądy ryzyka operacyjnego (samoocena potencjalnego ryzyka operacyjnego),
4. przeprowadzanie testów warunków skrajnych.
W Banku testy warunków skrajnych (TWS) dla ryzyka operacyjnego przeprowadzane są za pomocą trzech metod: analizy wrażliwości, analizy odwrotnej, analizy scenariuszowej. TWS przeprowadzane są raz w roku. W wyniku przeprowadzonych dotychczas testów warunków skrajnych, wielkość przyjętych w scenariuszach strat, skonfrontowana z wielkością dostępnego kapitału w postaci wyznaczonych na ryzyko operacyjne limitu tolerancji i wymogu kapitałowego, dla większości scenariuszy, potwierdziła zdolność absorbcji strat z tytułu ryzyka operacyjnego przez wyznaczony na to ryzyko wymóg kapitałowy z tyt. ryzyka operacyjnego oraz limit tolerancji na ryzyko operacyjne. W przypadku scenariuszy, w których hipotetyczny poziom strat przekroczył poziom kapitałów utrzymywanych na ryzyko operacyjne, w Banku podejmowane są działania ograniczające ryzyko ich materializacji.
W ramach systemowego zarządzania ryzykiem operacyjnym w Banku projektowane są przepisy wewnętrzne z uwzględnieniem wbudowania w te przepisy podziału kompetencji, który zapobiega przyporządkowaniu zakresu odpowiedzialności mogącemu prowadzić do konfliktów interesów oraz mechanizmów ograniczających ryzyko operacyjne.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 101
W celu ograniczania ekspozycji na ryzyko operacyjne Bank stosuje m.in. następujące instrumenty (metody, techniki i narzędzia):
1. organizacja pracy zapewniająca ograniczenie powstania ryzyka operacyjnego poprzez, m.in. rozdzielenie funkcji wykonawczych od kontrolnych, ustalenie limitów w zakresie podejmowania decyzji lub dokonywania operacji w Banku, zarządzanie prawami dostępu do pomieszczeń i systemów w celu ograniczenia możliwości dokonywania działań przez nieuprawnione osoby,
2. polityka kadrowa,
3. kontrola wewnętrzna,
4. strategiczne limity wewnętrzne na ryzyko operacyjne tj. limit tolerancji i apetytu,
5. okresowe przeglądy ryzyka operacyjnego oparte o proces samooceny,
6. mapy ryzyka budowane w celu identyfikacji źródeł występowania potencjalnych zagrożeń oraz dokonania oceny poziomu ryzyka z tego tytułu,
7. testy warunków skrajnych z tytułu ryzyka operacyjnego,
8. wartości progowe kluczowych wskaźników ryzyka operacyjnego (KRI),
9. klauzule w zawieranych umowach z podmiotami zewnętrznymi, ograniczające ryzyko operacyjne,
10. ubezpieczenie mienia bankowego w wyspecjalizowanych firmach,
11. dokumentowanie stosowanych w Banku rozwiązań metodycznych, procesowych, organizacyjnych i informatycznych,
12. automatyzacja czynności w wyniku zastosowania rozwiązań informatycznych oraz zwiększenie jakości działań poprzez wykorzystywanie specjalistycznego oprogramowania,
13. plany ciągłości działania i plany awaryjne opracowywane dla krytycznych procesów biznesowych Banku,
14. analiza adekwatności obliczonych wymogów kapitałowych z tytułu ryzyka operacyjnego, do rzeczywiście ponoszonego ryzyka operacyjnego przez Bank,
15. szkolenia wewnętrzne dla pracowników Banku mające na celu uświadomienie i zrozumienie roli, wpływu oraz sposobów postępowania w zakresie ryzyka operacyjnego.
Poziom i profil ryzyka operacyjnego, poziom wykorzystania limitów na ryzyko operacyjne oraz wielkość strat z tytułu zaistniałych zdarzeń ryzyka operacyjnego są regularnie monitorowane w dedykowanej komórce organizacyjnej Centrali Banku ds. zarządzania ryzykiem operacyjnym oraz raportowane: Radzie Nadzorczej Banku, Komitetowi ds. Ryzyka przy Radzie Nadzorczej Banku, Zarządowi Banku oraz Komitetowi Ryzyka Operacyjnego w Banku.
W 2021 roku, w związku z wystąpieniem pandemii COVID-19, nie odnotowano istotnego wzrostu zdarzeń operacyjnych w skali ogólnej. Wystąpiły zdarzenia związane z przerwami w obsłudze klientów placówek spowodowanymi pandemią COVID-19. Nie odnotowano strat z tytułu zdarzeń ryzyka operacyjnego związanych z wystąpieniem pandemii COVID-19.
7.5. Ryzyko braku zgodności
Ryzyko braku zgodności rozumiane jest jako ryzyko skutków nieprzestrzegania przepisów prawa, przepisów wewnętrznych i standardów rynkowych w procesach funkcjonujących w Grupie BOŚ.
Grupa BOŚ zapewnia zgodność działania z przepisami prawa, przepisami wewnętrznymi i standardami rynkowymi poprzez funkcję kontroli (stosowanie mechanizmów kontrolnych i monitorowanie ich przestrzegania) oraz proces zarządzania ryzykiem braku zgodności, który obejmuje identyfikację, ocenę, kontrolę i monitorowanie ryzyka braku zgodności oraz raportowanie w tym zakresie do Zarządu i Rady Nadzorczej.
Podstawowe zasady zapewniania zgodności w Grupie BOŚ w ramach funkcji kontroli i procesu zarządzania ryzykiem braku zgodności zostały określone w Polityce zgodności Banku Ochrony Środowiska S.A., opracowanej przez Zarząd i zatwierdzonej przez Radę Nadzorczą oraz aktach wykonawczych do Polityki, w tym:
1. Zasadach zarządzania ryzykiem braku zgodności w Banku Ochrony Środowiska S.A.,
2. Zasadach wykonywania kontroli wewnętrznej w Banku Ochrony Środowiska S.A.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 102
W Banku funkcjonuje wyodrębniona, samodzielna komórka do spraw zgodności, podległa bezpośrednio Prezesowi Zarządu Banku, która odpowiada za realizację przypisanych jej obowiązków w ramach funkcji kontroli i wykonywanie zadań w ramach zarządzania ryzykiem braku zgodności.
Proces zarządzania ryzykiem braku zgodności, realizowany przez komórkę ds. zgodności przy udziale innych komórek organizacyjnych I i II linii obrony, obejmuje:
1. identyfikację ryzyka braku zgodności, w szczególności w fazie projektowania nowych produktów i przepisów wewnętrznych,
2. ocenę ryzyka braku zgodności,
3. kontrolę i monitorowanie ryzyka braku zgodności,
4. przedstawianie raportów o ryzyku braku zgodności działalności Banku z przepisami prawa, regulacjami wewnętrznymi i standardami rynkowymi.
Komórka ds. zgodności zarządza również anonimowymi zgłoszeniami naruszeń prawa oraz obowiązujących w Banku Ochrony Środowiska S.A. procedur i standardów etycznych.
Grupa BOŚ wyodrębnia kluczowe obszary dla zapewniania zgodności:
1. wdrażanie i monitorowanie przepisów prawa i standardów rynkowych,
2. wdrażanie i monitorowanie przestrzegania standardów etycznych,
3. przyjmowanie/przekazywanie korzyści lub prezentów,
4. prowadzenie działalności reklamowej i marketingowej,
5. oferowanie produktów, w tym w szczególności wdrażanie nowych produktów,
6. postępowanie ze skargami i reklamacjami klientów,
7. przeciwdziałanie i zarządzanie konfliktami interesów,
8. przeciwdziałanie praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu,
9. obrót instrumentami finansowymi.
W 2021 roku nie odnotowano zdarzeń, które w sposób istotny wpłynęłyby na poziom ryzyka braku zgodności, Grupa BOŚ koncentrowała swoje działania na zapobieganiu wystąpieniu ryzyka braku zgodności, ze szczególnym uwzględnieniem obszaru przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu.
7.6. Ryzyko modeli
Ryzyko modeli w Grupie BOŚ koncentruje się w Banku. BOŚ Leasing – EKO Profit S.A. posiada wyłącznie modele nieistotne, dla których ryzyko nie jest oceniane. Dom Maklerski BOŚ S.A na dzień 31 grudnia 2021 roku nie wykorzystuje modeli w swojej działalności.
Ryzyko modeli jest definiowane w Banku zgodnie z wymaganiami nadzorczymi jako potencjalna strata, która może zostać poniesiona w wyniku podejmowania decyzji opierających się na danych uzyskanych w procesach stosowania modeli wewnętrznych, z powodu błędów związanych z opracowywaniem, wdrażaniem lub stosowaniem takich modeli (art. 3, ust. 1, pkt. 11, CRDIV).
Proces identyfikacji, oceny i monitoringu ryzyka modeli obejmuje obszary związane z:
1. ryzykiem wykorzystywania nieprawidłowych, niekompletnych danych,
2. ryzykiem błędnych założeń modeli, założeń nieadekwatnych do estymowanego procesu,
3. ryzykiem metodologicznym wynikającym z użycia w procesie budowy modeli, niewłaściwych metodyk i technik estymacji,
4. ryzykiem prowadzenia niedostatecznego monitoringu, walidacji i aktualizacji modeli, a także ryzyka stosowania niepoprawnie wdrożonego poprawnego, ale błędnie zaimplementowanego modelu.
Z uwagi na szerokie wykorzystanie modeli wspierających podstawowe procesy w BOŚ S.A., np.: proces kredytowy, procesy zarządzania kapitałem, procesy zarządzania ryzykiem kredytowym, rynkowym i finansowym, ryzyko modeli jest uznawane w Banku za ryzyko stale istotne. Na ryzyko modeli jest szacowany i utworzony kapitał wewnętrzny.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 103
Zarządzanie ryzykiem modeli jest realizowane w Grupie zgodnie z regulacjami wewnętrznymi, m.in. z zasadami szacowania i alokacji kapitału wewnętrznego, polityką zarządzania ryzykiem modeli, metodyką zarządzania ryzykiem modeli oraz metodykami walidacji modeli istotnych. Działania w zakresie zarządzania ryzykiem modeli są koordynowane przez komórkę organizacyjną Centrali ds. zarządzania ryzykiem operacyjnym oraz niezależną jednostkę: komórkę organizacyjną Centrali ds. walidacji modeli, bezpośrednio podlegające Wiceprezesowi Zarządu Banku koordynującemu organizacyjnie realizację zadań Obszaru Ryzyka.
W celu szybkiej i precyzyjnej identyfikacji ryzyka modeli, w Banku funkcjonuje wystandaryzowany, kompleksowy proces zarządzania tym ryzykiem, który obejmuje:
1. identyfikację nowych modeli,
2. cykl życia modeli,
3. zasady oceny istotności funkcjonujących w Banku modeli,
4. zasady funkcjonowania dzienników modeli - w dziennikach modeli umieszczane są m.in. informacje nt. funkcjonujących modeli, zestawu ich parametrów, zmian wprowadzanych do modeli, ich aktualizacji i prowadzonych przeglądów. Dzienniki stanowią bazę informacyjną nt. istotności modeli, wyników monitoringu i walidacji modeli oraz poziomów ryzyka w zakresie modeli istotnych,
5. standardy i zasady monitorowania i raportowania ryzyka modeli - w przypadku modeli istotnych monitoring modelu odbywa się w cyklu kwartalnym, dla pozostałych modeli jest to okres roczny. W wyjątkowych przypadkach, wynikających w szczególności z ograniczonej dostępności danych lub znaczącej pracochłonności monitoringu, częstotliwość monitoringu może być mniejsza (jednakże nie mniejsza niż roczna dla modeli istotnych oraz nie mniejsza niż trzyletnia dla modeli nieistotnych). Raportowanie prowadzone jest w cyklu kwartalnym. Dodatkowo prowadzona jest roczna ocena realizacji Polityki zatwierdzanej przez Radę Nadzorczą Banku,
6. zasady prowadzenia walidacji modeli - walidacja modeli prowadzona jest przez niezależne Biuro Walidacji Modeli, co do zasady raz w roku w przypadku modeli istotnych. Dla niektórych rodzajów modeli istotnych, jeżeli wynika to wprost ze specyfiki ich funkcjonowania, częstotliwość walidacji może być mniejsza niż roczna (jednakże nie mniejsza niż trzyletnia). Pozostałe modele walidowane są w ramach tzw. walidacji doraźnej na polecenie Zarządu Banku, odpowiedniego Komitetu, na podstawie zaleceń zewnętrznych lub wewnętrznych lub na wniosek właściciela modelu.
Według stanu na dzień 31 grudnia 2021 roku, w Grupie funkcjonują 23 modele, w tym 7 modeli istotnych oraz 16 modeli nieistotnych. Modele istotne funkcjonują tylko w Banku. Ryzyka związane z modelami istotnymi Banku są oceniane cyklicznie, zgodnie ze standardami przyjętymi w regulacjach wewnętrznych, z uwzględnieniem kalkulacji kapitału wewnętrznego związanego z zabezpieczeniem się Banku przed ryzykiem modeli. Raportowanie dotyczące statusu działań w zakresie zarządzania modelami i ich walidacją obejmuje ocenę ryzyka modeli, poziom tolerancji i związany z tym poziom kapitału alokowany na ryzyko modeli. Raporty z walidacji modeli istotnych są prezentowane i akceptowane na posiedzeniach odpowiednich Komitetów powołanych przez Zarząd Banku.
Zagregowana ocena ryzyka modeli, według stanu na dn. 31 grudnia 2021 roku, kształtuje się na poziomie umiarkowanym. Dodatkowo, żaden pojedynczy model istotny nie generuje ryzyka na poziomie większym niż poziom umiarkowany. Zagregowany poziom ryzyka modeli mieści się w poziomie tolerancji na to ryzyko, wyznaczonym i przyjętym przez Radę Nadzorczą.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 104
8. Wynik z tytułu odsetek
01-01-2021
31-12-2021
01-01-2020
31-12-2020
Przychody z tytułu odsetek
Przychody o podobnym charakterze do odsetek
Przychody z tytułu odsetek
Przychody o podobnym charakterze do odsetek
Wyszczególnienie
Aktywa finansowe wyceniane wg zamortyzowa nego kosztu
Aktywa wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
Aktywa finansowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Razem
Aktywa finansowe wyceniane wg zamortyzowa nego kosztu
Aktywa wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
Aktywa finansowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Razem
Należności od banków i Banku Centralnego
6 184
-
-
6 184
986
-
-
986
Należności od klientów instytucjonalnych
262 196
-
705
262 901
309 299
-
1 182
310 481
Należności od klientów indywidualnych
88 596
-
-
88 596
107 572
-
10
107 582
Inwestycyjne dłużne papiery wartościowe nieprzeznaczone do obrotu
25 225
45 971
-
71 196
29 959
67 698
-
97 657
Instrumenty finansowe przeznaczone do obrotu
-
-
3 353
3 353
-
-
1 876
1 876
Razem
382 201
45 971
4 058
432 230
447 816
67 698
3 068
518 582
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 105
Wyszczególnienie
01-01-2021 31-12-2021
01-01-2020 31-12-2020
Koszty z tytułu odsetek i o podobnym charakterze od:
Zobowiązania finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
Zobowiązania finansowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Razem
Zobowiązania finansowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
Zobowiązania finansowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Razem
Rachunków bankowych i depozytów od banków
973
-
973
321
-
321
Rachunków bankowych i depozytów klientów instytucjonalnych
4 698
-
4 698
22 447
-
22 447
Rachunków bankowych i depozytów klientów indywidualnych
27 583
-
27 583
96 456
-
96 456
Kredytów i pożyczek od klientów
159
-
159
462
-
462
Środków funduszy z przeznaczeniem na kredyty (JESSICA)
64
-
64
177
-
177
Instrumentów finansowych - dłużne papiery własnej emisji
12 152
-
12 152
15 100
-
15 100
Transakcji zabezpieczających
-
6 433
6 433
-
7 700
7 700
Zobowiązań leasingowych
4 080
-
4 080
3 686
-
3 686
Postępowań sądowych i roszczeń związanych z walutowymi kredytami hipotecznymi
-
-
-
614
-
614
Pozostałe
3
-
3
639
-
639
Razem
49 712
6 433
56 145
139 902
7 700
147 602
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 106
9. Wynik z tytułu opłat i prowizji
Wyszczególnienie
01-01-2021 31-12-2021
01-01-2020 31-12-2020
Przychody z tytułu opłat i prowizji
Opłaty z tytułu usług maklerskich
100 456
101 450
Opłaty za obsługę rachunków klientów, inne operacje rozliczeniowe w obrocie krajowym
i zagranicznym
36 717
32 637
Prowizje od kredytów
37 677
31 281
Prowizje od gwarancji i akredytyw
6 355
5 943
Opłaty związane z zarządzaniem portfelem oraz pozostałe opłaty związane z zarządzaniem
532
605
Pozostałe opłaty
5
2
Razem
181 742
171 918
Koszty z tytułu opłat i prowizji
Opłaty z działalności maklerskiej, w tym:
29 023
27 419
z działalności powierniczej
651
405
Opłaty z tytułu kart płatniczych
7 199
6 151
Opłaty od rachunków bieżących
1 675
1 351
Opłaty z tytułu obsługi bankomatów
1 225
1 225
Prowizje z tytułu należności od klientów
138
213
Pozostałe opłaty
628
969
Razem
39 888
37 328
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 107
10. Przychody z tytułu dywidend
Wyszczególnienie
01-01-2021 31-12-2021
01-01-2020 31-12-2020
Papiery wartościowe przeznaczone do obrotu wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
203
57
Papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
6 527
6 205
Razem
6 730
6 262
W kwocie dywidendy 2021 roku znajduje się dywidenda od:
1. Kemipol Sp. z o.o. w wysokości 6 286 tys. zł (w 2020 roku 5 526 tys. zł),
2. WODKAN Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji S.A. w wysokości 241 tys. zł (w 2020 roku 679 tys. zł).
11. Wynik na instrumentach finansowych wycenianych wg wartości godziwej przez wynik finansowy (w tym należności od klientów)
Wyszczególnienie
01-01-2021 31-12-2021
01-01-2020 31-12-2020
Papiery wartościowe przeznaczone do obrotu
- 3 770
- 16 456
Pochodne instrumenty finansowe
69 010
87 296
Należności od klientów
89
32
Papiery wartościowe wyceniane wg opcji wartości godziwej przez wynik finansowy oraz powiązane z nimi pochodne instrumenty finansowe
2 304
3 589
Razem
67 633
74 461
12. Wynik na inwestycyjnych papierach wartościowych
Wyszczególnienie
01-01-2021 31-12-2021
01-01-2020 31-12-2020
Wynik na sprzedaży papierów wartościowych wycenianych wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
197
4 239
Razem
197
4 239
13. Wynik na rachunkowości zabezpieczeń
Wyszczególnienie
01-01-2021 31-12-2021
01-01-2020 31-12-2020
Wynik z tyt. wyceny do wartości godziwej transakcji zabezpieczających wartość godziwą
33 669
- 10 463
Wynik z tyt. wyceny obligacji skarbowych podlegających rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej w części podlegającej zabezpieczeniu
- 32 905
8 425
Razem
764
- 2 038
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 108
14. Wynik z pozycji wymiany
Wyszczególnienie
01-01-2021 31-12-2021
01-01-2020 31-12-2020
Wynik z tytułu operacji wyceny zrealizowany
17 207
20 210
Wynik z tytułu operacji wyceny niezrealizowany
8 093
6 186
Razem
25 300
26 396
15. Pozostałe przychody operacyjne
Wyszczególnienie
01-01-2021 31-12-2021
01-01-2020 31-12-2020
Rozwiązanie rezerw na zobowiązania, w tym:
5 818
5 481
rezerwy na zobowiązania i roszczenia
466
2 138
pozostałe rezerwy
5 352
3 343
Przychody z tytułu rozwiązania odpisów aktualizujących wartość należności
3 668
1 599
Przychody z tytułu odzyskanych należności przedawnionych, umorzonych i nieściągalnych
2 132
177
Przychody z tytułu sprzedaży lub likwidacji środków trwałych, wartości niematerialnych
45
69
Przychody z tytułu zwrotu kosztów windykacji należności
1 867
748
Przychody od sprzedaży towarów i usług
17 682
8 819
Korekta odsetek od zerwanych depozytów z lat ubiegłych
341
907
Przychody z tytułu odszkodowań, kar i grzywien
123
215
Pozostałe
3 407
2 597
Razem
35 083
20 612
Z uwagi na zmianę prezentacji opisaną w nocie 4.2 „Porównywalność z danymi okresu poprzedniego” wartość rozwiązanych rezerw na zobowiązania w danych porównawczych za 2020 rok jest niższa o 11 tys. zł niż kwota w opublikowanym sprawozdaniu finansowym za 2020 rok i wynosi 5 481 tys. zł (w pozycji pozostałe rezerwy kwota wynosi odpowiednio 3 343 tys. zł i jest niższa o 11 tys. zł niż w opublikowanym sprawozdaniu finansowym za 2020 rok).
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 109
16. Pozostałe koszty operacyjne
Wyszczególnienie
01-01-2021 31-12-2021
01-01-2020 31-12-2020
Likwidacja środków trwałych, wartości niematerialnych
692
137
Przekazane darowizny
1 376
1 404
Utworzenie rezerw na zobowiązania i roszczenia, w tym:
2 027
11 834
rezerwa na zwroty prowizji z tyt. wcześniejszej spłaty kredytów
184
1 269
rezerwa na pozostałe zobowiązania i roszczenia
445
10 565
pozostałe rezerwy
1 398
-
Odpisy aktualizujące wartość należności
5 440
3 657
Koszty windykacji należności
2 537
2 944
Korekta odsetek i prowizji od kredytów z lat ubiegłych
20 014
1 873
Koszty opłat leasingowych
2 870
1 331
Koszty utrzymania i administracji wynajmowanych lokali własnych
3 184
119
Koszty z tytułu odszkodowań, kar i grzywien
139
472
Koszty błędnych transakcji maklerskich
236
250
Pozostałe
5 283
4 070
Razem
43 798
28 091
17. Wynik ryzyka prawnego kredytów hipotecznych w walutach obcych
Wyszczególnienie
01-01-2021 31-12-2021
01-01-2020 31-12-2020
Wynik ryzyka prawnego kredytów hipotecznych powiązanych z kursem waluty obcej
- 20 783
- 353 010
Razem
- 20 783
- 353 010
Zadłużenie klientów z tytułu kredytów hipotecznych powiązanych
z kursem waluty obcej
31-12-2021
31-12-2020
CHF
877 489
936 704
EUR
552 439
614 065
USD
36 781
38 655
Razem
1 466 709
1 589 424
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 110
Odpisy z tytułu utraty wartości i rezerwy na ryzyko prawne
31-12-2021
31-12-2020
Rezerwy:
CHF
373 001
348 976
EUR
31 442
25 593
USD
3 703
1 841
408 146
376 410
Odpisy z tytułu utraty wartości ze względu na wniesienie pozwu o unieważnienie
CHF
53 817
20 693
EUR
143
1 057
USD
290
496
54 250
22 246
Razem rezerwy i odpisy z tytułu utraty wartości ze względu na wniesienie pozwu o unieważnienie
462 396
398 656
Grupa BOŚ tworzy rezerwy na ryzyko prawne jako zobowiązanie zgodnie z wymogami MSR 37 przyjmując określone założenia co do wypływu środków pieniężnych lub zmniejszenia wartości zobowiązań klientów. Utworzona rezerwa pokrywa koszty związane z założonymi scenariuszami rozwiązania problemu kredytów hipotecznych powiązanych z kursem waluty obcej, tj.: zawieranie porozumień z klientami oraz niekorzystne wyroki sądów.
Założenia w ramach scenariusza uwzględniającego możliwość zawierania porozumienia z klientami opierają się na konwersji dotychczasowego kredytu denominowanego lub indeksowanego do waluty obcej na kredyt wyrażony w PLN. Przewidziane jest, że dotychczasowe spłaty kredytu denominowanego lub indeksowanego będą podlegać rozliczeniu wg harmonogramu spłaty kredytu tak, jakby od początku były kredytami złotowymi, tj. uwzględniającego oprocentowanie wg odpowiedniej stopy WIBOR powiększonej o marżę. Wskutek takiej konwersji wartość dotychczasowego portfela kredytów denominowanych lub indeksowanych ulegnie zmniejszeniu, co odzwierciedlone jest w kwocie rezerwy.
Porozumienia z klientami mogą być zawierane w ramach Programu Ugód. Dodatkowe informacje dotyczące Programu Ugód zawarte są w nocie 2 Program Ugód dotyczący kredytów mieszkaniowych, zabezpieczonych hipotecznie, powiązanych z kursem waluty obcej.
W związku ze sprawami sądowymi Grupa BOŚ szacuje również wartość rezerwy wynikającej ze zgłoszonych pozwów oraz pozwów, których zgłoszenie przewiduje się w latach przyszłych. Wartość rezerwy jest szacowana na podstawie prawdopodobieństwa wydania niekorzystnego wyroku sądowego dla Banku i jego oczekiwanych skutków finansowych w zależności od rodzaju rozstrzygnięć sądowych. Przyjęte scenariusze niekorzystnych rozstrzygnięć bazują na opiniach prawnych i dotychczasowych doświadczeniach Banku. Przyjęte scenariusze uwzględniają stwierdzenie nieważności umowy, przewalutowanie kredytu na PLN. Na koniec 2021 roku Grupa BOŚ zwiększyła wartość udziału spraw sądowych zakończonych stwierdzeniem nieważności umowy do poziomów obecnie obserwowanych na rynku. Ze względu na najbardziej niekorzystny efekt finansowy takiego rozstrzygnięcia wartość rezerwy uległa zwiększeniu.
W modelu kalkulacji rezerwy przyjęto również założenie co do prognozy liczby pozwów klientów w horyzoncie 3 lat. Liczba pozwów sądowych utrzymuje się w ciągu roku na stabilnym poziomie, Grupa BOŚ nie obserwuje wzrostu dynamiki zgłaszanych spraw na przestrzeni ostatnich 12 miesięcy.
Zakłada się, że uruchomienie Programu Ugód wpłynie korzystnie na zmniejszenie się liczby nowych pozwów w perspektywie działania programu. Z tego względu Grupa BOŚ utrzymała założenie co do oczekiwanej liczby pozwów dla kolejnych 3 lat.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 111
Dla szacunku straty finansowej Grupa BOŚ ocenia indywidualnie umowy kredytowe uwzględniając datę udzielenia kredytu, określającą termin przedawnienia roszczeń.
Oprócz rezerwy tworzonej zgodnie z MSR 37 Grupa BOŚ tworzy także odpisy z tytułu utraty wartości kredytów hipotecznych w walutach wymienialnych przyjmując, iż fakt wniesienia pozwu sądowego o unieważnienie umowy kredytu stanowi przesłankę utraty wartości.
Informacje dotyczące ryzyka prawnego portfela kredytów hipotecznych przedstawione są w nocie 35 „Rezerwy”.
18. Wynik odpisów z tytułu utraty wartości
Wyszczególnienie
01-01-2021 31-12-2021
01-01-2020 31-12-2020
Papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
2 194
- 4 650
Papiery wartościowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
- 17
- 40
Należności od banków
373
94
Należności od klientów oraz zobowiązania pozabilansowe, w tym:
- 116 644
- 159 197
należności bilansowe
- 116 950
- 157 005
od klientów indywidualnych
- 83 615
- 51 726
od klientów instytucjonalnych
- 33 335
- 105 279
zobowiązania pozabilansowe
306
- 2 192
od klientów indywidualnych
- 265
- 104
od klientów instytucjonalnych
571
- 2 088
Razem
- 114 094
-163 793
Wynik odpisów z tyt. utraty wartości na należności od klientów:
Wyszczególnienie
01-01-2021 31-12-2021
01-01-2020 31-12-2020
Wycena indywidualna
- 106 836
- 82 697
Wycena grupowa
- 10 114
- 74 308
Razem
- 116 950
- 157 005
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 112
19. Ogólne koszty administracyjne
Wyszczególnienie
01-01-2021 31-12-2021
01-01-2020 31-12-2020
Świadczenia pracownicze
191 142
170 723
Koszty administracyjne, w tym:
148 717
152 733
koszty rzeczowe
111 402
109 058
podatki i opłaty
7 254
5 480
składka i wpłaty na BFG
27 073
35 552
składka i wpłaty na KNF
2 761
2 360
składka na pokrycie kosztów działalności Rzecznika Finansowego
136
192
składka na rzecz Izby Domów Maklerskich
91
91
Amortyzacja, w tym:
55 843
52 905
środków trwałych
13 503
12 961
wartości niematerialnych
27 200
24 402
prawa do użytkowania
15 140
15 542
Razem
395 702
376 361
Świadczenia pracownicze
Wyszczególnienie
01-01-2021 31-12-2021
01-01-2020 31-12-2020
Wynagrodzenia, w tym:
161 811
143 724
odprawy emerytalne
127
289
Składki na ubezpieczenia społeczne
29 331
26 999
Razem
191 142
170 723
Grupa BOŚ nie finansuje świadczeń emerytalnych opartych na programach określonych świadczeń, za wyjątkiem odpraw emerytalnych.
Amortyzacja prawa do użytkowania aktywów
Wyszczególnienie
31-12-2021
31-12-2020
Nieruchomości
14 848
15 254
Samochody
292
288
Razem
15 140
15 542
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 113
20. Obciążenia podatkowe
Wyszczególnienie
01-01-2021 31-12-2021
01-01-2020 31-12-2020
Podatek bieżący
- 39 709
- 38 728
Podatek odroczony
7 896
17 547
Razem
- 31 813
- 21 181
Zysk / Strata brutto
79 269
- 285 753
Podatek dochodowy według stawki 19 %
- 15 061
54 293
Trwałe różnice pomiędzy wynikiem brutto a podstawą opodatkowania
- 16 755
- 76 996
zmniejszające:
9 308
3 525
rozwiązane odpisy aktualizujące
1 442
745
otrzymane dywidendy
1 279
1 190
rozwiązanie rezerw, w tym rezerwy na postępowania sądowe i roszczenia
na ryzyko prawne związane z walutowymi kredytami hipotecznymi
6 222
-
pozostałe
365
1 590
zwiększające:
- 26 958
- 81 114
utworzone odpisy aktualizujące
- 9 419
- 3 052
utworzone rezerwy na pozostałe zobowiązania, w tym rezerwy
na postępowania sądowe i roszczenia na ryzyko prawne związane
z walutowymi kredytami hipotecznymi
- 10 167
- 68 166
składki na BFG
- 5 121
- 6 734
pozostałe
- 2 251
- 3 162
odliczenia od dochodu:
895
593
odliczenie straty podatkowej
514
-
ulga B+R
119
327
darowizny
262
266
Obciążenia podatkowe dotyczące wyniku finansowego roku bieżącego
- 31 816
- 22 703
Obciążenia podatkowe wyniku roku bieżącego dotyczące lat ubiegłych
3
1 522
Razem obciążenia podatkowe wyniku finansowego
- 31 813
- 21 181
Efektywna stawka podatkowa
40%
- 7%
Szczegółowe informacje na temat odroczonego podatku dochodowego przedstawiono w nocie 36.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 114
21. Zysk / Strata przypadający na jedną akcję
Podstawowy zysk/strata przypadający na jedną akcję wylicza się jako iloraz zysku przypadającego na akcjonariuszy Banku oraz średniej ważonej liczby akcji zwykłych w trakcie roku.
Wyszczególnienie
01-01-2021 31-12-2021
01-01-2020 31-12-2020
Zysk / Strata netto
47 456
- 306 934
Średnia ważona liczba akcji zwykłych (w tysiącach)
92 910
92 910
Podstawowy zysk/strata na akcję (wyrażony w zł, gr)
0,51
- 3,30
Zysk / Strata rozwodniony na akcję jest równy zyskowi/stracie podstawowemu na akcję w prezentowanych okresach.
22. Kasa, środki w Banku Centralnym
Wyszczególnienie
31-12-2021
31-12-2020
Środki pieniężne w kasie
23 442
21 782
Środki w Banku Centralnym
338 139
244 770
Razem
361 581
266 552
23. Należności od innych banków
Wyszczególnienie
31-12-2021
31-12-2020
Lokaty w innych bankach, ujęte w ekwiwalentach środków pieniężnych
343 543
33 328
Lokaty w innych bankach poniżej 3-mcy
5 757
9 088
w tym: lokaty w innych bankach poniżej 3-mcy (środki pieniężne klientów Domu Maklerskiego BOŚ S.A.)
5 757
9 088
Należności z tytułu zabezpieczeń instrumentów pochodnych
36 938
99 092
Papiery dłużne zaklasyfikowane do portfela należności od innych banków
15 078
15 051
Razem brutto
401 316
156 559
Odpisy z tytułu utraty wartości papierów dłużnych zaklasyfikowanych do portfela należności od innych banków
- 569
- 943
Razem netto
400 747
155 616
Należności od innych banków wg terminów zapadalności zostały zaprezentowane w nocie 27.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 115
Zmiana stanu wartości bilansowej brutto należności od innych banków:
Wartość brutto należności od banków
Wyszczególnienie
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
POCI
Razem
Stan na początek okresu 01-01-2021
141 508
15 051
-
-
156 559
Zwiększenia z tytułu utworzenia i nabycia
19 002
-
-
-
19 002
Zmiana wartości brutto istniejącego portfela
258 445
27
-
-
258 472
Zmniejszenia z tytułu zaprzestania ujmowania
- 32 717
-
-
-
- 32 717
Stan na koniec okresu 31-12-2021
386 238
15 078
-
-
401 316
Wartość brutto należności od banków
Wyszczególnienie
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
POCI
Razem
Stan na początek okresu 01-01-2020
151 696
15 074
-
-
166 770
Zwiększenia z tytułu utworzenia i nabycia
69 272
-
-
-
69 272
Zmiana wartości brutto istniejącego portfela
- 16 548
- 23
-
-
- 16 571
Zmniejszenia z tytułu zaprzestania ujmowania
- 62 912
-
-
-
- 62 912
Stan na koniec okresu 31-12-2020
141 508
15 051
-
-
156 559
Zmiana stanu wartości odpisów na należności od innych banków:
Wartość odpisów na należności od banków
Wyszczególnienie
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
POCI
Razem
Stan na początek okresu 01-01-2021
-
943
-
-
943
Zmiany wynikające ze zmiany ryzyka kredytowego
-
- 374
-
-
- 374
Stan na koniec okresu 31-12-2021
-
569
-
-
569
Wartość odpisów na należności od banków
Wyszczególnienie
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
POCI
Razem
Stan na początek okresu 01-01-2020
-
1 038
-
-
1 038
Zmiany wynikające ze zmiany ryzyka kredytowego
-
- 95
-
-
- 95
Stan na koniec okresu 31-12-2020
-
943
-
-
943
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 116
24. Aktywa i zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu
Wyszczególnienie aktywów
31-12-2021
31-12-2020
Pochodne instrumenty finansowe, w tym:
137 076
98 297
transakcje wymiany walut i walutowych instrumentów pochodnych
13 475
7 756
transakcje instrumentami pochodnymi stopy procentowej
103 854
74 136
kontrakty terminowe i opcje
19 747
16 405
Papiery wartościowe przeznaczone do obrotu
18 629
14 837
dłużne papiery wartościowe
5 321
805
kapitałowe papiery wartościowe
13 308
14 032
Razem aktywa finansowe przeznaczone do obrotu
155 705
113 134
Wyszczególnienie zobowiązań
31-12-2021
31-12-2020
Pochodne instrumenty finansowe, w tym:
99 659
102 741
transakcje wymiany walut i walutowych instrumentów pochodnych
23 083
17 458
transakcje instrumentami pochodnymi stopy procentowej
71 620
80 638
kontrakty terminowe i opcje
4 956
4 645
Papiery wartościowe przeznaczone do obrotu
-
575
kapitałowe papiery wartościowe
-
575
Razem zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu
99 659
103 316
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 117
25. Inwestycyjne papiery wartościowe
31-12-2021
31-12-2020
Wyszczególnienie
Wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
Wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
Wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Razem
Wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
Wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
Wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Razem
Dłużne papiery wartościowe:
5 311 853
1 582 366
129 229
7 023 448
5 597 061
1 535 239
153 634
7 285 934
obligacje Skarbu Państwa
1 462 432
1 373 528
-
2 835 960
2 026 964
1 397 710
-
3 424 674
bony Skarbu Państwa
-
-
-
-
159 777
-
-
159 777
bony pieniężne NBP – ujęte w ekwiwalentach środków pieniężnych
2 899 014
-
-
2 899 014
2 179 952
-
-
2 179 952
obligacje instytucji samorządowych
91 056
-
-
91 056
147 739
-
-
147 739
obligacje innych banków
448 695
87 711
129 229
665 635
593 370
87 875
153 634
834 879
obligacje pozostałych instytucji finansowych
410 656
121 127
-
531 783
489 259
49 654
-
538 913
Kapitałowe papiery wartościowe
85 483
-
-
85 483
85 480
-
-
85 480
notowane
18 543
-
-
18 543
18 543
-
-
18 543
nienotowane
66 940
-
-
66 940
66 937
-
-
66 937
Razem
5 397 336
1 582 366
129 229
7 108 931
5 682 541
1 535 239
153 634
7 371 414
Inwestycyjne papiery wartościowe wg terminów zapadalności zostały zaprezentowane w nocie 27.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 118
Zmiana stanu wartości bilansowej brutto oraz odpisów z tytułu utraty wartości inwestycyjnych papierów wartościowych:
Wyszczególnienie
Dłużne papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez całkowite dochody
Dłużne papiery wartościowe wyceniane wg zamortyzowane- go kosztu
Dłużne papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Kapitałowe papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
Razem
Stan na początek okresu 01-01-2021
5 597 061
1 535 385
153 634
85 480
7 371 560
Zwiększenia z tytułu utworzenia i nabycia
125 080 439
70 596
-
-
125 151 035
Zmiany wartości brutto istniejącego portfela
- 154 848
4 837
- 24 405
3
- 174 413
Zmniejszenia z tytułu zaprzestania ujmowania
- 125 210 799
- 28 288
-
-
- 125 239 087
Stan na koniec okresu 31-12-2021
5 311 853
1 582 530
129 229
85 483
7 109 095
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 119
Wyszczególnienie
Dłużne papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez całkowite dochody
Dłużne papiery wartościowe wyceniane wg zamortyzowane go kosztu
Dłużne papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
Kapitałowe papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
Razem
Stan na początek okresu 01-01-2020
3 839 184
1 377 491
-
85 510
5 302 185
Zwiększenia z tytułu utworzenia i nabycia
105 267 786
160 586
149 625
-
105 577 997
Zmiany wartości brutto istniejącego portfela
22 541
- 2 692
4 009
- 30
23 828
Zmniejszenia z tytułu zaprzestania ujmowania
- 103 532 450
-
-
-
- 103 532 450
Stan na koniec okresu 31-12-2020
5 597 061
1 535 385
153 634
85 480
7 371 560
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 120
Zmiana stanu odpisów z tytułu utraty wartości inwestycyjnych papierów wartościowych:
Zmiana wartości odpisów dłużnych papierów wartościowych
Wyszczególnienie
Dłużne papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez całkowite dochody
Dłużne papiery wartościowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
Razem
Stan na początek okresu 01-01-2021
4 948
146
5 094
Zwiększenia z tytułu utworzenia i nabycia
5 886
9
5 895
Zmiany wynikające ze zmiany ryzyka kredytowego
-66
12
-54
Zmniejszenia z tytułu zaprzestania ujmowania
-8 014
-3
-8 017
Stan na koniec okresu 31-12-2021
2 754
164
2 918
Zmiana wartości odpisów dłużnych papierów wartościowych
Wyszczególnienie
Dłużne papiery wartościowe wyceniane wg wartości godziwej przez całkowite dochody
Dłużne papiery wartościowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
Razem
Stan na początek okresu 01-01-2020
298
107
405
Zwiększenia z tytułu utworzenia i nabycia
6 292
43
6 335
Zmiany wynikające ze zmiany ryzyka kredytowego
1
-4
-3
Zmniejszenia z tytułu zaprzestania ujmowania
-1 643
-
-1 643
Stan na koniec okresu 31-12-2020
4 948
146
5 094
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 121
Inwestycyjne papiery wartościowe stanowiące zabezpieczenie (w wartości bilansowej brutto):
31-12-2021
31-12-2020
Wyszczególnienie
wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
wyceniane wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
Zabezpieczenie umów pożyczek otrzymanych od banków i międzynarodowych organizacji finansowych
207 433
515 537
361 668
598 119
do roku
-
-
82 129
-
powyżej roku
207 433
515 537
279 539
598 119
Zabezpieczenie Funduszu Ochrony Środków Gwarantowanych
-
56 705
-
60 849
powyżej roku
-
56 705
-
60 849
Zabezpieczenie zobowiązań w postaci składek na Fundusz Gwarancyjny
6 960
20 293
11 992
12 325
do roku
-
-
4 006
-
powyżej roku
6 960
20 293
7 986
12 325
Zabezpieczenie zobowiązań w postaci składek na Fundusz Przymusowej Restrukturyzacji
9 942
23 542
17 017
13 590
do roku
-
-
5 609
-
powyżej roku
9 942
23 542
11 408
13 590
Zabezpieczenie transakcji REPO
140 286
-
275 212
321 133
powyżej roku
140 286
-
275 212
321 133
Razem
364 621
616 077
665 889
1 006 016
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 122
26. Należności od klientów
31-12-2021
31-12-2020
Wyszczególnienie
Należności od klientów brutto
Odpisy z tyt. utraty wartości
Należności od klientów netto
Należności od klientów brutto
Odpisy z tyt. utraty wartości
Należności od klientów netto
Wycena wg zamortyzowanego kosztu
12 926 644
1 122 626
11 804 018
13 030 489
1 203 009
11 827 480
Należności od klientów indywidualnych
3 590 741
316 099
3 274 642
3 800 293
336 569
3 463 724
kredyty w rachunku bieżącym
1 605
1 381
224
4 428
1 400
3 028
kredyty gotówkowe
382 496
81 570
300 926
474 414
110 114
364 300
kredyty mieszkaniowe
2 935 010
206 917
2 728 093
3 031 302
185 429
2 845 873
kredyty i pożyczki pozostałe
271 630
26 231
245 399
290 149
39 626
250 523
Należności od klientów instytucjonalnych
9 335 903
806 527
8 529 376
9 230 196
866 440
8 363 756
kredyty obrotowe
727 367
78 626
648 741
611 961
93 252
518 709
kredyty i pożyczki terminowe
7 472 953
700 987
6 771 966
7 991 981
754 186
7 237 795
należności faktoringowe
606 900
6 934
599 966
337 125
5 675
331 450
należności leasingowe
151 194
14 552
136 642
116 466
10 710
105 756
skupione wierzytelności
129 665
2 354
127 311
97 470
1 347
96 123
papiery wartościowe komercyjne
247 824
3 074
244 750
75 193
1 270
73 923
Wycena wg wartości godziwej przez wynik finansowy
-
-
14 111
-
-
25 514
Należności od klientów indywidualnych
-
-
651
-
-
1 192
kredyty i pożyczki mieszkaniowe
-
-
257
-
-
427
kredyty i pożyczki pozostałe
-
-
394
-
-
765
Należności od klientów instytucjonalnych
-
-
13 460
-
-
24 322
kredyty obrotowe
-
-
19
-
-
39
kredyty i pożyczki terminowe
-
-
13 441
-
-
24 283
Razem
-
-
11 818 129
-
-
11 852 994
Złożone depozyty zabezpieczające
32 811
43
32 768
31 706
2
31 704
Pozostałe należności
4 750
-
4 750
2 599
-
2 599
Razem należności od klientów
-
-
11 855 647
-
-
11 887 297
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 123
W należnościach od klientów znajdują się kredyty preferencyjne z dopłatami do odsetek od NFOŚiGW i WFOŚiGW, które w prezentowanych okresach wynoszą (wartość nominalna):
Wyszczególnienie
31-12-2021
31-12-2020
Kredyty preferencyjne z dopłatami, w tym:
61 503
93 488
wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
48 120
69 525
wyceniane wg wartości godziwej przez wynik finansowy
13 383
23 963
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 124
Zmiana stanu wartości bilansowej brutto oraz odpisów z tytułu utraty wartości należności od klientów:
Wartość brutto należności od klientów indywidualnych
Wartość brutto należności od klientów instytucjonalnych
Wyszczególnienie
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
POCI
Razem
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
POCI
Razem
Stan na początek okresu 01-01-2021
3 101 929
202 317
496 047
-
3 800 293
5 481 028
2 198 405
1 550 407
356
9 230 196
Zwiększenia z tytułu utworzenia i nabycia
249 419
785
-
1 658
251 862
1 598 268
46 671
3 394
9 387
1 657 720
Zmiana wartości brutto istniejącego portfela
- 159 864
- 9 906
- 6 190
2
- 175 958
- 39 829
- 97 687
- 39 358
- 160
- 177 034
Zmniejszenia z tytułu zaprzestania ujmowania
- 138 800
- 8 631
- 138 025
-
- 285 456
- 672 278
- 500 611
- 202 090
-
- 1 374 979
w tym: zmiana wartości brutto wynikająca z instrumentów finansowych, które zostały odpisane ze sprawozdania z sytuacji finansowej
-
-
- 105 394
-
- 105 394
-
-
- 105 866
-
- 105 866
Zmiana wartości brutto wynikająca
z reklasyfikacji aktywa finansowego pomiędzy Koszykami
- 126 076
- 6 334
132 410
-
-
587 393
- 559 806
- 27 587
-
-
Transfer do Koszyka 1
41 690
- 41 034
- 656
-
-
1 331 664
- 1 158 983
- 172 681
-
-
Transfer do Koszyka 2
- 60 393
69 633
- 9 240
-
-
- 615 620
680 247
- 64 627
-
-
Transfer do Koszyka 3
- 107 373
- 34 933
142 306
-
-
- 128 651
- 81 070
209 721
-
-
Inne zmiany
- 45
86
- 41
-
-
2 550
- 2 552
2
-
-
Stan na koniec okresu 31-12-2021
2 926 563
178 317
484 201
1 660
3 590 741
6 957 132
1 084 420
1 284 768
9 583
9 335 903
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 125
Odpisy na należności od klientów indywidualnych
Odpisy na należności od klientów instytucjonalnych
Wyszczególnienie
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
POCI
Razem
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
POCI
Razem
Stan na początek okresu 01-01-2021
15 509
21 690
299 370
-
336 569
69 263
104 433
692 719
25
866 440
Zwiększenia z tytułu utworzenia i nabycia
3 103
32
-
16
3 151
22 833
801
109
209
23 952
Zmiany wynikające ze zmiany ryzyka kredytowego
- 2 791
3 033
91 612
16
91 870
- 46 236
13 830
112 694
765
81 053
Zmniejszenia z tytułu zaprzestania ujmowania
- 870
- 641
- 113 980
-
- 115 491
- 6 197
- 23 596
- 135 125
-
- 164 918
w tym: zmiana odpisów wynikająca
z instrumentów finansowych, które zostały odpisane ze sprawozdania z sytuacji finansowej
-
-
- 105 394
-
- 105 394
-
-
- 105 866
-
- 105 866
Zmiana odpisów wynikająca z transferów aktywa finansowego pomiędzy Koszykami
3 463
- 8 450
4 987
-
-
30 096
- 30 568
472
-
-
Transfer do Koszyka 1
5 268
- 4 995
- 273
-
-
46 073
- 39 298
- 6 775
-
-
Transfer do Koszyka 2
- 508
3 699
- 3 191
-
-
- 11 404
14 162
- 2 758
-
-
Transfer do Koszyka 3
- 1 297
- 7 154
8 451
-
-
- 4 573
- 5 432
10 005
-
-
Inne zmiany
- 11
10
1
-
-
- 65
- 40
105
-
-
Stan na koniec okresu 31-12-2021
18 403
15 674
281 990
32
316 099
69 694
64 860
670 974
999
806 527
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 126
Wartość brutto należności od klientów indywidualnych
Wartość brutto należności od klientów instytucjonalnych
Wyszczególnienie
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
POCI
Razem
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
POCI
Razem
Stan na początek okresu 01-01-2020
3 246 426
223 318
357 357
-
3 827 101
5 445 050
2 213 490
1 646 564
-
9 305 104
Zwiększenia z tytułu utworzenia i nabycia
269 609
187
-
-
269 796
1 154 125
41 928
-
250
1 196 303
Zmiany wynikające ze zmiany ryzyka kredytowego
- 156 130
- 4 769
14 442
-
- 146 457
- 11 543
- 159 321
- 48 265
106
- 219 023
Zmniejszenia z tytułu zaprzestania ujmowania
- 138 271
- 6 873
- 5 003
-
- 150 147
- 571 018
- 258 489
- 219 678
-
- 1 049 185
w tym: zmiana wartości brutto wynikająca z instrumentów finansowych, które zostały odpisane ze sprawozdania z sytuacji finansowej
-
-
- 282
-
- 282
- 6 183
3 303
- 164 245
-
- 167 125
Zmiana wartości brutto wynikająca
z reklasyfikacji aktywa finansowego pomiędzy Koszykami
- 119 600
- 9 648
129 248
-
-
- 545 839
374 055
171 785
-
1
Transfer do Koszyka 1
54 658
- 54 231
- 427
-
-
229 154
- 229 121
- 32
-
1
Transfer do Koszyka 2
- 64 317
75 311
- 10 994
-
-
- 699 209
697 928
1 281
-
-
Transfer do Koszyka 3
- 109 941
- 30 728
140 669
-
-
- 75 784
- 94 752
170 536
-
-
Inne zmiany
- 105
102
3
-
-
10 253
- 13 258
1
-
- 3 004
Stan na koniec okresu 31-12-2020
3 101 929
202 317
496 047
-
3 800 293
5 481 028
2 198 405
1 550 407
356
9 230 196
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 127
Odpisy na należności od klientów indywidualnych
Odpisy na należności od klientów instytucjonalnych
Wyszczególnienie
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
POCI
Razem
Koszyk 1
Koszyk 2
Koszyk 3
POCI
Razem
Stan na początek okresu 01-01-2020
17 937
26 812
230 097
-
274 846
61 245
98 136
736 786
-
896 167
Zwiększenia z tytułu utworzenia i nabycia
3 423
21
-
-
3 444
16 033
1 395
-
3
17 431
Zmiana wartości brutto istniejącego portfela
- 10 290
6 362
67 145
-
63 217
- 6 336
28 106
119 726
22
141 518
Zmiana odpisów wynikająca z zaprzestania ujmowania aktywa finansowego
- 1 001
- 815
- 3 122
-
- 4 938
- 4 898
- 9 427
- 174 352
-
- 188 677
w tym: zmiana odpisów wynikająca
z instrumentów finansowych, które zostały odpisane ze sprawozdania z sytuacji finansowej
-
-
- 282
-
- 282
- 1
-
- 167 124
-
- 167 125
Zmiana odpisów wynikająca z transferów aktywa finansowego pomiędzy Koszykami
5 464
- 10 714
5 250
-
-
3 119
- 13 676
10 558
-
1
Transfer do Koszyka 1
7 297
- 7 129
- 168
-
-
16 392
- 16 382
- 9
-
1
Transfer do Koszyka 2
- 706
4 017
- 3 311
-
-
- 11 845
11 271
574
-
-
Transfer do Koszyka 3
- 1 127
- 7 602
8 729
-
-
- 1 428
- 8 565
9 993
-
-
Inne zmiany
- 24
24
-
-
-
100
- 101
1
-
-
Stan na koniec okresu 31-12-2020
15 509
21 690
299 370
-
336 569
69 263
104 433
692 719
25
866 440
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 128
27. Aktywa finansowe wg terminów zapadalności
31-12-2021
do 1 miesiąca
powyżej 1 miesiąca do 3 miesięcy
powyżej 3 miesięcy do 6 miesięcy
powyżej 6 miesięcy do 12 miesięcy
powyżej 1 roku do
5 lat
powyżej 5 lat
z nieokreślonym terminem zapadalności
Razem
Należności od innych banków (nota 23)
385 668
-
79
-
15 000
-
-
400 747
Papiery wartościowe przeznaczone
do obrotu (nota 24)
13 308
-
-
1 121
4 200
-
-
18 629
Papiery wartościowe wyceniane
wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite (nota 25)
2 899 015
213 187
187 254
243 007
1 716 832
52 558
85 483
5 397 336
Papiery wartościowe wyceniane
wg zamortyzowanego kosztu (nota 25)
-
-
76 082
51 903
1 077 650
376 731
-
1 582 366
Papiery wartościowe wyceniane
wg wartości godziwej przez wynik finansowy (nota 25)
-
-
-
-
-
129 229
-
129 229
Należności od klientów (nota 26)
223 074
286 733
587 625
1 340 488
5 281 808
4 135 919
-
11 855 647
Razem
3 521 065
499 920
851 040
1 636 519
8 095 490
4 694 437
85 483
19 383 954
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 129
31-12-2020
do 1 miesiąca
powyżej 1 miesiąca do 3 miesięcy
powyżej 3 miesięcy do 6 miesięcy
powyżej 6 miesięcy do
12 miesięcy
powyżej 1 roku do 5 lat
powyżej 5 lat
z nieokreślonym terminem zapadalności
Razem
Należności od innych banków (nota 23)
140 565
-
51
-
15 000
-
-
155 616
Papiery wartościowe przeznaczone
do obrotu (nota 24)
-
-
-
14 836
-
1
-
14 837
Papiery wartościowe wyceniane
wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite (nota 25)
2 860 574
-
410 375
23 972
1 937 442
364 698
85 480
5 682 541
Papiery wartościowe wyceniane
wg zamortyzowanego kosztu (nota 25)
-
-
-
25 943
696 161
813 135
-
1 535 239
Papiery wartościowe wyceniane
wg wartości godziwej przez wynik finansowy (nota 25)
-
-
-
-
-
153 634
-
153 634
Należności od klientów (nota 26)
187 951
359 142
538 712
1 377 477
4 527 243
4 896 772
-
11 887 297
Razem
3 189 090
359 142
949 138
1 442 228
7 175 846
6 228 240
85 480
19 429 164
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 130
28. Wartości niematerialne
Wyszczególnienie
31-12-2021
31-12-2020
Wartość firmy
973
973
Licencje i oprogramowanie w tym:
91 679
97 926
oprogramowanie wytworzone we własnym zakresie
3 769
8 024
Nakłady w trakcie realizacji
20 150
11 941
Pozostałe
59
62
Razem
112 861
110 902
Wartości niematerialne w pełni zamortyzowane, w ciągłym użyciu:
31-12-2021 142 478
31-12-2020 131 209
W odniesieniu do wartości niematerialnych, które nie są jeszcze dostępne do użytkowania, tzn. będące w trakcie realizacji, Grupa BOŚ na bieżąco identyfikuje przesłanki utraty wartości. Na podstawie przeglądu poniesionych nakładów na wartości niematerialne w budowie na dzień 31 grudnia 2021 roku oraz 31 grudnia 2020 roku nie stwierdzono utraty ich wartości.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 131
Zmiana stanu wartości niematerialnych
Wyszczególnienie
Wartość firmy
Licencje i oprogramowanie
Pozostałe
Nakłady w trakcie realizacji
Razem
Stan na 01 stycznia 2021
Wartość bilansowa brutto
973
373 872
86
11 941
386 872
Umorzenie
-
-275 946
-24
-
-275 970
Wartość bilansowa netto
973
97 926
62
11 941
110 902
Okres kończący się
31 grudnia 2021
Wartość bilansowa netto na początek roku
973
97 926
62
11 941
110 902
Zwiększenia
-
20 950
-
16 751
37 701
zakup
-
12 942
-
16 751
29 693
przeniesienie z nakładów w trakcie realizacji
-
8 008
-
-
8 268
Zmniejszenia
-
-
-
-8 542
-8 542
likwidacja / sprzedaż
-
-
-
-534
-534
przeniesienie do licencji i oprogramowania
-
-
-
-8 008
-8 008
Naliczenie amortyzacji
-
- 27 197
-3
-
-27 200
Wartość bilansowa netto na
31 grudnia 2021
973
91 679
59
20 150
112 861
Stan na 31 grudnia 2021
Wartość bilansowa brutto
973
394 822
86
20 150
416 031
Umorzenie
-
-303 143
-27
-
-303 170
Wartość bilansowa netto na
31-12-2021
973
91 679
59
20 150
112 861
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 132
Wyszczególnienie
Wartość firmy
Licencje i oprogramowanie
Pozostałe
Nakłady w trakcie realizacji
Razem
Stan na 01 stycznia 2020
Wartość bilansowa brutto
973
338 380
86
29 192
368 631
Umorzenie
-
-251 547
-22
-
-251 569
Wartość bilansowa netto
973
86 833
64
29 192
117 062
Okres kończący się
31 grudnia 2020
Wartość bilansowa netto na początek roku
973
86 833
64
29 192
117 062
Zwiększenia
-
35 492
-
14 144
49 636
zakup
-
4 096
-
14 144
18 240
przeniesienie z nakładów w trakcie realizacji
-
31 396
-
-
31 396
Zmniejszenia
-
-
-
-31 395
-31 395
przeniesienie do licencji
i oprogramowania
-
-
-
-31 395
-31 395
Naliczenie amortyzacji
-
-24 399
-2
-
-24 401
Wartość bilansowa netto na
31 grudnia 2020
973
97 926
62
11 941
110 902
Stan na 31 grudnia 2020
Wartość bilansowa brutto
973
373 872
86
11 941
386 872
Umorzenie
-
-275 946
-24
-
-275 970
Wartość bilansowa netto na
31-12-2020
973
97 926
62
11 941
110 902
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 133
29. Rzeczowe aktywa trwałe
Wyszczególnienie
31-12-2021
31-12-2020
Środki trwałe, w tym:
81 520
79 838
grunty
719
742
budynki i lokale
20 232
20 945
ulepszenia w obcych środkach trwałych
22 093
24 265
sprzęt komputerowy i urządzenia techniczne
35 835
31 470
środki transportu
381
115
inne środki trwałe
2 260
2 301
Środki trwałe w budowie
2 562
4 640
Zaliczki
-
173
Razem
84 082
84 651
Na dzień 31 grudnia 2021 roku oraz na dzień 31 grudnia 2020 roku nie było składników majątku wycofanych z aktywnego użytkowania i przeznaczonych do zbycia.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 134
Zmiana stanu rzeczowych aktywów trwałych
W prezentowanych okresach nie występowały aktywa trwałe czasowo nieużywane o istotnej wartości bilansowej.
Wyszczególnienie
Grunty i budynki
Ulepszenia w obcych środkach trwałych
Urządzenia techniczne, środki transportu i inne
Środki trwałe w budowie
Zaliczki
Razem
Stan na 01 stycznia 2021 roku
Wartość bilansowa brutto
32 839
69 561
114 102
4 640
173
221 315
Umorzenie
-11 152
-45 296
-80 216
-
-
-136 664
Wartość bilansowa netto
21 687
24 265
33 886
4 640
173
84 651
Okres kończący się
31 grudnia 2021 roku
Wartość bilansowa netto na początek roku
21 687
24 265
33 886
4 640
173
84 651
Zwiększenia:
69
1 309
13 923
2 922
-
18 223
zakupy
69
-
10 232
2 922
-
13 223
przeniesienie ze środków trwałych
w budowie
-
1 309
3 691
-
-
5 000
Zmniejszenia:
-
-3 142
-17 275
-5 000
-173
-25 590
likwidacje/ sprzedaż
-
-3 142
-17 275
-
-173
-20 590
przeniesienie do środków trwałych
-
-
-
-5 000
-
-5 000
Naliczenie amortyzacji
-805
-3 439
-9 259
-
-
-13 503
Wyksięgowanie umorzenia z tyt. likwidacji /sprzedaży
-
3 098
17 174
-
-
20 272
Pozostałe
-
2
27
-
-
29
Wartość bilansowa netto na 31 grudnia 2021 roku
20 951
22 093
38 476
2 562
-
84 082
Stan na 31 grudnia 2021 roku
Wartość bilansowa brutto
32 908
67 728
110 750
2 562
-
213 948
Umorzenie
-11 957
-45 635
-72 274
-
-
-129 866
Wartość bilansowa netto
20 951
22 093
38 476
2 562
-
84 082
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 135
Wyszczególnienie
Grunty i budynki
Ulepszenia w obcych środkach trwałych
Urządzenia techniczne, środki transportu i inne
Środki trwałe w budowie
Zaliczki
Razem
Stan na 01 stycznia 2020 roku
Wartość bilansowa brutto
32 106
70 276
113 441
3 827
-
219 650
Umorzenie
-10 365
-43 029
-88 513
-
-
-141 907
Wartość bilansowa netto
21 741
27 247
24 928
3 827
-
77 743
Okres kończący się
31 grudnia 2020 roku
Wartość bilansowa netto na początek roku
21 741
27 247
24 928
3 827
-
77 743
Zwiększenia:
733
349
18 078
14 261
173
33 594
zakupy
-
14
5 697
14 261
173
20 145
przeniesienie ze środków trwałych
w budowie
733
335
12 381
-
-
13 449
Zmniejszenia:
-
-1 064
-17 417
-13 448
-
-31 929
likwidacje/ sprzedaż
-
-1 064
-17 417
-
-
-18 481
przeniesienie do środków trwałych
-
-
-
-13 448
-
-13 448
Naliczenie amortyzacji
-787
-3 331
-8 843
-
-
-12 961
Wyksięgowanie umorzenia z tyt. likwidacji /sprzedaży
-
1 064
17 140
-
-
18 204
Wartość bilansowa netto na 31 grudnia 2020 roku
21 687
24 265
33 886
4 640
173
84 651
Stan na 31 grudnia 2020 roku
Wartość bilansowa brutto
32 839
69 561
114 102
4 640
173
221 315
Umorzenie
-11 152
-45 296
-80 216
-
-
-136 664
Wartość bilansowa netto
21 687
24 265
33 886
4 640
173
84 651
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 136
30. Prawo do użytkowania - leasing
Wyszczególnienie
31-12-2021
31-12-2020
Nieruchomości
77 305
66 430
Samochody
305
385
Grunty
928
981
Razem
78 538
67 796
Zmiana stanu prawa użytkowania – leasing
Zmiana stanu prawa użytkowania
Nieruchomości i grunty
Samochody
Razem
Stan na 01 stycznia 2021 roku
Wartość bilansowa brutto
98 672
964
99 636
Umorzenie
- 31 261
- 580
- 31 841
Wartość bilansowa netto
67 411
384
67 795
Wartość bilansowa netto na początek roku
67 411
384
67 795
Zwiększenia
26 135
213
26 348
Zmniejszenia
- 4 548
-
- 4 548
Naliczenie amortyzacji
- 14 848
- 292
- 15 140
Wyksięgowanie umorzenia
4 083
-
4 083
Wartość bilansowa brutto na 31 grudnia 2021
78 233
305
78 538
Stan na 31 grudnia 2021
Wartość bilansowa brutto
120 259
1 177
121 436
Umorzenie
- 42 026
- 872
- 42 898
Wartość bilansowa netto
78 233
305
78 538
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 137
Zmiana stanu prawa użytkowania
Nieruchomości i grunty
Samochody
Razem
Stan na 01 stycznia 2020 roku
Wartość bilansowa brutto
95 944
1 167
97 111
Umorzenie
- 16 958
-415
- 17 373
Wartość bilansowa netto
78 986
752
79 738
Wartość bilansowa netto na początek roku
78 986
752
79 738
Zwiększenia
3 805
32
3 837
Zmniejszenia
- 919
-153
- 1 072
Naliczenie amortyzacji
- 15 254
-288
- 15 542
Wyksięgowanie umorzenia
793
42
835
Wartość bilansowa brutto na 31 grudnia 2020
67 411
385
67 796
Stan na 31 grudnia 2020
Wartość bilansowa brutto
98 830
1 046
99 876
Umorzenie
- 31 419
- 661
- 32 080
Wartość bilansowa netto
67 411
385
67 796
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 138
31. Inne aktywa
Wyszczególnienie
31-12-2021
31-12-2020
Koszty do zapłacenia z góry
8 903
7 715
Odprowadzenie nadmiaru gotówki
2 151
1 307
Rozrachunki międzybankowe
-
1 733
Rozliczenia z tytułu kart płatniczych
4 949
251
Dłużnicy różni
225 424
287 165
Prawo wieczystego użytkowania gruntu
1 451
823
Rozrachunki publiczno-prawne
968
1 039
Przychody do otrzymania
14 128
15 674
Należności bezumowne z tytułu unieważnionych walutowych umów kredytowych
2 396
-
Aktywa do zbycia
1 054
2 102
Pozostałe
6 031
1 522
Razem
267 455
319 331
32. Zobowiązania wobec Banku Centralnego oraz innych banków
Wyszczególnienie
31-12-2021
31-12-2020
Depozyty innych banków
275 826
242 498
Transakcje z przyrzeczeniem odkupu
144 563
490 245
Razem
420 389
732 743
Zobowiązania wobec Banku Centralnego oraz innych banków wg terminów wymagalności:
Wyszczególnienie
31-12-2021
31-12-2020
do 1 miesiąca
126 258
144 937
powyżej 1 miesiąca do 3 miesięcy
68 951
154 473
powyżej 3 miesięcy do 6 miesięcy
88 745
255 834
powyżej 6 miesięcy do 12 miesięcy
136 435
92 284
powyżej 1 roku do 5 lat
-
85 215
Razem
420 389
732 743
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 139
33. Zobowiązania wobec klientów
Wyszczególnienie
31-12-2021
31-12-2020
Klienci indywidualni
8 515 701
9 380 943
rachunki bieżące/rozliczeniowe
4 942 698
5 206 561
lokaty terminowe
3 573 003
4 174 382
Klienci instytucjonalni
7 799 099
6 305 999
rachunki bieżące/rozliczeniowe
6 255 578
5 126 798
lokaty terminowe
1 543 521
1 179 201
Pozostali klienci
84 032
72 182
Kredyty i pożyczki otrzymane od międzynarodowych instytucji finansowych
510 954
715 708
Środki funduszy z przeznaczeniem na kredyty
98 077
85 883
Razem
17 007 863
16 560 715
W roku 2021 oraz 2020 Grupa BOŚ nie odnotowała żadnych opóźnień w płatnościach rat kapitałowych lub odsetkowych, ani nie naruszyła żadnych innych postanowień umownych wynikających ze swoich zobowiązań.
Zobowiązania wobec klientów wg terminów wymagalności:
Wyszczególnienie
31-12-2021
31-12-2020
do 1 miesiąca
12 620 948
11 583 791
powyżej 1 miesiąca do 3 miesięcy
1 669 187
1 646 210
powyżej 3 miesięcy do 6 miesięcy
1 176 370
1 202 692
powyżej 6 miesięcy do 12 miesięcy
641 283
834 411
powyżej 1 roku do 5 lat
764 593
1 113 773
powyżej 5 lat
135 482
179 838
Razem
17 007 863
16 560 715
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 140
34. Zobowiązania podporządkowane
Wartość nominalna
Stan zobowiązań
Wartość nominalna
Stan zobowiązań
Seria
Waluta
Warunki oprocentowania
Termin wymagalności/wykupu
31-12-2021
31-12-2020
Seria AA1
PLN
WIBOR 6M + marża (kupony 6-miesieczne)
7 lat (z opcją wykupu po 5 latach)
34 214
34 889
34 214
34 884
Seria AA2
PLN
WIBOR 6M + marża (kupony 6-miesieczne)
7 lat (z opcją wykupu po 5 latach)
65 786
66 347
65 786
66 259
Seria P
PLN
WIBOR 6M + marża (kupony 6-miesieczne)
10 lat (z opcją wykupu po 5 latach)
150 000
151 814
150 000
151 834
Seria R1
PLN
WIBOR 6M + marża (kupony 6-miesieczne)
10 lat (z opcją wykupu po 5 latach)
83 000
83 572
83 000
83 566
Seria W
PLN
WIBOR 6M + marża (kupony 6-miesieczne)
7 lat (z opcją wykupu po 5 latach)
32 500
32 485
32 500
32 453
Razem
365 500
369 107
365 500
368 996
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 141
35. Rezerwy
Wyszczególnienie
31-12-2021
31-12-2020
Rezerwy na udzielone zobowiązania warunkowe w tym:
29 347
29 653
otwarte linie kredytowe
15 914
19 313
gwarancje
13 433
10 340
Rezerwa na świadczenia pracownicze - odprawy emerytalne i rentowe
3 794
3 650
Rezerwa na ryzyko prawne związane z walutowymi kredytami hipotecznymi
408 146
376 410
Rezerwa na zwroty prowizji z tyt. wcześniejszej spłaty kredytów
952
1 534
Rezerwa na pozostałe zobowiązania i roszczenia
8 564
7 287
Razem
450 803
418 534
Zmiana stanu rezerw
Wyszczególnienie
31-12-2021
31-12-2020
Rezerwa na udzielone zobowiązania warunkowe
Stan na początek okresu
29 653
27 461
utworzenie rezerw na utratę wartości zobowiązań pozabilansowych
81 145
69 108
rozwiązanie rezerw na utratę wartości zobowiązań pozabilansowych
- 81 451
-66 916
inne
-
-
Stan na koniec okresu
29 347
29 653
Rezerwa na świadczenia pracownicze
Stan na początek okresu
3 650
3 322
utworzenie rezerw
471
638
wykorzystanie rezerw
- 327
-310
Stan na koniec okresu
3 794
3 650
Rezerwa na ryzyko prawne związane z walutowymi kredytami hipotecznymi
Stan na początek okresu
376 410
23 181
utworzenie rezerw
53 065
353 021
rozliczenie dyskonta od rezerwy
-
614
różnice kursowe z wyceny rezerw
25 443
-
wykorzystanie rezerw
- 3 443
-395
rozwiązanie rezerw
- 32 282
-11
zmniejszenie rezerw z przewalutowania
- 11 047
-
Stan na koniec okresu
408 146
376 410
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 142
Rezerwa na zwroty prowizji z tyt. wcześniejszej spłaty kredytów
Stan na początek okresu
1 534
1 183
utworzenie rezerw
184
1 269
wykorzystanie rezerw
- 267
-918
rozwiązanie rezerw
- 499
-
Stan na koniec okresu
952
1 534
Rezerwa na pozostałe zobowiązania i roszczenia
Stan na początek okresu
7 287
2 558
utworzenie rezerw
1 775
10 565
wykorzystanie rezerw
- 32
-3 700
rozwiązanie rezerw
- 466
-2 136
Stan na koniec okresu
8 564
7 287
Razem stan rezerw na koniec okresu
450 803
418 534
Wartość obecna przyszłych zobowiązań z tytułu odpraw emerytalnych i rentowych wobec pracowników zatrudnionych na dzień 31 grudnia 2021 roku:
Wyszczególnienie
31-12-2021
31-12-2020
Stopa przyrostu płac
2.5%-5% (0% w 2021)
2.5%-3.5%
(0% w 2020)
Stopa procentowa dla przyszłych zobowiązań z tytułu:
odpraw emerytalnych i rentowych
1,5%-3,9%
1,5%
Kwoty ujmowane w całkowitych dochodach w odniesieniu do omawianych programów zdefiniowanych świadczeń:
Koszt świadczeń:
Koszt bieżącego zatrudnienia
893
536
Koszty przeszłego zatrudnienia i (zysk)/strata z rozliczenia
-
295
Koszt odsetkowy netto
124
120
Składniki kosztów programu zdefiniowanych świadczeń ujęte w wyniku finansowym
1 017
951
Przeszacowanie zobowiązania netto z tytułu zdefiniowanych świadczeń:
Aktuarialne zyski i straty wynikające ze zmian założeń finansowych
128
84
Aktuarialne zyski i straty wynikające z korekt doświadczalnych
-
158
Składniki kosztów programu zdefiniowanych świadczeń ujęte w pozostałych całkowitych dochodach
128
242
Razem
1 145
1 193
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 143
Zobowiązania z tytułu zdefiniowanych świadczeń
Wyszczególnienie
31-12-2021
31-12-2020
Kwoty ujmowane w całkowitych dochodach w odniesieniu do omawianych programów zdefiniowanych świadczeń:
Stan na początek okresu
3 650
3 322
Koszt bieżących świadczeń
307
354
Koszt odsetkowy
36
42
(Zyski)/straty z przeszacowania:
Aktuarialne zyski i straty wynikające ze zmian założeń finansowych
128
84
Aktuarialne zyski i straty wynikające z korekt doświadczalnych
-
158
Świadczenia wypłacone
-327
-310
Stan na koniec okresu
3 794
3 650
Obliczenia wartości obecnej przyszłych zobowiązań z tytułu odpraw emerytalnych i rentowych dotyczą obecnej populacji pracowników Banku Ochrony Środowiska S.A. i nie uwzględniają pracowników, którzy będą przyjęci do pracy w przyszłości. Polegają na wyznaczeniu nabytego w roku następującym po dacie obliczeń prawa pracownika do określonej części odprawy zgodnie z metodą „Projected Unit Credit” obliczania aktuarialnej obecnej wartości przyszłych zobowiązań. Wartość nabytego przez pracownika prawa do określonej części odprawy, która ma być wypłacona w przyszłości obliczona została przy założeniu, że pracownik będzie utrzymywał ciągłość pracy w Banku do momentu wypłaty danego świadczenia i zdyskontowaniu na moment obliczeń.
Nabyte prawo do części świadczenia jest ilorazem obecnego stażu pracy pracownika i stażu pracy wymaganego do uzyskania odprawy emerytalnej i rentowej.
Odprawy rentowe obliczane są jako suma iloczynów prawdopodobieństw nabycia inwalidztwa w latach przyszłych dla osoby będącej w określonym wieku oraz nabytych praw do części świadczenia w każdym roku, w całym prognozowanym okresie i są zdyskontowane na moment waluacji. Nabyte prawo do części świadczenia z tytułu odprawy rentowej w każdym roku jest obliczane jako iloraz obecnego stażu pracy do stażu pracy w danym przyszłym roku.
Obecna wartość nabytych praw wyliczana jest przy założeniu wzrostu podstawy wymiaru odpraw do momentu wypłaty zgodnie ze stopą przyrostu płac.
Na dzień 31 grudnia 2021 roku do oszacowania zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych przyjęto stopę dyskontową w wysokości 3,9%. Przy zastosowaniu stopy dyskontowej 3,65% zobowiązania z tytułu świadczeń pracowniczych wynosiłyby na dzień 31 grudnia 2021 roku 3 130 tys. zł, natomiast przy stopie dyskontowej 4,15% zobowiązania te wynosiłyby 3 043 tys. zł.
Na dzień 31 grudnia 2020 roku do oszacowania zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych przyjęto stopę dyskontową w wysokości 1,5%. Przy zastosowaniu stopy dyskontowej 1,75% zobowiązania z tytułu świadczeń pracowniczych wynosiłyby na dzień 31 grudnia 2020 roku 2 933 tys. zł, natomiast przy stopie dyskontowej 1,25% zobowiązania te wynosiłyby 3 020 tys. zł.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 144
Grupa BOŚ szacuje, że wypływ korzyści ekonomicznych wynikający z realizacji tych rezerw nastąpi w prezentowanych okresach:
Wyszczególnienie
31-12-2021
31-12-2020
do 1 roku
818
687
powyżej 1 roku do 5 lat
795
872
powyżej 5 lat do 10 lat
1 118
885
powyżej 10 lat do 20 lat
905
971
powyżej 20 lat
158
235
Razem
3 794
3 650
Rezerwy na postępowania sądowe i roszczenia, na ryzyko prawne związane z walutowymi kredytami hipotecznymi oraz z tytułu zwrotu prowizji utworzone zostały w wysokości przewidywanych wypływów korzyści ekonomicznych w prezentowanych poniżej okresach:
01-01-2021 31-12-2021
01-01-2020 31-12-2020
Wyszczególnienie
Kwota
Przewidywany wypływ korzyści
Kwota
Przewidywany wypływ korzyści
Rezerwa na zobowiązania wobec klientów
6 150
do roku
4 820
do roku
Rezerwa na ujemne salda na rachunkach klientów powstałe na skutek rozliczenia rynkowego transakcji
50
do roku
50
do roku
Rezerwa na pozostałe zobowiązania
i roszczenia
2 364
2 417
298
do roku
417
do roku
2 066
powyżej roku
2 000
powyżej roku
Rezerwa na ryzyko prawne związane
z walutowymi kredytami hipotecznymi kredytami hipotecznymi
408 146
376 410
70 130
do roku
-
do roku
338 016
powyżej roku
376 410
powyżej roku
Rezerwa na zwroty prowizji z tyt. wcześniejszej spłaty kredytów
952
1 534
317
do roku
-
do roku
635
powyżej roku
1 534
powyżej roku
Razem
417 662
385 231
Informacje o wszczętych postępowaniach sądowych dotyczących kredytów i pożyczek denominowanych lub indeksowanych do walut obcych
W dniu 03 października 2019 roku Europejski Trybunał Sprawiedliwości (TSUE) wydał w trybie prejudycjalnym wyrok w sprawie C-260/18 Kamil Dziubak, Justyna Dziubak przeciwko Raiffeisen Bank International AG z siedzibą w Wiedniu prowadzącej działalność w Polsce w formie oddziału pod nazwą Raiffeisen Bank International AG Oddział w Polsce, dawniej Raiffeisen Bank Polska S.A. z siedzibą w Warszawie, który zawiera wykładnię przepisów dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 05 kwietnia 1993 roku w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 145
w odpowiedzi na pytania prejudycjalne sformułowane przez sąd krajowy po analizie postanowień umowy o kredyt indeksowany do CHF.
Zgodnie z treścią wyroku, TSUE nie odniósł się do kwestii niedozwolonego charakteru klauzul umownych, wskazując, że badanie występowania wszystkich przesłanek abuzywności oraz ocena postanowień umownych w każdej indywidualnej sprawie odrębnie należy do sądów krajowych. TSUE jednocześnie nie wykluczył możliwości uznania przez sąd krajowy możliwości dalszego funkcjonowania umowy bez mechanizmu indeksacji (co sprowadzałoby się do traktowania kredytu jako kredytu złotowego oprocentowanego według stawki LIBOR), niemniej w ocenie TSUE rozwiązanie to uznano za niepewne. TSUE wykluczył możliwość uzupełniania treści umowy po eliminacji klauzul abuzywnych regułami wynikającymi z przepisów ogólnych prawa krajowego. TSUE potwierdził jednak możliwość uzupełnienia luk w umowie regułami wynikającymi z wyraźnego przepisu dyspozytywnego albo innymi regułami ustalonymi przez strony.
Od czasu wydania wyroku TSUE, wzrasta liczba spraw sądowych dotyczących umów kredytowych powiązanych z kursem walut obcych. Przyczyny tego zjawiska znaleźć można w nasilonej akcji marketingowej ze strony podmiotów reprezentujących kredytobiorców w postępowaniach sądowych i stałej obecności tematyki w mediach oraz zmieniającej się tendencji w orzecznictwie sądów krajowych.
Większość wyroków sądowych zapadających po orzeczeniu TSUE z 03 października 2019 roku nie jest korzystna dla banków, jednak orzecznictwo nadal nie jest jednolite. Niektóre sądy rozpoznające sprawy dotyczące kredytów hipotecznych powiązanych z kursem walut obcych zwróciły się do TSUE z kolejnymi pytaniami prejudycjalnymi. Stanowisko TSUE w tym zakresie może mieć wpływ na dalsze orzecznictwo sądowe.
Bank na bieżąco monitoruje orzecznictwo krajowe oceniając ryzyko prawne związane z kredytami waloryzowanymi kursem waluty obcej i uwzględnia w swoich analizach to, iż wyrok TSUE z 03 października 2019 roku oraz orzeczenia polskich sądów w podobnych sprawach wpływają na wzrost liczby postępowań sądowych i zwiększenie wartości dochodzonych roszczeń.
W dniu 07 maja 2021 roku Sąd Najwyższy w składzie 7 sędziów podjął uchwałę dotyczącą odpowiedzi na pytania postawione przez Rzecznika Finansowego, potwierdzając stanowisko, iż w razie nieważności umowy kredytu, każdej ze stron przysługuje odrębnie roszczenie o zwrot spełnionego świadczenia oraz wskazując, że umowa może być uznana za definitywnie bezskuteczną dopiero wtedy, gdy konsument zostanie należycie poinformowany o skutkach upadku umowy i nie wyrazi zgody na związanie postanowieniem uznanym za abuzywne. Pytania postawione przez Rzecznika Finansowego tylko w pewnej części pokrywały się z pytaniami przedstawionymi Sądowi Najwyższemu przez Pierwszego Prezesa SN. Nie zapadła dotychczas uchwała pełnego składu Izby Cywilnej SN odpowiadająca na wszystkie zagadnienia przedstawione przez Pierwszego Prezesa SN. Na dzień 11 maja 2021 roku (poprzednio zakładane terminy to 25 marca 2021 roku a następnie 13 kwietnia 2021 roku) wyznaczony był termin posiedzenia Izby Cywilnej Sądu Najwyższego w pełnym składzie. Sąd Najwyższy nie podjął jednak zapowiadanej uchwały we wskazanym wyżej terminie, lecz wystąpił do Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Praw Dziecka, Urzędu Komisji Nadzoru Bankowego oraz Prezesa Narodowego Banku Polskiego o przedstawienie stanowiska co do kierunków rozstrzygnięcia zagadnień prawnych przedstawionych przez Pierwszego Prezesa SN. Oczekiwane stanowiska zostały przekazane do SN. Na kolejnym posiedzeniu pełnego składu Izby Cywilnej wyznaczonym na 02 września 2021 roku nie zapadła uchwała o charakterze merytorycznym. Wydane zostało postanowienie o skierowaniu do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytań, których przedmiotem są kwestie dotyczące zasad powoływania i odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów. Zwrócenie się z pytaniami prejudycjalnymi w kwestiach ustrojowych do TSUE oznacza, że kolejne posiedzenie składu całej Izby odbyć się może zapewne nie wcześniej niż za kilkanaście miesięcy. Równolegle postanowieniem z 29 lipca 2021 roku SN w składzie trzech sędziów przedstawił powiększonemu składowi SN (7 sędziów) pytanie prawne związane z zagadnieniami dotyczącymi wynagrodzenia za korzystanie z kapitału. Termin posiedzenia w tej sprawie nie jest znany.
Na dzień 31 grudnia 2021 roku przed sądami zawisły łącznie 664 sprawy przeciwko Bankowi, dotyczące kredytów i pożyczek powiązanych z kursem waluty obcej, głównie CHF, w których wartość przedmiotu sporu wynosiła 199,91 mln zł. Zgłaszane w pozwach roszczenia wywodzone z umów kredytów i pożyczek powiązanych z kursem waluty obcej generalnie dotyczą uznania umowy kredytu/pożyczki za nieważną i zasądzenia alternatywnie uznania za abuzywne klauzul denominacyjnych (przeliczeniowych).
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 146
Informacja o postępowaniach przeciwko Bankowi dotyczących zwrotu części kosztów kredytu konsumenckiego w związku z przedterminową spłatą
W dniu 11 września 2019 roku TSUE wydał w trybie prejudycjalnym wyrok w sprawie C – 383/18 Lexitor przeciwko SKOK Stefczyka, Santander Consumer Bank i mBank, który zawiera wykładnię przepisów Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 roku w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG.
W odpowiedzi na pytanie prejudycjalne sformułowane przez sąd krajowy TSUE orzekł, że prawo konsumenta do obniżenia całkowitego kosztu kredytu w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu obejmuje wszystkie nałożone na konsumenta koszty.
Przeciwko Bankowi nie toczy się żadne postępowanie dotyczące zwrotu części kosztów kredytów konsumenckich w trybie ustawy z dnia 17 grudnia 2009 roku o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym.
Według stanu na dzień 31 grudnia 2021 roku przed sądami toczą się 4 postępowania przeciwko Bankowi, dotyczące zwrotu części kosztów kredytu konsumenckiego w związku z przedterminową spłatą.
Łączna wartość postępowań będących w toku w prezentowanych okresach:
Wyszczególnienie
31-12-2021
31-12-2020
Grupa BOŚ jest pozwana
213 238
91 369
Grupa BOŚ jest powodem
108 880
93 506
Zdaniem Zarządu Banku ryzyko związane z powyższymi postępowaniami, za wyjątkiem tych, które zostały objęte rezerwami na roszczenia, oceniane jest na poziomie możliwym, ale nie prawdopodobnym. Wszelkie ryzyka wiążące się z postępowaniami toczącymi się przed sądem lub organami administracji publicznej są odpowiednio zabezpieczone poziomem rezerw.
Na dzień 31 grudnia 2021 roku Bank nie prowadził istotnych postępowań toczących się przed sądem, organem właściwym dla postępowania arbitrażowego lub organem administracji publicznej, dotyczących zobowiązań oraz wierzytelności emitenta, tj. takich, których wartość stanowi co najmniej 10% kapitałów własnych.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 147
36. Odroczony podatek dochodowy
Odroczony podatek dochodowy obliczany jest w stosunku do wszystkich różnic przejściowych przy zastosowaniu stawki podatku dochodowego w wysokości 19%.
Stan odroczonego podatku dochodowego
Wyszczególnienie
01-01-2021 31-12-2021
01-01-2020 31-12-2020
Stan na początek okresu
120 456
107 643
Zmiana stanu w tym z tytułu:
30 141
12 813
odpisów aktualizujących należności
5 957
10 722
wyceny aktywów
18 493
- 15 478
kosztów do zapłacenia
- 2 771
- 3 314
otrzymanych odsetek od papierów wartościowych uprzednio zakupionych przez Bank
3 120
- 1 095
pozostałych różnic, w tym z tytułu umów leasingowych
- 1 211
12 326
straty podatkowej
- 144
- 175
prowizji rozliczanych wg ESP
720
1 954
niezamortyzowanych środków trwałych objętych ulgą inwestycyjną
- 383
800
rezerw na koszty rzeczowe i osobowe oraz pozostałe
1 077
2 078
przychodów do otrzymania
5 034
4 746
IBNR zaliczonego do kosztów podatkowych
249
249
Stan na koniec okresu
150 597
120 456
Podatek odroczony odniesiony na kapitał z aktualizacji wyceny:
Wyszczególnienie
01-01-2021 31-12-2021
01-01-2020 31-12-2020
Stan na początek okresu
- 15 920
- 11 187
Zmiana stanu z tytułu wyceny aktywów
22 245
- 4 733
Stan na koniec okresu
6 325
- 15 920
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 148
Zobowiązania i aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego są przypisywane następującym pozycjom:
Wyszczególnienie
01-01-2021 31-12-2021
01-01-2020 31-12-2020
Zobowiązania z tytułu odroczonego podatku dochodowego z tytułu:
przychodów do otrzymania
30 744
35 778
zwyżek z tytułu wyceny aktywów
39 398
43 624
niezamortyzowanych środków trwałych objętych ulgą inwestycyjną
47 957
11 889
należności z tytułu leasingu
-
24 713
zapłaconych prowizji do rozliczenia wg ESP
6 453
3 233
IBNR zaliczony do kosztów podatkowych w latach ubiegłych
746
994
pozostałych różnic
-
341
Razem
125 298
120 572
Wyszczególnienie
01-01-2021 31-12-2021
01-01-2020 31-12-2020
Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego z tytułu:
odpisy aktualizujące nie stanowiące k.u.p.
134 014
125 798
otrzymanych prowizji do rozliczenia wg ESP
22 387
18 435
środki trwałe dotyczące umów leasingowych
-
28 470
rezerw na koszty rzeczowe i osobowe oraz pozostałe
6 580
7 764
kosztów do zapłacenia
59 929
19 205
otrzymanych odsetek od papierów wartościowych uprzednio zakupionych przez Bank
6 423
7 355
zniżek z tytułu wyceny aktywów
38 857
24 589
straty podatkowej
-
144
pozostałych różnic przejściowych
7 705
9 268
Razem
275 895
241 028
Grupa BOŚ dokonała analizy wrażliwości odzyskiwalności aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego. Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego na dzień 31 grudnia 2021 roku wynoszą 275 895 tys. zł, z czego najistotniejsza pozycja wynika z utworzonych odpisów aktualizujących na zagrożone ekspozycje kredytowe w wysokości 134 014 tys. zł oraz z tytułu wyceny aktywów trwałych i obrotowych w wysokości 38 583 tys. zł.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 149
Zmiana stanu podatku odroczonego w okresie
Wyszczególnienie
01-01-2021 31-12-2021
01-01-2020 31-12-2020
Stan na początek okresu
120 456
107 643
Zmiana stanu ujemnych różnic przejściowych
34 869
32 781
Zmiana stanu dodatnich różnic przejściowych
- 4 728
- 19 968
Razem zmiana stanu w tym:
30 141
12 813
zmiana stanu na kapitale z aktualizacji wyceny
22 245
- 4 732
zmiana stanu odniesiona na rachunek zysków i strat
7 896
17 547
Stan na koniec okresu
150 597
120 456
37. Zobowiązania z tytułu leasingu
Grupa BOŚ jako leasingobiorca ujmuje leasing w sprawozdaniu z sytuacji finansowej, jako składnik aktywów stanowiących prawo do użytkowania i odpowiadające mu zobowiązanie w dniu, w którym przedmiot leasingu jest dostępny do użytkowania. Każda płatność leasingowa jest alokowana pomiędzy zmniejszenie zobowiązania i koszt finansowy. Koszt finansowy jest ujmowany w rachunku zysków i strat przez okres leasingu. Składnik aktywów związanych z prawem do użytkowania jest amortyzowany metodą liniową. Zobowiązania z tytułu leasingu zostały wycenione w wartości bieżącej przyszłych opłat leasingowych, zdyskontowanych przy użyciu krańcowej stopy procentowej Spółki na dzień 01 stycznia 2020 roku wynoszącej 5,00%. Dla umów zawartych od września 2020 roku na okres do 5 lat stopa wynosi 5,25%, a powyżej 5 do 9 lat w wysokości 5,75%.
W ramach leasingu Grupa BOŚ zawarła umowy jako leasingobiorca, których przedmiotem są pojazdy i nieruchomości.
Umowy najmu są zwykle zawierane na okresy od 1 roku do 10 lat. Warunki najmu są negocjowane indywidualnie.
Umowy najmu nie nakładają żadnych zobowiązań, ale aktywa będące przedmiotem leasingu nie mogą być wykorzystywane jako zabezpieczenie w celu zaciągnięcia pożyczki lub innego finansowania zewnętrznego.
Terminy wymagalności zobowiązań z tytułu leasingu
31-12-2021
Wyszczególnienie
Nieruchomości
i grunty
Samochody
Razem
do 1 roku
2 485
202
2 687
powyżej 1 roku do 5 lat
22 412
177
22 589
powyżej 5 lat
55 894
-
55 894
Razem
80 791
379
81 170
31-12-2020
Wyszczególnienie
Nieruchomości
i grunty
Samochody
Razem
do 1 roku
2 495
209
2 704
powyżej 1 roku do 5 lat
7 235
207
7 442
powyżej 5 lat
61 083
-
61 083
Razem
70 813
416
71 229
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 150
Zobowiązania z tytułu umów najmu nieruchomości dotyczą powierzchni użytkowanych przez Bank w ramach działalności operacyjnej.
Dla umów zawartych w EUR poziom miesięcznej raty wynagrodzenia w kwocie netto, stanowi równowartość w złotych (liczonej według średniego kursu NBP) sumy opłat za wynajmowany rodzaj powierzchni określonych jako iloczyn ceny netto wyrażonej w EUR za metr kwadratowy danego rodzaju powierzchni oraz faktycznie wynajmowanej powierzchni danego rodzaju wraz z należnym podatkiem VAT.
Dla umów zawartych w PLN poziom miesięcznej raty wynagrodzenia w kwocie netto, stanowi równowartość sumy opłat za wynajmowany rodzaj powierzchni określonych jako iloczyn ceny netto za metr kwadratowy danego rodzaju powierzchni oraz faktycznie wynajmowanej powierzchni danego rodzaju wraz z należnym podatkiem VAT.
Stawki miesięczne rat wynagrodzenia podlegają waloryzacji o wskaźnik i w terminach określonych w umowie. Umowy zawarte w EUR waloryzowane są o indeksy stosowane na terenie Unii Europejskiej. Umowy zawarte w PLN waloryzowane są o wskaźnik wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych za okres poprzedni ogłaszany przez Prezesa GUS.
Umowy nie przewidują prawa do nabycia nieruchomości.
Umowy zawierane są na czas określony, w części umów nie ma możliwości ich wypowiedzenia, w niektórych z nich zawarte jest zastrzeżenie wcześniejszego rozwiązania lub wygaśnięcia pod warunkiem likwidacji placówki, w takim przypadku obowiązuje termin wypowiedzenia 6 lub 12 miesięcy. W części umów wprowadzony jest zapis o możliwości jej przedłużenia na dotychczasowych warunkach na podstawie oświadczenia woli leasingodawcy złożonego na piśmie na 6 miesięcy przed upływem terminu zakończenia umowy.
Grupa BOŚ zastosowała do umów leasingu wyłączenia jakie dopuszcza standard MSSF 16 dotyczące:
1. korzystania z aktywa o niskiej wartości,
2. korzystania z aktywa przez okres nie dłuższy niż 12 miesięcy.
Do umów leasingu o niskiej wartości zaklasyfikowano umowy w których wartość bazowego składnika aktywów ma niską wartość tzn. nie przekracza kwoty 20 tys. zł.
Płatności związane z umowami wyłączonymi są ujmowane liniowo jako koszt w rachunku zysków i strat.
Przyszłe minimalne opłaty z tytułu umów wyłączonych
Stan na 31 grudnia 2021 roku:
Wyszczególnienie
Nieruchomości
Samochody
Razem
niska wartość
94
211
305
krótkoterminowe
1 602
-
1 602
Razem
1 696
211
1 907
Stan na 31 grudnia 2020 roku:
Wyszczególnienie
Nieruchomości
Samochody
Razem
niska wartość
324
466
790
krótkoterminowe
1 388
-
1 388
Razem
1 712
466
2 178
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 151
38. Pozostałe zobowiązania
Wyszczególnienie
31-12-2021
31-12-2020
Rozliczenia międzybankowe
47 301
22 760
Zobowiązania wobec kontrahentów DM BOŚ
72 887
129 581
Rozliczenia międzyokresowe bierne
47 258
51 231
Rozliczenia publiczno-prawne
19 354
18 494
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług
71 782
65 584
Prowizje do rozliczenia w czasie
7 749
5 904
Rozliczenia z tytułu kart płatniczych
1 135
4 898
Rezerwa na zwroty prowizji z tyt. wcześniejszej spłaty kredytów
3 310
3 526
Pozostałe
11 368
9 548
Razem
282 144
311 526
39. Aktywa i zobowiązania warunkowe
Wyszczególnienie
31-12-2021
31-12-2020
Zobowiązania warunkowe:
3 264 122
2 863 156
Finansowe, w tym:
2 814 089
2 490 309
otwarte linie kredytowe w tym:
2 793 138
2 464 889
odwołalne
2 337 580
2 130 346
nieodwołalne
455 558
334 543
otwarte akredytywy importowe
20 951
20 250
promesy udzielenia kredytu w tym:
-
5 170
nieodwołalne
-
5 170
Gwarancyjne, w tym:
450 033
372 847
poręczenia i gwarancje spłaty kredytu
12 739
12 739
gwarancje właściwego wykonania kontraktu
437 294
360 108
Aktywa warunkowe:
2 143 824
915 199
Finansowe, w tym:
344 955
-
otwarte linie kredytowe
344 955
-
Gwarancyjne
1 781 345
899 975
Inne
17 524
15 224
Aktywa i zobowiązania warunkowe razem
5 407 946
3 778 355
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 152
40. Działalność maklerska
Działalność maklerska odnosi się do Domu Maklerskiego BOŚ S.A.
Poniżej zaprezentowane dane dotyczą instrumentów finansowych przechowywanych na rachunkach papierów wartościowych klientów i podane są w wartości godziwej:
Wyszczególnienie
31-12-2021
31-12-2020
Zdematerializowane papiery wartościowe dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym
Akcje notowane i prawa do akcji notowanych zapisane na rachunkach papierów wartościowych
10 306 169
7 010 655
Pozostałe papiery wartościowe zapisane na rachunkach papierów wartościowych klientów
1 135 426
498 103
Pozostałe instrumenty finansowe klientów
274 510
234 910
Prawa majątkowe notowane na TGE
597 508
476 337
Papiery wartościowe przechowywane w formie rejestrów
304 168
909 164
akcje
-
248 950
obligacje
304 168
660 214
Razem papiery wartościowe klientów
12 617 781
9 126 169
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 153
41. Kapitał podstawowy
Zarejestrowany kapitał zakładowy
Na dzień 31 grudnia 2021 roku kapitał zakładowy wynosił 929 477 tys. zł i nie uległ zmianie wobec stanu na dzień 31 grudnia 2020 roku.
Seria/ emisja
Rodzaj akcji
Rodzaj uprzywile- jowania akcji
Liczba akcji
Wartość serii/emisji wg wartości nominalnej w tys. zł
Sposób pokrycia
Data rejestracji
Prawo do dywidendy (od daty)
A
O
zwykłe
236 700
2 367
opłacone
09-01-91
01-01-92
B
O
zwykłe
1 263 300
12 633
opłacone
11-03-92
01-01-93
C
O
zwykłe
477 600
4 776
opłacone
30-12-92
01-01-93
C
O
zwykłe
22 400
224
wkład niepieniężny
30-12-92
01-01-93
D
O
zwykłe
1 300 000
13 000
opłacone
30-12-93
01-01-94
E
O
zwykłe
647 300
6 473
opłacone
30-06-94
01-01-95
E
O
zwykłe
15 500
155
wkład niepieniężny
30-06-94
01-01-95
E
O
zwykłe
37 200
372
wkład niepieniężny
30-06-94
01-01-95
F
O
zwykłe
1 500 000
15 000
opłacone
30-12-94
01-01-95
G
O
zwykłe
1 260 000
12 600
opłacone
30-06-95
01-01-96
H
O
zwykłe
670 000
6 700
opłacone
30-06-95
01-01-96
I
O
zwykłe
70 000
700
opłacone
30-06-95
01-01-96
J
O
zwykłe
1 055 000
10 550
opłacone
21-06-96
01-01-96
K
O
zwykłe
945 000
9 450
opłacone
21-06-96
01-01-96
L
O
zwykłe
1 200 000
12 000
opłacone
29-11-96
01-01-96
M
O
zwykłe
2 500 000
25 000
opłacone
07-05-98
01-01-97
N
O
zwykłe
1 853 000
18 530
opłacone
13-06-07
01-01-07
O
O
zwykłe
1 320 245
13 202
wkład niepieniężny
25-06-10
01-01-10
P
O
zwykłe
6 500 000
65 000
opłacone
15-06-12
01-01-11
U
O
zwykłe
40 000 000
400 000
opłacone
12-07-17
01-01-16
V
O
zwykłe
30 074 426
300 744
opłacone
04-07-18
01-01-18
Liczba akcji, razem
92 947 671
Kapitał zakładowy wg wartości nominalnej razem
929 477
Kapitał zakładowy razem
929 477
Wartość nominalna jednej akcji wynosi 10 zł.
Na dzień 31 grudnia 2021 roku ogólna liczba głosów wynikająca ze wszystkich wyemitowanych przez Bank akcji wynosiła 92 947 671 i nie zmieniła się wobec stanu na dzień 31 grudnia 2020 roku.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 154
Jedna akcja daje prawo do jednego głosu na walnym zgromadzeniu.
Na pozostałych akcjonariuszy przypada łącznie 27,8% udziałów w kapitale zakładowym Banku.
Na dzień sporządzenia rocznego skonsolidowanego sprawozdania finansowego nie są znane zmiany w strukturze własności znacznych pakietów akcji.
Struktura akcjonariuszy posiadających bezpośrednio i pośrednio przez podmioty zależne co najmniej 5% ogólnej liczby głosów na walnym zgromadzeniu Banku:
31-12-2021
31-12-2020
Akcjonariusz
Liczba głosów na WZ (akcji)
% udział w ogólnej liczbie głosów na WZ (w kapitale zakładowym)
Liczba głosów na WZ (akcji)
% udział w ogólnej liczbie głosów na WZ (w kapitale zakładowym)
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
53 951 960
58,05
53 951 960
58,05
Fundusz Inwestycji Polskich Przedsiębiorstw Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Aktywów Niepublicznych
8 000 000
8,61
8 000 000
8,61
Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych
5 148 000
5,54
5 148 000
5,54
Akcje własne
Na dzień 31 grudnia 2021 roku Bank posiadał 37 775 akcji własnych, które reprezentują 0,04% kapitału zakładowego i 0,04% ogólnej liczby głosów na Walnym Zgromadzeniu Banku.
Bank, zgodnie z przepisami Kodeksu spółek handlowych, nie jest uprawniony do wykonywania prawa głosu z akcji własnych.
Kapitał zapasowy ze sprzedaży akcji powyżej wartości nominalnej
Kapitał zapasowy ze sprzedaży akcji powyżej ich wartości nominalnej tworzony jest z nadwyżki osiągniętej przy emisji akcji powyżej wartości nominalnej pozostałej po pokryciu kosztów emisji.
Na dzień 31 grudnia 2021 roku oraz na dzień 31 grudnia 2020 roku kapitał zapasowy wynosił 532 851 tys. zł.
42. Kapitał z aktualizacji wyceny
Wyszczególnienie
31-12-2021
31-12-2020
Przeszacowanie składników aktywów finansowych wycenianych wg wartości godziwej przez inne całkowite dochody
- 36 530
80 236
Przeszacowanie zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych
3 243
3 553
Odroczony podatek dochodowy
6 325
-15 920
Kapitał z aktualizacji wyceny, razem
- 26 962
67 869
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 155
Zmiana stanu kapitału z aktualizacji wyceny
Wyszczególnienie
Stan na 01 stycznia 2021
67 869
Zwiększenie z tytułu:
249 345
wyceny inwestycyjnych papierów wartościowych
249 345
Zmniejszenie z tytułu:
-366 421
wyceny inwestycyjnych papierów wartościowych
-366 111
przeszacowanie zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych
- 310
Odroczony podatek dochodowy
22 245
Stan na 31 grudnia 2021
-26 962
Stan na 01 stycznia 2020
47 695
Zwiększenie z tytułu:
298 690
wyceny inwestycyjnych papierów wartościowych
298 690
Zmniejszenie z tytułu:
-273 783
wyceny inwestycyjnych papierów wartościowych
-273 541
przeszacowanie zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych
-242
Odroczony podatek dochodowy
-4 733
Stan na 31 grudnia 2020
67 869
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 156
43. Zyski zatrzymane
Na zyski zatrzymane składają się: pozostały kapitał zapasowy, fundusz ogólnego ryzyka oraz niepodzielony wynik finansowy.
Wyszczególnienie
31-12-2021
31-12-2020
Pozostały kapitał zapasowy:
398 628
776 085
utworzony ustawowo
44 000
44 000
utworzony zgodnie ze statutem ponad wymaganą ustawowo (minimalną) wartość
350 303
727 760
inny
4 325
4 325
Pozostałe kapitały rezerwowe:
23 605
23 605
fundusz na działalność maklerską
22 249
22 249
inne
1 356
1 356
Fundusz ogólnego ryzyka
48 302
48 302
Niepodzielony wynik finansowy
- 38 814
- 463 727
niepodzielony wynik z lat ubiegłych
- 86 270
- 156 793
wynik netto bieżącego okresu
47 456
- 306 934
Zyski zatrzymane, razem
431 721
384 265
Kapitał zapasowy tworzony jest z odpisów z rocznego zysku netto w wysokości co najmniej 8% zysku netto, dopóki kapitał ten nie osiągnie przynajmniej jednej trzeciej kapitału zakładowego. Część kapitału zapasowego w wysokości jednej trzeciej kapitału zakładowego może być przeznaczona jedynie na pokrycie straty wykazanej w sprawozdaniu finansowym.
Kapitał rezerwowy tworzony jest z odpisów z rocznego zysku netto niezależnie od kapitału zapasowego z przeznaczeniem na pokrycie szczególnych strat i wydatków.
O użyciu kapitału zapasowego i rezerwowego rozstrzyga Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy.
Fundusz ogólnego ryzyka przeznaczony na niezidentyfikowane ryzyka w działalności Banku tworzony jest z odpisów z rocznego zysku netto, zgodnie z zasadami określonymi w przepisach prawa bankowego.
Zwyczajne Walne Zgromadzenie Banku Ochrony Środowiska S.A. w dniu 23 czerwca 2021 roku podjęło Uchwałę o pokryciu straty Banku za okres od 01 stycznia do 31 grudnia 2020 roku w wysokości 310 298 tys. zł z kapitału zapasowego.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 157
44. Rachunkowość zabezpieczeń
Przyjęte zasady rachunkowości zabezpieczeń
Spośród podmiotów z Grupy BOŚ rachunkowość zabezpieczeń została zastosowana tylko w Banku.
Rachunkowość zabezpieczeń jest integralnym elementem procesu zarządzania ryzykiem finansowym. Zarządzanie ryzykiem finansowym odbywa się w ramach obowiązującego w Grupie BOŚ procesu zarządzania ryzykiem.
Zabezpieczanym ryzykiem jest ryzyko stopy procentowej w księdze bankowej. Bank stosuje rachunkowość zabezpieczeń wartości godziwej obligacji Skarbu Państwa o stałym oprocentowaniu.
Rachunkowość zabezpieczeń przepływów pieniężnych
Na 31 grudnia 2021 roku Grupa BOŚ nie stosowała rachunkowości zabezpieczeń przepływów pieniężnych.
Rachunkowość zabezpieczeń wartości godziwej
Bank w okresie objętym zabezpieczeniem dokonuje zabezpieczenia zmienności wartości godziwej obligacji o stałym oprocentowaniu, wynikających ze zmian rynkowych stóp procentowych. Pozycję zabezpieczaną stanowi część obligacji Skarbu Państwa utrzymywanych w modelu biznesowym HtCS. Instrumentem zabezpieczającym są transakcje Interest Rate Swap (IRS), w których Bank dokonuje płatności w oparciu o stałą stopę procentową, a otrzymuje kupon oparty o zmienną stopę (6-miesięczny WIBOR).
Dzięki ustanowieniu powiązania zabezpieczającego, w rachunku zysków i strat uzyskiwany jest efekt wzajemnego kompensowania się zmian wartości godziwej instrumentu zabezpieczającego i pozycji zabezpieczanej z tytułu zabezpieczanego ryzyka. Zabezpieczeniu podlega tylko jeden rodzaj ryzyka (tj. ryzyko zmienności stóp procentowych). Spread pomiędzy kwotowaniami obligacji skarbowych i transakcji IRS zostaje wyłączony z zabezpieczenia.
Oczekuje się, że zabezpieczenie będzie wysoce skuteczne w kompensowaniu zmian wartości godziwej wynikających z zabezpieczanego ryzyka. Efektywność zabezpieczenia jest weryfikowana poprzez zastosowanie prospektywnych i retrospektywnych testów efektywności. Test prospektywny polega na analizie miary BPV pozycji zabezpieczanej i instrumentu zabezpieczającego. Test retrospektywny jest wykonywany w oparciu o metodę bezpośredniej kompensaty, w ramach której następuje porównanie zmian wartości transakcji zabezpieczających oraz pozycji zabezpieczanej wynikających ze zmian zabezpieczanego czynnika ryzyka. Test retrospektywny daje wynik pozytywny, jeżeli współczynnik oceny efektywności mieści się w przedziale <0,8;1,25>. Testy wykonywane są z częstotliwością kwartalną. Bank nie identyfikuje istotnych źródeł nieefektywności zabezpieczenia wartości godziwej.
Zmiana wartości godziwej pozycji zabezpieczanej wynikająca ze zmian rynkowych stóp procentowych ujmowana jest w rachunku zysków i strat. Zmiany wartości godziwej obligacji, nie wynikające ze zmian zabezpieczanego czynnika ryzyka odnoszone są na kapitał z aktualizacji wyceny. Zmiany wyceny instrumentu zabezpieczającego ujmowane są w rachunku zysków i strat.
Wg stanu na 31 grudnia 2021 roku Bank posiadał jedno powiązanie zabezpieczające wartość godziwą – zabezpieczenie ustanowione 20 października 2015 roku.
Pozycja zabezpieczana w ramach powiązania zabezpieczającego ustanowionego w 2015 roku obejmuje 240 mln zł obligacji Skarbu Państwa DS0725, zapadających w lipcu 2025 roku.
Wg stanu na 31 grudnia 2021 roku na rachunku zysków i strat zaksięgowano kwotę 5 097 tys. zł, wynikającą ze zmian wartości godziwej obligacji z tytułu ryzyka stopy procentowej oraz wartości godziwej transakcji IRS. W kapitale z aktualizacji wyceny zaewidencjonowana była kwota -6 731 tys. zł, stanowiąca sumę wpływu na kapitał obligacji z momentu ustanowienia powiązania zabezpieczającego (-11 345 tys. zł) oraz zmiany wartości godziwej obligacji, wynikającej z niezabezpieczonej części ryzyka (spreadu pomiędzy kwotowaniami obligacji i transakcji IRS).
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 158
31-12-2021
31-12-2020
Wyszczególnienie
wartość bilansowa
wartość nominalna
wartość godziwa*\
wartość bilansowa
wartość nominalna
wartość godziwa*\
Instrumenty zabezpieczające
Interest Rate Swap (IRS) – wycena ujemna
9 121
258 000
11 587
24 497
258 000
22 083
Pozycja zabezpieczana
Obligacje SP - wycena dodatnia
238 620
240 000
-6 490
273 804
240 000
26 415
Łączny wpływ na wynik
5 097
4 332
*\w przypadku obligacji stanowiących pozycję zabezpieczaną jest to korekta wartości godziwej
45. Płatności na bazie akcji
Polityka wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze w Grupie BOŚ.
W celu wypełnienia wymogów określonych w Rozporządzeniu Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 08 czerwca 2021 roku w sprawie systemu zarządzania ryzykiem i systemu kontroli wewnętrznej oraz polityki wynagrodzeń w bankach a także w zgodzie z postanowieniami Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/36/UE z dnia 26 czerwca 2013 roku w sprawie warunków dopuszczenia instytucji kredytowych do działalności oraz nadzoru ostrożnościowego nad instytucjami kredytowymi i firmami inwestycyjnymi, Bank wdrożył Politykę wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze, zatwierdzoną przez Radę Nadzorczą Banku Ochrony Środowiska S.A.
Komitet ds. Wynagrodzeń i Nominacji powołany przez Radę Nadzorczą Banku opiniuje Politykę wynagrodzeń, opiniuje i projektuje zasady wynagradzania członków Zarządu, opiniuje wysokość wynagrodzenia zmiennego osób zajmujących stanowiska kierownicze, opiniuje i monitoruje wysokość wynagrodzenia zmiennego osób zajmujących stanowiska kierownicze w Banku odpowiedzialne za zarządzanie ryzykiem na drugim poziomie, kierowanie komórką do spraw zgodności oraz kierowanie komórką audytu wewnętrznego.
W okresie sprawozdawczym, Polityka wynagrodzeń została dwukrotnie znowelizowana, tj.:
1. w związku z koniecznością implementacji przepisów prawnych Unii Europejskiej dotyczących wymogów kapitałowych dla instytucji finansowych, tzw. pakietu CRD V/CRR II, które to zostały wprowadzone do krajowego porządku prawnego w zmienionej ustawie Prawo bankowe oraz w znowelizowanym Rozporządzeniu Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 08 czerwca 2021 roku w sprawie systemu zarządzania ryzykiem i systemu kontroli wewnętrznej oraz polityki wynagrodzeń w bankach.
Znowelizowana Polityka wynagrodzeń zakłada m.in.:
1) wypłatę co najmniej 50% ustalonego wynagrodzenia zmiennego w akcjach Banku Ochrony Środowiska S.A., których wartość ustala się jako średnią cenę ważoną akcji Banku w obrotach sesyjnych na GPW w okresie od 01 grudnia roku poprzedzającego rok przyznania premii do 31 stycznia roku, w którym następuje przyznanie premii.
Przez akcje rozumie się:
• akcje Banku Ochrony Środowiska S.A. notowane na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie,
• akcje wirtualne tzw. akcje fantomowe, o wartości odpowiadającej cenie akcji notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie.
2) odroczenie wypłaty 40% wynagrodzenia zmiennego w pięciu równych rocznych ratach, przy czym co najmniej 50% każdej transzy jest wypłacane w akcjach Banku, a pozostała część w gotówce. Część odroczona
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 159
może zostać wstrzymana, ograniczona lub Bank może odmówić jej wypłaty bądź realizacji m.in. w sytuacji, gdy wyniki Banku znacząco odbiegają od zatwierdzonego planu finansowego na dany rok lub gdy spełnione zostały warunki, o których mowa w art. 142 ust. 1 ustawy – Prawo bankowe,
3) ocenę wyników obejmującą okres 3 lat, tak aby wysokość wynagrodzenia zależnego od wyników uwzględniała cykl koniunkturalny Banku i ryzyko związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą. Przez wyniki rozumie się założone w strategii lub planie finansowym Banku na dany rok cele efektywnościowe, finansowe, sprzedażowe i zadania indywidualne,
4) neutralność pod względem płci.
Powyższe zasady obejmują wynagrodzenie zmienne za 2021 rok i lata kolejne.
2. w związku z koniecznością wdrożenia rekomendacji nr 15 Rekomendacji Z KNF dot. zasad ładu wewnętrznego w bankach, która to zobligowała banki do opracowania oraz wprowadzenia w życie, sporządzone w formie pisemnej i zatwierdzone przez radę nadzorczą przejrzyste i zrozumiałe zasady wynagradzania w banku, gdzie m.in. ustalono maksymalny stosunek średniego całkowitego wynagrodzenia brutto członków Zarządu Banku w okresie rocznym do średniego całkowitego wynagrodzenia brutto pozostałych pracowników w okresie rocznym wynosić będzie 1:16.
Mając na uwadze powyższe, wypełniając obowiązek informacyjny wynikający z postanowień rekomendacji nr 30.1. Rekomendacji Z KNF oraz Polityki wynagrodzeń, Bank Ochrony Środowiska S.A. informuje, że stosunek średniego całkowitego wynagrodzenia brutto członków zarządu w okresie 2021 roku do średniego całkowitego wynagrodzenia brutto pozostałych pracowników banku w okresie 2021 roku, wynosi 6,21 i tym samym nie przekracza ustalonej wartości.
Maksymalny poziom wynagrodzenia zmiennego każdej z osób zajmujących stanowisko kierownicze nie przekracza 100% wynagrodzenia stałego. Walne Zgromadzenie Banku Ochrony Środowiska S.A. może wyrazić zgodę na zwiększenie maksymalnego poziomu wynagrodzenia zmiennego w stosunku do wynagrodzenia stałego do 200%, zgodnie z procedurą przewidzianą w § 25 ust. 3 pkt 4) lit. b) i c) Rozporządzenia MFFiPR. Zwiększenie maksymalnego poziomu wynagrodzenia zmiennego, o którym mowa w zdaniu poprzedzającym, nie dotyczy Członków Zarządu Banku.
W okresie sprawozdawczym:
1. po zakończeniu okresu retencyjnego, dokonano przeliczenia na gotówkę i wypłaty akcji fantomowych, przyznanych w ramach nieodroczonego wynagrodzenia zmiennego za rok 2019 oraz w ramach pierwszej transzy odroczonej wynagrodzenia zmiennego za 2018 rok, w łącznej wysokości 306,8 tys. zł brutto (38 045 sztuk akcji fantomowych po kursie stanowiącym średnią arytmetyczną z kursów zamknięcia ustalonych na pięciu pierwszych sesjach po upływie okresu retencyjnego, tj. 8,064 zł);
2. rozliczono drugą (z trzech) transzę odroczonego wynagrodzenia zmiennego za wyniki roku 2018; przewidywany całkowity koszt wyniesie 79,4 tys. zł brutto, w tym przyznano płatności w akcjach fantomowych stanowiące świadczenie krótkoterminowe, które zostanie wypłacone po upływie okresu retencyjnego, tj. po okresie 6 miesięcy liczonego od dnia przyznania zmiennego składnika wynagrodzenia po kursie stanowiącym średnią arytmetyczną z kursów zamknięcia ustalonych na pięciu pierwszych sesjach po upływie okresu retencyjnego - 5 450 sztuk akcji oraz wypłacono w gotówce 39,7 tys. zł brutto stanowiące świadczenie krótkoterminowe;
3. rozliczono pierwszą (z trzech) transzę odroczonego wynagrodzenia zmiennego za wyniki roku 2019; przewidywany całkowity koszt wyniesie 87,2 tys. zł brutto, w tym przyznano płatności w akcjach fantomowych stanowiące świadczenie krótkoterminowe, które zostanie wypłacone po upływie okresu retencyjnego, tj. po okresie 6 miesięcy liczonego od dnia przyznania zmiennego składnika wynagrodzenia po kursie stanowiącym średnią arytmetyczną z kursów zamknięcia ustalonych na pięciu pierwszych sesjach po upływie okresu retencyjnego - 6 364 sztuk akcji oraz wypłacono w gotówce 43,6 tys. zł brutto stanowiące świadczenie krótkoterminowe;
4. ustalono, że w związku z nieziszczeniem się warunku naliczenia wynagrodzenia zmiennego (premii), osobom zajmującym stanowiska kierownicze zidentyfikowane jako mające istotny wpływ na profil ryzyka Banku (w tym Członkom Zarządu BOŚ S.A.) nie przyznano wynagrodzenia zmiennego za wyniki 2020 roku;
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 160
5. dwóm osobom zajmującym stanowiska kierownicze zidentyfikowane jako mające istotny wpływ na profil ryzyka Banku, została wypłacona nagroda pieniężna ustalona w roku 2020 w wysokości 10 tys. zł każda. Zgodnie z postanowieniami Rozdziału IV par. 14 ust. 4 Polityki wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze w Banku Ochrony Środowiska S.A. wynagrodzenie zmienne nie podlegało mechanizmowi odraczania i wypłaty części wynagrodzenia w akcjach.
Wynagrodzenie zmienne za wyniki roku 2021 nie zostało jeszcze rozliczone i przyznane.
46. Informacje dodatkowe do sprawozdania z przepływów pieniężnych
Środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych
Dla potrzeb sprawozdania z przepływów pieniężnych saldo środków pieniężnych i ekwiwalentów środków pieniężnych zawiera następujące salda o wysokiej płynności i terminie zapadalności krótszym niż trzy miesiące.
Wyszczególnienie
31-12-2021
31-12-2020
Kasa, środki w Banku Centralnym (Nota 22)
361 581
266 552
Lokaty w innych bankach, ujęte w ekwiwalentach środków pieniężnych (nota 23)
344 762
33 328
Inwestycyjne papiery wartościowe (Nota 25)
2 899 584
2 179 952
Razem
3 605 927
2 479 832
Saldo środków pieniężnych i ekwiwalentów środków pieniężnych zawiera rezerwę obowiązkową utrzymywaną na rachunku w NBP.
Zarząd Narodowego Banku Polskiego w dniu 21 czerwca 2018 roku podjął uchwałę w sprawie zwolnienia Banku z obowiązku utrzymywania 55% wymaganej rezerwy obowiązkowej. Powyższe zwolnienie obowiązuje od dnia 02 lipca 2018 roku do dnia 31 grudnia 2021 roku.
Zgodnie z paragrafem 12 Uchwały NBP nr 40/2015 Bank może wykorzystywać środki utrzymywane na rachunku rezerwy obowiązkowej do bieżących rozliczeń pieniężnych.
Rezerwa deklarowana do utrzymania w miesiącu grudniu 2021 roku wynosiła 295 202 tys. zł (grudzień 2020 – 31 408 tys. zł). Bank zobowiązany jest utrzymywać średnie saldo środków pieniężnych w miesiącu powyżej zadeklarowanej rezerwy obowiązkowej.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 161
Objaśnienie różnic pomiędzy bilansowymi zmianami stanu, a zmianami stanu tych pozycji wykazywanymi w działalności operacyjnej sprawozdania z przepływów pieniężnych:
za rok zakończony
Wyszczególnienie
31-12-2021
31-12-2020
Zmiana stanu należności od innych banków
- 245 131
10 117
Zmiana stanu lokat w innych bankach, ujęte w ekwiwalentach środków pieniężnych
311 434
- 36 886
Zmiana stanu lokat w innych bankach oraz należności od innych banków razem
66 303
- 26 769
Zmiana stanu inwestycyjnych papierów wartościowych
262 483
- 2 069 336
Zmiana stanu inwestycyjnych papierów wartościowych przyjęta do środków pieniężnych
719 632
860 117
Zakup papierów wartościowych wycenianych wg zamortyzowanego kosztu
70 595
160 586
Wykup papierów wartościowych wycenianych wg zamortyzowanego kosztu
- 28 287
-
Odsetki otrzymane od papierów wartościowych wycenianych
wg zamortyzowanego kosztu
- 45 169
- 57 489
Przesunięcie odsetek od papierów wartościowych wycenianych
wg zamortyzowanego kosztu do odsetek z działalności inwestycyjnej
49 988
54 758
Przeszacowanie aktywów finansowych wycenianych wg wartości godziwej prze inne całkowite dochody
-116 766
25 149
Zmiana stanu inwestycyjnych papierów wartościowych razem
912 476
- 1 026 215
Zmiana stanu innych aktywów i podatku dochodowego
29 940
- 145 828
Odroczony podatek dochodowy wykazany w rachunku zysków i strat
7 896
17 547
Odroczony podatek dochodowy z tytułu wyceny inwestycyjnych papierów wartościowych
22 245
- 4 732
Niepieniężne zmiany z tytułu wartości niematerialnych oraz rzeczowych środków trwałych
475
34
Zmiana stanu innych aktywów i podatku dochodowego
60 556
- 132 979
Zmiana stanu rezerw
32 269
360 829
Wycena aktuariusza wpływ na kapitał z aktualizacji wyceny
- 310
- 243
Zmiana stanu rezerw razem
31 959
360 586
Zmiana stanu pozostałych zobowiązań i podatku dochodowego
- 21 675
115 790
Bieżące obciążenia z tytułu podatku dochodowego
- 39 709
- 38 728
Zapłacony podatek dochodowy
31 715
55 190
Zmiana stanu pozostałych zobowiązań i podatku dochodowego razem
- 29 669
132 252
Zmiana stanu zobowiązań z tytułu emisji bankowych papierów wartościowych i zobowiązań podporządkowanych
111
- 1 735
Odsetki zapłacone od obligacji własnych, w tym:
12 036
14 440
od obligacji podporządkowanych
12 036
14 440
Odsetki naliczone od obligacji własnych, w tym:
- 12 147
-12 705
od obligacji podporządkowanych
- 12 147
-12 705
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 162
47. Charakterystyka instrumentów pochodnych oraz transakcji wymiany walutowej
Transakcje wymiany walut i walutowych instrumentów pochodnych - charakterystyka:
31-12-2021
31-12-2020
31-12-2021
31-12-2020
31-12-2021
31-12-2020
Instrument
FX Swap
FX Forward
FX Spot
Opis instrumentu
Transakcja, która zobowiązuje strony kontraktu do dokonania początkowej wymiany walut
w wyznaczonym dniu i po określonym kursie oraz zwrotnej (końcowej) wymiany tych walut,
w określonym w przyszłości dniu (innym niż rozliczenie tzw. Pierwszej „nogi”) i po kursie uzgodnionym w momencie zawarcia transakcji (przeważnie różnym od kursu wymiany początkowej). Waluta, którą jeden z kontrahentów jest zobowiązany zapłacić drugiemu w wyniku wymiany końcowej jest tą samą walutą, którą kontrahent otrzymał w wymianie początkowej.
Terminowa transakcja wymiany określonej kwoty waluty na inną walutę w określonym terminie,
wg ustalonego kursu terminowego. Jest to tzw. Kontrakt z dostawą waluty (forward outright). Wszystkie warunki transakcji ustalane są w dniu jej zawarcia.
Transakcja wymiany określonej kwoty waluty na inną walutę, po kursie uzgodnionym w momencie zawierania transakcji. Rozliczenie tej transakcji następuje w terminie zazwyczaj do dwóch dni roboczych od daty zawarcia.
Cel nabycia lub wystawienia
do obrotu/płynność
do obrotu
do obrotu
Ilość transakcji
31
44
2 447 091
97
43
7 571 098
Wartość nominalna instrumentów (w tys. zł)
439 791
672 825
394 672
220 458
110 894
223 494
Wartość godziwa
(w tys. zł)
- 20 685
-13 833
9 316
872
- 54
88
- dodatnia
839
113
10 083
2 926
75
1 228
- ujemna
- 21 524
-13 946
- 1 112
-2 054
- 129
-989
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 163
Przyszłe przychody/ płatności
Zmienne
Zmienne
Zmienne
Średnia zapadalność
2022-02-22
2021-03-30
2022-05-08
2021-06-12
2022-01-03
2021-01-04
Możliwość wcześniejszego rozliczenia
Brak
Na wniosek klienta
Brak
Możliwość wymiany lub zamiany na inny składnik aktywów/ pasywów
Brak
Brak
Brak
Inne warunki
Brak
Brak
Brak
Rodzaj ryzyka związanego
z danym instrumentem pochodnym
Ryzyko operacyjne, ryzyko rynkowe, ryzyko kontrahenta
Ryzyko operacyjne, ryzyko rynkowe, ryzyko kontrahenta
Ryzyko operacyjne, ryzyko rynkowe, ryzyko kontrahenta
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 164
Transakcje instrumentami pochodnymi stopy procentowej - charakterystyka:
31-12-2021
31-12-2020
31-12-2021
31-12-2020
31-12-2021
31-12-2020
31-12-2021
31-12-2020
Instrument
Transakcje wymiany stopy procentowej (IRS)
Transakcje wymiany stopy procentowej (IRS zabezpieczający PLN)
Transakcje wymiany stopy procentowej (IRS zabezpieczający EUR)
Transakcje Forward na obligacje
Opis instrumentu
Transakcja zobowiązująca obie strony do wymiany okresowych płatności odsetkowych od określonej kwoty nominalnej przez uzgodniony okres. Dokonywane płatności odsetkowe są wyrażone
w tej samej walucie i obliczane według ustalonej dla każdej ze stron stopy procentowej (jedna stopa może być stała a druga zmienna lub obie mogą być zmienne, ale uzależnione od różnych indeksów). Ta kategoria obejmuje także transakcje IRS, których kwota nominalna zmienia się w czasie – swapy amortyzowane.
Transakcja zobowiązująca obie strony do wymiany okresowych płatności odsetkowych od określonej kwoty nominalnej przez uzgodniony okres. Dokonywane płatności odsetkowe są wyrażone
w tej samej walucie i obliczane według ustalonej dla każdej ze stron stopy procentowej (jedna stopa może być stała a druga zmienna lub obie mogą być zmienne, ale uzależnione od różnych indeksów).
Transakcja zobowiązująca obie strony do wymiany okresowych płatności odsetkowych od określonej kwoty nominalnej przez uzgodniony okres. Dokonywane płatności odsetkowe są wyrażone w tej samej walucie
i obliczane według ustalonej dla każdej ze stron stopy procentowej (jedna stopa może być stała a druga zmienna lub obie mogą być zmienne, ale uzależnione od różnych indeksów).
Terminowa transakcja kupna/sprzedaży określonej kwoty papieru wartościowego w określonym terminie, wg ustalonej ceny terminowej. Wszystkie warunki transakcji ustalane są w dniu jej zawarcia.
Cel nabycia lub wystawienia
do obrotu
jako zabezpieczenie (rachunkowość zabezpieczeń wartości godziwej)
jako zabezpieczenie (rachunkowość zabezpieczeń przepływów pieniężnych)
do obrotu
Ilość transakcji
160
207
2
2
-
-
-
-
Wartość nominalna instrumentów (w tys. zł)
3 714 400
5 195 860
258 000
258 000
-
-
-
-
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 165
Wartość godziwa
(w tys. zł)
32 654
-4 710
9 121
-24 497
-
-
-
-
- dodatnia
103 851
73 735
9 121
-
-
-
-
-
- ujemna
- 71 378
-80 638
-
-24 497
-
-
Przyszłe przychody/ płatności
Zmienne
Zmienne
Zmienne
Zmienne
Średnia zapadalność
2025-07-17
2023-10-27
2025-07-25
2025-07-25
-
-
-
-
Możliwość wcześniejszego rozliczenia
Istnieje taka możliwość w przypadku transakcji
z klientami niebankowymi
w przypadkach określonych
w umowach.
Możliwe, rzadko stosowane.
Brak
Brak
Brak
Możliwość wymiany lub zamiany na inny składnik aktywów/ pasywów
Brak
Brak
Brak
Brak
Inne warunki
Brak
Brak
Brak
Brak
Rodzaj ryzyka
Ryzyko operacyjne, ryzyko rynkowe, ryzyko kontrahenta
Ryzyko operacyjne, ryzyko rynkowe, ryzyko kontrahenta
Ryzyko operacyjne, ryzyko rynkowe, ryzyko kontrahenta
Ryzyko operacyjne, ryzyko rynkowe, ryzyko kontrahenta
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 166
Kontrakty terminowe i opcje - charakterystyka:
31-12-2021
31-12-2020
31-12-2021
31-12-2020
31-12-2021
31-12-2020
Instrument
Kontrakty terminowe na akcje i indeksy giełdowe, kursy walut
Kontrakty forward na indeksy giełdowe, kursy walut, towary
Kontrakty różnic kursowych CFD
Opis instrumentu
Kontrakt terminowy na akcje/indeks giełdowy jest standaryzowaną transakcją wymagającą gotówkowego rozliczenia w przyszłości lub dostarczenia instrumentu bazowego w zależności od cen akcji/wartości indeksu kursu waluty i zajętej pozycji.
Kontrakty typu forward na sprzedaż i kupno różnych walut z wyznaczona przyszłą datą uregulowania. Instrumenty tego typu umożliwiają zarabianie na różnicach stóp procentowych pomiędzy walutami tworzącymi parę. Standardowe kontrakty forward dotyczą transakcji, w których wyznaczony termin uregulowania jest dłuższy niż dwa dni typowe dla transakcji spot.
Kontrakty różnic kursowych (ang. Contracts For Difference – kontrakty na różnicę, CFD) to grupa tzw. instrumentów pochodnych. Oznacza to, iż ich wartość zależy bezpośrednio od wartości instrumentu bazowego na który opiewają. Instrumentami bazowymi mogą być zarówno instrumenty rynku kasowego, takie jak pary walutowe, złoto czy srebro, jak i terminowego np. kontrakty terminowe na indeksy oferowane na giełdach światowych, instrumenty pochodne giełd towarowych itp. Kontrakty CFD umożliwiają zajmowanie długiej lub krótkiej pozycji, zaś wynik jest obliczany tylko na podstawie różnic kursowych. Handel instrumentami CFD nie wiąże się więc z fizycznym zajęciem pozycji.
Cel nabycia lub wystawienia
do obrotu
do obrotu
do obrotu
Ilość transakcji
1 534
9 183
142 200
1 709 000
165 650
97 470
Wartość nominalna instrumentów (w tys. zł)
71 234
83 322
21 887
7 355
810 776
536 623
Wartość godziwa (w tys. zł)
-
-
-
-
-
-
- dodatnia
1 706
892
-
-
20 522
19 402
- ujemna
- 133
-1 004
- 1 353
-141
- 4 031
-3 969
Przyszłe przychody/ płatności
Zmienne
Zmienne
Zmienne
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 167
Zapadalność
Zmienna
Zmienna
Zmienna
Możliwość wcześniejszego rozliczenia
Tak
Tak
Tak
Cena/ Przedział cen realizacji
Brak
Brak
Brak
Możliwość wymiany lub zamiany na inny składnik aktywów/ pasywów
Brak
Brak
Brak
Dodatkowe zabezpieczenia
Brak
Brak
Brak
Inne warunki
Brak
Brak
Brak
Rodzaj ryzyka
Ryzyko operacyjne, ryzyko cen instrumentów kapitałowych, ryzyko walutowe
Ryzyko operacyjne, ryzyko walutowe, ryzyko cen instrumentów kapitałowych, ryzyko cen towarów
Ryzyko operacyjne, ryzyko walutowe, ryzyko stóp procentowych, ryzyko cen towarów, ryzyko cen instrumentów kapitałowych
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 168
Transakcje wymiany walut i walutowych instrumentów pochodnych:
Wyszczególnienie
31-12-2021
31-12-2020
Wartość instrumentów według wartości nominalnej
945 357
1 116 777
Razem transakcje wymiany walut i walutowych instrumentów pochodnych:
aktywa
10 997
4 267
zobowiązania
- 22 765
-16 989
Transakcje instrumentami pochodnymi stopy procentowej:
Wyszczególnienie
31-12-2021
31-12-2020
Wartość instrumentów według wartości nominalnej
3 972 400
5 453 860
Razem transakcje instrumentami pochodnymi stopy procentowej:
aktywa
112 972
73 735
zobowiązania
- 71 378
-105 135
Kontrakty terminowe i opcje:
Wyszczególnienie
31-12-2021
31-12-2020
Wartość instrumentów według wartości nominalnej
903 898
627 300
Razem kontrakty terminowe i opcyjne:
aktywa
22 227
20 294
zobowiązania
- 5 516
-5 114
Razem pochodne instrumenty finansowe:
Wyszczególnienie
31-12-2021
31-12-2020
Wartość instrumentów według wartości nominalnej
5 821 655
7 197 937
Razem pochodne instrumenty finansowe:
aktywa
146 197
98 296
zobowiązania
- 99 659
-127 238
Kompensowanie aktywów finansowych i zobowiązań finansowych
Grupa BOŚ w aktywach finansowych i zobowiązaniach finansowych ujętych w sprawozdaniu finansowym nie stosuje kompensaty wartości posiadanych instrumentów finansowych.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 169
48. Wartość godziwa aktywów i zobowiązań finansowych
Poniżej przedstawiono wartość bilansową i godziwą aktywów i zobowiązań finansowych innych niż wyceniane wg wartości godziwej w sprawozdaniu finansowym:
Wyszczególnienie
Wartość bilansowa 31-12-2021
Wartość godziwa
31-12-2021
Wartość bilansowa 31-12-2020
Wartość godziwa
31-12-2020
AKTYWA FINANSOWE
Należności od innych banków
400 747
402 886
155 616
158 813
Należności od klientów
w tym:
11 855 647
11 814 926
11 887 297
11 751 753
należności w złotych polskich
9 353 758
9 372 279
9 080 574
8 993 394
należności w walutach obcych
2 501 889
2 442 647
2 806 723
2 758 359
Inwestycyjne papiery wartościowe - wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
1 582 366
1 544 358
1 535 239
1 615 371
Dłużne papiery wartościowe, w tym:
1 582 366
1 544 358
1 535 239
1 615 371
Skarbu Państwa
1 373 528
1 362 035
1 397 710
1 472 158
pozostałe
208 838
182 323
137 529
143 213
ZOBOWIĄZANIA FINANSOWE
Zobowiązania Banku Centralnego i innych banków
420 389
420 389
732 743
732 743
Zobowiązania wobec klientów, w tym:
17 007 863
17 015 812
16 560 715
16 583 462
klientów instytucjonalnych
7 897 176
7 897 249
6 391 882
6 391 627
klientów indywidualnych
8 515 701
8 523 304
9 380 943
9 403 399
pozostałych klientów
84 032
84 032
72 182
72 182
międzynarodowych instytucji finansowych
510 954
511 227
715 708
716 254
Zobowiązania podporządkowane
369 107
356 419
368 996
351 812
Należności od innych banków
Należności od innych banków obejmują lokaty międzybankowe, rachunki nostro oraz kredyty i pożyczki. Wartość godziwa lokat międzybankowych z uwagi na krótki termin realizacji (do 6 m-cy lokaty międzybankowe na stopę stałą) jest równa wartości bilansowej. Obligacje wyemitowane przez banki wyceniono według wartości godziwej z uwzględnieniem spreadu kredytowego wyznaczonego w oparciu o porównywalne emisje przeprowadzone przez podobne banki.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 170
Należności od klientów
Należności od klientów przedstawiono po pomniejszeniu o odpisy z tytułu utraty wartości. Należności od klientów w bilansie wycenia się głównie według zamortyzowanego kosztu z zastosowaniem efektywnej stopy procentowej (99% wartości bilansowej kredytów).
Za wartość godziwą kredytów jest przyjmowana ich wartość wynikająca z bieżąco oszacowanych przyszłych przepływów kapitałowo-odsetkowych (oddzielnie dla walut i oddzielnie dla PLN) wyliczonych w oparciu o efektywną stopę procentową dla każdego kredytu (z wyjątkiem kredytów o nieustalonym harmonogramie lub kredytów zagrożonych dla których jako wartość godziwa przyjmowana jest wartość bilansowa) dyskontowanych średnią efektywną stopą procentową kredytów udzielonych w ostatnich dwunastu miesiącach. Dla kredytów hipotecznych uwzględniono przedpłaty. W przypadku kredytów w walutach obcych, których Bank zaprzestał udzielania została zastosowana średnia efektywna stopa procentowa odpowiadających im kredytów udzielanych w PLN, skorygowana o różnicę pomiędzy poziomami stóp w poszczególnych walutach i PLN.
Inwestycyjne papiery wartościowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
Do inwestycyjnych papierów wartościowych wycenianych wg zamortyzowanego kosztu należą obligacje Skarbu Państwa przyporządkowane do modelu biznesowego HtC. Za wartość godziwą obligacji przyjmuje się aktualną wycenę pochodzącą z kwotowań rynkowych powiększonych o narosłe odsetki.
Zobowiązania wobec Banku Centralnego i innych banków
Zobowiązania wobec Banku Centralnego oraz zobowiązania z tytułu transakcji repo zostały wykazane w wartości bilansowej. Zobowiązania z tytułu transakcji repo zostały wykazane w wartości bilansowej ze względu na brak dostępnych danych rynkowych do kalkulacji wartości godziwej podstawowej transakcji repo Banku z kontrahentem.
Depozyty międzybankowe, z uwagi na krótki termin zostały ujęte w wartości bilansowej, a zaciągnięte pożyczki (kapitał i odsetki) zostały zdyskontowane średnią efektywną stopą procentową.
Zobowiązania wobec klientów
Zobowiązania w bilansie wycenia się według zamortyzowanego kosztu z zastosowaniem efektywnej stopy procentowej. Jako wartość godziwa zobowiązań jest przyjmowana ich wartość wynikająca ze zdyskontowania kapitału oraz odsetek dla wszystkich depozytów średnią ważoną stopą procentową, która obowiązywała dla depozytów przyjętych w grudniu 2021 roku. Z uwagi na brak harmonogramów dla rachunków bieżących zostały one ujęte wg wartości bilansowej.
Zobowiązania (kapitał i odsetki) wobec międzynarodowych instytucji finansowych zostały zdyskontowane średnią efektywną stopą procentową (dla EUR) bądź ostatniej transakcji zawartej w danej walucie (dla PLN).
Zobowiązania z tytułu emisji papierów wartościowych
Zobowiązania z tytułu emisji papierów wartościowych wycenione według wartości godziwej z uwzględnieniem zmiany spreadu kredytowego dla obligacji w PLN wyznaczonego w oparciu o ostatnią emisję przeprowadzoną przez Bank.
Zobowiązania podporządkowane
Zobowiązania podporządkowane wycenione według wartości godziwej z uwzględnieniem zmiany spreadu kredytowego wyznaczonego w oparciu o ostatnią emisję przeprowadzoną przez Bank.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 171
49. Podział instrumentów finansowych wycenianych wg wartości godziwej w zależności od sposobu pomiaru wartości godziwej
Wartość godziwa zgodnie z MSSF 13 definiowana jest jako cena, którą otrzymano by za zbycie składnika aktywów lub zapłacono by za przeniesienie zobowiązania w transakcji przeprowadzonej na zwykłych warunkach na głównym (lub najkorzystniejszym) rynku na dzień wyceny w aktualnych warunkach rynkowych (tj. ceną wyjścia) bez względu na to, czy cena ta jest bezpośrednio obserwowalna lub oszacowana przy użyciu innej techniki wyceny. Grupa szacując wartość godziwą uwzględnia korektę z tytułu ryzyka kredytowego kontrahenta.
Na 31 grudnia 2021 roku oraz na 31 grudnia 2020 roku Grupa dokonywała klasyfikacji aktywów oraz zobowiązań finansowych wycenianych do wartości godziwej na trzy kategorie (poziomy) według ich metody wyceny:
1. Poziom 1: metoda wyceny – mark-to-market bezpośrednio z dostępnych kwotowań instrumentów na rynku. Dotyczy to kwotowanych kapitałowych i dłużnych papierów wartościowych i bonów NBP (kwotowania oparte o stopę referencyjną),
2. Poziom 2: metoda wyceny – mark-to- model z parametryzacją modeli w oparciu o kwotowania z aktywnego rynku dla danego typu instrumentów lub ceny uzyskane w ramach transakcji, które zostały dokonane w terminie bliskim dacie bilansowej na normalnych zasadach rynkowych. Wartość godziwą ustala się również poprzez odwołanie się do innych, podobnych instrumentów, poprzez analizę zdyskontowanych przepływów pieniężnych i inne metody wyceny powszechnie stosowane przez uczestników rynku, a w przypadku instrumentów finansowych dla których brak jest możliwości wyceny po koszcie nabycia. Dotyczy to nienotowanych bankowych papierów, kapitałowych papierów wartościowych oraz instrumentów pochodnych (w tym transakcji terminowych na papiery wartościowe) za wyjątkiem przypadków które spełniają kryteria przynależności do Poziomu 3. Dodatkowo w portfelu aktywów dostępnych do sprzedaży DM BOŚ posiada akcje jednostki gospodarczej, dla której brak jest aktywnego rynku. Z uwagi na powyższe wartość godziwa tych papierów jest oparta na modelu wyceny wypracowanym przez Spółkę, uwzględniającym porównywalne wartości dla podmiotów gospodarczych notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie,
3. Poziom 3: metoda wyceny mark-to- model z parametryzacją modeli w oparciu o kwotowania z aktywnego rynku dla danego typu instrumentów oraz parametryzacją modelu na podstawie estymowanych czynników ryzyka. Dotyczy to komunalnych papierów wartościowych (wycena dokonywana na podstawie zdyskontowanych przepływów, przy czym spready kredytowe używane do wyceny wyznaczane są w oparciu o wewnętrzne ratingi), papierów innych banków (cena ustalana jest w oparciu o marże papierów, kwotowanych na rynku na moment ustalenia ceny, emitowanych przez odpowiednio wyselekcjonowanych emitentów), nienotowanych papierów kapitałowych oraz papierów kapitałowych charakteryzujących się niską płynnością (wyceniane są metodą zdyskontowanych przepływów). W przypadku DM BOŚ są to instrumenty finansowe nabyte z zamiarem wprowadzenia ich do obrotu regulowanego. Wartość godziwa ustalana jest w oparciu o analizę sytuacji finansowej spółki z uwzględnieniem odpisów z tytułu utraty wartości.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 172
Podział instrumentów finansowych wg poziomów:
31-12-2021
Poziom 1
Poziom 2
Poziom 3
Razem
Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu
18 692
137 013
-
155 705
dłużne papiery wartościowe
5 321
-
-
5 321
kapitałowe papiery wartościowe
13 261
47
-
13 308
pochodne instrumenty finansowe
110
136 966
-
137 076
Pochodne instrumenty zabezpieczające
-
9 121
-
9 121
Inwestycyjne papiery wartościowe wyceniane
wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
i wynik finansowy
4 379 989
129 229
1 017 347
5 526 565
dłużne papiery wartościowe
4 361 446
129 229
950 407
5 441 082
kapitałowe papiery wartościowe
18 543
-
66 940
85 483
Należności od innych Banków
-
-
402 886
402 886
Należności od klientów
-
-
11 814 926
11 814 926
Inwestycyjne papiery wartościowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
1 544 358
-
-
1 544 358
Razem
5 943 039
275 363
13 235 159
19 453 561
31-12-2021
Poziom 1
Poziom 2
Poziom 3
Razem
Zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu
131
99 528
-
99 659
pochodne instrumenty finansowe
131
99 528
-
99 659
Pochodne instrumenty finansowe
-
-
-
-
Pochodne instrumenty zabezpieczające
-
-
-
-
Zobowiązania wobec innych banków
-
-
420 389
420 389
Zobowiązania wobec klientów
-
-
17 015 812
17 015 812
Zobowiązania podporządkowane
-
-
356 419
356 419
Razem
131
99 528
17 792 620
17 892 279
Zmiany w papierach wartościowych wycenianych wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
Poziom 3
Stan na początek okresu 01-01-2021
1 297 304
Zakup
1 154 823
Sprzedaż i wykup
-1 365 770
Suma zysków lub strat
-69 010
w wynik finansowy
-14 931
w pozostałych całkowitych dochodach
-54 079
Stan na koniec okresu 31-12-2021
1 017 347
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 173
31-12-2020
Poziom 1
Poziom 2
Poziom 3
Razem
Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu
15 217
97 917
-
113 134
dłużne papiery wartościowe
805
-
-
805
kapitałowe papiery wartościowe
13 985
47
-
14 032
pochodne instrumenty finansowe
427
97 870
-
98 297
Pochodne instrumenty zabezpieczające
-
-
-
-
Inwestycyjne papiery wartościowe wyceniane
wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
i wynik finansowy
4 385 236
153 634
1 297 305
5 836 175
dłużne papiery wartościowe
4 366 693
153 634
1 230 368
5 750 695
kapitałowe papiery wartościowe
18 543
-
66 937
85 480
Należności od innych Banków
-
-
158 813
158 813
Należności od klientów
-
-
11 751 753
11 751 753
Inwestycyjne papiery wartościowe wyceniane wg zamortyzowanego kosztu
1 615 371
-
-
1 615 371
Razem
6 015 824
251 551
13 207 871
19 475 246
31-12-2020
Poziom 1
Poziom 2
Poziom 3
Razem
Zobowiązania finansowe przeznaczone do obrotu
790
102 526
-
103 316
pochodne instrumenty finansowe
215
102 526
-
102 741
kapitałowe papiery wartościowe
575
-
-
575
Pochodne instrumenty zabezpieczające
-
24 497
-
24 497
Zobowiązania wobec innych banków
-
-
732 743
732 743
Zobowiązania wobec klientów
-
-
16 583 462
16 583 462
Zobowiązania podporządkowane
-
-
351 812
351 812
Razem
790
127 023
17 668 017
17 795 830
Zmiany w papierach wartościowych wycenianych wg wartości godziwej przez inne dochody całkowite
Poziom 3
Stan na początek okresu 01-01-2020
305 126
Zakup
1 385 613
Sprzedaż i wykup
-405 181
Suma zysków lub strat
11 746
w wynik finansowy
- 6 799
w pozostałych całkowitych dochodach
18 545
Stan na koniec okresu 31-12-2020
1 297 304
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 174
Przeniesienie instrumentów pomiędzy Poziomem 1 a Poziomem 2 występuje na podstawie dostępności kwotowań z aktywnego rynku według stanu na zakończenie danego okresu sprawozdawczego.
Przeniesienie z Poziomu 2 do Poziomu 3 następuje w sytuacji zamiany w wycenie czynnika obserwowalnego na nieobserwowalny lub zastosowanie do wyceny nowego nieobserwowalnego czynnika ryzyka, która jednocześnie skutkuje istotnym wpływem na wycenę instrumentu.
Przeniesienie z Poziomu 3 do Poziomu 2 następuje w sytuacji zamiany w wycenie czynnika nieobserwowalnego na obserwowalny lub gdy wpływ czynnika nieobserwowalnego na wycenę instrumentu przestaje być istotny.
Przeniesienie między metodami wyceny następują w dacie i według stanu na koniec okresu sprawozdawczego.
W okresie od 01 stycznia do 31 grudnia 2021 roku nie nastąpiły przeniesienia instrumentów pomiędzy poziomami. W przypadku instrumentów zaklasyfikowanych do Poziomu 3 ich wycena nie ma wpływu na rachunek zysków i strat. Wycena do wartości godziwej instrumentów zakwalifikowanych do Poziomu 3 została uwzględniona w pozostałych całkowitych dochodach. W wyniku finansowym zostały uwzględnione odsetki naliczone, odsetki zapłacone, dyskonto lub premia, różnice kursowe oraz rozwiązane rezerwy (dotyczy to kapitałowych papierów wartościowych).
Na dzień 31 grudnia 2021 roku wrażliwość wyceny, instrumentów komunalnych zaklasyfikowanych do Poziomu 3, na zmianę spreadu kredytowego o +/- 1 p. b. (nieobserwowalny parametr modelu) wynosiła 24 tys. zł (na dzień 31 grudnia 2020 roku wynosiła 51 tys. zł).
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 175
50. Sprawozdawczość dotycząca segmentów
Zgodnie z wymogami MSSF 8, segmenty operacyjne zostały określone na podstawie sprawozdań wewnętrznych dotyczących komponentów jednostki gospodarczej podlegających okresowym przeglądom dokonywanym przez członka kierownictwa odpowiedzialnego za podejmowanie decyzji operacyjnych. MSSF 8 definiuje segment operacyjny jako część działalności jednostki spełniający trzy kryteria:
1. segment prowadzi działalność gospodarczą, w ramach której może osiągać przychody i ponosić koszty,
2. wyniki działalności operacyjnej segmentu są przeglądane regularnie przez osobę podejmującą w jednostce główne decyzje operacyjne,
3. odrębne informacje finansowe dla segmentu są dostępne.
Poniżej przedstawiono zasady sprawozdawczości według segmentów operacyjnych za okresy zakończone dnia 31 grudnia 2021 roku i 31 grudnia 2020 roku w podziale na następujące obszary działalności:
1. pion klienta instytucjonalnego,
2. pion klienta indywidualnego,
3. działalność skarbowa i inwestycyjna,
4. działalność maklerska,
5. pozostałe (nieulokowane w segmentach).
W ramach pionu klienta instytucjonalnego prowadzona jest działalność obejmująca transakcje zawierane poprzez Centra Biznesowe, oddziały operacyjne oraz Centralę Banku z klientami korporacyjnymi, małymi i średnimi przedsiębiorstwami oraz mikroprzedsiębiorstwami. Natomiast aktywność Banku w pionie klienta indywidualnego dotyczy transakcji z klientami z grupy osób fizycznych.
W skład obszaru działalności skarbowej i inwestycyjnej wchodzi działalność na rynku międzybankowym i dłużnych papierów wartościowych, instrumentów pochodnych, a także w obszarze inwestycji kapitałowych. Działalność skarbowa i inwestycyjna obejmuje zarządzanie płynnością, ryzykiem walutowym i stóp procentowych Banku oraz rozliczenia z tytułu cen transferowych funduszy z innymi pionami (segmentami) biznesowymi.
W ramach działalności maklerskiej świadczone są usługi dla klientów indywidualnych jak również instytucjonalnych.
W obszarze pozostałe (nieulokowane w segmentach) znajdują się pozycje rachunku zysków i strat, które nie zostały przypisane do żadnego z wymienionych w ppkt 1-4 obszarów działalności, w szczególności przychody i koszty związane z klientami niesklasyfikowanymi.
Dane finansowe spółek BOŚ Leasing - EKO Profit S.A. oraz MS Wind Sp. z o.o. są klasyfikowane do pionu klienta instytucjonalnego.
Produktami obszaru działalności skarbowej i inwestycyjnej są instrumenty finansowe, bieżące i terminowe lokaty i depozyty międzybankowe oraz klientów ALM, kredyty od innych banków oraz kredyty udzielone bankom, dłużne i kapitałowe papiery wartościowe oraz instrumenty pochodne.
Natomiast obszar działalności maklerskiej obejmuje głównie nabywanie i zbywanie papierów wartościowych na cudzy lub własny rachunek, prowadzenie rachunków papierów wartościowych, zarządzanie cudzym pakietem papierów wartościowych na zlecenie oraz oferowanie papierów wartościowych w obrocie pierwotnym lub w pierwszej ofercie publicznej.
Aktywa i pasywa obszarów określonych w ppkt 1-2 powyżej zostały wyodrębnione w oparciu o bazę kredytową i depozytową Banku.
Wynik odsetkowy uwzględnia rozliczenia transferowe pomiędzy pionem klienta instytucjonalnego oraz pionem klienta indywidualnego a obszarem działalności skarbowej i inwestycyjnej. Wycena transferowa funduszy jest oparta na stawkach referencyjnych oraz dodatkowych stawkach finansowania, z uwzględnieniem m.in. waluty, stabilności środków i terminu, które są odnoszone do krzywej rentowności. Wycenie stawkami transferowymi podlegają wszystkie istotne pozycje aktywów i pasywów odsetkowych, jak również pozycje pozabilansowe, generujące zapotrzebowanie na płynność. Wycena przeprowadzana jest w cyklu miesięcznym i bazuje na średniej
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 176
(ze stanów dziennych) poszczególnych transakcji odsetkowych przypisanych do danego pionu odrębnie dla każdej waluty.
Wynik na działalności operacyjnej pionu klienta instytucjonalnego oraz pionu klienta indywidualnego jest wynikiem z działalności bankowej tych pionów, pomniejszonym o wartość kosztów administracyjnych przypisanych bezpośrednio do transakcji lub jednostek danego pionu, jak również kosztów alokowanych oraz odpisów z tytułu utraty wartości. Wynik finansowy uwzględnia także rozliczenia wzajemne z tytułu obsługi klientów pionu klienta instytucjonalnego przez oddziały operacyjne Banku (ukierunkowane na obsługę klientów pionu indywidualnego).
Na wynik z działalności finansowej ww. pionów składają się m.in.
1. Wynik z tytułu odsetek, tj. suma różnicy pomiędzy przychodami odsetkowymi od kredytów i obligacji komunalnych klientów, a kosztami za otrzymane fundusze od ALM (działalność skarbowa i inwestycyjna) oraz przychodów z transferu funduszy do ALM pomniejszonych o koszty odsetkowe zapłacone klientom Banku.
2. Wynik z tytułu prowizji, tj. różnica przychodów z opłat i prowizji oraz kosztów przypisanych do danej transakcji oraz alokowanych do obszaru działalności. Wynik uwzględnia przychody i koszty rozliczane jednorazowo oraz rozliczane w czasie metodą liniową, natomiast przychody i koszty rozliczane przy transakcji według efektywnej stopy procentowej odnoszone są do wyniku z tytułu odsetek
3. Wynik z pozycji wymiany, tj. dochody z negocjowanych transakcji wymiany walut (terminowych i SPOT) oraz dochody z wymiany walut według tabeli kursowej Banku. Pozycja uwzględnia wynik z transakcji instrumentami pochodnymi.
4. Wynik odpisów z tytułu utraty wartości oraz wycena należności według wartości godziwej przez rachunek zysków i strat, tj. wynik z tytułu zmiany wartości odpisów z tytułu utraty wartości kredytów oraz obligacji komunalnych i korporacyjnych oraz wynik na kredytach oraz obligacjach komunalnych i korporacyjnych wycenianych według wartości godziwej przypisanych do danego obszaru działalności. Wynik uwzględnia zmiany z tytułu wahań kursowych portfela kredytów walutowych objętych utratą wartości.
Wynik finansowy obszaru działalności skarbowej i inwestycyjnej stanowi sumę wyników z obszaru działalności skarbowej oraz obszaru inwestycji kapitałowych Banku, na które składają się m.in:
1. Wynik odsetkowy – wyliczany jako suma wyniku odsetkowego z tytułu transakcji z klientami zewnętrznymi oraz wyniku rozliczeń z tytułu cen transferowych funduszy z innymi segmentami. Przychody i koszty odsetkowe zewnętrzne dotyczą transakcji na rynku międzybankowym (lokaty i kredyty), jak również nabywanych oraz emitowanych dłużnych papierów wartościowych. Wynik rozliczeń z tytułu cen transferowych funduszy jest różnicą pomiędzy przychodami z tytułu finansowania aktywów innych segmentów, a kosztami transferowymi za środki depozytowe otrzymane od innych segmentów.
2. Wynik z pozycji wymiany, uwzględnia wynik z handlowych transakcji wymiany walut, rewaluację pozycji zabezpieczających rezerwy na kredyty walutowe oraz zmiany wyceny pozycji zabezpieczających aktywne walutowe transakcji terminowe. Pozycja uwzględnia wynik z pozycji wymiany nie przypisany innym segmentom.
3. Wynik na rachunkowości zabezpieczeń, uwzględnia wynik z transakcji zabezpieczających przepływy pieniężne oraz wartość godziwą.
4. Wynik na instrumentach finansowych wycenianych do wartości godziwej przez rachunek zysków i strat, wynik z działalności ewidencjonowanej w Księdze Handlowej oraz z operacji instrumentami finansowymi, w tym typu FX SWAP.
5. Wynik na inwestycyjnych papierach wartościowych - wynik dotyczy akcji, udziałów i dłużnych papierów wartościowych oraz wyceny instrumentów finansowych.
6. Przychody z tytułu dywidend.
7. Różnica wartości odpisów z tytułu utraty wartości, wynik dotyczy akcji i udziałów oraz zaangażowań wobec instytucji finansowych przypisanych do obszaru działalności skarbowej i inwestycyjnej.
Poniżej przedstawiono skonsolidowane wyniki finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A. za okresy zakończone dnia 31 grudnia 2021 roku oraz 31 grudnia 2020 roku przypadające na przyjęte segmenty.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 177
Lp.
Sprawozdanie przedstawiające składniki rachunku zysków
i strat za okres 12 miesięcy zakończony
31 grudnia 2021
PION INSTYTUCJONALNY
PION INDYWIDUALNY
DZIAŁALNOŚĆ SKARBOWA
I INWESTYCYJNA
DZIAŁALNOŚĆ MAKLERSKA
POZOSTAŁE (NIEULOKOWANE
W SEGMENTACH)
GRUPA BOŚ
I.
Wynik z tytułu odsetek
168 902
55 062
150 858
2 089
- 826
376 085
1.
Przychody z tytułu odsetek
i o podobnym charakterze, w tym:
294 640
137 282
9 450
3 441
3
444 816
sprzedaż klientom zewnętrznym
268 142
89 114
74 720
254
-
432 230
sprzedaż innym segmentom
26 498
48 168
- 65 270
3 187
3
12 586
2.
Koszty z tytułu odsetek
i o podobnym charakterze, w tym:
- 125 738
- 82 220
141 408
- 1 352
- 829
- 68 731
sprzedaż klientom zewnętrznym
- 4 542
- 27 498
- 23 731
- 374
-
- 56 145
sprzedaż innym segmentom
- 121 196
- 54 722
165 139
- 978
- 829
- 12 586
II.
Wynik z tytułu opłat i prowizji
63 134
7 331
-
71 965
- 576
141 854
III.
Przychody z tytułu dywidend
241
-
6 286
203
-
6 730
IV.
Wynik na instrumentach finansowych wycenianych wg wartości godziwej przez wynik finansowy
24
52
21 404
46 153
-
67 633
V.
Wynik na rachunkowości zabezpieczeń
-
-
764
-
-
764
VI.
Wynik na inwestycyjnych papierach wartościowych
-
-
197
-
-
197
VII.
Wynik z pozycji wymiany
18 361
14 070
- 7 308
183
- 6
25 300
VIII.
Wynik na działalności bankowej
250 662
76 515
172 201
120 593
- 1 408
618 563
IX.
Wynik pozostałych przychodów
i kosztów operacyjnych
- 9 177
- 5 613
11 047
- 6 645
1 673
- 8 715
X.
Wynik ryzyka prawnego kredytów hipotecznych w walutach obcych
-
- 20 783
-
-
-
- 20 783
XI.
Wynik odpisów z tytułu utraty wartości
- 38 396
- 78 008
2 324
-
- 14
- 114 094
XII.
Wynik na działalności finansowej
203 089
- 27 889
185 572
113 948
251
474 971
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 178
1.
Koszty bezpośrednie
- 34 584
- 23 006
- 2 564
- 73 653
- 1 190
- 134 997
Wynik po kosztach bezpośrednich
168 505
- 50 895
183 008
40 295
- 939
339 974
2.
Koszty pośrednie i usługi wzajemne
- 74 746
- 78 323
- 14 477
-
-
- 167 546
Wynik po kosztach bezpośrednich
i pośrednich
93 759
- 129 218
168 531
40 295
- 939
172 428
3.
Amortyzacja
- 20 361
- 23 499
- 2 083
- 8 196
- 1 704
- 55 843
4.
Pozostałe koszty (podatki, BFG, KNF)
- 18 959
- 14 061
- 499
- 3 513
- 284
- 37 316
XIII.
WYNIK FINANSOWY BRUTTO
54 439
- 166 778
165 949
28 586
- 2 927
79 269
XIV.
Alokowany wynik ALM
90 014
53 971
- 143 985
-
-
-
XV.
Wynik finansowy brutto po alokacji wyniku ALM
144 453
- 112 807
21 964
28 586
- 2 927
79 269
XVI.
Obciążenia podatkowe
- 31 813
XVII.
WYNIK FINANSOWY NETTO
47 456
Aktywa segmentu
8 647 203
3 275 293
8 142 876
309 601
210 767
20 585 740
w tym należności od banków i klientów
8 542 836
3 275 293
423 220
12 407
2 638
12 256 394
Zobowiązania segmentu
6 700 204
7 397 756
3 274 243
2 434 085
779 452
20 585 740
w tym zobowiązania wobec banków
i klientów
6 695 198
7 397 756
1 029 420
2 218 149
87 729
17 428 252
Nakłady na aktywa trwałe
i wartości niematerialne
16 901
15 584
2 201
8 254
-
42 940
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 179
Lp.
Sprawozdanie przedstawiające składniki rachunku zysków
i strat za okres 12 miesięcy zakończony
31 grudnia 2020
PION INSTYTUCJONALNY
PION INDYWIDUALNY
DZIAŁALNOŚĆ SKARBOWA
I INWESTYCYJNA
DZIAŁALNOŚĆ MAKLERSKA
POZOSTAŁE (NIEULOKOWANE
W SEGMENTACH)
GRUPA BOŚ
I.
Wynik z tytułu odsetek
202 798
57 102
110 559
1 504
- 983
370 980
1.
Przychody z tytułu odsetek
i o podobnym charakterze, w tym:
376 436
226 171
- 75 916
3 132
18
529 841
sprzedaż klientom zewnętrznym
315 443
108 232
94 414
493
-
518 582
sprzedaż innym segmentom
60 993
117 939
- 170 330
2 639
18
11 259
2.
Koszty z tytułu odsetek
i o podobnym charakterze, w tym:
- 173 638
- 169 069
186 475
- 1 628
- 1 001
- 158 861
sprzedaż klientom zewnętrznym
- 22 874
- 96 298
- 27 763
- 667
-
- 147 602
sprzedaż innym segmentom
- 150 764
- 72 771
214 238
- 961
- 1 001
- 11 259
II.
Wynik z tytułu opłat i prowizji
52 198
8 670
2
74 636
- 916
134 590
III.
Przychody z tytułu dywidend
679
-
5 526
57
-
6 262
IV.
Wynik na instrumentach finansowych wycenianych wg wartości godziwej przez wynik finansowy
15
18
17 613
56 815
-
74 461
V.
Wynik na rachunkowości zabezpieczeń
-
-
- 2 038
-
-
- 2 038
VI.
Wynik na inwestycyjnych papierach wartościowych
-
-
4 239
-
-
4 239
VII.
Wynik z pozycji wymiany
13 386
2 981
9 905
142
- 18
26 396
VIII.
Wynik na działalności bankowej
269 076
68 771
145 806
133 154
- 1 917
614 890
IX.
Wynik pozostałych przychodów
i kosztów operacyjnych
- 259
594
- 6
- 8 124
316
- 7 479
X.
Wynik ryzyka prawnego kredytów hipotecznych w walutach obcych
-
- 353 010
-
-
-
- 353 010
XI.
Wynik odpisów z tytułu utraty wartości
- 110 562
- 50 718
- 2 513
-
-
- 163 793
XII.
Wynik na działalności finansowej
158 255
- 334 363
143 287
125 030
- 1 601
90 608
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 180
1.
Koszty bezpośrednie
- 25 289
- 23 229
-
- 69 854
- 1 329
- 119 701
Wynik po kosztach bezpośrednich
132 966
- 357 592
143 287
55 176
- 2 930
- 29 093
2.
Koszty pośrednie i usługi wzajemne
- 71 172
- 73 768
- 15 141
-
-
- 160 081
Wynik po kosztach bezpośrednich
i pośrednich
61 794
- 431 360
128 146
55 176
- 2 930
- 189 174
3.
Amortyzacja
- 18 453
- 22 776
- 1 929
- 8 043
- 1 704
- 52 905
4.
Pozostałe koszty (podatki, BFG, KNF)
- 21 793
- 17 203
- 216
- 4 186
- 276
- 43 674
XIII.
WYNIK FINANSOWY BRUTTO
21 548
- 471 339
126 001
42 947
- 4 910
- 285 753
XIV.
Alokowany wynik ALM
69 595
56 596
- 126 191
-
-
-
XV.
WYNIK FINANSOWY BRUTTO PO ALOKACJI WYNIKU ALM
91 143
- 414 743
- 190
42 947
- 4 910
- 285 753
XVI.
Obciążenia podatkowe
- 21 181
XVII.
Wynik finansowy netto
- 306 934
Aktywa segmentu
8 547 095
3 462 215
7 751 346
364 708
380 465
20 505 829
w tym należności od banków i klientów
8 388 076
3 462 215
173 719
16 304
2 599
12 042 913
Zobowiązania segmentu
5 859 406
8 414 930
3 858 283
1 687 448
685 762
20 505 829
w tym zobowiązania wobec banków
i klientów
5 848 554
8 414 930
1 534 334
1 420 877
74 763
17 293 458
Nakłady na aktywa trwałe
i wartości niematerialne
14 925
15 226
1 920
6 382
21
38 474
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 181
51. Transakcje z podmiotami powiązanymi
Na dzień 31 grudnia 2021 roku Bank Ochrony Środowiska S.A. pełnił rolę dominującą wobec Domu Maklerskiego BOŚ S.A., BOŚ Leasing - EKO Profit S.A., a także MS Wind Sp. z o.o.
Jednostką dominującą wobec BOŚ S.A. był Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
Za podmioty powiązane uznaje się również kluczowy personel kierowniczy.
Opis transakcji z głównym akcjonariuszem Banku, tj. NFOŚiGW
Na dzień 31 grudnia 2021 roku w ramach programu Prosument, dotyczącego finansowania zakupu i montażu instalacji odnawialnych źródeł energii, NFOŚiGW powierzył środki na kredyty preferencyjne w wysokości 10 299 tys. zł, podczas gdy na dzień 31 grudnia 2020 roku kwota ta wynosiła 15 554 tys. zł.
NFOŚiGW w 2021 i 2020 roku nie udzielał dopłat do odsetek dla klientów.
NFOŚiGW jest podmiotem powiązanym ze Skarbem Państwa. Bank zawiera transakcje z jednostkami powiązanymi ze Skarbem Państwa – głównie z jednostkami sektora finansów publicznych.
Informacje dotyczące kredytów i depozytów Członków Zarządu i Rady Nadzorczej Grupy BOŚ
W ramach działalności operacyjnej przeprowadzone transakcje z członkami organu zarządzającego i kluczowym personelem kierowniczym obejmują przede wszystkim kredyty i depozyty. Salda poszczególnych pozycji bilansu na dzień 31 grudnia 2021 roku i 31 grudnia 2020 roku oraz koszty i przychody za okres 12 miesięcy zakończony dnia 31 grudnia 2021 roku oraz 31 grudnia 2020 roku zaprezentowano poniżej:
Kluczowy personel kierowniczy
Wyszczególnienie
31-12-2021
31-12-2020
Stan kredytów
297
354
Udzielone zobowiązania z tytułu linii kredytowej
-
5
Stan depozytów
739
2 311
Razem
1 036
2 670
Wyszczególnienie
31-12-2021
31-12-2020
Koszty odsetek od depozytów
1
21
Przychody z odsetek od kredytów
2
3
Kluczowy personel kierowniczy korzysta z kredytów i depozytów na warunkach ogólnych oferty publicznej Banku.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 182
Wynagrodzenie kluczowego personelu kierowniczego BOŚ S.A.
Wynagrodzenie
Z tytułu pełnienia funkcji we władzach jednostek podporządkowanych
Rada Nadzorcza Banku
wypłacone za 2021 rok
wypłacone za 2020 rok
wypłacone za 2021 rok
wypłacone za 2020 rok
Janina Goss
131
126
-
-
Andrzej Matysiak 7
68
116
-
-
Leszek Banaszak 2
133
25
-
-
Piotr Wróbel 1
133
50
-
-
Marzena Koczut 10
-
21
-
-
Robert Czarnecki 2
132
25
-
-
Przemysław Bednarski 4
-
25
-
-
Marcin Jastrzębski 3
133
43
-
-
Piotr Sadownik 8
-
107
-
-
Emil Ślązak 13
161
75
-
-
Wojciech Wardacki 11
93
181
-
-
Iwona Duda 5
-
47
-
-
Ireneusz Purgacz
149
131
-
-
Radosław Rasała 9
-
78
-
-
Paweł Sałek
152
131
-
-
Katarzyna Lewandowska 6
-
66
-
-
Zbigniew Dynak 12
69
-
-
-
Razem 14
1 354
1 247
-
-
1 w składzie Rady Nadzorczej od 05 sierpnia 2020 roku
2 w składzie Rady Nadzorczej od 19 października 2020 roku
3 w składzie Rady Nadzorczej od 25 sierpnia 2020 roku
4 w składzie Rady Nadzorczej od 05 sierpnia 2020 roku do 17 października 2020 roku
5 w składzie Rady Nadzorczej do 12 maja 2020 roku
6 w składzie Rady Nadzorczej do 15 czerwca 2020 roku
7 w składzie Rady Nadzorczej do 19 października 2020 roku oraz od 23 czerwca 2021 roku
8 w składzie Rady Nadzorczej do 06 listopada 2020 roku
9 w składzie Rady Nadzorczej do 05 sierpnia 2020 roku
10 w składzie Rady Nadzorczej od 19 października 2020 roku do 10 lutego 2021 roku (w tym w okresie od 21 grudnia 2020 roku do 10 lutego 2020 roku oddelegowana do pełnienia obowiązków członka Zarządu)
11 w składzie Rady Nadzorczej do 23 czerwca 2021 roku
12 w składzie Rady Nadzorczej od 23 czerwca 2021 roku
13 w okresie od 18 czerwca do 09 listopada 2020 roku oddelegowany do pełnienia obowiązków Prezesa Zarządu
14 wszystkie płatności stanowiły krótkoterminowe świadczenia pracownicze.
Łączna kwota wynagrodzeń Rady Nadzorczej wypłaconych w 2021 roku zawiera: wynagrodzenie Członków Rady Nadzorczej, zwrot nadpłaconych składek ZUS i składek PPK zapłaconych przez BOŚ S.A.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 183
Wynagrodzenie
Z tytułu pełnienia funkcji we władzach jednostek podporządkowanych
Zarząd Banku
wypłacone za 2021 rok
wypłacone za 2020 rok
wypłacone za 2021 rok
wypłacone za 2020 rok
Wojciech Hann 1
637
93
-
-
Bogusław Białowąs 2
181
653
-
-
Marzena Koczut 5
540
16
-
-
Konrad Raczkowski 3
-
89
-
-
Arkadiusz Garbarczyk
817
853
-
-
Emil Ślązak 4
-
254
-
-
Jerzy Zań
523
526
-
-
Robert Kasprzak 6
454
-
Razem
3 152
2 484
-
-
w tym:
- krótkoterminowe świadczenia pracownicze
2 664
2 024
-
-
- długoterminowe świadczenia pracownicze
-
-
-
- świadczenia po okresie zatrudnienia
181
150
-
-
- świadczenia z tytułu rozwiązania stosunku pracy
-
-
-
- płatności w formie akcji własnych (fantomowe)
307
310
-
-
1 w składzie Zarządu Banku od 09 listopada 2020 roku
2 w składzie Zarządu Banku do 17 czerwca 2020 roku
3 w składzie Zarządu Banku do 18 czerwca 2019 roku
4 w składzie Zarządu Banku od 18 czerwca do 09 listopada 2020 roku
5 w składzie Zarządu Banku od 21 grudnia 2020 roku
6 w składzie Zarządu Banku od 15 lutego 2021 roku
Łączna kwota wynagrodzeń członków Zarządu Banku wypłaconych w 2021 roku zawiera: wynagrodzenia wynikające z zawartych umów o świadczenie usług zarządzania, świadczenia po okresie zatrudnienia, składek na PPK zapłaconych przez BOŚ S.A.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 184
52. Zbycie i likwidacja oraz połączenie spółek
W 2021 roku Bank nie dokonywał zbycia, likwidacji ani połączeń spółek zależnych.
53. Wypłacone dywidendy (łącznie lub w przeliczeniu na jedną akcję), z podziałem na akcje zwykłe i pozostałe akcje
W 2021 roku nie była wypłacona ani zadeklarowana dywidenda. Bank za 2020 rok poniósł stratę.
54. Zdarzenia po dniu bilansowym
Program Ugód
Z dniem 31 stycznia 2022 roku Bank uruchomił Program Ugód dla klientów spłacających kredyty hipoteczne powiązane z kursem waluty obcej na zasadach zaproponowanych przez Przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego. Dodatkowe informacje dotyczące Programu Ugód zawarte są w nocie 2 Program Ugód dotyczący kredytów mieszkaniowych, zabezpieczonych hipotecznie, powiązanych z kursem waluty obcej.
Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 11 marca 2022 roku w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od niektórych dochodów (przychodów) związanych z kredytem hipotecznym udzielonym na cele mieszkaniowe dochód Banku odpowiadający równowartości umorzonych kwot wierzytelności z tytułu kredytów mieszkaniowych nie stanowi podstawy poboru podatku dochodowego od osób prawnych.
Uruchomienie Programu Ugód nie wymaga korekt w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym za 2021 rok.
Konflikt zbrojny na Ukrainie
W dniu 24 lutego 2022 roku Ukraina stała się przedmiotem ataku zbrojnego ze strony Rosji. W efekcie tych wydarzeń szereg krajów i organizacji międzynarodowych nałożyło na Rosję i Białoruś sankcje o charakterze gospodarczo- ekonomicznym. Bank monitoruje wpływ tych wydarzeń na jego i swoich klientów sytuację finansową. Na dzień sporządzenia niniejszego sprawozdania finansowego nie jest możliwa pełna ocena efektów tych wydarzeń, ale nie miały one na ten dzień skutków negatywnych.
Ekspozycje kredytowe Grupy wobec klientów z Ukrainy wynosiły na dzień 31 grudnia 2021 roku 3,6 mln zł. Na ten dzień Grupa nie posiadała ekspozycji kredytowych wobec klientów z Rosji i Białorusi.
Zdarzenie nie wymaga korekt w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym za 2021 rok.
Dodatkowy wymóg kapitałowy
W dniu 10 lutego 2022 roku Bank otrzymał od Komisji Nadzoru Finansowego zalecenie utrzymywania zarówno na poziomie jednostkowym, jak i skonsolidowanym funduszy własnych na pokrycie dodatkowego narzutu kapitałowego w celu zaabsorbowania potencjalnych strat wynikających z wystąpienia warunków skrajnych, na poziomie 0,38 p.p. ponad wartość łącznego współczynnika kapitałowego, o którym mowa w art. 92 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 575/2013, powiększonego o dodatkowy wymóg w zakresie funduszy własnych, o którym mowa w art. 138 ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo bankowe oraz o wymóg połączonego bufora, o którym mowa w art. 55 ust. 4 ustawy o nadzorze makroostrożnościowym. Dodatkowy narzut powinien składać się w całości z kapitału podstawowego Tier I.
Zalecenie KNF nie wymaga korekt w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym za 2021 rok.
Roczne Skonsolidowane Sprawozdanie Finansowe Grupy Kapitałowej BOŚ S.A.
za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 r. w tys. zł.
S t r o n a | 185
Podpisy członków Zarządu BOŚ S.A.
Data
Imię i nazwisko
Stanowisko/funkcja
Podpis
30.03.2022 r.
Wojciech Hann
Prezes Zarządu
Podpisano kwalifikowanym
podpisem elektronicznym
30.03.2022 r.
Arkadiusz Garbarczyk
Wiceprezes Zarządu –
pierwszy zastępca
Prezesa Zarządu
Podpisano kwalifikowanym
podpisem elektronicznym
30.03.2022 r.
Robert Kasprzak
Wiceprezes Zarządu
Podpisano kwalifikowanym
podpisem elektronicznym
30.03.2022 r.
Marzena Koczut
Wiceprezes Zarządu
Podpisano kwalifikowanym
podpisem elektronicznym
30.03.2022 r.
Jerzy Zań
Wiceprezes Zarządu
Podpisano kwalifikowanym
podpisem elektronicznym
Podpis osoby, której powierzono prowadzenie ksiąg rachunkowych:
30.03.2022 r.
Andrzej Kowalczyk
Dyrektor Departamentu Rachunkowości
Podpisano kwalifikowanym
podpisem elektronicznym