Untitled

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

Jaarverslag 2021

Versnellen

richting

2030

Jaarverslag 2021Jaarverslag 2021

VersnellenVersnellen

richtingrichting

20302030

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

Inhoudsopgave

D I RE C T I E V ERS LA G

01 Over dit jaarverslag 3

02 Ons verhaal over 2021 10

03 Het profiel van Gasunie 20

04 Onze externe economische waardecreat ie 40

05 Onze ext erne maatschappelijke waardecreatie 51

06 Onze interne economische waardecreat ie 81

07 Onze interne maat schappelijke waardecreatie 96

08 Governance 119

J A ARRE K E NI N G

09 Geconsolideerde jaarrekening 148

10 Toelicht ing op de geconsolideerde jaarrekening 155

11 Nadere toelicht ing op de geconsolideerde jaarrekening 171

12 Vennoot schappelijke jaarrekening 226

13 Toelicht ing op de vennoot schappelijke jaarrekening 229

14 Nadere toelicht ing op de vennoot schappelijke jaarrekening 231

15 Ondertekening 246

16 Overige gegevens 248

B I J LA G E N

17 Bijlagen 270

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

01 Over dit jaarverslag

Leeswijzer

Een jaarverslag publiceert een onderneming niet voor zichzelf. Als bedrijf ontlenen we ons bestaansrecht aan het

creëren van waarde. Waar bedrijven voorheen voor keken naar de creatie van economische waarde, zoals winst en

dividend, vraagt de samenleving steeds vaker om ook inzicht te verschaﬀen creatie van waarde die niet direct

financieel meetbaar is. In dit jaarverslag onderscheiden we vier soorten waardecreatie *:

* Model ontleend aan prof.dr. Mijntje Lückerath-Rovers

3.4.

1. Interne economische waarde

Interne economische waardecreatie is gericht op

onderwerpen waarbij de onderneming financiële

waarde toevoegt in de eigen bedrijfsvoering. Denk

hierbij aan ondernemerschap, innovaties,

kosteneﬃciëntie, risicobereidheid en groei door

overnames en/of fusies.

2. Interne maatschappelijke waarde

nterne maatschappelijke waardecreatie richt zich

ooral op interne aspecten van ondernemen zoals

edewerkerstevredenheid, veiligheid op de werkvloer,

ultuur in de organisatie, leiderschapsstijl en

pleidingsprogramma's.

3. Externe maatschappelijke waarde

Externe maatschappelijke waardecreatie richt zich op

de maatschappelijke aspecten van ondernemen, ethisch

handelen, productkwaliteit, klanttevredenheid, milieu-

aspecten en werkgelegenheid.

4. Externe economische waarde

xterne economische waardecreatie is gericht op de

oegevoegde financiële waarde die daaruit voort moet

omen, zoals de financiële prestaties waarmee dividend

an worden uitgekeerd, financieringen worden afgelost

n of en waar belasting wordt betaald.

5. Interne economische waarde

Tijdens het beheren van onze infrastructuur ontstaat er

financiële waarde voor leveranciers,

vermogensverschaﬀers, en onze aandeelhouder.

Daarnaast wordt de onderneming meer waard door da

we verantwoord investeren en onderhoud plegen,

kosten en risico’s minimaliseren, onze bedrijfsprocesse

verbeteren en kennis opbouwen.

6. Interne maatschappelijke waarde

e werken tot 2030 op negen verschillende vlakken

an het meetbaar groener en socialer maken van onze

agelijkse bedrijfsvoering. Met deze negen Gasunie

reen Deals sluiten we aan op de duurzame

ntwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

7. Externe economische waarde

it decennium willen we grote strategische

nvesteringen doen in netwerken voor het vervoer en

pslag van waterstof, CO₂, warmte en groen gas. Met

it Visie 2030-programma helpen we de samenleving

m in 2050 klimaatneutraal te worden.

8. Externe economische waarde

arktpartijen huren capaciteit in onze gasnetten en

aken gebruik van onze diensten zoals gasopslag,

ontracthandel en certificering. Gasunie staat ten

ienste van haar klanten. Daarbij bewaken we de balans

ussen betaalbaarheid, betrouwbaarheid en

uurzaamheid.

oor onze resultaten op deze manier weer te geven, maken we inzichtelijker welke rol en impact we als

nderneming hebben op onze stakeholders. Zo ontstaat er een beter beeld van de wisselwerking tussen de

aatschappij en onze onderneming.

erslaggevingsgrondslagen

e hebben dit verslag opgesteld in overeenstemming met de GRI standards, toepassingsniveau ‘Core’. De

ouwstenen voor deze rapportage zijn:

Relevante bepalingen van het burgerlijk wetboek;

Herziene Nederlandse Corporate Governance Code 2016;

EU-richtlijn bekendmaking van niet-financiële informatie en informatie inzake diversiteit (EU NFRD –

2014/95/EU);

GRI standards-rapportagerichtlijnen (‘core’ optie).

ransparantie

e willen transparant zijn over onze doelen en de weg daarnaartoe. In ons jaarverslag vertellen we daarom over

nze activiteiten en resultaten, waarbij we niet alleen toelichten wat er goed ging, maar ook vertellen wat er minder

oed ging en welke dilemma’s en onzekerheden we ervaren in het proces van interne en externe economische en

aatschappelijke waardecreatie.

e toetsen ons jaarverslag aan de criteria van de Transparantiebenchmark (TB). Hier hebben we de ambitie om in de

oplopergroep (top-20) te komen. De criteria van de TB zijn geïnspireerd op de Sustainable Development Goals, de

U-richtlijn niet-financiële informatie (EUD NFI), de OESO-richtlijnen voor multinationale ondernemingen, de

orporate Governance Code, de Natural Capital Protocol, de Climate-related Financial Disclosures en

etentransparantie.

eikwijdte & aakening

e rapporteren in dit verslag over Gasunie Transport Services (GTS), Gasunie Deutschland (GUD) en overige

econsolideerde deelnemingen. De gegevens van deze bedrijfsonderdelen zijn in de totale cijfers en resultaten

eegenomen. Dochteronderneming GTS maakt deel uit van de geconsolideerde resultaten, maar publiceert ook een

igen jaarverslag. Gegevens over acquisities en desinvesteringen nemen we ook mee in het jaarverslag 2021.

oor meer informatie verwijzen we naar de jaarrekening, paragraaf 'Grondslagen voor consolidatie'.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

ver onderwerpen als veiligheid, gezondheid, milieu en arbeidsvoorwaarden worden in Nederland en Duitsland niet

ltijd dezelfde gegevens bijgehouden. Dit wordt veroorzaakt door verschillen in wetgeving. Daar waar mogelijk geve

e de data uit Nederland en Duitsland gecombineerd weer. Als dit niet mogelijk is, presenteren we de gegevens

eparaat. Niet-geconsolideerde deelnemingen laten we met betrekking tot deze onderwerpen buiten beschouwing.

ateriële thema’s

ls hulp bij het bepalen van de onderwerpen die we in het directieverslag bespreken, vragen we onze externe en

nterne stakeholders elke twee jaar welke materiële thema’s voor hen het meest relevant zijn, in relatie tot de impact

ie we als organisatie op deze thema’s hebben. We beschrijven dit in ons hoofdstuk Wat vinden onze stakeholders

elangrijk. Het bepalen van de materiële thema’s is het uitgangspunt van de bekende rapportagerichtlijnen GRI

tandards en Integrated Reporting.

erificatie en publicatie

et jaarverslag wordt opgesteld door de raad van bestuur. De in het jaarverslag opgenomen jaarrekening wordt

econtroleerd door een externe accountant. Na kennisneming van het oordeel van de externe accountant en het

dvies van de Auditcommissie adviseert de raad van commissarissen de algemene vergadering het jaarverslag

ngewijzigd vast te stellen.

e externe accountant beoordeelt ook de in het jaarverslag opgenomen duurzaamheidsinformatie. We laten deze

uurzaamheidsinformatie beoordelen omdat we het belangrijk vinden dat er een beperkte mate van zekerheid

(

‘limited assurance’) aan deze informatie wordt toegevoegd voor de gebruiker van deze informatie. We werken aan

et uiteindelijk kunnen verkrijgen van een redelijke mate van zekerheid (‘reasonable assurance’) op onze

uurzaamheidsinformatie, zoals dat nu al geldt voor onze financiële informatie.

at vinden onze stakeholders belangrijk?

asunie heeft een groot aantal belanghebbenden; van klanten, leveranciers, consortiumpartners en financiers tot

verheden, medewerkers en omwonenden. We vragen deze stakeholders elk oneven verslagjaar om een ranglijst te

aken van materiële thema’s. We willen weten: welke thema’s hebben de meeste impact op Gasunie c.q. op welke

hema’s heeft Gasunie de meeste impact?

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

De uitkomsten van deze zogenaamde materialiteitsanalyse helpen ons bij het bepalen over welke thema’s wij

rapporteren in ons jaarverslag. Ook geeft de materialiteitsanalyse ons strategische inzichten. De stakeholderenquête

van 2021 ging over dertien thema’s en de uitkomsten leidden tot de volgende materialiteitsmatrix:

10.

11.

12.

13.

1. Energietransitie

Het versnellen van de transitie naar een CO₂-neutrale

energievoorziening door het inzetten van onze

infrastructuur en kennis over groen gas, waterstof,

warmte en opslag van CO₂.

Positie in 2019: 1

2. Leveringszekerheid

Het waarborgen van een betrouwbare en continue

energievoorziening.

Positie in 2019: 2

3. Veiligheid van het netwerk

Het beheren en onderhouden van ons netwerk, het

vermijden van werkgerelateerde ongevallen en het

minimaliseren van de kans op ongewenst vrijkomen van

gas door leidingbeschadigingen.

Positie in 2019: 3

4. Ontwikkeling in wet- en regelgeving

Het naleven van bestaande wet- en regelgeving en het

beïnvloeden van (nieuwe) wet- en regelgeving die

Gasunie faciliteert in haar rol richting in CO₂-neutrale

energievoorziening.

Positie in 2019: 8

5. Relatie met stakeholders en omgeving

Het aangaan en onderhouden van de relatie met

stakeholders en milieuorganisaties als onderdeel van

onze investeringsagenda rondom de energietransitie.

Positie in 2019: 4

6. Cybersecurity, datascecurity en privacy

Het verzekeren van een veilige en betrouwbare ICT-

omgeving die zorgdraagt voor dataveiligheid en -

privacy door continu aandacht te hebben voor de

ontwikkelingen op het gebied van digitale beveiliging.

Positie in 2019: 11

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

7. Gezondheid en veiligheid van medewerkers

Het creëren van een veilige en gezonde werkomgeving

voor medewerkers.

Positie in 2019: 9

8. Milieu-impact eigen organisatie, producten

en diensten

Het beperken van de milieu-impact, zoals emissies,

energieverbruik en afval, van onze processen,

producten en diensten.

Positie 2019: 7

9. Klantgerichte en transparante

dienstverlening en communicatie

Het bieden van klantgerichte en transparante

dienstverlening door een open houding en het schetsen

van een evenwichtig beeld door het belichten van

zowel onze positieve punten als onze verbeterpunten.

Positie 2019: 6

10. Financiële prestaties en veerkracht

Het creëren van een goed financieel resultaat en het

sturen op financiële prestatie-indicatoren.

Positie 2019: 10

11. Sterke markpositie

Het versterken van de positie van Gasunie in de

Nederlandse en Duitse energiemarkt ten behoeve van

een liquide Europese energiemarkt, onder andere in

samenwerking met partners.

Positie 2019: 5

12. Welzijn, training en ontwikkeling

Zorgen voor het welzijn van medewerkers en het

creëren van een werkomgeving waarin medewerkers

zich kunnen ontplooien en optimaal kunnen presteren.

Positie 2019: 9

13. Diversiteit en inclusie

Gelijke kansen bieden aan alle (toekomstige)

medewerkers, ongeacht leeftijd, genderidentiteit,

etniciteit, handicap, seksuele geaardheid, land van

herkomst en andere kenmerken.

Positie in 2019: 0

y-as: relevantie voor stakeholders

x-as: impact op/van Gasunie

Wat valt op?

De top-3 van onze belangrijkste materiële thema’s is in de 2021-meting onveranderd gebleven ten opzichte van de

2019-meting. ‘De energietransitie’ blijft thema nummer één, met dien verstande dat onze respondenten dit thema én

onze invloed op het thema nóg belangrijker zijn gaan vinden.Op plaats twee en drie vinden we ‘Veiligheid van het

netwerk’ en ‘Leveringszekerheid’.

Het naleven van bestaande en het beïnvloeden van nieuwe wetgeving is een paar plaatsen gestegen. De impact van

wetgeving op Gasunie is relatief groter geworden, zo vinden onze stakeholders. Wij denken dat dit samenhangt met

onze toegenomen rol in de energietransitie. In dossiers als waterstof en CCS hebben wij te maken met wet- en

regelgeving die zich nog moet uitkristalliseren.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

Een daler op de lijst is het thema ‘sterke marktpositie op de energiemarkt’. Zowel externe als interne belanghouders

vinden dit thema relatief minder belangrijk geworden. Wij denken dat onze stakeholders onze marktpositie in aardgas

inmiddels als een gegeven beschouwen. De aandacht binnen de energievoorziening verschuift van fossiel naar

duurzaam; en bij de ontwikkeling van duurzame-energieketens is samenwerking belangrijker dan een sterke

marktpositie; is onze afdronk.

De impact van het

thema cybersecurity op de Gasunie-organisatie wordt door onze respondenten een stuk hoger

ingeschat dan voorheen. Dit hangt volgens ons samen met een aantal majeure cybersecurity-incidenten die de

afgelopen twee jaren aan het licht kwamen bij grote organisaties in binnen- en buitenland.

Het thema ‘Gezondheid, veiligheid en ontwikkeling van medewerkers’ uit 2019 hebben we in 2021 opgesplitst in

‘Welzijn, training en ontwikkeling van medewerkers’ en ‘Gezondheid en veiligheid van medewerkers’. Beide

onderwerpen scoren relatief laag bij onze externe stakeholders, en zijn middenmoters bij onze interne

stakeholders.Onze nieuwkomer in de themalijst, ‘Diversiteit en inclusie’, scoort het laagst in onze enquête, zowel op

de y-as (relevantie voor stakeholders) als op de x-as (impact op/van Gasunie).

Samenhang materialiteit met andere onderwerpen

In de bijlage

Connectiviteitstabel laten we de samenhang zien van de materiële thema’s met de risico’s waar we mee

te maken hebben, onze stakeholdergroepen, onze KPI’s en onze resultaten, de maatschappelijke impact die we maken

en onze duurzaamheidsdoelen.

Opzet van het onderzoek

Als startpunt van de analyse hebben we een nieuwe shortlist met relevante onderwerpen opgesteld die via een

enquête is voorgelegd aan externe en interne stakeholders. Deze shortlist is ontstaan vanuit een longlist. De longlist

bevat mogelijke onderwerpen waarover we kunnen rapporteren en hebben we opgesteld aan de hand van diverse in-

en externe rapportages, jaarverslagen van een aantal vergelijkbare ondernemingen, uitingen in de media en trends en

ontwikkelingen binnen onze sector.

De shortlist omvatte dertien onderwerpen; twee meer dan in 2019. In totaal zijn 78 externe en 32 interne stakeholders

benaderd. Tot de eerste groep behoren leveranciers, klanten, toezichthouders en maatschappelijke

belangenorganisaties. Tot de laatste groep behoren leden van het senior management, ondernemingsraad, raad van

bestuur en raad van commissarissen. De enquête stond open in de maanden augustus en september 2021. In totaal 44

externe stakeholders en 19 interne stakeholders vulden de vragenlijst in zijn geheel in.

De resultaten van de externe stakeholdergroepen zijn geconsolideerd en vormen, in combinatie met de interne

scores, de materialiteitsmatrix. Gekozen onderwerpen kregen een score van 2 tot en met 6. Aan niet-gekozen

onderwerpen is een basisscore van 1 toegekend, omdat alle onderwerpen al een bepaalde mate van relevantie hebben,

omdat zij uit een uitgebreide en robuuste analyse voort zijn gekomen. Bij het opstellen van de matrix hebben interne

en externe stakeholders dezelfde weging gekregen.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

 Interne stakeholders   Externe st akeholders 

 Onderwerpen Scores 2021  Onderwerpen Scores 2021

1 Energietransitie 5,00 1 Energietransitie 5,00

2 Veiligheid van het netwerk 2,85 2 Leveringszekerheid 3,20

3 Relatie met stakeholders en omgeving 2,31 3 Klantgerichte en transparante

dienstverlening en com municatie

2,05

4 O ntwikkeling in wet- en regelgeving 2,21 4 Milieu-impact eigen organisatie,

producten en diensten

1,95

5 Leveringszekerheid 1,83 5 Financiële prestaties en veerkracht 1,93

6 Cybersecurity, datasecurity en privacy 1,83 6 O ntwikkeling in wet- en regelgeving 1,87

7 Gezondheid en veiligheid van

medewerkers

1,40 7 Veiligheid van het netwerk 1,79

8 Welzijn, training en ontwikkeling 0,69 8 Relatie met stakeholders en omgeving 1,73

9 Milieu-impact eigen organisatie,

producten en diensten

0,53 9 Cybersecurity, datasecurity en privacy 1,69

10 Diversiteit en inclusie 0,51 10 Sterke marktpositie 1,28

11 Klantgerichte en transparante

dienstverlening en com municatie

0,18 11 Gezondheid en veiligheid van

medewerkers

1,24

12 Sterke marktpositie 0,12 12 Diversiteit en inclusie 0,02

13 Financiële prestaties en veerkracht - 13 Welzijn, training en ontwikkeling -

De uitkomsten van het materialiteitsonderzoek zijn geëvalueerd met en goedgekeurd door de raad van bestuur en de

raad van commissarissen.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

2 Ons verhaal over 2021

en tijde van de publicatie van dit jaarverslag volgen de gebeurtenissen rond de Russische inval in Oekraïne elkaar in hoog tempo op.

asunie leeft mee met de bevolking die nu lijdt onder het oorlogsgeweld. Het is duidelijk dat deze oorlog ook gevolgen heeft voor de

uropese energiemarkten waarop Gasunie en haar deelnemingen actief zijn. Het is nog niet mogelijk om in dit verslag uitspraken te

oen over de implicaties van deze ontwikkelingen. We verwijzen onze lezers naar noot 36 in de jaarrekening, ‘Gebeurtenissen na

alansdatum'.

rvr

iji

ojo

iji

((

))

((

))

((

fifi

RoR

))

iji



asunie constateert dat de technische mogelijkheden en het benodigde kapitaal voor de energietransitie in

elangrijke mate in de samenleving aanwezig zijn. Bovendien nemen niet alleen de maatschappelijke en politieke

ereidheid toe, ook de intrinsieke motivatie van consumenten en bedrijven wordt groter. Nu is het van belang om

ok echt stappen te zetten en de pas te versnellen. De doorlooptijd van een nieuwe elektriciteitsverbinding, gas- of

armteleiding is lang. Nieuwe technologie moet worden getest, vergunningentrajecten duren een ﬂinke tijd, net als

e dialoog tussen alle projectpartijen. Dergelijke lange doorlooptijden voor het realiseren van duurzame-energie-

nfrastructuur kunnen we ons als samenleving niet meer veroorloven, willen we de klimaatdoelen voor 2030 halen. En

ie doelen vormen minder dan de helft van de totale ambitie voor 2050. Het is dus alle hens aan dek.

oekomstgericht denken

en brede, toekomstgerichte integrale benadering van het energiesysteem is uitermate belangrijk. De energiemix van

e toekomst is er één die allerlei verschillende modaliteiten combineert. Veel meer dan hoe wij nu onze

nergievoorziening hebben georganiseerd. Nederland en Noord-Duitsland hebben een uitstekende uitgangspositie

oor het bereiken van de nationale en Europese klimaatdoelen: (oﬀshore) productieruimte voor duurzame

lektriciteit, infrastructuur voor import, opslag en (inter)nationaal transport én de vereiste noodzakelijke kennis en

unde.

n Nederland laten landelijke en regionale netbeheerders met de studie II3050 zien wat het resultaat kan zijn van een

ergelijke integrale benadering: een onderbouwde scenariobeschrijving die de mogelijkheden en de bijbehorende

mplicaties schetst, als basis voor besluiten. Vooruitkijken en vooruitbouwen is voor ons als netbeheerders cruciaal:

uurzame energie komt niet van producent naar consument zonder dat er van tevoren nieuwe infrastructuur is

angelegd. En datzelfde geldt voor het opslaan van afgevangen CO .

r is meer goed nieuws: de kostprijs van veel nieuwe technieken gaat harder omlaag dan gedacht en er is nu dus al

eer mogelijk dan we enkele jaren geleden verwachtten. In combinatie met de beschikbaarheid van financiële

iddelen creëert dat enorme mogelijkheden. Durven bedrijven, burgers en overheden het aan om op basis van de

ennis die er is, de middelen die we ter beschikking hebben en de technieken die binnen handbereik komen over onze

chaduw heen te stappen en écht radicaal te kiezen voor de energietransitie? Wij hopen van wel!

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

Erkenning voor tijdelijk fossiel

Een radicale en noodzakelijke keuze voor een CO -neutrale energievoorziening betekent -paradoxaal genoeg- ook

het erkennen als maatschappij dat we tot ongeveer halverwege deze eeuw aardgas nodig hebben. Als de zon niet

schijnt en de wind niet waait, leveren door aardgas gevoede elektriciteitscentrales de tekorten aan stroom aan, tot

het tijdperk aanbreekt dat duurzame energiedragers als waterstof en groen gas deze rol overnemen. Als we het oude

energiesysteem sneller areken dan we het nieuwe energiesysteem opbouwen, dan kunnen we nieuwe perioden van

schaarste verwachten. Bij Gasunie houden we daarom een scherpe focus op het uitvoeren van onze kerntaak: zorgen

voor toegankelijk en eﬃciënt transport en opslag van aardgas, waarbij we er ook alles aan doen om de maatschappelijk

zo gewenste sluiting van het Groningenveld te faciliteren.

Organisatieontwikkeling

Voor het realiseren van onze strategie is het essentieel dat onze organisatie zich continu ontwikkelt en verbetert. We

zien de energietransitie als een wedstrijd die we moeten winnen voor de generaties die na ons komen. En voor die

wedstrijd zijn de beste teams nodig, waaronder die vanGasunie. Om onze energietransitiedoelen op tijd te bereiken,

zijn we in 2021 gestart met het opschalen van ons personeelsbestand. Een grote uitdaging, aangezien we in veel

domeinen te maken hebben met krapte op de arbeidsmarkt.

De snel veranderende omgeving vraagt ﬂexibiliteit en doorzettingsvermogen van onze samenwerkingspartners en

van onze mensen. We willen onze stakeholders daarom bedanken voor hun inspanningen het afgelopen jaar, en

daarbinnen vooral onze eigen collega’s. Zij zorgen dag in dag uit, voor veilig en eﬃciënt transport en opslag van

aardgas en bouwen aan een nieuw, robuust en duurzaam energiesysteem.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

Ons bedrijfsresultaat is in 2021, gecorrigeerd voor het eﬀect van een in het verleden verantwoorde bijzondere

waardevermindering, met €144 miljoen gedaald ten opzichte van 2020. De omzet was weliswaar hoger dan vorig jaar,

maar het eﬀect van hogere energieprijzen door de economische en geopolitieke turbulentie was vele malen hoger.

Daarnaast zijn we actiever geworden in de energietransitie; waar voorbereidingskosten mee zijn gemoeid. Deze

activiteiten dragen er aan bij dat we in de komende jaren aanzienlijke vooruitgang kunnen boeken bij de realisatie van

onze strategie. Wij denken dat we er klaar voor zijn. Laten we ons tempo op weg naar 2030 versnellen!

Han Fennema, Janneke Hermes, Bart Jan Hoevers en Ulco Vermeulen

De raad van bestuur van Gasunie. Van links naar rechts: Han

Fennema, Ulco Vermeulen, Bart Jan Hoevers, Janneke Hermes.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

Financiële en niet-financiële resultaten

Om de waarde die we als onderneming creëren zichtbaar te maken, rapporteren wij financiële en niet-financiële

resultaten. In onderstaande aeelden laten we zien wat onze invloed kan zijn op de energietransitie en welke

voortgang we maken in het realiseren van ons aandeel in de transitie. We dragen bij aan het reduceren van emissies

door het bouwen van onder meer waterstof- en warmtetransport infrastructuur en het transporteren van fossielvrije

energie. Door hergebruik van bestaand

e assets dragen we bij aan het betaalbaar houden van de energievoorziening.

isi

dsd

1. Lijn 1

Het totaal aan CO₂-emissies in Nederland conform het

meest recente regeerakkoord.

2. Lijn 2

et totaal aan CO₂-emissies van Gasunie-

etwerkgebruikers als we onze Visie 2030-

nvesteringen niet geheel uitvoeren en de vraag naar

ardgas daalt conform het gebruikte II3050- scenario e

et Investeringsplan 2022 van GTS.

3. Lijn 3

Het totaal aan CO₂-emissies van Gasunie-

netwerkgebruikers als we onze Visie 2030-

investeringen niet geheel uitvoeren en de vraag naar

aardgas daalt conform het gebruikte II3050- scenario e

het Investeringsplan 2022 van GTS.

4. Lijn 4

et totaal aan CO₂-emissies van Gasunie-

etwerkgebruikers als we onze Visie 2030-

nvesteringen uitvoeren en de vraag naar aardgas daalt

onform het gebruikte II3050- scenario en het

nvesteringsplan 2022 van GTS.

* We lichten ons transitiepad toe in paragraaf Visie 2030: bijdrage aan het bereiken van nationale em issiedoelen.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

* We lichten de voortgang in onze Visie 2030-projecten toe in hoofdstuk O nze investeringen in duurzame energie-infrastructuur. In

eeland exploiteren we een waterstoﬂeiding van 13 kilometer. In Zuid-Holland hebben we een investeringsbeslissing genomen voor

1 kilom eter aan warmteleidingen.

Transitiemonitor

2021 2030

Gerealiseerd Doelstelling

Hergebruik van activa % herbestem de activa in de backbone 0% 83%

Reductie van onze eigen em issies Reductie van CO 2-equivalenten ‑3,20% ‑30%

Getransporteerd volume groen gas % groen gas in totaal

methaantransportvolume

0,30% 9,30%

Aandeel nulem issiegassen in transport Nulem issiegassen als % van totaal

transportvolume

0,05% 19,10%

CO 2-emissies van derden gefaciliteerd Reductie van CO 2 in de keten per TWh

getransporteerd gas

,07MT 21MT

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

Onze financiële resultaten zijn als volgt:

Gerapporteerd 2021 2020

In miljoenen euro’s  

  

Opbrengsten 1.386 1.372

Totale lasten ‑971 ‑513



 

Bedrijfsresultaat 415 859

Financiële baten en lasten ‑57 ‑68

Resultaat deelnemingen 62 62



 

Resultaat voor belastingen 420 853

Belastingen ‑109 ‑253



 

Resultaat na belastingen 311 600

Opbrengsten

De gerealiseerde omzet is €14 miljoen hoger dan in dezelfde periode vorig jaar. Deze stijging is het gevolg van

enerzijds hogere tarieven, volgend uit de methode van regulering, en anderzijds hogere capaciteitsverkopen door

BBL. De omzet uit gereguleerde activiteiten in Nederland is ongeveer €20 miljoen hoger dan in 2020. Door

veranderde gasstromen is de omzet uit gereguleerde activiteiten in Duitsland ruim €10 miljoen lager dan in 2020. De

gemiste inkomsten worden in de komende jaren terugverdiend. De omzet uit niet-gereguleerde of van regulering

vrijgestelde activiteiten bedraagt bijna €170 miljoen en is ruim €15 miljoen gestegen ten opzichte van vorig jaar.

De methode van regulering in zowel Nederland als Duitsland bevat diverse reguliere nacalculaties. Als de werkelijke

omzet afwijkt van de toegestane omzet, wordt het verschil in de tarieven van volgende jaren verrekend. Ook voor

een deel van de energiekosten voor het gastransport geldt een mechanisme van nacalculatie. Voor de eﬀecten hiervan

verwijzen we naar paragraaf Regulatoire verrekeningen.

Bedrijfsresultaat

Het bedrijfsresultaat is €444 miljoen lager dan vorig jaar. In de eerste plaats is dit het gevolg van een terugname van

een in het verleden verantwoorde bijzondere waardevermindering van €300 miljoen in 2020. Gecorrigeerd voor dit

eﬀect is het bedrijfsresultaat €144miljoen lager dan in 2020. Deze terugname is ook grotendeels de oorzaak van de

gestegen afschrijvingskosten met €21 miljoen ten opzichte van 2020.

De operationele kosten zijn €15 miljoen hoger dan vorig jaar. Dit is vooral het gevolg van het verder opschalen van de

energietransitie-activiteiten. Hierdoor zijn het aantal medewerkers in dienst en het aantal medewerkers dat we

inhuren aanzienlijk gestegen.

De energiekosten voor gastransport zijn €110 miljoen hoger dan vorig jaar. Dit wordt voor ongeveer 80%

veroorzaakt door hogere energietarieven in met name de tweede helft van 2021. Daarnaast is het energieverbruik van

de installaties toegenomen als gevolg van een hogere inzet. De hogere energiekosten in 2021 worden door de

toezichthouder voor het merendeel nagecalculeerd, waardoor deze hogere kosten in de komende jaren terugvloeien

naar Gasunie als hogere omzet.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

Resultaat na belastingen

Het resultaat na belastingen is €289 miljoen lager dan in 2020. Gecorrigeerd voor het eﬀect van de terugname van de

in het verleden verantwoorde bijzondere waardevermindering is het resultaat na belasting € 64 miljoen lager.

In 2021 zijn twee obligatieleningen geherfinancierd tegen een lagere rente. Mede hierdoor is het saldo van de

financiële baten en lasten €11 miljoen lager dan in 2020. Het resultaat van deelnemingen is vergelijkbaar met vorig jaar.

De belastinglast is €144 miljoen lager dan in 2020. Het belastbaar resultaat in 2021 is lager. Daarnaast is de belastinglast,

zowel in 2020 als in 2021, aanzienlijk beïnvloed door de eﬀecten van de aanpassingen van de tarieven voor de

vennootschapsbelasting in Nederland.

Balans 2021 2020

In miljoenen euro’s  

Vaste activa 10.135 10.143

Eigen verm ogen 6.429 6.341

Balanstotaal 10.480 10.386

Geïnvesteerd kapitaal 9.877 9.876

  

Kasst roomoverzicht 2021 2020

Kasstroom uit operationele activiteiten 676 815

Kasstroom uit investeringsactiviteiten ‑314 ‑354

Kasstroom uit financieringsactiviteiten ‑341 ‑489

Netto kasstroom 20 ‑27

  

Ratio’s 2021 2020

ROIC 3,9% 5,2%*

ROE 4,8% 6,1%*

* 2020 genormaliseerd voor de terugname van de in het verleden verantwoorde bijzondere waardevermindering

Investeringen

De totale investeringswaarde in het pijpleidingproject EUGAL bedraagt voor Gasunie Deutschland circa €400 miljoen,

waarvan circa €380 miljoen is gerealiseerd ultimo 2021. De verwachte totale investeringen voor de stikstoﬀabriek in

Zuidbroek bedragen circa €500 miljoen, waarvan circa €415 miljoen is gerealiseerd ultimo 2021.

De investeringen op het gebied van duurzame energie bedroegen in 2021 circa €50 miljoen en betroﬀen onder meer

WarmtelinQ (warmtenet in Zuid-Holland), Porthos (CCS) en SKW (groen gas).

Financiële vooruitzichten

We verwachten dat het bedrijfsresultaat de komende jaren daalt in vergelijking tot 2021, met name vanwege dalende

gereguleerde omzet en een verdere toename van activiteiten voor de energietransitie. Daarnaast verwachten we in

2022 een eﬀect van hogere energieprijzen.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

Voor de komende jaren verwachten we een investeringsniveau van tenminste €200 miljoen tot €300 miljoen per

jaar. Zodra we investeringsbesluiten hebben genomen voor onze Visie 2030 ambities kan het investeringsniveau de

komende jaren oplopen tot €600 miljoen tot €700 miljoen per jaar. In 2020 bedroeg het investeringsniveau circa

€350 miljoen.

Regulatoire verrekeningen

De reguleringsmethodiek kan verrekening in volgende jaren veroorzaken. Onder de huidige IFRS-boekhoudregels is

het niet toegestaan om regulatoire verrekeningen als vordering of schuld in de balans te verantwoorden. Als gevolg

hiervan verantwoorden we regulatoire verrekeningen onder IFRS niet in het jaar waarin ze zijn ontstaan, maar in het

jaar waarin de verrekeningen in de tarieven plaatsvinden. Dit leidt tot timingsverschillen tussen IFRS en het regulatoire

verdienmodel die periodieke waardeveranderingen tot gevolg kunnen hebben.

In de afgelopen jaren kregen netbeheerders in Duitsland tijdens de bouwfase van een uitbreidingsinvestering al een

investeringsvergoeding. Na ingebruikname van de investering moest deze investeringsvergoeding terugbetaald

worden over een periode van twintig jaar. De regelgeving hierover is in 2021 gewijzigd, waardoor ook de

terugbetaalverplichting is komen te vervallen.

In onderstaande overzichten is de omzet gecorrigeerd voor regulatoire verrekeningen, als gevolg van afwijkingen

tussen de toegestane en werkelijke omzet en energiekosten (ENF), weergegeven. Bijzondere verrekeningen, zoals

verrekeningen als gevolg van eerdere beroepsprocedures, laten we in onderstaande overzichten buiten beschouwing.

Gasunie Transport Services 2021 2020

In miljoenen euro’s  

  

Opbrengst en op basis van IFRS grondslagen 966 946

Dit jaar ontvangen regulatoire verrekeningen ter com pensatie van voorgaande

jaren

‑26 5

Toekomstig te ontvangen verrekening voor behaalde omzet/ENF (versus

toegestane omzet-ENF) voor dit jaar

103 36

Investeringsvergoedingen - -

Opbrengst en gecorrigeerd voor regulatoire verrekeningen

1.043 986

Gasunie Deut schand 2021 2020

In miljoenen euro’s  

  

Opbrengst en op basis van IFRS grondslagen 299 311

Dit jaar ontvangen regulatoire verrekeningen ter com pensatie van voorgaande

jaren

‑27 ‑25

Toekomstig te betalen verrekening voor behaalde omzet/ENF (versus toegestane

om zet-ENF) voor dit jaar

‑1 ‑41

Investeringsvergoedingen - ‑20

Opbrengst en gecorrigeerd voor regulatoire verrekeningen

271 225

De genormaliseerde EBITDA gecorrigeerd voor bovengenoemde regulatoire verrekeningen (het onderliggende

resultaat) bedraagt in 2021 €813 miljoen (€840 miljoen in 2020).

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

In de tarieven van 2021 is een bedrag verrekend van €53 miljoen vanuit voorgaande jaren. Dit bedrag bestaat uit een

positieve verrekening van €26 miljoen voor Gasunie Transport Services en een positieve verrekening van €27 miljoen

voor Gasunie Deutschland.

De in 2021 gerealiseerde omzet en energiekosten wijken af van de norm die is vastgesteld door de toezichthouders in

Nederland en Duitsland. Voor Gasunie Transport Services bedraagt deze afwijking per saldo €103 miljoen en voor

Gasunie Deutschland per saldo €1 miljoen. Deze bedragen worden verrekend in de tarieven van de volgende jaren.

De onderstaande overzichten tonen het verloop van de te verrekenen regulatoire vorderingen en schulden welke

niet in de balans op basis van IFRS grondslagen zijn opgenomen. In de onderstaande overzichten zijn eveneens de

bijzondere verrekeningen buiten beschouwing gelaten.

Overz icht van te verrekenen regulatoire bedragen 2021 2020

In miljoenen euro’s  

  

Gasunie Transport Services  

Te verrekenen op 1 januari 61 21

Dit jaar ontvangen regulatoire verrekeningen ter com pensatie van voorgaande

jaren

‑26 5

Toekomstig te ontvangen verrekening voor behaalde omzet/ENF (versus

toegestane omzet-ENF) voor dit jaar

103 36

Investeringsvergoedingen - -

Te verrekenen op 31 december

138 61

  

Gasunie Deut schand  

Te verrekenen op 1 januari * 7 ‑45

Dit jaar ontvangen regulatoire verrekeningen ter com pensatie van voorgaande

jaren

‑27 ‑25

Toekomstig te betalen verrekening voor behaalde omzet/ENF (versus toegestane

om zet-ENF) voor dit jaar

‑1 ‑41

Investeringsvergoedingen - ‑20

Te verrekenen op 31 december *

‑20 ‑131

* de eindstand 2020 wijkt af van de beginstand 2021 als gevolg van de veranderende regelgeving ten aanzien van investeringsvergoedingen in

Duitsland.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

Ultimo 2021 moet regulatoir een bedrag van €119 miljoen worden verrekend. Dit bedrag bestaat uit een te ontvangen

bedrag voor Gasunie Transport Services van €138 miljoen en een terug te betalen bedrag voor Gasunie Deutschland

van €20 miljoen, op basis van een schatting. De definitieve verrekeningen worden uiteindelijk door de

toezichthouders vastgesteld. In het onderstaande overzicht is dit bedrag gesplitst naar de perioden waarin de

bedragen in de tarieven, en in de jaarrekening op basis van IFRS grondslagen, worden verrekend:

Te verrekenen bedragen naar looptijd ultimo 2021 Totaal 0-1 jaar 2-5 jaar > 5 jaar

In miljoenen euro’s    

    

Gasunie Transport Services 138 36 102 -

Gasunie Deutschland ‑20 1 ‑21 -



   

Totaal t e verrekenen 119 37 81 -

Belastingafdracht

Gasunie heeft in 2009 een zogenoemd ‘handhavingsconvenant’ gesloten met de Nederlandse Belastingdienst, waarin

onderlinge afspraken zijn vastgelegd. In lijn met dit convenant is intern een Tax Control Framework (TCF) ingericht, op

basis waarvan het fiscale beleid, de fiscale processen en de beheersmaatregelen zijn opgesteld en worden uitgevoerd.

Het fiscale beleid is erop gericht om verschuldigde belastingen tijdig en overeenkomstig fiscale wet- en regelgeving te

betalen in de landen waarin bedrijfsactiviteiten worden ontplooid.

In de volgende tabel is voor de belangrijkste belastingen weergegeven hoeveel belasting is afgedragen of

terugontvangen.

Belast ingafdracht en 2021 2020

In miljoenen euro’s  

  

Nederland  

Vennootschapsbelasting ‑52 ‑26

Omzetbelasting 50 48

Loonheﬃngen ‑62 ‑57

Dividendbelasting ‑39 ‑43

Totaal

‑103 ‑78

  

Duit sland  

Vennootschapsbelasting ‑50 ‑33

Omzetbelasting ‑7 ‑2

Loonheﬃngen ‑12 ‑12

Totaal

‑69 ‑47

Bedragen met een minteken zijn afdrachten, bedragen met een plusteken zijn ontvangsten.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

3 Het profiel van Gasunie

nze missie

asunie is een leidende Europese energie-infrastructuuronderneming. Gastransport en gasopslag vormen de

ernactiviteit. We dienen het publiek belang en faciliteren de energietransitie door geïntegreerde

nfrastructuurdiensten aan te bieden. We richten ons op waardecreatie voor onze aandeelhouder en andere

takeholders en hanteren de hoogste veiligheids- en businessstandaarden die in de sector worden toegepast.

nze visie

ij geloven in een duurzame toekomst met een uitgebalanceerde energiemix en een blijvende rol voor gas dat

omstig is uit verschillende bronnen. We geloven dat we onze klanten het best bedienen met innovatieve

plossingen op het gebied van (gas)infrastructuur.

nze rol in de energieketen

n Nederland en Noord-Duitsland beheert Gasunie infrastructuur voor grootschalig transport, opslag en conversie van

as. Nu is dat nog vooral aardgas. Met de energietransitie verschuift dit steeds verder naar waterstof. Daarnaast

erken we aan de aanleg en het beheer van netwerken voor warmte en CO en faciliteren we de invoeding van

roen gas in ons aardgasnetwerk.

nze taak is het verzorgen van veilige, betrouwbare, betaalbare en duurzame energie-infrastructuurdiensten. Zodat

edereen altijd over energie kan beschikken. Dit is van essentieel belang voor de economie en maatschappij. Met onze

nfrastructuur, dienstverlening en geografische positie bevinden wij ons in het hart van de Noordwest-Europese

(

gas)markt.

isi

faffaf

rgr

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

e ontwikkelen, beheren en onderhouden energie-infrastructuur: gastransportnetwerken, internationale

ransitleidingen, gasopslag, gasconversie, LNG-infrastructuur en virtuele energiehandelsplaatsen. In sommige gevallen

oen wij dat in samenwerkingsverbanden.

nze transportdiensten en infrastructuurdiensten verbinden producenten met (eind)gebruikers van energie. We

erlenen non-discriminatoir toegang tot onze diensten aan derden. Het grootste deel van onze activiteiten is

ereguleerd. Toezichthouders ACM (Nederland) en BNetzA (Duitsland) stellen daarbij jaarlijks het plafond van onze

mzet en daarmee de tarieven vast.

nze infrastructuur fungeert als internationaal knooppunt in de aan- en doorvoer van gas in Noordwest-Europa. We

ragen hiermee bij aan een liquide, competitieve, betrouwbare Europese energiemarkt.

e investeren in projecten op het gebied van waterstof, warmte, CCS, groen gas en (vloeibaar) aardgas. Wij zetten

ns in voor de versnelling van een klimaatneutrale energievoorziening door het ontwikkelen van duurzame-

nergieketens. Dat doen we door middel van nieuwe samenwerkingsverbanden en nieuwe businessmodellen.

e Nederlandse staat is onze enige aandeelhouder. Onze medewerkers werken verspreid over ruim dertig locaties in

ederland en Noord-Duitsland en met vertegenwoordigingen in Brussel, Berlijn en Moskou. Ons hoofdkantoor

evindt zich in Groningen; onze hoofdvestiging in Duitsland bevindt zich in Hannover.

oe we georganiseerd zijn

asunie heeft drie business units, waarvan er twee een gastransportnet beheren. In Nederland is dit Gasunie Transport

ervices (GTS) en in Duitsland Gasunie Deutschland (GUD). Deze netbeheerders bieden hun diensten aan op een

ransparante manier. Zij verkopen de beschikbare capaciteit tegen non-discriminatoire voorwaarden.

p entrypunten kan het gas in het netwerk worden ingevoed en op exitpunten kan een klant het gas uit het netwerk

alen. De klanten sluiten contracten af waarmee ze capaciteit boeken op bepaalde entry- of exitpunten in het

etwerk, gedurende een bepaalde periode ( jaar, kwartaal, maand of dag). De tarieven die GTS en GUD aan klanten in

ekening brengen en de omzetten die daaruit voortkomen, worden vastgesteld door de Autoriteit Consument &

arkt (Nederland) en de Bundesnetzagentur (Duitsland).

nze derde businessunit, Participations, biedt energie-infrastructuur- en aanverwante diensten aan die niet

ereguleerd of van regulering vrijgesteld zijn. Klanten kopen capaciteit waarmee ze de betreﬀende infrastructuur

edurende een bepaalde periode kunnen gebruiken. De diensten zijn open access. De tarieven hiervoor zijn non-

iscriminatoir en worden in belangrijke mate door vraag en aanbod bepaald. De activiteiten van Participations

ndersteunen de werking en liquiditeit van de energiemarkt in Nederland en Duitsland.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

sss

ijiiji

ksk

sss

PaP

at we om ons heen zien

rend: toenemende energie-aankelijkheid

e zien een snel afnemende aardgasproductie in Europa. Deze afname gaat sneller dan de gewenste daling van de

ardgasvraag en de gewenste productiestijging van hernieuwbaar gas. De Europese vraag naar aardgas daalt per jaar

et 0,5-1,3%*. De Nederlandse aardgasvraag daalt tot 2030 met 20% of meer**, aankelijk van

nergiebesparingsmaatregelen, elektrificatie en de grensoverschrijdende vraag naar elektriciteit van gasgestookte

entrales. De Duitse vraag naar aardgas blijft op middellange termijn stabiel.

Entsog TYNDP 2020

* Gasunie Strategy Proceedings (intern)

e uitfasering van het Groningenveld maakt extra import uit Rusland en aanvoer van LNG onontbeerlijk en vergroot

e aankelijkheid van deze bronnen. Rusland blijft, het gewapende conﬂict in en met Oekraïne ten spijt, naar

erwachting de helft van Europa’s importbehoefte aan aardgas leveren. Wereldwijd is het LNG-volume groot,

ergelijkbaar met de totale gasvraag binnen Europa. Ruim twee derde van dit volume gaat naar de Aziatische markt,

ie vrijwel volledig aankelijk is van LNG. Veranderingen in de Aziatische markt hebben hierdoor grote invloed op de

eschikbaarheid van LNG voor Europa. Het marktaandeel van LNG in Europa kan stijgen van 20% nu naar 25% in

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

2030* als importeurs bereid blijven de prijsconcurrentie met Azië aan te gaan. In een ruime markt (zoals in 2020) kom

er goedkoop LNG naar Europa; vooral in de zomer. In een krappe markt (zoals in 2021) komt er duur LNG naar Europa;

en dan vooral in de winter. Langetermijncontracten blijven impopulair bij de importeurs.

* IHS Cera, de toekom stige vraag naar LNG kan per Europese regio verschillen

De goed ontsloten infrastructuur faciliteert een

betrouwbare Noordwest-Europese, Nederlandse en Duitse energievoorziening. Ondergrondse gasbergingen blijven

essentieel voor het opvangen van pieken in aanbod en vraag. De hoofdinfrastructuur voor aardgas in Noordwest-

Europa is vrijwel uitontwikkeld, waardoor de focus komt te liggen op netoptimalisatie, marktintegratie, uitbreiding

van LNG-aanlandcapaciteit, herbestemming van pijpleidingen voor waterstoftransport, en het aansluiten van nieuwe

ind

ustriële klanten zoals elektriciteitsproducenten en procesindustrieën.

Trend: decarbonisatie van het energiesysteem

Om de CO -uitstoot te verminderen, hebben Nederland en Duitsland ambitieuze waterstofstrategieën met inbegrip

van de omschakeling van de bestaande infrastructuur op waterstoftransport en uitbreidingen waar nodig. In Duitsland

is er nog altijd geen brede politieke steun voor CCS en weinig mogelijkhed

en voor onderzeese opslag van CO .

Daarom is grensoverschrijdende samenwerking, met name met Nederland, van cruciaal belang, wil Duitsland CCS

inzetten om de klimaatdoelen te halen. Hierbij kan gedacht worden aan samenwerking met landen die wel

opslagmogelijkheid hebben zoals Nederland en Noorwegen, en aan een overslagplek voor CO in de haven van

Rotterdam.

Met de toename van de elektrolysecapaciteit worden de gas- en elektriciteitsnetten nog meer met elkaar verbonden;

ook bi-directioneel. Elektriciteit (overschot) wordt een bron voor duurzame waterstof. In de overgangsfase naar een

duurzame energiehuishouding wordt het methaansysteem eerst nog belangrijker om de dag- en uurbalans in

elektriciteit en waterstof in stand te houden en om de voorzieningszekerheid te waarborgen.

iji

Vraag naar en aanbod van waterstof en groen

gas gaan stijgen. De toekomstige aandelen van deze hernieuwbare gassen in de energiemix zijn onzeker maar

veelbelovend. In geval van een grote vraag naar waterstof is (naast de productie van groene waterstof in onze regio)

de inzet van blauwe waterstof (geproduceerd met aardgas waarbij de CO -uitstoot wordt afgevangen), toevoer van

groene waterstof vanuit andere regio’s in de wereld, en een grensoverschrijdend CO -transport en -

verzamelsysteem nod

ig.

Onze strategie

Gasunie investeert al bijna zestig jaar in aardgasinfrastructuur en ruim tien jaar in energietransitieprojecten. De kennis

en ervaring die we daarbij hebben opgedaan, geven ons nu de gelegenheid om op te schalen en een materiële bijdrage

aan de energietransitie te leveren, terwijl we in de tussentijd de huidige energievoorziening veilig, betrouwbaar en

betaalbaar houden. Onze mensen kunnen het verschil maken in de huidige en in de nieuwe energiewereld.

Onze kernmarkten Ned

erland en Noord-Duitsland hebben een unieke ligging aan de relatief ondiepe Noordzee,

waardoor ze geschikt zijn voor de ontvangst van grote hoeveelheden op zee opgewekte windenergie. Hiermee kan

waterstof worden gemaakt. Van overzee kunnen tankers LNG en straks ook (vloeibare) waterstof(dragers) aanvoere

die in onze zeehavens gemakkelijke gelost kunnen worden. Ondergrondse zoutlagen in delen van Nederland en

Noord-Duitsland lenen zich goed voor het bouwen van opslagcavernes voor gassen. Lege onderzeese gasvelden

kunnen worden benut voor het opslaan van CO .

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

nze gasnetten verbinden zowel in Nederland als in Duitsland grote industriële centra met elkaar. Door de sluiting

an het Groningen-aardgasveld en de dalende vraag naar aardgas kunnen we deze netten in fasen relatief snel en

oedkoop ombouwen van aardgas naar waterstof. We gaan waterstofinfrastructuur in de industriële clusters

ntwikkelen en deze vanaf 2025 met elkaar en met opslagfaciliteiten en het buitenland verbinden. Vanaf 2025

erwachten we de eerste import van waterstof naar Europa. Tussen 2026 en 2030 willen we vier

aterstofopslagcavernes ontwikkelen. Onze kennis van transport en opslag van gasmoleculen maakt ons een

nteressante partner voor het aanleggen en beheren van transportnetten voor waterstof, warmte en CO en het

nvoeden van groen gas in het bestaande transportnet.

e klimaatdoelen zijn duidelijk. In 2050 is Europa klimaatneutraal; in 2030 is de Europese CO - uitstoot met 55 procent

erlaagd. Veel landen, bedrijven en burgers nemen maatregelen, maar we zijn er nog lang niet. De rapporten van

etenschappers en uitspraken van rechters liegen er niet om.

och wordt het echt grootschalig verminderen van CO -uitstoot vaak uitgesteld. Gasunie committeert zich aan de

ederlandse, Duitse en Europese klimaatdoelen en is bereid voor de markt uit en op de groei te investeren. We kijken

ij het nemen van investeringsbeslissingen niet alleen naar financiële doelstellingen, maar ook naar onze

aatschappelijke bijdrage.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

Drie strategische richtingen

Het eindpunt mag dan helder zijn, de weg ernaartoe is ingewikkeld en onzeker. Daarom bepalen we onze eigen

strategie aan de hand van drie richtingen.

VeV

rgr

Ten eerste zetten we vol in op het versnellen van de overstap op CO -neutrale energie, bijvoorbeeld met waterstof,

groen gas, warmtenetten en CCS. Dat vraagt om bestaande en nieuwe kennis en om nieuwe samenwerkingen. We

gebruiken onze ervaring voor het vormgeven van de markt van morgen, samen met partners.

Het meewerken aan een goed werkende Europese markt voor aardgas en LNG is ons tweede punt van focus. Aardgas

blijft de komende decennia belangrijk; als grondstof en als bron van energie. Met de sluiting van het Groningenveld is

het cruciaal dat goed gediversificeerde internationale aardgasstromen hun weg vinden naar ons kerngebied.

isi

frf

We zorgen voor een goede gasinfrastructuur in ons kerngebied. Dat is onze basis. De energievoorziening in onze

kerngebieden heeft een uitstekende staat van dienst qua veiligheid en betrouwbaarheid. Doordat we steeds slimmer

werken, houden we de kosten van energietransport zo betaalbaar mogelijk.

Kennis als kracht, infrastructuur als verbinder

We zijn er klaar voor om onze nieuwe rol te pakken. Sterker nog, we zijn al begonnen. Eigenlijk zestig jaar geleden al,

toen Ned

erland de overstap van kolen op gas maakte. Terwijl de landen om ons heen nu inzetten op het relatief

schone aardgas ter vervanging van kolen en nucleair, kan Nederland verder vooruit kijken. Dit is een unieke

voorsprong. Ons materiële (infrastructuur, gunstige geografische ligging) en immateriële (kennis en kunde) kapitaal

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

kunnen we goed gebruiken voor de versnelling van de energietransitie en het genereren van welvaart en

werkgelegenheid. Ze zullen van groot nut blijken voor de opmars van nieuwe energiedragers. Samenwerking met de

overheid, producenten en afnemers, nationaal en internationaal zijn hierbij cruciaal.

Hoe de energietransitie precies gaat verlopen is nog niet duidelijk, maar één ding staat vast: Gasunie zal een sleutelrol

spelen. Met onze kennis en expertise als kracht en onze infrastructuur als verbind

er. Door nieuwe, groene

infrastructuren aan te leggen waarop marktpartijen tegen gelijke voorwaarden (non-discriminatoir) te allen tijde

toegang hebben (open-access), jagen we het ontstaan van nieuwe duurzame waardecreatieketens aan, zoals

bijgaande waterstofillustratie laat zien.

frf

oso

ﬀﬀ

ﬀeﬀ

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

1. Positief netwerkeﬀect

Producenten en gebruikers van het transportnet

hebben er baat bij dat meerdere producenten en

gebruikers met elkaar verbonden zijn via het

waterstofnet. Dit wordt een positief netwerkeﬀect

genoemd, waarbij er sprake is van schaalvoordelen. Een

transportnet geeft gebruikers toegang tot meer

aanbod vanuit verschillende bronnen op verschillende

locaties, waardoor er keuzevrijheid ontstaat. Daarnaast

verbetert de leveringszekerheid door een netwerk en

centrale opslag en hoeft mind

er te worden

geïnvesteerd in lokale opslag. Voor producenten geldt

dat er meer afzetmogelijkheden voor waterstof zijn

doordat (groepen van) gebruikers verbonden zijn via

het transportnet (bron: Rapport HyWay 27, p.46).

Visie 2030: de toekomst volgens Gasunie

In 2020 heeft: Gasunie haar strategie vertaald in een doorkijk voor de komende tien jaar: Visie 2030. In 2030 zijn we

van een gastransportbedrijf getransformeerd naar een brede energie-infrastructuuronderneming. We bergen en

transporteren dan aardgas, groen gas, waterstof, CO en warmte op een veilige, betrouwbare, betaalbare en

duurzame manier. We spelen een belangrijke rol in het realiseren van de ambitieuze klimaatdoelen van Ned

erland,

Duitsland en de Europese Unie.

Onze Visie 2030 bevat grootschalige energietransitie-projecten in lijn met onze strategie waarvoor we in de

komende jaren een investeringsbeslissing willen nemen. We verwachten dat het overgrote deel van deze projecten

meteen of gaandeweg een gereguleerd kader krijgt; dat wil zeggen dat we deze activa tegen gereguleerde tarieven

en onder gelijke contractvoorwaarden aan de markt zullen aanbieden. Per project kijken we naar

maatwerkoplossingen om d

e ontwikkel- en exploitatierisico’s in de hand te houden.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

Visie 2030: dit is hoe onze energiewereld er in 2030 uit ziet

1. Klimaatdoelen

Nederland, Duitsland en de Europese Unie hebben hun

tussentijdse klimaatdoelen voor 2030 gehaald.

Gasunie transporteert en bergt aardgas, waterstof,

warmte, groen gas en CO₂ in ons kerngebied Nederland

en Duitsland.

We certificeren de herkomst van groen gas, groene

waterstof en CO₂.

Onze periodieke systeem-integrale scenariostudies zijn

een belangrijke bouwsteen voor politieke besluiten.

Met studies als Hyway 27, II3050 en NSWPH zijn we

‘thought leader’ en beïnvloeden we het debat over de

toekomstige energie-infrastructuur.

2. Groningenveld

De aardgasproductie in Groningen is gestopt.

Pijpleidingen en schepen brengen buitenlands aardgas

naar onze regio.

De vraag naar aardgas in Nederland is nog altijd 60-80%

van het niveau van 2020. Dankzij onze

stikstofinstallaties brengen we voor de Nederlandse

markt voldoende aardgas op Groningen-kwaliteit.

In Duitsland is de vraag naar aardgas ongeveer gelijk

gebleven en faciliteren we industrieën bij hun overstap

van kolen naar gas als energiebron.

Onze aardgasbergingen zijn nog steeds belangrijk.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

3. Waterstof

We zijn aanbieder van grootschalige open access

transport-, import- en opslagcapaciteit van groene

waterstof en waterstofdragers in ons kerngebied

Nederland en Duitsland.

We bieden centrale grootschalige opslagcapaciteit voor

groene waterstof aan in de vorm van

waterstofcavernes in Zuidwending.

In Nederland en Noord-Duitsland hebben we een

waterstoackbone gebouwd. Deze sluiten aan op

elkaar en op soortgelijke netwerken in omringende

landen. Ook zijn we eigenaar van een succesvolle

waterstoeurs.

We verzorgen oﬀshore waterstoftransport in

Nederland en Duitsland en spelen een actieve rol in de

realisatie van oﬀshore waterstoetenprogramma’s.

Met TenneT en de Nederlandse overheid bouwen we

aan de creatie van een Nederlands energie-eiland.

4. WarmtelinQ

We hebben ons restwarmte-netwerk WarmtelinQ

volledig gerealiseerd, inclusief de geplande uitbreiding

naar Leiden.

5. CCS

In Nederland hebben we een geïntegreerd CO₂-

transport- en -opslagslagsysteem gebouwd. Als het

politiek haalbaar is gebleken, transporteren we

afgevangen CO₂ uit Duitsland naar Rotterdam

waarvandaan het wordt vervoerd naar onze eigen of

andere internationale aanbieders van opslagcapaciteit.

6. Groen gas

Gasunie participeert in de techniekontwikkeling van

grootschalige groengasproductie. We stimuleren de

groengasproductie van derden en hebben een

organiserende rol in de groengassector.

Vanuit voortschrijdend inzicht hebben we in 2021 onze Visie 2030 op enkele punten bijgesteld. Onze

aardgasinfrastructuur houdt rekening met vraagsturing en sluit aan bij het dynamische karakter van groene energie.

Transport van CO en import van waterstof krijgen een grotere rol en zijn geconcretiseerd. Fabrieken van derden

voor elektrolyse en grootschalige groengasproductie sluiten we op tijd en tegen de laagste kosten aan, maar we

zullen geen aandeelhouder worden. Verder zijn onze ambities niet veranderd. Gasunie blijft een verbindende factor

in de energietransitie.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

Systeemintegratie

In 2030 werken we samen met beheerders van transport- en opslagsystemen voor elektriciteit, gas en warmte zodat

energieconsumptie op elk moment tegen een zo laag mogelijke CO -emissie plaatsvindt. Samen met partners

ontsluiten we via dataplatforms transparante (real time) data waarmee derden de energietransitie kunnen versnellen.

Visie 2030: hoe willen we het bereiken?

Om onze Visie 2030 te realiseren hebben wij een omvangrijk investeringsprogramma opgesteld. Het grootste deel

van dit investeringsprogramma is gericht op het realiseren van een waterstoftransportnetwerk inclusief

opslagfaciliteiten, investeringen die ondergrondse opslag van CO mogelijk maken en investeringen voor

warmtetransport. Ten behoeve van de leveringszekerheid bevat het investeringsprogramma ook investeringen van

relatief beperktere omvang in LNG- en gasopslag en het vervangen van delen van ons bestaande aardgastransportnet.



Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

ViV

isi

aga

((

(c(

exe

xpx

s,s

€€

))

€)€

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

1. Behoud van het gasnetwerk (onderhoud)

Aardgas blijft in de komende decennia nog lang

belangrijk als bron van energie. Daarom zorgen we

voor het behoud van een goede gasinfrastructuur in

ons kerngebied. Dat is onze basis.

2. LNG & gasopslag

Om minder aankelijk te worden van gasimport via

pijpleidingen, hebben Nederland en Duitsland behoefte

aan LNG-terminalcapaciteit. In Noord-Duitsland

verrijzen mogelijk een of twee nieuwe LNG-terminals.

Deze moeten worden aangesloten op het net van

Gasunie Deutschland. Gasunie participeert in een van

die terminals.

3. L-gas naar H-gas & leveringszekerheid

Met de sluiting van het Groningenveld moet Gasunie

Transport Services (GTS) steeds grotere volumes

hoogcalorisch gas converteren naar laagcalorisch gas.

Hiervoor bouwen wij een nieuwe fabriek die in de

zomer van 2022 gereed komt. Een aantal

grootverbruikers van laagcalorisch gas moeten we

aansluiten op ons hoogcalorische gasnet.

4. Waterstof

Wij willen in Nederland een nationaal transportnet voor

waterstof bouwen, dat de vijf grote industriële clusters

met elkaar en met een opslagfaciliteit verbindt. In

Noord-Duitsland willen we ook een

waterstoackbone realiseren, die onderdeel wordt

van een nationaal net, maar bouwen we geen regionale

leidingen.

5. CCS

In Nederland willen we, samen met partners, afvoer en

opslag van CO₂ mogelijk maken in lege gasvelden diep in

de zeebodem.

6. Warmte

We leggen WarmtelinQ aan, een nieuw

hoofdwarmtenet dat restwarmte uit het Rotterdamse

havengebied transporteert naar afnemers in Zuid-

Holland. Als het eerste deel van het geplande tracé klaar

is, bieden we 120.000 huishoudens een alternatief voor

aardgas.

De totale Visie 2030-investeringsagenda van Gasunie loopt volgens onze huidige inschattingen op tot zo’n €7 miljard

(kostenniveau 2021).In dit overzicht staan de investeringsuitgaven (capital expenditures) die we momenteel voorzien

voor de verschillende energievormen waarin we in 2030 een rol willen spelen. Een aantal projecten willen we

uitvoeren met partners. Alleen het aandeel van Gasunie in de uitgaven wordt weergegeven en bijvoorbeeld subsidies

zijn hierop al in mindering gebracht. Alle projecten doorlopen een apart besluitvormingstraject. De financiering van de

projecten komt uit verschillende bronnen, zoals kapitaalmarktleningen en kasstromen. Al naar gelang politieke en

economische ontwikkelingen kan het totale investeringsbedrag en de verdeling daarvan over de verschillende

energievormen de komende jaren veranderen.

INT ERVIEW Werken aan de infrastructuur voor waterstof

Zowel in Nederland als in Duitsland wordt hard gewerkt aan de waterstofmarkt en de daarvoor noodzakelijke

infrastructuur. Waar worden de grootste stappen gezet? Welke rol heeft Gasunie? Helmie Botter, Manager

Business Development Waterstof, en Bert Kiewiet, Manager Waterstof Duitsland, vertellen over de

waterstofambities van Nederland en Duitsland.

Lees het interview

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

Visie 2030: bijdrage aan het bereiken van de nationale emissiedoelen

Gasunie wil in 2030 getransformeerd zijn van gastransportbedrijf naar energie-infrastructuuronderneming. We zijn al

geruime tijd bezig met het uitbreiden van onze activiteiten naar warmte, CO , waterstof en groen gas. We

beschrijven deze plannen in onze Visie 2030. Maar doen we voldoende om een betekenisvolle bijdrage te leveren aan

het bereiken van de maatschappelijke emissiedoelen?

Om dat inzichtelijk te kunnen maken hebben we doorgerekend welk eﬀect de fossiele en duurzame gassen die we tot

2050 voor Nederlandse eindverbruikers verwachten te transporteren, zullen hebben op het behalen van de

Nederlandse * emissiedoelen.

* Het is op dit m oment nog niet goed mogelijk om dezelfde transitiepad-berekeningen te maken voor Duitsland. Daar is Gasunie slechts

één van de gastransportnetbeheerders en is het aantal variabelen te groot om een goede analyse mogelijk te maken.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

isi

dsd

1. Lijn 1

Het totaal aan CO₂-emissies in Nederland conform het

meest recente regeerakkoord.

2. Lijn 2

et totaal aan CO₂-emissies in Nederland als wij onze

isie 2030-investeringen uitvoeren en de vraag naar

ardgas daalt conform het gebruikte II3050-scenario en

et Investeringsplan 2022 van GTS.

3. Lijn 3

Het totaal aan CO₂-emissies van Gasunie-

netwerkgebruikers als we onze Visie 2030-

investeringen niet geheel uitvoeren en de vraag naar

aardgas daalt conform het gebruikte II3050- scenario e

het Investeringsplan 2022 van GTS.

4. Lijn 4

et totaal aan CO₂-emissies van Gasunie-

etwerkgebruikers als we onze Visie 2030-

nvesteringen uitvoeren en de vraag naar aardgas daalt

onform het gebruikte II3050- scenario en het

nvesteringsplan 2022 van GTS.

Gasunie levert transport- en opslagdiensten. De emissie van het product dat we transporteren, telt volgens de

definitie van het GHG-protocol niet mee in onze scope 1, 2 en 3. Maar we kunnen en willen in de keten wel invloed

uitoefenen en faciliteren ook het verminderen van CO -emissies bij onze eindgebruikers door infrastructuur aan te

bieden die de schoonste energiedragers kan transporteren.

De verwachte uitstoot van CO -equivalenten in Nederland daalt. Enerzijds komt dat doordat gebouwen steeds beter

geïsoleerd worden, machines steeds energiezuiniger worden en omdat het aandeel groene stroom stijgt in

combinatie met vervanging van aardgas door elektriciteit. Anderzijds daalt de verwachte uitstoot doordat

netwerkbeheerders transport van fossielvrije energie mogelijk maken. Wij hebben bepaald welke bijdrage de

projecten die onderdeel zijn van onze Visie 2030 leveren aan de reductie van CO -equivalenten.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

Uit de analyse blijkt dat gassen een bijdrage van circa 37Mton reductie kunnen leveren. Dat is de helft van wat er in

totaal nodig is. Van die 37Mton komt 21Mton voor rekening van de inzet van blauwe en groene waterstof,

restwarmtebenutting, groen gas en opslag van afgevangen CO ; waarvoor Gasunie de noodzakelijke

transportinfrastructuur wil aanleggen. De resterende 16 Mton komt door het anderszins afnemen van de vraag naar

aardgas.

Als we in staat worden gesteld om al onze Visie 2030-plannen uit te voeren en de vraag naar aardgas daalt, krijgt het

nationale transitiepad vanaf 2025 een veel gunstiger verloop. Hierdoor zal het transport door onze leidingen in 2045

CO -neutraal kunnen zijn en zal Nederland in 2050 CO -neutraal kunnen zijn. Dat is ambitieuzer dan de Klimaatwet

2019 die uitging van 95% emissiereductie in 2050, en in lijn met de

ambitie van de nieuwe Nederlandse regering, die

100% emissiereductie in 2050 wil - en hier op het moment van schrijven de Klimaatwet op wil aanpassen.

2 2

Die versnelling ten opzichte van de Klimaatwet 2019 kan zelfs groter worden. We houden nu alleen rekening met de

eﬀecten van onze investeringen tussen 2020-2030. Een nieuwe reeks Gasunie-investeringen voor de periode 2030-

2040 kan leiden tot een steilere daling van het Nederlandse transitiepad.

Hoe hebben we onze invloed op het bereiken van de nationale emissiedoelen

berekend?

We hebben onze transitiepadcalculaties uitgevoerd in samenwerking met een extern bureau. Om de invloed

van de projecten van Gasunie op het nationale transitiepad te kunnen vaststellen, maken we gebruik maken van

de data uit

II3050, de studie naar infrastructuur-ontwikkelpaden die we samen met TenneT en de regionale

netbeheerders publiceerden in 2021; en van het

Investeringsplan 2022 van GTS.

We hebben gewerkt met de data van het INT-scenario van II3050. In dit scenario gaat Nederland internationaal

op zoek naar duurzame energie met de laagste kosten, en waarbij de nationale productie van waterstof en

groen gas lager is dan in de andere scenario’s. In dit scenario is de toekomstige rol van Gasunie het grootst en

kunnen we dus het grootste verschil maken. Overigens verschillen de emissiereducties die per scenario

voorspeld worden niet veel van elkaar.

Aan de hand hiervan hebben we het volume en de samenstelling van de gassen berekend die we tot 2050 door

onze leidingen denken te transporteren. Deze data hebben we afgezet tegen de klimaatdoelen die zijn

afgesproken in het nieuwe regeerakkoord. In onze calculaties gaan we uit van nationale klimaatreductiedoelen

van 55% voor 2030 en 100% voor 2050; beide ten opzichte van basisjaar 1990. In vervolgstudies op II3050 zullen

de verschillende scenario’s opnieuw worden doorgerekend.

We verwachten dat de versnelling in reductie van emissies van CO -equivalenten als gevolg van onze

groengasactiviteiten zichtbaar worden vanaf 2023. Onze warmte- en CCS-activiteiten dragen bij vanaf 2024 en

onze waterstofactiviteiten vanaf 2025. Uitgaande van dit scenario betekent dit dat Gasunie tot 2030 33% van

het totaal aan CO -emissies van Gasunie-netwerkgebruikers in Nederland ten opzichte van 2020 helpt

reduceren. Tezamen met een reductie van de vraag naar aardgas in dit scenario leidt dit scenario in 2030 tot

een reductie van het totaal aan CO -emissies in Nederland van Gasunie-netwerkgebruikers van 50% ten

opzichte van 2020.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

Visie 2030: wat hebben we nog nodig?

m op te schalen moeten we zorgen voor toezeggingen voor lange termijn van afnemers (industrie,

nergiebedrijven, tuinderscollectieven) in de vorm van contracten en van overheden in de vorm van subsidies en

anvullend beleid. Hierdoor kunnen groene energiedragers concurrerend worden met fossiele energiedragers.

e weten niet of we al onze energietransitieprojecten zullen realiseren, maar het momentum is in 2021 sterk

egroeid. Vrijwel alle onderdelen van onze strategie zien we in 2022 terugkomen in de regeerakkoorden van de

ieuwe Nederlandse en Duitse kabinetten. Van het vorige Nederlandse kabinet hebben we in 2021 substantiële

nanciële toezeggingen gekregen voor de ontwikkeling van WarmtelinQ en de waterstoackbone. Het Europese Fit

or 55-pakket en de stappen die zijn gezet tijdens de VN Klimaatconferentie COP26 in Glasgow leiden tot

oenemende Europese steun voor economisch herstel door middel van investeringen in hernieuwbare energie, met

ame waterstof.

isie 2030: hoe financieren we het?

e meeste projecten financieren we vanuit ons opgebouwde kapitaal, door het uitgeven van obligaties en het

rrangeren van projectfinancieringen, ondersteund door (overheids)subsidies voor het mitigeren van aanlooprisico’s

n onrendabele toppen en zo veel mogelijk gedekt door klantcontracten. In projecten die we in consortiumverband

ntwikkelen, zorgen partners ook voor een deel van de kapitaalbehoefte. Ons eigen aandeel in de benodigde

nvesteringen begroten we op een totaalbedrag van € 7 miljard, verdeeld over de periode 2021-2030.

oe wij waarde creëren

ns waardecreatiemodel

et onze bedrijfsactiviteiten streven we naar een zo groot mogelijke economische en maatschappelijke bijdrage met

en zo positief mogelijke impact op onze stakeholders. Hoe we dat doen, staat in ons waardecreatiemodel. Dit model

aakt duidelijk:

Welke bronnen we inzetten;

Waarom (visie en missie) en hoe we deze bronnen inzetten (activiteiten);

Wat we daarmee beogen te bereiken (strategie);

Welke concrete vormen van waarde we hiermee creëren voor onze stakeholders;

Welke universele duurzame ontwikkelingsdoelen (SDG’s) we hiermee ondersteunen.

e onderscheiden vier vormen van langetermijn-waardecreatie. Deze lichten we toe in de gelijknamige

oofdstukken in dit jaarverslag. De komende jaren willen we de werkelijke (veelal positieve maar soms ook

egatieve) waarde die we voor onze stakeholders creëren, uitgebreider in kaart gaan brengen.

et model hieronder is interactief in de online versie van het jaarverslag. Door daar te klikken op een element, wordt

e betreﬀende paragraaf of het hoofdstuk geopend.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

1. 2.

10.

11.

12.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

anagementagenda 2021

Ontwikkelt zich conform plan

Ontwikkelt zich gedeeltelijk conform plan

Ontwikkelt zich niet conform plan

II, III, interne

econom ische

waardecreatie

I, IV, interne

econom ische

waardecreatie

II, externe

maatschappelijke

waardecreatie

I, II, externe

maatschappelijke

waardecreatie

III, interne &

externe

maatschappelijke

waardecreatie

II, IV, externe

econom ische

waardecreatie

II, IV, interne

econom ische

waardecreatie

Materieel thema/Type waardecreatie *

Strategische richting

Energie in transitie

Strategische richting

Europe

es verbindend

Strategische richting

Opt imale infrastructuur

Optimaliseren van risico gestuurd asset

management met als oogmerk het realiseren van

kostenverlaging binnen de grenzen van de 'Licence

to O perate'.

Optimaliseren van de positie van gas en Gasunie en

het behouden van de waarde van het bedrijf door

middel van een optim aal reguleringskader en

tariefstructuur.

Participeren in het aouwen van de productie uit

het Groningenveld.

Het sneller en goedkoper mo

gelijk maken van groen

gas invoeding in het Nederlandse transportsysteem .

Realiseren van onze veiligheidsdoelstellingen.

Onderzoek naar de m ogelijkheden van een

integratie tussen de Nederlandse en Duitse

gasm arkt.

Onze internationale positie in Noordwest-Europa

versterken, met name in Duitsland. Wij doen dit via

sam enwerkingsverbanden en ‘greenfield’ projecten.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

Ontwikkelt zich conform plan

Ontwikkelt zich gedeeltelijk conform plan

Ontwikkelt zich niet conform plan

I, IV, externe

maatschappelijke

waardecreatie

I, IV, externe

maatschappelijke

waardecreatie

I, II, III, interne

econom ische &

sociale

waardecreatie

I, II, III, interne &

externe

maatschappelijke

waardecreatie

I, II, III, interne

econom ische &

sociale

waardecreatie

Materieel thema/Type waardecreatie *

Strategische richting

Energie in transitie

Strategische richting

Europees verbindend

Strategische richting

Opt imale infrastructuur

Een leidende positie verkrijgen op het gebied van

groene waterstof.

Een actieve rol nemen bij de ontwikkeling van

warmtetransport-infrastructuur, CO₂- transport en

opslag en groen gas-infrastructuur.

Creëren van een toekomstbestendige organisatie

door het verbeteren van onze ﬂexibiliteit en

wendbaarheid.

Realiseren van onze MVO-doelstellingen.

Onderdeel hiervan vormt het realiseren van de

Gasunie Green Deals.

Realiseren van onze Digitale Am bitie.

* Materiële thema’s

I. Energietransitie

II. Leveringszekerheid

III. Veiligheid van het netwerk

IV. Ontwikkelingen in wet- en regelgeving

V. Relatie met stakeholders en onze omgeving : dit thema komt in alle onderwerpen terug

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

04 Onze externe economische waardecreatie

Onze externe economische waardecreatie

Dankzij onze infrastructuur voorzien we energiegebruikers in Noordwest-Europa van toegang tot energie;

zonder onderscheid te maken en tegen gelijke voorwaarden. De waarde van beschikbaarheid van energie voor de

maatschappij is enorm. We creëren lange termijn economische waarde voor onze shippers en de marktpartijen op

ons handelsplatform. Daarbij zoeken we de balans tussen veiligheid, betrouwbaarheid, betaalbaarheid en

duurzaamheid. In veel gevallen binnen kaders die onze toezichthouders ons opleggen. In dit hoofdstuk gaan we in

op de externe economische waarde die we in 2021 hebben gegenereerd.

ëë

’’

# 4 Leveringszekerheid

’’

7, 9, 12

Klanten

Energiesector

Toezichthouders

Gecreëerde waarde

In 2021 hebben we onder andere de volgende externe economische waarde gecreëerd:

Betrouwbaar gastransport: 4 transportonderbrekingen (norm =< 6)

Gasvolume getransporteerd door onze netten: 1.108 TWh

Verhandelde hoeveelheid gas op TTF: 47.705 TWh

Groene omzet 0,3% / Groene CAPEX 10,5% / Groene OPEX 6,3%

Waardecreatie voor shippers

Hoge transportzekerheid

In Nederland en Duitsland hebben we in 2021 voor onze klanten een hoge transportzekerheid gerealiseerd. Er

vonden helaas vier transportonderbrekingen plaats. Op twee locaties hebben onze onderhoudswerkzaamheden

geleid tot een kortdurende storing in de gastoever. Als gevolg hiervan heeft een aantal huishoudelijke aansluitinge

en een Duitse afnemer korte tijd geen gas gekregen. In de andere twee gevallen hebben de storingen industriële

afnemers getroﬀen. Omdat die onderbrekingen samenvielen met werkzaamheden bij de afnemers zelf hebben zij

weinig hinder ondervonden van deze onderbrekingen. Onze interne eis is dat het aantal transportonderbrekingen

per jaar nooit hoger is dan zes, hier hebben we aan voldaan in 2021.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

Meer gas getransporteerd

Na vijf zeer warme jaren was 2021 qua temperatuur een normaal jaar *. Het gastransport door het GTS-net betrof

in 2021 841TWh (79,3mrd m ) ten opzichte van 835TWh (78,7miljard m ) in 2020. Een stijging van 0,7%. Als we het

transport uitsplitsen naar binnenlands verbruik, opslag en export zien we bij alle categorieën maar kleine verschillen

tussen 2020 en 2021. Gasunie Deutschland transporteerde in 2021 267TWh (27,3mrd m ) door haar netten, een

stijging van 6,6% ten opzichte van het volume van 2020 van 250TWh (25,6mrd m ) in 2020.

3 3

* Normaal = het langjarig gemiddelde over het tijdvak 1991-2020

Transportzekerheid bij winterkoude

In de tweede week van februari was het opmerkelijk koud, waardoor de vraag naar aardgas in onze

voorzieningsgebieden ﬂink toenam. Deze volumes zijn probleemloos verwerkt. Het was niet koud genoeg voor

een gastransportrecord. Ter illustratie: door de Nederlandse netten transporteerde GTS op woensdag 10februari

420miljoen m gas. Dat ligt ruim onder het record van 2januari 1997, toen we een volume van 527miljoen m

transporteerden.

3 3

Transportzekerheid bij hoog water

In de derde week van juli kregen we te maken met wateroverlast in Zuid-Limburg, die was ontstaan door

overvloedige regenval stroomopwaarts in Duitsland. Twee gasontvangststations (GOS) van GTS in Itteren en

Meerssen kwamen onder water te staan en raakten vervuild en beschadigd. Dankzij grote inspanningen van onze

medewerkers en hulpdiensten ter plekke en door de inzet van een mobiel GOS hebben er geen

transportonderbrekingen plaatsgevonden.

Pieklevering

Pieklevering is een belangrijk publieke taak van GTS voor de kleinverbruikers in Nederland. Pieklevering is aan

de orde als de gemiddelde eﬀectieve etmaaltemperatuur lager is dan -9,0°C. GTS zorgt voor alle

voorzieningen op het gebied van gasinkoop, ﬂexibiliteitsdiensten en gastransport op het landelijke

gastransportnet die nodig zijn om vergunninghouders de pieklevering te laten verzorgen. In 2021 is er geen

pieklevering geweest.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

Eﬀecten van de hoge gasprijzen

Aan het einde van 2021 waren er zeer hoge gasprijzen. Bij de industriële exitpunten van GTS en GUD waren aan

het begin van het jaar nog regelmatig zeer hoge exitvolumes te zien. Gedurende het jaar werden de volumes

op de industriële exitpunten lager en aan het einde van het jaar waren er regelmatig zeer lage exits.

Een ander eﬀect is waarneembaar in het gebruik van de Nederlandse en Duitse bergingen. Deze zijn in de

zomer minder gevuld dan gebruikelijk en hebben in de laatste paar maanden van het jaar meer uitgezonden dan

normaal in deze periode. Dit resulteert in een historisch lage vulgraad vanaf het begin van de winter tot aan het

einde van 2021 en verder.

De hoge gasprijzen hebben ook eﬀect gehad op de partijen die transportcapaciteit afnemen in onze netten. In

Nederland trok toezichthouder ACM de vergunningen van meerdere shippers in omdat zij in financiële

problemen kwamen of failliet gingen als gevolg van de hoge marktprijzen voor aardgas. GTS voerde één keer

een restverdeling naar ontvangende vergunninghoudende leveranciers uit *.

In Duitsland verstrekte GUD een leningfaciliteit van €25 miljoen aan Trading Hub Europe (THE) om een

liquiditeitstekort aan te zuiveren dat bij THE was ontstaan door de hoge gasprijzen en faillissementen bij

shippers. Eind 2021 is een bedrag van €10 miljoen opgenomen onder deze faciliteit.

GTS heeft in 2021 niet garant hoeven te staan voor de betaling van inkoop van gas door dan wel gas ter

beschikking hoeven stellen aan vergunninghoudende leveranciers voor de levering aan kleinverbruikers in

verband met een beschikking van de ACM om de vergunning van een leverancier in te trekken.

*Door zekerheidsstellingen is het financiële risico voor GTS beperkt gebleven tot €0,3 m iljoen.

Herkomst getransporteerd gas in Nederland

GTS zag in 2021 afgerond 44miljard m geïmporteerd aardgas door zijn net stromen; voor het vierde jaar op rij een

nagenoeg onveranderd volume. Hiervan kwam (afgerond) 7,1miljard m van Gate en 3,8miljard m van de op het

GTS-net aangesloten gasopslagen in Duitsland.

3 3

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

Transportzekerheid bij lage voorraden

Nu de productie uit het Groningenveld marginaal is en de gasvraag in Nederland niet snel daalt, is onze

gasvoorziening nog jaren aankelijk van Noors en Russisch pijpleidinggas en de zogeheten

seizoensbergingen. Ook LNG kan een bijdrage aan de gasvoorziening leveren, maar aanvoer van LNG wordt

bepaald door de wereldwijde LNG-markt en kent dus onzekerheden. De recente prijsontwikkelingen heeft

ook LNG-stromen gerealloceerd over de wereld, maar de mogelijkheden daartoe worden uiteraard ook

bepaald door de vraag en de contracten in andere werelddelen en de fysieke mogelijkheden om additioneel

LNG in het Europese gassysteem op te nemen.

De aanvoer van Noors en Russische kent slechts beperkte ﬂexibiliteit. Die ﬂexibiliteit is onvoldoende om het

extra benodigde wintervolume te leveren. Dat betekent dat dit extra wintervolume alleen door de

seizoensbergingen kan worden geleverd. In de winter is Nederland dus voor de leveringszekerheid

aankelijk van goedgevulde bergingen. Zoals in ons halaarbericht al is aangegeven, was de vulgraad van de

H-gas bergingen (Bergermeer, Grijpskerk) voor de start van het nieuwe gasjaar 2021-2022 zeer laag. Door

het koude voorjaar en de hoge gasprijzen was de vullingsgraad respectievelijk 27% en 50%, terwijl 90% een

reguliere vulgraad is bij aanvang van een gasjaar. De L-gas bergingen (Alkmaar en Norg) zijn daarentegen

goed gevuld als gevolg van afspraken binnen het zogeheten Gasgebouw en bieden daarmee een basis voor

leveringszekerheid.

INT ERVIEW: Leveringszekerheid in onzekere tijden

Zelfs in een koude winter blijven onze huizen warm. Gasunie overzietde leveringszekerheid, ook in een

krappe markt met hoge gasprijzen. Welke rol we daarin spelen vertellen Britta van Boven, Manager

Commerce & Regulation bij Gasunie Nederland, en Matthias Schulz, Manager Business bij Gasunie

Deutschland. Britta: “Hopen op een zachte winter is niet voldoende.”

Lees het interview

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

Leveringszekerheid voor de totale markt is momenteel niet gegarandeerd. De lage vulgraad van de

commerciële H-gas bergingen laat dat zien. Dat kan leiden tot onvoldoende gasaanbod voor de industriële

sector. In het nieuwe coalitieakkoord is vastgelegd dat “er […] verplichte vullingspercentages [komen] voor

de gasvoorraden. Daarmee verkleinen we de aankelijkheid van andere landen”. Gasunie denkt dat dit een

verstandige keuze is, waar snel opvolging aan moet worden gegeven. Ook andere Europese landen hebben

vanwege hun importaankelijkheid afspraken gemaakt. Italië doet dat in de vorm van strategische

voorraden, Frankrijk volgens een systeem met verplichte vullingspercentages voor de gasvoorraden. Voor

Nederland was dit vanwege het aanwezige Groningenveld nooit een punt. Nu Groningen nog maar

marginaal produceert is ons land al een paar jaar, net als de meeste EU-landen, een netto-gasimporteur

geworden.

ENTSOG, de Europese vereniging van transmissie systeembeheerd

ers, heeft in 2021 onderzoek gedaan of de

EU-infrastructuur (leidingen, mengen, bergingen) het noodzakelijke gasaanbod onder alle omstandigheden

bij de gasafnemers kan krijgen. Conclusie is dat dit het geval is. Er is dus transportzekerheid. Dat is iets anders

dan leveringszekerheid. Leveringszekerheid zorgt ervoor dat het noodzakelijke gasaanbod onder alle

omstandigheden aanwezig is en dat is niet onderzocht door ENTSOG.

Uitbreiding van onze aardgasinfrastructuur

Tijdens de energietransitie is een goede infrastructuur voor transport en opslag van aardgas in Noordwest-Europa

van groot belang. Duitsland wil de komende decennia de opwekking van elektriciteit uit steenkool en bruinkool

beëindigen. Tijdens de overgangsperiode gaat het land meer aardgas gebruiken. Tegelijkertijd wil Duitsland de

aankelijkheid van Russisch gas beperken.

Gasunie is samen met partners al enkele jaren bezig met alle benodigde voorbereidingen voor d

e bouw van een

LNG-terminal in Brunsbüttel in Sleeswijk-Holstein. Het belang van dergelijke faciliteiten voor het functioneren van

de gasmarkt in Duitsland is door de gasprijsontwikkeling en de discussie over de internationale levering van aardgas

sterk naar voren gekomen. Wij hebben in 2021 nog geen investeringsbesluit kunnen nemen omdat wij nog geen

afdoende zekerheden over de contracten met onze klanten konden verwerven.

In de komende periode spannen wij ons samen met onze klanten en d

e Duitse overheid in om dit

investeringsbesluit te gaan realiseren. Wij zijn van plan om de locatie van de terminal ook aan te wenden voor de

aanlanding van duurzame gassoorten, waardoor de terminal ook in de energietransitie een vooraanstaande rol kan

gaan vervullen.

In 2018 en 2019 ontving GUD aanvragen voor de aansluiting van LNG-terminals in Brunsbüttel en Stade. Gasunie is

partner in het Brunsbüttel-project. Als gevolg van een wijziging van de Gasnet Toegangsverordening (GasNZV)

met betrekking tot de aansluiting van LNG-terminals op het netwerk, zijn netbeheerders verplicht om pijpleidinge

aan te leggen en te exploiteren voor de aansluiting van LNG-terminals. De kosten voor aansluiting op het netwerk

kunnen worden terugverdiend via transporttarieven.

De nodige aanpassingen van de gasinfrastructuur om beide terminals aan te sluiten op het gasnet van GUD werden

begin 2021 door het BNetzA goedgekeurd. Beide terminals lopen echter achter op hun oorspronkelijke tijdschema

en er zijn nog geen definitieve investeringsbeslissing over genomen.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

Volkswagen AG in Wolfsburg verzocht in 2017 om een netwerkuitbreiding om zijn nieuwe gasgestookte

elektriciteitscentrales vanaf 2022 te bevoorraden ter vervanging van steenkool en om de CO -uitstoot van VW met

1,5 miljoen ton per jaar te verminderen. Om in de gevraagde capaciteit te voorzien, wordt door GUD een 33 km

lange gasleiding van Walle naar Wolfsburg aangelegd.

In december 2020 en februari 2021 zijn twee relevante vergunningsgoedkeuringen ontvangen. Sommige

landeigenaren dienden bij OVG Lüneburg een klacht in tegen de goedkeuring van de vergunning. Terwijl de

klachten nog in behandeling zijn, zijn de bouwwerkzaamheden in 2021 volgens plan verlopen en is de

inbedrijfstelling gepland voor april 2022.

Waardecreatie door onze deelnemingen

Nord Stream 1: continu in bedrijf

In 2021 heeft Nord Stream 59,2 miljard m aardgas getransporteerd, gelijk aan 2020 (59,2 miljard m ). Ook in 2021

waren er geen ongeplande onderbrekingen, waardoor de beschikbare capaciteit vrijwel continu volledig is benut.

In november 2021 was het tien jaar geleden dat de eerste van de twee Nord Stream 1-leidingen operationeel is

geworden; de tweede leiding volgde in oktober 2012. In de eerste tien jaar sinds de inbedrijfname is er circa

432 miljard m aardgas getransporteerd.

3 3

Gate: belangrijk voor leveringszekerheid

2021 2020

Invoeding van LNG in GTS-netwerk in miljard m3 7,1 6,7

Aantal grote tankers 102 90

Aantal kleinere tankers 142 125

Aantal geladen trucks en containers 8.468 5.409

Van de grote tankers kwamen er in 2021 93 lossen en 9 laden. Van de 142 kleinere tankers kwamen er in 2021 20 lossen en 122 laden. Alle

laad- en losacties betreﬀen vloeibaar aardgas.

In 2021 lag het aantal bunkertankers en containertrucks dat bij Gate kwam laden opnieuw op hoog niveau. Hierbij

valt op dat het aantal kleinere schepen (voor het leveren van LNG als scheepsbrandstof) en truckladingen een

sterke groei laten zien. Dit geeft weer dat LNG als relatief schone brandstof voor scheepvaart en industriële

toepassingen aan belang wint.

Door de grote doorzet van aardgas naar het GTS-net blijft Gate een belangrijke bijdrage leveren aan de

leveringszekerheid van aardgas in Nederland, de positionering van het Gasunie-netwerk in de internationale

gasstromen en aan de marktwerking voor aard

gas in onze Noordwest-Europese regio.

In juni en juli 2021 heeft Gate succesvol groot onderhoud op de terminal uitgevoerd. In juli en oktober 2021 heeft

Gate terminal voldoende bindende marktinteresse ontvangen om de uitzendcapaciteit met 1,5 BCM per jaar te

verhogen tot 13,5 BCM per jaar. Deze extra capaciteit wordt naar verwachting opgeleverd in 2024.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

Balgzand-Bacton Leiding: volatiliteit

In 2021 heeft BBL ruim 25,8TWh gas (2020: 11,2TWh) naar het Verenigd Koningrijk vervoerd en via de reverse ﬂow-

dienst 9,7TWh gas (2020: 25,1TWh) naar Nederland vervoerd. BBL kende in 2021 één geplande

transportonderbreking en één ongeplande transportonderbreking (23-28maart, lekke isolatiekoppeling).

BBL was in 2021 het middelpunt van de volatiele marktontwikkelingen tussen TTF en NBP, die het publiek met name

in het derde en vierde kwartaal 2021 heeft kunnen zien. BBL-shippers hebben de tijdelijk extreem grote

prijsverschillen tussen TTF en NBP verzilverd en hiervoor op korte termijn capaciteit gekocht.

Voor BBL is de benutting van de leiding de bevestiging dat het aanbieden van de physical reverse ﬂow-dienst (sinds

2019) in de behoefte voorziet. De prijsverschillen tussen TTF en NBP bepalen of het gas westwaarts of oostwaarts

stroomt.

De marktdynamiek in de laatste twee kwartalen maakte het noodzakelijk de stroomrichting van de leiding frequent

en snel te wisselen. Gelet op het technisch ontwerp van de leiding is dit voor BBL niet in deze frequentie en

snelheid uitvoerbaar waardoor de kosten en de financiële risico’s van de bedrijfsvoering zijn toegenomen. BBL is in

overleg met de toezichthouders in Nederland en het Verenigd Koninkrijk om hier een oplossing voor te vinden.

De Brexit-overgangsperiode kwam op 1januari 2021 tot een eind. Met douane-adviseurs is samengewerkt om aan

de nieuwe voorwaarden te voldoen. In december 2021 vierde BBL zijn 15-jarig bestaan.

EnergyStock: aantrekkelijk voor shippers

In 2021 is EnergyStock er net als in voorgaande jaren in geslaagd om haar capaciteit vrijwel geheel te vermarkten.

Dat is bijzonder, omdat de markt voor ﬂexibiliteit in Noordwest-Europa een structureel overaanbod kent

waardoor de tarieven voor opslagdiensten al jaren onder druk staan. De installatie van EnergyStock onderscheidt

zich door snelle cycli van input en output waardoor ze aantrekkelijk blijft voor shippers. Begin 2021 is de in 2020

ontwikkelde extra caverne volledig in gebruik genomen in de pool van de beschikbare capaciteiten van de gehele

installatie. Met deze extra caverne is EnergyStock in staat om de bestaande functionaliteit van de gasopslag verder

te optimaliseren.

EUGAL: lagere bezetting door vertraging Nord Stream 2

De leveringszekerheid van Europa is gebaat bij een ruim aanbod van internationale gastoevoerleidingen. Door

Amerikaanse sancties en Duitse reguleringsbezwaren werd de oplevering van de nieuwe toevoerleiding Nord

Stream2 in 2021 vertraagd. Nord Stream2 is in 2021 gereedgekomen, maar heeft in het verslagjaar nog geen gas

getransporteerd naar Duitsland. Door de onlangs aangekondigde nieuwe sancties tegen Rusland vanwege de

situatie in Oekraïne kan deze situatie voortduren. Gasunie heeft geen aandelenbelang in Nord Stream2, maar wel

een belang van 16,5% in EUGAL, een nieuwe gasleiding die aardgas vanaf Nord Stream1 en -eventueel- Nord

Stream2 van de Oostzee naar de Tsjechische grens brengt. De lager dan verwachte bezettingsgraad van EUGAL

krijgt over de levensduur van de leiding geen omzetgevolgen voor GUD, door de werking van de Duitse regulering.

Hynetwork Services: veilig waterstoftransport

In Zeeland is in 2017 de eerste gastransportleiding geschikt gemaakt voor het transport van waterstof. In 2021 heeft

de waterstoﬂeiding van Hynetwork Services zonder onderbrekingen 1.176ton (13,1mln m (2020: 2.644ton,

29,4miljoen m ) grijze waterstof getransporteerd tussen chemiebedrijf Dow Chemicals en kunstmestproducent

Yara in Zeeland.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

Waardecreatie voor handelaren

TTF: marktaandeel blijft toenemen

In 2021 bereikte de hoeveelheid verhandeld volume op ons virtuele handelsplatform Title Transfer Facility (TTF)

een nieuwe recordhoogte. Ook was het aantal op TTF actieve partijen groter dan ooit.

2021 2020 toename

Verhandelde hoeveelheid gas op TTF (TWh) 47.705 45.526 5%

Maxim um aantal actieve partijen op één dag 175 170 3%

Hoeveelheid gas door GTS-netwerk via TTF (TWh) 513 505 2%

De gashandel op een gashandelsplaats kent twee hoofdroutes: over-the-counter (OTC; waarbij gas rechtstreeks

bij een wederpartij wordt ingekocht) of via een gasbeurs (waarbij de beurs de centrale wederpartij voor alle

handelaren is). De OTC-handel is in 2021 ﬂink afgenomen: van 27.120 TWh (in 2020) naar 19.610 TWh. Het via

gasbeurzen verhandelde TTF-deel groeide daarentegen sterk: van 18.406 TWh naar 28.094 TWh in 2021.

TTF bouwde haar voorsprong op de andere Europese gashandelsplaatsen verder uit het afgelopen jaar. In 2021

vond bijna 80% van de Europese gashandel plaats op TTF, tegenover 72% in 2020. Dit geeft opnieuw aan dat de

Nederlandse gashandelsmarkt goed werkt en TTF een leidende positie heeft in Europa.

Vertogas: volume opnieuw gestegen

Producenten van groen gas hebben subsidie nodig om rendabel te zijn. Om voor subsidie in aanmerking te komen,

is een bewijs nodig dat het gas duurzaam is. Vertogas bevestigt met haar certificaten deze oorsprong.

Het volume door Vertogas gecertificeerd groen gas is in 2021 opnieuw gestegen, van 201 miljoen m in 2020 naar

225 miljoen m in 2021. De toename vond voornamelijk plaats als gevolg van nieuwe groengasproductie-installaties

die in 2021 gestart zijn.

De certificaten die door Vertogas worden uitgegeven, ook wel Garanties van Oorsprong (GvO’s) genoemd,

vertegenwoordigen een waarde voor opwekkers en handelaren in groen gas. De totale waarde die gemoeid is

met de in 2021 uitgegeven certificaten schatten we op € 150 miljoen.

Het aantal producenten van hernieuwbaar gas (groen gas) waarvoor GvO’s werden uitgegeven bedroeg in 2021 59,

het aantal handelaren 75 en het aantal eindgebruikers 80. Ultimo 2020 bedroeg dit 53 producenten, 66 handelaren

en 65 eind

gebruikers.

In de energietransitie naar 2050 gaat ook waterstof een grote rol spelen. Voor de marktontwikkeling is

certificering van groene waterstof essentieel. Vertogas is lid van het

CertifHy-project ten behoeve van de

Europese certificering van waterstof. Vanaf 2022 wordt Vertogas ook verantwoordelijk voor het uitgeven van

GvO's voor groene waterstof.

Fusie van Duitse marktgebieden

Naar aanleiding van een wettelijke verplichting hebben alle Duitse TSO's samen in 2018 een project geïnitieerd om

de twee bestaande Duitse marktgebieden samen te voegen tot één grote virtuele handelshub in Duitsland en één

operator van het marktgebied: Trading Hub Europe (THE). In 2021 zijn alle nodige contracten tussen de Duitse

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

astransportbedrijven en THE gesloten, zijn de IT-systemen goedgekeurd en is de nieuwe, gefuseerde marktzone

olgens plan op 1 oktober 2021 van start gegaan. Het marktgebied van THE omvat 400.000 kilometer aan

ogedrukgasleidingen, die ruim 700 regionale en lokale gasnetten voeden. Gasunie verwacht dat THE leidt tot een

rotere liquiditeit op de Duitse gasmarkt. Een geïntegreerd Duits marktgebied maakt een verdere Noordwest-

uropese marktintegratie gemakkelijker te bereiken.

aardecreatie volgens de EU-Taxonomieverordening

e Europese Unie wil in 2050 klimaatneutraal zijn. In 2018 is hiervoor het EU-actieplan voor de financiering van

uurzame groei aangenomen. Dit actieplan bevat drie belangrijke doelstellingen:

her-allocatie van kapitaal naar meer duurzame financieringen;

risicomanagement dat in de gehele procedure rekening houdt met ESG-criteria;

rapporteren en extern verantwoording aﬂeggen over duurzame financieringen.

en van de stappen om deze doelen te realiseren is het opzetten van een EU-classificatiesysteem voor

uurzaamheidsactiviteiten, de EU Taxonomieverordening. De huidige taxonomie kent zes milieudoelstellingen:

mitigatie van klimaatverandering;

adaptatie aan klimaatverandering;

het duurzaam gebruik en de bescherming van water en mariene hulpbronnen;

de transitie naar een circulaire economie;

de preventie en bestrijding van verontreiniging;

de bescherming en het herstel van de biodiversiteit en ecosystemen.

rganisaties die onderworpen zijn aan de EU-richtlijn niet-financiële verslaggeving (EU NFRD -2014/95/EU), zoals

asunie, moeten in hun jaarverslag 2021 rapporteren over het aandeel in aanmerking komende (‘taxonomy eligible’),

n het aandeel niet-in aanmerking komende (taxonomy non-eligible) economische activiteiten die kunnen bijdragen

an de milieudoelstellingen mitigatie en adaptie van klimaatverandering in hun totale omzet, kapitaalsuitgaven

(

CAPEX) en operationele uitgaven (OPEX).

asunie heeft in 2021 een beperkte omzet uit hoofde van in aanmerking komende economische activiteiten. In

otaal gaat het om € 4,5 miljoen (activiteit 4.14 en 8.2). Dat is 0,3% van onze totale omzet. In onderstaande tabel

even we onze in aanmerking komende CAPEX en OPEX weer.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

T axonomie eligible activit eit en CAPEX OPEX

in miljoenen

euro's

% van het totaal in miljoenen

euro's

% van het totaal

Mitigatie van klimaatverandering

4.12 O pslag van waterstof 0,2 0,1% 3,5 0,6%

4.14 Transm issie- en distributienetwerken voor

hernieuwbare en koolstofarme gassen

16,9 4,8% 14,1 2,3%

4.15 Distributie van stadsverwarming- en koeling 18,4 5,2

5.11 Vervoer van CO 2 1,0 0,3% 7,6 1,2%

6.5 Transportmiddelen met lage uitstoot - 0,0% 0,6 0,1%

8.2 Gegevensgestuur

de oplossingen voor

broeikasgasem issiereducties

0,5 0,1% 0,9 0,1%

9.1 Dicht bij de markt aansluitend(e) onderzoek,

ontwikkeling en innovatie

- 0,0% 7,6 1,2%

Totaal t axonomie eligible activit eit en

36,9 10,5% 39,3 6,3%

Totaal t axonomie non-eligible activit eit en 313,3 89,5% 584,0 93,7%

Totaal

350,2 100,0% 623,3 100,0%

Voor een beschrijving van bovenstaande in aanmerking komende activiteiten verwijzen we naar bijlage I en II van

de Europese gedelegeerde verordening. Al onze in aanmerking komende activiteiten uit de taxonomie zijn

toegewezen aan activiteiten behorende bij de doelstelling mitigatie van klimaatverandering. Er is daarom geen

sprake van het dubbel toewijzen aan meerdere klimaatdoelstellingen.

Onze in aanmerking komende projecten bestaan met name uit

onze investeringen in waterstof (activiteit 4.12 en

4.14), onze investeringen in warmte (activiteit 4.15), onze investeringen in groen gas (activiteit 4.14) en onze

investeringen in CO -opslag, hergebruik en transport (5.11). Studies die in 2021 ten aanzien van de energietransitie

zijn uitgevoerd, zijn opgenomen onder activiteit 9.1.

Basis voor de opstelling

Bovenstaande KPI’s zijn opgesteld in overeenstemming met de rapportagevereisten uit artikel 8 van de delegated

act behorende bij EU verordening 2020/852. Deze rapportagevereisten zijn nader gespecificeerd in bijlage I en II

van de delegated act.

De basis voor de KPI’s in bovenstaande tabel zijn de geconsolideerde financiële overzichten van de N.V.

Nederlandse Gasunie.

Het aandeel van in aanmerking komende economische activiteiten in onze totale omzet hebben we berekend

door de omzet van in aanmerking komende activiteiten (teller) te delen door de totale netto-omzet (noemer)

zoals opgenomen in de geconsolideerde winst-en-verliesrekening over 2021. In de geconsolideerde jaarrekening

zijn ook de gehanteerde grondslagen ten aanzien van de netto-omzet nader uiteengezet.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

et aandeel van in aanmerking komende economische activiteiten in onze CAPEX hebben we berekend door de

APEX van in aanmerking komende economische activiteiten (teller) te delen door de totale CAPEX (noemer). In

e teller zijn investeringen in materiële vaste activa en investeringen in joint ventures die in aanmerking nemende

conomische activiteiten uitvoeren meegenomen. Deze jaarrekeningposten lichten we toe in noot 5 en

oot 7 van de geconsolideerde jaarrekening 2021.

n de jaarrekening brengen we bijdragen van derden (waaronder subsidies), in overeenstemming met de

aarderingsgrondslagen voor de materiële vaste activa, in mindering op de investeringsbedragen. Voor 2021

edragen de bijdragen derden met betrekking tot de in aanmerking komende economische activiteiten € 18,4

iljoen en voor de niet in aanmerking komende activiteiten € 0,1 miljoen. In bovenstaande tabel is de CAPEX

ecorrigeerd voor bijdragen derden. Samenvattend bestaat de totale CAPEX uit de volgende bedragen:

In miljoenen euro's 2021

Investeringen in materiële vaste activa 311,8

Investeringen in joint ventures 19,9

Correctie voor bijdragen derden (waaronder subsidies) 18,5

Totaal CAPEX

350,2

et aandeel van in aanmerking komende economische activiteiten in onze OPEX hebben we berekend door de

PEX van in aanmerking komende activiteiten (teller) te delen door de totale OPEX (noemer). Volgens de EU-

axonomie bestaat de OPEX uit alle directe en indirecte kosten die nodig zijn om de eﬀectieve werking van de

ctiva te garanderen. Als energie-infrastructuurbedrijf hebben wij het uitgangspunt gehanteerd dat de totale lasten

xclusief de afschrijvingskosten hiervoor nodig zijn. De totale lasten bestaan uit de personeelskosten en overige

osten minus de aan investeringen toegerekende kosten zoals opgenomen in de geconsolideerde winst-en-

erliesrekening over 2021. Samenvattend bestaat de totale OPEX uit de volgende bedragen:

In miljoenen euro's 2021

Aan investeringen toegerekende kosten ‑61,6

Personeelskosten 198,3

Overige kosten 486,6

Totaal O PEX

623,3

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

05 Onze externe maatschappelijke waardecreatie

Onze externe maatschappelijke waardecreatie

iji

ëë

iji

ëë

iji

ëë

’’

# 1 Energietransitie

# 3 Veiligheid van het netwerk

# 9 Relatie met stakeholders en omgeving

# 10 Klantgerichte en transparante dienstverlening en communicatie

’’

11, 13, 15, 17

Omwonenden

Klanten

Aandeelhouder

Ministeries

Gecreëerde waarde

Faciliteren sluiting Groningenveld: ratio Pseudo G-gasproductie/Groningenveld-productie: 5,1

Emissiereductie volgens Gasunie Transitie Pad: -3,2%

Sustainalytics ESG-rating van 24,4 naar 19,3 en ISS-ESG-rating van C+ naar B

Onze eigen netto scope 1+2+3 emissies: 709kt

Omgevingsveiligheid: 0 uncontrolled events (streefcijfer <=3)

Onze bijdrage aan de sluiting van het Groningenveld

Het door de NAM beheerde Groningenveld, lang de centrale bron voor het Gasunie-transportnet, gaat op standby

met uitzicht op een definitieve sluiting. Onze dochter GTS voert meerdere acties uit om de sluiting van het

Groningenveld mogelijk te maken. GTS bouwt in Zuidbroek een stikstoﬀabriek om buitenlands aardgas (H-gas) op

Groningen-kwaliteit (pseudo G-gas) te brengen, sluit laagcalorische grootverbruikers aan op het hoogcalorisch

gasnet en ad

viseert de minister van EZK over het tijdpad dat gevolgd kan worden om het Groningenveld te sluiten,

zonder dat de leveringszekerheid in gevaar komt.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

Meer kwaliteitsconversie

De productie uit het Groningenveld is in 2021 verder afgenomen. Om de laagcalorische gasmarkt te kunnen beleveren

is meer conversie ingezet dan voorgaande jaren. De hoeveelheid geconverteerd hoogcalorisch gas is in het afgelopen

kalenderjaar met 2% gestegen van 374 TWh (33,3 miljard m ) in 2020 naar 382 TWh (33,9 miljard m ) in 2021. De

bijbehorende hoeveelheid ingezette stikstof is gestegen van 3,41 miljard m naar 3,55 miljard m in 2021.

3 3

In het gasjaar 2020-2021 (oktober-oktober) bedroeg de gasproductie van NAM uit het Groningenveld

7,8 miljard m . Dat zou het vijfvoudige zijn geweest, als Gasunie-dochter GTS geen pseudo-Groningengas zou

hebben geproduceerd door het bijmengen van stikstof bij aardgas dat uit het buitenland komt. In totaal

vermeden we in het gasjaar 2020-2021 de productie van 39,3 miljard m Groningengas.

fgffgf

sjs

Advies aan de minister

GTS adviseert de staatssecretaris Mijnbouw (voorheen de minister van Economische zaken en Klimaat) over de voor

de leveringszekerheid benodigde productie van het Groningenveld. Dit is een jaarlijkse advisering, met aanvullende

adviezen in het geval er sprake is van een substantiële wijziging in het aanbod van laagcalorisch gas en de vraag naar

laagcalorisch gas. Als er sprake is van dergelijke wijzigingen is GTS wettelijk verplicht de minister d

aarvan op de hoogte

te stellen.

In oktober 2021 meldden we het later gereedkomen van de GTS-stikstofinstallatie bij Zuidbroek, waar we van

hoogcalorisch gas laagcalorisch gas maken. Duitsland helpt mee aan de versnelde aouw van de productie uit het

Groningenveld doordat het land zijn complete L-gasmarkt ombouwt naar H-gas. Ondanks dat deze ombouw op

schema ligt, waardoor Duitsland dit gasjaar minder L-gas nodig heeft dan het vorige gasjaar, is deze verlaging lager dan

34,99

26,98

23,98

20,1

17,51

8,65

7,77

15,85

23,08

28,8

32,73

32,36

38,2

39,29

14/15 15/16 16/17 17/18 18/19 19/20 20/21

VoV

[

]

Groningen

Pseudo -G

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

verwacht. Begin januari 2022 informeerden we de minister over de getalsmatige consequentie daarvan. Wij voeren

momenteel aanvullende analyses uit, te weten een tussentijdse evaluatie van het huidige gasjaar en een actualisatie van

onze modellen. In het voorjaar zullen wij hierover een aanvullend advies uitbrengen om de verhoging van de

Groningenproductie in het huidige gasjaar zoveel mogelijk te beperken.

Op 31 januari heeft GTS de Staatssecretaris conform de wettelijke taak over de nodige productie uit het

Groningenveld voor volgend gasjaar geadviseerd. De belangrijkste conclusie van onze raming voor het gasjaar

2022/2023 is dat het Groningenveld dan alleen nog zal fungeren als back-up.

Door alle reeds in gang gezette maatregelen [zie onderstaande visual] is de productie uit het Groningenveld de laatste

jaren sterk afgenomen tot een historisch laag niveau. Wij zijn onverkort positief dat de gaswinning uit het

Groningenveld binnenkort gestopt kan worden. GTS blijft zich inzetten om de reductie van de benodigde

Groningenproductie zo snel mogelijk met behoud van leveringszekerheid te faciliteren.

Door alle reeds in gang gezette maatregelen [zie onderstaande visual] is de productie uit het Groningenveld de laatste

jaren sterk afgenomen tot een historisch laag niveau. Wij zijn onverkort positief dat de gaswinning uit het

Groningenveld binnenkort gestopt kan worden. In de meest gunstige variant kan dit dus al op 1 oktober 2023 het geval

zijn. GTS blijft zich inzetten om de reductie van de benodigde Groningenproductie zo snel mogelijk met behoud van

leveringszekerheid te faciliteren.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

1. Uitbreiding capaciteit stikstoijmenging

In Nederland is afgesproken dat alle afnemers, op negen

grootverbruikers na, verzekerd blijven van de levering

van laagcalorisch aardgas. Om voldoende laagcalorisch

gas te kunnen leveren, mengt GTS binnenkomend

(voornamelijk buitenlands) hoogcalorisch gas met

stikstof. Met de installatie van de drie

destillatiekolommen werd in maart en april ‘het hart’

van onze nieuwe stikstofinstallatie in Zuidbroek

geplaatst. Met de bouw is een investering van circa €

500 miljoen gemoeid. De maximale jaarproductie van

Zuidbroek bij volledige inzet bedraagt 10 miljard m3

laagcalorisch aardgas (97,7 TWh).

2. Studie naar ombouw gasberging Grijpskerk

De hoogcalorische gasberging van NAM in Grijpskerk

moet worden omgebouwd tot laagcalorische

gasberging om de ‘backup-functie’ van het

Groningenveld over te nemen. Het ministerie van EZK

heeft hier een positieve haalbaarheidsstudie over

gepubliceerd. Samen met de laagcalorische reserves in

NAM-gasopslag Norg en de diverse stikstofinstallaties is

het Groningenveld dan niet meer nodig.

3. Ombouw industriële grootverbruikers

Bij wet bepaald is dat industriële grootverbruikers in

Nederland met een gasvraag groter dan 100 miljoen m³

gas per jaar (0,98 TWh) moeten stoppen met het

gebruik van laagcalorisch gas. Het gaat om negen

bedrijven met een gezamenlijke vraag van ongeveer 3

miljard m³ (29,3 TWh) per jaar. De voorbereidingen om

deze bedrijven om te zetten, zijn in volle gang. Het

eerste bedrijf is inmiddels omgeschakeld. De volgende

drie bedrijven verwachten we in 2022 om te kunnen

schakelen en de laatste vijf in 2023 en 2024. Voor deze

industrieën zijn complexe maatregelen met langere

doorlooptijden nodig.

4. Omschakelprogramma’s buurlanden

Anders dan in Nederland is in Duitsland en België

besloten dat alle eindgebruikers moeten overstappen

op hoogcalorisch aardgas. Zij moeten hiervoor hun

apparatuur zoals verwarmingsketels, fornuizen en

ovens laten aanpassen. De omschakelprogramma’s bij

de huishoudens in Duitsland en Frankrijk voor de

aouw van hun vraag naar Nederlands laagcalorisch gas

verlopen volgens planning. De export daalt mede

daardoor met gemiddeld 2 tot 3 miljard m3 (20-30

TWh) per jaar, tot nagenoeg nul aan het einde van dit

decennium.

INT ERVIEW Vergroenen in de hele keten

Voor Gasunie houdt de energietransitie niet op bij het aanleggen van infrastructuur voor nieuwe, duurzame

energievormen. Onze eigen bedrijfsprocessen moeten ook groener worden. Dat kunnen we niet zonder onze

toeleveranciers. Peter Wagner, Head of On-Site-Account Management Benelux van Linde, en Hans Jonk,

Manager Network Development & Planning GTS, vertellen hoe de duurzaamheidsambities van Linde en Gasunie

vorm krijgen in de productie van groene stikstof.

Lees het interview

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

Onze investeringen in duurzame energie-infrastructuur

Werken aan de energietransitie

In 2021 heeft Gasunie ruim 260.000 mensuren gespendeerd aan de energietransitie. Dat staat gelijk aan 9% van

het totaal aantal gewerkte uren (vast, tijdelijk en interim). Omgerekend in mensjaren gaat het om meer dan

150 FTE.

nze investeringen in waterstof

asunie is in juni 2021 door de Nederlandse regering gevraagd om het transportnet voor waterstof te ontwikkelen.

it is een mijlpaal in de Nederlandse energietransitie en een mijlpaal voor Gasunie. In september volgde een

ubstantiële financiële toezegging van de Nederlandse regering waardoor het risico van het ontbreken van voldoende

lanten en dus inkomsten in de opstartjaren beperkt wordt. In december bracht een brief van de regering aan het

arlement meer duidelijkheid over de toekomstige ordening van de waterstofsector. Deze drie ontwikkelingen zijn

epalend voor onze activiteiten op het gebied van waterstofinfrastructuur in de komende tientallen jaren.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

Waterstoackbone

Gasunie wil in Nederland een transportnetwerk voor waterstof ontwikkelen dat de vijf regionale industriële clusters in

Nederland, andere industriële locaties, opslag- en importlocaties met elkaar verbindt en dat verbindingen met de ons

omringende landen krijgt. Met behulp van deze regionale en landelijke infrastructuur wordt Nederland de

toegangspoort naar Europa voor de wereldwijde waterstofmarkt.

Binnen Gasunie is Hynetwork Services verantwoordelijk voor de ontwikkeling van het transportnetwerk. De

ontwikkeling van waterstoftransport in de vijf regionale clusters is een van de prioriteiten. Hynetwork Services is

inmiddels in gesprek met producenten, gebruikers en havenbedrijven in deze clusters. Het tempo en de manier van

ontwikkeling van het transportnetwerk in de regionale clusters, in de rest van Nederland en voor de verbindingen met

het buitenland kunnen van elkaar verschillen.

Het uiteindelijke doel is dat in 2030 de landelijke waterstof backbone, inclusief verbindingen met het buitenland, een feit is. De

backbone wordt naar onze huidige verwachting 1.183 kilometer lang en zal voor 83% bestaan uit herbestemde leidingen uit het

huidige landelijke aardgasnetwerk van GTS.

HyWay 27

Aan de basis van het besluit van de regering om Gasunie het nationale waterstofnet te laten ontwikkelen, ligt het

HyWay27-rapport. HyWay27 is de weerslag van een studie uitgevoerd door Gasunie, TenneT, PwC Strategy& en de

ministeries van Economische Zaken en Klimaat en Financiën. De studie bevestigt dat CO -vrije waterstof noodzakelijk

is om Nederlandse klimaatdoelstellingen te halen, en concludeert dat een nationaal waterstoftransportnetwerk en

opslagfaciliteit in elk van de vier de II3050-infrastructuurcenario’s essentieel zijn om waterstof de gewenste

sleutelpositie in de energievoorziening te geven. Binnen HyWay27 zijn, op basis van de II3050-scenario's, de

toekomstige nationale waterstoftransportstromen berekend. Ook laat HyWay27 zien dat er, per individueel

leidingstuk, rekening moet worden gehouden van een realisatietijd van vier jaar.



Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

oso

ﬂﬂ

éé

verheidssteun maakt de backbone mogelijk

e ontwikkeling van de waterstoackbone kreeg in september 2021 een grote impuls. Bij de begrotingsvoorstellen

oor 2022 maakte het demissionaire kabinet bekend € 1,3 miljard te reserveren voor energie-infrastructuurprojecten

ie belangrijk zijn voor de klimaat- energietransitie. Voor de backbone is de komende zeven jaar € 750 miljoen

ereserveerd. Dit geld is bedoeld om de jaren te overbruggen dat de backbone er al is, maar er mogelijk nog niet

oldoende vraag en aanbod van waterstof is ontstaan; het zogeheten vollooprisico. Daarnaast maakt de overheid € 35

iljoen vrij voor de ontwikkeling van grootschalige waterstofopslag.

arktconsultatie

et het oog op de ontwikkeling van de waterstoackbone heeft Hynetwork Services een consultatie uitgevoerd

nder (industriële) marktpartijen die van de waterstoackbone gebruik willen gaan maken. Uit de consultatie bleek

at deze partijen willen dat de te transporteren waterstof een zuiverheid van tenminste 98% krijgt. De entry- en exit-

ruk zien ze bij voorkeur op 50 bar entry en 30 bar exit. Een compleet overzicht van de technische specificaties die

arktpartijen wensen werd in oktober 2021 door Hynetwork Services gepubliceerd.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

Voorgesteld beleid ordening waterstofmarkt

et de publicatie van het beleid voor marktordening rondom waterstof in december heeft het ministerie van EZK

elderheid geschapen over onze toekomstige rol binnen de waterstoeten. Naast de ontwikkeling van infrastructuur

eeft Gasunie zich vanaf het begin van de ontwikkeling van de waterstoeten ook ingezet voor een aantal

elangrijke, innovatieve initiatieven voor elektrolyse. Dat het ministerie van EZK ervoor kiest om de opschaling voor

lektrolyse bij de markt neer te leggen schept volgens ons de gewenste duidelijkheid voor iedereen.

oncreet betekent dit dat we blijven deelnemen in elektrolyser-haalbaarheidsstudies, waarmee we kennis verzamele

ver de aansluiting van deze installaties op ons toekomstige waterstofnet, maar dat we geen aandeelhouder van

lektrolyse-installaties of aandeelhouder in geïntegreerde productie-netwerk-ontwikkelconsortia zullen zijn.

u al nadenken over internationale verbindingen

e essentiële rol van waterstof in de toekomstige duurzame energiemix komt volgens Gasunie pas echt tot zijn recht

anneer sprake is van een echt internationaal netwerk, zodat vraag en aanbod elkaar goed kunnen vinden; te

eginnen met Nederland en Duitsland. Daarom moet, in voorbereiding op definitieve transportverbindingen tussen

eide landen, op korte termijn initiatief worden genomen voor tests en onderzoeken naar de noodzakelijke

(

technische en regulatoire) voorwaarden voor grensoverschrijdend waterstoftransport.

oortgang waterstofprojecten

asunie heeft de ontwikkelingsactiviteiten rondom waterstof georganiseerd langs pijlers die zich richten op

ransport, opslag, conversie, oﬀshore en import.

iji

ijiiji

n de regio Rijnmond realiseert Gasunie een regionale infrastructuur onder de projectnaam HyTransPort. Deze nieuwe

aterstoﬂeiding vormt straks de ruggengraat van de waterstofinfrastructuur in Rotterdam en loopt van de Maasvlakt

aar Pernis. HyTransPort verbindt het conversiepark op de Maasvlakte met de zware en (petro)chemische industrie en

mportterminals in de haven. Een 200 MW-elektrolysefabriek van Shell wordt onze launching customer. In 2022 willen

e een investeringsbeslissing nemen, waarna de leiding in 2024 operationeel kan zijn. Aansluiting op de nationale

ackbone kan volgen in 2026-2028.

oord-Nederland is een geschikte regio om een groene waterstofeconomie te ontwikkelen. Op dit moment werken

e voor de Noordelijke backbone aan de vergunningen en worden de afspraken geconcretiseerd met de eerste

roducenten en afnemers. Als alles volgens plan verloopt wordt de eerste fase van de Noordelijke

aterstofinfrastructuur in 2025 operationeel. Daarna staan verbindingen naar Emmen en het Duitse Roergebied

(

tweede fase) gepland, alsook een route naar Duitsland richting Hamburg en Bremen kort daarop.

dzd

lgl

n het Noordzeekanaalgebied wil Gasunie een waterstoﬂeiding realiseren tussen de haven van Amsterdam en de

Jmond. Hiermee kunnen gebruikers en producenten van waterstof lokaal met elkaar worden verbonden. We

verleggen momenteel met potentiële klanten en stakeholders over de details van de toekomstige infrastructuur. He

egionale systeem kan, volgend op een positieve investeringsbeslissing, in de tweede helft van 2026 operationeel zijn.

asunie en North Sea Port tekenden in september een overeenkomst voor de ontwikkeling van een regionaal

ransportnetwerk voor waterstof in de kanaalzone Vlissingen-Terneuzen. De Zeeuwse industrie is goed voor 33% van

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

e huidige vraag naar waterstof in Nederland, maar hiermee ook voor een aanzienlijk deel van de CO -uitstoot. Met

e komst van een regionaal waterstofnetwerk kan de deltaregio de afname van CO -uitstoot versnellen. Het te

ntwikkelen Hydrogen Delta Network NL moet de komende jaren gestalte krijgen. In 2027 kan de aansluiting van deze

egionale infrastructuur aan de landelijke Nederlandse en Belgische waterstofinfrastructuur volgen.

ZI Next is een energiehub in Emmen, waarvoor Gasunie als consortiumpartner in 2022 een investeringsbeslissing

erwacht te nemen. De bijdrage van Gasunie in het GZI Next project bestaat uit de aanleg van een waterstoﬂeiding,

aarbij wordt gekeken naar hergebruik van bestaande leidingen en mogelijke inzet van een nieuwe leiding. Tot slot

ordt de mogelijkheid voor extra biogasproductie onderzocht. Vooruitlopend op de investeringsbeslissing hebben

e in 2021 de materialen met langste levertijd besteld.

1. HyPerLink bouwfase I

et traject van opslagplaats Nüttermoor naar Elbe-Süd

n Eckel, langs opslagplaats Lesum en de regio's Breme

n Hamburg/Stade vormt de centrale bouwsteen. Dit

ebied kan reeds in 2025 relevante

aterstofverbruikers en -producenten met elkaar

erbinden. Voor dit netwerk zijn geen nieuwe

ijpleidingen nodig.

2. HyPerLink bouwfase II

et pijpleidinggedeelte tussen de grensovergang Oude

tatenzijl en Folmhusen kan het in 2025 gebouwde net

n 2028 verbinden met het Nederlandse

aterstofsysteem. Ook voor dit tracé kan volledig

ebruik worden gemaakt van om te bouwen bestaande

ardgaspijpleidingen. Een aftakking van Achim naar

olfsburg behoort ook tot Fase II. Voor dit tracé zijn

eels nieuwe leidingen nodig.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

3. HyPerLink bouwfase III

Uitbreiding van het waterstofsysteem van Elbe Süd tot

Ellund, de grensovergang naar Denemarken. De

ontwikkeling van dit traject hoeft niet te wachten op

het vrijvallen van aardgasleidingen.

4. Regio's Bremen/Hamburg en

runsbüttel/Heide

e backbone zal de regio’s Bremen/Hamburg en

runsbüttel/Heide aandoen, waar veel eindverbruik

ordt verwacht.

5. Om te bouwen aardgasopslagfaciliteiten

Om te bouwen aardgasopslagfaciliteiten zoals

Harsefeld, Lesum, Nüttermoor, Jemgum of Huntorf

kunnen op HyPerLink worden aangesloten.

In het noorden van Duitsland, waar het aardgasnet van GUD ligt, wil Gasunie de HyPerLink bouwen. Deze

waterstoackbone krijgt een lengte van 610 kilometer en een voorziene capaciteit van maximaal 7,2 GW. HyPerLink

kan in fasen tussen 2025 en 2030 worden aangelegd.

Door grootschalige uitbreiding van windenergieparken in het Duitse deel van d

e Noordzee in combinatie met

elektrolyse-installaties op het land en op zee, kan de op zee geproduceerde groene energie omgezet worden in

waterstof, die via de HyPerLink-waterstoackbone getransporteerd kan worden naar opslagfaciliteiten en

(industriële) eindverbruikers.

Net als de Nederlandse waterstoackbone kan HyPerLink kosteneﬃciënt worden aangelegd door het ombouwen va

bestaande aardgasinfrastructuur voor het vervoer van waterstof en - waar nodig - door nieuwe infrastructuur aan te

leggen. Vanuit het huidige perspectief zullen de bouw en inbedrijfstelling in fasen plaatsvinden van 2025 tot ongeveer

2030.

In het energiesysteem van de toekomst is er geen rol of slechts een beperkte rol voor fossiele brandstoﬀen bij het in

balans houden van energievraag en energieaanbod. Die rol wordt volgens ons grotendeels overgenomen door

waterstof. Zonder een grootschalige centrale opslagfaciliteit kan de nationale waterstoackbone niet met de

gewenste stabiliteit en rendabel functioneren.

Gasunie werkt aan de mogelijkheid om in Zuidwending vier zoutcavernes te realiseren voor grootschalige

waterstofopslag. Zod

at op een veilige, eﬃciënte en betrouwbare manier grote hoeveelheden energie kunnen

worden opgeslagen. De eerste resultaten hiervan in 2021 waren positief. Wanneer de demonstratietests in de eerste

helft van 2022 eveneens goede resultaten laten zien, kan Gasunie verder met de ontwikkeling van opslag in

zoutcavernes, waarvan de eerste in 2026 volledig in bedrijf kan zijn. Doel is om opslagcapaciteit te realiseren die

voldoet aan de behoefte aan waterstofopslag volgens d

e afspraken uit het Nationaal Klimaatakkoord. Voor onze

waterstofopslagactiviteiten hebben we in oktober 2021 een separate entiteit opgericht;

HyStock.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

Waterstof kan aanzienlijk grootschaliger en goedkoper worden opgeslagen dan elektriciteit.

iji

DjD

p het Chemiepark in Delfzijl ontwikkelen Gasunie en HyCC onder de naam Djewels 1 een 20 MW elektrolyse-

nstallatie. De kennis die zo wordt verzameld, maakt opschaling naar grotere installaties in de toekomst mogelijk. Op

et Chemie Park bevinden zich zowel aanbieders als afnemers van waterstof en groene energie. Een

nvesteringsbeslissing wordt verwacht halverwege 2022. Gasunie en HyCC, nieuwe waterstoedrijf van Nobian en de

reen Investment Group, willen de installatie eind 2024 operationeel hebben. Vanwege het kabinetsbesluit dat

Gasunie niet actief mag worden in elektrolyse-activiteiten, blijven we slechts aandeelhouder in Djewels 1 tot het

roject de operationele fase bereikt.

iji

ﬀﬀ

e wind van de Noordzee kan grootschalig ingezet worden om de klimaatdoelen te behalen. De bouw van ‘energie-

ilanden’ in de Noordzee is een zeer eﬃciënte manier om daar invulling aan te geven. Gasunie is betrokken bij drie van

eze oﬀshore-waterstoetenprojecten.

oso

n het onderzoeksproject PosHydon integreren Gasunie en consortiumpartners op het platform Q13a van Neptune

nergy oﬀshore wind, oﬀshore aardgas en oﬀshore waterstof. Om groene waterstof te kunnen maken, moet

eewater op het platform omgezet worden in gedemineraliseerd water. Dit water wordt vervolgens door middel

an elektrolyse omgezet in waterstof. Daarbij wordt stroom van wind gebruikt om deze groene waterstof te

roduceren. In PosHydon doen de projectpartners ervaring op met het integreren van energiesystemen op zee en het

ervaardigen van waterstof in een oﬀshore omgeving en zien we wat de invloed van oﬀshore condities, waaronder

out, op de electrolyser zijn. De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) heeft een Demonstratie Energie-

n Klimaatinnovatie (DEI+) subsidie van € 3,6 miljoen toegekend. Met deze subsidie en een bijdrage van de

onsortiumpartners kan de pilot van start gaan. Platform Q13a ligt 13 kilometer voor de kust van Scheveningen.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

ortH2 is een consortium waarin Gasunie samenwerkt met Equinor, Groningen Seaports, RWE en Shell Nederland.

et consortium wordt gesteund door de provincie Groningen. Gezamenlijk onderzoeken we de haalbaarheid van

rootschalige productie, opslag en transport van groene waterstof. Het doel is om de industrie in het volgende

ecennium te kunnen voorzien van circa 4 GW groene waterstof. Maar de ambitie reikt verder. NortH2 wil

oorgroeien naar circa 10 GW rond 2040, ongeveer 1.000.000 ton groene waterstof per jaar. Dat scheelt een

itstoot van acht tot tien megaton CO per jaar. De elektrolyse vindt in eerste instantie in de Eemshaven plaats en

ater mogelijk ook op zee.

omenteel zijn we bezig met een haalbaarheidsstudie. De eerste resultaten zijn positief en bieden vertrouwen dat er

ver afzienbare tijd gestart kan worden aan het concreet uitwerken van het project. Na de studiefase wijzigt de

amenwerkingsstructuur. Gasunie stopt dan als investeringspartner, maar blijft wel betrokken bij de realisatie van de

oodzakelijke transportinfrastructuur.

WiW

orth Sea Wind Power Hub (NSWPH) wil energie-eilanden gaan realiseren met verbindingen naar verschillende

anden. De eilanden verzamelen de elektriciteit die omliggende oﬀshore windparken opwekken. Gezien de omvang

n ambities voorzien de consortiumpartners dat er zoveel elektriciteit geproduceerd gaat worden dat een groot deel

mgezet zal worden in waterstof. Hierin kan Gasunie een nuttige bijdrage leveren en om die reden zijn wij een

ctieve partner in dit consortium, dat verder bestaat uit de netbeheerders TenneT en Energinet.dk.

e initiële capaciteit van NSWPH bedraagt circa 3 GW, waarna dit wordt uitgebouwd naar circa 10 GW. De Deense

verheid besloot in februari 2021 tot de aanleg van het eerste kunstmatige eiland, dat in 2030 klaar moet zijn. De grote

itdaging is het aanlanden en integreren in het energiesysteem van de verwachte enorme hoeveelheid oﬀshore

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

indenergie. Dat heeft te maken met alle technische systeemveranderingen en regulatoire veranderingen die

aarvoor nodig zijn.

VeV

et consortium AquaVentus wil bij Helgoland 10 GW aan oﬀshore windparken bouwen in combinatie met oﬀshore

onversie van elektriciteit naar waterstof en het transport van waterstof naar het vaste land in Duitsland door middel

an leidinginfrastructuur. Het AquaVentus-programma is onderverdeeld in verschillende projecten waaronder het

roject AquaDuctus. Het doel van AquaDuctus is het realiseren van het benodigde oﬀshore leidingnetwerk (circa

00 kilometer) om de groene waterstof vanaf de elektrolyseplatforms op zee af te kunnen leveren bij de afnemers.

asunie is consortiumpartner van AquaDuctus.

s/s

ogo

e partijen achter de waterstofprojecten Clean Hydrogen Coastline en Element Eins hebben in november

ekendgemaakt dat ze beide initiatieven samenvoegen. Clean Hydrogen Coastline (ArcelorMittal, EWE, FAUN,

asunie, swb en TenneT) heeft als doel om een grootschalige waterstoeten te ontwikkelen in het noordwesten van

edersaksen. Element Eins (Gasunie Deutschland, TenneT en Thyssengas) beoogt de ontwikkeling van een 100 MW

lektrolyser in het Nedersaksische Diele.

eide projecten leggen samen de basis voor een integrale waterstof-waardeketen die moet ontstaan tegen 2026 met

aterstofproductie, elektriciteitsinfrastructuur, grootschalige waterstofopslag in zoutcavernes en transport via

oekomstige waterstoﬂeidingen op basis van bestaande gasleidingen. De in november gesloten

amenwerkingsovereenkomst vormt de basis voor verdere stappen, waaronder het doorhalen van de rechtstreekse

and van de deelnemende netwerkbedrijven met de bouw van de elektrolyser en verkrijgen van financiering. Clean

ydrogen Coastline heeft een IPCEI-status *.

Een IPCEI is een transnationaal project van gem eenschappelijk Europees belang dat door m iddel van overheidsfinanciering een

elangrijke bijdrage levert aan de groei, de werkgelegenheid en het concurrentieverm ogen van de Europese industrie en econom ie.

iji

tudies als II3050 en HyWay27 voorzien dat Noordwest-Europa in de toekomst, ondanks grootschalige productie-

nitiatieven, niet aan de eigen vraag naar groene waterstof kan voldoen. Import van groene waterstof wordt daarmee

oodzakelijk. Waterstof kan op verschillende manieren worden vervoerd en opgeslagen, onder andere door

aterstof onder hoge druk te brengen of door waterstof af te koelen totdat het vloeibaar wordt. Een alternatief is

m waterstof te verbinden aan een zogeheten waterstofdrager, waaronder ammoniak en liquid organic hydrogen

arriers (LOHC’s). Ammoniak biedt verschillende voordelen op het gebied van transport en opslag en wordt gezien als

en van de meest kansrijke waterstofdragers. Na vervoer en opslag kan de waterstof worden onttrokken uit de

mmoniak waardoor waterstof vrijkomt, of kan de ammoniak bijvoorbeeld worden gebruikt als CO -vrije brandstof of

ls vervanging van ‘grijze’ ammoniak bij de productie van kunstmest. Gasunie onderzoekt met partners de

ogelijkheden voor de realisatie van een of meer aanlandterminals voor groene ammoniak in ons kerngebied.

nze investeringen in warmte

armtelinQ is een grotendeels ondergrondse hoofdtransportleiding voor heet water. De leiding gaat vanaf 2025 circa

20.000 huishoudens en bedrijven in delen van Zuid-Holland verwarmen met warmte aomstig van industrieën in de

otterdamse haven. Eind 2021 hebben we de definitieve investeringsbeslissing voor WarmtelinQ genomen. Twee

elangrijke puzzelstukjes hiervoor vielen in 2021 op hun plaats: het ondertekenen van een overeenkomst met Eneco

n de subsidie voor WarmtelinQ die op Prinsjesdag door de rijksoverheid is aangekondigd. Naast het

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

investeringsbesluit voor de Warmtetransportleiding van de Rotterdamse haven naar Den Haag, is er overleg met

betrokken partijen voor een uitbreiding van het tracé van Rijswijk naar Leiden. Of er voldoende financieel en

commercieel draagvlak is voor deze uitbreiding wordt naar verwachting begin 2022 duidelijk.

1. Restwarmte

De warmte voor WarmtelinQ zal voornamelijk bestaan

uit restwarmte van industrieën in de Rotterdamse

haven. Het gaat om warmte die vrijkomt bij industriële

processen en nu ongebruikt wordt geloosd. Maar ook

om warmte uit de afvalverbranding. Hierdoor wordt

CO₂ uitgespaard die nu door energiecentrales en door

individuele cv-ketels wordt uitgestoten. Daarom wordt

restwarmte in het klimaatakkoord gezien als duurzaam.

2. Duurzame bronnen

De restwarmte is nu indirect aomstig van fossiele

brandstoﬀen. Maar in het klimaatakkoord zijn afspraken

gemaakt met de industrie om haar processen te

verduurzamen. Daarmee wordt de restwarmte

duurzamer. Op termijn kunnen er ook andere

duurzame bronnen aansluiten op WarmtelinQ, zoals

aardwarmte en lokale geothermie.

3. Tracé fase 1

Het project gaat van start met het tracé Vlaardingen–

Den Haag met aan de eindpunten twee Warmte

Overdracht Stations en bij Delft een pompstation. De

FID die is genomen gaat echter verder dan alleen

voornoemde leiding en stations. Ook de leiding via

Vondelingenplaat naar de Rotterdamse haven is hier

onderdeel van. Uiteindelijk willen we het netwerk

verder uitbouwen naar het Westland en het Oostland,

en naar Leiden.

4. Tracé fase 2

Meteen na de FID zijn we begonnen met het bestellen

van de materialen die een lange levertermijn kennen,

zodat we zo min mogelijk vertraging oplopen in de

bouw. De maatschappelijke waarde van WarmtelinQ is

groot: Omdat het leidingtracé door dichtbevolkte

gebieden loopt, is er zorgvuldige afstemming nodig

met omwonenden, gemeenten, waterschappen,

Rijkswaterstaat en andere partijen. De oplevering van

de tracés Vondelingenplaat-Haven Rotterdam, Haven

Rotterdam-Vlaardingen en Vlaardingen-Den Haag zijn

gepland voor eind 2025.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

INT ERVIEW Groen licht voor warmtetransportleiding WarmtelinQ

Het ministerie van EZK en Gasunie gaven op 8 november 2021 het startsein voor de aanleg van WarmtelinQ, de

warmtetransportleiding van de Rotterdamse haven naar Den Haag. Liesbeth Siesling, Manager Omgeving &

Vergunningen, en Floor Hooijman, Business Development New Energy, staan stil bij het belang van dit project

voor de warmtetransitie. Liesbeth: “WarmtelinQ kan fungeren als vliegwiel voor het ontstaan van nieuwe,

lokale initiatieven.”

Lees het interview

nze investeringen in groen gas

n Nederland moet in 2030 2 miljard m groen gas door de netten stromen, zo is vastgelegd in het Klimaatakkoord.

roen gas wordt voornamelijk geproduceerd door het vergisten of vergassen van biomassa. De kwaliteit van groen

as is hetzelfde als Groningengas en doordat het CO₂-neutraal is vormt het een duurzaam alternatief voor aardgas. In

021 kreeg GTS in totaal 185,4 GWh groen gas (19 miljoen m ) ingevoed in haar netten. Bij GUD werd 113,6 GWh

(

11,6 miljoen m ) ingevoed.

e Gaswet bepaalt de kaders waarbinnen GTS de markt voor groen gas kan faciliteren. GTS kan bijvoorbeeld via

oosters (groen) gas uit netten van regionale netbeheerders naar het GTS-net overstorten en zo de ruimte voor

nvoeding van groen gas in de regionale netten helpen vergroten. GTS mag geen biogas (onbehandeld groen gas)

nnemen, transporteren, behandelen en wegmengen terwijl dit de kosten van groen gas kan verlagen. Om deze reden

ndersteunt Gasunie de groengasmarkt met het opschaalbaar maken van groengasproductietechnieken, zoals bij de

nitiatieven SCW en Torrgas.

et produceren van groen gas op industriële schaal is een proces met technische uitdagingen. Dit maakt de

ntwikkeling van groengasprojecten lastig te voorspellen en financieel onzekerder. In 2021 heeft Gasunie daarom

esloten om als infrastructuurpartner betrokken te blijven bij de bovenstaande twee projecten en de groengasmarkt

pschalingspotentieel te bieden.

asunie en SCW bouwen een demonstratie-installatie voor superkritische watervergassing op het Energy Innovation

ark in Alkmaar. Gasunie en Perpetual Next hebben het plan om het project Torrgas Delfzijl te gaan ontwikkelen en

ealiseren. Het gezamenlijk voornemen is om een demonstratie-installatie te bouwen die – op basis van Torrgas-

echnologie – in de toekomst vanuit syngas op duurzame wijze groen gas kan produceren dat via het bestaande

asnet kan worden gedistribueerd naar afnemers.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

Onze investeringen in CO₂-opslag, hergebruik en transport

CO -afvang en -opslag (carbon capture & storage, CCS) is een van de weinige manieren waarmee energie-intensieve

industrieën, zoals raﬃnaderijen, chemiebedrijven, staalbedrijven, afvalverwerkers en cementproducenten op korte

termijn, tijdelijk en tegen relatief lage kosten het uitstoten van grote hoeveelheden CO kunnen vermijden. Hierdoor

kunnen deze industrieën meehelpen aan het realiseren van de klimaatdoelen en blijven ze behouden voor onze

economie. Hergebruik van CO (carbon capture & usage, CCU) kan een belangrijke rol spelen in d

e verduurzaming van

de glastuinbouw en biedt kansen in andere markten. Carbon capture, usage & storage (CCS) is daarom onderdeel van

het Nederlands Klimaatakkoord en de Europese Green Deal.

Gasunie wil de ontwikkeling van CCS faciliteren door, samen met ketenpartners, CO -transport en -

opslaginfrastructuur te ontwikkelen. De projecten waar we aan werken zijn Porthos, Carbon Connect Delta, Aramis

en CO nnect. Ons CO -project Athos is in september 2021 gestopt omdat Tata Steel IJmuiden besloten heeft om

versneld de staalproductie te willen vergroenen via DRI-technologie (‘de waterstofroute’). Dat besluit maakt dat er in

de regio Amsterdam-IJmond te weinig CO ter beschikking komt voor een rend

abele businesscase voor transport en

onderzeese opslag. Tata blijft de mogelijkheid houden om via Aramis of CO2nnect nog CO op te slaan.

2 2

Porthos: op koers

Porthos ligt op koers om vanaf 2024 jaarlijks 2,5 Mton CO van de industrie op te slaan in lege gasvelden onder de

Noordzee. In juni 2021 heeft de overheid € 2,1 miljard SDE++ -subsidie voor de komende vijftien jaar gereserveerd voor

de klanten van het project: Air Liquide, Air Prod

ucts, ExxonMobil en Shell. Het daadwerkelijk uit te keren toekomstige

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

subsidiebedrag kan significant lager uitvallen, als de prijs van emissierechten (ETS) in de komende jaren doorstijgt.

Bouwbedrijf Denys kreeg in juni de opdracht om de landleiding te ontwerpen en aan te leggen na een Europees

aanbestedingstraject. Het besluit op het inpassingsplan en vier vergunningsaanvragen (Omgevingsvergunning voor het

compressorstation, Omgevingsvergunning voor het P18-A-platform, Vergunning voor de CO -transportleiding op

zee en Wijziging vergunning voor permanent opslaan van CO in reservoir P18-4) hebben ter inzage gelegen.

Milieuorganisatie Mobilisation for the Environment (MOB) heeft in november beroep ingesteld tegen de

omgevingsvergunningen voor het compressorstation en het platform en tegen het inpassingsplan. In december

hebben Air Liquide, Air Products, ExxonMobil en Shell de definitieve transport- en opslagcontracten met Porthos

getekend.

Als de vergunningen voor aanleg en gebruik van de infrastructuur en installaties verkregen zijn en lopende

werkzaamheden definitief bevestigen dat het beoogde onderzeese gasveld en putten geschikt zijn voor opslag van

CO , wordt naar verwachting in 2022 de definitieve beslissing genomen om het project te realiseren. De bouw van het

Porthos-systeem (landleiding, compressorstation, pijpleiding op zee, aanpassing van het platform op zee) duurt

ongeveer twee jaar. Ondertussen leggen de bedrijven hun afvanginstallaties aan. In 2024 kan dan de eerste CO

worden opgeslagen.

Carbon Connect Delta: CCS in Zeeland en Vlaanderen

In de Deltaregio van Zeeland en Vlaanderen heeft Gasunie in een consortium met Smart Delta Resources, North Sea

Ports en Fluxys gewerkt aan een studie naar de haalbaarheid van CCS in de regio gewerkt. Onder de naam Carbon

Connect Delta zijn door het grensoverschrijdende consortium plannen gemaakt die zouden kunnen leiden tot een

vermindering van de CO -uitstoot door industrieën in Terneuzen, Vlissingen en Gent met 1 tot 6,5 Mton/jaar. Voor

het Nederlandse deel is in 2021 SDE++ subsidie aangevraagd, waarbij gemikt wordt op transport van CO per schip in

plaats van leidingen.

CO2nnect en Aramis: samenwerking in de CO₂-keten

We denken dat er niet alleen in Rotterdam en in Zeeland behoefte is aan verwerking van afgevangen CO . CO2nnect,

een consortium van Gasunie, Vopak en Gate terminal verkent sinds 2021 de interesse in een onaankelijke, open

access-terminal op de Maasvlakte voor de ontvangst, opslag, overslag en levering van vloeibare CO . De

marktverkenning richt zich op industriële bedrijven en clusters zonder directe aansluiting op een CO -pijpleiding. Zij

kunnen per kustvaarder, binnenvaartschip en wellicht ook per trein of vrachtwagen CO naar de terminal brengen.

CO2nnect zou in een eerste fase tot 7Mton CO kunnen verwerken.

CO2nnect werkt bij haar marktverkenning samen met Aramis, een in 2021 gestart consortium van Gasunie,

TotalEnergies, Shell Nederland en Energie Beheer Nederland. Aramis mikt op de bouw van een pijpleiding die CO

transporteert van een CO -verzamelpunt en compressorstation in de haven van Rotterdam naar de op zee gelegen

platforms. Daar wordt de CO via bestaande putten in lege gasvelden geïnjecteerd. Deze gasvelden liggen zo’n drie

tot vier kilometer onder de Noordzeebodem. Ook de Aramis-infrastructuur moet vrij toegankelijk worden, zodat

industriële klanten en operators van andere velden stapsgewijs aan het systeem kunnen worden toegevoegd. Aramis

streeft ernaar om in 2023 een definitief investeringsbesluit te nemen met een operationele start in 2026. De CO -

transportinfrastructuur zou jaarlijks 5 Mton CO naar de opslagvelden kunnen brengen.

De projectteams achter CO2nnect en Aramis kijken naar onderlinge synergie en samenwerking met Porthos. Het plan

is om de terminal van CO2nnect aan te sluiten op de buisleiding van Aramis.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

Ondergrondse opslag van CO₂ uit andere landen?

De CCS-projecten waar Gasunie aan deelneemt, gaan vooral om opslag van CO geproduceerd in Nederland.

Wettelijk gezien mag er nu op dit moment geen CO uit het buitenland worden vervoerd en opgeslagen op

Nederlands grondgebied. Onder de zeebodem van het Nederlandse deel van de Noordzee zit voldoende

capaciteit om te kunnen voldoen aan de Nederlandse behoefte.

Er is ruimte om ook te voorzien in de opslagbehoefte van omliggende land

en. De opslag van deze buitenlandse

CO is nog onzeker en hangt af van politieke (beleidsmatige) keuzes. Gasunie volgt de lijn van de Nederlandse

overheid en kan meewerken aan transport en opslag van buitenlandse CO als er een wettelijke basis en

draagvlak is.

Aramis is op de lijst van International Projects of European Common Interest geplaatst en heeft daarmee de

zogenaamde IPCEI-status. Dat is een kwalificatie voor projecten om in Europees verband als duurzaam en

nuttig te word

en gezien. En een voorwaarde om voor Europese duurzaamheidsubsidie in aanmerking te

komen.

oe we de milieu-impact van ons aardgastransport terugdringen

oor het transport van aardgas is energie nodig. Deze energie gebruiken we om het gasnet op druk te houden, voor

et mengen van aardgas met stikstof en om wrijvingsverliezen tijdens transport te compenseren. Gasunie zet

iervoor aardgas en elektriciteit in. De verbranding van dit aardgas en de opwekking van deze elektriciteit zorgt voor

O -emissies en NO -emissies.

2 x

aarnaast komt er bij het beheer en onderhoud van onze infrastructuur aardgas vrij. Dat gebeurt bij:

het starten en het stoppen van compressoren;

het aansturen van apparatuur met aardgasdruk (pneumatische componenten);

sluipende lekkages (onder andere bij koppelingen);

werkzaamheden aan het transportnet.

ardgas bestaat voornamelijk uit methaan. Net als koolstofdioxide is methaan een broeikasgas *. De totale

ethaanemissies binnen de aardgasketen zijn nog steeds niet met zekerheid vast te stellen. We verwachten dat op

orte termijn betere meetmethoden, zoals lasermetingen vanuit satellieten en drones, beschikbaar komen om

ekbronnen uit de hele energiesector te detecteren.

Wij berekenen de bijdrage aan het broeikasgaseﬀect in koolstofdioxide equivalenten, afgekort CO . Hierbij gaan we ervan uit dat

kilogram methaan op korte termijn 25 keer zoveel klimaatverandering veroorzaakt als 1 kilogram CO .

2eq

nze emissies

e rapporteren onze CO -emissies volgens de regels van het Greenhouse Gas Protocol waarbij de emissies worden

ngedeeld in drie groepen (scopes). De CO -voetafdruk wordt hierbij uitgedrukt in zogenoemde CO -equivalenten.

it betekent dat emissies ten gevolge van energiegebruik en aardgasemissies worden omgerekend naar een

elijkwaardige hoeveelheid CO . Deze hoeveelheid CO is een maat voor de bijdrage aan klimaatverandering.

2 2

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

–

((

(

))

10.

1. Methaan

etrospectief is het methaanemissiegetal van 2020 met

8 kiloton aangepast vanwege het toepassen van het

GMP-framework bij Gasunie Deutschland.

2. Scope 1

ieronder vallen alle emissies die direct het gevolg zijn

an onze eigen activiteiten. Denk aan de CO₂-uitstoot

an compressoren, eigen gasverbruik voor verwarming

an gebouwen en eigen gasverbruik voor de

erwarmingsketels op gasontvangstations. In deze

ategorie vallen ook onze CO₂-equivalenten aan

ethaanuitstoot en ﬂuorkoolwaterstoﬀen (HFK’s,

oor koelprocessen).

3. Scope 2

nder scope 2 vallen de indirecte emissies van de

nergie die is ingekocht. We kopen elektriciteit in voor

nze elektrische compressoren en voor de productie

an stikstof, waarmee we hoogcalorisch gas uit het

uitenland converteren naar laagcalorisch gas van

‘

Groningen-kwaliteit’. Ook de elektriciteit die we

erbruiken op onze kantoren en installatiegebouwen

alt binnen deze categorie. We vergroenen de

lektriciteit die we inkopen door de aankoop van

aranties van Oorsprong (GVO’s).

4. Scope 2

cope 2-emissies zijn op basis van market based-

ethode opgegeven. De location-based gegevens van

cope 2 zijn: 396 kton CO₂eq in 2019, 398 kton CO₂eq in

020 en 352 kton CO₂eq in 2021.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

5. Scope 3

Hieronder vallen overige indirecte emissies die het

gevolg zijn van onze bedrijfsactiviteiten, bijvoorbeeld

emissies als gevolg van autorijden, vliegreizen en

treinreizen en ook de energie die derden gebruiken

voor de productie van de stikstof die wij inkopen.

6. Scope 3

De kwaliteitsconversie van buitenlands hoogcalorisch

gas naar pseudo-G gas vindt plaats met

zelfgeproduceerde stikstof (scope 2) en stikstof dat bij

derden wordt ingekocht (scope 3). In 2021 zijn we met

onze grootste stikstofproducent overeengekomen dat

de stikstof groen (middels GVO’s) wordt ingekocht.

Daarom is voor scope 3 van stikstofinkoop een

aanzienlijke verlaging te zien.

7. Locatie-gebaseerd

Dit cijfer is gebaseerd op de uitstoot van broeikasgassen

veroorzaakt door de productie van elektriciteit in de

regio waar het elektriciteitsverbruik plaatsvindt. Het

locatie-gebaseerde cijfer wordt dan berekend door

vermenigvuldiging van het elektriciteitsverbruik

(verbruik uitgedrukt in kWh) te vermenigvuldigen met

de CO₂-emissiefactor elektriciteit conform de lijst CO₂-

emissiefactoren.

8. Market based

Om dit cijfer te berekenen, moet de onderneming zich

baseren op de broeikasgasemissies veroorzaakt door de

energie-installaties waarvan de gekochte elektriciteit

aomstig is. De herkomst van de elektriciteit moet

worden bewezen door Garanties van Oorsprong. In

2021 heeft Gasunie in Nederland Garanties van

Oorsprong van Europese windmolenparken

aangekocht. In Duitsland heeft Gasunie haar

elektriciteitsverbruik direct groen ingekocht bij de

elektriciteitsleverancier.

9. 709

De waarde wijkt af van de voorgaande jaren doordat

GVO zelf bij de fabrikant van stikstof worden ingekocht.

De ongecorrigeerde waarde indien de fabrikant geen

GVO’s had aangeschaft, bedraagt in 2021 987 kton

CO₂eq. De ongecorrigeerde waarde bedraagt in 2021

1.116 kton CO₂eq, als we de wijziging van de CO₂eq-

emissiefactor elektriciteit (van stroometiket leverancier

naar de lijst van CO₂-emissiefactoren) hierin

meenemen.

10. Vergroening door GvO’s in scope 2:

bij het jaar 2020:

728:

Vergroening scope 2: 398

Vergroening scope 3: 330

bij het jaar 2019:

521:

Vergroening scope 2: 317

Vergroening scope 3: 204

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

Onze emissiereductie-inspanningen

Onze maatregelen tegen methaanemissies

Er is ons veel aan gelegen om onze CO -voetafdruk te reduceren. We verminderen onze methaanemissies door het

toepassen van:

Emissievrij regelen

LDAR-programma

Verdringing met stikstof

Mobiele hercompressie

Mobiel ﬂaren

1. Emissievrij regelen

In 2021 is besloten om alle emitterende regelapparatuur

tussen 2021 en 2029 te vervangen door niet-

emitterende regelapparatuur. Bij nieuwbouw of

renovatie worden geen gas-emitterende regelaars

meer toegepast.

2. LDAR-programma

en deel van de methaanemissies wordt veroorzaakt

oor lekkages bij verbindingen en appendages. Het

psporen van deze lekkages is complex vanwege de

rote aantallen stations en de lengte van het

ransportsysteem. We hebben een leak detection and

epair-programma (LDAR) met als doel de lekken op te

poren, vast te stellen hoeveel er lekt en te repareren.

e maken hierbij gebruik van de NEN-EN 15446

eetmethode die is ontwikkeld door het

nvironmental Protection Agency (EPA). Gasunie heeft

DAR-programma’s op verschillende typen locaties

oals compressorstations, gasontvangstations, meet-

n regelstations en hogedruk-afsluiterlocaties.

3. Verdringing met stikstof

Een manier om het alazen van aardgas uit een leiding

te voorkomen, is verdringing met stikstof waarbij het

aardgas wordt overgebracht in een ander deel van de

leiding. Daar waar de situatie het toelaat, wordt deze

techniek ingezet.

4. Mobiele hercompressie

ij gebruiken al enige jaren een mobiele

ercompressie-unit waarmee we gas, dat anders zou

oeten worden afgeblazen, hercomprimeren en in ee

ndere leiding overbrengen. Zo hoeven we minder gas

f te blazen. In 2021 is door hercompressie ca 1,7 miljoen

³ terug in het netwerk gebracht. Afgelopen jaar

ebben we besloten dat we de hercompressie-unit

aker inzetten, dus ook bij kleinere volumes.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

5. Mobiel ﬂaren

Aﬀakkelen: naast hercompressie ﬂaren we ook gas. Dit

gebeurt door de inzet van een mobiele ﬂare-installatie.

De milieubelasting door aﬀakkelen, waarbij het aardgas

wordt verbrand, is lager dan wanneer het gas wordt

afgeblazen. Alazen gebeurt pas als het om technische

of veiligheidsredenen niet anders kan. In 2021 hebben

we een tweede (grotere) 1200 m³/u mobiele ﬂare-

inrichting in gebruik genomen. De kleinere (500 m³/u)

was in 2020 in gebruik genomen. In 2021 is ongeveer

636.973 m³ aardgas afgefakkeld. In 2020 was dit 525.000

m³. Door daar waar mogelijk af te fakkelen in plaats van

af te blazen is in 2021 een milieuwinst van 8,2 kiloton

CO₂eq gerealiseerd.

Onze maatregelen tegen overige CO₂-emissies

1. 2.

1. Vergroenen van eigen elektriciteitsgebruik

In 2021 hebben we voor onze Nederlandse activiteiten

GvO's van Europese windmolenparken aangekocht.

Met deze aankoop is 100% van het elektriciteitsverbruik

vergroend. Voor onze Duitse activiteiten hebben we

het elektriciteitsverbruik direct groen ingekocht bij de

elektriciteitsleverancier.

2. T ijdelijk buiten bedrijf stellen van

compressorstations

Als gevolg van de afname van de

Groningengasproductie zijn we van plan een aantal

compressorstations tijdelijk buiten bedrijf te stellen. We

verwachten dat deze assets in de toekomst kunnen

worden aangewend ten gunste van de energietransitie.

Het buitenbedrijfstellen van compressorstations zorgt

voor vermindering van de emissie van broeikasgassen

en een lager energiegebruik.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

3. Groen inkopen van stikstofproductie bij

derden

Door de afname van de productie uit het

Groningenveld wordt steeds meer hoogcalorisch gas

ingekocht dat vervolgens op de juiste kwaliteit moet

worden gebracht. Deze kwaliteitsconversie vindt plaats

met zelfgeproduceerde stikstof en stikstof die bij

derden wordt ingekocht. In 2021 is GTS met onze

grootste stikstofproducent overeengekomen dat de

stikstof voortaan groen (middels GVO’s) wordt

ingekocht. Dit aandeel is circa 85% van het totale

elektriciteitsgebruik dat voor de productie van de

ingekochte stikstof benodigd was.

4. Mobiliteit

a. Vanaf medio 2021 zijn alle nieuw ingezette

personenleaseauto’s voorzien van een volledig

elektrische aandrijving. In 2022 gaan we verder met de

vervanging van auto’s die fossiele brandstoﬀen

gebruiken door volledige elektrische auto’s.

b. CO₂-emissies ontstaan door vliegreizen worden

gecompenseerd.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

Onze ambities voor voetafdrukreductie

Nieuwe, bedrijfsbrede doelstellingen

In 2021 hebben we, voor het eerst, een concernbreed doel gesteld voor zowel onze CO -emissies als onze

methaanemissies. Hiermee wordt het voor onszelf gemakkelijker om reductieprestaties van onze verschillende

bedrijfsonderdelen met elkaar te vergelijken, en kunnen derden onze totaalprestatie beter vergelijken met de

totaalprestatie van andere netbeheerders.

onze uitstoot van methaan moet ongeveer 50% lager liggen dan in 2020. De methaanemissie moet

daarvoor onder 70 kton CO komen;

2eq

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

onze totale CO -uitstoot (dus inclusief methaanemissies) als gevolg van ons aardgastransport (scope 1+2)

willen we in 2030 met 30% hebben teruggebracht ten opzichte van 2020, uitgaande van gelijkblijvende

transportvolumes. In formulevorm wordt dit

CO e (kton) = 70 (kton CO e) + (0,137 × transportvolume)

2 2

Interne CO₂-prijs

Om de juiste investeringsbeslissingen te kunnen nemen bij ontwerp, bouw, gebruik en vervanging van installaties,

hanteert Gasunie een interne CO -rekenprijs. Deze prijs is, in lijn met de marktontwikkeling, sterk gestegen:

2020: € 25 per ton CO

2021: € 50 per ton CO

2022: € 100 per ton CO

Methane Guiding Principles

In 2019 zijn we lid geworden van de Methane Guiding Principles. Dit is een vrijwillig, internationaal partnerschap

tussen bedrijven binnen de aardgasketen, met als doel het significant verminderen van methaanemissies. In 2021

hebben we binnen dit partnerschap afgesproken om op een aantal installaties emitterende regelaars te

vervangen door niet-emitterende regelaars. Dit levert voor deze installaties een besparing op van circa 25 ton

methaan per jaar. Gasunie heeft in 2021 actief deelgenomen binnen werkgroepen van het

Oil and Gas Methane

Partnership (OGMP) voor het opstellen van rapportagemodellen, emissiefactoren en berekeningswijzen bij

top-down-metingen. Gasunie heeft binnen het OGMP-lidmaatschap een actieplan opgesteld hoe wij binnen de

gestelde termijn kunnen voldoen aan de aan de OGMP Gouden Standaard-score voor assets waarover Gasunie

de operationele controle heeft en voor onze deelnemingen.

De Europese Commissie heeft in 2021 een strategie gelanceerd om methaanemissies binnen de energiesector

verd

er terug te dringen. De belangrijkste elementen van de nota van de Europese Commissie zijn transparante

rapportage, het uitvoeren van leak detection and repair-programma’s (LDAR) en het terugdringen van het

alazen en aﬀakkelen van aardgas in de energiesector. In december 2021 heeft de Europese Commissie de

concept-wetteksten hiervan gepubliceerd. OGMP 2.0 is bedoeld als kader voor de Europese Commissie voor

een wetsvoorstel over het meten, rapporteren en verifiëren van methaanemissies binnen d

e energiesector.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

One methaanemissies

nze methaanemissies over de afgelopen vijf jaar zijn als volgt (in tonnen methaan):

Methaanemissies in perspectief

Het terugdringen van de uitstoot van methaan is voor Gasunie al lang een strategische prioriteit geweest. In

vergelijking met 1990 heeft de onderneming haar methaanemissies met bijna 50% (1990: 272 kt CO e - 2020:

138 kt CO e) teruggebracht. Als we naar de recente prestaties kijken, zien we dat reductie van 21% bereikt in de

periode 2016-2020. Met ons doel van 50% minder methaanemissies in 2050 (ten opzichte van 2020) zijn we

ambitieuzer dan de

Global Methane Pledge van de Verenigde Staten en Europa, die uitgaat van 30% minder

methaanemissies in 2050 (ten opzichte van 2020).

Onze verwachting is dat de methaanemissies de komende jaren zullen afnemen. In 2021 zien we op

totaalniveau echter een stijging. Deze stijging voor Nederland heeft onder meer betrekking op een verhoogde

emissie ten gevolge van het starten/stoppen van turbines en een lekkende alaasafsluiter op een van onze

compressorstations. Voor Duitsland is er vanaf het jaar 2020 sprake van een toegenomen inzicht d

oor het

rapportage model van OGMP, om deze reden is het methaanemissiegetal van Duitsland in 2020 dan ook

retrospectief in dit jaarverslag 2021 aangepast. De verlaging van Duitsland van 2021 ten opzichte 2020 is het

gevolg van minder draaiuren van de compressoren en is het gevolg van diverse metingen en kennis die is

opgedaan in 2021.

Net als in 2020 hebben we in 2021 geconstateerd dat ons Leak Detection and Repair (LDAR) programma in

Ned

erland tot een vermindering van de emissies leidt. De vermindering is bereikt door meting en reparatie van

de gevonden lekken. Door aanpassingen aan het besturingssysteem van een aantal Gasunie-gasturbines zijn de

onverbrande methaan emissies van deze turbines afgenomen. De methaanemissie van Gasunie bedraagt

ongeveer 0,6% van de totale methaanemissies in Nederland.

4.071

4.000

4.176

4.712

4.619

1.085

1.510

405

470

354

2021

2020

2019

2018

2017

0 1.000 2.000 3.000 4.000 5.000 6.000

Nederland

Duitsland

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

Onze overige milieu-impact

nze NOₓ-emissies

nze NO -emissies over de afgelopen vijf jaar zijn als volgt (in tonnen NO ):

x x

nze NO -emissies zijn op totaalniveau in 2021 ten opzichte van 2020 ongeveer gelijk gebleven. Er is vanaf 2019 wel

en stijgende lijn zichtbaar. Dit wordt veroorzaakt doordat in Nederland de compressorstations in 2021 ten opzichte

an 2020 en 2019 meer zijn ingezet.

ilieuafwijkingen

e houden een administratie bij van milieuafwijkingen, zodat we hiervan kunnen leren en daar waar mogelijk

dequaat actie kunnen ondernemen om milieuschade in de toekomst te beperken. Het aantal gemelde

ilieuafwijkingen voor Gasunie in Nederland en Duitsland is:

Milieuafwijkingen 2021 2020 2019

Afwijking van milieu-wet- en regelgeving 3 0 1

Afwijking milieuzorgsysteem 1 0 0

Milieu-incidenten 38 27 48

Milieuklachten derden 125 108 103

Totaal

167 135 152

e milieuafwijkingen bestaan voor het overgrote deel uit meldingen van derden over gaslucht of kleine lekkages. In

021 is er ten opzichte van 2019 en 2020 een toename van de meldingen van derden. Het aantal meldingen van derden

aarbij door Gasunie zelf geen afwijking is geconstateerd is in 2021 ten opzichte van 2020 ongeveer gelijk gebleven

(

resp. 45 versus 46). In 2021 zijn er meer geluid-gerelateerde klachten ontvangen.

2021

2020

2019

2018

2017

0 50 100 150 200

Nederland

Duitsland

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

e afwijkingen op wet- en regelgeving betroﬀen:

Op Ravenstein is rookgasreiniging van een 2-tal gasturbines gedurende respectievelijk 27 en 13 uur uitgevallen

(2 afwijkingen).

Een gasontvangststation dat niet voldoet aan de vigerende geluidvoorschriften.

asunie heeft in 2021 geen significante boetes betreﬀende milieu ontvangen. Dat was in 2020 ook zo.

eilige netten, veilige omgeving

ncontrolled events

ncontrolled events zijn incidenten met gasuitstroom ((aard)gas, waterstof, stikstof, lucht) van meer dan 14.000 m

it een door Gasunie beheerde drukhouder met een ontwerpdruk van 8 bar of hoger. Er hebben zich in 2021 0

ncontrolled event voorgedaan (2020: 0). Gasunie scherpt met ingang van 2022 de eis van het maximum aantal

ncontrolled events aan van jaarlijks 3 naar jaarlijks 2.

eidinginspecties

m de integriteit van de leidingsystemen te borgen, inspecteren GTS en GUD jaarlijks een deel van hun

eidingsysteem. GTS voerde in 2021 inwendige inspecties (pigruns) uit op 209 kilometer aan leidingen. Daarnaast

nspecteerde GTS vier kilometer leidingen bovengronds in de vorm van ECDA-surveys.

uropese benchmark leidingincidenten

uropese gastransportbedrijven registreren hun leidingincidenten op eenzelfde manier, waardoor de prestaties

nderling goed te vergelijken zijn. De registratie vindt plaats binnen de European Gas pipeline Incident data Group

(

EGIG), waar zowel leidinglengtes als leidingincidenten met gasuitstroom worden geregistreerd.

et deze EGIG-gegevens wordt een zogenoemde faalfrequentie bepaald. Dit is de frequentie (per kilometer per jaar)

an leidingincidenten met gasuitstroom door onder andere graafwerkzaamheden, corrosie, constructiefouten en

ateriaalfouten.

en aanzien van leidingincidenten met gasuitstroom scoren wij iets beter dan het Europese gemiddelde. De laatste

aren zijn de prestaties in de sector steeds verder verbeterd. De score komt voor Gasunie in 2021 op 0,04 (2020: 0,07)

ncidenten per 1.000 kilometer per jaar uit. Dit is de laagste waarde voor Gasunie sinds 2006. De EGIG-waarde van

020 was 0,11.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

Vijaars voortschrijdend gemiddelde van de faalfrequentie. Het EGIG-gemiddelde van het jaar 2021 was nog niet bekend op het moment van

het uitkomen van dit verslag.

erbeterde duurzame performance: ESG-ratings

2021 2020 2019

Sustainalytics 19,3 24,4 29

ISS-ESG B C+ -

aast credit ratings heeft Gasunie ook ESG-ratings. De ESG-rating is een cijfer voor de mate waarin een bedrijf

uurzaam en verantwoord onderneemt.

ustainalytics

nze ESG-rating bij Sustainalytics kwam in 2021 uit op 19,3. Dat is een verbetering ten opzichte van 2020 (24,4) en

019 (29,0). Hoe lager de score, hoe beter Gasunie milieu-, sociale en governance-risico’s beheerst. Hiermee nemen

e, binnen een groep van 99 gasbedrijven, dit jaar een 3e plaats in als het gaat om maatschappelijk verantwoord

ndernemen.

0,14

0,16 0,16 0,16

0,17 0,17

0,16

0,13

0,14 0,14 0,14

0,13 0,13

0,11

0,14

0,17

0,12

0,08

0,11

0,13

0,1

0,11

0,12 0,12

0,11 0,11

0,1

0,07

0,04

2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021

0,00

0,05

0,10

0,15

0,20

EGIG

Gasunie

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

isi

fifi

lgl

. De percentages geven weer wat de verdeling van de

eoordeelde groep bedrijven is over de verschillende

isicoklassen.

SS-ESG

atingbureau ISS-ESG gaf ons in 2021 een B-rating. Hiermee zitten we in de internationale top 20% van 52 beheerders

an gas-en elektriciteitsnetten. Ook qua transparantie draaien we mee in de top 20%. ISS-ESG beoordeelt ons op

asis van circa 100 criteria, specifiek toegespitst op netwerkbeheerders. In 2020 kreeg Gasunie, op een schaal van D-

(

zeer laag) tot A+ (zeer hoog) van ISS-ESG nog een C+.

et name op het gebied van milieuveilig en werknemer-veilig beheer van onze infrastructuur scoren we behoorlijk

oger dan het branchegemiddelde, zo oordeelt ISS-ESG. Beter dan gemiddeld zijn we ook in het ‘faciliteren van de

nergietransitie en eﬃciënt omgaan met energie’ en ‘zakelijk ethisch handelen en relatie met de overheid’. En door

nze investeringsstrategie voor groen gas, waterstof, warmte en CCS zijn wij, beter dan de gemiddelde

etwerkbeheerder, in staat om bij te dragen aan wereldwijde verduurzamingsdoelen, zo schrijft ISS-ESG.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

06 Onze interne economische waardecreatie

Onze interne economische waardecreatie

iji

ﬃﬃ

ëë

rvr

iji

ëë

’’

# 2 Financiële prestaties en veerkracht

# 5 Ontwikkeling in wet- en regelgeving

# 7 Sterke marktpositie

# 8 Cybersecurity, data security en privacy

’’

Medewerkers

Leveranciers

Investeerders

Aandeelhouder

Toezichthouders

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

Gecreëerde waarde

Waardecreatie voor onze schuldeisers

Voor het minimaliseren van onze kosten kijken we naast onze operationele bedrijfsvoering ook naar de wijze van

financiering. Om onze taken voor onze klanten te kunnen uitvoeren en noodzakelijk geachte investeringen te kunnen

doen, willen we toegang tot de (internationale) geld- en kapitaalmarkt. Het hebben van adequate credit ratings is

hierbij essentieel.

Stabiele, hoge credit rating

Onze credit ratings zijn in 2021 ongewijzigd hoog gebleven. De belangrijkste redenen voor onze goede ratings zijn:

het solide financieel profiel, de Nederlandse staat als aandeelhouder, duidelijkheid ten aanzien van het Nederlandse en

Duitse reguleringskader in de komende jaren en de belangrijke rol die Gasunie speelt in het behalen van de Europese

en nationale energietransitiedoelen.

2021 2020 2019

Standard & Poor’s AA- AA- AA-

Moody’s Investors Service A1 A1 A1

Onze financieringsacties in 2021

In 2021 hebben wij voor de financiering van de nieuwe stikstoﬀabriek in Zuidbroek gebruik gemaakt van onze

kredietfaciliteit bij de Europese Investeringsbank (EIB). In mei leenden we € 90 miljoen voor 9 jaar tegen een rente va

0,258%. In juni leenden we € 150 miljoen voor 8 jaar tegen een rente van 0,127%.

De gecommitteerde kredietfaciliteit is in maart 2021 tussentijds verlengd met één jaar en heeft nu een looptijd tot

april 2026. De omvang van de RCF is € 600 miljoen en de faciliteit omvat KPI's voor duurzaamheid. Wanneer aan deze

KPI's wordt voldaan, wordt een korting op de jaarlijkse terbeschikkingstellingskosten verleend.

110

198

218

311

850

Belo ning van externen

Rentelast

Belastinglast

Perso neelsbelo ningen

Dividend (uit te keren in 2022)

Gerealiseerde netto winst

Ingekocht van leveranciers

0 200 400 600 800 1.000

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

Sustainability-Linked Bond

De nieuwe obligatielening is een zogeheten Sustainability-Linked Bond (SLB). Hiermee willen we laten zien dat

we afgerekend willen worden op ons duurzaamheidsbeleid, en meer specifieke onze nieuwe harde doelen om

per 2030 significant minder CO en CH uit te stoten in ons gastransport.

De eerste doelstelling is specifiek voor de gastransportsector en houdt in dat de uitstoot van methaan met

ongeveer 75% moet worden verminderd ten opzichte van 1990 en met 50% ten opzichte van 2020. Dat laatste

is duidelijk meer dan de reductiedoelstelling van 30% die onlangs in het kader van de Global Methane Pledge is

gepubliceerd.

De tweede doelstelling heeft betrekking op de CO -equivalente emissies die Gasunie zelf in de hand heeft en

die zij tegen 2030 met 30% moet hebben teruggebracht ten opzichte van 2020 op basis van een relatieve-

waardemaatstaf. De zelfopgelegde duurzaamheidsdoelen kunnen binnen de SLB leiden tot een

couponverhoging van 0,10% als Gasunie op 31 december 2030 één doelstelling niet heeft behaald, en van 0,20%

als het bedrijf beide doelstellingen niet heeft behaald.

Gasunie is het eerste Europese gastransportbedrijf dat een SLB uitgeeft. Volgens ISS-ESG, dat een second party

opinion-onderzoek uitvoerde, zijn de duurzaamheidsprestatiedoelen (‘Sustainability Performance Targets’) uit

het Framework van Gasunie 'ambitieus’ ten opzichte van Gasunie’s duurzaamheidsprestaties en sectorgenoten.

Het Framework en de second party opinion zijn te vinden op de

website van Gasunie.

Zie ook

OGMP-paragraaf.

2 4

In juni hebben we een obligatielening van €300 miljoen afgelost. In oktober gaven we een obligatielening van €300

miljoen uit met een looptijd van vijftien jaar tegen een eﬀectieve rentevoet van 0,763%. De opbrengst van deze

nieuwe lening is gebruikt om een aﬂopende obligatielening van €433 miljoen in oktober af te lossen.



Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

fifi

Onderhandse leningen (EIB) 790

TLTRO (EIB) 100

Obligatieleningen (EMTN) 2119

Totaal

3009

Onze netto schuldpositie (nominale rentedragende schuld minus kasmiddelen) nam in 2021 af met € 89 miljoen tot

€ 3.220 miljoen. Gasunie’s solvabiliteit is eind 2021 uitgekomen op 61%, identiek aan eind 2020.

Onze financieringsacties in 2022

In 2022 moet Gasunie een obligatielening van € 369 miljoen aﬂossen en een EIB-lening van € 125 miljoen aﬂossen. In

2023 volgt de aﬂossing van een € 125 miljoen EIB-lening en mogelijk een TLTRO (Targeted Longer-Term Refinancing

Operations) van € 100 miljoen.

Wanneer d

e komende jaren volgens plan steeds meer van onze Visie 2030-projecten worden goedgekeurd, neemt de

behoefte aan financiering toe. Een deel van deze behoefte wordt gedempt door subsidies. In 2022 verwachten we tot

een bedrag van € 500 miljoen te moeten aantrekken om aan onze lange termijn financieringsbehoefte te voldoen,

door middel van nieuwe bankfinanciering of uitgifte van obligaties. De rentelasten nemen in d

e nabije toekomst af,

omdat bestaande hoger rentende schulden in 2022 en 2023 aﬂopen. De huidige rentetarieven voor een tienjarige

obligatielening liggen 3 tot 4 procentpunt lager dan de aﬂopende obligatieleningen.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

Onze financieringsstrategie

Waardecreatie voor onze leveranciers

Gasunie heeft in 2021 in totaal voor € 850 miljoen aan producten en diensten ingekocht bij leveranciers. De

belangrijkste goederen en diensten die we inkopen zijn:

werkzaamheden voor bouw, beheer en onderhoud van leidingnetwerken en installaties;

materialen voor bouw, beheer en onderhoud van leidingnetwerken en installaties;

gas, elektriciteit en stikstof;

ICT;

facilitaire diensten en tijdelijk personeel.

Herkomst grondstoﬀen, materialen, producten en diensten

Van wat we inkopen komt het merendeel uit de Europese Unie.

Categorieën leveranciers

We classificeren onze product- en dienstgroepen in de volgende categorieën:

Strategisch: Een product en/of dienst waarbij zware eisen worden gesteld aan de leverancier van het product

en/of dienst in verband met areukrisico en anderzijds met de kosten die verbonden zijn aan het overgaan naar

een andere leverancier.

Kritisch: Een product en/of dienst waarbij lichte eisen worden gesteld aan de leverancier van het product en/of

dienst vanwege het areukrisico.

Niet-strategisch / Niet-kritisch: Hierin vallen de product-/dienstgroepen die niet behoren tot de categorieën

strategisch en kritisch.

Waardecreatie door verantwoord inkopen

Als kapitaalintensief netwerkbedrijf opererend in twee landen is Gasunie een grote inkoper van goederen en diensten.

Met een doordachte inkoopstrategie voegen we interne economische waarde toe. Onze rol als inkoper wordt de

komende jaren groter met het uitvoeren van onze Visie 2030-investeringsagenda.

Voor de grote projecten als WarmtelinQ en Porthos en de waterstoackbone, zetten we zoveel als mogelijk onze

bestaande raamovereenkomsten in bij het inkopen van materialen, engineering en contracting. Door waar mogelijk in

te kopen bij partijen d

ie we kennen vanuit het beheer en onderhoud van onze aardgasinfrastructuur realiseren we

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

agere transactiekosten. In een project met meerdere partners wordt in onderling overleg besloten welke partij

elke inkopen doet. In de praktijk zien we dat Gasunie de transportgedeelten aanbesteedt, onder eigen regie of

amens het project.

eel van de constructie-contracten (aannemers) die benodigd zijn voor de aanleg van de nieuwe infrastructuur, gaan

it boven de waarde van de bestaande raamcontracten, en worden dan ook specifiek (Europees) aanbesteed. Daar

aar het gaat om afwijkende materialen of diensten, doen we nieuwe aanbestedingen, conform de Europese

anbestedingswet voor speciale sectoren.

it kan gaan om specifieke contracten die alleen voor het project van belang zijn (denk aan componenten voor

armtelinQ, waar soms andere technologieën nodig zijn dan voor CO , aardgas of waterstof). In andere gevallen

luiten we raamovereenkomsten, die dan breder binnen Gasunie of op andere projecten kunnen worden ingezet. Op

eze manier proberen we zoveel mogelijk de synergie over de verschillende energie-infrastructuren te benutten.

oordat we de finale investeringsbeslissing voor een Visie 2030-project nemen, willen we de grootste contracten

(

long lead items materialen, aannemers) gereed hebben, wat helpt om een zo realistisch mogelijk (financieel,

oorlooptijd) beeld te hebben op het moment van FID.

nze inkoopacties in 2021

ver 2021 hebben we € 850 miljoen aan facturen van leveranciers betaald. We hielden meer dan honderd

anbestedingen van een omvang van € 250.000 of hoger. Voor onze Visie 2030-projecten WarmtelinQ en Porthos

estelden we € 136 miljoen aan long-lead items.

nkoop van energie

n de tweede helft van 2021 zijn de marktprijzen voor energie sterk gestegen. Het is staand beleid van Gasunie om een

anzienlijk deel van de energiebehoefte in de vorm van forward leveringscontracten te kopen. Samenhangend met de

tijging van de energieprijzen stegen in de tweede helft van 2021 ook de forwardprijzen. Deze ontwikkelingen hebben

ot hogere kosten voor ons eigen energieverbruik geleid.

ardgasgebruik

ns aardgasgebruik over de afgelopen vijf jaar ziet er als volgt uit:

(inmiljoenen kWh; conversiefactor 9,77 kWh=1m3) 2021 2020 2019 2018 2017

Nederland 487 485 459 486 519

Duitsland 451 484 285 210 216

Totaal

938 969 743 696 735

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

Elektriciteitsgebruik

Ons elektriciteitsgebruik over de afgelopen vijf jaar ziet er als volgt uit:

(inmiljoenen kWh) 2021 2020 2019 2018 2017

Nederland 741 705 656 764 690

Duitsland 8 9 8 9 8

Totaal

750 713 665 772 698

De stijging van het elektriciteitsgebruik komt onder andere op het conto van de toegenomen kwaliteitsconversie.

Ook hebben we als gevolg van de vraag naar aardgas en weeromstandigheden onze compressoren meer moeten

inzetten. Deze werken deels op aardgas en deels op elektriciteit, waardoor het verbruik hiervan is toegenomen.

We besteden onze contracten aan conform d

e regelgeving voor Europese aanbestedingen. Op deze aanbestedingen

zijn de Aanbestedingswet 2012 (speciale-sectoropdrachten), het Aanbestedingsreglement Nutssectoren 2016 en

het Gasunie Aanbestedingsreglement van toepassing.

Bij de selectiefase verzoeken we potentiële leverancier om een Eigen Verklaring in te vullen en rechtsgeldig te

ondertekenen. Hierin verklaart de leverancier onder andere niet deel te nemen aan criminele organisaties, co rruptie,

fraud

e, terroristische misdrijven, witwassen van geld, kinderarbeid en andere vormen van mensenhandel. Wij maken

hiervoor gebruik van een standaard Uniform Europees Aanbestedingsdocument van het ministerie van Economische

Zaken en Klimaat.

Aanvullend moet de inschrijver de Gedragsverklaring Aanbesteden kunnen overleggen. Dat is de verklaring van de

minister van Justitie en Veiligheid dat uit een onderzoek naar de betrokken natuurlijke persoon of rechtspersoon geen

bezwaren bestaan in verband met inschrijving op overheid

sopdrachten. Daarnaast doen we onderzoek naar de

solvabiliteit en de samenstelling van de klantenportfolio van de leverancier.

Nadat we de potentiële leverancier hebben geselecteerd voeren we in (veel) voorkomende gevallen audits uit om hun

veiligheids- en kwaliteitsperformance te toetsen. Hierbij komen in sommige gevallen ook integriteitsaspecten aan de

orde. Na het tot stand komen van een contract houd

en we op regelmatige basis Business Review Meetings en, indien

er aanleiding voor is, specifieke audits. Bij aanhoudend onderpresteren kunnen we de samenwerking met een

leverancier beëindigen.

Waardecreatie door risicogebaseerd assetmanagement

Gasunie is een kapitaalintensief bedrijf dat actief is in een sector met grote veiligheidsrisico’s. Wij zorgen niet alleen

voor betrouwbaar en duurzaam, maar zeker ook voor betaalbare infrastructuur. Daarom letten wij scherp op

kosteneﬃciënt opereren. In 2021 hebben we € 90 miljoen geïnvesteerd in vervanging van onze infrastructuur.

Gasunie hanteert hiervoor een op risico gebaseerd assetmanagement. We brengen onze risico’s in kaart met behulp

van een risicomatrix. Knelpunten in het systeem krijgen een risicobeoord

eling op elk van de gekozen vier

bedrijfswaarden: veiligheid, transportzekerheid, duurzaamheid en (financiële) schade.

We gebruiken deze risicobeoordeling om vervangingsinvesteringen te beoordelen. Op deze wijze nemen we op een

kosteneﬃciënte manier zoveel mogelijk risico’s weg en voeren we geen onnodige werkzaamheden uit. Jaarlijks

wordt een deel van de installaties opnieuw op risico’s geanalyseerd en beoord

eeld.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

Onze vernieuwde risicomatrix

In 2021 hebben we onze risicomatrix herzien. De risico’s van knelpunten worden bepaald aan de hand van hun score op

het ongewenste eﬀect (de rijen A … E) en frequentie van voorkomen (kolommen (-I, 0, I … V). Bij de eﬀecten kijken

we niet alleen naar de eﬀecten voor Gasunie, maar ook naar de impact (potentiële negatieve waardecreatie) op de

samenleving.

1. Eﬀecten

De eﬀecten nemen per rij met een factor 10 in ernst

toe, maar zijn nu voor transportzekerheid

gediﬀerentieerd naar doelgroep (regionale

netbeheerders, industrie, producenten, in- en export

en bergingen). Het eﬀect van methaan- en CO₂-

emissies is verhoogd van € 25/ton naar € 100/ton CO₂-

equivalent. De eﬀecten op de vier bedrijfswaarden zijn

onderling vergelijkbaar en kunnen dus alle financieel

worden uitgedrukt. De frequenties nemen per kolom

ook met een factor 10 toe.

2. Aversiefactor

Het risico van een knelpunt is gedefinieerd als het

product van frequentie en eﬀect. Zeer grote eﬀecten

geven we een extra toeslag: de aversiefactor. Deze

toeslag is voor rij E een factor 2 en is een factor 10 voor

rij F. Voor de waardering van de risico’s hebben we een

puntentelling ingevoerd. Deze puntentelling staat in

het gekleurde deel van de matrix. 1 Punt komt overeen

met een risico van ongeveer € 30.000/jaar.

3. Contante waarde

Om te beoordelen of het de moeite waard is een

knelpunt op te lossen, kijken we naar de contante

waarde van het risico over de relevante periode.

Doorgaans nemen we een periode van 25 jaar, zodat

een risico van 1 punt, ongeveer € 30.000/jaar, een

contante waarde heeft van ongeveer € 600.000

(gebaseerd op de huidige inﬂatie en WACC).

4. Risico-eﬃciënt

Mocht er een oplossing bestaan die het risico

wegneemt en minder kost dan € 600.000 wordt deze

in beginsel uitgevoerd. Op deze manier is de oplossing

risico-eﬃciënt. Op dezelfde manier moet een

oplossing voor een risico van 0,1 punt minder kosten

dan € 60.000 en een risico van 10 punten minder dan €

6 miljoen.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

5. Indicatiekleuren

e kleuren geven een indicatie van de grootte van een

isico, echter de verplichting om rode risico’s op te

ossen hebben we losgelaten. In de praktijk lossen we

rote risico’s vaak wel op omdat ze risico-eﬃciënt zijn,

at nog versterkt wordt doordat we de aversiefactor

ebben ingevoerd.

aardecreatie door ICT-beveiliging

en voorwaarde voor het creëren van economische en maatschappelijke waarde en het realiseren van onze Visie

030 is dat digitale systemen en informatie voldoende beveiligd zijn. Onze stakeholders erkennen dit ook, doordat ze

CT-veiligheid dit jaar hoger plaatsen op de lijst van materiële onderwerpen.

oor het bereiken van ICT-veiligheid nemen we passende maatregelen op basis van risicoanalyses, rekening houdend

et veranderende visies, ambities, dreigingen en technologie. De eﬀectiviteit van de maatregelen toetsen we

egelmatig door middel van interne en externe audits en assessments.

e aandacht voor informatiebeveiliging is niet alleen intern gericht. Een ongestoorde energievoorziening is van

evensbelang voor Nederland en Duitsland en de rest van Europa. Wij werken daarom steeds meer samen met andere

artijen in de energieketen en met overheden om toekomstige verstoringen van de energievoorziening te

oorkomen.

nze ICT-veiligheidsinspanningen in 2021

nze prestaties en maatregelen op het gebied van ICT-beveiliging waren in 2021 passend ten opzichte van de digitale

reigingen. Er hebben zich geen verstoringen voorgedaan met gevolgen voor de essentiële bedrijfsprocessen.

otentiële crisissituaties en bedrijfsstoringen, bijvoorbeeld als gevolg van kwetsbaarheden in de software van

everanciers, zijn adequaat opgelost. Waar nodig hebben we in 2021 proactieve beveiligingsmaatregelen genomen,

ijvoorbeeld vanwege een kwetsbaarheid in de printsoftware. De Information Security Management Systemen van

asunie Nederland en Duitsland zijn in 2021 gehercertificeerd op basis van de internationale ISO27001-norm.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

Wat doet Gasunie aan cyberbeveiligingsbeheer?

Cyberbeveiligingsbeheer is onderdeel van onze governancestructuur.

We controleren systemen, netwerken, toepassingen en diensten op incidenten, gebeurtenissen en

bedreigingen. De controles hebben betrekking op technologie, processen en organisatie.

We nemen operationele maatregelen om inbreuken op gegevens en cyberaanvallen te monitoren en erop

te reageren.

We houden regelmatig interne en externe beveiligingsaudits en penetratietests van de systemen,

producten en praktijken van het bedrijf die van invloed zijn op gebruikersgegevens. Ook voeren we

zogeheten Red Team-oefeningen uit.

Onderdeel van de ISO27001-certificeringen zijn de verplichte jaarlijkse audits. Deze worden sinds zeven

jaar jaarlijks uitgevoerd voor Nederland en vijf jaar voor Duitsland, met positieve beoordelingen.

Overheden voeren cybersecurity-inspecties uit op basis van nationale wet- en regelgeving. Daarnaast

voeren we self-assessments uit, vereist door de Nederlandse, Duitse en Britse overheid.

We nemen deel aan diverse, (deels) terugkerende cyberbeveiligingsoefeningen binnen de

energietransportsector en de overheid.

We maken onze medewerkers bewust van informatiebeveiligingsrisico’s met e-learning, phishing tests, een

live hacking event en verplichte security awareness games.

Waardecreatie door kosteneﬃciëntie

Ongeveer 90% van onze jaaromzet komt uit activiteiten waarin wij -per wet geregeld- monopolist zijn.

Toezichthouders zien er op toe dat wij deze activiteiten uitvoeren tegen zo laag mogelijke kosten. De tarieven die de

gereguleerde onderdelen van onze business units GTS en GUD aan klanten in rekening brengen, worden jaarlijks

vastgesteld door de betreﬀende nationale toezichthouder. Ze worden bepaald door de toegestane omzet voor het

esbetreﬀende jaar te delen door de geschatte omvang van de capaciteitsvraag.

De door de toezichthouders toegestane omzet bestaat uit een vermogenskostenvergoeding voor het geïnvesteerd

vermogen, een vergoeding voor de jaarlijkse afschrijvingskosten (berekend op basis van de door de toezichthouder

vastgestelde afschrijvingstermijnen en activawaarde) en een vergoeding voor de operationele kosten. Wanneer de

behaalde omzet afwijkt van de toegestane omzet, wordt het verschil verrekend in volgende jaren. De

toezichthouders tellen elke drie tot vijf jaar d

e methode van regulering opnieuw vast. In Nederland begint in 2022 een

nieuwe reguleringsperiode, in Duitsland in 2023.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

Regulering GTS

In februari 2021 heeft toezichthouder ACM het methodebesluit 2022-2026 gepubliceerd; het raamwerk waarbinnen

GTS haar tarieven mag heﬀen. De ACM kiest er voor om de kapitaalkosten van GTS op een andere manier te verdelen

over de tijd. Op die manier wordt rekening gehouden met de toekomstige afname van het gasgebruik als gevolg van

de energietransitie. Door marktpartijen is beroep aangetekend tegen een aantal elementen van het methodebesluit.

Ook GTS is tegen het methodebesluit in beroep gegaan. Hiertoe is in december 2021 een beroepsschrift ingediend bij

het CBb. Het beroep van GTS heeft betrekking op drie elementen van het methodebesluit: de benchmark, de

energiekosten en het toegestane rendement.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

Ten aanzien van het benchmarkonderzoek – het onderzoek op basis waarvan een statische eﬃciëntie van GTS

van 93,7% is bepaald – is GTS van mening dat de robuustheid van dit onderzoek dusdanig beperkt is, dat het

geen basis biedt voor een eﬃciëntieafslag voor GTS. Oftewel, inzet van GTS is een statische eﬃciëntiescore

van 100%. Naast de inhoudelijke tekortkomingen van het gebruikte benchmarkmodel, is het onderzoek ook

onvoldoende inzichtelijk en controleerbaar. De ACM zou alsnog aan het CBb inzicht moeten geven, zod

deze het BM-onderzoek alsnog grondig kan controleren.

Ten aanzien van het prijsrisico van de kosten van energie en vermogen (energiekosten) wordt in het

methodebesluit ten onrechte geen nacalculatie toegepast. De benadering van de ACM, waarbij het volledige

prijsrisico bij GTS wordt neergelegd, is gebaseerd op een verkeerd beeld van de energiekosten van GTS. Door

geen nacalculatie toe te passen op de energiekosten van GTS wordt het financiële risico voor GTS op deze

kosten onevenredig groot. Daar waar de ACM wel als uitgangspunt heeft om nacalculatie toe te passen,

namelijk op d

e volumes van kwaliteitsconversie, geschiedt de nacalculatie op onvolledige wijze. De ACM gaat

namelijk uit van een eenheidsprijs per volume geconverteerd gas, in plaats van per geproduceerde eenheid

stikstof. Inzet van GTS is volledige nacalculatie van de totale kosten van energie en vermogen, eventueel met

een beperkte bonus-malusregeling.

ReR

Tot slot is GTS van mening dat de ACM de WACC, het gereguleerde rendement, onjuist vaststelt. Dit betreft

zowel de inhoudelijke samenstelling van de WACC (en daarmee de hoogte), als het moment waarop zij dit

doet. Ten eerste heeft de ACM de kostenvoet eigen vermogen in de WACC te laag vastgesteld omdat deze niet

alle noodzakelijke risico-opslagen bevat en deze bovendien op inconsistente wijze wordt vastgesteld. Meer

principieel heeft GTS bezwaar tegen het feit dat de ACM de WACC jaarlijks achteraf gaat aanpassen, op basis van

de rentes in dat jaar. Deze methode is strijdig met het ex-ante karakter van de WACC, zoals in het verleden ook

door de ACM en het CBb is onderschreven. Inzet van GTS is dat de ontbrekende risico-opslagen alsnog worden

toegepast en dat het rendement voorafgaand aan het tarieaar wordt vastgesteld.

De ACM zal binnen 12 weken na indiendatum haar verweerschrift op zowel het beroepschrift van GTS als de

beroepschriften van de marktpartijen ind

ienen bij het CBb. Hierna volgt nog een mogelijkheid tot reactie via repliek e

dupliek, waarna een zitting wordt ingepland. Het proces neemt naar verwachting tenminste heel 2022 in beslag.

Regulering GUD

Duitsland heeft in 2021 een wijziging van het reguleringskader doorgevoerd. De regulering van de

gastransportnetbeheerders en de regionale distributiebedrijven is geharmoniseerd en vereenvoudigd. Ook zijn er

prikkels gecreëerd om de ontwikkeling van het Duitse netwerk te versnellen. Met ingang van 2023 gaat dit nieuwe

reguleringskader in, waarmee een jaarlijkse vergelijking van d

e kapitaalkosten van toepassing wordt.

Vóór het begin van deze nieuwe reguleringsperiode worden de parameters van de relevante reguleringsperiode, en

bijgevolg het toepasselijke inkomstenmaximum voor GUD, door toezichthouder BNetzA opnieuw worden

vastgesteld. In juni 2021 heeft GUD haar kostenaanvraag bij BNetzA ingediend op basis van de kosten die zich in het

basisjaar (‘fotojaar’) 2020 hebben voorgedaan. Het raadplegingsproces met betrekking tot d

e kostenaanvraag is

gestart in november 2021, toen GUD de oﬃciële raadpleging van het initiële kostenniveau ontving. BNetzA gaat het

individuele eﬃciëntieniveau voor GUD beoordelen dat van toepassing is voor de volgende reguleringsperiode.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

In oktober 2021 heeft BNetzA de rentepercentages voor eigen vermogen (EK I-rente) voor de nieuwe

reguleringsperiode voor elektriciteits- en gasnetten gepubliceerd. De rentevoeten bedragen 5,07% vóór belastingen

voor nieuwe installaties en 3,51% vóór belastingen voor oude installaties. Net als veel andere netbeheerders heeft

GUD tegen de vaststelling van het eigen vermogen door de BNetzA een rechtszaak aangespannen bij

het Oberlandesgericht. In 2022 evalueert BNetzA een nieuwe algemene eﬃciëntiefactor d

ie in de reguleringsperiode

2023-2027 voor alle transmissienetbeheerders en distributienetbeheerders gaat gelden.

Toekomstige regulering waterstofinfrastructuur

Regulering van de Nederlandse waterstofinfrastructuur is op dit moment nog niet nodig, zo schreef ACM in juli 2021 in

een notitie, omdat er nu nog nauwelijks sprake van productie of consumptie van groene waterstof. De

waterstofmarkt die er wel is, betreft voornamelijk grijze waterstof als rest- of bijprod

uct van de industrie, die op basis

van bilaterale afspraken door andere industriële partijen wordt afgenomen. In december bepaalde het

ministerie van

EZK, in navolging van de ACM in september, dat netwerkbedrijven productie-installaties voor alternatieve

energiedragers, zoals bijvoorbeeld elektrolysers, wel mogen bouwen maar niet mogen beheren of in eigendom

hebben.

De Duitse energiewetgeving werd in juli 2021 gewijzigd, waardoor het mogelijk is geworden een waterstofnetwerk

te exploiteren binnen (opt-in) of buiten (opt-out) een gereguleerd kader. De regels voor de prijsbepaling van

waterstoftransport binnen een gereguleerd netwerk zijn geregeld in d

e verordening inzake de kostenbepaling voor

waterstofnetwerken (H2NEV), die in november 2021 in werking is getreden. Zo wordt in eerste instantie een

vermogensrente van 9% vóór belastingen toegepast voor nieuwe investeringen (7,73% vóór belastingen voor oude

investeringen). Dit is echter slechts gegarandeerd tot eind 2027.

Waardecreatie door procesmanagement

Gasunie wil meer procesgestuurd gaan werken. Want procesmanagement is een krachtig middel om

organisatiedoelen eﬀectief en eﬃciënt te realiseren. In 2021 hebben we meer samenhang gecreëerd in de

bedrijfsprocessen van Gasunie en vastgelegd in ons Proceshuis. Hierdoor ontstaat meer overzicht en wordt het sture

op doelstellingen en de samenwerking tussen afdelingen bevorderd. Ook dient het procesmodel als referentiepunt bij

het opstellen van onze ‘audit-agenda’ en ‘enterprise architecture’ (ICT), zodat onze processen, onze systemen en het

toezicht op beide goed op elkaar aansluiten.

Daarnaast hebben we de jaarlijkse Procesreview ingevoerd, waarin proceseigenaren samen met experts het

functioneren van hun processen evalueren. Hierdoor worden proceseigenaren nog bewuster van hun rol in

procesmanagement. Ook word

en potentiële risico’s die het procesdoel bedreigen of kansen voor

procesoptimalisaties sneller herkend en opgevolgd.

Met onze externe ketenpartners zijn we gestart met het opstellen van een keten-procesmodel, waardoor de

ketenprocessen tussen onze organisaties eenduidiger worden vastgelegd, wat helpt bij het spreken van ‘dezelfde

taal’.

Waardecreatie door digitalisering

Gasunie heeft in 2021 verder gewerkt aan haar Digitale Ambitie voor het jaar 2025. De uitvoering van deze digitale

strategie gaat ons helpen om onze Visie 2030-doelen te realiseren. Digitalisering, data en ICT hebben een cruciale rol

in de energietransitie en het energiesysteem van de toekomst. In onderstaande (interactieve) aeelding wordt

duidelijk op welke terreinen wij digitaliseren.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

10.

1. We ontwikkelen strategische datadiensten

met partners

De CO₂ Monitor die we in 2021 met TenneT hebben

ontwikkeld, is een eerste stap gezet in het inzichtelijk

maken van tijdsaankelijke CO₂-emissies van de gas- en

elektriciteitsmix. De komende jaren gaan we de CO2

Monitor verder ontwikkelen. Ook bouwen we met

partners het dataplatform Energieopwek.nl verder uit.

2. Hybride werken

We willen een digitaal platform kunnen bieden voor

elke vorm van digitale samenwerking, zowel intern als

extern. Dit leidt tot hogere eﬃciëntie en draagt bij aan

een duurzame toekomst. In 2021 hebben we Teams

Meeting Rooms ingericht.

3. Enterprise Reource Planning

In 2022 ronden we een studie af naar de vervanging van

ons ERP-systeem door SAP S4/HANA. Hiermee

digitaliseren we onze financiële processen verder. Ook

onze inkoop en logistiek profiteert hiervan. We

communiceren eﬃciënt met onze leveranciers en

weten we precies waar onze materialen zich bevinden.

4. Strategische investeringsplanning

Data geven ons inzichten over de ontwikkelingen in

vraag en aanbod van (nieuwe) energievormen. Deze

inzichten gebruiken we om betere besluiten te kunnen

nemen over strategische investeringen in nieuwe

energie-infrastructuur.

5. Risico-gebaseerd assetmanagement

We maken investerings- en onderhoudsbeslissingen

door digitale data over de kosten, prestaties en

faalkansen van activa met elkaar te combineren. In 2022

ronden we de aanbesteding af voor een digitaal

platform dat ons hierbij kan ondersteunen.

6. Digitaal in het veld

Onze collega’s die op locatie aan onze infrastructuur

werken, gebruiken mobile devices om informatie te

vinden en digitaal vast te leggen. In 2022 werken we aan

een nieuw interactieplatform dat informatie uit

verschillende bronnen voor hen gaat bundelen.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

7. Customer-to-bill

We willen de capaciteitsveilingen van onze

infrastructuur uitbreiden en/of opzetten voor

verschillende nieuwe energiedragers, voor conversie,

en voor opslag. In 2021 is er een start gemaakt met de

uitwerking van een doelarchitectuur en een roadmap

aan projecten die we vanaf 2022 gaan uitvoeren.

8. Digital Twin

We creëren digitale kopieën van activa die we

gebruiken om te testen en onderhoudsvoorspellingen

te doen. In 2021 zijn we gestart met een proof of

concept-fase om de toegevoegde waarde van digital

twinning van gasontvangststations aan te tonen.

9. Digital HR

Een digitaal platform biedt medewerkers informatie

over onder meer het trainingsaanbod, HR-regelingen

en performancemanagement. In 2022 ronden we de

uitrol van het pakket SuccessFactors af.

10. Energiehandelsplatformen

We ontwikkelen nieuwe liquide markten (bijvoorbeeld

groen gas, H₂, CO₂, warmte) door digitale

energie(handels)platformen te ontwikkelen. In 2022

voeren we een studie uit om te leren aan welke eisen

deze platformen moeten gaan voldoen.

INT ERVIEW Continu-inzicht in de Nederlandse CO₂-emissies

Hoe zorgen we ervoor dat de emissies van ons energiegebruik dalen? Natuurlijk met groene bronnen, maar

daarnaast met inzicht in hoe hoog die emissies eigenlijk zijn. Een grote stap voor dat inzicht is de CO Monitor

die Gasunie en TenneT in november 2021 presenteerden. Anton Tijdink, Beleidsmedewerker

Elektriciteitsmarktontwerp bij TenneT, en Sander Huizinga, Senior Business Developer bij Gasunie, vertellen

over hun project. Sander: “Verandering in gedrag komt door inzicht, niet door kabels en leidingen.”

Lees het interview

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

7 Onze interne maatschappelijke waardecreatie

nze interne maatschappelijke waardecreatie

iji

ëë

’’

6 Milieu-impact eigen organisatie, producten en diensten

11 Welzijn, training en ontwikkeling

12 Diversiteit en inclusie

13 Gezondheid en veiligheid van medewerkers

’’

edewerkers

mwonenden

everanciers

ecreëerde waarde

n 2021 hebben we onder andere de volgende interne maatschappelijke waarde gecreëerd:

MVO/ESG-strategie: meetbare doelen opgesteld en daar de eerste resultaten op geboekt

Veilige werkomgeving: 1,8 incidenten per miljoen gewerkte uren (eis: <=2,7)

Genderbalans: 25% vrouwen in hogere managementfuncties

Gezonde werkomgeving: 4,0% ziekteverzuim (eis: <4,1%)

Trainingsbudget per medewerker (individueel en collectief: € 1660

2,75% ingekocht materiaal aantoonbaar circulair

18% van onze grote terreinen levert een bijdrage aan biodiversiteit

3,2% minder CO uitgestoten in ons aardgastransport*

Op basis van gelijkblijvende transportvolumes (basisjaar 2020).

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

Onze MVO-strategie: Gasunie Green Deals

oor dit decennium grote strategische investeringen te doen in nieuwe energie-infrastructuren, kunnen we op

ermijn voor grote externe maatschappelijke waardecreatie zorgen. Maar ook in onze bedrijfsvoering van dag-tot-dag

unnen we als Gasunie de wereld toekomstbestendiger maken. We scharen dit onder de term interne maatschappelijke

aardecreatie.

n 2020 hebben we negen verschillende terreinen vastgelegd waarop we onze dagelijkse bedrijfsvoering groener en

ocialer kunnen maken, waarmee we aansluiten op de duurzame ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties. In 2021

ebben we voor deze negen Gasunie Green Deals concrete doelen (KPI’s) gesteld.

lle Gasunie Green Deals lopen tot 2030 en kennen, op een na, minimaal één tussentijds ijkpunt. Vanaf 2021 rapporteren

e op onze website over de voortgang die we maken. De komende jaren evalueren we regelmatig of de Gasunie

reen Deals en de KPI’s haalbaar en voldoende ambitieus zijn. We stellen de Gasunie Green Deals en hun KPI’s

ieronder voor.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

Emissievrije bouwplaats

SDG 7-9-13

Ambitie 2023: 10% van onze bouwprojectbestedingen gunnen aan aannemers met verifieerbare

emissiereductiemaatregelen

Ambitie 2030: 50% van onze bouwprojectbestedingen gunnen aan aannemers met verifieerbare

emissiereductiemaatregelen

We deden twee pilot-aanbestedingen ter grootte van

€ 1 miljoen, waarbij CO -emissies voor 20% meewogen

in de gunning.

Met aannemers waar wij vaak samenwerken, hebben

GTS en GUD een langetermijnplan opgesteld voor het

vervangen van dieselmaterieel naar emissieloze

machines.

We brachten de emissies van onze eigen mobiele

onderhoudswerktuigen in kaart.

1. Emissievrije

ouwplaats

e willen de komende

aren graag grote

missiereducties

ereiken op de plaatsen

aar in onze opdracht

an energie-

nfrastructuur wordt

ewerkt. Het gaat

aarbij om het

erugdringen van CO₂-

n NOₓ-emissies van

aterieel dat

annemers inzetten.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

Circulair inkopen

DG 13-8-12

Ambitie 2023: 20% van de ingekochte kilogrammen materiaal is aantoonbaar circulair

Ambitie 2030: 50% van de ingekochte kilogrammen materiaal is aantoonbaar circulair

n aanbestedingen zijn we op zoek gegaan naar

ergebruikte of her te gebruiken materialen. We

ragen we onze leveranciers om

rondstoﬀenpaspoorten.We deden onderzoek naar

ogelijkheden van hergebruik van door ons gekocht of

ebruikt staal. De gasbuizen die we in bedrijf hebben

lijken, op de coating na, volledig te kunnen worden

erecycled aan het einde van de levensduur, dus na

anering en mogelijk na tussentijds hergebruik ten

ehoeve van waterstof.

1. Circulair inkopen

ns bedrijf is een grote

nkoper van

asleidingenbuizen. Een

ngekochte asset,

omponent of materiaa

s maximaal 50% circulai

ngekocht als het voor

00% uit hergebruikt

ateriaal bestaat. De

ndere maximaal 50%

ntstaat als dit product

ij het einde levensduur

eer voor 100% elders

nzetbaar is. Dit maakt

amen maximaal 100%

oor een ingekocht

tem.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

100

Herinzet van activa

DG 7-9-13

Ambitie 2023: Besluit genomen voor de aanleg van 22% van de waterstoackbone

Ambitie 2030: Waterstoackbone 100% gereed, met 83% hergebruik bestaande leidingen

n 2021 hebben we vastgesteld dat onze

aterstoackbone voor 83% uit heringezette

ardgasleidingen kan bestaan.

n de komende jaren moeten onze Peakshaver LNG

anks in Rotterdam een tweede leven krijgen als

mportterminal voor waterstof of ammoniak.

1. Herinzet van

ctiva

oe kunnen we alle

nstallaties en

aterialen die we niet

eer gebruiken

pnieuw inzetten? Dit

eldt vooral voor

nstallaties en

aterialen die zestig

aar lang een rol hebben

espeeld in het

ardgastransport. De

erinzet van bestaande

ctiva is cruciaal voor

en snelle en betaalbare

pbouw van de

nfrastructuur voor

aterstof, CO₂ en

roen gas.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

101

Sociale keten

DG 17-8-12

Ambitie 2023: 50% van onze leveranciers is OECD/UNGP-compliant

Ambitie 2030: 80% van onze leveranciers is OECD/UNGP-compliant

Ambitie 2023: Risicoscan MVO op alle inkoopcontracten / nemen van mitigerende maatregelen bij aanwijzingen in

de keten / aangesloten zijn bij drie onaankelijke monitoringorganisaties

Ambitie 2023: 40 personen met een afstand voor de arbeidsmarkt werkzaam voor Gasunie

Ambitie 2030: 60 personen met een afstand voor de arbeidsmarkt werkzaam voor Gasunie

1% van onze leveranciers heeft de Supplier Code of

onduct getekend en zijn daarmee OECD/UNGP-

ompliant.

ij het contracteren van leveranciers keken we naar

‘

social return’ zodat mensen met een afstand tot de

rbeidsmarkt (opnieuw) bij onze toeleveranciers een

ans krijgen mee te doen in het arbeidsproces.

e sloten ons aan bij Electronics Watch, een

rganisatie die ijvert voor goede werkomstandigheden

ij producenten van elektronica.

obwärts heeft de onderhoudsschoonmaak op het

oofdkantoor van GUD overgenomen. Jobwärts is een

nclusiebedrijf, meer dan 50% van de werknemers heeft

en handicap.

anaf 2022 zullen wij in principe geen zaken meer doen

et leveranciers die onze SCoC bij het afsluiten van

en contract niet willen tekenen.

1. Sociale keten

e willen bij het

nkopen van producten

n diensten zoveel

ogelijk inzicht in de

otstandkoming daarva

ebben om zeker te zij

at we alleen zaken

oen met

oeleveranciers die net

ls wij respect hebben

oor mens en milieu.

e willen dat onze

oeleveranciers de

oelstellingen van de

ESO en UNGP

astreven. Een

elangrijk middel om dit

ij toeleveranciers te

timuleren is de Supplie

ode of Conduct

(

SCoC) die we al een

antal jaren hanteren.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

102

Inclusiviteit en diversiteit

SDG 5-8

Ambitie 2023: Ons hogere management bestaat voor minimaal 30% uit vrouwen.

Ambitie 2030: Ons hogere management bestaat voor minimaal 30% uit vrouwen.

Een vijfde van onze managers in Nederland volgde de

training

Selecteren zonder Vooroordelen. Eind 2022

hebben alle managers deze training gevolgd en wordt

de cursus aangeboden aan alle medewerkers die vaker

dan tweemaal per jaar bij recruitment betrokken zijn.

Gasunie tekende het charter Diversiteit in Bedrijf van

de Sociaal Economische Raad.

We hebben een werkgroep ‘Gasunie Inclusief’ opgezet

met collega’s vanuit de hele organisatie die actief mee

hebben gedacht en gewerkt aan activiteiten voor

bewustwording van een inclusieve organisatie. In d

‘Week van Gasunie Inclusief’ organiseerde deze

werkgroep een aantal workshops en webinars voor

alle medewerkers.

Gasunie werkt samen met Refugee Talent Hub

(vluchtelingenorganisatie), JINC (organisatie voor

jongeren uit sociaal economische wijken met

achterstand), Librae (vrouwenorganisatie TU Delft ter

bevordering van vrouwen in zogeheten STEM

beroepen) en stichting De Harde Leerschool. In 2022

wordt hier Girls Day Techniek (Techniek & ICT) aan

toegevoegd

Meer dan de helft van onze managent trainees is

vrouw.

1. Inclusiviteit en

iversiteit

uist omdat we een

aatschappelijke rol

ebben, vinden we het

elangrijk dat wij een

fspiegeling zijn van die

aatschappij. We

eloven dat een diverse

rganisatie leidt tot

eer creativiteit,

nnovatie en tot betere

esluiten. Daarom

ntwikkelen we een

eer structurele aanpa

oor inclusiviteit en

iversiteit. We willen

en organisatie zijn

aar ieders talent

uimte krijgt.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

103

Biodiversiteit

DG 15

Ambitie 2023: 30% van onze grote terreinen levert een bijdrage aan biodiversiteit

Ambitie 2030: 100% van onze grote terreinen levert een bijdrage aan biodiversiteit

oor het eerst hebben we helemaal geen

nkruidbestrijdingsmiddelen meer gebruikt.

n plaats daarvan zijn we meer gaan maaien en hebben

e meer gewasschade vergoed aan boeren die op

anpalende percelen te maken kregen met extra

nkruid.

1% van onze grotere Nederlandse en 11% van onze

rotere Duitse terreinen levert per eind 2021 een

ijdrage aan een grotere biodiversiteit. Gecombineerd

evert dit een percentage van 18% op (Nederland telt

eer terreinen dan Duitsland).

n Noord-Nederland hielden we drie pilots om

erreinen een andere inrichting te geven.

n Duitsland hebben we een programma voorbereid

m grond en terreinen die niet onmiddellijk in gebruik

ijn, om te vormen tot natuurgebieden.

1. Biodiversiteit

etwerkbeheerders

unnen vanwege de

mvang en goede

erbondenheid van hun

ronden een

nteressante bijdrage

everen aan

iodiversiteit en

oortenrijkdom. Dit is

iet alleen van

lgemeen publiek

elang, maar getuigt

ok van goed

erkgeverschap omdat

eel collega’s betrokken

ijn bij

atuurorganisaties. Daar

aar het geen

eiligheids- of

ecurityrisico vormt, zal

et groen meer

ichtbaar worden.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

104

Energie-eﬃciëntie

SDG 7-9-13

Ambitie 2023: 2,4% energiereductie ten opzichte van basisjaar 2020

Ambitie 2030: 8,0% energiereductie ten opzichte van basisjaar 2020

We werkten aan het verlagen van de vereiste

aardgastemperatuur op gasontvangststations (GOS).

Hierdoor is minder warmte nodig voor de opwarming

van het aardgas.

We verlaagden de voordruk van de meet- en

regelstations. Door deze aanpassing is op de GOS

minder gas nodig voor verwarming.

We hebben een onderzoek afgerond naar de inzet van

elektrische compressoren.

1. Energie-

ﬃciëntie

ij gastransport wordt

eel energie verbruikt.

onform de EU-richtlijn

nergie Eﬃciency wille

e vanaf 2021 tot en

et 2030 een jaarlijkse

ermindering van het

nergiegebruik

ealiseren van 0,8%. Een

elangrijke maatregel

ie we de komende

aren willen nemen is

et inzetten van

lektrisch aangedreven

ompressoren in plaats

an gasturbines. Ook

nderzoeken we hoe

e de transportroutes

an het gas door onze

etten zo kort mogelijk

unnen houden.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

105

Energie-inkoop

SDG 7-13

Ambitie 2023: 20% van onze elektriciteitsinkoop komt van Noordzeewindparken, rest wind-GVO’s

Ambitie 2024: 40% van onze elektriciteitsinkoop komt van Noordzeewindparken, rest wind-GVO’s

Ambitie 2027: 75% van onze elektriciteitsinkoop komt van Noordzeewindparken, rest wind-GVO’s

In 2021 onderzochten we hoe we de komende jaren

elektriciteit van nieuw te bouwen Noorzeewindparken

kunnen contracteren. Totdat die nieuwe parken er zijn,

willen we onze elektriciteitsinkoop vergroenen door

het kopen van lokale Garantie van Oorsprong-

certificaten.

In 2021 heeft GUD voor het eerst groen gas ingekocht

voor het gebruikte stookgas. Het gaat om ongeveer

5% van het totale stookgasverbruik van GUD. Meer

groen gas was er nog niet tegen redelijke

voorwaarden op d

e markt beschikbaar.

1. Energie-inkoop

asunie behoort tot de

op-10 zakelijke

lektriciteitsgebruikers

n Nederland. Door

eze inkoopkracht

unnen we het aanbod

an groene

lektriciteitsproductie

n ons

ernactiviteitengebied

ergroten.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

106

Emissiereductie

SDG 7-9-13-17-11

Ambitie 2030: 49% lagere CH -emissies ten opzichte van 2020

Ambitie 2030: 30% lagere CO -emissies ten opzichte van 2020*

We hebben onze CO -emissies met 3,2% weten te

verminderen ten opzichte van 2020 (op basis van

gelijkblijvende transportvolumes).

Door inzet van hercompressie en stikstofverdringing is

het alazen van methaan verminderd.

GTS, GUD, EnergyStock en BBL Company hebben in

het kader van het OGMP (Oil and Gas Methane

Partnership) op basis van vrijwilligheid hun

methaanemissies gerapporteerd. GTS en GUD hebben

de Gold Standard (de hoogste standaard) behaald.

1. Emissiereductie

ovenstaande ambities

elden voor Gasunie

edrijfsbreed en

ervangen onze oude

H₄- en CO₂-

eductiedoelstellingen

ie alleen betrekking

adden op onze

ederlandse

ctiviteiten. We willen

en Europese koploper

lijven op het gebied

ethaanemissiereducti

* Exclusief onze scope 3-emissies. Deze laten we buiten beschouwing om dat Gasunie geen eigenaar is van het aardgas dat door onze

infrastructuur stroomt. Voor het terugdringen van onze scope 1+2 emissies hanteren we een variabele formule, neerkomend op een

reductie van 30% in 2030 ten opzichte van 2020 (van 313 naar 219 kton CO ) als de getransporteerde gasvolumes in beide jaren gelijk

zouden zijn (1.085 TWh).

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

107

Aantrekkelijke werkgever voor alle medewerkers

iji

((

))

iji

ëë

iji

1. Tot aal aant al medewerkers

Voltijds-

equivalenten

Aant al

personen

Contractvorm , geslacht GU GU-NL GU-D GU GU-NL GU-D

Vaste arbeidsovereenkomst, vrouw 224 179 45 255 204 51

Vaste arbeidsovereenkomst, man 1.286 1.104 182 1.309 1.126 183

Tijdelijke arbeidsovereenkom st, vrouw 24 21 3 27 24 3

Tijdelijke arbeidsovereenkom st, man 82 72 10 84 74 10

Totaal

1.616 1.376 239 1.675 1.428 247

Dienstverband, geslacht GU GU-NL GU-D GU GU-NL GU-D

Voltijds, vrouw 129 98 31 129 98 31

Voltijds, m an 1.217 1.030 187 1.217 1.030 187

Deeltijd, vrouw 118 102 16 153 130 23

Deeltijd, man 151 146 5 176 170 6

Totaal

1.616 1.376 239 1.675 1.428 247

2. Totaal aant al tijdelijke medewerkers

Voltijds-

equivalenten

Aant al

personen

Geslacht GU GU-NL GU-D GU GU-NL GU-D

Vrouw 68 68 - 82 82 -

Man 381 380 1 417 415 2

Totaal

449 448 1 499 497 2

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

108

isi

10.

1. Een leven lang leren

Om op lange termijn economische en maatschappelijke

waarde te creëren is het essentieel dat we ons kunnen

blijven aanpassen en ontwikkelen. In onze Visie 2030 is

een leven lang leren en continu verbeteren een

vanzelfsprekende manier van werken geworden.

Medewerkers die ruimte ervaren en gestimuleerd

worden om te werken aan de eigen ontwikkeling,

ervaren meer autonomie, zijn meer bevlogen, prestere

beter en zijn productiever.

2. Opleidingen

e bieden medewerkers de mogelijkheid klassikale en

igitale opleidingen en trainingen te volgen, waaronder

ndividuele maatwerkprogramma’s. De opleidingen en

rainingen toetsen we aan de behoefte aan kennis en

aardigheden die we in de toekomst nodig hebben. Het

pleidingsbudget per medewerker bedroeg in 2021 €

.660. Voor 2022 verwachten we eenzelfde bedrag.

3. FLOW

Met de introductie van FLOW (Focus op Leren,

Ontwikkeling en Wendbaarheid ) zijn we in 2021 we

overgestapt van de traditionele beoordelingscyclus, met

vaste beoordelings- en functioneringsgesprekken, naar

een methode waarbij leidinggevende en werknemer

doorlopend in gesprek zijn. De talenten en groei van de

medewerker staan in deze gesprekken centraal.

4. Onboarding

mdat het aantal nieuwe medewerkers bij Gasunie de

omende jaren gaat toenemen, zijn we gestart met het

rofessionaliseren van ons Onboarding-proces. We

aten nieuwe medewerkers op een aansprekende

anier kennis maken met Gasunie, zodat zij zich

eteen nauw betrokken voelen met onze organisatie,

neller productief kunnen zijn en minder snel geneigd

ijn onze organisatie te verlaten.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

109

5. Pilot Blackbear

We zijn in 2021 gestart met Blackbear, een organisatie

die experts van over de hele wereld koppelt aan

vraagstukken uit onze organisatie. Op deze manier

hebben we snel toegang tot nieuwe kennis en

denkkracht. Dit biedt uitkomst wanneer er gebrek aan

tijd of expertise is binnen onze organisatie of wanneer

andere perspectieven en innovatieve ideeën gewenst

zijn.

6. Management Development

Om onze Visie 2030 te realiseren is het essentieel dat

we beschikken over bekwame leidinggevenden die

richting geven, hun medewerkers helpen ontwikkelen

en hun team ondersteunen in het behalen van goede

prestaties. Daarom vinden we het belangrijk te

investeren in het opleiden en ontwikkelen van onze

huidige en toekomstige leidinggevenden.

7. Nieuwe leidinggevenden

In 2021 hebben we het trainingsaanbod en de

ondersteuning voor nieuwe leidinggevenden vergroot.

Hierdoor verkrijgen leidinggevenden een sterkere basis

in hun nieuwe rol en is er een steviger vangnet in het

geval de nieuwe leidinggevende tegen moeilijkheden

aanloopt.

8. Feedforward

Het afgelopen jaar heeft een derde van onze

leidinggevenden een Feedforward-training gehad.

Feedforward is een methodiek om het gesprek over

presteren en ontwikkelen tussen leidinggevende en

medewerker te bevorderen. Het focust op de

aanwezige kwaliteiten van de medewerker en de

gewenste ontwikkeling in de toekomst.

9. TOP-klas

TOP-klas is een ambitieus en uitdagend eenjarig

leiderschapsprogramma voor toekomstige senior

leiders van Gasunie. Het programma bestaat uit

persoonlijke leiderschapsontwikkeling, samenwerking,

wetenschappelijke modules bij Nyenrode University,

coaching en intervisie.

10. HighTech

Asset Management, ofwel het managen, bouwen en

onderhouden van onze installaties en leidingen, is de

kern van ons bedrijf. We hebben bevlogen mensen nodig

die leiding kunnen geven aan onze asset management-

teams. Daarom zijn we in 2021 gestart met het

leiderschapsprogramma HighTech, een intensief

opleidingsprogramma van anderhalf jaar voor

toekomstig operationeel leidinggevenden.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

110

INT ERVIEW Veranderen om te werken aan verandering

De energietransitie vraagt om grote veranderingen; in de maatschappij, maar ook in het werk van Gasunie en

onze 1500 medewerkers. Niet zo vreemd dus dat ook onze bedrijfscultuur aan het veranderen is. Hoe is het om

in zo’n veranderlijke omgeving aan een nieuwe functie te beginnen? HR-adviseur Arjan Hofman en

projectmanager Paul Hooft begonnen allebei in 2021 aan een nieuwe uitdaging.

Lees het interview

Ziekteverzuim

Het voortschrijdend verzuimpercentage van Gasunie is nu 3,79. Dat is hoger dan vorig jaar, maar lager dan in de jaren

voor corona. In vergelijking met relevante branchecijfers die door CBS worden bijgehouden, blijft het verzuim binnen

Gasunie laag. In Nederland zijn we twee jaar verantwoordelijk voor het doorbetalen en begeleiden bij ziekte van een

medewerker. In Duitsland is dat zes weken. Onze Gasunie-doelstelling is een ziekteverzuim d

at niet hoger ligt dan

4,1%.

Indicat or Eenheid 2021 2020 2019

GUN GUD GUN GUD GUN GUD

Ziekteverz uimpercentage (totaal) 3,96 4,46 3,58 3,66 3,85 3,82

- kortdurend verzuim Procenten 0,48 0,92 0,49 0,96 0,68 1,57

- middellang verzuim Procenten 0,56 1,25 0,69 1,01 0,56 1,22

- langdurig verzuim Procenten 2,92 2,29 2,40 1,69 2,61 1,03

Ziekteverzuimfrequentie Frequentie 0,70 1,83 0,72 1,67 0,96 2,38

Arbeidsgerelateerd verzuim (opgave m edewerker) Verzuimgevallen 37 - 33 - 23 -

Melding aan Nederlands Cen

trum voor Beroepsziekten (NCB) Meldingen - - - - - -

Pensioen

Gasunie en GasTerra hebben in 2021 met de vakbonden overeenstemming bereikt over een nieuwe pensioenregeling,

ingaand per 2022 en geldend tot overgang op het nieuwe pensioenstelsel en niet later dan 31 december 2026. De

grootste wijzigingen op hoofdlijnen zijn:

Werkgeversbijdrage is tijdelijk verhoogd met 1%, tot de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel;

De opbouw wordt variabel, aankelijk van de premie in combinatie met de financiële gezondheid van het

pensioenfonds (gebaseerd op de beleidsdekkingsgraad).

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

111

Cao

In Duitsland heeft GUD een cao-akkoord met de bonden bereikt. De salarissen stijgen in de periode november 2021-

december 2022 met 2,8% en alle medewerkers ontvangen een belastingvrije COVID-19 compensatie van € 200. In

Nederland is na aﬂoop van het verslagjaar een nieuw cao-akkoord bereikt. De salarissen stijgen in 2022 en 2023 mee

met de inﬂatie. Over 2022 komt daar een loonsverhoging van 1% bij. In 2022 en 2023 wordt in april een bedrag van € 50

netto aan alle medewerkers uitgekeerd om naar eigen inzicht te besteden aan opleidingen, gezondheid en welzijn.

Gasunie en de arbeidsmarkt

Nederland en Duitsland kennen een aanhoudend structureel krappe arbeidsmarkt. Dit heeft ook gevolgen voor Gasunie.

We zien dat specialisten zoals juristen, omgevingsmanagers, public aﬀairs- en reguleringsexperts, subsidie adviseurs,

wegbereidersfuncties, pipeline engineers en projectmanagers voor grote projecten moeilijker te vinden zijn. In 2022

zetten we hiervoor gerichte wervingscampagnes op.

In 2022 rollen we een nieuwe arbeid

smarktcommunicatiestrategie uit, die in 2021 is voorbereid. We willen hiermee het

beeld van Gasunie als aantrekkelijke werkgever steviger positioneren en daarmee de kans vergroten om vacatures

ingevuld te krijgen. We verwachten de komende jaren, aankelijk van de voortgang die we boeken bij het uitvoeren

van onze Visie 2030-plannen, enkele honderden nieuwe medewerkers in dienst te nemen.

Onze veiligheidscultuur

Ons doel op het gebied van Veiligheid, Gezondheid en Milieu (VGM) is ervoor te zorgen dat iedereen die werkt aan

onze infrastructuur of op onze kantoren dat veilig kan doen en dat dit geen risico’s oplevert voor de gezondheid op de

lange termijn. Daarbij is het even belangrijk dat mensen en dieren veilig kunnen leven in de buurt van onze

infrastructuur en het milieu beschermd wordt.

Gasunie streeft naar een veiligheidscultuur die zich kenmerkt door een hoge mate van sociale veiligheid

. Een proactieve

cultuur waarin medewerkers potentiële risico’s aan kunnen kaarten en kunnen bespreken in alle openheid. Alleen zo

zijn incidenten te voorkomen voordat ze optreden. Bij een dergelijke cultuur past ook dat mensen zich veilig voelen

om gevaarlijke situaties en incidenten te delen. Hierdoor kunnen wij met zijn allen leren en herhaling voorkomen.

Bij meldingen van ongevallen, incidenten en gevaarlijke situaties worden d

eze onderzocht om te bepalen welke

maatregelen noodzakelijk zijn om vergelijkbare voorvallen in de toekomst te voorkomen. We leren door het

verspreiden en bespreken van Leerzaam Incident-bulletins en van gebeurtenissen bij bedrijven met vergelijkbare

activiteiten. Hiermee versterken we het bewustzijn en draagvlak om verbetermaatregelen te realiseren.

Binnen Gasunie accepteren we geen enkele vorm van grensoverschrijdend gedrag, of het nu gaat om seksueel

grensoverschrijd

end gedrag, pesten, discriminatie, negeren en verbaal of fysiek geweld. De verantwoordelijkheid voor

grensoverschrijdend gedrag ligt bij de personen die de grenzen overschrijden en niet bij de personen die slachtoﬀer

worden van dat gedrag. Dat betekent dat iedereen ervoor verantwoordelijk is dat hij/zij in de samenwerking niet over

de grenzen van collega’s gaat.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

112

Principes voor veilig werken

n 2021 hebben we de Principes voor Veilig Werken* geïntroduceerd als opvolger van de Golden Rules of Safety.

Deze principes zijn in de Nederlandse organisatie ingevoerd.

1. ...spreken de eigen houding en het

verantwoordelijkheidsgevoel aan

2. ...leggen de focus op veiligheid van het

werk/op het werk

3. ...stimuleren het leren van incidenten en

verhogen het veiligheidsbewustzijn

4. ...vereisen het constructief aandragen van

erbeteringen op procedures, instructies,

werkwijzen

5. ...verlagen de drempel om het gesprek aan

te gaan, met elkaar en met aannemers

6. ...vragen andere vaardigheden, zoals

interventie- en gespreksvaardigheden

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

113

et de introductie van de Principes leggen we de focus op het nemen van eigen verantwoordelijkheid, eigen

eerbaarheid en risicobewustzijn. En dat gaat veel verder dan alleen het opvolgen van regels.

ngevallen en verzuim

et aantal ongevallen monitoren we met de Total Reportable Frequency Index (TRFI, het aantal ongevallen gevolgd

oor verzuim, medische handelingen, vervangend werk of fataliteit per 1 miljoen werkuren). In 2021 hebben zich 33

(

2020: 29) ongevallen voorgedaan waarvan 8 (2020: 10) reportable ongevallen. Dit geeft een TRFI van 1,8 (2020: 2,0). Bij

ongevallen was er sprake van verzuim (2020: 4). Als doelstelling hebben wij een TRFI die lager of hooguit gelijk is aan

,7.

et totale aantal gewerkte uren door Gasunie-medewerkers en medewerkers van derden is gedaald van 4,88 miljoen

aar 4,53 miljoen uren. De 1,8 score van de TRFI wordt dus veroorzaakt door 8 reportables in 2021 in combinatie met

,53 miljoen gewerkte uren. Het aantal reportable ongevallen bij zowel Gasunie in Nederland (6) als Gasunie in

uitsland (2) blijft laag. Ook in 2022 blijven we onverminderd aandacht besteden aan het verbeteren van onze

eiligheidsperformance.

3,2

3,4

1,7

1,8

2017 2018 2019 2020 2021

1,5

2,0

2,5

3,0

3,5

4,0

So m van TRFI

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

114

Reportable ongevallen

ieronder is het overzicht weergegeven van het aantal ongevallen dat plaatsvond bij Gasunie-medewerkers en bij

nze aannemers tijdens werkzaamheden voor Gasunie.

2021 2021 2021 2020 2020 2020 2019 2019 2019

Aant al reportable ongevallen NL DU Totaal NL DU Totaal NL DU Totaal

Reportable ongevallen met verzuim

- Gasunie-medewerkers 1 1 2 1 0 1 0 1 1

- Derden 2 1 3 1 3 4 3 1 4

Reportable ongevallen zonder verzuim

- Gasunie-medewerkers 1 0 1 2 0 2 2 0 2

- Derden 2 0 2 3 0 3 2 0 2

Totaal reportable ongevallen

6 2 8 7 3 10 7 2 9

Frequentie-index reportable ongevallen (aant al ongevallen per 1

miljoen werkuren)

Reportable ongevallen met verzuim

- Gasunie-medewerkers 0,5 2,6 0,8 0,5 - 0,4 - 2,6 0,4

- Derden 1,2 3,3 1,6 0,5 10,1 1,7 1,2 4,4 1,5

Reportable ongevallen zonder verzuim

- Gasunie-medewerkers 0,5 - 0,4 0,9 - 0,8 0,9 - 0,8

- Derden 1,2 - 1,0 1,4 - 1,3 0,8 - 0,7

Totaal frequentie-index

1,6 2,9 1,8 1,7 4,4 2,0 1,5 3,3 1,7

e melden reportable ongevallen bevatten de volgende categorieën:

Dodelijke ongelukken

In 2021 waren er geen werkgerelateerde sterfgevallen, zowel voor werknemers van Gasunie als voor externe

medewerkers.

Reportables met verzuim

Een ongeval gepaard gaand met letsel waarbij de betrokkene met letsel niet binnen een werkdag (24 uur) het wer

heeft hervat en waarbij het niet een ongeval met vervangend werk betreft.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

115

Reportables zonder verzuim

Dat zijn:

Ongeval met vervangend werk

Een ongeval waarbij betrokkene met letsel niet binnen een werkdag (24 uur) het normale werk kan

hervatten, maar wel binnen 24 uur vervangend werk kan uitvoeren.

Medische behandeling

Een ongeval waarbij sprake is geweest van een medische behandeling (= behandeling door een huisarts of

medisch specialist).

Blootstelling aan gevaarlijke stoﬀen

Het beleid vanuit de Nederlandse overheid is om het gebruik van carcinogene, mutagene en reprotoxische stoﬀen

(CMR-stoﬀen) te minimaliseren. Gasunie heeft de afgelopen jaren het aantal aanwezige CMR-stoﬀen van ruim 100 naar

minder dan 20 teruggebracht. Voor de niet-CMR gevaarlijke stoﬀen is eind 2021 een begin gemaakt om deze te

categoriseren naar de risico’s en het reduceren van het aantal. Van ruim 800 zijn er aan het einde van dit jaar nog 750

over.

Chroom-VI

In de wetenschap dat de coating die in het verleden op Gasunie-assets gebruikt is Chroom-VI kan bevatten, laat Gasunie

werkzaamheden aan haar infrastructuur uitvoeren conform het beheersregime zoals opgesteld door de overheid.

Daarnaast heeft Gasunie, samen met andere netbeheerders, blootstellingsmetingen bij gangbare werkzaamheden

uitgevoerd. Deze metingen hebben geresulteerd in een protocol om veilig met Chroom-VI te kunnen werken.

Dieselmotorenemissie

In 2021 zijn metingen aan dieselmotorenemissie (DME) op bouwplaatsen uitgevoerd. Hieruit blijkt dat mensen op

bouwplaatsen te vaak blootgesteld worden aan DME waarbij deze blootstelling ook boven de wettelijke grenswaarde

uit kan komen. Dit hebben we besproken met onze aannemers. Met hen delen we eenvoudig te realiseren

maatregelen, zoals het op grotere afstand plaatsen van aggregaten. Daarnaast hebben we een werkgroep opgericht

om samen met onze aannemers te werken aan het red

uceren van DME.

Fysieke belasting

In 2021 zijn afsluitende metingen verricht bij werkzaamheden waarbij fysieke belasting een risico kan vormen. Er is een

toolbox ontwikkeld om medewerkers bewust te maken van de juiste lichaamshouding en werkwijze bij het uitvoeren

van belastende werkzaamheden. Vanwege COVID-19 werd er in 2021 veel meer thuis gewerkt dan voor de pandemie.

De thuiswerkplekvergoeding die we in 2020 in leven riepen om ook thuis een ergonomisch verantwoord

e werkplek in

te kunnen richten, hebben we verlengd tot en met 2025. Bij aanbestedingen van bedrijfsvoertuigen is ergonomie een

criterium dat in toenemende mate meeweegt in de keuze.

Veiligheid en gezondheid medewerkers

De Risico Inventarisatie en Evaluatie (RI&E) is hét instrument waarmee Gasunie de risico’s voor haar medewerkers

beheerst. Per functie worden de risico’s geïnventariseerd en geëvalueerd. Dit geldt niet alleen voor het uitvoeren van

werkzaamheden, ook bij het ontwerp van nieuwe installaties en arbeidsmiddelen en modificatie van bestaande

installaties en arbeidsmiddelen worden de risico’s in kaart gebracht. Daarnaast valt het voorkomen van

gezond

heidsrisico’s in de vorm van blootstelling aan gevaarlijke stoﬀen of het uitvoeren van fysiek belastende

werkzaamheden onder de RI&E. In 2021 is de RI&E opnieuw opgezet als dynamische RI&E waarbij de verschillende

onderdelen in een vierjaarscyclus tegen het licht gehouden en onaankelijk getoetst worden.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

116

COVID-19

We hebben er in 2021 voor gezorgd dat onze organisaties in Nederland en Duitsland voortdurend opereerden

volgens de geldende overheidsmaatregelen om verspreiding van het COVID-19 virus in te dammen.

Onder druk van de pandemie en de overheidsmaatregelen is Gasunie in het afgelopen jaar een hybride

organisatie geworden. We hebben een ‘Visie hybride werken’ opgesteld. We geven, in functies waar dat

mogelijk is, onze medewerkers de ruimte om bewuste keuzes te maken waar ze hun werk d

oen: op kantoor,

thuis of elders. We ondersteunen afdelingsmanagers om het hybride werken in hun team vorm te geven. Op

onze kantoren hebben we geïnvesteerd in hybride vergaderfaciliteiten (‘Teams-rooms’), zodat medewerkers-

op-afstand eﬀectief kunnen deelnemen aan vergaderingen. Onze eenmalige thuiswerkvergoedingsregeling van

€ 750 per werknemer hebben we verlengd tot 2025.

We merken dat medewerkers in 2021 gemakkelijker wisten te schakelen tussen period

es waarin ‘hybride werken’

cq ‘online werken’ van kracht waren. Ondanks deze veerkracht merken we ook dat medewerkers de corona-

situatie beu zijn. Met name in het vierde kwartaal, toen de coronabesmettingen in de maatschappij weer

toenamen, nam de druk op onze mensen toe door zaken als thuisonderwijs en zorgen over de eigen

gezondheid of die van naasten doordat reguliere zorg opnieuw werd uitgesteld.

Via enquêtes onder onze medewerkers krijgen we een beeld wat d

e impact van corona is op de medewerker en

het werk. De resultaten zijn over het algemeen positief. Medewerkers vinden dat Gasunie de corona-situatie

goed aanpakt, worden voldoende geïnformeerd en ervaren Gasunie als een betrokken werkgever. Er waren ook

aandachtspunten, waaronder bijvoorbeeld de balans tussen werken en ontspannen. Op basis van de belangrijkste

aandachtspunten zijn aanbevelingen gedaan, die met alle unitmanagers zijn gedeeld.

Dilemma’s

We willen onze taken en activiteiten zo goed mogelijk uitvoeren om zo veel mogelijk positieve economische en

maatschappelijke waarde te creëeren. Maar er zijn veel vraagstukken die van invloed zijn op de manier waarop we ons

werk willen doen. Hieronder hebben we enkele van deze dilemma’s uitgewerkt.

Accepteren we straks elke kleur waterstof?

Bijna alle netwerken die Gasunie momenteel exploiteert, of ze nu gereguleerd zijn of niet, staan open

voor gebruik door alle marktpartijen onder gelijke voorwaarden. We noemen dit open access non-discriminatoire

toegang. We behandelen alle klanten en klantgroepen dus op dezelfde manier, waarbij we de toetredingsdrempel tot

onze infrastructuur zo laag mogelijk houden. De komende jaren bouwen we in Nederland, en wellicht ook in Noord-

Duitsland, nieuwe infrastructuur voor het transport en d

e opslag van waterstof. Deze netten worden straks mogelijk

beheerd door dochters van Gasunie. Doen zij dat straks dan ook open access en non distriminatoir?

Deze vraag is relevant omdat we voor de ontwikkeling van onze waterstoackbone in Nederland van de overheid een

subsidietoezegging van € 750 mln hebben gekregen. De overheid doet deze toezegging omdat zij de backbone ziet als

aanjager van de energietransitie. De groene en blauwe waterstof die straks d

oor de leidingen heen moet stromen,

vormen voor afnemers een emissievrij en emissiearm alternatief voor aardgas. Maar wat betekent dit voor de

producenten en afnemers van grijze waterstof?

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

117

Als de backbone klaar is, wordt er waarschijnlijk nog niet genoeg groene waterstof geproduceerd om

te voldoen aan de vraag naar waterstof. In de aanvangsfase is er dus blauwe en grijze waterstof nodig. Maar als er

straks voldoende duurzaam geproduceerde waterstof beschikbaar is, is het dan fair om niet duurzaam geproduceerde

waterstof onder dezelfde voorwaarden gebruik te laten maken van een net dat bedoeld is om de energietransitie te

faciliteren? In een toekomstige rol als waterstofnetbeheerd

er zal Gasunie dus voorzichtig moeten zijn met het

accommoderen van niet-duurzaam geproduceerde waterstof. Dit schuurt met onze principes van non-discriminatoire

toegang en mogelijk stoten we onze bestaande klanten voor het hoofd. Samen met de overheid, toezichthouder en

industriesector zullen we een goede modus moeten vinden voor de toegang van verschillende kleuren waterstof tot

het net, zowel in een beginsituatie waarin het net nog niet gereguleerd is, als d

aarna.

Dekkingsmanco’s

Gasunie Transport Services zorgt er voor dat haar leidingen te allen tijde voldoen aan wet- en

regelgeving, waaronder het Besluit externe veiligheid Transportleidingen (BevB). Vanaf de jaren ’60 spraken we bij de

aanleg van onze gasleidingen met de gemeente (vaak in dubbelrol als grondeigenaar en eigenaar van het gemeentelijk

gasbedrijf) af dat onze leidingen minimaal 85 centimeter diep in hun grond zouden liggen. Bij de aanleg van leidingen in

agrarische grond verplichtten we ons tegenover d

e eigenaren dat onze leidingen altijd minimaal 60 centimeter diep

zouden liggen. Dat deden we zodat het risico op leidingbeschadigingen zo klein mogelijk zou blijven en agrariërs

zonder problemen hun land konden blijven bewerken. Door het systeem van KLIC-meldingen en andere maatregelen is

de kans op leidingschade tegenwoordig kleiner dan vroeger. Aan de BevB houden we ons strikt, want dit zorgt er voor

dat het risico van gasleidingen op de omgeving binnen d

e wettelijke kaders blijft. Tegelijkertijd constateren we dat we

niet in alle gevallen aan de ‘jaren ’60-normen’ van 85 cm respectievelijk 60 cm voldoen. Herstel van deze zogenaamde

dekkingsmanco’s kost circa € 350 miljoen; kosten die we volledig zouden moeten doorbelasten aan de klanten van GTS

en daarmee indirect aan de eindgebruikers.

In 2021 hebben we een nieuw beleid voor deze situaties vastgesteld. Op plekken waar we niet

‘compliant’ zijn aan de gemaakte privaatrechtelijke afspraken, gaan we in gesprek met de eigenaren van de grond. In

sommige gevallen spreken we met de eigenaar af dat deze het perceel (tijdelijk) niet bewerkt in ruil voor compensatie.

Ook benaderen we grondroerders, die een KLIC-melding doen voor een perceel met een dekkingsmanco, proactief

voor het maken van afspraken over de gepland

e graafwerkzaamheden. Als het vanwege het risico nodig is, treﬀen we

extra maatregelen, zoals het aanbrengen van beschermplaten bij slootkruisingen. Zo blijven we de risico’s op

graafschade en transportonderbrekingen binnen de geaccepteerde bandbreedtes houden, blijven we ‘compliant’ aan de

wet (BevB) en hoeft GTS aanzienlijk minder kosten door te berekenen in de tarieven. Eigenaren van grond met een

dekkingsmanco kunnen GTS verplichten om de dekking te herstellen. Dit zal sporad

isch gebeuren, zo verwachten we.

De kosten van het nieuwe beleid schatten we in 2022 en 2023 op eenmalig € 4 miljoen en daarna op jaarlijks € 0,6

miljoen.

Stijgende CO₂-emissies

Gasunie doet tot 2030 grote inspanningen om de CO -emissies te reduceren die we in onze eigen

bedrijfsvoering veroorzaken. Zo vervangen we de komende jaren onze gasgedreven compressoren door elektrische

compressoren en scherpen we onze maatregelen ter voorkoming van methaan-lekkages aan. Tegelijkertijd verwachte

we dat onze eigen CO -emissies de komende jaren zullen toenemen. Aardgas vervangt steenkool in de

elektriciteitsproductie waardoor wij veel gas blijven vervoeren. Daarnaast zetten we steeds grotere volumes

hoogcalorisch gas om naar laagcalorisch gas; een proces waarbij we stikstof bijmengen in installaties in Wieringermeer

(vanaf 2019) en Zuidbroek (vanaf 2022). Het produceren en bijmengen van stikstof veroorzaakt CO -uitstoot.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

118

Het bijmengen van stikstof is nodig om te zorgen dat er voldoende laagcalorisch gas, oftewel aardgas

van Groningen-kwaliteit, voor Nederlandse eindgebruikers beschikbaar is. Zou Gasunie dit niet doen, dan kan het

Groningenveld niet dicht of zouden alle eindgebruikers hun gasinstallaties moeten laten ombouwen; een maatregel die

‘Groningen-gas’-klanten in België en Duitsland wel moeten nemen. In Nederland hebben regering en energiesector

besloten dat de samenleving, vanwege d

e grote aantallen klanten, laagcalorisch gas aangeboden blijft krijgen totdat de

energietransitie voltooid is. Dat dit betekent dat de eigen emissies van Gasunie hierdoor hoger uitvallen, is iets dat wij

als bedrijf in het maatschappelijk belang moeten accepteren en goed moeten blijven uitleggen aan onze stakeholders.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

119

08 Governance

Governance

Algemeen

Corporate governance gaat over de manier waarop Gasunie wordt bestuurd, hoe daar toezicht op wordt gehouden

en hoe wij daarover verantwoording aﬂeggen. Goede corporate governance is een voorwaarde voor het eﬀectief en

eﬃciënt realiseren van gestelde doelen. Het zorgt voor een adequate beheersing van risico’s en voor een

weloverwogen afweging van de belangen van alle stakeholders van Gasunie.

4. 5.

10.

11.

12.

13.

1. Aandeelhouder

N.V. Nederlandse Gasunie (Gasunie) is een naamloze

vennootschap met de Nederlandse Staat als enig

aandeelhouder. De aandelen worden gehouden door

het ministerie van Financiën.

2. Auditcommissie

e Auditcommissie van de raad van commissarissen

oudt met name toezicht op de risicobeheersings- en

ontrol-systemen, de jaarlijkse en halaarlijkse

nanciële verslaglegging, de financiering van de

nderneming en pensioenen.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

120

3. Belonings- &

selectie/benoemingscommissie

De raad van commissarissen heeft geen afzonderlijke

Remuneratiecommissie (best practice 2.3.2).

Remuneratie is belegd bij de gecombineerde

Belonings- & selectie/benoemingscommissie. Dit vindt

zijn rechtvaardiging in het feit dat het

remuneratiebeleid voor de raad van bestuur bij Gasunie

als staatsdeelneming wordt vastgesteld in nauwe

afstemming met de overheid als enige aandeelhouder.

Het beloningsbeleid wordt periodiek herijkt en

voorgelegd aan de aandeelhouder te goedkeuring. De

laatste herijking heeft plaatsgevonden in 2021.

4. Raad van commissarissen

De raad van commissarissen bestaat uit zes* personen

en treedt op als werkgever van de statutaire

bestuurders van Gasunie, houdt toezicht op de raad van

bestuur en staat het bestuur met raad terzijde. Op basis

van de Gaswet en de statuten worden ook belangrijke

besluiten van GTS en andere dochtermaatschappijen

aan de Raad ter goedkeuring voorgelegd.

* Tijdelijk per ultimo 2021 uit acht personen, na

terugtreden van twee leden per maart 2022 weer uit

zes personen.

5. Onaankelijk

Behoudens één commissaris zijn alle RvC-leden

onaankelijk zoals bedoeld in de Corporate

Governance Code. Ten aanzien van Anja Mutsaers

wordt gebruik gemaakt van de regeling zoals

vastgelegd in best practices 2.1.7 (i) en 2.1.8 (iii), en zijn

bijkomende afspraken gemaakt om elke vorm en

mogelijke schijn van belangenverstrengeling te

vermijden. Hiermee is naar het oordeel van de raad van

commissarissen voldaan aan de eisen voor

onaankelijkheid zoals bedoeld in de Corporate

Governance Code.

6. Diversiteit raad van commissarissen

Er zijn twee* vrouwelijke commissarissen. Twee

commissarissen hebben ultimo 2021 (ook) de Duitse

nationaliteit. Bij het invullen van toekomstige vacatures

wordt steeds gekeken naar een evenwichtig en divers

samengestelde raad van commissarissen.

* Per ultimo 2021 tijdelijk drie.

7. Diversiteit raad van bestuur

In 2021 was één lid van de raad van bestuur vrouw (50%

van de statutaire leden, 25% van de totale raad van

bestuur). Alle leden van de raad van bestuur hebben de

Nederlandse nationaliteit. Het beleid is erop gericht om

bij toekomstige vacatures diversiteit een belangrijke rol

te geven in het wervings- en selectieproces.

8. Internal audit

De afdeling Internal Audit hield in 2021, naast de

reguliere controles, audits op het onderwerp privacy

(AVG), het request-to-pay proces en het klantproces

bij de deelnemingen. Ook keken we naar de lessen die

we achteraf konden trekken uit de realisatie van de

caverne EnergyStock en keken we naar de

projectbeheersing tijdens de uitvoering van een

belangrijk intern IT-project.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

121

9. Externe accountant

De externe accountant wordt benoemd door de

algemene vergadering, waarvoor de raad van

commissarissen een voordracht kan doen.

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. is vanaf

boekjaar 2015 externe accountant van Gasunie. De

externe accountant is herbenoemd tot en met 2022.

Voor het eind van die termijn vindt een nieuwe

aanbesteding plaats voor de periode na 2022.

10. Gemitigeerd structuurregime

Voor de onderneming geldt het zogenoemde

gemitigeerde structuurregime. De governance-

structuur is gebaseerd op boek 2 van het Burgerlijk

Wetboek, de statuten van de vennootschap en diverse

interne reglementen. Ook de Gaswet bevat diverse

bepalingen die van invloed zijn op de governance van

Gasunie.

11. Document of Representation

De verantwoording van de (business)units aan de raad

van bestuur vindt plaats via het Document of

Representation (DoR). Hiermee geven de

(business)units formele terugkoppeling in welke mate

wordt voldaan aan de minimale vereisten voor

management control. Dit document wordt jaarlijks met

de raad van commissarissen besproken.

12. Naleving van de Nederlandse CGC

Gasunie past de Nederlandse Corporate Governance

Code (CGC) toe voor zover dit toepasbaar is, alhoewel

de code alleen geldt voor ondernemingen met een

aandelenbeursnotering. De principes en best practice-

bepalingen van de code zijn veelal geïmplementeerd in

de statuten en in de diverse reglementen.

13. Tegenstrijdige belangen

Wij leven best practice-bepaling 2.7.4 na waarin wordt

bepaald dat transacties met tegenstrijdige belangen die

worden uitgevoerd door de leden van de raad van

bestuur en de raad van commissarissen in het jaarverslag

moeten worden vermeld. In 2021 hebben dergelijke

transacties niet plaatsgevonden.

Verantwoording

De raad van bestuur is zich ervan bewust dat de beheerssystemen, hoe professioneel deze ook zijn, geen absolute

zekerheid kunnen bieden dat de ondernemingsdoelstellingen worden gerealiseerd, noch dat deze systemen

onjuistheden van materieel belang, verlies, fraude en overtredingen van wetten en regels volledig kunnen voorkomen.

Ten aanzien van financiële verslaggevingsrisico's verklaart de raad van bestuur dat de interne risicobeheersings- en

control-systemen voldoende mate van zekerheid geven, dat de financiële verslaggeving geen materiële onjuistheden

bevat, en dat de risicobeheersings- en control-systemen in het verslagjaar adequaat hebben gewerkt. Eventuele

tekortkomingen, waar dit jaar geen sprake van is, worden opgenomen in het jaarverslag.

Materiële risico’s die komend jaar relevant zijn maken onderdeel uit van dit jaarverslag. De verwachting is dat de

continuïteit van de vennootschap minimaal voor de komende twaalf maanden gewaarborgd is.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

122

Beschikbaarheid documentatie

Op de website van Gasunie zijn de volgende documenten over onze corporate governance beschikbaar:

het reglement houdende principes en best practices voor de raad van commissarissen en de commissies;

het reglement houdende principes en best practices voor de raad van bestuur;

de regeling 'Meld wat mis is' (de regeling inzake het omgaan met het vermoeden van een misstand);

de Gedragswijzer Samen Werken;

een ‘pas toe of leg uit’-overzicht met betrekking tot de toepassing van de Corporate Governance Code.

Risk Management, Control en Compliance

Het Governance en Management Control-bouwwerk van Gasunie is gebaseerd op het Three Lines Model. Het

uitgangspunt van dit model is dat het lijnmanagement (de eerste lijn) de operationele verantwoordelijkheid draagt

voor het beheer van risico’s. De tweede lijn bestaat uit specialisten die de eerste lijn ondersteunen en adviseren, zoals

Risk Management, Control en Compliance. De derde lijn wordt tenslotte gevormd door Internal Audit die door middel

van het uitvoeren van aud

its de werking en eﬀectiviteit van het risicomanagement- en control-systeem beoordeelt.

De raad van bestuur draagt de eindverantwoordelijkheid voor het risicomanagement en legt daarover

verantwoording af aan de raad van commissarissen. De raad van commissarissen spreekt op regelmatige basis met

(leden van) de raad van bestuur over Governance en Management Control, waarbij onder meer belangrijke risico's en

uitkomsten van audits worden besproken. Risicomanagement is daarmee een activiteit die op alle niveaus in de

organisatie terugkomt.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

123

elangrijke aspecten in de uitvoering van risicomanagement zijn het vaststellen van de corporate risicobereidheid en

et uitvoeren van risicoanalyses op verschillende niveaus in de organisatie. De corporate risicobereidheid en de

orporate risicoanalyse worden hieronder in meer detail beschreven.

e raad van bestuur stelt ieder jaar de risicobereidheid vast ten aanzien van de drie pijlers van de strategie. Op deze

ijze doen we een uitspraak over de mate waarin de organisatie bereid is om risico’s te nemen ten behoeve van het

ehalen van de strategische doelen. Daarnaast hanteren we een aantal algemene principes die de Strategische Pijlers

verstijgen en waaraan we als organisatie te allen tijde moeten voldoen. De risicobereidheid dient als leidraad in

trategische en operationele besluitvorming.

e proberen onveilige situaties te voorkomen die onze naasten, medewerkers, aannemers, of de omgeving in gevaar

unnen brengen. We handelen op basis van de hoogste veiligheidsstandaarden in onze sector. We doen ons uiterste

est om materiële fouten in financiële systemen of externe rapportages te voorkomen, en we zijn niet bereid om

isico’s te nemen die onze toegang tot financiële markten zouden kunnen beperken.

e hechten grote waarde aan de naleving van de wet. In onze operationele activiteiten kunnen we geconfronteerd

orden met dilemma’s, waar we vervolgens op transparante wijze mee omgaan. We proberen risico’s te vermijden

ie onze reputatie kunnen beschadigen ten behoeve van het behouden van onze licencetooperateen onzelicencetogrow.

trategische richting Optimaliseren infrastructuur

e richten ons op het behouden van onze licence to operate. Besluiten op het gebied van transportzekerheid nemen

e in lijn met ons risicogebaseerd assetmanagement-raamwerk. Het lage gereguleerde rendement in deze

trategische Pijler gaat gepaard met een risico-avers financieel profiel. Langetermijn interne economische

aardecreatie is hier belangrijk. We stellen inkomsten zeker voordat strategische investeringsbesluiten worden

enomen.

trategische richting Europees verbindend

lhoewel transportzekerheid even belangrijk is als in Strategische Pijler Optimaliseren Infrastructuur, accepteren we

at we in zekere mate aankelijk zijn van vertrouwde partijen die andere operationele standaarden kunnen hanteren.

inanciële risico’s op het gebied van strategische investeringen baseren we op een acceptabele balans

ussen risks en rewards. Daarnaast toetsen we strategische investeringen op hun publieke relevantie en

aatschappelijke impact. De focus ligt hierbij op langetermijn externe economische waardecreatie.

trategische richting Versnellen energietransitie

e aankelijkheid van externe partners en het innovatieve karakter van projecten in deze Strategische Pijler, kan

ndere operationele standaarden vereisen. Ondernemerschap is benodigd voor onze waardecreatie op lange termijn,

at gepaard gaat met een hogere financiële risicobereidheid voor strategische investeringen. We zijn bereid meer

nzekerheid te accepteren met betrekking tot verwachte rendementen ten behoeve van het versnellen van de

nergietransitie en de langetermijn externe maatschappelijke waarde die dit creëert.

ompliance bij Gasunie richt zich op het bevorderen en handhaven van de naleving van (inter)nationale wet- en

egelgeving, alsmede van procedures, normen en interne regels. Het doel van compliance is de integriteit van de

rganisatie te borgen, het bestuur en de medewerkers te beschermen en het voorkomen van (risico’s op) wettelijke

n regulatoire sancties, materieel financieel verlies en reputatieschade van de organisatie.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

124

Het compliancemanagementsysteem van Gasunie is gebaseerd op de internationale richtlijn voor

compliancemanagement en vastgelegd in ons compliancestatuut. Het statuut beschrijft de verantwoordelijkheden

voor compliance en de monitoring van en rapportage over compliance. Alle medewerkers van Gasunie zijn

verantwoordelijk voor en aanspreekbaar zijn op hun eigen gedrag. De (unit)managers zijn als ‘first line’

verantwoordelijk voor de naleving van regels in hun unit of afdeling. De corporate compliance oﬃcer heeft als ‘second

line’ een onaankelijke rol en rapporteert direct aan de raad van bestuur. Er wordt jaarlijks gerapporteerd over het

compliancesysteem aan de raad van commissarissen via de Compliance-brief.

Het compliancebeleid is verder uitgewerkt in diverse interne documenten, waaronder de Gedragswijzer Samen

Werken, de Meld wat mis is Regeling, Beleidsuitgangspunten omgaan met informatie, het GTS Reglement en de

Reglementen houdende principes en best practices voor het bestuur en de raad van commissarissen. Daarnaast

verbinden leveranciers zich aan de

Gasunie Supplier Code of Conduct.

Bij het opstellen van de Gedragswijzer was het uitgangspunt: welk gedrag hebben we nodig om onze ambities voor

2030 waar te kunnen maken? En wat verwachten we van elkaar op het gebied van integer handelen? De

Gedragswijzer is tot stand gekomen in overleg met de raad van bestuur, het senior management en medewerkers van

Gasunie via klankbordgroepen.

De regeling “Meld wat mis is” borgt dat medewerkers vertrouwelijk melding kunnen doen van ongewenste

omgangsvormen of integriteitskwesties. Gasunie heeft in Nederland zeven interne vertrouwenspersonen, verspreid

over de Gasunie-locaties, die vertrouwelijk kunnen worden geraadpleegd, plus één externe vertrouwenspersoon,

waarvoor hetzelfde geldt.

Daarnaast heeft Gasunie in Nederland een onderzoekscommissie die meldingen onderzoekt. Niet elk gesprek bij de

vertrouwenspersonen leidt tot een melding waar de onderzoekscommissie zich over buigt. En ook niet elke melding

komt voort uit een gesprek bij de vertrouwenspersonen; mensen kunnen de onderzoekscommissie ook direct

benaderen.

In 2021 hebben zich in totaal negentien mensen bij de vertrouwenspersonen gemeld. Zij hebben in totaal zestien

zaken aangekaart, waarvan dertien met betrekking tot ongewenste omgangsvormen en drie met betrekking tot

integriteitskwesties. Bij acht van de negentien mensen betrof het overige onderwerpen waar zij vrijblijvend over

wilden sparren (privé, arbeidsconﬂicten, zorg om welzijn collega).

De onderzoekscommissie heeft in 2021 geen meldingen betreﬀende ongewenste omgangsvormen en integriteit

gehad en we hebben geen gevallen van omkoping geconstateerd.

Een onderzoek dat in 2020 was gestart naar fraude door enkele medewerkers en door medewerkers van een

leverancier is in 2021 afgerond en heeft tot personele consequenties geleid.

In Duitsland kunnen Gasunie-medewerkers voor het doen van meldingen terecht bij een zevental

vertrouwenspersonen, een ‘equal opportunities oﬃcer’, de Betriebsrat of de afdeling HR.

Gasunie Deutschland heeft in 2021 geen meldingen betreﬀende ongewenste omgangsvormen en integriteit

ontvangen en heeft geen gevallen van omkoping geconstateerd.

Iedere Gasunie-medewerker dient zorgvuldig om te gaan met bedrijfsmiddelen en informatie. In dit kader zijn de

“Beleidsuitgangspunten omgaan met informatie” opgesteld. Dit document geeft een overzicht van de belangrijkste

regels voor het omgaan met informatie en de daartoe ter beschikking gestelde bedrijfsmiddelen binnen Gasunie.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

125

e Reglementen houdende principes en best practices voor het bestuur en de raad van commissarissen reﬂecteren de

rincipes en best practices bepalingen van de Nederlandse Corporate Governance Code, voor zover deze relevant zijn

oor en toegepast worden op de vennootschap.

’’

iji

asunie hanteert een aantal instrumenten om de verschillende (soorten) risico’s in kaart te brengen:

1. 2.

4. 5.

1. Corporate Risk Analysis (CRA)

n de CRA analyseren we jaarlijks de belangrijkste

trategische en operationele risico’s die het realiseren

an onze strategie op middellange tot lange termijn in

e weg kunnen staan en/of de uitvoering van onze

edrijfsprocessen negatief kunnen beïnvloeden. De CRA

ormt een integraal onderdeel van ons corporate

usinessplan dat drie jaar vooruitkijkt en dat we elk jaar

ernieuwen.

2. Business Risk Analysis (BRA)

oor onze businessunits en serviceproviders voeren we

aarlijks een BRA uit. Deze bestaat uit (i) de corporate

isico’s die aan de betreﬀende businessunit of

erviceprovider toegewezen zijn, en uit (ii) de risico’s

ie specifiek van toepassing zijn op de businessunit

espectievelijk serviceprovider. De BRA kijkt naar risico’

p de korte tot middellange termijn en vormt een

ntegraal onderdeel van de businessunit-plannen.

3. Project Risk Analysis (PRA)

rojectrisicoanalyses voeren we uit gedurende de

erschillende fasen van een project. De belangrijkste

rojectrisico’s verwerken we in de interne rapportages

n controleplannen van de afdelingen die betrokken

ijn bij deze projecten.

4. Operational Risk Analysis (ORA)

perationele risicoanalyses voeren we uit op

edrijfsprocessen. De uitkomsten van ORA’s verwerken

e in de interne rapportages en controleplannen van

e afdelingen die betrokken zijn bij deze processen.

5. Interne Controle Plannen (ICP)

itigerende maatregelen die worden genomen om in

e operationele risicoanalyse gedefinieerde risico’s te

eheersen, moeten worden getoetst op eﬀectiviteit.

at doen we in interne controleplannen.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

126

In onderstaand overzicht presenteren we een beknopt overzicht van de actuele corporate risico’s. Alle

gepresenteerde risico’s hebben een potentieel significante materiële impact op het behalen van de strategische

doelstellingen of op de uitvoering van bedrijfsprocessen. In 2021 hebben we bij de algemene risico’s het scoren van

een lage ESG-rating toegevoegd.

’’

Robuustheid van omzetregulering in

gastransport

Lange-termijn terugverdiencapaciteit

van assets in gastransport

Beschikbaarheid van, en competitie bij,

investeringsmogelijkheden in gas assets

In dialoog blijven met

toezichthouders en andere

belanghebbenden om regulering te

optimaliseren in de context van een

dalende benutting van de assets

Optimaliseren van asset

management in termen van kosten-

en risico-eﬃciëntie

Bevorderen van internationale

marktintegratie

In dialoog blijven met

toezichthouders en andere

belanghebbenden om regulering te

optimaliseren in de context van

eﬃciëntie-vereisten en

afschrijvingstermijnen

Bevorderen van alternatieve

benutting van de assets (bijv:

biomethaan en waterstof)

Rekening houden met de mogelijke

omschakeling naar waterstof bij de

aanleg van nieuwe pijpleidingen

Actief monitoren en voorbereiden

van investeringsmogelijkheden en

onderhouden van relaties met

relevante partijen

Onderzoeken brownfield business

development voor bestaande assets

Onderzoeken van hergebruik van

assets voor alternatieve

energiedragers

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

127

Maatschappelijk draagvlak voor

investeringen in de energietransitie en

gas assets

Ontwikkeling van upstream en

downstream markten in investeringen in

de energietransitie-investeringen

+/-

Juridisch mandaat en regulering voor

investeringen in de energietransitie-

investeringen

Technologische ontwikkelingen

afwijkend van onze strategie, of

versnellend buiten onze paraatheid

+/-

Reputatie in relatie tot de uitvoering van

grote en complexe projecten

Versterken van stakeholder

management en maatschappelijke

betrokkenheid

Uitdragen van Gasunie’s narratief in

maatschappelijke discussies over de

energietransitie

Zelf investeren in diverse onderdelen

van de waardeketen investeren

(binnen wettelijke grenzen)

Nauwe samenwerking onderhouden

met partijen in de waardeketen

Ontwikkelen van initiatieven om de

vraag in de gehele waardeketen te

stimuleren

Waarborgen van nadrukkelijke

aandacht voor Public Aﬀairs

representatie in Nederland en de EU

Uitbreiden van Public Aﬀairs

representatie in Duitsland

Versterken van samenwerking met

andere TSOs op Europees niveau

Aandacht voor diversificatie in New

Energy portfolio

Actief portfoliobeheer in New

Energy portfolio (periodieke

evaluatie)

Verwerken van technologische

ontwikkelingen in

strategieherzieningen

Waarborgen van adequate allocatie

van financiële en persoonlijke

middelen voor projecten met een

grote maatschappelijke impact

Strikt handhaven van hoge

kwaliteitsstandaarden en

gedragscodes op het gebied van

projectmanagement

Aandacht voor actief

contractmanagement in de

uitvoering van projecten

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

128

Geopolitieke ontwikkelingen met

consequenties voor asset-benutting en

business development

+/- Onderhouden van relaties met

(inter)nationale stakeholders

Aandacht voor internationale

vertegenwoordiging en

samenwerkingen

Uitvoeren van geopolitieke

scenarioanalyses en verwerken

daarvan in contracten,

besluitvorming en bedrijfsprocessen

’’

Onvoldoende naleving ESG met invloed op

reputatie of financiering

ICT Security

Veiligheid, Gezondheid, en Milieu

Prioriteit geven aan energie-eﬃciëntie en

methaanreductie

Uitgeven van groene obligaties met ESG-

voorwaarden

Hanteren van transparantie in ESG-prestaties

Organiseren van diverse

bewustwordingsprogramma’s en opleidingen

voor medewerkers

Organiseren van operationele scenario’s en

stress tests op kritische processen

Up-to-date blijven op het gebied van

certificeringen, software, kennis,

ontwikkelingen, et cetera

Toepassen van Gasunie’s Technische

Standaarden

Bevorderen van aandacht voor VGM-prestaties

van aannemers en leveranciers

Optimaliseren van leveranciersinspecties

Toepassen van risicogebaseerd

assetmanagement

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

129

Personeel en organisatorische verandering

Fraude

Supply chains

Kredietrisico

Intern optimaliseren van Strategische

Personeelsplanning

Continue aandacht voor duurzame

inzetbaarheid (bijv: permanentie educatie,

omscholing, arbeidsvoorwaarden) en

talentontwikkeling

Intensiveren aandacht voor positionering

Gasunie als werkgever en professionalisering

van rekrutering

Verder verkennen van organisatie en

werkomgeving op basis van hybride

werkvormen

Inbouwen van voldoende checks & balances bij

fraudegevoelige processen

Integreren van fraude in diverse

bewustwordingsprogramma’s en simulaties

Integreren van frauderisico’s in operationele

risicoanalyses

Hanteren van beleidsregels voor beperkt aantal

leveranciers voor cruciale onderdelen

Onderhouden van regelmatige contacten met

leveranciers van cruciale onderdelen

Bewaken van kredietwaardigheid van

leveranciers van cruciale onderdelen

Toepassen van interne beleidsregels voor

kredietrisicobeheer

Centralisatie van kredietrisicobeheer in de

organisatie

Actief monitoren van kredietwaardigheid van

geselecteerde partijen

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

130

RiR

De organisatie heeft zich snel aangepast aan de operationele gevolgen van de COVID-19-pandemie. De

economische impact van de pandemie is indirect zichtbaar in de uitvoering van projecten in de vorm van

kostenstijgingen.

Het nieuwe Methodebesluit van de ACM heeft voor de korte termijn enige onzekerheid weggenomen met

betrekking tot de toekomstige winstgevendheid en terugverdiencapaciteit van onze Nederlandse

gastransportdiensten.

Risicomanagement speelt een prominente rol in de ontwikkeling van nieuwe projecten, zoals op het gebied van

waterstof, CCS en warmte. In 2021 namen we een positieve investeringsbeslissing voor WarmtelinQ, nadat het

risicoprofiel significant verbeterde als gevolg van subsidietoezeggingen.

Risicomanagement is een grotere rol gaan spelen in het checken van de robuustheid van de strategie als gevolg

van risicogestuurde scenario-analyses en strategische early warning signs.

RiR

De publieke steun voor de energietransitie groeit. Wet- en regelgeving lijken zich ook in een positieve richting te

ontwikkelen. Deze strategische succesfactoren blijven echter kwetsbaar en vergen voortdurende aandacht.

Nieuwe risico’s die ontstaan, zijn een potentieel reputatierisico als gevolg van partnerschappen met spelers uit de

fossiele sector en de toenemende aankelijkheid van overheidsfinanciering en dus van veranderingen in

overheidssteun.

We gaan onderzoeken hoe we de bestaande risicobereidheid kunnen aanpassen aan het herziene

waardecreatiemodel. Als gevolg daarvan gaan we onze risicobereidheid meer toetsen op maatschappelijke

impact.

We gaan risicomanagement verder integreren in de besluitvorming rondom projecten. Waar relevant gaan we

werken aan het verbeteren van risicomanagement op het niveau van projectenportfolio’s.

We gaan onze strategische scenarioanalyse doorontwikkelen.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

131

Verslag van de raad van commissarissen

ls raad van commissarissen (hierna RvC of raad) houden wij toezicht op en staan de bestuurders met raad terzijde

(

gevraagd en ongevraagd) met betrekking tot het formuleren en realiseren van de doelstellingen, strategie en het

eleid van N.V. Nederlandse Gasunie. Wij treden op als werkgever van de statutaire leden van de raad van bestuur

(

RvB). De RvC richt zich op het belang van de vennootschap en weegt daartoe de belangen van de bij de

ennootschap betrokkenen, zoals: aandeelhouder, medewerkers, directe en indirecte klanten en de maatschappij

(

‘’het publieke belang’’).

n 2021 waren maatregelen die moeten bijdragen aan sluiting van het Groningenveld volop in uitvoering. Belangrijkste

erkzaamheden voor Gasunie betreﬀen de bouw van de stikstofinstallatie in Zuidbroek, investeringen in het netwerk

n de advisering over de leveringszekerheid aan de minister van EZK. Ten aanzien van de energietransitie was er sprake

an een faseverandering: van visievorming naar besluitvorming en implementatie. Daarnaast hebben we samen met de

vB een aantal veranderingen in onze governance doorgevoerd om inhoud te geven aan toezicht vanuit de optiek va

orte- en langetermijn-waardecreatie. Ook is de samenstelling van de RvC gewijzigd met meer internationale

erbindingen, in het bijzonder met Duitsland.

nze omgeving

e Russische inval in Oekraïne is een humanitaire ramp. We leven mee met de bevolking die nu lijdt. Het Russische

rijgsgeweld en de politieke en economische reacties daarop zullen gevolgen hebben voor de Europese

nergievoorziening. Dit alles vindt plaats in een tijd dat de collectieve aankelijkheid van geïmporteerd aardgas groter

s geworden met het reduceren van de productie in Nederland. De gasprijzen, die in 2021 al aanzienlijk stegen en toen

eidden tot grote kostenstijgingen voor bedrijven en gezinnen, zijn op het moment van schrijven nog verder omhoog

egaan. ENTSOG, de organisatie van Europese gastransportbedrijven, publiceerde eind 2021 een studie die

oncludeerde dat de gasaankelijkheid van Europa qua infrastructuur beheersbaar is, maar dat de gasopslagen

oldoende gevuld moeten zijn om de leveringszekerheid tijdens een koude winter te kunnen borgen. Ook op

nergietransitiegebied zien we de onderlinge internationale aankelijkheden toenemen. Voorbeelden hiervan zijn de

uropese klimaatdoelstellingen, regie van de Europese Commissie en nieuwe grensoverschrijdende samenwerkingen.

e ook met klimaatverandering verband houdende overstromingen in Limburg en delen van Duitsland hebben de

rgentie voor de energietransitie en het beperken van de temperatuurstijging tot 1,5 graad nog duidelijker gemaakt.

ij de VN Klimaatconferentie COP26 in Glasgow zijn bijkomende stappen gezet voor het verminderen van fossiele

randstoﬀen. De Europese Commissie zette haar Green Deal om in een ambitieus 'Fit for 55’ pakket: maatregelen die

oncreet moeten leiden tot 55% minder uitstoot van broeikasgassen in 2030. En in 2021 kwamen zowel in Duitsland al

ederland nieuwe coalitieakkoorden tot stand met ﬂinke ambities op het vlak van de vermindering van uitstoot. Een

elangrijke mijlpaal werd bereikt met het besluit van de Nederlandse regering ten aanzien van de uitrol van een

ationale infrastructuur voor het transport van waterstof en de opdracht voor Gasunie om deze aan te leggen. In

anvulling besloot het kabinet om hiervoor ook de financiële middelen vrij te maken. Waterstof, zon, wind, groen gas,

O -afvang, -transport en -opslag (CCS) en restwarmte zijn belangrijk in alle plannen. In onze regio zien we

erschillende keuzes ten aanzien van de inzet van aardgas of bijdrage van kernenergie. In Nederland wordt de

ardgasvraag afgebouwd en wordt een verkenning gestart naar de bouw van kerncentrales, in Duitsland betekenen de

‘

’Kohleausstieg’’ en de ‘’Atomausstieg’’ juist dat de overheid daar een toename van gas-gebaseerde elektriciteit

pwekking verwacht.

ortom, met de sluiting van het Groningenveld en de energietransitie, is de positie, rol en aankelijkheid van

ederland in nieuwe (internationale) energieketens vergroot. Dit is belangrijk voor het energiebeleid in onze

ernlanden: Nederland en Duitsland en daarmee voor de activiteiten van Gasunie.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

132

Onze werkzaamheden

De raad stelde het Gasunie Businessplan 2022 -2024 vast, inclusief het daarbij horende risicoprofiel en het fundingplan.

Geïnspireerd door het

Transition Pathway Initiative heeft Gasunie doorgerekend welke invloed zij op basis van het

Businessplan tot en met 2030 heeft op het Nederlandse nationale transitiepad dat moet leiden tot 95% CO -reductie

in 2050. Hieruit wordt duidelijk hoe Gasunie met haar Visie 2030 kan bijdragen aan de Nederlandse

klimaatdoelstellingen. Uit de berekeningen komt naar voren dat Gasunie invloed heeft op circa 50% van de voor 2030

geplande CO -reductie in Nederland. Binnen dat deel kan Gasunie zorgen voor ongeveer 33 procentpunt red

uctie

door met haar infrastructuur te faciliteren dat Nederlandse bedrijven en huishoudens hun aardgasverbruik kunnen

omzetten naar waterstof of groen gas en dat afgevangen CO wordt getransporteerd en opgeslagen*. Dit is -naast

het borgen van leveringszekerheid en de investeringen ten behoeve van de sluiting van het Groningenveld- de

belangrijkste manier waarop Gasunie maatschappelijke waarde kan creëren.

* De overige 17 procentpunt bestaat uit wegvallende aardgasvraag.

De investeringen die uit het Businessplan voortvloeien kunnen oplopen tot € 7 miljard cumulatief over de periode tot

en met 2030, aankelijk van de realisatie van investeringsprojecten en grote onzekerheden in ontwikkelingen in de

energietransitie. Eén element hiervan is het nog ontwikkelende reguleringskader voor de markten waarin de

energietransitie-activiteiten worden ontplooid. Dit brengt nieuwe risico’s voor Gasunie met zich mee, wat vraagt om

nauw contact met d

e aandeelhouder en goede afstemming met de beleidsmaker(s) en toezichthouder(s). De

winstgevendheid wordt verwacht te dalen als een logische consequentie van lagere gereguleerde rendementen in

Nederland en Duitsland en hogere businessdevelopment-kosten. De raad beoordeelt de financierbaarheid van het

businessplan en de daarmee samenhangende Visie2030 als passend binnen de ten doel gestelde credit rating (Solid A).

Gasunie presteerde goed op het gebied van een veilige infrastructuur en had een robuuste prestatie op het gebied va

kosten en winstgevendheid. Ook deelnemingen zoals Gate, EnergyStock en Vertogas laten resultaten zien in lijn met

hun plannen.

De raad keurde meerdere investeringsbesluiten goed, waaronder investeringen in het Duitse netwerk ten behoeve

van de Nederlandse en Duitse leveringszekerheid als gevolg van de energietransitie. Op het vlak van energietransitie

namen wij besluiten ten aanzien van: WarmtelinQ, de voorbereidende activiteiten voor het Porthos CO -

opslagproject en een voorinvestering voor ond

erdelen met lange levertijden van de eerste delen van het nationale

waterstoftransportnetwerk.

Ook bespraken wij meermaals de voortgang ten aanzien van de bouw van de stikstofinstallatie in Zuidbroek en de

aansluiting van negen industriële klanten op het hoogcalorische netwerk van GTS. Deze maatregelen zijn gericht op

het mogelijk maken van een sluiting van het Groningenveld. Ook is gesproken over andere projecten die in komende

jaren tot kunnen investeringsbesluiten leid

en. In de eerste plaats natuurlijk het besluit van de Nederlandse regering om

Gasunie aan te wijzen voor de ontwikkeling van de Nederlandse waterstoftransportinfrastructuur. Maar ook andere

projecten, hoewel nog verder weg, zijn belangrijk in deze fase. Samen met TenneT (Nederland en Duitsland),

Energinet (Denemarken) en Havenbedrijf Rotterdam werden door Gasunie plannen verder gebracht voor de North

Sea Wind Power Hub. En met Shell, het Duitse RWE, het Noorse Equinor en Groningen Seaports werd

en stappen

gezet met een van de grootste waterstofprojecten van Europa: NortH2.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

133

De RvC ondersteunt de ambities van de onderneming op al deze gebieden en probeert de RvB hierin constructief te

begeleiden. In adviserend opzicht sprak de raad meermaals ook over andere onderwerpen, zoals de

leveringszekerheid in een internationaal en geopolitiek perspectief, de nieuwe reguleringsregimes in Nederland en

Duitsland en de Duitsland-strategie.

De transformatie van Gasunie van aardgastransportbedrijf naar energie-infrastructuuronderneming heeft grote

gevolgen voor de organisatiestructuur en -cultuur en de mogelijkheden en ontwikkelingen van medewerkers. Om de

ontwikkelmogelijkheden voor medewerkers beter in beeld te krijgen wordt gewerkt aan een strategisch

personeelsplan. In dit kader is de raad verheugd dat het in dit tweede COVID-19-jaar toch gelukt is om met de

Ondernemingsraad regelmatig contact te houd

en, waarvan één keer in een gezamenlijke fysieke en zeer interactieve

bijeenkomst. De RvC heeft een bijzondere interesse in talentontwikkeling. Helaas hebben we een bijeenkomst met

nieuwe trainees, de ‘topklas’’, technische trainees en medewerkers in het businessdevelopment-ontwikkelprogramm

moeten afzeggen vanwege de pandemie.

De raad heeft Han Fennema voorgedragen voor herbenoeming voor een nieuwe termijn als CEO en voorzitter van d

raad van bestuur. Hij is een drijvende kracht geweest om de transitie-agenda van Gasunie vorm te geven. Gasunie

begint ‘water onder de kiel’ te krijgen bij de transitie-agenda en een aantal grote investeringsbesluiten moet in de

komende periode genomen worden. Daarom willen we graag stabiliteit in het goed functionerende RvB-team

behouden en hebben wij Han Fennema graag als ‘kapitein aan boord’.

De raad heeft het jaarverslag 2021 besproken en na kennisneming van het positieve advies van de Audit Commissie en

de goedkeurende controleverklaring van de externe accountant PricewaterhouseCoopers Accountants N.V., besloten

de jaarrekening over 2021 ter vaststelling aan te bieden aan de algemene vergadering. Tevens stelt de raad voor om va

de nettowinst € 217,5 miljoen uit te keren als dividend en € 93,2 miljoen toe te voegen aan de overige reserves.

Samenstelling en werkwijze raad van commissarissen

RvR

In een extern begeleide evaluatie in 2020 concludeerden de RvB en RvC dat de transitie van Gasunie van

aardgastransportbedrijf naar energie-infrastructuuronderneming betekent dat we ook veranderingen moeten

aanbrengen in een aantal aspecten van de (onderlinge) governance van de RvC en RvB. De voorzitters van RvB en RvC

zijn hiervoor in 2021 gezamenlijk op onderzoek uitgegaan, onder andere door met experts te spreken en te rade te

gaan bij andere bedrijven in transitie. Dit inspirerend

e traject heeft geleid tot een aantal gezamenlijke veranderingen

die de RvB en RvC doorvoeren in hun agenda, werkwijze en samenstelling. Onder andere:

Het creëren van maatschappelijke waarde verankeren in missie/visie, doelstellingen en KPI’s en hierover

rapporteren;

Meer aandacht voor dilemma’s en strategische risico’s in de besprekingen van strategie en Businessplan;

In de opvolging binnen de RvC wordt specifiek gezocht naar strategische denkkracht, kennis van en verbinding me

Duitsland, Brussel/EU. Daarnaast specifiek aandacht voor kennis op het gebied van fusies en overnames en joint

ventures. In de RvC wordt de voertaal Engels, om ruimte te maken voor Duitse en andere nationaliteiten en de

blik over de grens te verruimen;

Een tijdlijn van grote investeringen die de voornaamste mijlpalen vormen van het geplande transitiepad voor

Gasunie in het Businessplan en een reguliere, rollende planning van alle projecten die op termijn besluitvorming

van de RvC (c.q. aandeelhouder) vragen;

Mogelijkheid tot inzetten van een Risk Assessment Committee (RAC) vanuit de RvC bij complexe projecten;

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

134

Meer aandacht voor de personele aspecten van verandering door periodieke bespreking van de strategische

personeelsplanning en meer ontmoetingen met Ondernemingsraad en medewerkers;

In de jaarlijkse RvC-evaluatie naast aandacht voor formele board performance ook aandacht voor informele board-

rollen en onderlinge interactie.

Ate Visser is door de RvC voorgedragen bij de aandeelhouder voor herbenoeming voor een nieuwe periode van vier

jaar met ingang van 29 maart 2022. Daarnaast zijn we verheugd met de benoeming van Johannes Meier en Anja

Mutsaers als nieuwe commissarissen, vooruitlopend op het reglementair (na twee perioden) aftreden van Willem

Schoeber en Martika Jonk in 2022. Johannes brengt een verruiming van onze blik naar de Duitse en Europese

energietransitie. Hij was voorheen CEO bij de European Climate Found

ation en heeft een sterke achtergrond in

digitalisering. Anja is advocaat, partner en bestuurslid bij De Brauw Blackstone Westbroek en brengt grote juridische

kennis en ervaring in fusie- en overnametrajecten, joint ventures en de energiesector.

De raad vergaderde in 2021 (grotendeels online in verband met COVID-19) vijftien maal, waarvan tweemaal zonder de

RvB: over het eigen functioneren en over het Porthosproject. Daarnaast werd eenmaal plenair vergad

erd met de

voltallige RvC en Ondernemingsraad. Tevens zijn leden van de RvC aangeschoven bij overlegvergaderingen van de OR.

Leden van de raad hadden werkbezoeken aan de stikstofinstallatie (bestaand en in aanbouw) Zuidbroek, EnergyStock

en HyStock. De voorzitters van de RvB en RvC hadden een overleg met hun collega’s van TenneT. Bij de Gasunie

Veiligheidsdag waren de RvC-leden Ate Visser, Willem Schoeber en Pieter Duisenberg virtueel aanwezig via een

vooraf ingesproken film. Naast eigen ind

ividuele permanente educatie-activiteiten van leden, organiseren de RvB en

RvC ook jaarlijks een aantal gezamenlijke sessies. In 2021 zijn er verdiepingssessies gehouden over de

infrastructuurverkenning II3050 (samen met RvB en RvC van TenneT), de internationale aardgas- en waterstofmarkt

en besluitvormingsprocessen in de energietransitie.

Gedurende 2021 hebben individuele leden van de raad een tweetal overlegvergaderingen met de Ondernemingsraad

bijgewoond. Ook is het dit jaar mogelijk geweest om het inmiddels traditionele najaarsgesprek met de

Ondernemingsraad fysiek te laten plaatsvinden in aanwezigheid van alle commissarissen. In verschillende

gespreksrondes aan deeltafels zijn er vrijelijk gedachten uitgewisseld over de koers van Gasunie en de daarbij

behorende uitdagingen voor de organisatie. Dit gesprek word

t als zeer nuttig ervaren door beide partijen.

De OR heeft een actieve rol gespeeld in het opstellen van de profielen en selectie(gesprekken) van de nieuwe

commissarissen. Uiteindelijk heeft dit er ook toe geleid dat de OR heeft ingestemd met de voordracht tot benoeming

van Anja Mutsaers als voordrachtscommissaris.

((

))

Leden: Martika Jonk (voorzitter), Dirk Jan van den Berg, Pieter Duisenberg, Anja Mutsaers (m.i.v. 1 december)

De BBC heeft in 2021 viermaal digitaal vergaderd over reguliere onderwerpen, zoals de realisatie van de doelen voor

de vaststelling van de variabele beloning over 2020, het vaststellen van nieuwe kwantitatieve en kwalitatieve doelen

voor de variabele targetbeloning van de RvB over 2021 en de remuneratieparagraaf voor het jaarverslag met

betrekking tot 2020. Led

en van de commissie hebben gedurende het jaar veel tijd besteed aan het benoemingsproces

van twee nieuwe commissarissen. De discussies en bevindingen van de BBC worden gerapporteerd in de plenaire

vergaderingen van de RvC. De vergaderstukken en notulen van de commissie worden aan alle commissarissen ter

beschikking gesteld.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

135

ij zijn werkgever van de statutaire leden van de RvB en verantwoordelijk voor een goed functionerende RvB in zijn

eheel. Daartoe voeren de leden van de BBC periodiek formele functioneringsgesprekken met alle leden van de RvB,

et meest recent in januari 2022. Daarnaast kunnen we uit de vele contacten die we met de bestuurders hebben, maar

ok met de Ondernemingsraad en anderen binnen en buiten de organisatie ons ook anderszins een oordeel vormen

ver de wijze waarop het bestuur de onderneming leidt. De raad is van mening dat het functioneren van het bestuur

oed is en goed past bij de fase waarin Gasunie zit.

e uitkomsten van de jaarlijkse beoordeling zijn van grote invloed op de hoogte van de uit te keren variabele

eloning. Deze past ons inziens bij het belang dat de realisatie van de langetermijndoelen van de vennootschap heeft.

aar ook bij zaken als veiligheid, leveringszekerheid en maatschappelijk verantwoord ondernemen; zaken die van

elang zijn voor de license to operate van Gasunie. De bepaling van de uit te keren variabele beloning gebeurt door de

oltallige raad op advies van de BBC.

eden: Carolina Wielinga (voorzitter), Willem Schoeber, Ate Visser, Johannes Meier (m.i.v. 1 september)

e Auditcommissie ondersteunt de RvC met het toezicht op, onder meer, de opzet en werking van de interne

isicobeheersings- en controlesystemen, het financiële verslagleggingsproces en de instelling en handhaving van

aarbij horende interne procedures, de financiering van de vennootschap en de relatie met de in- en externe

ccountants. De Auditcommissie heeft in 2021 vijf keer vergaderd. Naast de leden van de commissie waren in de

eguliere overlegvergaderingen de CFO, de interne auditor en de externe accountant steeds aanwezig, evenals de

oncerncontroller. Daarnaast heeft de commissie met de externe accountants en de interne auditor vergaderd buiten

anwezigheid van het management.

p de agenda stonden reguliere onderwerpen zoals de periodieke interne en externe financiële rapportages, het

usinessplan, de fiscaliteit, de financiering, winstbestemming en dividend, de periodieke verslagen van de operational

uditor en de vaststelling van zijn werkplan, het controleplan van de externe accountant, het jaarverslag 2020, inclusief

e jaarrekening 2020, de management letter en het accountantsverslag, het Document of Representation van het

estuur, de risicomatrix en de beheersing van de belangrijkste risico’s, de ontwikkelingen in de informatietechnologie

n de organisatie en eﬀectiviteit van de beveiliging met het oog op een veilig en betrouwbaar gastransport.

ok in 2021 is weer nadrukkelijk aandacht besteed aan strategische risico’s en informatieveiligheid. De voorzitter van

e Auditcommissie spreekt voorafgaand aan de vergaderingen van de Auditcommissie rechtstreeks met de externe

ccountant, meestal in aanwezigheid van de CFO. De discussies en bevindingen van de Auditcommissie worden

erapporteerd in de plenaire vergaderingen van de RvC. De vergaderstukken en notulen van de commissie worden aa

lle commissarissen ter beschikking gesteld.

et de aandeelhouder (de Directeur Financieringen namens het ministerie van Financiën) is vanuit de raad één keer

ormeel overleg gevoerd en daarnaast heeft nog een aantal informele telefonische overleggen plaatsgevonden. Ook

eeft in dit COVID-jaar gelukkig een fysieke bespreking kunnen plaatsvinden tijdens de algemene vergadering. Dit is

ecombineerd met een werkbezoek van het team van de directie Financieringen van het minister van Financiën aan de

n aanbouw zijnde stikstofinstallatie Zuidbroek. Onderwerpen van bespreking waren de strategie, het Businessplan,

undingplan, grote projecten en het functioneren van de raad van bestuur.

e relatie met de aandeelhouder is open en constructief. Dat is zeker in deze periode belangrijk, omdat de

nergietransitie meer dan voorheen een actieve rol vraagt van de aandeelhouder en een intensievere interactie tusse

andeelhouder, raad van bestuur en commissarissen. De overheid speelt een belangrijke regisserende en faciliterende

ol in het transitiepad en zij bepaalt de randvoorwaarden voor alle spelers inclusief Gasunie. Maar ook betekenen de

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

136

nieuwe en vaak pionierende projecten die in het kader van de energietransitie door Gasunie worden geïnitieerd een

nieuwe afweging tussen risico, rendement en maatschappelijke waarde, die door aandeelhouder, RvB en RvC in

gezamenlijkheid moet worden aangegaan.

Dank!

Het COVID-19 virus was ook in 2021 een feit. Gasunie heeft ondanks de pandemie en het vele thuiswerken dit jaar toch

goed kunnen functioneren, zowel in haar primaire infrastructurele en operationele activiteiten als bij haar

ontwikkelings- en investeringsprojecten. Dit heeft veel gevraagd van de medewerkers. Wij danken alle medewerkers

en de raad van bestuur voor de samenwerking en voor hun inzet, betrokkenheid en veerkracht. Wij zijn trots op de

maatschappelijke waarde die Gasunie in 2021 heeft gerealiseerd en het ‘water onder de kiel’ met koers op de Visie

2030.

Groningen, maart 2022

Raad van commissarissen van N.V. Nederlandse Gasunie

Pieter Duisenberg, voorzitter

Dirk Jan van den Berg, vicevoorzitter

Carolina Wielinga

Martika Jonk

Ate Visser

Willem Schoeber

Johannes Meier

Anja Mutsaers

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

137

Samenstelling raad van commissarissen

rs. P.J. (Pieter) Duisenberg RC

(

voorzitter RvC)

(

1967, Nederlandse nationaliteit, man)

atum eerste benoeming: 1 september 2019

erste termijn loopt af in 2024 (AvA)

id van de Belonings- & selectie/benoemingscommissie

Drs. D.J. (Dirk Jan) van den Berg

(vicevoorzitter RvC)

(1953, Nederlandse nationaliteit, man)

Datum eerste benoeming: 1 oktober 2014

Datum herbenoeming: 21 maart 2019 (AvA)

Lid van de Belonings- & selectie/benoemingscommissie

Voorzitter Vereniging Universiteiten van Nederland

(UNL)

Voorzitter Stichting van het Onderwijs (StvhO)

Vice-voorzitter Dagelijks Bestuur Neth-Er

Lid raad van toezicht Nederlandse School voor

Openbaar Bestuur (NSOB)

Lid raad van commissarissen Stadion Feijenoord

Voorzitter Zorgverzekeraars Nederland

(hoofdfunctie)

Voorzitter raad van toezicht NWO

Lid raad van commissarissen Air France-KLM

Voorzitter Atlantische Commissie

Voorzitter raad van commissarissen FMO

(Nederlandse Financierings-Maatschappij voor

Ontwikkelingslanden N.V.)

Voorzitter van de Board van Tradesparent BV

Voorzitter van de Stichting Vrienden van het Orkest

van de Achttiende Eeuw

rs. C. (Carolina) Wielinga RA

(

1970, Nederlandse nationaliteit, vrouw)

atum eerste benoeming: 15 april 2019

erste termijn loopt af in 2023

oorzitter van de Audit Commissie

Mr. M.M. (Martika) Jonk

(1959, Nederlandse nationaliteit, vrouw)

Datum eerste benoeming: 1 oktober 2013

Datum herbenoeming: 30 maart 2017 (AvA)

Datum tweede herbenoeming: 29 maart 2021 (AvA)

Datum aftreden: 29 maart 2022 (AvA)

Voorzitter van de Belonings- &

selectie/benoemingscommissie

Chief Financial Oﬃcer BDR Thermea Group B.V.

(hoofdfunctie)

Lid raad van commissarissen Corbion Nederland (tot

1 januari 2022)

Commissaris marketing en communicatie in KNRB-

bestuur

Chairman Supervisory Board NX Filtration (per 11 juni

2021)

Of Counsel, CMS Derks Star Busmann N.V.

(hoofdfunctie)

Lid raad van toezicht St. Catharina Ziekenhuis

Lid raad van commissarissen Heijmans N.V.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

138

Ir. A.S. (Ate) Visser

(1956, Nederlandse nationaliteit, man)

Datum eerste benoeming: 6 juli 2018

Eerste termijn loopt af in 2022 (AvA)

Lid van de Audit Commissie

Dr. Willem Schoeber

(1948, Nederlandse en Duitse nationaliteit, man)

Datum eerste benoeming: 1 oktober 2013

Datum herbenoeming: 30 maart 2016 (AvA)

Datum tweede herbenoeming: 24 maart 2020 (AvA)

Datum aftreden: 29 maart 2022 (AvA)

Lid van de Audit Commissie

Lid Executive Advisory Council van RLG International

Inc.

Lid raad van commissarissen Stargate Oil Terminal

Rotterdam B.V.

Director van Immaterial Ltd.

Voorzitter van de Board van Recircle Ltd.

Lid raad van advies van NL Space Campus

Consultant, Dr. Willem Schoeber

Unternehmensberatung

Prof. Dr. J. (Johannes) Meier

(1963, Duitse nationaliteit, man)

Datum eerste benoeming: 1 september 2021

Eerste termijn loopt af in 2025 (AvA)

Lid van de Audit Commissie

Mr. A.L.M. (Anja) Mutsaers

(1970, Nederlandse nationaliteit, vrouw)

Datum eerste benoeming: 1 december 2021

Eerste termijn loopt af in 2026 (AvA)

Lid van de Belonings- & selectie/benoemingscommissie

Managing Director and Founder Xi GmbH (Gütersloh,

Duitsland) (hoofdfunctie)

Non-executive Director New Work SE (Hamburg,

Duitsland)

Chair Advisory Board Stiftung Mercator (Essen,

Duitsland)

Member Advisory Board Meridian Stiftung (Essen,

Duitsland)

Member of the Board Unicef Germany (Köln,

Duitsland)

Practice Partner, De Brauw Blackstone Westbroek

(hoofdfunctie)

Lid raad van commissarissen Het Concertgebouw

N.V.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

139

Rooster van aftreden raad van commissarissen 2021

Naam Benoeming Herbenoeming 2e herbenoeming Tot  Regulier

8 jaar

mr. M.M. Jonk (1959) 1‑okt‑13 AvA 2017 AvA 2021 AvA 2022 AvA 2022

dr. W.J.A.H. Schoeber (1948) 1‑okt‑13 AvA 2016 AvA 2020 AvA 2022 AvA 2022

ir. A.S. Visser (1956) 6‑jul‑18   AvA 2022 AvA 2026

drs. D.J. van den Berg (1953) 1‑okt‑14 AvA 2019  AvA 2023 AvA 2023

drs. C. Wielinga RA (1970) (O R) 15‑apr‑19   AvA 2023 AvA 2027

drs. P.J. Duisenberg RC (1967) 1‑sep‑19   AvA 2024 AvA 2028

prof.dr. J. Meier (1963) 1‑sep‑21   AvA 2025 AvA 2029

mr. A.L.M. Mutsaers (1970) (O R) 1‑dec‑21   AvA 2026 AvA 2030

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

140

Samenstelling raad van bestuur

J.J. (Han) Fennema, CEO en voorzitter van de raad van bestuur

(1964, Nederlandse nationaliteit, man)

Han Fennema is op 1 januari 2014 toegetreden tot de raad van bestuur. Op 1 maart 2014 nam hij de functie over van

CEO en voorzitter van de raad van bestuur. Han Fennema is herbenoemd op 1 maart 2022.

Han Fennema heeft als voorzitter van de RvB een aantal specifieke taken en verantwoordelijkheden. Deze hangen

nauw samen met de coördinerende rol van de CEO en zijn genoemd in artikel

4.2 van het Reglement houd

ende

principes en best practices voor het bestuur. Daarnaast is hij verantwoordelijk voor de business units GTS en GUD en

de afdelingen Human Resources, Corporate Business Development, Communicatie, Public Aﬀairs, Audit en Veiligheid.

Han Fennema was van 2010 tot 2014 bestuursvoorzitter van Enexis, een functie die hij tussen 2011 en 2013

combineerde met het voorzitterschap van Netbeheer Nederland. Daarvoor werkte hij onder meer bij Eneco en Exxon

Mobil. Han Fennema is als informaticus afgestud

eerd aan de Universiteit van Twente.

Bestuurslid Koninklijke Vereniging van Gasfabrikanten in Nederland (KVGN)

Lid raad van toezicht Hanzehogeschool in Groningen (vicevoorzitter)

Lid aandeelhouderscommissie Nord Stream A.G.

Lid International Supervisory Board Energy Delta Institute

Lid adviesraad Clingendael International Energy Programme

Lid Executive Committee International Gas Union

Lid strategische adviesraad TNO Energy Transition

Bestuurslid Nederlands-Duitse Handelskamer, per 16 september 2021

J. (Janneke) Hermes, CFO

(1978, Nederlandse nationaliteit, vrouw)

Janneke Hermes is sinds 1 oktober 2019 CFO en lid van de raad van bestuur. Binnen de raad van bestuur is Janneke

Hermes verantwoordelijk voor de financiële verslaglegging en legt verantwoording hierover af aan de Audit

Commissie en de raad van commissarissen. Daarnaast is zij verantwoordelijk voor: Finance & Control, Treasury, Risk

Management, Inkoop, ICT en Juridische Zaken.

Janneke Hermes heeft binn

en Gasunie d

iverse leidinggevende functies bekleed. Zo was zij manager treasury control

(2005-2007), manager arbeidsvoorwaarden (2014-2016) en sinds 2016 manager corporate finance. Janneke Hermes

studeerde econometrie aan de Rijksuniversiteit Groningen en volgde het New Board Program van Nyenrode Business

Universiteit.

Bestuurslid Pensioenfonds N.V. Nederlandse Gasunie

Lid raad van toezicht Openbaar Onderwijs Groningen, per 1 oktober 2021

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

141

B.J. (Bart Jan) Hoevers, titulair lid

(1971, Nederlandse nationaliteit, man)

Bart Jan Hoevers is op 1 september 2017 toegetreden tot de raad van bestuur als titulair lid. Bart Jan Hoevers is

herbenoemd op 1 september 2021. Bart Jan is algemeen directeur van Gasunie Transport Services B.V. Bart Jan Hoevers

is binnen de raad van bestuur verantwoordelijk voor de aandachtsgebieden Unit Operations en Projects.

Bart Jan Hoevers is sinds 2007 werkzaam voor Gasunie, achtereenvolgens als projectmanager business

development,

manager regelgevend

e zaken en manager netwerkontwikkeling. Daarvoor werkte hij voor het ministerie van

Financiën -met staatsdeelnemingen als aandachtsgebied- en De Nederlandsche Bank. Hoevers studeerde monetaire

economie aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Bestuurslid Netbeheer Nederland

Lid van de European Network of Transmission System Operators for Gas, tot 1 juli 2021

President European Network of Transmission System Operators for Gas, per 1 juli 2021

U. (Ulco) Vermeulen, titulair lid

(1959, Nederlandse nationaliteit, man)

Ulco Vermeulen is op 1 mei 2016 toegetreden tot de raad van bestuur als titulair lid. Hij is herbenoemd op 1 mei 2020.

Ulco Vermeulen is directeur Business Development & Participations en verantwoordelijk voor het aandachtsgebied

Participations. Vermeulen heeft economie gestudeerd aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Lid raad van commissarissen Anthony Veder Group N.V., per 1 april 2021

Lid raad van commissarissen ICE Endex Holding B.V.

Bestuursvoorzitter Groen Gas Nederland

Lid International Supervisory Board Energy Delta Institute

Lid raad van toezicht New Energy Coalition

Bestuursvoorzitter TKI Gas

Lid raad van commissarissen Ommelander Ziekenhuis Groningen

Rooster van aftreden raad van bestuur 2021

Naam Benoeming Herbenoeming T weede herbenoeming Tot

B.J. Hoevers (1971) 1-sep-2017 (titulair lid) 1‑sep‑21 2025

J.J. Fennema (1964) 1-jan-2014 (lid)

1-maart-2014 (vz/CEO )

24‑apr‑18 1-maart-2022 2026

J. Herm es (1978) 1-okt-2019 (lid/CFO ) 2023

U. Vermeulen (1959) 1-mei-2016 (titulair lid) 1-m ei-2020 2024

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

142

Remuneratiebeleid raad van bestuur

Het remuneratiebeleid is door de algemene vergadering op 14 juli 2021 vastgesteld, op voordracht van de raad van

commissarissen met inachtneming van het advies van de Belonings- & selectie/ benoemingscommissie.

Doelstellingen en principes van het remuneratiebeleid

Het remuneratiebeleid is gericht op het aantrekken, motiveren en vasthouden van bestuurders met de juiste kwaliteit

en ervaring, zowel uit eigen kweek als bewezen talent uit de markt. De beloning reﬂecteert d

e verantwoordelijkheid

die de bestuurders dragen, en is afgezet tegen geldende beloningsprincipes in de markt, zoals hierna wordt uitgelegd.

Dit bestuurlijke talent is noodzakelijk voor het realiseren van de doelstellingen van de strategie van Gasunie. Bij de

uitvoering van dit beleid gelden de volgende overwegingen:

Met de Nederlandse Staat als enig aandeelhouder, past Gasunie in beginsel de uitgangspunten toe die gelden voor

het beloningsbeleid van staatsd

eelnemingen. Indien dit naar de mening van de raad van commissarissen tot

onacceptabele risico’s voor de onderneming leidt, zal de raad van commissarissen in overleg treden met de

aandeelhouder.

Voor het remuneratiepakket van bestuurders hanteert Gasunie een marktvergelijking op basis van een relevante

arbeidsmarktreferentiegroep; deze groep bestaat uit (semi-) publieke, private en internationale ondernemingen

die zich zowel qua grootte (aantal medewerkers, assets en omzet) als qua activiteiten in voldoende mate laten

vergelijken met Gasunie. In de vergelijking zitten met name bedrijven uit de energie-, distributie-, installatie-,

bouw- en ingenieursad

viessector.

De structuur van de bezoldiging van bestuurders wordt vastgesteld aan de hand van de marktvergelijking, waarbij

aangesloten wordt bij de beloningsverhoudingen binnen de onderneming, zodat er een logisch doorlopende

salarislijn is van de functies in de raad van bestuur naar de functies onder de raad van bestuur.

De variabele beloning geldt aankelijk van de realisatie van doelen op korte en lange termijn en op operationeel

en strategisch gebied.

Beloningselementen

De remuneratie bestaat uit:

een vast gedeelte (basisjaarsalaris);

een variabel gedeelte, aankelijk van het realiseren van zowel korte- als langetermijndoelstellingen, zoals in

onderstaande teksten gespecificeerd;

een werkgeversbijdrage in de pensioenpremie;

overige secundaire arbeidsvoorwaarden.

Basisjaarsalaris

De raad van commissarissen limiteert bij benoeming van bestuurders de som van vast en variabel jaarsalaris tot het

maximum van € 397.205 (niveau 2021) voor de voorzitter van de raad van bestuur. De raad van commissarissen bepaalt

de jaarlijkse groei van het salaris. Als het maximumsalaris is bereikt, wordt verdere groei beperkt tot de structurele

verhogingspercentages van de cao.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

143

Variabele beloningselementen

De variabele beloningselementen zijn gebaseerd op het beloningsbeleid dat door de aandeelhouder is goedgekeurd.

Het maximum van de variabele beloningselementen is 20% van het basisjaarsalaris. De doelen voor het behalen van

deze beloningselementen worden jaarlijks vastgesteld. Ze moeten ambitieus zijn en de op langetermijn-

waardecreatie gerichte strategie van de onderneming reﬂecteren. De realisatie van de doelstellingen wordt

discretionair vastgesteld waarbij rekening wordt gehouden met alle omstandigheden en ontwikkelingen in het

afgelopen jaar. De raad van commissarissen heeft de bevoegdheid om, binnen de hiervoor aangegeven limieten, de

variabele bezoldiging aan te passen wanneer deze tot onbillijke uitkomsten leidt vanwege buitengewone

omstandigheden in de prestatieperiode. De raad van commissarissen heeft eveneens de bevoegdheid de variabele

beloning die is toegekend op basis van onjuiste (financiële) gegevens of 'incorrect gedrag' terug te vorderen van

bestuurders.

De raad van commissarissen laat zich bij het bepalen van de prestatiecriteria, zowel voor de korte als voor de lange

termijn, leiden door de strategische doelstellingen van Gasunie. Bij de vaststelling van de strategie wordt nadrukkelijk

rekening gehouden met de maatschappelijke functie van de activiteiten van Gasunie en de eﬀecten op de samenleving.

Ook daarvoor zijn prestatiecriteria ontwikkeld, gerelateerd aan veiligheid en transportzekerheid.

De variabele beloningselementen zijn verdeeld over vijf targets, elk met een weging van 4%. Vier reguliere targets

hebben betrekking op het op een veilige, betaalbare en een betrouwbare manier realiseren van de

bedrijfsdoelstellingen van Gasunie en op het wezenlijk verder brengen van het bedrijf in het realiseren van de lange

termijn strategische doelstellingen. De RvC stelt jaarlijks een specifiek vijfde target vast, gericht op een thema

waarvoor in dat jaar extra aandacht wordt gevraagd. Voor 2021 zag dit toe op de nadere uitwerking van het MVO-

beleid en de concrete bijdrage die Gasunie in dit kader zal gaan leveren.

 Gewicht Realisatie

1. Targets 2021 Operational excellence – gericht op prestaties in 2021: 4% 3%

a) Veiligheid en betrouwbaarheid van operaties  

i TRFI-score <= 2,7  

ii Aantal uncontrolled events <=3  

iii Aantal transportonderbrekingen <=6  

b) Financiële prestaties  

i Net O perating Costs van € 308m  

ii ROIC >=4,42%  

c) Acties gericht op het m ogelijk maken van de aouw van de productie Groningenveld  

2. Groei in business – gericht op lange termijn waardecreatie 4% 3%

3. O rganisatieontwikkeling – gericht op lange termijn waardecreatie 4% 4%

4. Positionering van (aard)gas en Gasunie – gericht op lange termijn waardecreatie 4% 4%

5. MVO -beleid en bijbehorende Green Deals verder verankeren in het handelen van Gasunie en haar

medewerkers

4% 4%

Totaal

20% 18%

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

144

Pensioen

p de leden van de raad van bestuur is de pensioenregeling van Gasunie van toepassing. Deze regeling is op basis van

iddelloon en bevat een eigen bijdrage van de bestuurders in overeenstemming met de regels zoals die ook van

oepassing zijn op andere medewerkers van Gasunie.

verige secundaire arbeidsvoorwaarden

asunie heeft voor haar bestuurders een pakket secundaire arbeidsvoorwaarden dat ook op andere medewerkers van

oepassing is.

verige uitgangspunten

ij benoeming van leden van de raad van bestuur geldt een benoemingsduur van vier jaar, met de mogelijkheid tot

erlenging met telkens vier jaar. De statutaire bestuurders hebben een dienstverband met Gasunie met dezelfde duur

ls de benoemingsperiode. Hun dienstverband eindigt van rechtswege in het geval de bestuurder niet wordt

erbenoemd.

iji

oor de leden van de raad van bestuur geldt een opzegtermijn van de arbeidsovereenkomst van drie maanden. Voor

e vennootschap geldt een opzegtermijn van zes maanden.

VeV

oor bestuurders geldt, behoudens kennelijke onredelijkheid, een beperking van de ontslagvergoeding conform de

orporate Governance Code, te weten maximaal één basisjaarsalaris (het “vaste” deel van de remuneratie). Deze

ergoeding omvat tevens de eventuele transitievergoeding. In geval van niet-herbenoeming wordt in beginsel geen

ertrekvergoeding toegekend. Een voorstel van de raad van commissarissen tot afwijking van dit beginsel vereist de

oedkeuring van de aandeelhouder.

oor bestuurders geldt een ‘change of control-clausule’, waarbij in geval van beëindiging van het dienstverband naar

anleiding van een fusie of overname van de vennootschap door een niet tot de vennootschap behorende partij, of in

et kader van een aan de raad van bestuur opgelegde wezenlijke verandering in aard, aansturing of structuur van de

nderneming, aan de bestuurder een vergoeding wordt toegekend van maximaal één basisjaarsalaris (het “vaste” deel

an de remuneratie), ongeacht op wiens initiatief de beëindiging plaatsvindt.

eloningspakket 2021

p basis van het hiervoor genoemde beleid heeft de raad van commissarissen voor de leden van de raad van bestuur

e volgende basisjaarsalarissen en variabele beloningen toegekend:

In euro’s Basisjaarsalaris 2021 Variabele beloning (m.b.t . prest at ies 2021)

De heer J.J. Fennema 329.562 59.321

Mevrouw J. Herm es 263.639 47.455

De heer U. Verm eulen 263.639 47.455

De heer B.J. Hoevers 263.639 47.455

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

145

Realisatie variabele beloning

De raad van commissarissen heeft de variabele beloning van de raad van bestuur over het jaar 2021 vastgesteld op 18%.

De Belonings- & selectie/benoemingscommissie heeft geadviseerd ten aanzien van de realisatie van de doelstellingen

en de kwantitatieve elementen zijn geverifieerd door de interne auditor. Bij de vaststelling van de variabele beloning

heeft de raad van commissarissen in ogenschouw genomen dat Gasunie in 2021 zowel operationeel als financieel

goede resultaten heeft geboekt. Ten aanzien van veiligheid en transportzekerheid is gewerkt binnen de

aangescherpte normen. Gasunie heeft voortgang geboekt in de realisatie van de energietransitie-agenda, met name

op het vlak van waterstof. Specifiek voor 2021 was een target opgenomen met betrekking tot het verder ontwikkelen

van het MVO-beleid. Door middel van de uitwerking van de zogenoemde Green Deals is een ambitieus pakket aan

maatregelen ontwikkeld. Het niet halen van de ROIC- en NOC-targets is besproken, alsmede de verbetering die kan

worden geboekt op het vlak van projectexecutie van projecten in de energietransitie.

De uitbetaling van de variabele beloning vindt plaats na vaststelling door de aandeelhoudersvergadering.

Beloningsverhouding

De beloningsverhouding bij Gasunie is 5,05. De verhouding is uitgedrukt als ratio tussen de totale bezoldiging van de

hoogst betaalde medewerker en de mediaan van de totale bezoldiging van alle overige medewerkers van Gasunie in

Nederland. De totale bezoldiging is gebaseerd op de som van het fiscale jaarloon en de kosten van pensioen

(werkgeversbijdrage). Bij de berekening van de mediaan zijn alleen die medewerkers betrokken die het gehele jaar in

dienst waren.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

146

Bestuursverklaring

(

in de zin van artikel 5:25c lid 2 sub c Wft)

e raad van bestuur verklaart dat, voor zover hen bekend,

e jaarrekening een getrouw beeld geeft van de activa, de passiva, de financiële positie en het resultaat van de

ennootschap en de gezamenlijke in de consolidatie opgenomen ondernemingen; en dat het jaarverslag een getrouw

eeld geeft omtrent de toestand op de balansdatum, de gang van zaken gedurende het boekjaar van de vennootschap

n van de met haar verbonden ondernemingen waarvan de gegevens in haar jaarrekening zijn opgenomen en dat in

et jaarverslag de wezenlijke risico’s waarmee de vennootschap wordt geconfronteerd, zijn beschreven.

e raad van bestuur,

hr. J.J. Fennema*, voorzitter

evr. J. Hermes*

hr. B.J. Hoevers

hr. U. Vermeulen

roningen, 3 maart 2022

statutair bestuurder

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

147

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

148

09 Geconsolideerde jaarrekening

Geconsolideerde balans per 31 december 2021

(vóór resultaatbestemming)

In miljoenen euro’s Noot 31 dec. 2021 31 dec. 2020

Activa

Vaste activa

- materiële vaste activa 4,5 9.077,5 9.125,0

- investeringen in joint ventures 7 284,0 241,2

- investeringen in geassocieerde deelnem ingen 8 0,5 0,5

- overige deelnemingen 9 515,2 509,3

- uitgestelde belastingvorderingen 10 258,0 267,4

Totaal vaste activa

10.135,2 10.143,4

Vlottende activa

- voorraden 11 49,7 47,2

- handels- en overige vorderingen 12 228,6 173,6

- vennootschapsbelasting 13 28,0 3,9

- liquide m iddelen 14 38,3 17,9

Totaal vlot t e

nde act iva

344,6 242,6

Totaal activa

10.479,8 10.386,0

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

149

In miljoenen euro’s Noot 31 dec. 2021 31 dec. 2020

   

Passiva   

   

Totaal eigen vermogen   

toekomend aan de aandeelhouder 15

6.429,3 6.341,0

   

Langlopende schulden   

- rentedragende leningen 16 2.506,0 2.360,1

- leaseverplichtingen 17 96,9 92,5

- contractverplichtingen 18 46,2 47,2

- uitgestelde belastingverplichtingen 19 193,9 179,1

- personeelsbeloningen 20 118,2 127,6

- overige voorzieningen 21 28,8 30,2

   

Totaal langlopende schulden 

2.990,0 2.836,7

   

Kortlopende schulden   

- kortlopende financieringsverplichtingen 22 744,2 958,2

- leaseverplichtingen 17 7,8 7,5

- contractverplichtingen 18 3,6 3,4

- handels- en overige schulden 23 304,9 228,2

- vennootschapsbelasting 13 - 11,0

   

Totaal kort lopende schulden 

1.060,5 1.208,3

   

Totaal passiva 

10.479,8 10.386,0

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

150

Geconsolideerde winst-en-verliesrekening over 2021

In miljoenen euro’s Noot 2021 2020

Voortgez ette bedrijfsact iviteiten

Netto-omzet 26 1.386,3 1.372,2

Aan investeringen toegerekende kosten 5 61,6 54,8

Personeelskosten 27 ‑198,3 ‑190,9

Afschrijvingskosten 5,28 ‑347,9 ‑327,3

Terugname bijzondere waardevermindering 4 - 300,0

Overige kosten 29 ‑486,6 ‑350,1

Totale lasten ‑971,2 ‑513,5

Bedrijf sresult aat

415,1 858,7

Financiële baten 30 2,3 2,8

Financiële lasten 31 ‑59,3 ‑70,6

Aandeel in resultaat joint ventures

7 29,3 31,0

Aandeel in resultaat geassocieerde deelnemingen 8 - -

Dividend van overige deelnemingen 9 32,5 31,3

sultaat vóór belastingen

419,9 853,2

Belastingen 32 ‑109,2 ‑253,5

Result aat na belast ingen

310,7 599,7

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

151

Geconsolideerd overzicht van het totaalresultaat over 2021

In miljoenen euro’s Noot 2021 2020

Result aat na belast ingen, z oals opgenomen in

de geconsolideerde winst-en-verliesrekening

310,7 599,7

Saldo van actuariële winsten en verliezen terzake

van personeelsbeloningen,

20,43 10,9 ‑6,2

waarvan vennootschapsbelasting ‑3,2 1,9

Totaal van de resultaten verwerkt in het eigen

vermogen, welke bij realisatie niet worden

geherclassificeerd naar de winst-en-

verliesrekening

7,7 ‑4,3

Mutatie van tegen reële waarde gewaardee

rde

overige deelnem ingen

9,42 ‑1,1 ‑5,7

Mutaties in de cashﬂow hedge reserve, 15,41 - ‑1,2

waarvan vennootschapsbelasting - 0,3

Mutatie in de cashﬂow hedges reserves van joint

ventures en geassocieerde deelnem ingen

7,43 11,4 5,7

Totaal van de re

sultaten verwerkt in het eigen

vermogen, welke bij realisatie worden

geherclassificeerd naar de winst-en-

verliesrekening

10,3 ‑0,9

Totaal van de gerealiseerde en niet -

gerealiseerde resultaten

328,7 594,5

Toe te rekenen aa

n aandeelhouder 328,7 594,5

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

152

Geconsolideerd mutatieoverzicht van het eigen vermogen over 2021

In miljoenen euro’s Aandelen

kapitaal

Cash ﬂow

hedge reserve

Reële waarde

reserve

Overige

reserves

Onverdeeld

resultaat

Totaal

2021

Stand per 1 januari 2021 0,2 - 336,5 5.404,6 599,7 6.341,0

Totaal van de gerealiseerde en niet-

gerealiseerde resultaten over het boekjaar

- - ‑1,1 19,1 310,7 328,7

Wijziging in uitgestelde belastingen - - - 21,8 - 21,8

Uitgekeerd dividend 2020 - - - - ‑262,3 ‑262,3

Toegevoegd aan de overige reserves - - - 337,4 ‑337,4 -

Stand per 31 december 202

0,2 - 335,4 5.782,9 310,7 6.429,2

2020

Stand per 1 januari 2020 0,2 0,9 342,2 5.180,1 412,0 5.935,4

Totaal van de gerealiseerde en niet-

gerealiseerde resultaten over het boekjaar

- ‑0,9 ‑5,7 1,4 599,7 594,5

Wijziging in uitgestelde belastingen - - - 99,5 - 99,5

Uitgekeerd dividend 2019 - - - - ‑288,4 ‑288,4

Toegevoegd aan de overige reserves - - - 123,6 ‑123,6 -

Stand pe

r 31 december 2020

0,2 - 336,5 5.404,6 599,7 6.341,0

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

153

Geconsolideerd kasstroomoverzicht over 2021

In miljoenen euro’s Noot 2021 2020

Kasstroom uit operationele activiteiten

Netto-omzet 3,26 1.386,3 1.372,2

Totale lasten 27,28,29 ‑971,2 ‑513,5

Bedrijf sresult aat 415,1 858,7

Aanpassingen voor:

- afschrijvingskosten 5,28 347,4 318,4

- terugname bijzondere waardevermindering 4,5 - ‑300,0

- mutatie voorraden 11 ‑2,5 ‑0,3

- mutatie operationeel werkkapitaal 12,23 54,3 9,0

- mutatie voorzieningen 20,21 ‑10,9 4,1

- resultaat desinvesteringen 28 0,5 8,9

Kasstroom

uit be

drijf soperaties 803,9 898,8

Ontvangen rente 30 1,2 1,7

Ontvangen dividend joint ventures 7 17,8 22,4

Ontvangen dividend overige kapitaalbelangen 9 32,5 31,3

Betaalde rente 31 ‑77,7 ‑80,0

Betaalde vennootschapsbelasting 32 ‑101,5 ‑59,1

Kasstroom uit operationele activit eit en 676,2 815,1

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

154

In miljoenen euro’s Noot  2021  2020

     

Kasstroom uit investeringsactiviteiten     

Acquisities (exclusief m eegekochte kasmiddelen) 2 -  ‑11,5 

Investeringen in materiële vaste activa 5 ‑298,9  ‑327,5 

Desinvesteringen in materiële vaste activa 5 11,4  - 

Investeringen in joint ventures 7 ‑19,9  ‑14,7 

Investeringen in overige kapitaalbelangen 8 ‑7,0  - 

     

Kasstroom uit investeringsactiviteit en 



‑314,4



‑353,7

     

Kasstroom uit financieringsactiviteiten     

Opname langlopende leningen 16 638,7  - 

Aﬂossing van langlopende leningen 16 ‑733,2  ‑21,4 

Leasebetalingen 17 ‑9,6  ‑9,0 

Opname (aﬂossing) kortlopende

financieringsverplichtingen

22 25,0  ‑170,0 

Uitgekeerd dividend 44 ‑262,3  ‑288,4 

     

Kasstroom uit financieringsactiviteiten 



‑341,4



‑488,8

     

Nett o kasstroom in het boekjaar  

20,4



‑27,4

     

Liquide middelen primo periode 14 17,9  45,3 

Liquide middelen ultimo periode 14 38,3  17,9 

     

Mutatie liquide middelen 



20,4



‑27,4

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

155

0 Toelichting op de geconsol ideerde jaarrekening

oelichting op de geconsolideerde jaarrekening

lgemeen

e jaarrekening 2021 is opgemaakt door de raad van bestuur op 3 maart 2022. De opgemaakte jaarrekening wordt

p 29 maart 2022 ter vaststelling voorgelegd aan de algemene vergadering.

VeV

.V. Nederlandse Gasunie (hierna ook: ‘Gasunie’ of ‘de vennootschap’) is een Europees energie-

nfrastructuurbedrijf. De vennootschap heeft zijn domicilie in Groningen, Nederland.

e voornaamste activiteit is het aanbieden van gereguleerde transportdiensten in Nederland en in Duitsland.

asunie zet haar infrastructuur en kennis in toenemende mate in voor verdere ontwikkeling en integratie van

lternatieve energiebronnen en -dragers, zoals waterstof, warmte en groen gas alsmede de ontwikkeling van CCS.

asunie neemt verder deel in samenwerkingsverbanden voor pijpleidingen die het Gasunie-transportnet verbinden

et buitenlandse markten. Daarnaast biedt Gasunie ook andere diensten aan op het gebied van energie-

nfrastructuur, waaronder gasopslag en de certificering van groen gas.

e vennootschap is een Naamloze Vennootschap en is statutair en feitelijk gevestigd te Groningen, Nederland op

e Concourslaan 17 en is ingeschreven onder KvK-nummer 02029700. N.V. Nederlandse Gasunie is het ultieme

roepshoofd. Alle op balansdatum geplaatste aandelen van N.V. Nederlandse Gasunie worden gehouden door de

taat der Nederlanden.

VeV

eze jaarrekening heeft betrekking op het boekjaar 2021 dat eindigde op de balansdatum van 31 december 2021.

e jaarrekening wordt gepresenteerd in euro’s, wat ook de functionele valuta is van de vennootschap. Alle

edragen zijn, tenzij anders vermeld, opgenomen in miljoenen euro’s.

ïï

eze jaarrekening is opgesteld uitgaande van de continuïteitsveronderstelling. Het management is van mening dat

r geen onzekerheid bestaat over het hanteren van de continuïteitsveronderstelling.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

156

Het bestuursverslag, als bedoeld in art. 2:391 van het Burgerlijk Wetboek, bestaat uit de volgende secties van het

jaarverslag en de jaarrekening:

Over dit jaarverslag

Ons verhaal over 2021

Het profiel van Gasunie

Onze externe economische waardecreatie

Onze externe maatschappelijke waardecreatie

Onze interne economische waardecreatie

Onze interne maatschappelijke waardecreatie

Governance (uitgezonderd het ‘Verslag van de raad van commissarissen’)

Informatie over financiële instrumenten (noot 24 ‘Financiële instrumenten’ van de geconsolideerde

jaarrekening)

Bijlagen (uitgezonderd het 'Verslag van de OR')

De geconsolideerde jaarrekening bestaat uit de geconsolideerde balans, de geconsolideerde winst-en-

verliesrekening, het geconsolideerd overzicht van het totaalresultaat, het geconsolideerd mutatieoverzicht van

het eigen vermogen en het geconsolideerd kasstroomoverzicht. In de voornoemde overzichten zijn referenties

opgenomen. Met deze referenties wordt verwezen naar de toelichting op de jaarrekening. De toelichtingen bij de

in de geconsolideerde jaarrekening opgenomen financiële overzichten maken integraal deel uit van de

geconsolideerde jaarrekening. De geconsolideerde jaarrekening en de vennootschappelijke jaarrekening vormen

samen de statutaire jaarrekening van de vennootschap.

Basis voor opstelling

Op grond van de Verordening (EG) nr. 1606/2002 van het Europees Parlement stelt de vennootschap haar

geconsolideerde jaarrekening op in overeenstemming met de bepalingen van de International Financial Reporting

Standards (IFRS), zoals bekrachtigd door de Europese Unie en in overeenstemming met de bepalingen van Titel 9

Boek 2 Burgerlijk Wetboek (BW).

IFRS omvat in dit kader zowel de International Financial Reporting Standards (IFRS) als de International Accountin

Standards (IAS), die door de International Accounting Standards Board zijn uitgebracht, en de interpretaties van

IFRS- en IAS- standaarden, uitgebracht door het IFRS Interpretations Committee (IFRIC) respectievelijk het

Standing Interpretations Committee (SIC).

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

157

iji

fifi

ëë

Tenzij anders aangegeven zijn met betrekking tot het boekjaar 2021 de onderstaande wijzigingen in standaarden

van kracht geworden:

Amendments to IFRS 9, IAS 39 and IFRS17: Interest Rate Benchmark Reform

Amendment to IFRS 16 Leases COVID-19-Related Rent Concessions

Amendments to IFRS 4 Insurance Contracts – deferral of IFRS 9

Amendments to IFRS 9, IAS 39, IFRS 7, IFRS 4 and IFRS 16 Interest Rate Benchmark Reform – Phase 2

IFRS 17 Insurance Contracts; including Amendments to IFRS 17 (vanaf boekjaar 2023)

Amendments to IFRS 3 Business Combinations, IAS 16 Property, Plant and Equipment and IAS 37 Provisions,

Contingent Liabilities and Contingent Assets (vanaf boekjaar 2022)

Annual Improvements 2018-2021 (vanaf boekjaar 2022)

Daarnaast worden onderstaande standaarden of wijzigingen daarin naar verwachting in de nabije toekomst van

kracht. Van deze standaarden is de EU-goedkeuring nog niet afgerond.

Amendments to IAS 1 Presentation of Financial Statements: Classification of Liabilities as Current or Non-

current - Deferral of Eﬀective Date (vanaf boekjaar 2023)

Amendments to IAS 1 Presentation of Financial Statements and IFRS Practice Statement 2: Disclosure of

Accounting policies (vanaf boekjaar 2023)

Amendments to IAS 8 Accounting policies, Changes in Accounting Estimates and Errors: Definition of

Accounting Estimates (vanaf boekjaar 2023)

Amendments to IAS 12 Income Taxes: Deferred Tax related to Assets and Liabilities arising from a Single

Transaction (vanaf boekjaar 2023)

Amendments to IFRS 17 Insurance contracts: Initial Application of IFRS 17 and IFRS 9 – Comparative Information

(vanaf boekjaar 2023)

Uit een analyse door de vennootschap blijkt dat zowel de vastgestelde standaarden als de nog te bekrachtigen

standaarden geen materiële impact hebben op het vermogen, de kasstromen en het resultaat van de vennootschap

en dat geen sprake is van significante additionele toelichtingen. Om die reden zijn de gevolgen van deze

wijzigingen voor de vennootschap niet in detail toegelicht in deze jaarrekening.

Het management maakt bij het opstellen van de jaarrekening gebruik van schattingen en beoordelingen die de

gerapporteerde bedragen voor activa en passiva op balansdatum en het resultaat over het boekjaar kunnen

beïnvloeden. De daadwerkelijke uitkomsten kunnen afwijken van deze schattingen. De schattingen en

onderliggende veronderstellingen worden periodiek beoordeeld. Herzieningen van schattingen worden

opgenomen in de periode waarin de schatting wordt herzien en in toekomstige perioden waarvoor de herziening

gevolgen heeft.

Indien het voor het geven van het in artikel 2:362 lid 1 BW vereiste inzicht noodzakelijk is, is de aard van de oordelen

en de schattingen, inclusief de bij de onzekerheden behorende veronderstellingen, opgenomen in de toelichting

op de desbetreﬀende jaarrekeningposten.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

158

De invloed van oordelen en schattingen van het management is significant bij de:

Waardering en de bepaling van de levensduur van de vaste activa (zoals opgenomen in

noot 4 ‘Onderzoek naar

bijzondere waardeverminderingen’ en noot 5 ’Materiële vaste activa’);

Waardering van de overige deelnemingen (zoals opgenomen in noot 9 ‘Overige deelnemingen’);

Waardering en de bepaling van de voorziening voor opruimingskosten en saneringen (noot 21 ‘ Overige

voorzieningen’);

Waardering van de uitgestelde belastingvorderingen (noot 10 ‘Uitgestelde belastingvorderingen’).

Waardering van de pensioenverplichtingen (zoals opgenomen in noot 20 ‘Personeelsbeloningen’);

Classificatie van de kapitaalsbelangen (zoals opgenomen in noot 6 ’Investeringen in joint operations’ en noot 7

‘Investeringen in joint ventures’).

In bepaalde gevallen worden de voornoemde oordelen en schattingen ook beïnvloed door de ontwikkelingen op

het gebied van de energietransitie en door aangescherpte milieu- en klimaatdoelstellingen. Het management

neemt ook deze ontwikkelingen mee in zijn oordelen en schattingen.

ëë

Voor een aantal waarderingsgrondslagen en toelichtingen is bepaling van de reële waarde vereist. De reële waarde

van een financieel instrument is het bedrag waarvoor een actief kan worden verhandeld of een passief kan worden

afgewikkeld tussen ter zake goed geïnformeerde partijen, die tot een transactie bereid en van elkaar onaankelijk

zijn.

De reële waarde van beursgenoteerde financiële instrumenten wordt bepaald aan de hand van de biedprijs.

De reële waarde van niet-beursgenoteerde financiële instrumenten wordt bepaald door de verwachte

kasstromen contant te maken tegen een disconteringsvoet die gelijk is aan de geldende risicovrije marktrente

voor de resterende looptijd, vermeerderd met krediet- en liquiditeitsopslagen.

De reële waarde van derivaten waarbij geen onderpand wordt uitgewisseld, wordt bepaald door het contant

maken van de kasstromen aan de hand van de relevante swapcurve, vermeerderd met krediet- en

liquiditeitsopslagen.

Bij het bepalen van de reële waarde van een actief of een verplichting maakt de vennootschap zoveel mogelijk

gebruik van op de markt waarneembare gegevens. De reële waarden worden geclassificeerd naar verschillende

niveaus op basis van een reële-waardehiërarchie, aankelijk van de gehanteerde informatie op basis waarvan de

waarderingstechnieken zijn toegepast. De verschillende waarderingsniveaus zijn als volgt gedefinieerd:

Niveau 1: Op basis van genoteerde prijzen op actieve markten voor hetzelfd

e instrument.

Niveau 2: Op basis van prijzen op actieve markten voor vergelijkbare instrumenten of op basis van andere

waarderingstechnieken, waarbij alle benodigde significante gegevens direct of indirect zijn ontleend aan

zichtbare marktgegevens.

Niveau 3: Op basis van waarderingstechnieken, waarbij alle benodigde significante gegevens niet zijn ontleend

aan zichtbare marktgegevens.

Als de gehanteerde informatie die wordt gebruikt voor het bepalen van de reële waarde van een actief of

verplichting binnen verschillende niveaus van de reële-waardehiërarchie vallen, dan wordt de bepaalde reële

waarde in zijn geheel geclassificeerd in het laagste niveau dat van toepassing is.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

159

De vennootschap verwerkt herrubriceringen tussen de niveaus van de reële-waardehiërarchie aan het eind van de

verslagperiode waarin de wijziging zich heeft voorgedaan. De vennootschap beoordeelt voortdurend wijzigingen

in belangrijke gehanteerde informatie en stelt de reële waardebepalingen indien nodig hierop bij.

Significante grondslagen voor de financiële verslaggev ing

lgl

In de geconsolideerde jaarrekening zijn de financiële gegevens van het groepshoofd N.V. Nederlandse Gasunie en

haar groepsmaatschappijen opgenomen. Groepsmaatschappijen zijn vennootschappen waarover overheersende

zeggenschap kan worden uitgeoefend.

Van overheersende zeggenschap is sprake als de vennootschap, direct of indirect:

macht (power) heeft over de relevante activiteiten van de betreﬀende vennootschap en is blootgesteld aan of

gerechtigd is tot va

riabele opbrengsten uit hoofd

e van de betrokkenheid bij de vennootschap; en

over de mogelijkheid beschikt zijn macht over de vennootschap te gebruiken om de omvang van de

opbrengsten van de investeerder te beïnvloeden.

In het algemeen wordt overheersende zeggenschap verondersteld als de vennootschap meer dan 50% van de

stemrechten of stemgerechtigde aandelen bezit. Dit wordt echter naar de feitelijke omstandigheden per

individuele deelneming beoordeeld. Bij gewijzigde omstandigheden beoordeelt de vennootschap opnieuw of

sprake is van overheersende zeggenschap.

Groepsmaatschappijen worden integraal geconsolideerd vanaf de datum waarop overheersende zeggenschap over

de groepsmaatschappij is verkregen. De groepsmaatschappijen word

en niet meer in de consolidatie opgenomen

vanaf de datum waarop geen sprake meer is van overheersende zeggenschap. De posten in de geconsolideerde

jaarrekening worden volgens uniforme grondslagen van waardering en resultaatbepaling vastgesteld.

Intragroepssaldi en -transacties, alsmede eventuele niet-gerealiseerde winsten en verliezen uit intra-

groepstransacties, worden geëlimineerd.

In noot 55 ‘Overzicht groepsmaatschappijen en deelnemingen’ is een overzicht opgenomen van alle in de

consolidatie begrepen groepsmaatschappijen.

ijiiji

fsf

Bedrijfscombinaties, zoals fusies of overnames, worden verantwoord volgens de acquisitiemethode van IFRS 3

‘Business Combinations’. De verkrijgingsprijs van een acquisitie is het totaal van opgeoﬀerde activa, aangegane of

overgenomen verplichtingen en (eventueel) door de overnemende partij uitgegeven eigen vermogen

instrumenten. De kosten die verband houden met de bedrijfscombinatie worden direct ten laste van de winst-en-

verliesrekening gebracht. De bij de bedrijfscombinaties verkregen identificeerbare activa, passiva en

voorwaardelijke verplichtingen worden door de vennootschap, als verkrijgende partij, verantwoord tegen de reële

waarde op de overnamedatum. Voorwaardelijke vergoedingen worden initieel gewaardeerd tegen reële waarde

op de verkrijgingsdatum. Een voorwaardelijke vergoeding die kwalificeert als een financieel instrument, wordt

tegen reële waarde gewaardeerd, waarbij wijzigingen in reële waarde worden verantwoord in de winst-en-

verliesrekening op het moment dat deze wijzigingen zich voordoen.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

160

Het meerdere van de verkrijgingsprijs van een acquisitie boven het aandeel in de reële waarde van de netto

identificeerbare activa, passiva en voorwaardelijke verplichtingen wordt, indien van toepassing, gekwalificeerd als

goodwill en wordt opgenomen onder de immateriële vaste activa. Na de eerste opname wordt de goodwill

gewaardeerd tegen kostprijs minus (eventuele) geaccumuleerde bijzondere waardeverminderingen.

Transacties luidend in vreemde valuta worden bij de eerste verwerking gewaardeerd in de functionele valuta door

omrekening tegen de wisselkoers tussen de functionele valuta en de vreemde valuta die geldt op de datum van de

transactie.

In vreemde valuta luidende monetaire activa en verplichtingen worden op balansdatum in de functionele valuta

omgerekend tegen de op die datum geldende wisselkoersen. Valutakoersverschillen die voortkomen uit de

afwikkeling van monetaire posten word

en verwerkt in de winst-en-verliesrekening in de periode dat zij zich

voordoen. Valutakoersverschillen die voortkomen uit de omrekening van monetaire posten in vreemde valuta,

worden verwerkt in de winst-en-verliesrekening in de periode dat zij zich voordoen, tenzij op deze transacties

hedge accounting is toegepast.

Niet-monetaire activa en passiva in vreemde valuta die tegen historische kostprijs worden opgenomen, worden

naar de functionele valuta omgerekend tegen d

e geldende wisselkoersen op de transactiedatum.

Valutakoersverschillen die optreden bij de omrekening van in aanmerking komende kasstroomhedges, voor zover

de afdekking eﬀectief is, worden verwerkt als niet-gerealiseerde resultaten.

G rondslagen voor de waardering en de resultaatbepaling

De grondslagen die worden toegepast voor de waardering van de activa en de passiva en de resultaatbepaling zijn

gebaseerd op historische kosten, tenzij anders vermeld in de verdere grondslagen. De gehanteerde grondslagen

voor de waardering en de resultaatbepaling zijn ongewijzigd ten opzichte van het voorgaande boekjaar.

De vergelijkende cijfers over 2020 zijn voor vergelijkingsdoeleinden aangepast. Het boekresultaat op

desinvesteringen is met ingang van 2021 gepresenteerd ond

er de afschrijvingskosten in plaats van onder de overige

kosten. Dit is toegelicht in noot 28 ‘Afschrijvingskosten’.

VaV

ëë

Materiële vaste activa zijn gewaardeerd tegen de kostprijs, verminderd met de cumulatieve afschrijvingen en de

cumulatieve bijzondere waardeverminderingen. De kosten van periodiek groot onderhoud zijn bij de initiële

opname verwerkt in de boekwaarde van het actief op basis van de componentenbenadering. Rentelasten worden

geactiveerd als deze betrekking hebben op de aankoop, constructie of productie van kwalificerende activa,

waarvoor geldt dat het actief noodzakelijkerwijze pas na een aanzienlijke tijdsperiode (langer dan één jaar) klaar is

voor het beoogde gebruik.

Afschrijvingen worden bepaald door de kosten van de materiële vaste activa minus hun geschatte restwaarde

lineair af te schrijven over hun geschatte gebruiksduur. Op grond en terreinen en gas in de leidingen wordt niet

afgeschreven.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

161

en belangrijk deel van de activa is bedoeld voor de gereguleerde bedrijfsactiviteiten. Regulering van de

oekomstige kasstromen door de toezichthouder bepaalt mede de realiseerbare waarde van de gereguleerde

ctiva. Hierbij zijn belangrijke schattingen en oordelen van het management vereist, onder andere ten aanzien van

e levensduur, restwaarde en de toekomstige kasstromen uit hoofde van het gastransport. De restwaarde van het

ctief, de gebruiksduur en de afschrijvingsmethodes worden jaarlijks beoordeeld. In noot 5 ‘Materiële vaste activa’

s een nadere toelichting opgenomen inzake de verwachte gebruiksduur van de activa.

e materiële vaste activa worden onderscheiden naar categorieën. Per categorie is de levensduur en de

ijbehorende afschrijvingstermijn bepaald. In noot 5 ‘Materiële vaste activa’ is toegelicht welke categorieën zijn

nderkend alsmede wat de afschrijvingstermijn per categorie is.

ijdragen van derden in de kosten van de aanleg van de energie-infrastructuur worden op de investeringen in

indering gebracht, voor zover het overheidsbijdragen (waaronder subsidies) of andere niet-transportcapaciteit

erelateerde bijdragen betreft. Klantbijdragen voor investeringen die wel gerelateerd zijn aan transportcapaciteit,

orden als contractverplichting opgenomen in de balans overeenkomstig de bepalingen van IFRS 15 en worden

vereenkomstig de looptijd van het contract met de klant periodiek ten gunste van de winst-en-verliesrekening

ebracht. Als sprake is van een significante financieringscomponent in de klantbijdragen, worden de

nancieringslasten verantwoord onder de financiële lasten. Onder het hoofd ‘Netto-omzet’ in deze grondslagen

ordt de voornoemde verwerking nader toegelicht.

ateriële vaste activa die op balansdatum nog niet in bedrijf zijn, worden verantwoord onder de ‘vaste

edrijfsmiddelen in uitvoering’. Na de ingebruikname worden de betreﬀende activa naar hun aard gerubriceerd

nder één van de hoofdcategorieën. De hoeveelheden gas en stikstof die permanent aanwezig zijn in de

ijpleidingen en cavernes en die benodigd zijn voor het gastransport en de gasopslag en de daaraan gerelateerde

iensten, worden opgenomen onder de ‘andere vaste bedrijfsmiddelen’. In geval van mutaties in de permanente

asvoorraden geldt dat het begrip kostprijs wordt ingevuld door gebruikmaking van de gemiddelde gasprijs van de

eriode waarin de mutatie plaatsvond.

en winst of een verlies op de desinvestering van een materieel vast actief wordt verwerkt onder de

fschrijvingskosten in de winst-en-verliesrekening op het moment van buitengebruikstelling.

e materiële vaste activa waarvan de vennootschap op grond van een leaseovereenkomst het gebruiksrecht heeft,

orden eveneens in de balans opgenomen. Zie hiervoor ook de grondslagen onder het hoofd ‘Leasing’.

nvesteringen in joint operations zijn deelnemingen waarin de vennootschap gezamenlijke zeggenschap uitoefent

n waarbij de vennootschap rechten ten aanzien van de activa heeft en verplichtingen ten aanzien van de schulden

an de deelneming.

n de financiële overzichten worden de rechten ten aanzien van de activa en verplichtingen ten aanzien van de

chulden van de deelneming en de bijbehorende rechten op de opbrengsten en lasten van de joint operations

pgenomen.

nvesteringen in joint ventures zijn deelnemingen waarin de vennootschap met andere partijen gezamenlijke

eggenschap uitoefent en rechten heeft op de netto-activa van de deelnemingen.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

162

Deze deelnemingen worden volgens de equity-methode gewaardeerd. Overeenkomstig deze methode worden

de deelnemingen opgenomen tegen de verkrijgingsprijs (inclusief goodwill) vermeerderd met het aandeel in het

resultaat en het aandeel in de overige gerealiseerde en niet-gerealiseerde resultaten vanaf het moment van

verwerving en verminderd met het aandeel in de dividenduitkeringen. In de winst-en-verliesrekening en in het

geconsolideerde overzicht van het totaalresultaat wordt het aandeel van de vennootschap in het (totaal)resultaat

van de joint ventures opgenomen.

sss

Investeringen in geassocieerde deelnemingen zijn deelnemingen waarin de vennootschap invloed van betekenis

uitoefent op het zakelijke en financiële beleid, maar waarover geen overheersende zeggenschap kan worden

uitgeoefend.

Deze deelnemingen worden volgens de equity-methode gewaardeerd. Overeenkomstig deze methode worden

de deelnemingen opgenomen tegen de verkrijgingsprijs (inclusief goodwill) vermeerderd met het aandeel in het

resultaat en het aandeel in d

e overige gerealiseerde en niet-gerealiseerde resultaten vanaf het moment van

verwerving en verminderd met het aandeel in de dividenduitkeringen. In de winst-en-verliesrekening wordt het

aandeel van de vennootschap in het resultaat van de geassocieerde deelnemingen opgenomen.

Niet-gerealiseerde winsten uit hoofde van transacties met deelnemingen verwerkt volgens de equity-methode,

worden geëlimineerd naar rato van het belang dat de vennootschap in de deelneming heeft.

igi

Overige deelnemingen worden op basis van IFRS 9 na de eerste verwerking gewaardeerd tegen reële waarde,

waarbij niet-gerealiseerde winsten of verliezen worden verwerkt in het totaalresultaat. Er vindt geen recycling via

de winst-en-verliesrekening plaats.

Bij het bepalen van de reële waarde van de overige deelnemingen maakt het management aannames en

schattingen, onder andere ten aanzien van de verwachte toekomstige kasstromen en de disconteringsvoet. In

noot 9 ‘Overige deelnemingen’ zijn de voornaamste aannames en veronderstellingen nader toegelicht.

In het geval dat de reële waarde niet betrouwbaar kan worden vastgesteld op basis van deze aannames, wordt de

kostprijs of nettovermogenswaarde gehanteerd als benadering van de reële waarde en is dit gegeven vermeld in

de toelichting op de jaarrekening.

Het resultaat deelneming van de overige deelnemingen wordt in de winst-en-verliesrekening verwerkt op het

moment d

at formeel besloten is tot het uitkeren van d

ividend door deze deelnemingen dan wel het moment van

betaalbaarstelling.

ijiiji

jzj

Aan het eind van iedere verslaggevingsperiode onderzoekt de vennootschap of sprake is van een bijzondere

waardevermindering van de vaste activa, waaronder de materiële en de financiële vaste activa. Het management

bepaalt daartoe de realiseerbare waarde van de activa. De realiseerbare waarde is de hoogste van de directe en de

indirecte opbrengstwaarde. Als de realiseerbare waarde lager is dan de boekwaarde, dan wordt het verschil ten

laste van de winst-en-verliesrekening gebracht. De aard van de materiële vaste activa leidt ertoe dat de

realiseerbare waarde veelal niet per actief kan worden bepaald. In deze gevallen wordt de realiseerbare waarde

bepaald van de kasstroomgenererende eenheid waartoe het actief behoort.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

163

e vennootschap onderzoekt ook periodiek of een bijzonder waardeverminderingsverlies dat in voorgaande

erioden is verantwoord, niet meer bestaat of is afgenomen. Als wordt vastgesteld dat een in het verleden

erantwoord bijzonder waardeverminderingsverlies niet meer bestaat of is afgenomen, dan wordt de

oegenomen boekwaarde van de desbetreﬀende activa of kasstroom genererende eenheid niet hoger gesteld dan

e boekwaarde die bepaald zou zijn als geen bijzondere waardevermindering voor het actief of de kasstroom

enererende eenheid zou zijn verantwoord. Een eventuele terugname wordt in de winst-en-verliesrekening

erantwoord.

oorraden worden opgenomen tegen kostprijs uitgaande van de gemiddelde inkoopprijzen of lagere realiseerbare

aarde. De kostprijs bestaat uit de verkrijgings- of vervaardigingsprijs, vermeerderd met eventuele overige kosten

m de voorraden op hun huidige plaats en in hun huidige staat te brengen. De opbrengstwaarde is gebaseerd op de

eest betrouwbare schatting van het bedrag dat de voorraden maximaal zullen opbrengen, onder aftrek van nog

e maken kosten.

andels- en overige vorderingen worden bij de eerste verwerking gewaardeerd tegen de reële waarde.

orderingen op handelsdebiteuren en overige vorderingen worden na eerste opname gewaardeerd tegen

eamortiseerde kostprijs, omdat het businessmodel van de vennootschap toeziet op het incasseren van de

ontactuele kasstromen uit hoofde van voornoemde vorderingen en de kasstromen uitsluitend toezien op de

etaling van de verschuldigde hoofdsom plus eventuele interest.

e vennootschap past vanwege de korte looptijd van de handels- en overige vorderingen de vereenvoudigde

ethode van IFRS 9 toe voor het waarderen van de handels- en overige vorderingen (op basis van de lifeti me

xpected credit losses). Hierbij wordt een voorziening gevormd ter dekking van de verwachte kredietverliezen,

ebaseerd op de nog te ontvangen bedragen en de waarschijnlijkheid van niet-betaling. Ook wordt rekening

ehouden met eventuele verkregen zekerheden, die het kredietverlies mogelijk kunnen beperken.

nder de post handelsvorderingen zijn ook de per balansdatum nog niet gefactureerde bedragen begrepen van in

et boekjaar verleende diensten. Als daartoe een objectieve aanleiding is, wordt hierop ook een voorziening

egens oninbaarheid gevormd.

iquide middelen omvatten de beschikbare geldmiddelen in de vorm van uitstaande bedragen bij banken en bij

ndere derden, zoals bankrekeningen of tegoeden in de vorm van deposito’s of callgelden. Een deposito komt

lleen in aanmerking als kasequivalent als dit binnen negentig dagen kan worden omgezet in een gekend bedrag

an geldmiddelen en niet onderhevig is aan een significant risico van waardeverminderingen.

e liquide middelen worden aangehouden met als doel aan de kortlopende verplichtingen te kunnen voldoen en

orden in beginsel niet aangehouden voor het doen van investeringen of voor andere doeleinden.

ëë

ﬂ

n een beperkt aantal gevallen maakt de vennootschap gebruik van afgeleide financiële instrumenten ten einde

nanciële risico’s ingevolge toekomstige transacties (kasstromen) te beheersen. Dit betreft bijvoorbeeld

alutatermijncontracten die ingezet worden om koersrisico’s op toekomstige transacties in vreemde valuta af te

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

164

dekken. Deze instrumenten worden bij de eerste opname verantwoord tegen de reële waarde per de datum

waarop het contract is aangegaan (in beginsel is de waarde bij inceptie nihil). Vervolgens wordt de reële waarde

aan het eind van iedere verslaggevingsperiode opnieuw bepaald. De winst of het verlies op het eﬀectieve deel van

het afdekkinginstrument wordt verwerkt in de cash ﬂow hedge reserve in het eigen vermogen, onder aftrek van

uitgestelde belastingen. Een eventueel ineﬀectief gedeelte van de afdekking wordt onmiddellijk in de winst-en-

verliesrekening verwerkt.

Wanneer een afdekkinginstrument wordt afgewikkeld, blijft de winst of het verlies op het eﬀectieve deel in het

eigen vermogen opgenomen, voor zover naar verwachting de onderliggende kasstroom nog zal plaatsvinden. Als

de onderliggende kasstroom niet langer verwacht wordt, wordt de winst of het verlies op het eﬀectieve deel, dat

is uitgesteld in het eigen vermogen, onmid

dellijk ten gunste of ten laste gebracht van de winst-en-verliesrekening.

De afgeleide financiële instrumenten die aangewezen en eﬀectief zijn in het kader van hedge accounting, worden

verwerkt overeenkomstig de afgedekte positie. Aankelijk van de aard en de looptijd van de afgedekte positie

vindt rubricering als langlopend of kortlopend plaats.

dsd

ﬀﬀ

ﬀeﬀ

Contracten gesloten voor de inkoop van hulpstoﬀen, zoals energie ten behoeve van eigen gebruik in de normale

bedrijfsactiviteiten, worden in overeenstemming met IFRS 9.2.4 niet in de balans opgenomen.

igi

fgffgf

ëë

Voor overige afgeleide financiële instrumenten waarvoor geen cash ﬂow hedge accounting wordt toegepast,

worden veranderingen in de reële waarde vanaf eerste opname direct verwerkt in de winst-en-verliesrekening.

Als de reële waarde van een derivaat positief is, wordt het instrument opgenomen onder de post overige

vorderingen. Als de waarde van een derivaat negatief is, vindt verantwoording plaats onder de post overige

schulden. Aankelijk van de aard en de looptijd van het ond

erliggend contract vindt rubricering als langlopend of

kortlopend plaats.

LaL

Dit betreft verplichtingen met een resterende nominale looptijd van meer dan één jaar. De aﬂossingsverplichtinge

die binnen één jaar vervallen worden opgenomen onder kortlopende schulden.

Rentedragende leningen worden bij de eerste opname gewaardeerd tegen reële waarde, verminderd met de

transactiekosten en disagio. Na de eerste opname worden de rentedragende leningen gewaardeerd tegen de

geamortiseerde kostprijs op basis van de eﬀectieve-rentemethode, waarbij de transactiekosten en het disagio ten

laste van de winst-en-verliesrekening gebracht worden in de periode waarop zij betrekking hebben. De nog niet i

de winst-en-verliesrekening verwerkte bedragen van het disagio en de transactiekosten worden verwerkt als

verlaging van de langlopende schulden waarop ze betrekking hebben.

Voor bepaalde leningen is de te betalen couponrente mede gebaseerd op te bereiken toekomstige

duurzaamheidsdoelstellingen. Als deze duurzaamheidsdoelstellingen niet worden behaald, leidt dit tot een

verhoging van de couponrente. Aan het eind van iedere verslagperiode evalueert de vennootschap d

e verwachte

realisatie van de duurzaamheidsdoelstellingen. Als de vennootschap verwacht dat de duurzaamheidsdoelstellingen

niet worden behaald, dan wordt de eﬀectieve rente vanaf dat moment hierop aangepast en komen de additionele

rentekosten op basis van de eﬀectieve-rentemethode ten laste van de winst-en-verliesrekening.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

165

e leningen worden verwijderd uit de balans op het moment dat de contractuele verplichting is vervallen of

erlopen.

e personeelsbeloningen worden als last in de winst-en-verliesrekening verantwoord in de periode waarin de

rbeidsprestatie wordt verricht en, voor zover nog niet uitbetaald, als verplichting op de balans opgenomen.

nder de personeelskosten wordt verstaan alle kosten die verband houden met personeelsbeloningen tijdens en

a aﬂoop van het dienstverband. De verplichtingen van de vennootschap met betrekking tot personeelsbeloningen

mvatten naast de in rechte afdwingbare verplichtingen, ook eventuele verplichtingen waarbij sprake is van een

ituatie waarin de vennootschap geen ander reëel alternatief heeft dan het nakomen van die verplichting (‘feitelijke

erplichtingen’).

e verplichtingen met betrekking tot de personeelsbeloningen hebben betrekking op pensioenverplichtingen,

ubileumuitkeringen en de kosten van de secundaire arbeidsvoorwaarden na pensionering voor post-actieve en

epensioneerde werknemers.

e personele voorzieningen bestaan uit de voorziening voor pensioenverplichtingen en overige personele

oorzieningen.

ege

e vennootschap is pensioenregelingen aangegaan die haar werknemers aanspraak geven op onder andere

uderdoms- en nabestaandenpensioen.

oor de medewerkers van Gasunie in Nederland geldt een collectief beschikbare premieregeling (toegezegde-

ijdrageregeling) die een looptijd had tot en met 31 december 2021. De regeling houdt in dat de vennootschap zich

erplicht heeft tot het betalen van een vaste, vooraf vastgestelde, premie. Deze premie is gebaseerd op een

oorwaardelijk middelloonsysteem, in lijn met de vigerende fiscale- en pensioenwetgeving. De pensioenopbouw

n het voorwaardelijk middelloonsysteem is gemaximeerd op 1,875% per jaar over de gemiddelde

ensioengrondslag tot ten hoogste het wettelijk maximaal pensioengevend salaris. De pensioenopbouw is niet

egarandeerd. De verschuldigde premie uit hoofde van de pensioentoezeggingen aan de werknemers wordt

etaald aan de Stichting Pensioenfonds Gasunie. De Stichting voert de pensioenregeling uit. Voor 2022 en verder is

pnieuw een collectief beschikbare premieregeling (toegezegde-bijdrageregeling) overeengekomen.

oor de werknemers van Gasunie Deutschland, die vanaf 2012 in dienst zijn getreden, is sprake van een regeling die

s herverzekerd bij een pensioenfonds. Ook deze regeling kwalificeert als een toegezegde bijdrageregeling. De

erkgeversbijdrage wordt per jaar bepaald en bedraagt voor 2021 4% van het pensioengevend salaris tot aan de

astgestelde drempelwaarde en 15% van het pensioengevend salaris boven de vastgestelde drempelwaarde.

itgangspunt bij de verwerking van de voornoemde regelingen is dat de in de verslagperiode te verwerken

ensioenlast gelijk is aan de over die periode aan de pensioenuitvoerder verschuldigde pensioenpremies. Voor

over de verschuldigde premies op balansdatum nog niet zijn voldaan, wordt hiervoor een verplichting

pgenomen. Als de op balansdatum reeds betaalde premies de verschuldigde premies overtreﬀen, wordt een

verlopende actiefpost opgenomen voor zover sprake zal zijn van terugbetaling door het fonds of van

errekening met in de toekomst verschuldigde premies.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

166

De contante waarde van de voorziening voor de pensioenverplichting voor de werknemers van Gasunie

Deutschland die vóór 2012 in dienst zijn getreden, wordt berekend in overeenstemming met de projected unit credit

method. In de berekening zijn belangrijke aannames gedaan over de marktrente op bedrijfsobligaties van hoge

kwaliteit ter bepaling van de disconteringsvoet, de verwachte toekomstige salarisverhogingen, de verwachte

toekomstige pensioenverhogingen en de gemiddelde levensverwachting. Voor aanvullende informatie over deze

variabelen wordt verwezen naar noot 20 ‘Personeelsbeloningen’ van de nadere toelichting op de geconsolideerde

jaarrekening.

Actuariële winsten en verliezen en ervaringsaanpassingen worden verantwoord in het overzicht van het

totaalresultaat en vervolgens verwerkt in het eigen vermogen in de periode waarin zij zich voordoen, onder aftre

van uitgestelde belastingen. Jaarlijks worden de relevante actuariële berekeningen opgesteld en beoordeeld door

externe actuarissen.

De overige personele voorzieningen worden hierna toegelicht.

VoV

De voorziening heeft betrekking op de jubileumuitkeringen die de vennootschap uitkeert aan haar werknemers bij

dienstjubilea. Er is rekening gehouden met de kans dat de uitkering plaatsvindt en met een disconteringsvoet vóór

belastingen, die rekening houdt met de huidige marktbeoordelingen voor de tijdswaarde van geld en de risico’s die

inherent zijn aan de verplichting.

VoV

oso

dsd

oso

De voorziening heeft betrekking op de vergoeding die de vennootschap verstrekt aan haar werknemers na hun

pensionering. De voorziening vertegenwoordigt de contante waarde van de al ingegane verplichtingen met

betrekking tot post-actieve en gepensioneerde werknemers. Er is rekening gehouden met de levensverwachting

en met een disconteringsvoet vóór belastingen, die rekening houdt met de huidige marktbeoordelingen voor de

tijdswaarde van geld en de risico’s die inherent zijn aan de verplichting.

Aan het eind van iedere verslaggevingsperiode worden de veronderstellingen die ten grondslag liggen aan de

personele voorzieningen getoetst en bijgesteld aan de hand van overlevingstafels en rente- en

kostenontwikkelingen.

Een voorziening wordt in de balans opgenomen wanneer er sprake is van:

een in rechte afdwingbare of feitelijke verplichting, die het gevolg is van een gebeurtenis in het verleden;

waarvan een betrouwbare schatting kan worden gemaakt; en

het waarschijnlijk is dat voor afwikkeling van die verplichting een uitstroom van middelen nodig is.

Het bedrag opgenomen als voorziening is de best mogelijke schatting op de balansdatum van de uitgaven die

vereist zijn om aan de bestaande verplichting te voldoen, rekening houdend met de waarschijnlijkheid van de

gebeurtenis.

De overige voorzieningen betreﬀen de voorziening voor bepaalde opruimingskosten en saneringen.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

167

VoV

oso

Deze voorziening wordt gevormd naar aanleiding van besluiten van de vennootschap om binnen afzienbare tijd

specifiek aanwijsbare activa buitengebruik te stellen, te verwijderen of te saneren en waarvoor wetgeving dat in

voorkomende gevallen vereist. De omvang van de voorziening wordt mede bepaald aan de hand van

ervaringscijfers van eerdere opruimingen en saneringen.

De voorziening is gewaardeerd op de contante waarde van de uitgaven die naar verwachting vereist zullen zijn o

de verplichting af te wikkelen. De disconteringsvoet wordt bepaald vóór belastingen en houdt rekening met de

huidige marktbeoordelingen voor de tijdswaarde van geld en de risico’s die inherent zijn aan de verplichting.

De initiële verwerking en waardering van leases is als volgt:

De vennootschap onderscheidt leaseverplichtingen in lease en non-lease componenten. De non-lease

componenten vallen niet onder de reikwijdte van IFRS 16. De kosten ingevolge deze non-lease componenten

worden verantwoord in de winst-en-verliesrekening in de periode waarop ze betrekking hebben;

De verwachte looptijd van de leaseverplichting wordt bepaald op basis van de contractuele looptijd van de

overeenkomst, waarbij rekening is gehouden met de optionele verlengingsmogelijkheden, in het geval de

vennootschap redelijkerwijs verwacht hiervan gebruik te maken;

Indien van toepassing wordt bij de waardering van de leaseverplichtingen rekening gehouden met

restwaardegaranties, significante variabele leasebetalingen en boeteclausules;

De leaseverplichtingen worden in beginsel contant gemaakt tegen de impliciete rentevoet. Waar de impliciete

rentevoet niet direct uit de leaseovereenkomst aﬂeidbaar is, wordt gebruik gemaakt van de incrementele

rentevoet van de vennootschap. Voor portfolio’s van leases met vergelijkbare condities is gebruik gemaakt van

een rentevoet die voor het portfolio als geheel representatief is;

Het gebruiksrecht actief dat met de lease is verbonden, wordt initieel tegen contante waarde van de

leaseverplichting in de balans opgenomen, eventueel vermeerderd met direct toerekenbare bijkomende

kosten;

De leaseovereenkomsten met een looptijd van korter dan één jaar of met een contractwaarde van minder dan

€ 5.000 zijn overeenkomstig de uitzonderingsbepalingen van IFRS 16 niet in de balans opgenomen.

De bij de leaseverplichting behorende activa zijn verantwoord onder de materiële vaste activa in de

hoofdcategorie gebruiksrecht activa.

De vervolgwaardering van de leases is als volgt:

Gebruiksrecht activa zijn gewaardeerd tegen de kostprijs, verminderd met de lineaire afschrijving berekend

over de verwachte looptijd van de leaseovereenkomst en met eventuele bijzondere

waardeverminderingsverliezen. Bepaling van de kostprijs is hiervoor toegelicht onder d

e initiële verwerking en

waard

ering van leases;

De leaseverplichtingen worden na eerste opname gewaardeerd tegen de geamortiseerde kostprijs op basis va

de eﬀectieve-rentemethode;

Indien de uitgangspunten in de leaseovereenkomst wijzigen (bijvoorbeeld door indexering of andere

modificaties), wordt de boekwaarde van de leaseverplichting en het gebruiksrecht actief opnieuw bepaald en

in de balans verwerkt.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

168

ortlopende schulden en overige financiële verplichtingen worden na eerste opname gewaardeerd tegen de

eamortiseerde kostprijs op basis van de eﬀectieve-rentemethode. De eﬀectieve rente wordt direct in de winst-

n-verliesrekening verwerkt.

nder netto-omzet wordt verstaan de opbrengsten van aan derden geleverde diensten inzake gastransport en

asopslag en daaraan gerelateerde diensten, onder aftrek van kortingen (bij niet-gereguleerde diensten) en over

eze omzet geheven belastingen, zoals omzetbelasting. Hierbij maakt de vennootschap inschattingen over het

isico van kredietverlies door niet-betaling en, in het geval van contractverplichtingen door klantbijdragen, van de

elevante rentevoet.

ls het resultaat van een transactie aangaande het verlenen van een dienst betrouwbaar kan worden geschat,

ordt de opbrengst met betrekking tot die dienst verwerkt naar rato van de verrichte prestaties in het boekjaar.

e vennootschap levert diensten op het gebied van gastransport, -opslag en aanverwante diensten. Deze diensten

orden aangeboden als capaciteitsdiensten. Hierbij verwerven klanten het recht om voor een vooraf

vereengekomen periode (uur, dag, maand, etc.) gebruik te maken van vooraf gecontracteerde capaciteiten. De

ennootschap beschouwt de dienst als geleverd en verantwoordt dienovereenkomstig de omzet over het verloo

an de tijd. De realisatie van de netto-omzet kan betrouwbaar worden vastgesteld. De vennootschap ontvangt

een vergoeding van afnemers anders dan de vooraf overeengekomen bedragen.

e tarieven voor de gereguleerde activiteiten worden vastgesteld door onaankelijke toezichthouders in

ederland en Duitsland. Op de gereguleerde omzetten worden geen kortingen toegepast. Wel kan sprake zijn van

lantbijdragen in de aanleg of verbetering van transportinfrastructuur of kortingen/vooruitbetalingen in het niet-

ereguleerde domein. Deze worden onder IFRS 15 als contractverplichting beschouwd en in de balans opgenomen

n over de verwachte gebruiksduur van het actief periodiek ten gunste van de winst-en-verliesrekening gebracht.

n het geval een vooruitbetaling of korting een significante financieringscomponent bevat, wordt de hoogte van

eze component bepaald op basis van een schatting van de relevante rentevoet. De financieringscomponent

ordt verantwoord in de financiële baten en lasten in de periode waarop deze betrekking heeft.

ieronder worden begrepen de eigen bedrijfskosten ten dienste van de vervaardiging van materiële vaste activa.

et betreft voornamelijk de kosten van eigen en inleenpersoneel en een deel van de organisatiekosten van de

ndersteunende afdelingen.

xploitatiesubsidies worden ten gunste van de winst-en-verliesrekening van het jaar gebracht ten laste waarvan de

esubsidieerde bestedingen komen. Eventuele vooruitontvangen bedragen worden onder de kortlopende

chulden opgenomen.

ooruitontvangen investeringssubsidies worden initieel gepresenteerd onder de overlopende passiva. Deze

nvesteringssubsidies worden vervolgens, zodra de investeringsuitgaven aanvangen en voldoen aan de

oorwaarden voor activering, in mindering gebracht op de materiële vaste activa waarvoor de subsidie is beschikt.

e kosten worden bepaald op historische basis, met inachtneming van de hiervoor al vermelde grondslagen voor

e waardering en worden toegerekend aan de verslagperiode waarop zij betrekking hebben.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

169

Hieronder worden begrepen de baten en de lasten die verband houden met de financiering en soortgelijke baten

en lasten. Rentebaten en soortgelijke baten worden verantwoord in de periode waartoe zij behoren, rekening

houdend met de eﬀectieve rentevoet van de desbetreﬀende actiefpost, indien hun bedrag bepaalbaar is en hun

ontvangst waarschijnlijk. Rentelasten en soortgelijke lasten worden verantwoord in de periode waartoe zij

behoren. Financiële lasten omvatten ook de amortisatie van disagio en transactiekosten en betaalde premies bij

tussentijdse terugkoop van obligatieleningen.

De verwerking van de geactiveerde rentelasten is beschreven onder het hoofd ‘Materiële vaste activa’.

Belastingen over het resultaat omvatten de over de verslagperiode en voorgaande periodes verschuldigde

winstbelastingen en de uitgestelde belastingen. Deze belastingen worden in de winst-en-verliesrekening

opgenomen, behalve voor zover deze betrekking hebben op posten die rechtstreeks in het eigen vermogen

worden opgenomen, in welk geval het belastingeﬀect ook rechtstreeks in het eigen vermogen wordt verwerkt.

De over het boekjaar verschuldigde belasting is d

e naar verwachting te betalen belasting over de belastbare winst

over het boekjaar, berekend aan de hand van belastingtarieven die zijn vastgesteld op verslagdatum, dan wel

waartoe al materieel is besloten op verslagdatum, en eventuele correcties op de over voorgaande jaren

verschuldigde belasting. De verschuldigde belasting wordt berekend rekening houdend met fiscaal vrijgestelde

posten en geheel of gedeeltelijk niet-aftrekbare kosten.

Als de boekwaarde van de activa en d

e verplichtingen voor de financiële verslaggeving afwijkt van de fiscale

boekwaarde, is sprake van tijdelijke verschillen. Voor alle belastbare tijdelijke verschillen wordt een uitgestelde

belastingverplichting opgenomen. Voor alle verrekenbare tijdelijke verschillen wordt een uitgestelde

belastingvordering opgenomen, voor zover het waarschijnlijk is dat er voldoende fiscale winst beschikbaar zal zijn

voor toekomstige verrekening. Hiertoe zijn door de vennootschap aannames gedaan over de toekomstige fiscale

winsten en het moment van realisatie van de tijdelijke verschillen.

De uitgestelde belastingverplichtingen en -vorderingen worden gewaardeerd tegen de nominale waarde. Bij de

waardering worden de belastingtarieven gehanteerd die naar verwachting van toepassing zullen zijn op de periode

waarin realisatie zal plaatsvinden op basis van de belastingtarieven en de belastingwetgeving waarvan het

wetgevingsproces materieel is afgerond op balansd

atum. De uit eventuele tariefswijziging van de

vennootschapsbelasting voortvloeiende mutaties worden verwerkt in de winst-en-verliesrekening, met

uitzondering van de mutaties die oorspronkelijk rechtstreeks zijn verwerkt in het eigen vermogen. Deze mutaties

worden rechtstreeks in het eigen vermogen verwerkt.

(Uitgestelde) belastingvorderingen en -verplichtingen worden gesaldeerd indien:

een wettelijk a

wingbaar recht bestaat om de belastingvorderingen en -verplichtingen te salderen en de

vorderingen en verplichtingen samenhangen met door dezelfde belastingautoriteit opgelegde winstbelasting

aan dezelfde belasting verschuldigde entiteit; en/of;

op verschillende belasting verschuldigde entiteiten die voornemens zijn de belastingvorderingen en -

verplichtingen te salderen of waarvan de belastingvorderingen en -verplichtingen gelijktijdig worden

gerealiseerd.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

170

Tussen N.V. Nederlandse Gasunie en haar Nederlandse 100%-groepsmaatschappijen bestaat een fiscale eenheid

voor de Nederlandse vennootschapsbelasting. Tussen Gasunie Deutschland GmbH & Co. KG (Gasunie Deutschland)

en haar Duitse 100%-groepsmaatschappijen bestaat een fiscale eenheid voor de Duitse vennootschapsbelastingen.

ëë

Informatie over de bedrijfsactiviteiten waarover afzonderlijke financiële informatie beschikbaar is en waarvan de

bedrijfsresultaten regelmatig worden beoordeeld door het management, dient per segment toegelicht te

worden. De vennootschap heeft de onderstaande operationele segmenten gedefinieerd:

Gasunie Transport Services

Gasunie Deutschland

Participations

Voor een nadere toelichting op de financiële informatie per segment wordt verwezen naar noot 3 ‘Financiële

informatie per segment’ van de nadere toelichting op de geconsolideerde jaarrekening.

De kasstroom uit operationele activiteiten wordt op basis van de indirecte methode bepaald, uitgaande van de

netto-omzet in de geconsolideerde winst-en-verliesrekening. De geldmiddelen in het kasstroomoverzicht

bestaan uit de liquide middelen en soortgelijke tegoeden die zonder beperkingen en zonder significant risico van

waardeverminderingen als gevolg van de transactie kunnen worden omgezet in geldmiddelen.

De vennootschap presenteert ontvangen en betaald

e rente, ontvangen dividenden van joint ventures,

geassocieerde deelnemingen en overige deelnemingen en betaalde vennootschapsbelasting als onderdeel van de

kasstroom uit operationele activiteiten.

De verkrijgingsprijs van acquisities is opgenomen onder de kasstroom uit investeringsactiviteiten, voor zover

betaling in geld heeft plaatsgevonden. De in de geacquireerde deelneming of activiteiten aanwezige geldmiddelen

zijn op de aankoopprijs in mindering gebracht.

Kasstromen uit afgeleid

e financiële instrumenten die worden verantwoord als cash ﬂow hedge, worden in

dezelfde categorie ingedeeld als de kasstromen uit de afgedekte posities.

Gebeurtenissen die nadere informatie geven over de feitelijke situatie per balansdatum en die blijken tot aan de

datum van het opmaken van de jaarrekening worden verwerkt in de jaarrekening.

Gebeurtenissen die geen nadere informatie geven over de feitelijke situatie per balansdatum worden niet in de

jaarrekening verwerkt. Als dergelijke gebeurtenissen van belang zijn voor de oordeelsvorming van de gebruikers

van de jaarrekening, worden de aard en de geschatte financiële gevolgen ervan toegelicht in d

e jaarrekening.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

171

11 Nadere toelichting op de geconsolideerde

jaarrekening

1. Significante aangelegenheden en gebeurtenissen in 2021

COVID-19-pandemie

Als Europees energie infrastructuurbedrijf heeft Gasunie de gevolgen van de COVID-19-pandemie op de

bedrijfsvoering en op de financiële positie continu bewaakt. De vennootschap heeft hierbij uiteenlopende

scenario’s overwogen die gedurende 2021 telkens zijn geactualiseerd aan de hand van de meeste recente

informatie en ontwikkelingen. Er zijn aanvullende maatregelen genomen om de operationele bedrijfsvoering,

waaronder onder meer de continuïteit van het gastransport en de gasopslag, veilig en betrouwbaar te kunnen

blijven uitvoeren.

De financiële resultaten over 2021 en de balanspositie ultimo 2021 zijn niet significant nadelig beïnvloed door de

pandemie. Er zijn geen belangrijke bedrijfsactiviteiten stopgezet en grote investeringsprojecten vonden – waar

noodzakelijk met aanpassingen als gevolg van aangescherpte (veiligheids)richtlijnen – d

oorgang. Wel is de

uitvoering van enkele belangrijke projecten vertraagd door de gevolgen van de pandemie.

De omzet en kosten van zowel de gereguleerde activiteiten als de niet-gereguleerde of van regulering

vrijgestelde activiteiten wijken als gevolg van de pandemie niet substantieel af van het businessplan. Er hebben in

2021 geen aanpassingen plaatsgevonden in de verwerking van de verkoop-, inkoop- en leasecontracten. De

bestaande contracten geven geen aanleid

ing tot het opnemen van additionele verplichtingen of voorzieningen in

de balans.

De herfinancieringskalender is door de pandemie niet gewijzigd. Ook de liquiditeitspositie is goed, inclusief

toegang tot de geld- en kapitaalmarkten. De vennootschap heeft geen beroep gedaan op de financiële

noodmaatregelen die de overheden in Nederland en Duitsland hebben ingeroepen. De COVID-19-pandemie had

geen belangrijke gevolgen voor de waardering van de handels- en overige vord

eringen. Ook het dividendbeleid is

niet gewijzigd.

De vennootschap heeft in het bijzonder onderzocht of de COVID-19-pandemie invloed heeft gehad op de

transacties die worden verwerkt overeenkomstig de onderstaande verslaggevingsstandaarden:

Omzetverantwoording

Waardering van vaste activa

Financiële instrumenten

Leases

Voorzieningen

Belastingen

De vennootschap concludeert dat in 2021 – net als voor het boekjaar 2020 – de COVID-19-pandemie geen

belangrijke gevolgen heeft gehad voor de toepassing van bovenstaande waarderingsgrondslagen. Voor het

boekjaar 2022 verwacht de vennootschap eveneens geen belangrijke gevolgen voor de toepassing van

bovenstaande waarderingsgrondslagen.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

172

Ontwikkeling energiekosten

De vennootschap zag zich in 2021 geconfronteerd met sterk toenemende kosten voor de inkoop van gas en

elektriciteit ten behoeve van eigen gebruik voor het gastransport, balanceeracties in het gastransportnetwerk en

de interne en externe productie van stikstof voor de kwaliteitsconversie. De prijzen van gas en elektriciteit kenden

een bijzonder grillig verloop, met name in de tweede helft van het boekjaar. Van de totale toename in de

energiekosten in 2021 is een bedrag van ongeveer € 80 miljoen tot € 85 het gevolg van hogere prijzen voor

energie. Onder de huidige regulering in Nederland en Duitsland geldt dat de kosten die samenhangen met

prijsontwikkeling van de energiekosten gedeeltelijk worden nagecalculeerd en worden verrekend in de

toekomstige tarieven.

Op 1 februari 2021 heeft de ACM het methodebesluit 2022-2026 voor groepsmaatschappij GTS gepubliceerd. Ten

aanzien van de energiekosten van GTS wordt in het methodebesluit 2022-2026 geen nacalculatie op energieprijze

toegepast. De benadering van de ACM, waarbij het prijsrisico door GTS wordt gedragen, is naar de mening van GTS

gebaseerd op een onjuist beeld van de energiekosten van GTS en de invloed die GTS hierop heeft en leidt tot

onevenredige financiële risico’s voor de vennootschap. GTS heeft op 10 december 2021 een beroepsschrift

ingediend bij het CBb tegen het methodebesluit 2022-2026, onder meer ten aanzien van het aspect van de

energiekosten. Het is op de opmaakdatum van de jaarrekening 2021 nog niet bekend wanneer het CBb de

ingestelde beroepen inhoudelijk behandelt.

Meer informatie over de gevolgen van de energieprijsontwikkeling op de waardering van het gastransportnetwerk

is opgenomen in

noot 4 ‘Onderzoek naar bijzondere waardeverminderingen’.

Dividenduitkering

De vennootschap heeft in 2021 € 262,3 miljoen (boekjaar 2020: € 288,4 miljoen) dividend uitgekeerd aan haar enige

aandeelhouder, de Staat der Nederlanden. Het betrof de resultaatbestemming over het boekjaar 2020,

overeenkomstig het besluit van de algemene vergadering van 29 maart 2021. Nadere informatie hierover is

opgenomen in noot 44 ‘Onverdeeld resultaat’.

2. Bedrijfscombinaties en nieuwe entiteiten

In 2021 vonden geen bedrijfscombinaties plaats (2020: acquisitie ZEBRA gasleiding en de EHD-netten). Wel zijn in

2021 een aantal nieuwe entiteiten opgericht met als doel het verder vormgeven van de energietransitie. Deze

nieuwe entiteiten richten zich onder andere op het ontwikkelen van CCS, warmte en waterstof activiteiten.

De oprichting van deze entiteiten had geen significante invloed op het geconsolideerde resultaat en d

geconsolideerde kasstromen over 2021 of het geconsolideerde vermogen ultimo 2021 en is om die reden niet

nader toegelicht in deze jaarrekening. De nieuw opgerichte entiteiten zijn opgenomen in noot 55 ‘Overzicht

groepsmaatschappijen en deelnemingen’.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

173

3. Financiële informatie per segment

e financiële informatie wordt gesegmenteerd naar de activiteiten van de vennootschap. De operationele

egmenten weerspiegelen de managementstructuur. De vennootschap onderscheidt de volgende segmenten:

rvr

Dit segment beslaat het netbeheer in Nederland en is verantwoordelijk voor de aansturing van het

gastransport, de ontwikkeling van het netwerk en de bijbehorende installaties en het bevorderen van de

marktwerking.

Dit segment beslaat het netbeheer in Duitsland en is verantwoordelijk voor de aansturing van het gastransport,

de ontwikkeling van het netwerk en de bijbehorende installaties en het bevorderen van de marktwerking.

Dit segment richt zich op het ontwikkelen van projecten ten behoeve van de energietransitie, het optimaal

benutten van de bestaande deelnemingen en het faciliteren van de komst van nieuwe gasstromen naar

Noordwest-Europa via LNG-aanvoer en lange afstandspijpleidingen. Onder dit segment vallen ook een aantal

samenwerkingsverbanden voor pijpleidingen die het Gasunie-transportnet verbinden met buitenlandse

markten.

e grondslagen voor de waardering en de resultaatbepaling van de segmenten zijn gelijk aan de grondslagen zoals

ehanteerd bij het opstellen van deze geconsolideerde jaarrekening. De activa, opbrengsten en resultaten van een

egment omvatten zowel posten die rechtstreeks tot dat segment behoren als posten die redelijkerwijs aan dat

egment kunnen worden toegerekend. Omdat de financiering van de vennootschap overwegend op

oncernniveau plaatsvindt, vindt geen segmentering van de passiva plaats en wordt hierover daarom niet separaat

erapporteerd. Transacties tussen bedrijven die toebehoren aan de segmenten worden verricht tegen een

akelijke grondslag. In de financiële informatie per segment worden transacties tussen segmenten geëlimineerd.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

174

Opbrengsten en resultaat per segment

De informatie over de opbrengsten en het resultaat per segment is als volgt:

In miljoenen euro's  Netto-omz et  Result aat

 2021 2020 2021 2020

Segmenten    

- Gasunie Transport Services 965,6 945,7 260,1 651,7

- Gasunie Deutschland 298,8 310,9 138,5 166,8

- Participations 167,9 151,9 16,5 40,2

Inter-segment elim inatie ‑46,0 ‑36,3 - -

    

Segment entotaal

1.386,3 1.372,2 415,1 858,7

    

Saldo van niet-gealloceerde financiële baten en

lasten en resultaat uit deelnemingen

  4,8 ‑5,5

    

Result aat vóór belast ingen  

419,9 853,2

    

Belastingen   ‑109,2 ‑253,5

    

Opbrengst en en resultaat na belastingen

1.386,3 1.372,2 310,7 599,7

Gedurende 2021 heeft het segment Gasunie Transport Services voor €16,9 miljoen (2020: €8,9 miljoen), het

segment Gasunie Deutschland voor €0,4 miljoen (2020: €0,1 miljoen) en het segment Participations voor €28,7

miljoen (2020: €27,3 miljoen) aan inter-segment diensten geleverd.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

175

Activa per segment

De informatie over de activa per segment is als volgt:

In miljoenen euro's  Act iva

 31 dec. 2021 31 dec. 2020

Segmenten  

- Gasunie Transport Services 6.591,9 6.898,7

- Gasunie Deutschland 1.644,0 1.587,9

- Participations 1.641,3 1.389,4

  

Segment entotaal

9.877,2 9.876,0

  

Niet-gealloceerde activa 602,6 510,0

  

Totaal activa

10.479,8 10.386,0

Als gevolg van de splitsing van GTS B.V. is ultimo 2021 een bedrag van €243,9 miljoen aan activa overgegaan van het

segment Gasunie Transport Services naar het segment Participations. Nadere informatie over de splitsing van GTS

B.V. is opgenomen in noot 38 ‘Financiële vaste activa’. Een nadere toelichting op de investeringen in de materiële

vaste activa is opgenomen in noot 5 ‘Materiële vaste activa’.

De gealloceerde activa omvat de materiële vaste activa, de investeringen in joint ventures en geassocieerde

deelnemingen en de investeringen in de overige deelnemingen. De niet-gealloceerde activa bestaan uit de

uitgestelde belastingvorderingen en de vlottende activa.

De investeringen in en de afschrijvingen van materiële vaste activa en de andere belangrijke niet-geldelijke posten

zijn als volgt:

In miljoenen euro's  Gasunie

T ransport

Services

Gasunie

Deut schland

Part icipat ions Segment en

totaal

     

Investeringen materiële vaste activa 2021 212,5 95,0 4,3 311,8

 2020 262,6 78,5 32,8 373,9

     

Afschrijvingen m ateriële vaste activa 2021 ‑265,8 ‑44,1 ‑37,5 ‑347,4

 2020 ‑241,8 ‑40,9 ‑35,7 ‑318,4

     

Andere belangrijke niet-geldelijke posten 2021 0,8 2,6 0,8 4,2

 2020 314,6 5,9 2,1 322,6

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

176

De andere belangrijke niet-geldelijke posten bestaan onder meer uit de mutaties in de personele- en overige

voorzieningen, de resultaten op desinvesteringen en bepaalde kosten van de toegezegd-pensioen regeling. In

2020 werden de andere belangrijke niet-geldelijke posten van het segment Gasunie Transport Services significant

beïnvloed door het positieve eﬀect van een terugname van een eerder verantwoorde bijzondere

waardevermindering van €300,0 miljoen.

Activa per geografisch gebied

Het bepalen van de vaste activa per geografisch gebied vindt primair plaats aan de hand van het gebied waar de

activiteiten plaatsvinden. De vennootschap onderscheidt twee geografische gebieden: Nederland en buiten

Nederland.

De onderverdeling van de activa naar geografisch gebied is als volgt:

In miljoenen euro's  Vaste activa

 31 dec. 2021 31 dec. 2020

  

Nederland 7.470,4 7.522,0

Buiten Nederland 2.406,8 2.354,0

  

Totaal vast e act iva

9.877,2 9.876,0

De in de tabel opgenomen vaste activa omvat de materiële vaste activa alsmede het aandeel in de joint ventures, de

geassocieerde deelnemingen en de overige deelnemingen.

Informatie over joint ventures en geassocieerde deelnemingen

De segmentinformatie over joint ventures en geassocieerde deelnemingen is als volgt:

In miljoenen euro's  Investeringen in

joint vent ures en

geassocieerde

deelnemingen

 Aandeel in het

vermogen van joint

ventures en

geassocieerde

deelnemingen

 2021 2020 31 dec. 2021 31 dec. 2020

Segmenten    

- Gasunie Transport Services - - - -

- Gasunie Deutschland - - 108,0 102,7

- Participations 19,9 14,7 176,5 139,0

    

Segment entotaal

19,9 14,7 284,5 241,7

De investeringen in joint ventures zien in 2021 met name toe op de deelnemingen Gate terminal en SKW.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

177

In miljoenen euro's Acquisities joint

ventures en

geassocieerde

deelnemingen

Aandeel in resultaat

joint ventures en

geassocieerde

deelnemingen

2021 2020 2021 2020

Segm enten

- Gasunie Transport Services - - - -

- Gasunie Deutschland - - 5,7 6,5

- Participations - - 23,6 24,5

Segment entotaal

- - 29,3 31,0

Een nadere toelichting op de mutaties in joint ventures en geassocieerde deelnemingen is opgenomen in noot 7

‘Investeringen in joint ventures’ en noot 8 ‘Investeringen in geassocieerde deelnemingen’.

4. Onderzoek naar bijzondere waardeverminderingen

Aan het eind van iedere verslaggevingsperiode onderzoekt de vennootschap of sprake is van gebeurtenissen of

indicaties voor bijzondere waardeverminderingen van vaste activa. Zoals onder noot 1 ‘Significante

aangelegenheden en gebeurtenissen in 2021’ vermeld, geldt dat de COVID-19-pandemie – net als in 2020 – geen

gevolgen heeft gehad voor de waardering van de vaste activa per 31 december 2021. Onderstaand volgt voor de

belangrijkste kasstroomgenererende eenheden de verdere analyse.

Gastransportnetwerk Nederland

De waardering van het gastransportnetwerk in Nederland is mede aankelijk van de gereguleerde inkomsten van

de onderneming. De vennootschap heeft begin 2021 de waardering van het gastransportnetwerk onderzocht naar

aanleiding van het op 1 februari 2021 gepubliceerde Methodebesluit GTS 2022-2026. De uitkomsten van dat

onderzoek hebben geleid tot een terugname van een eerder verantwoorde bijzondere waardevermindering van

€ 300,0 miljoen, die reeds is verwerkt in de jaarrekening 2020. De terugname was met name het gevolg van een

lagere IFRS-disconteringsvoet na belastingen. Bij het waarderingsonderzoek zijn verder belangrijkste aannames en

veronderstellingen gedaan inzake de bepaling van de statische eﬃciency (de mate van eﬃciëntie van GTS in relatie

tot andere Europese netbeheerders) na de reguleringsperiode 2022-2026 en de kapitaalkostenvergoeding voor de

reguleringsperiode 2022-2026. Ten aanzien van de voornoemde aannames en veronderstellingen zijn in 2021 geen

nieuwe inzichten verkregen, die relevant zijn voor het opmaken van de jaarrekening 2021.

Begin 2021 is zowel d

oor Gasunie’s groepsmaatschappij GTS B.V. als door marktpartijen een pro forma beroep

ingesteld tegen het methodebesluit bij het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb). Verdere inhoudelijke

detaillering van de beroepsgronden heeft in december 2021 plaatsgevonden door middel van het indienen van een

beroepsschrift bij het CBb. De bezwaren van GTS zien toe op robuustheid van het benchmark-onderzoek,

waaronder de (wijze van) bepaling van de statische eﬃciëntie, de (wijze van) bepaling van het gereguleerde

rendement en het regime van nacalculatie van de inkoopkosten voor energie. Het is op de opmaakdatum van de

jaarrekening 2021 nog niet bekend wanneer het CBb de ingestelde beroepen inhoudelijk behandelt.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

178

Ten aanzien van de ontwikkelingen in de energiekosten geldt dat deze kosten voor het boekjaar 2021 in Nederland

gedeeltelijk worden nagecalculeerd en worden verrekend in de toekomstige tarieven. Hoewel de uitkomst van het

ingestelde beroep bij het CBb voor de periode 2022-2026 nog niet definitief is, heeft de vennootschap

geconcludeerd dat de gestegen energieprijzen in de tweede helft van 2021 geen indicatie zijn voor een bijzondere

waardevermindering van het gastransportnetwerk per 31december 2021. Hierbij is ook in overweging genomen

dat de energieprijzen niet goed voorspelbaar zijn en ultimo 2021 beïnvloed worden door diverse nationale en

Europese factoren, zoals het hersteltempo van de economie, de vulgraden van gasbergingen en diverse

geopolitieke ontwikkelingen.

Uit de beoordeling door de vennootschap blijken verder geen andere gebeurtenissen of indicaties voor een

bijzondere waardevermindering van het gastransportnetwerk in Nederland per 31december 2021.

Gastransportnetwerk Duitsland

De waardering van het gastransportnet in Duitsland is mede aankelijk van de gereguleerde inkomsten van de

onderneming. In 2019 is door het Duitse ministerie van Economische Zaken een wetgevingsonderzoek gestart naar

onder meer een wijziging van de regeling voor investeringsvergoedingen. Sindsdien is onderzocht of het huidige

reguleringskader op dit punt gewijzigd moet worden, met als doel het versnellen van investeringen die mede

nodig zijn voor de energietransitie. De wijzigingen moeten er toe leiden dat geplande en goedgekeurde

investeringen sneller in gebruik worden genomen.

Op 25juni 2021 heeft de Duitse Bondsraad nieuwe wetgeving (de ‘AregV Novelle’) goedgekeurd. Een belangrijke

wijziging is dat met ingang van de nieuwe reguleringsperiode op 1januari 2023, het bestaande regime van

investeringsvergoedingen wordt afgeschaft. Gelijktijdig vervalt echter ook de verplichting om historische

geaccumuleerde investeringsvergoedingen terug te betalen. Daarnaast vindt een wijziging plaats in de bepaling van

de kapitaalkostenvergoeding voor overige investeringen. Voor de periode tot 2028 geldt een overgangsregime.

De vennootschap heeft onderzocht of de AregV Novelle een indicatie kan zijn voor een bijzondere

waardevermindering van het gastransportnetwerk. Uit analyse door de vennootschap blijkt dat – onder meer

vanwege de overgangsmaatregelen – het eﬀect van het wegvallen van de investeringsvergoedingen en het

invoeren van een kapitaalkostenvergelijkingsmodel grotendeels wordt gecompenseerd door het kwijtschelden van

de terugbetalingsverplichting van de historisch geaccumuleerde investeringsvergoedingen.

Op grond hiervan komt de vennootschap tot de conclusie dat de invoering van de AregV Novelle geen indicatie is

voor een bijzondere waardevermindering van het gastransportnetwerk in Duitsland per 31december 2021.

Ten aanzien van de ontwikkelingen in de energiekosten in 2021 geldt dat deze kosten in Duitsland, voorzover deze

kosten toezien op het gastransport en de bijbehorende activiteiten, volledig nagecalculeerd worden en worden

verrekend in de toekomstige tarieven. Verder is hierbij in overweging genomen dat de energieprijzen niet goed

voorspelbaar zijn en ultimo 2021 beïnvloed worden door diverse nationale en Europese factoren, zoals het

hersteltempo van de economie, de vulgraden van gasbergingen en diverse geopolitieke ontwikkelingen. De

vennootschap heeft geconcludeerd dat de gestegen energiekosten geen indicatie zijn voor een bijzondere

waardevermindering van het gastransportnetwerk in Duitsland per 31december 2021.

Uit de beoordeling door de vennootschap blijken verder geen andere gebeurtenissen of indicaties voor een

bijzondere waardevermindering van het gastransportnetwerk in Duitsland per 31december 2021.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

179

Gastransportnetwerk BBL Company

it de beoordeling door de vennootschap blijken geen gebeurtenissen of indicaties voor een bijzondere

aardevermindering van het gastransportsysteem van BBL Company per 31 december 2021.

ndergrondse gasopslag EnergyStock

it de beoordeling door de vennootschap blijken geen gebeurtenissen of indicaties voor een bijzondere

aardevermindering van de EnergyStock gasopslag per 31 december 2021.

verige materiële en financiële vaste activa

it de beoordeling door de vennootschap blijken geen gebeurtenissen of indicaties voor een bijzondere

aardevermindering van de overige materiële en financiële vaste activa per 31 december 2021.

. Materiële vaste activa

e mutaties in de materiële vaste activa in 2021 zijn als volgt:

In miljoenen euro’s Boekwaarde

per 1 jan.

2021

Aquisities Investe-

ringen

Desinvest e-

ringen

Afschrij-

vingen

Terugname

bijz ondere

waarde-

vermindering

Boekwaarde

per 31 dec.

2021

Bedrijfsgebouwen en

terreinen

141,8 - 3,6 ‑1,8 ‑9,4 - 134,2

Compressorstations 796,2 - 25,2 ‑0,3 ‑57,9 - 763,2

Installaties 963,1 - 24,0 ‑0,8 ‑62,6 - 923,7

Hoofdtransportleidingen c.a. 4.917,2 - 127,0 ‑5,6 ‑114,7 - 4.923,9

Regionale transportleidingen

c.a.

922,5 - 25,0 ‑0,8 ‑ 29,7 - 917,0

Ondergrondse gasopslag 422,1 - 47,8 ‑1,8 ‑28,3 - 439,8

Andere vaste

bedrijfsm iddelen

259,9 - 36,3 ‑0,8 ‑36,1 - 259,3

Gebruiksrecht activa 98,0 - 12,4 - ‑8,7 - 101,7

Vaste bedrijfsmiddelen in

uitvoering

604,2 - 10,5 - - - 614,7

Totaal voor boe

kjaar 2021

9.125,0 - 311,8 ‑11,9 ‑347,4 - 9.077,5

e investeringen hadden in Nederland voornamelijk betrekking op de bouw van de nieuwe stikstoﬀabriek en de

mbouw van bepaalde afnemers van hoog- naar laagcalorisch gas. In Duitsland betreft het de realisatie van een

ardgasleiding naar de autofabrieken van Volkswagen in Wolfsburg en de ontwikkeling van fase 2 van de EUGAL-

ijpleiding, die op 1 april 2021 in gebruik is genomen. De kolom investeringen bevat ook de overboekingen van de

aste bedrijfsmiddelen in uitvoering naar de andere activacategorieën voor de activa die gedurende 2021 in gebruik

ijn genomen.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

180

Onder de materiële vaste activa is ultimo 2021 een bedrag van €101,7 miljoen (ultimo 2020: €98,0 miljoen)

begrepen inzake gebruiksrecht activa. De vennootschap heeft het economische, maar niet het juridische eigendom

van deze gebruiksrecht activa. Nadere informatie over de bijbehorende leaseverplichtingen is opgenomen in

noot17 ‘Leaseverplichtingen’.

De mutaties in de bij de leases behorende gebruiksrecht activa in 2021 zijn als volgt:

In miljoeneneuro's Boekwaarde per 1

jan. 2021

Investeringen Desinvest e-

ringen

Afschrijvingen Boekwaarde per 31

dec. 2021

     

Bedrijfsgebouwen en terreinen 91,3 3,5 - ‑5,8 89,0

Regionale transportleidingen

c.a.

0,1 7,0 - ‑0,2 6,9

Andere vaste bedrijfsm iddelen 6,6 1,9 - ‑2,7 5,8

     

Totaal voor boekjaar 2021

98,0 12,4 - ‑8,7 101,7

De mutaties in de materiële vaste activa in 2020 zijn als volgt:

In miljoenen euro’s Boekwaarde

per 1 jan.

2020

Aquisities Investeringen Desinveste-

ringen

Afschrijvingen Terugname

bijz ondere

waarde-

vermindering

Boekwaarde

per 31 dec.

2020

       

Bedrijfsgebouwen en

terreinen

140,4 - 3,4 ‑0,2 ‑7,8 6,0 141,8

Compressorstations 796,3 - 18,5 ‑2,3 ‑46,6 30,3 796,2

Installaties 942,7 0,6 48,2 ‑3,5 ‑60,6 35,7 963,1

Hoofdtransportleidingen

c.a.

4.806,0 10,7 19,6 ‑0,3 ‑105,8 187,0 4.917,2

Regionale

transportleidingen c.a.

882,0 - 30,6 ‑1,0 ‑25,8 36,7 922,5

Ondergrondse gasopslag 448,1 - 1,8 ‑1,1 ‑26,7 - 422,1

Andere vaste

bedrijfsm iddelen

278,1 0,2 14,1 ‑0,1 ‑36,7 4,3 259,9

Gebruiksrecht activa 95,5 - 10,9 - ‑8,4 - 98,0

Vaste bedrijfsmiddelen in

uitvoering

377,4 - 226,8 - - - 604,2

       

Totaal voor boekjaar

2020

8.766,5 11,5 373,9 ‑8,5 ‑318,4 300,0 9.125,0

De bedragen die in 2020 zijn vermeld onder acquisities hadden betrekking op de overname van de ZEBRA-

gasleiding en de EHD-netten.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

181

De mutaties in de bij de leases behorende gebruiksrecht activa in 2020 zijn als volgt:

In miljoeneneuro's Boekwaarde per 1

jan. 2020

Investeringen Desinvest e-

ringen

Afschrijvingen Boekwaarde per 31

dec. 2020

     

Bedrijfsgebouwen en terreinen 88,6 8,1 - ‑5,4 91,3

Regionale transportleidingen

c.a.

0,5 - - ‑0,4 0,1

Andere vaste bedrijfsm iddelen 6,4 2,8 - ‑2,6 6,6

     

Totaal voor boekjaar 2020

95,5 10,9 - ‑8,4 98,0

De aanschafwaardes en de cumulatieve afschrijvingen van de materiële vaste activa zijn als volgt:

In miljoenen euro’s Aanschafwaarde * per

31 dec. 2021

Cumulatieve

afschrijvingen ** per 31

dec. 2021

Aanschafwaarde * per

31 dec. 2020

Cumulatieve

afschrijvingen ** per 31

dec. 2020

    

Bedrijfsgebouwen en

terreinen

262,7 ‑128,5 264,3 ‑122,5

Compressorstations 1.850,7 ‑1.087,5 1.826,5 ‑1.030,3

Installaties 2.530,6 ‑1.606,9 2.512,7 ‑1.549,6

Hoofdtransportleidingen

c.a.

9.900,8 ‑4.976,9 9.788,4 ‑4.871,2

Regionale

transportleidingen c.a.

1.734,3 ‑817,3 1.714,6 ‑792,1

Ondergrondse gasopslag 651,2 ‑211,4 605,1 ‑183,0

Andere vaste

bedrijfsm iddelen

739,6 ‑480,3 714,2 ‑454,3

Gebruiksrecht activa 126,4 ‑24,7 114,0 ‑16,0

Vaste bedrijfsmiddelen in

uitvoering

614,7 - 604,2 -

    

Totaal

18.411,0 ‑9.333,5 18.144,0 ‑9.019,0

* Inclusief herwaardering van materiële vaste activa bij de transitie naar IFRS in 2005 (veronderstelde kostprijs)

** inclusief gecumuleerde bijzondere waardeverminderingen en terugnames daarvan

Afschrijvingstermijnen

Bij het bepalen van de relevante afschrijvingstermijnen hanteert de vennootschap aannames en veronderstellingen.

De vennootschap heeft geconcludeerd dat ultimo 2021 geen aanleiding bestond om de huidige

afschrijvingstermijnen te herzien.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

182

De activa van de vennootschap bestaat voor een groot deel uit gereguleerde activa. Onder het systeem van

regulering in Nederland en Duitsland mag de vennootschap de investeringen in de materiële vaste activa

terugverdienen. De toezichthouders voor de gereguleerde netten in Nederland (ACM) en Duitsland (BNetzA)

bepalen hiervoor de gereguleerde afschrijvingstermijnen. In het voor het boekjaar 2021 van toepassing zijnde

methodebesluit voor GTS, als ook in het methodebesluit GTS 2022-2026, gaat de ACM – mede op basis van door

haar uitgevoerde studies naar de energietransitie – nog steeds uit van een lange afschrijvingshorizon (oplopend tot

55jaar voor transportleidingen) voor het gastransportnetwerk. Voor het Duitse gastransportnetwerk geldt ultimo

2021 een vergelijkbare situatie voor wat betreft de door de toezichthouder veronderstelde levensduur van het

gastransportnetwerk. De vennootschap heeft de zienswijze van de toezichthouders overwogen bij het bepalen

van de afschrijvingstermijnen onder IFRS.

Mochten de toezichthouders in Nederland en Duitsland op termijn besluiten om de gereguleerde

afschrijvingstermijnen aan te passen, bijvoorbeeld naar aanleiding van meer concrete ontwikkelingen rondom de

uitfasering van het aardgastransport, dan neemt de vennootschap deze ontwikkeling opnieuw mee in de bepaling

van de afschrijvingstermijnen onder IFRS. Dit kan in voorkomende gevallen leiden tot het verkorten of het

verlengen van de afschrijvingstermijnen, waardoor de afschrijvingslasten onder IFRS wijzigen. Overigens zal dit in

de praktijk overwegend invloed hebben op de afschrijving van de hoofd- en regionale transportleidingen, omdat de

andere activa relatief gezien veelal een kortere (technische) levensduur hebben.

Een andere belangrijke overweging bij het bepalen van de afschrijvingstermijnen onder IFRS betreft de eigen

zienswijze van de vennootschap op de energietransitie en de aangescherpte milieu- en klimaatdoelstellingen. Dit

geldt zowel voor de gereguleerde als de niet gereguleerde (transport gerelateerde) activa.

De vennootschap heeft net als de ACM en BNetzA de visie dat het bestaande gastransportnetwerk nog tot op de

(middel)lange termijn benodigd is voor het transport van aardgas.

De vennootschap houdt daarnaast echter ook rekening met de mogelijkheid dat de bestaande

gastransportinfrastructuur op termijn gefaseerd ingezet kan worden voor het transport van alternatieve

energiedragers, zoals waterstof. Met de recente politieke besluitvormingen in Nederland op het gebied van

waterstof, warmte en CO en een nieuw kabinet dat sterk inzet op klimaat, wordt deze langetermijnvisie steeds

concreter en naar verwachting in de komende jaren verder uitgewerkt. De recent aangetreden Duitse regering

werkt eveneens aan plannen op het gebied van klimaat, waarbij naar verwachting ook voor waterstof(transport)

een belangrijke rol is weggelegd. De vennootschap evalueert ook periodiek de gevolgen van deze ontwikkelingen

op de afschrijvingstermijnen onder IFRS.

Tot slot overweegt de vennootschap in zijn periodieke beoordeling van de afschrijvingstermijnen of sprake is van

activa die op middellange termijn niet meer dienstbaar is aan het gastransport. In die specifieke gevallen kan de

vennootschap aanpassingen doorvoeren in de afschrijvingstermijnen van bepaalde activa. Door de voorziene

sluiting van het Groningenveld en een toenemende import uit buitenlandse bronnen, veranderen de gasstromen

en daarmee de inzet van bepaalde onderdelen van de gasinfrastructuur (zoals compressorstations en aanverwante

componenten en overige activa) op specifieke locaties. Deze installaties zijn reeds of zouden in de nabije toekomst

tijdelijk buitengebruik gesteld kunnen worden en worden in die gevallen versneld afgeschreven tot het moment

van buitengebruikstelling. Bij de wijze van technisch buitengebruik stellen wordt rekening gehouden met de

mogelijkheid om de installaties op termijn toch weer in gebruik te nemen, mocht een alternatieve aanwending

worden voorzien op het gebied van waterstof, warmte en CO . De installaties worden daarom niet gesaneerd,

maar duurzaam geconserveerd.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

183

oor de overige gereguleerde en de niet-gereguleerde activa, waaronder voornamelijk de ondergrondse

asopslag, geldt dat de vennootschap geen aanwijzingen heeft dat de verwachte gebruiksduur korter is dan de

uidige afschrijvingstermijn. Voor deze activa geldt overigens wederom een aanzienlijk kortere

fschrijvingstermijn, die veelal is gebaseerd op de kortere technische levensduur.

e afschrijvingstermijnen van de belangrijkste activa categorieën zijn als volgt:

Terreinen geen afschrijving

Bedrijfsgebouwen 50 jaar

Compressorstations 30 jaar

Installaties 30 jaar

Hoofdtransportleidingen c.a. tot 2070

Regionale transportleidingen c.a. tot 2070

Ondergrondse gasopslag tot 2035

Andere vaste bedrijfsmiddelen 5-20 jaar

Vaste bedrijfsmiddelen in uitvoering geen afschrijving

ebruiksrecht activa worden afgeschreven overeenkomstig de bovenstaande categorieën, waarbij voor gehuurde

erreinen geldt dat deze worden afgeschreven overeenkomstig de levensduur van actief waarmee de huur van het

errein verband houdt. Op terreinen, gas- en stikstofvoorraden en activa in aanbouw wordt niet afgeschreven.

. Investeringen in joint operations

e vennootschap heeft rechtstreeks dan wel indirect belangen in de volgende joint operations:

Naam van de vennootschap Zetel Financieel

belang op

31 dec. 2021 31 dec. 2020

Ambigo V.O .F. Groningen - 46,7%

BBL Company V.O.F. Groningen 60,0% 60,0%

EUGAL BTG Kassel, Duitsland 16,5% 16,5%

mbigo

n januari 2021 is het samenwerkingsverband Ambigo V.O.F. beëindigd. In de entiteit vonden geen operationele

ctiviteiten meer plaats. Aansluitend op de liquidatie van Ambigo V.O.F. is in juni 2021 eveneens Gasunie Ambigo

.V. geliquideerd. Beide liquidaties hadden geen belangrijke financiële gevolgen voor de vennootschap.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

184

BBL Company

BBL Company is opgericht in 2004 en exploiteert sinds 2006 een gaspijpleiding tussen Balgzand in Nederland en

Bacton in het Verenigd Koninkrijk. Gasunie heeft een 60% financieel belang in het samenwerkingsverband BBL

Company. De andere vennoten, Fluxys en Uniper, houden ieder 20% van het belang in het samenwerkingsverband.

Op grond van de overeenkomsten tussen de vennoten van BBL Company moeten significante besluiten genomen

worden met een meerderheid van 80%. Gasunie heeft daardoor geen overheersende zeggenschap. Verder wordt

In Nederland een V.O.F.-structuur gezien als een transparante structuur, waarbij de partners een belang in de activa

en de verplichtingen van de V.O.F. hebben. De juridische en economische realiteit van BBL Company is daardoor

vergelijkbaar met die van een joint operation.

EUGAL

Gasunie Deutschland heeft in 2017 een belang van 16,5% verworven in het samenwerkingsverband dat het EUGAL-

pijpleidingproject realiseert. EUGAL staat voor Europäische Gas-Anbindungsleitung. De overige belangen worden

gehouden door de Duitse gastransportnetbeheerders Gascade, ONTRAS en Fluxys. Op basis van de

samenwerkingsovereenkomst is sprake van gezamenlijke zeggenschap. De EUGAL-pijpleiding beslaat een traject

van circa 485kilometer van Greifswald aan de Duitse Oostzee naar het zuiden van Saksen en van daar naar de

Tsjechische grens. Gascade houdt een 50,5% financieel belang in het project en is verantwoordelijk voor de bouw

en het beheer van de leiding. Fase1 van de EUGAL-pijpleiding is per 1januari 2020 operationeel. De tweede

pijpleiding is vanaf april 2021 operationeel.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

185

7. Investeringen in joint ventures

e vennootschap heeft rechtstreeks dan wel indirect belangen in de volgende joint ventures:

Naam van de vennootschap Zet el Financieel

belang op

31 dec. 2021 31 dec. 2020

Biogas Netwerk Twente B.V. Almelo 50,0% 50,0%

Demonstratie Faciliteit Super Kritische Water

Vergassing (SKW) Alkmaar B.V.

Alkmaar 35,0% 50,0%

DEUDAN - Deutsch/Dänische Erdgastransport

GmbH

Handewitt, Duitsland 75,0% 75,0%

DEUDAN - Deutsch/Dänische Erdgastransport

GmbH & Co. KG

Handewitt, Duitsland 33,4% 33,4%

Gate terminal C.V. Rotterdam 50,0% 50,0%

Gate terminal Management B.V. Rotterdam 50,0% 50,0%

Germ an LNG Terminal GmbH Ham burg, Duitsland 33,3% 33,3%

NETRA GmbH Norddeutsche Erdgas Transversale Em stek/Schneiderkrug, Duitsland 50,0% 50,0%

NETRA GmbH Norddeutsche Erdgas Transversale &

Co. KG

Emstek/Schneiderkrug, Duitsland 44,1% 44,1%

Porthos System O perator B.V. (1) Rotterdam 50,0% -

Porthos Oﬀshore Transport and Storage GP B.V. (1) Rotterdam 50,0% -

Porthos CO 2 Transport and Storage GP B.V. (2) Rotterdam 33,3% 33,3%

Porthos Onshore Tr

ansport GP B.V. (1) Rotterdam 50,0% -

Porthos Oﬀshore Transport C.V. (1) Rotterdam 50,0% -

Porthos CO 2 Transport and Storage C.V. (3) Rotterdam 33,3% 33,3%

Porthos Onshore Transport C.V. (1) Rotterdam 50,0% -

1 Nieuw opgericht in 2021

2 Voorheen Porthos Development Management GP B.V.

3 Voorheen Porthos Development C.V.

iogas Netwerk T wente

iogas Netwerk Twente is een samenwerkingsverband met Cogas met als doel de aanleg en het beheer van

eidingen en daarmee verbonden hulpmiddelen en de aanleg, het onderhoud en het ter beschikking stellen van

nstallaties ten behoeve van biogas-invoeding in het gastransportnetwerk. Het aandeel van Gasunie in de

temrechten is 50%. Op basis van de samenwerkingsovereenkomst is sprake van gezamenlijke zeggenschap.

emonstratiefaciliteit SKW

n 2017 hebben SCW Systems en Gasunie Demonstratiefaciliteit SKW Alkmaar opgericht. Het betreft een

amenwerkingsverband met betrekking tot de realisatie van installaties ten behoeve van biogas-invoeding in het

astransportnetwerk door middel van superkritische watervergassing (SKW).

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

186

Doel van het samenwerkingsverband is een demonstratiefaciliteit te realiseren om in de komende jaren de

robuuste werking van de nieuwe technologie op industriële schaal aan te tonen. Ultimo 2021 is het financiële

belang van Gasunie teruggebracht tot 35%. Op basis van de samenwerkingsovereenkomsten is evenwel sprake van

gezamenlijke zeggenschap.

DEUDAN

DEUDAN (‘Deutsch/Dänische Erdgastransport’) exploiteert een gaspijpleiding in Duitsland tussen de Itzehoe-regio

en de Duits / Deense grens in de regio Flensburg. De andere aandeelhouder is Open Grid Europe. Het financieel

belang en de stemrecht van Gasunie Deutschland zijn verschillend in deze deelneming. Het financieel belang van

Gasunie Deutschland in DEUDAN is 75%. Op basis van de overeenkomsten tussen de aandeelhouders hebben beide

bedrijven echter gezamenlijke zeggenschap.

Gate terminal

Gate terminal is een samenwerkingsverband met Koninklijke Vopak met als doel het exploiteren van een LNG-

terminal op de Maasvlakte. Gasunie heeft, net als Koninklijke Vopak, een 50% financieel belang in Gate terminal

Management B.V. en Gate terminal C.V. Laatstgenoemde heeft een 100% financieel belang in Gate terminal B.V., de

feitelijke operator van de LNG-terminal. Op basis van de overeenkomsten tussen de aandeelhouders hebben beide

bedrijven gezamenlijke zeggenschap.

German LNG Terminal

German LNG Terminal is een samenwerkingsverband van Gasunie met Koninklijke Vopak en Oiltanking met als

oogmerk het ontwikkelen van een LNG-terminal in Noord-Duitsland. Het economisch belang en het aandeel van

Gasunie in de stemrechten van dit samenwerkingsverband is 33,3%. Op basis van de samenwerkingsovereenkomst is

sprake van gezamenlijke zeggenschap. In 2021 is nog geen investeringsbesluit genomen, omdat nog geen afdoende

zekerheid over de klantcontracten bestond. German LNG Terminal spant zich samen met de potentiële klanten en

de Duitse overheid in om dit investeringsbesluit te realiseren.

NET RA

NETRA (‘Norddeutsche Erdgas Transversale’) beheert een netwerk bestaande uit ca. 350km pijpleiding en twee

compressorstations. De andere aandeelhouder in NETRA is Open Grid Europe. Gasunie Deutschland heeft een

financieel belang van 44,1% in NETRA. Open Grid Europe houdt het resterende financieel belang van 55,9%. Het

financieel belang en de stemrecht van Gasunie Deutschland zijn verschillend in deze deelneming. Op basis van de

overeenkomsten tussen de aandeelhouders hebben beide bedrijven gezamenlijke zeggenschap.

Porthos

Porthos is een samenwerkingsverband tussen Gasunie, Energie Beheer Nederland (EBN) en Havenbedrijf

Rotterdam. Porthos richt zich op het realiseren van opslag van CO in lege gasvelden in de Noordzeebodem. Het

project omvat de realisatie van een afvang-, opslag- en transportsysteem waarop diverse industrieën en bedrijven

kunnen aansluiten. Gasunie brengt met name kennis in op het gebied van transport en opslag. Op basis van de

overeenkomsten tussen de aandeelhouders hebben de partners gezamenlijke zeggenschap. Gasunie heeft een

financieel belang van 33,3%-50%.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

187

De mutaties in de joint ventures zijn geaggregeerd als volgt:

In miljoenen euro’s 2021 2020

  

Stand per 1 januari 241,2 212,2

  

Investeringen 19,9 14,7

Rechtstreekse eigen vermogen mutaties 11,4 5,7

Resultaat in joint ventures 29,3 31,0

Ontvangen dividend ‑17,8 ‑22,4

  

Stand per 31 december

284,0 241,2

De investeringen in 2021 hebben voor €9,8 miljoen betrekking op Gate terminal. Het restant van de investeringen

ziet vooral toe op joint ventures die zich richten op het realiseren van infrastructuur voor de verdere ontwikkeling

en integratie van alternatieve energiedragers. De rechtstreekse vermogensmutaties hebben betrekking op op de

herwaardering van het belang in Gate terminal als gevolg van de wijziging in de reële waarde van een cash ﬂow

hedge van Gate terminal. Gasunie heeft deze vermogensmutatie verwerkt in de niet-gerealiseerde resultaten.

Van de joint ventures heeft Gate terminal een materiële invloed op het vermogen en het resultaat van de

vennootschap.

De informatie over de boekwaarde, het aandeel in de gerealiseerde en niet-gerealiseerde resultaten, het resultaat

over het boekjaar en het ontvangen dividend uitgesplitst naar Gate terminal en overige joint ventures is als volgt:

In miljoenen euro’s  Gate terminal Overige joint

ventures

Totaal joint

ventures

    

Boekwaarde per 31 december 2021 151,4 132,6 284,0

 2020 122,2 119,0 241,2

    

Aandeel in het resultaat na belastingen 2021 25,5 3,8 29,3

 2020 26,0 5,0 31,0

    

Aandeel in de gerealiseerde en niet-gerealiseerde resultaten 2021 36,9 3,8 40,7

 2020 31,8 5,0 36,8

    

Ontvangen dividend in het boekjaar 2021 17,3 0,5 17,8

 2020 14,0 8,4 22,4

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

188

Vanwege de materiële invloed op het vermogen en het resultaat van Gasunie is ten aanzien van Gate terminal

onderstaand nadere gedetailleerde informatie opgenomen.

Informatie over Gate terminal

De geconsolideerde financiële informatie van Gate terminal is als volgt:

In miljoenen euro’s 31 dec. 2021 31 dec. 2020

  

Vaste activa 883,0 958,5

waarvan uitgestelde belastingvorderingen 20,1 27,3

Vlottende activa 65,8 66,9

waarvan belastingvorderingen 2,1 1,6

waarvan liquide middelen 53,9 59,1

  

Langlopende schulden ‑582,3 ‑709,7

waarvan rentedragende leningen ‑387,6 ‑434,1

waarvan afgeleide financiële instrumenten ‑79,1 ‑108,7

Kortlopende schulden ‑63,7 ‑71,4

waarvan kortlopende financieringsverplichtingen ‑47,5 ‑47,5

waarvan belastingverplichtingen ‑0,9 ‑2,9

  

Nett o investering

302,8 244,3

Aandeel Gasunie 50% 50%

Boekwaarde 151,4 122,2

In miljoenen euro’s 2021 2020

  

Opbrengsten 164,5 167,6

Totale lasten ‑67,6 ‑66,6

waarvan afschrijvingen 42,3 ‑43,4

Financieringslasten ‑28,5 ‑31,3

Belastingen ‑17,5 ‑17,7

  

Result aat na belastingen 50,9 52,0

Overige gerealiseerde en niet-gerealiseerde resultaten 22,8 11,6

  

Totaal van de gerealiseerde en niet-gerealiseerde resultaten 73,7 63,6

Aandeel Gasunie 50% 50%

Aandeel Gasunie in de gerealiseerde en niet -gerealiseerde result at en 36,9 31,8

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

189

8. Investeringen in geassocieerde deelnemingen

ltimo 2021 omvatten de investeringen in geassocieerde deelnemingen alleen het belang in Trading Hub Europe.

rading Hub Europe

n 2021 fuseerde GASPOOL Balancing Services GmbH (GASPOOL) met NetConnect Germany GmbH & Co. KG

(

NCG) tot Trading Hub Europe GmbH (THE). Gasunie had voorheen een belang van 20% in GASPOOL en heeft

oor de fusie een financieel belang in THE verkregen. De fusie vindt zijn oorsprong in gewijzigde regelgeving in

uitsland met het doel om tot één Duits marktgebied te komen. Met de fusie verdwenen op 1 oktober 2021 de

fzonderlijke noordelijke en zuidelijke Duitse marktgebieden en is een gemeenschappelijk beheerd marktgebied

evormd met een enkele entry- en exitzone.

e fusie heeft geen belangrijke financiële gevolgen voor Gasunie. Het financiële belang van Gasunie in THE

edraagt € 0,5 miljoen. Dit is gelijk aan de waarde van het belang dat voorheen werd gehouden in GASPOOL. Op

rond van de samenwerkingsovereenkomst hebben de elf aandeelhouders ieder een gelijk aandeel (van 9,09%) en

an Gasunie significante invloed op de relevante activiteiten van THE uitoefenen. Het belang in THE wordt daarom

erantwoord als een geassocieerde deelneming met toepassing van de equity methode.

HE heeft geen materiële invloed op het vermogen en het resultaat van de vennootschap. Ultimo 2021 bedroeg

et saldo van de uitstaande kortlopende lening aan THE € 10,0 miljoen (2020: € nihil). Dit bedrag is verantwoord

nder de kortlopende vorderingen. De totale leningfaciliteit aan THE bedraagt € 25,0 miljoen. Nadere informatie

ierover is opgenomen in noot 12 ‘Handels- en overige vorderingen’.

et totale aandeel van Gasunie in de gerealiseerde en niet-gerealiseerde resultaten van geassocieerde

eelnemingen in 2021 is € nihil (2020: € nihil).

. Overige deelnemingen

e overige deelnemingen zijn als volgt:

Naam van de vennootschap Zet el Financieel belang op

31 dec. 2021 31 dec. 2020

Energie Data Services Nederland (EDSN) B.V. Arnhem 12,5% 12,5%

Nord Stream AG Zug, Zwitserland 9,0% 9,0%

PRISMA European Capacity Platform GmbH Leipzig, Duitsland 12,7% 12,7%

SCW System s B.V. Schoorl 5,5% -

nergie Data Services Nederland (EDSN)

DSN werkt samen met de regionale netbeheerders, TenneT en GTS aan de centrale marktfacilitering voor de

nergiesector. EDSN ontwikkelt en beheert onder meer ICT-infrastructuur voor de energiemarkt. EDSN is

evestigd te Arnhem. Op basis van de aandeelhoudersovereenkomsten heeft Gasunie geen invloed van betekenis i

DSN.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

190

Nord Stream

Nord Stream exploiteert de twee gaspijpleidingen die onderdeel uitmaken van de Nord Stream1-verbinding door

de Baltische Zee van Rusland naar Duitsland. De deelneming in Nord Stream is verkregen in 2008. Op basis van de

aandeelhoudersovereenkomsten heeft Gasunie geen invloed van betekenis in Nord Stream.

PRISMA European Capacity Platform

PRISMA is een Europees platform voor de verhandeling van transportcapaciteit. Gasunie biedt haar

transportcapaciteit mede op dit platform aan. PRISMA is gevestigd te Leipzig, Duitsland. Op basis van de

aandeelhoudersovereenkomsten heeft Gasunie geen invloed van betekenis in PRISMA.

SCW Systems

SCW Systems is samen met Gasunie aandeelhouder in Demonstratiefaciliteit SKW Alkmaar B.V. Het betreft een

samenwerkingsverband met betrekking tot de realisatie van installaties ten behoeve van biogas-invoeding in het

gastransportnetwerk door middel van superkritische watervergassing (SKW). Ultimo 2021 heeft Gasunie een

belang van 5,5% verworven in SCW Systems. Op basis van de aandeelhoudersovereenkomsten heeft Gasunie geen

invloed van betekenis in SCW Systems.

Toelichting reële waarde overige deelnemingen

De reële waarde van de overige deelnemingen bedraagt ultimo 2021 €515,2 miljoen (ultimo 2020: €509,3 miljoen).

Van de totale mutatie is een bedrag van €1,1 miljoen (2020: 5,7miljoen) opgenomen in het totaalresultaat. Dit

betreft de rechtstreekse vermogensmutaties. Het resultaat uit hoofde van dividenduitkeringen door Nord Stream

bedroeg €32,5 miljoen (2020: €31,3 miljoen). PRISMA, EDSN en SCW Systems keerden geen dividend uit in 2021

(2020: idem).

De reële waarde waardering van de overige deelnemingen is gebaseerd op de contante waarde van de verwachte

kasstromen. Dit betreft een reële waarde bepaling volgens niveau 3 (ultimo 2020: niveau 3). Gasunie hanteert bij

het bepalen van de reële waarde van de voornoemde overige deelnemingen een disconteringsvoet die gebaseerd

is op de risicovrije marktrente vermeerderd met krediet- en liquiditeitsopslagen. Deze varieert tussen 3-6% na

belastingen, aankelijk van het risicoprofiel van de betreﬀende deelneming.

De waardering van de deelname in Nord Stream wordt gebaseerd op de contante waarde van de verwachte

toekomstige kasstromen. Hierbij wordt gebruik gemaakt van een calculatiemodel van Nord Stream, dat jaarlijks

wordt geactualiseerd aan de hand van het meest recente businessplan. Dit model wordt ter beoordeling en

goedkeuring voorgelegd aan de aandeelhouders van Nord Stream, waaronder Gasunie. Additioneel wordt het

model door Gasunie periodiek getoetst aan de hand van de periodieke financiële rapportages van Nord Stream. De

verwachte kasstromen zijn mede gebaseerd op contractueel gemaakte afspraken. Als de disconteringsvoet wijzigt

met 0,5%-punt, dan leidt dit indicatief (onder overige gelijkblijvende omstandigheden) tot een wijziging in de reële

waarde van €17,0 miljoen (ultimo 2020: €20,0 miljoen).

Voor de belangen in PRISMA, EDSN en SCW Systems geldt dat, mede vanwege hun geringe omvang, is

verondersteld dat de boekwaarde een benadering is van de reële waarde. Voor deze belangen is geen reële

waarde berekening en gevoeligheidsanalyse opgenomen in de jaarrekening.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

191

10. Uitgestelde belastingvorderingen

e tijdelijke verschillen tussen de waardering van de activa en de passiva voor de financiële verslaggeving en de

scale waardering geven aanleiding tot het opnemen van uitgestelde belastingvorderingen. Er is geen sprake van

eactiveerde voorwaartse verliesverrekeningen.

e tijdelijke verschillen betreﬀen de fiscale verwerking van de door de Staat der Nederlanden betaalde koopsom,

e verschillen uit hoofde van waardering van materiële vaste activa en overige tijdelijke verschillen. Het

erstgenoemde verschil is ontstaan bij de splitsing van Gasunie in 2005 in een transport- en een handelsbedrijf.

estijds heeft, in fiscale zin, een informele kapitaalstorting in de vennootschap plaatsgevonden door de Staat der

ederlanden. Onder IFRS is deze fiscale koopsom niet door Gasunie geactiveerd. Door deze verwerking van de

oopsom heeft Gasunie een additioneel fiscaal afschrijvingspotentieel verkregen, waarvoor een uitgestelde

elastingvordering is opgenomen.

et tijdelijke verschil ingevolge de waardering van de materiële vaste activa is voornamelijk het resultaat van de

enmalige herwaardering van materiële vaste activa bij de splitsing van Gasunie in 2005 en de aansluitende transitie

aar IFRS. Daarnaast wijken de fiscale afschrijvingsprincipes in voorkomende gevallen af van de afschrijvingsprincipe

nder IFRS (inclusief de verwerking van bijzondere waardeverminderingen en de terugnames daarvan). Ook

iervoor worden tijdelijke verschillen opgenomen in de balans. Per saldo leiden de tijdelijke verschillen inzake de

ateriële vaste activa tot een uitgestelde belastingverplichting.

e overige verschillen betreﬀen met name tijdelijke verschillen ingevolge personeelsbeloningen.

ovenstaande uitgestelde belastingvorderingen en -verplichtingen hebben betrekking op de fiscale eenheid voor

e Nederlandse vennootschapsbelasting en voldoen aan de voorwaarden voor saldering van fiscale schulden.

aarom zijn de uitgestelde belastingen hier gesaldeerd weergegeven.

e mutaties in de uitgestelde belastingvorderingen in 2021 zijn als volgt:

In miljoenen euro’s Door de Staat betaalde

koopsom

Materiële vast e

activa

Overige Totaal

Stand per 1 januari 2021 1.268,8 ‑1.003,7 2,3 267,4

Realisatie tijdelijke verschillen in winst-en-verliesrekening ‑52,9 35,6 - ‑17,3

Realisatie tijdelijke verschillen in Eigen Vermogen - - - -

Eﬀect van aanpassing belastingtarieven in winst- en

verliesrekening

- ‑13,9 0,1 ‑13,8

Eﬀect van aanpassing belastingtarieven in Eigen

Vermogen

38,9 ‑17,1 - 21,8

Stand per 31 december 2021

1.254,8 ‑999,1 2,3 258,0

an de uitgestelde belastingvordering heeft ultimo 2021 naar verwachting een bedrag van € 29,8 miljoen (ultimo

020: € 29,6 miljoen) een looptijd van korter dan één jaar. Dit bedrag is niet afzonderlijk vermeld onder de

lottende activa.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

192

ind 2021 hebben de Tweede en Eerste Kamer het belastingplan 2022 aangenomen. Onderdeel van het

elastingplan betreft de verhoging van het tarief voor de vennootschapsbelasting met ingang van 2022 naar 25,8%.

it besluit heeft een significante invloed op de waardering van de uitgestelde belastingvordering van de

ennootschap.

mdat het uitgestelde belastingeﬀect van de fiscale verwerking van de door de Staat betaalde koopsom

echtstreeks is verwerkt in het eigen vermogen, wordt het eﬀect van de wijzigingen in de toekomstige tarieven

oor de vennootschapsbelasting eveneens rechtstreeks verwerkt in het eigen vermogen. In 2021 heeft dit geleid

ot een opwaartse aanpassing van € 38,9 miljoen (2020: € 167,5 miljoen).

ok het belastingeﬀect van de herwaardering van bepaalde materiële vaste activa is rechtstreeks verwerkt in het

igen vermogen van de vennootschap. Daarom is ook hier het eﬀect van de wijzigingen in de toekomstige tarieve

oor de vennootschapsbelasting rechtstreeks verwerkt in het eigen vermogen. In 2021 heeft dit geleid tot een

anpassing van -/- € 17,1 miljoen (2020: -/- € 68,0 miljoen).

e mutaties in de uitgestelde belastingvorderingen in 2020 zijn als volgt:

In miljoenen euro’s Door de Staat

betaalde koopsom

Financiële

instrument en

Materiële

vast e act iva

Overige Totaal

Stand per 1 januari 2020 1.154,2 ‑0,3 ‑831,6 0,8 323,1

Realisatie tijdelijke verschillen in winst-en-

verliesrekening

‑52,9 - 24,9 1,4 ‑26,6

Realisatie tijdelijke verschillen in Eigen Vermogen - 0,3 - - 0,3

Eﬀect van aanpassing belastingtarieven in winst-

en-verliesrekening

- - ‑54,0 0,1 ‑53,9

Eﬀect van aanpassing belastingtarieven in Eigen

Vermogen

67,5 - ‑68,0 - 99,5

Eﬀect van terugname bijzondere

waardevermindering in winst-en-verliesrekening

- - ‑75,0 - ‑75,0

Stand pe

r 31 december 2020

1.268,8 - ‑1.003,7 2,3 267,4

e mutaties in de uitgestelde belastingvorderingen in 2020 betroﬀen de reguliere mutaties alsmede de mutaties

ls gevolg van de herziening van de tarieven voor de vennootschapsbelasting. Ook heeft het terugnemen van een

n het verleden verantwoorde bijzondere waardevermindering gevolgen gehad voor de waardering van de

itgestelde belastingvorderingen in 2020.

1. Voorraden

oorraden hebben betrekking op artikelen die worden aangehouden voor regulier dagelijks onderhoud, voor

igen (toekomstige) investeringen en voor projecten die in opdracht van derden worden uitgevoerd.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

193

De boekwaarde van de voorraden bedraagt ultimo 2021 € 49,7 miljoen (ultimo 2020: € 47,2 miljoen). In de

waardering ultimo 2021 is reeds rekening gehouden met een afwaardering wegens incourantheid van € 13,3 miljoen

(ultimo 2020: € 13,7 miljoen).

Het verloop van de voorziening voor incourantheid is als volgt:

In miljoenen euro's 2021 2020

Stand per 1 januari 13,7 12,5

Toevoegingen ten laste van de winst-en-verliesrekening 0,4 3,5

Onttrekkingen ten laste van de voorziening ‑0,5 ‑2,3

Vrijval ten gunste van van de winst-en-verliesrekening ‑0,3 -

Stand per 31 december

13,7 13,7

12. Handels- en overige vorderingen

De handels- en overige vorderingen zijn als volgt:

In miljoenen euro's 31 dec. 2021 31 dec. 2020

Handelsvorderingen 105,1 112,8

Vorderingen op joint ventures 33,7 11,0

Overige belastingen 31,1 23,2

Overige vorderingen en overlopende activa 58,7 26,6

Totaal handels- en overige vorderingen

228,6 173,6

De vorderingen op joint ventures en geassocieerde deelnemingen hebben met name betrekking op nog te

verrekenen kosten en investeringen die Gasunie uitvoert ten behoeve van de joint ventures waarin wordt

deelgenomen en op een leningfaciliteit die in 2021 is verstrekt aan Trading Hub Europe. Ultimo 2021 is een bedrag

van € 10,0 miljoen (ultimo 2020: € nihil) opgenomen onder deze faciliteit. De faciliteit heeft een maximale omvang

van € 25,0 miljoen en hangt samen met een tijdelijke additionele liquiditeitsbehoefte ten behoeve van

balanceeracties, die is ontstaan als gevolg van de gestegen energieprijzen. De faciliteit heeft een looptijd van korter

dan een jaar.

De overige belastingen bestaan uit te vord

eren omzetbelasting en te vorderen bronbelasting op buitenlandse

dividendontvangsten.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

194

De handels- en overige vorderingen zijn gewaardeerd onder aftrek van een voorziening voor oninbaarheid. De

mutaties in de voorziening voor oninbaarheid zijn als volgt:

In miljoenen euro's 2021 2020

Stand per 1 januari 16,6 16,5

Toevoegingen ten laste van de winst-en-verliesrekening 0,3 0,1

Onttrekkingen ten laste van de voorziening - -

Vrijval ten gunste van de winst-en-verliesrekening - -

Stand per 31 december

16,9 16,6

De handels- en overige vorderingen hebben een nominale looptijd van korter dan één jaar. Voor de verkregen

zekerheden wordt verwezen naar noot 24 ‘Financiële instrumenten’.

Het totaal van de handelsvorderingen, de vorderingen op joint ventures en de overige vorderingen ultimo 2021

bedraagt € 197,5 miljoen (ultimo 2020: € 150,4 miljoen). De ouderdom van deze vorderingen op de balansdatum is

als volgt:

In miljoenen euro's 31 dec. 2021 31 dec. 2020

Niet vervallen en niet voorzien 193,2 146,2

Vervallen en niet voorzien:

<30 dagen 2,6 2,3

30 - 60 dagen 0,7 1,0

60 - 90 dagen - -

90 - 120 dagen - -

>120 dagen 1,0 0,9

Totaal

197,5 150,4

De vervallen en niet-voorziene posten zijn in voorkomende gevallen deels afgedekt middels verkregen

bankgaranties of andere verkregen zekerheden.

13. Vennootschapsbelasting

Tussen N.V. Nederlandse Gasunie en haar Nederlandse 100%-groepsmaatschappijen bestaat een fiscale eenheid

voor de vennootschapsbelasting. Tussen Gasunie Deutschland GmbH & Co. KG en haar Duitse 100%-

groepsmaatschappijen bestaat eveneens een fiscale eenheid voor de Duitse vennootschapsbelastingen.

Vorderingen en schulden ingevolge de vennootschapsbelasting van verschillende fiscale eenheden worden niet

gesaldeerd.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

195

e te vorderen vennootschapsbelasting is als volgt:

In miljoenen euro's 2021 2020

Nederland 19,7 3,9

Duitsland 8,3 ‑11,0

Totaal t e vorderen vennootschapsbelast ing

28,0 ‑7,1

e acute vorderingen en verplichtingen inzake de vennootschapsbelasting betreﬀen de verschuldigde

ennootschapsbelasting over het huidige en over de voorgaande boekjaren verminderd met de op (voorlopige)

anslagen betaalde bedragen voor de betreﬀende fiscale eenheden.

e mutaties in de te vorderen vennootschapsbelasting zijn als volgt:

In miljoenen euro's 2021 2020

Stand per 1 januari ‑7,1 26,2

Verschuldigde belastingen over het boekjaar ‑64,2 ‑100,9

Correcties voorgaande jaren ‑2,2 8,5

Betaalde belastingen 101,5 59,1

Stand per 31 december

28,0 ‑7,1

4. Liquide middelen

e liquide middelen zijn als volgt:

In miljoenen euro’s 31 dec. 2021 31 dec. 2020

Banken 38,2 16,5

Betalingen onderweg 0,1 1,4

Totaal liquide middelen

38,3 17,9

e banksaldi kennen een rentevergoeding op basis van dagrente en zijn direct opvraagbaar.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

196

15. Eigen vermogen toekomend aan de aandeelhouder

Beleid omtrent het kapitaal en de vermogenspositie

Het beleid van de vennootschap met betrekking tot het kapitaal en de vermogenspositie is erop gericht om:

De continuïteit van de vennootschap te waarborgen;

De financiering van de investeringen in het netwerk alsmede de energietransitie mogelijk te maken, waarbij

actief rekening wordt gehouden met duurzaamheidsdoelstellingen;

Een kapitaal- en financieringsstructuur aan te houden teneinde de financieringskosten te optimaliseren en een

goede toegang tot de financiële markten te behouden.

De vennootschap streeft naar een financieel profiel, dat haar in staat stelt om haar strategie te realiseren en dat

gelijktijdig leidt tot een adequate credit rating, die aansluit bij de signatuur van de vennootschap en het beleid van

de aandeelhouder.

noot 16 ‘Rentedragende leningen’ en noot 24 ‘Financiële instrumenten’ is verdere informatie opgenomen over

de kapitaalpositie van de vennootschap, de instrumenten die worden gebruikt en de omvang van deze

instrumenten.

Voor een nadere toelichting op het eigen vermogen wordt ook verwezen naar de toelichting op het eigen

vermogen in de vennootschappelijke jaarrekening (

noot 40 ‘Geplaatst kapitaal’, noot 41 ‘Herwaarderingsreserve’,

noot 42 ‘Wettelijke reserve’, noot 43 ‘Overige reserves’ en noot 44 ‘Onverdeeld resultaat’).

Geplaatst kapitaal

Het maatschappelijk kapitaal bedraagt € 756.000 en is verdeeld in 7.560 gewone aandelen van elk € 100 nominaal.

Hiervan zijn 1.513 aandelen geplaatst en volgestort. In het boekjaar hebben geen mutaties plaatsgevonden in het

geplaatste en gestorte kapitaal (2020: idem).

Alle geplaatste aandelen worden gehouden door de Staat der Nederlanden.

Cash ﬂow hedge reserve

De cash ﬂow hedge reserve bedroeg ultimo 2021 minder dan € 0,1 miljoen (ultimo 2020: € nihil) en is om die reden

niet afzonderlijk gepresenteerd in het eigen vermogen.

Reële waarde reserve

Voor een toelichting op de reële waarde reserve wordt verwezen naar de toelichting op het eigen vermogen in

de vennootschappelijke jaarrekening (noot 42 ‘Wettelijke reserve’).

Overige reserves

De onder de ‘overige reserves’ opgenomen posten hebben het karakter van gecumuleerde resultaten.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

197

16. Rentedragende leningen

Ultimo 2021 bestaat het nominale bedrag aan langlopende leningen van € 3.009,2 miljoen (ultimo 2020: € 3.102,4

miljoen) voor € 2.119,1 miljoen (ultimo 2020: € 2.552,4 miljoen) uit obligatieleningen en voor € 890,0 miljoen

(ultimo 2020: € 550,0 miljoen) uit onderhandse leningen. De nog te amortiseren transactiekosten en disagio

bedragen € 9,0 miljoen (ultimo 2020: € 9,1 miljoen). Het gaat om leningen die op concernniveau zijn opgenomen,

maar mede dienen als financiering voor groepsmaatschappijen.

De mutaties in de rentedragende leningen zijn als volgt:

In miljoenen euro's 2021 2020

Oorspronkelijke nominale hoofdsom per 1 januari 3.300,0 3.450,0

Afgelost tot en met 1 januari ‑197,6 ‑326,2

Restant nominale hoofdsom per 1 januari

3.102,4 3.123,8

Niet-geamortiseerde transactiekosten en disagio ‑9,1 ‑10,5

Boekwaarde per 1 januari

3.093,3 3.113,3

Mutaties in het boekjaar:

Aﬂossingen ‑733,2 ‑21,4

Nieuw opgenomen leningen 640,0 -

Amortisatie van transactiekosten en disagio 1,3 1,4

Toevoeging transactiekosten en disagio ‑1,3 -

Totaal mutatie

s in het boekjaar ‑93,2 ‑20,0

Oorspronkelijke nominale hoofdsom per 31 december 3.140,0 3.300,0

Afgelost tot en met 31 december ‑130,8 ‑197,6

Restant nominale hoofdsom per 31 december

3.009,2 3.102,4

Resterende niet-geam ortiseerde transactiekosten en disagio ‑9,0 ‑9,1

Boekwaarde per 31 december

3.000,2 3.093,3

Gepresenteerd onder de kortlopende schulden ‑494,2 ‑733,2

Totaal 2.506,0 2.360,1

In 2021 werden twee langlopende obligatieleningen op de expiratiedatum volledig afgelost.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

198

In oktober 2021 gaf de vennootschap een zogenaamde Sustainability-Linked Bond uit ter waarde van €300,0

miljoen. De overeengekomen looptijd bedraagt 15jaar; de aﬂossing vindt ineens plaats aan het einde van de

looptijd. De vaste eﬀectieve rente bedraagt 0,76%. Uitgifte van de lening vond plaats in overeenstemming met het

Sustainability-Linked Bond Framework. Het Framework is in lijn met de Sustainability-Linked Bond Principles

(SLBP's), versie 2020, van de International Capital Markets Association (ICMA). De vennootschap heeft twee doelen

gesteld die per 31december 2030 moeten zijn bereikt. De eerste doelstelling houdt in dat de uitstoot van methaan

door de vennootschap met ongeveer 50% moet worden verminderd ten opzichte van 2020. De tweede

doelstelling heeft betrekking op de door de vennootschap beïnvloedbare CO -equivalente emissies die in 2030

met 30% moeten zijn teruggebracht ten opzichte van 2020. De duurzaamheidsdoelen kunnen vanaf 2030 leiden

tot een couponverhoging van 0,10% als de vennootschap op 31december 2030 één doelstelling niet heeft behaald

en van 0,20% als de vennootschap beide doelstellingen niet heeft behaald. Deze couponverhogingen zijn ultimo

2021 niet verwerkt in de eﬀectieve rente aangezien thans geen aanleiding bestaat te veronderstellen dat de

vennootschap de doelstellingen niet behaalt. 

In mei 2021 is een bedrag van €90,0 miljoen getrokken op een faciliteit van de Europese Investeringsbank (EIB)

inzake de bouw van de stikstofinstallatie van GTS. De overeengekomen vaste rente bedraagt eﬀectief 0,258%.

Aﬂossing vindt ineens plaats uiterlijk in mei 2030. Aansluitend is in juni 2021 het resterende deel van de faciliteit van

€150,0 miljoen opgenomen. De overeengekomen vaste rente voor dit leningdeel bedraagt eﬀectief 0,127%.

Aﬂossing vindt ineens plaats uiterlijk in juni 2029. Voor beide leningdelen geldt dat tussentijdse aﬂossing is

toegestaan. Tot slot is eind 2021 een onderhandse lening van €100,0 miljoen opgenomen met een looptijd van

(maximaal) twee jaar tegen een variabele rente. Ultimo 2021 bedroeg de eﬀectieve rente op deze lening -/- 0,78%.

De vervalkalender van de rentedragende leningen (nominale waarde) is als volgt:

In miljoeneneuro's 1e halaar 2e halaar Totaal

Aﬂossingsverplichting in   

2022 - 494,2 494,2

2023 - 225,0 225,0

2024 - 175,0 175,0

2025 - 125,0 125,0

2026 650,0 - 650,0

na 2026   1.340,0

Totaal van de aﬂossingsverplichtingen

  3.009,2

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

199

Het overzicht van de langlopende leningen, inclusief de kortlopende aﬂossingsverplichtingen, is als volgt:

In miljoeneneuro's      

      

So o rt lening Oo rspro nkelijke

ho o fdso m

Lo o ptijd Eﬀectieve

rente

Rente herz ieningsdatum Re stant

ho o fdso m

ultimo 2021

Restant

ho o fdso m

ultimo 2020

Onderhandse lening 125,0 2008-

2023

4,80% Rentevast tot einde looptijd 125,0 125,0

Onderhandse lening 125,0 2008-

2022

4,50% Rentevast tot einde looptijd 125,0 125,0

Onderhandse lening 125,0 2009-

2024

4,27% Rentevast tot einde looptijd 125,0 125,0

Onderhandse lening 125,0 2010-

2025

3,58% Rentevast tot einde looptijd 125,0 125,0

Onderhandse lening 50,0 2014-2024 1,33% Rentevast tot einde looptijd 50,0 50,0

Onderhandse lening 90,0 2021-2030 0,26% Rentevast tot einde looptijd 90,0 -

Onderhandse lening 150,0 2021-2029 0,13% Rentevast tot einde looptijd 150,0 -

Onderhandse lening 100,0 2021-2023 Variabel Vier keer per jaar op 22 maart, 22

juni, 22 september en 22 december

100,0 -

      

To taal o nderhandse

leningen

   

890,0 550,0

      

Obligatielening 300,0 2006-

2021

4,55% Rentevast tot einde looptijd - 300,0

Obligatielening 500,0 2011-2021 3,64% Rentevast tot einde looptijd - 433,3

Obligatielening 500,0 2012-2022 2,70% Rentevast tot einde looptijd 369,2 369,1

Obligatielening 650,0 2016-2026 1,04% Rentevast tot einde looptijd 650,0 650,0

Obligatielening 300,0 2018-2028 1,48% Rentevast tot einde looptijd 300,0 300,0

Obligatielening 500,0 2019-2031 0,47% Rentevast tot einde looptijd 500,0 500,0

Obligatielening 300,0 2021-2036 0,76% Rentevast tot einde looptijd 300,0 -

      

To taal o bligatieleningen    

2.119,2 2.552,4

      

To taal no minale waarde

rentedragende leningen

   

3.009,2 3.102,4

De gewogen gemiddelde eﬀectieve rente van de langlopende leningen bedroeg ultimo 2021 1,6% (ultimo 2020:

2,4%).

Inzake de rentedragende leningen zijn door de vennootschap geen zekerheden gesteld aan de kredietverstrekkers.

Ook is geen sprake van belangrijke financiële convenanten of ratio’s waaraan de vennootschap moet voldoen.

Ten aanzien van de leningen die de vennootschap heeft verkregen van de Europese Investeringsbank (EIB) met een

resterende waarde ultimo 2021 van €790,0 miljoen gelden een aantal ‘change-of-control’ voorwaarden met

betrekking tot het houden van de aandelen van N.V. Nederlandse Gasunie door de Staat der Nederlanden en met

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

200

etrekking tot het houden van de aandelen van GTS B.V. door N.V. Nederlandse Gasunie. De vennootschap acht het

eer onwaarschijnlijk dat deze change-of-control gebeurtenissen zich binnen afzienbare tijd aandienen.

oor een nadere toelichting op de financiële risico’s die samenhangen met de rentedragende leningen en het

nanciële risicomanagement dat de vennootschap toepast met het doel deze risico’s te beperken, wordt

erwezen naar noot 24 ‘Financiële instrumenten’.

7. Leaseverplichtingen

e vennootschap is leasecontracten aangegaan voor onder meer terreinen en gebouwen, regionale

ransportleidingen en het wagenpark. Deze gebruiksrecht activa worden ingezet voor eigen gebruik; er is geen

prake van sub-leasing. Nadere informatie over de bijbehorende gebruiksrecht activa is opgenomen in noot 5

‘

Materiële vaste activa’.

e mutaties in de leaseverplichtingen zijn als volgt:

In miljoenen euro's 2021 2020

Stand per 1 januari 100,0 97,0

Nieuwe leaseverplichtingen 9,3 3,4

Beëindigde leaseverplichtingen - -

Modificaties 3,1 7,4

Betaling leasetermijnen ‑9,6 ‑9,0

Oprenting 1,5 1,5

Eﬀect om rekening vreemde valuta 0,4 ‑0,3

Totaal

104,7 100,0

Gepresenteerd onder de kortlopende schulden ‑7,8 ‑7,5

Stand per 31 december

96,9 92,5

e leasetermijnen zijn in voorkomende gevallen gebaseerd op schattingen. Dit geldt met name voor de pacht van

erreinen. Hoewel deze objecten over het algemeen gepacht worden voor onbepaalde tijd, heeft de

ennootschap de mogelijkheid om de pacht op korte termijn op te zeggen. Voor de bepaling van de meest

aarschijnlijke lease periode is aansluiting gezocht bij de economische levensduur van het actief (zoals een leiding

f een installatie) waarvoor het terrein wordt gepacht.

e gewogen gemiddelde incrementele rentevoet in 2021 bedroeg 1,48% (2020: 1,55%). Leaseovereenkomsten met

en looptijd van korter dan één jaar of met een contractwaarde van minder dan € 5.000 zijn niet in de balans

pgenomen. De impact hiervan bedraagt ultimo 2021 minder dan € 0,1 miljoen per jaar (ultimo 2020: idem).

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

201

nder modificaties zijn begrepen de tussentijdse aanpassingen van variabelen in de bestaande leasecontracten die

eiden tot een wijziging in de waardering van de contracten, zoals verwachte of overeengekomen looptijden en

e hoogte van de lease betalingen.

e resterende looptijd van de leaseverplichtingen is als volgt:

In miljoenen euro's 31 dec. 2021 31 dec. 2020

Resterende looptijd < 1 jaar 7,8 7,5

Resterende looptijd ≥ 1 jaar en ≤ 5 jaar 22,2 21,7

Resterende looptijd > 5 jaar 74,7 70,8

Totaal leaseverplichtingen

104,7 100,0

et kortlopende deel van de leaseverplichtingen is afzonderlijk gepresenteerd onder de kortlopende schulden.

8. Contractverplichtingen

e contractverplichtingen houden verband met de omzetverantwoording van de vennootschap. Voor bepaalde

ontracten geldt dat het betaalritme niet synchroon loopt met de wijze waarop de vennootschap de omzet aan

e boekjaren moet toerekenen. Dit doet zich onder meer voor bij contracten waarbij klanten een financiële

ijdrage hebben geleverd in een investering in specifieke transportcapaciteit. Deze bijdragen worden in beginsel

oegerekend aan het contract met de klant en niet aan het actief waar de bijdrage betrekking op heeft. Voor

ergelijke klantbijdragen wordt een contractverplichting opgenomen, waarbij rekening wordt gehouden met het

nancieringselement in deze contracten.

ltimo 2021 bedroegen de totale contractverplichtingen van de vennootschap € 49,8 miljoen (ultimo 2020: € 50,6

iljoen). In onderstaande tabel is het verloop van deze contractverplichtingen weergegeven:

In miljoenen euro's 2021 2020

Stand per 1 januari 50,6 50,1

Verantwoord als netto-omzet ‑4,7 ‑4,4

Oprenting 1,8 1,8

Toevoeging contractverplichtingen 2,1 3,1

Totaal

49,8 50,6

Gepresenteerd onder de kortlopende schulden ‑3,6 ‑ 3,4

Stand per 31 december

46,2 47,2

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

202

De resterende looptijd van de contractverplichtingen is als volgt:

In miljoenen euro's 31. dec 2021 31 dec. 2020

Resterende looptijd < 1 jaar 3,6 3,4

Resterende looptijd ≥ 1 jaar en ≤ 5 jaar 15,3 17,1

Resterende looptijd > 5 jaar 30,9 30,1

Totaal cont ract verplichtingen

49,8 50,6

Het kortlopende deel van de contractverplichtingen is afzonderlijk gepresenteerd onder de kortlopende schulden.

19. Uitgestelde belastingverplichtingen

De tijdelijke verschillen tussen de waardering van de activa en de passiva voor de financiële verslaggeving en de

fiscale waardering geven aanleiding tot het opnemen van uitgestelde belastingverplichtingen. De uitgestelde

belastingverplichtingen zien met name toe op tijdelijke waarderingsverschillen van materiële vaste activa in

Duitsland. Daarnaast is sprake van enkele overige verschillen die leiden tot uitgestelde belastingverplichtingen en -

vorderingen.

De uitgestelde belastingverplichtingen en -vorderingen hebben betrekking op de fiscale eenheid voor de Duitse

vennootschapsbelastingen en voldoen aan de voorwaarden voor saldering van fiscale schulden. Daarom zijn de

uitgestelde belastingen hier gesaldeerd weergegeven.

De mutaties in de uitgestelde belastingverplichtingen in 2021 zijn als volgt:

In miljoenen euro’s Materiële vaste

activa

Financiële vaste

activa

Voo rz iening

inz ake

perso neels-

belo ningen

Voo rz iening

vo o r

o pruimings-

ko sten en

saneringen

Overige

uitgestelde

belasting-

verplichtinge n

To taal

Stand per 1 januari 2021 170,0 11,3 ‑23,0 20,8 - 179,1

Realisatietijdelijke vers chillen

in winst-en-verliesrekening

4,8 0,1 ‑0,2 1,0 5,9 11,6

Realisatietijdelijke vers chillen

in Eigen Vermogen

- - 3,2 - - 3,2

Stand per 31 december 2021

174,8 11,4 ‑20,

0 21,8 5,9 193,9

Van de uitgestelde belastingverplichting heeft ultimo 2021 een bedrag van € 193,9 miljoen (ultimo 2020: € 179,1

miljoen) een looptijd van meer dan één jaar.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

203

De mutaties in de uitgestelde belastingverplichtingen in 2020 zijn als volgt:

In miljoenen euro’s Materiële vaste

activa

Financiële vaste

activa

Voo rz iening

inz ake

perso neels-

belo ningen

Voo rz iening

vo o r

o pruimings-

ko sten en

saneringen

Overige

uitgestelde

belasting-

verplichtinge n

To taal

Stand per 1 januari 2020 164,8 11,5 ‑20,7 19,7 - 175,3

Realisatietijdelijke vers chillen

in winst-en-verliesrekening

5,2 ‑0,2 ‑0,4 1,1 - 5,7

Realisatietijdelijke vers chillen

in Eigen Vermogen

- - ‑1,9 - - ‑1,9

Stand per 31 december 2020

170,0 11,3 ‑23,

0 20,8 - 179,1

20. Personeelsbeloningen

De in de balans opgenomen verplichtingen uit hoofde van personeelsbeloningen betaalbaar op termijn zijn als

volgt:

In miljoenen euro's 31 dec. 2021 31 dec. 2020

Pensioenverplichtingen Gasunie Deutschland 107,5 116,8

Jubileumuitkeringen 10,3 10,3

Secundaire arbeidsvoorwaarden na pensionering 0,4 0,4

Totaal personeelsbeloningen

118,2 127,6

Voorzieningen pensioenverplichtingen Gasunie Deutschland

De pensioenregeling van de werknemers van Gasunie Deutschland die vóór 2012 in dienst zijn getreden, is een

toegezegd-pensioenregeling, die is gebaseerd op een eindloonsysteem. De aanspraken van deze werknemers zijn

niet gefinancierd. Deze regeling wordt behandeld als een toegezegd-pensioenregeling.

De voorziening heeft grotendeels een langlopend karakter. De daling van de pensioenverplichting in 2021 wordt

voornamelijk verklaard door een stijging van de disconteringsvoet ultimo 2021.

De pensioenverplichting per ultimo boekjaar is samengevat in onderstaand meerjarenoverzicht:

In miljoenen euro's 31 dec. 2021 31 dec. 2020 31 dec. 2019 31 dec. 2018 31 dec. 2017

Contante waarde toegekende pensioenaanspraken 107,5 116,8 108,5 91,8 88,1

Pensioenvoorziening 107,5 116,8 108,5 91,8 88,1

Ervaringsaanpassingen verplichtingen van de regeling ‑1,0 ‑2,2 0,1 1,3 ‑1,4

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

204

De gewogen gemiddelde looptijd van de pensioenverplichtingen bedraagt ultimo 2021 ca. 20jaar (ultimo 2020: ca.

21jaar). De aannames die ten grondslag liggen aan de berekening van de pensioenverplichtingen zijn als volgt:

 31 dec. 2021 31 dec. 2020

  

Disconteringsvoet 1,2% 0,8%

Verwachte toekom stige salarisverhogingen 2,7% 2,7%

Verwachte toekom stige pensioenverhogingen 1,7% 1,7%

Het verloop van de contante waarde van de pensioenverplichting is als volgt:

In miljoenen euro's 2021 2020

  

Stand per 1 januari 116,8 108,5

  

Toename toegekende pensioenaanspraken 2,6 2,6

Oprenting 0,9 1,2

Actuarieel resultaat en ervaringsaanpassingen ‑10,9 6,2

Betaalde pensioenuitkeringen ‑1,9 ‑1,7

  

Stand per 31 december

107,5 116,8

De actuariële resultaten zijn als volgt:

In miljoenen euro's 2021 2020

  

Aanpassing in actuariële financiële veronderstellingen ‑9,9 8,4

Ervaringsaanpassingen ‑1,0 ‑2,2

  

Totaal actuarieel resultaat op pensioenaanspraken

‑10,9 6,2

Het actuarieel resultaat over 2021 is met name beïnvloed door een stijging van de disconteringsvoet ultimo 2021

(2020: daling van de disconteringsvoet).

Het totaal van rechtstreeks in het totaalresultaat verwerkte actuariële resultaten over 2021 bedraagt €10,9 miljoen

(2020: -/- €6,2 miljoen). Het cumulatieve saldo van de actuariële resultaten, voor aftrek van uitgestelde

belastingen, bedraagt ultimo 2021 -/- €36,3 miljoen (ultimo 2020: -/- €47,2 miljoen). De actuariële resultaten zijn

in het totaalresultaat verwerkt.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

205

De gevoeligheid van de berekening van de voorziening voor pensioenverplichtingen is als volgt:

Als de disconteringsvoet wijzigt met 0,1%-punt, dan leidt dit indicatief (en onder overige gelijkblijvende

omstandigheden) tot een wijziging in de contante waarde van de toegekende pensioenaanspraken en een

wijziging in het totaalresultaat van €2,1 miljoen (2020: €2,4 miljoen);



Als de verwachte toekomstige salarisverhoging wijzigt met 0,1%-punt, dan leidt dit indicatief (en onder

overige gelijkblijvende omstandigheden) tot een wijziging in de contante waarde van de toegekende

pensioenaanspraken en een wijziging in het totaalresultaat van €0,4 miljoen (2020: €0,5 miljoen);



Als de verwachte toekomstige pensioenverhoging wijzigt met 0,1%-punt, dan leidt dit indicatief (en onder

overige gelijkblijvende omstandigheden) tot een wijziging in de contante waarde van de toegekende

pensioenaanspraken en een wijziging in het totaalresultaat van €1,6 miljoen (2020: €1,8 miljoen).

De totale pensioenlasten uit hoofde van de toegezegd-pensioenregeling in de winst-en-verliesrekening bestaan

uit:

In miljoenen euro's 2021 2020

  

Toename toegekende pensioenaanspraken 2,6 2,6

Oprenting 0,9 1,2

  

Totaal pensioenlasten

3,5 3,8

Voorziening voor jubileumuitkeringen

De voorziening heeft betrekking op de jubileumuitkeringen die de vennootschap uitkeert aan haar werknemers bij

dienstjubilea. De mutaties in deze voorziening zijn als volgt:

In miljoenen euro's 2021 2020

  

Stand per 1 januari 10,3 9,5

  

Toevoegingen ten laste van de winst-en-verliesrekening 0,1 1,0

Onttrekkingen uit de voorziening ‑0,1 ‑0,2

Vrijval ten gunste van de winst-en-verliesrekening - -

  

Stand per 31 december

10,3 10,3

De voorziening heeft grotendeels een langlopend karakter.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

206

Voorziening voor kosten van de secundaire arbeidsvoorwaarden na pensionering

voor post-actieve en gepensioneerde werknemers

De voorziening heeft betrekking op bepaalde vergoedingen die de vennootschap verstrekt aan haar post-actieve

en gepensioneerde werknemers. De mutaties in deze voorziening zijn als volgt:

In miljoenen euro's 2021 2020

Stand per 1 januari 0,4 0,4

Toevoegingen ten laste van de winst-en-verliesrekening 0,1 0,1

Onttrekkingen uit de voorziening ‑0,1 ‑0,1

Vrijval ten gunste van de winst-en-verliesrekening - -

Stand per 31 december

0,4 0,4

De voorziening heeft grotendeels een langlopend karakter.

21. Overige voorzieningen

De overige voorzieningen bestaan volledig uit de voorziening voor bepaalde opruimingskosten en saneringen.

Voorziening voor opruimingskosten en saneringen

De voorziening voor opruimingskosten en saneringen is in 2010 gevormd naar aanleiding van besluiten van de

vennootschap om specifieke activa in Nederland buitengebruik te stellen of te verwijderen. Wet- en regelgeving e

vergunningen, onder meer op het gebied van milieu en ruimtelijke ordening, vereist in die voorkomende gevallen

dat sanering plaatsvindt.

De voorziening heeft betrekking op saneringen van buiten bedrijf gestelde leidingen. Het saneringsprogramma

omvat tevens reeds ontkoppelde leidingen en in het verleden van derden overgenomen leidingen waarvoor de

vennootschap thans verantwoordelijk is. Het saneringsprogramma heeft ultimo 2021 een resterende looptijd van

enige jaren.

De vennootschap acht het niet aannemelijk d

at het integraal opruimen van transportleidingen en toebehoren aan

de orde zal komen. De vennootschap heeft in haar oordeel overwogen dat transport van aardgas in de komende

jaren belangrijk blijft. Daarnaast ziet de vennootschap voldoende mogelijkheden voor diverse alternatieve

aanwendingen, waaronder het transport van alternatieve energiedragers, zoals waterstof. Verwacht wordt dat

het bestaande aardgastransportnetwerknetwerk gefaseerd ingezet word

t voor het transporteren van alternatieve

energiedragers in de nabije en ook verdere toekomst. Daarnaast geldt dat de opbrengsten van een alternatieve

aanwending (op termijn) verminderd met de kosten van conservering naar verwachting opwegen tegen de

(maatschappelijke) kosten van het opruimen. Een voorziening voor opruimingskosten voor het gastransportnet als

geheel op langere termijn is vanwege voornoemde overwegingen niet opgenomen.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

207

Bij het bepalen van de voorziening voor opruimingskosten en saneringen neemt de vennootschap in ogenschouw

dat haar oordelen en schattingen beïnvloed kunnen worden door de ontwikkelingen op het gebied van de

energietransitie en door aangescherpte milieu- en klimaatdoelstellingen. Met de recente politieke

besluitvormingen op het gebied van waterstof, warmte en CO en een nieuw kabinet dat sterk inzet op klimaat,

wordt de langetermijnvisie steeds concreter en naar verwachting in de komende jaren verder uitgewerkt. De

vennootschap past de voorziening voor opruimingskosten en saneringen op iedere balansdatum aan op de meest

recente ontwikkelingen. Voornoemde ontwikkelingen kunnen in toekomstige jaren leiden tot het bijstellen van de

reikwijdte van de voorziening voor saneringen, bijvoorbeeld als bepaalde netwerkonderdelen geen toekomstige

alternatieve aanwending kennen waar dit eerder wel werd verwacht. Daarnaast kan de voorziening worden

aangepast als op basis van ervaringscijfers de technische wijze van saneren verandert of als de kosten van

historische saneringen aanleiding geven om uit te gaan van hogere of lagere kosten voor toekomstige saneringen.

De mutaties in de voorziening zijn als volgt:

In miljoenen euro's 2021 2020

Stand per 1 januari 30,2 35,1

Dotaties ten laste van de winst-en-verliesrekening 5,0 -

Oprenting ten laste van de winst-en-verliesrekening - 0,6

Onttrekkingen ten laste van de voorziening ‑6,6 ‑5,5

Stand per 31 december

28,8 30,2

Het kortlopend deel van de voorziening voor opruimingskosten en saneringen bedraagt ultimo 2021 naar

verwachting € 5,7 miljoen (ultimo 2020: € 6,6 miljoen). Dit bedrag is niet afzonderlijk vermeld onder de

kortlopende verplichtingen. De disconteringsvoet bedraagt in 2021 0,0% (2020: 1,0%). De daling in de

disconteringsvoet is met name gelegen in de gedaalde (op balansdatum negatieve) marktrentes in vergelijking met

2020. De dotatie aan de voorziening houdt voornamelijk verband met een herziening van de scope van de nog op

te ruimen leidingen waarvoor de vennootschap thans verantwoordelijk is.

22. Kortlopende financieringsverplichtingen

De kortlopende financieringsverplichtingen zijn als volgt:

In miljoenen euro’s 31 dec. 2021 31 dec. 2020

Aﬂossingsverplichtingen op langlopende leningen 494,2 733,2

Kortlopende leningen 250,0 225,0

Totaal kort lopende financieringsverplichtingen

744,2 958,2

Nadere informatie over de langlopende rentedragende leningen is opgenomen in noot 16 ‘Rentedragende

leningen’.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

208

e vennootschap heeft ultimo 2021 voor € 250,0 miljoen (ultimo 2020: € 225,0 miljoen) aan kortlopende

entedragende leningen opgenomen tegen marktconforme voorwaarden. Het gaat om opgenomen deposito’s en

itgegeven commercial paper met looptijden korter dan één jaar (in de praktijk variërend tussen één dag en

egentig dagen).

3. Handels- en overige schulden

e specificatie van de handels- en overige schulden is als volgt:

In miljoenen euro's 31 dec. 2021 31 dec. 2020

Handelsschulden 57,1 17,8

Overige belastingen en prem ies sociale verzekeringen 7,8 7,0

Overige schulden en overlopende passiva 240,0 203,4

Totaal handels- en overige schulden

304,9 228,2

e overige belastingen en premies sociale verzekeringen bestaan met name uit te betalen omzetbelasting,

remies sociale verzekeringen en te betalen loonheﬃng.

e overige schulden en overlopende passiva bestaan met name uit opgelopen rente op leningen, te ontvangen

acturen, ontvangen security deposits en schulden aan joint ventures. De ontvangen security deposits betreﬀen

estelde zekerheden die door klanten aan de vennootschap zijn verstrekt ter afdekking van het debiteurenrisico.

ver de security deposits wordt een marktconforme rente berekend. Ultimo 2021 bedragen de ontvangen security

eposits € 44,7 miljoen (ultimo 2020: € 34,9 miljoen). De schulden aan joint ventures bedragen ultimo 2021 € 26,3

iljoen (ultimo 2020: € nihil) en hebben volledig betrekking op het cashpool management dat de vennootschap

itvoert ten behoeve van enkele joint ventures.

e handels- en overige schulden zijn, behalve de ontvangen security deposits, niet rentedragend en hebben een

ooptijd van korter dan één jaar.

4. Financiële instrumenten

lgemeen

e belangrijkste financiële risico’s waaraan de vennootschap onderhevig is, zijn het marktrisico (bestaande uit

enterisico, valutarisico en prijsrisico), het kredietrisico en het liquiditeitsrisico. De vennootschap past financieel

isicomanagement toe met als doel deze risico’s te beperken door middel van operationele en financiële

aatregelen. Aankelijk van de aard en omvang van de risico’s worden daartoe zo nodig specifieke

fdekkingsinstrumenten ingezet.

e vennootschap kan gebruik maken van afgeleide financiële instrumenten voor het beheersen van rente-, valuta-

n prijsrisico’s die voortvloeien uit de gewone bedrijfsuitoefening. Afgeleide financiële instrumenten worden

itsluitend ingezet voor afdekking van risico’s en niet voor handels- of andere doeleinden.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

209

Renterisico

Het door de vennootschap gelopen renterisico is het risico dat toekomstige uitgaande rentekasstromen zullen

toenemen door veranderingen in de marktrente van rentedragende leningen met een variabele rente en van

opgenomen deposito’s en uitgegeven commercial paper met looptijden korter dan één jaar. Het renterisico over

deze instrumenten, voor zover gehouden door de vennootschap zelf of door haar 100% groepsmaatschappijen, is

ultimo 2021 niet afgedekt (ultimo 2020: idem). Daarnaast loopt de vennootschap een renterisico in de periode

tussen het besluit tot en de realisatie van de uitgifte of herfinanciering van langlopende leningen met een vaste

rente.

De vennootschap heeft gemiddeld genomen tussen de 5-10% van het lang vreemd vermogen (inclusief de

kortlopende aﬂossingsverplichting op de langlopende leningen) uitstaan in de vorm van kortlopende financieringen

tegen een variabele rente. Daarnaast is ultimo 2021 sprake van €100,0 miljoen (ultimo 2020: €nihil) aan uitstaande

langlopende leningen met een variabele rente. Bij een rentewijziging van 1%-punt wijzigen de rentelasten per jaar

met ongeveer € 2,5 tot €4,0 miljoen. Het renterisico op deze leningen is gezien de beperkte omvang en looptijd

niet afgedekt.

Valutarisico

Valutarisico’s ontstaan als contracten of transacties zijn overeengekomen in een valuta die ongelijk is aan de

functionele valuta. Het valutarisico dat de vennootschap loopt, betreft het risico dat toekomstige kasstromen,

waaronder die uit vorderingen en schulden, ﬂuctueren als gevolg van veranderingen in de valutakoersen.

In het kader van de normale bedrijfsactiviteiten is het valutarisico beperkt, omdat de meeste transacties

plaatsvinden in euro’s. Slechts voor een beperkt aantal transacties geldt dat deze plaatsvinden in valuta anders dan

de euro. Voor een aantal van deze transacties beoogt de vennootschap het valutarisico te beperken of te

neutraliseren door de inzet van specifieke risicoafdekkingsinstrumenten, zoals valutatermijncontracten.

Valutarisico's worden afgedekt als er in voldoende mate zekerheid bestaat over de omvang en het tijdstip van de

kasstromen in vreemde valuta. Dit doet zich onder meer voor bij de afdekking van het valutarisico op transacties in

Zwitserse franken en Britse ponden.

Ultimo 2021 was voor omgerekend €2,9 miljoen aan transacties in Zwitserse franken afgedekt (ultimo 2020: €5,7

miljoen) door middel van valutatermijncontracten. Deze afdekking heeft volledig betrekking op de periodieke

teruggave bronbelasting samenhangend met de dividenduitkeringen door de deelneming Nord Stream (gevestigd

te Zwitserland) aan Gasunie. De openstaande belastingteruggaven zijn voor 100% afgedekt. De

afdekkingsinstrumenten hebben ultimo 2021 een looptijd van korter dan één jaar (ultimo 2020: idem).

Verder is het valutarisico op een aantal toekomstige verplichtingen in Britse ponden afgedekt door het aanhouden

van deze vreemde valuta op een bankrekening in Britse ponden. Ultimo 2021 bedroeg het saldo Britse ponden

omgerekend €5,2 miljoen (ultimo 2020: €5,5 miljoen).

Er zijn ultimo 2021 geen andere vreemde valutaposities van significante omvang (ultimo 2020: idem).

Prijsrisico

Ten behoeve van de dagelijkse bedrijfsactiviteiten, waaronder het gastransport, balanceeracties in het

gastransportnetwerk en de interne en externe productie van stikstof voor de kwaliteitsconversie, maakt de

vennootschap gebruik van gas en elektriciteit. Hiervoor zijn gas- en elektriciteitsleveringscontracten gesloten met

energieleveranciers. De contracten die de vennootschap heeft gesloten, zijn in de markt gangbare

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

210

leveringscontracten, waarbij de prijs van energie variabel is en wordt bepaald aan de hand van de vigerende

spotmarktprijzen op het moment van contractering/levering. Er geldt geen minimale afnameverplichting. De

energieleveringscontracten hebben over het algemeen een relatief korte looptijd (3-5jaar). De vennootschap

loopt een prijsrisico als de variabele kosten van gas en elektriciteit toenemen, voorzover deze prijsstijgingen uit

hoofde van de reguleringsafspraken niet nagecalculeerd mogen worden in de toekomstige tarieven. Voor het

boekjaar 2021 geldt dat het prijsrisico gedeeltelijk mag worden nagecalculeerd in de toekomstige tarieven in

Nederland en Duitsland. Een nadere toelichting over het prijsrisico is opgenomen in

noot 1 ‘Significante

aangelegenheden en gebeurtenissen in 2021’. Daarnaast loopt de vennootschap een energieprijsrisico bij de

uitvoering van bepaalde investeringsprojecten.

Om het prijsrisico uit hoofde van de dagelijkse bedrijfsactiviteiten voor de vennootschap te mitigeren – en

daarmee ook stabiliteit in de regulatoire tarieven na te streven – hanteert de vennootschap een

risicoafdekkingsbeleid en een bijbehorende inkoopstrategie. Uitgangspunt van dit beleid is dat de vennootschap

niet handelt met energieleveringscontracten en geen speculatieve posities inneemt. De vennootschap is

gecommitteerd om de gecontracteerde volumes energie zelf af te nemen en te gebruiken ten behoeve van de

dagelijkse bedrijfsactiviteiten.

De energieleveringscontracten kennen de contractuele mogelijkheid om prijzen voor bepaalde toekomstige

leveringsperiodes gedeeltelijk te fixeren. Dit kan onder de huidige contracten maximaal drie jaar vooruit

plaatsvinden. Bij het doen van deze zogenaamde termijninkopen houdt de vennootschap rekening met de

verwachte periodieke energiebehoefte ten einde aan de eigen gebruik voorwaarden te voldoen. De gewenste

mate van afdekking van het prijsrisico verschilt per groepsmaatschappij, waarbij de voorspelbaarheid van de omvang

en de timing van het energieverbruik mede bepalend zijn. Door GTS wordt gestreefd naar een afdekking van ten

minste 65% van het verwachte energieverbruik, waarbij de mate van afdekking mede wordt bepaald op basis van de

actuele en de forward prijzen. Voor Gasunie Deutschland wordt onder de huidige inkoopcontracten en binnen de

huidige reguleringskaders zeer beperkt of niet gebruik gemaakt van prijsfixatie. Voor de andere belangrijke

groepsmaatschappijen, zoals EnergyStock en BBL, varieert de mate van prijsfixatie, omdat het energieverbruik en

de timing daarvan in de praktijk hier minder goed voorspelbaar is. Energieverbruik dat niet middels

termijnleveringscontracten is gecontracteerd, wordt gekocht op de spotmarkt op het moment dat de

energievraag ontstaat.

Ultimo 2021 bedroeg de nominale waarde van de termijnleveringscontracten voor het eigen gebruik van energie

ongeveer €76,1 miljoen (ultimo 2020: €30,3 miljoen). De termijnleveringen zien volledig toe op leveringen van

elektriciteit en gas in het boekjaar 2022. Ingevolge IFRS 9.2.4 zijn de verplichtingen uit hoofde van de

termijnleveringen niet in de balans opgenomen.

Kredietrisico

Het kredietrisico bestaat uit het verlies dat zou ontstaan als tegenpartijen volledig of gedeeltelijk in gebreke

zouden blijven en hun contractuele verplichtingen niet na zouden komen. De vennootschap loopt op balansdatum

geen belangrijk kredietrisico ten aanzien van een enkele individuele afnemer of tegenpartij (ultimo 2020: idem).

Bij toepassing van (afgeleide) financiële instrumenten hanteert de vennootschap ter beperking van het

kredietrisico strikte limieten per tegenpartij. Hierdoor wordt de hoogte van het risico dat op betreﬀende

tegenpartij wordt gelopen, beperkt. De vennootschap heeft selectiecriteria opgesteld ten aanzien van

tegenpartijen in financiële transacties. Deze criteria beperken het risico verbonden aan mogelijke

kredietconcentraties en marktrisico’s.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

211

Om het kredietrisico op handels- en overige vorderingen te beperken, vraagt de vennootschap in voorkomende

gevallen om garantiestellingen van haar klanten en andere partijen waarmee transacties plaatsvinden.

De vennootschap heeft de volgende garantiestellingen ontvangen van derden:

In miljoenen euro's  31 dec. 2021  31 dec. 2020

 Aantal Waarde Aant al Waarde

    

Security Deposits 122 44,7 89 34,9

Bankgaranties 61 107,6 62 94,1

Parent Com pany

Guarantees

33 401,2 31 385,7

Letters of Awareness 6 110,9 6 108,4

Surety Agreements 8 24,2 10 32,0

    

Totaal ont vangen

garantiest ellingen

230 688,6 198 655,1

De ontvangen zekerheden hebben met name betrekking op garanties behorende bij de

gastransportovereenkomsten alsmede garanties verstrekt door aannemers en leveranciers betrokken bij grote

investeringsprojecten. De security deposits worden in geld aangehouden en zijn rentedragend. Over de security

deposits wordt een marktconforme rente berekend. De letters of awareness betreﬀen met name garanties die zijn

ontvangen van de moedermaatschappij van de klanten die het betreft, waarbij de garantie van rechtswege

ongelimiteerd is. Voor de kwantificering van de waarde van de garanties is uitgegaan van een interne

kredietwaardigheidsanalyse en de aansluitend door de vennootschap bepaalde maximale toegestane open positie

van de betreﬀende klanten.

De looptijd van de ontvangen garantiestelling is over het algemeen kort van aard (een tot drie jaar), maar enkele

garanties kennen een looptijd van meer dan vijf jaar. De garantiestellingen zijn niet vrij overdraagbaar.

Liquiditeitsrisico

Het liquiditeitsrisico is het risico dat de vennootschap over onvoldoende liquide middelen beschikt om aan de

direct opeisbare verplichtingen te voldoen. Voor de kwantificering van het liquiditeitsrisico werkt de vennootschap

met een meerjarenplanning voor de kapitaalslasten en de investeringen en een liquiditeitsprognose met een

horizon van minimaal een jaar voor de operationele uitgaven. Ten aanzien van de op balansdatum aangehouden

afdekkingsinstrumenten gelden geen verplichtingen om onderpand te storten als de reële waarde van deze

instrumenten negatief is.

Het financieringsbeleid van de vennootschap is mede het reduceren van het liquiditeitsrisico tegen zo laag

mogelijke kosten. De mogelijkheden tot reduceren van dit risico hangen mede samen met de solvabiliteit van de

vennootschap. Gasunie is een solvabele vennootschap en kan daardoor relatief eenvoudig kredietfaciliteiten

aantrekken. Gasunie’s lange termijn kredietwaardigheid volgens Standard & Poor’s is AA- met een stabiel

vooruitzicht. De korte termijn rating is A-1+. Bij Moody’s Investors Service is de lange termijn kredietwaardigheid

A1 met een stabiel vooruitzicht en is de korte termijn rating P-1.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

212

m het liquiditeitsrisico af te dekken, heeft de vennootschap ultimo 2021 een niet-gecommitteerde rekening-

ourant faciliteit van € 45 miljoen (ultimo 2020: € 45 miljoen), een gecommitteerde kredietfaciliteit van € 600

iljoen (ultimo 2020: € 600 miljoen) en een Euro Commercial Paper (ECP) programma ter grootte van € 750

iljoen (ultimo 2020: € 750 miljoen) en een European Medium Term Note (EMTN) programma ter grootte van

€

7,5 miljard (ultimo 2020: € 7,5 miljard). De gecommitteerde kredietfaciliteit is in maart 2021 tussentijds verlengd

et een jaar. De overeenkomst heeft daardoor een looptijd tot april 2026 en kan nog met een jaar worden

erlengd tot april 2027. Op de gecommitteerde kredietfaciliteit zijn het afgelopen jaar geen gelden getrokken. De

ennootschap heeft als onderdeel van de normale bedrijfsuitoefening regelmatig kortlopende leningen op de

eldmarkt aangetrokken in de vorm van deposito leningen en schuldpapier onder het ECP. Binnen het EMTN

rogramma is ultimo 2021 € 2,9 miljard (ultimo 2020: € 2,6 miljard) aan leningen geplaatst. Het EMTN programma

ordt regelmatig geactualiseerd en is geldig tot september 2022.

et overzicht van de vervaltermijnen van toekomstige kasstromen met betrekking tot de langlopende en

ortlopende financiële verplichtingen uitstaand op de balansdatum is als volgt:

In miljoenen euro's Totaal Direct opeisbaar < 1 jaar 1-5 jaar > 5 jaar

2021

Langlopende schulden

- rentedragende leningen 2.515,0 - - 1.175,0 1.340,0

- leaseverplichtingen 104,7 - 7,8 22,2 74,7

Kortlopende schulden

- kortlopende

financieringsverplichtingen

744,2 - 744,2 - -

- handels- en overige schulden 57,1 30,1 27,0 - -

- belastingverplichtingen 7,8 - 7,8 - -

- overige schulden en

overlopende passiva

240,0 15,1 224,9 - -

Rentebetalingen op

verplichtingen

157,2 - 39,3 80

,6 37,3

Totaal ultimo 2021

3.826,0 45,2 1.051,0 1.277,8 1.452,0

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

213

Het overzicht van de vervaltermijnen van toekomstige kasstromen met betrekking tot de langlopende en

kortlopende financiële verplichtingen in 2020 is als volgt:

In miljoenen euro's Totaal Direct opeisbaar < 1 jaar 1-5 jaar > 5 jaar

2020

Langlopende schulden

- rentedragende leningen 2.369,2 - - 919,2 1.450,0

- leaseverplichtingen 100,0 - 7,5 21,7 70,8

Kortlopende schulden

- kortlopende

financieringsverplichtingen

958,2 - 958,2 - -

- handels- en overige schulden 17,8 17,4 0,4 - -

- belastingverplichtingen 7,0 - 7,0 - -

- overige schulden en

overlopende passiva

203,3 27,1 176,2 - -

Rentebetalingen op

verplichtingen

183,3 - 58,9 97,3 2

7,1

Totaal ultimo 2020

3.838,8 44,5 1.208,2 1.038,2 1.547,9

Reële waarde

In deze jaarrekening zijn diverse financiële instrumenten opgenomen die zijn gewaardeerd op de reële waarde of

waarvoor de reële waarde kan afwijken van de boekwaarde op basis van de geamortiseerde kostprijs. Het betreft:

Overige deelnemingen;

Rentedragende leningen;

Overige primaire financiële instrumenten.

De wijze van reële waarde bepaling is beschreven onder het hoofd ‘Bepaling van de reële waarde’ in de

grondslagen voor de waardering en de resultaatbepaling.

De waarde ultimo 2021 van de in de balans op reële waarde gewaardeerde overige deelnemingen bedraagt € 515,2

miljoen (ultimo 2020: € 509,3 miljoen). Het gaat om een reële waarde bepaling volgens niveau 3 (ultimo 2020:

niveau 3). Voor meer informatie wordt verwezen naar noot 9 ‘Overige deelnemingen’ van de toelichting op de

geconsolideerde jaarrekening.

ReR

De rentedragende leningen zijn obligatieleningen met een notering aan Euronext te Amsterdam alsmede

onderhandse leningen.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

214

e reële waarde van de beursgenoteerde obligaties is gelijk aan de slotkoers per balansdatum. Dit betreft een reële

aarde bepaling volgens niveau 1 (ultimo 2020: niveau 1). De reële waarde van de onderhandse leningen is

erekend door verwachte toekomstige kasstromen contant te maken tegen een disconteringsvoet die gelijk is aan

e geldende risicovrije marktrente voor de resterende looptijd, vermeerderd met krediet- en liquiditeitsopslagen.

ierbij is rekening gehouden met het eigen risicoprofiel. Dit is een reële waarde bepaling volgens niveau 2 (ultimo

020: niveau 2).

e boekwaarde en de reële waarde van de rentedragende leningen ultimo 2021 is als volgt:

In miljoenen euro's 31 dec. 2021 31 dec. 2020

Boekwaarde Reële waarde Verschil Boekwaarde Reële waarde Verschil

Obligatieleningen 2.110,2 2.161,3 51,2 2.543,3 2.669,8 126,5

Onderhandse leningen 890,0 960,3 70,3 550,0 631,3 81,3

Totaal rentedragende

leningen

3.000,2 3.121,6 121,5 3.093,3 3.301,1 207,8

fifi

e overige primaire financiële instrumenten bestaan uit handels- en overige vorderingen, liquide middelen,

ortlopende financieringsverplichtingen (exclusief de kortlopende aﬂossingsverplichtingen op langlopende

eningen) en handels- en overige schulden.

oor deze instrumenten benadert de boekwaarde de reële waarde gegeven de korte looptijd van deze

nstrumenten.

5. Niet in de balans opgenomen verplichtingen

nvesteringsverplichtingen

ltimo 2021 is de vennootschap voorwaardelijke investeringsverplichtingen aangegaan ter hoogte van € 168,0

iljoen (ultimo 2020: € 205,2 miljoen). De verplichtingen houden met name verband met de ontwikkeling van een

ieuwe stikstoﬀabriek, enkele uitbereidingsinvesteringen in Duitsland en de reguliere vervangingsinvesteringen in

ederland.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

215

Verstrekte garantiestellingen

De vennootschap heeft (indirect) de volgende garantiestellingen afgegeven aan derden:

In miljoenen euro's  31 dec. 2021  31 dec. 2020

 Aant al Waarde Aantal Waarde

    

Bankgaranties 4 0,4 4 0,4

Parent Com pany Guarantees 12 57,6 11 92,5

Overig 1 0,8 1 0,8

    

Totaal verstrekt e garantiest ellingen

17 58,8 16 93,7

De verstrekte zekerheden omvatten hoofdzakelijk zekerheden en garanties verstrekt aan klanten van de

vennootschap en van de joint ventures en aan enkele leveranciers en overige belanghebbenden. De

garantiestellingen zijn niet vrij overdraagbaar. De looptijd van de verstrekte zekerheden bedraagt over het

algemeen 5 tot 10 jaar; een beperkt aantal zekerheden heeft geen overeengekomen einddatum.

Meerjarige verplichtingen

De meerjarige verplichtingen zijn als volgt:

Loopt ijd  Contractwaarde

In miljoenen euro's 31 dec. 2021 31 dec. 2020

  

0 – 1 jaar 42,1 66,1

1 – 5 jaar 93,7 67,3

> 5 jaar 57,2 63,9

  

Totaal meerjarige verplichtingen

193,0 197,3

De meerjarige verplichtingen hebben voornamelijk betrekking op de inkoop van stikstofproductiecapaciteit en ICT-

en overige diensten. In de meerjarige verplichtingen zijn niet begrepen de bedragen die betrekking hebben op de

toekomstige levering van energie uit hoofde van de termijnleveringscontracten die de vennootschap is aangegaan.

Nadere informatie over deze contracten is opgenomen in noot24 ‘Financiële instrumenten’ onder het hoofd

prijsrisico.

Hoofdelijke aansprakelijkheid fiscale eenheid

N.V. Nederlandse Gasunie vormt samen met haar Nederlandse 100% groepsmaatschappijen een fiscale eenheid

voor de heﬃng van vennootschapsbelasting en omzetbelasting. Op grond van de Invorderingswet is de

vennootschap hoofdelijk aansprakelijk voor de schulden inzake de vennootschapsbelasting en omzetbelasting van

alle bij de fiscale eenheid betrokken vennootschappen. In Duitsland geldt een soortgelijk aansprakelijkheidsregime

voor de Duitse fiscale eenheid.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

216

Hoofdelijke aansprakelijkheid persoonsvennootschappen

e vennootschap heeft indirect een aantal samenwerkingsverbanden in de vorm van persoonsvennootschappen

(

zonder rechtspersoonlijkheid). Daarnaast is de vennootschap indirect beherend vennoot in een aantal

ommanditaire vennootschappen. De groepsmaatschappij die de boven de betreﬀende vennootschap zonder

echtspersoonlijkheid staat, en ook de beherende vennoten, zijn hoofdelijk aansprakelijk voor de verplichtingen die

eze persoonsvennootschappen zijn aangegaan.

6. Netto-omzet

e netto-omzet nam met 1,0% toe ten opzichte van het vorige boekjaar (2020: toename van 7,4%). De stijging va

e omzet is onder meer te verklaren door een hogere omzet uit hoofde van niet-gereguleerde en/of van

egulering vrijgestelde diensten. De omzet uit hoofde van de gereguleerde diensten was ongeveer gelijk aan 2020.

e gereguleerde omzet in Nederland nam weliswaar toe door met name hogere tarieven voor 2021, maar

n Duitsland daalde de gereguleerde omzet als gevolg van veranderende internationale gasstromen, hetgeen

esulteerde in een lagere vraag naar transportcapaciteit bij Gasunie Deutschland

ls gevolg van het systeem van regulering in zowel Nederland als Duitsland bevat de omzet – voor het deel dat is

ereguleerd – jaarlijks diverse zogenoemde nacalculaties. Als de werkelijke omzet afwijkt van de door de

oezichthouder toegestane omzet, wordt het verschil verrekend in de tarieven van volgende jaren. Omgekeerd

evat de omzet over het boekjaar 2021 ook verrekeningen uit voorgaande boekjaren. Onder de huidige IFRS-

tandaarden worden deze verrekeningen niet in de balans opgenomen, maar verantwoord in het jaar waarin de

errekening plaatsvindt.

nformatie over operationele activiteiten

e vennootschap categoriseert haar opbrengsten naar de manier waarop economische factoren de aard, omvang,

iming, en onzekerheid van de kasstromen beïnvloeden. In het geval van Gasunie zijn twee categorieën te

nderscheiden. De eerste omzetstroom betreft de omzet uit hoofde van de gereguleerde transport- en

anverwante diensten, zoals gegenereerd door de bedrijfsonderdelen Gasunie Transport Services en Gasunie

eutschland. Voor deze omzetstroom stellen de Nederlandse en Duitse toezichthouders voor een meerjarige

eriode de toegestane inkomsten vast.

e tweede omzetstroom betreft de niet-gereguleerde en/of van regulering vrijgestelde diensten. Bij deze

iensten worden de inkomsten bepaald door de markt op basis van vraag en aanbod en is over het algemeen sprak

an een hogere volatiliteit in omzet ten opzichte van de gereguleerde diensten. De omzet uit hoofde van de niet-

ereguleerde en/of van regulering vrijgestelde diensten wordt vrijwel volledig gegenereerd door het

edrijfsonderdeel Participations.

e omzet per operationele activiteit is als volgt:

In miljoenen euro's 2021 2020

Omzetgereguleerde diensten 1.223,3 1.222,8

Niet-gereguleerde en/of van regulering vrijgestelde diensten 163,0 149,4

Totaal netto-omz et

1.386,3 1.372,2

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

217

Informatie over producten en diensten

De omzet kan worden verdeeld in omzet uit hoofde van gastransport en aanverwante diensten en overige

activiteiten. Onder gastransport en aanverwante diensten zijn zowel de omzet uit hoofde van gereguleerd

gastransport als uit hoofde van niet-gereguleerd en/of van regulering vrijgesteld gastransport opgenomen. Onder

overige activiteiten is mede begrepen de omzet uit hoofde van gasopslag en overige dienstverlening aan derden.

De onderverdeling is als volgt:

In miljoenen euro's  Netto-omz et

 2021 2020

  

Gastransport en aanverwante diensten 1.288,9 1.279,9

Overige activiteiten 97,4 92,3

  

Totaal net t o-omz et

1.386,3 1.372,2

Geografische informatie

De omzet per geografisch gebied wordt bepaald op basis van het gebied waar de activiteiten plaatsvinden (binnen

Nederland of daarbuiten). De onderverdeling van de omzet naar geografisch gebied is als volgt: 

In miljoenen euro's  Nett o-omz et

 2021 2020

  

Nederland 1.021,6 1.006,7

Buiten Nederland 364,7 365,5

  

Totaal net t o-omz et

1.386,3 1.372,2

Belangrijke cliënten

De vennootschap realiseerde in 2021 bij één client meer dan 10% van haar externe opbrengsten met betrekking tot

het gastransport en de aanverwante diensten (2020: idem). Ultimo 2021 was geen sprake van betaalachterstanden

door deze cliënt (ultimo 2020: idem). Voor een nadere toelichting op het kredietrisico wordt verwezen naar noot

24 ‘Financiële instrumenten’.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

218

27. Personeelskosten

e personeelskosten zijn als volgt:

In miljoenen euro's 2021 2020

Salarissen 151,2 145,5

Sociale lasten 16,9 16,4

Pensioenkosten 30,2 29,0

Totaal personeelskosten

198,3 190,9

e stijging in de personeelskosten hangt met name samen met een toename van het aantal medewerkers. De

ieuwe medewerkers zijn overwegend aangetrokken samenhangend met de activiteiten op het gebied van de

nergietransitie.

e kosten van de toegezegde-bijdrageregelingen die verantwoord zijn in de winst-en-verliesrekening, bedragen

€

26,5 miljoen (2020: € 24,9 miljoen). Voor de kosten van de toegezegd-pensioenregeling en het deel van de

osten dat rechtstreeks wordt verwerkt in het totaalresultaat, wordt verwezen naar noot 20

‘

Personeelsbeloningen’.

ezoldiging van bestuurders en commissarissen van de vennootschap

e bezoldiging van de bestuurders van de vennootschap over 2021 is als volgt:

In euro's Salaris Variabele

belo ning

Vaste en

variabele

belo ning

Belo ning

betaalbaar

o p termijn

So ciale

lasten

Overige

emo lu-

menten

To taal

2021

Raad van Bestuur

Dhr. J.J. Fennema, voorzitter 329.562 59.321 388.883 77.377 8.472 24.362 499.094

Mevr. J. Hermes 263.639 47.455 311.094 62.280 8.472 70 381.916

Dhr. U. Vermeulen 263.639 47.455 311.094 62.280 8.472 26.904 408.750

Dhr. B.J. Hoevers 263.639 47.455 311.094 62.280 8.472 14.475 396.321

To taal vo o r bo ekjaar 20

1.120.479 201.686 1.322.165 264.217 33.888 65.811 1.686.081

e variabele beloningen zijn gebaseerd op het bereiken van de afgesproken doelstellingen gedurende het

erslagjaar, zoals nader toegelicht in het jaarverslag onder ‘Remuneratiebeleid raad van bestuur’.

e pensioenregeling voor de leden van de raad van bestuur is gelijk aan die voor andere medewerkers van Gasunie

n Nederland.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

219

De vergoedingen begrepen onder de post ‘Overige emolumenten’ zijn de uitkeringen van het

ﬂexibiliseringsbudget.

De bezoldiging van de bestuurders van de vennootschap over 2020 is als volgt:

In euro's Salaris Variabele

belo ning

Vaste en

variabele

belo ning

Belo ning

betaalbaar

o p termijn

So ciale

lasten

Overige

emo lu-

menten

To taal

       

2020       

Raad van Bestuur       

       

Dhr. J.J. Fennema, voorzitter 327.271 55.636 382.907 76.817 7.995 24.194 491.913

Mevr. J. Hermes 232.546 40.448 272.994 55.125 7.995 372 336.486

Dhr. U. Vermeulen 261.806 44.507 306.313 61.825 7.995 26.717 402.850

Dhr. B.J. Hoevers 261.806 44.507 306.313 61.825 7.995 14.375 390.508

       

To taal vo o r bo ekjaar 2020

1.083.429 185.098 1.268.527 255.592 31.980 65.658 1.621.757

De bezoldiging van de commissarissen van de vennootschap over 2021 is als volgt:

In euro's RvC AC BBC Premie Zvw Tot aal

     

2021     

Raad van Com m issarissen     

     

Dhr. P.J. Duisenberg , voorzitter 33.624 - 2.252 - 35.876

Dhr. D.J. van den Berg 24.664 - 2.252 1.885 28.801

Mevr. M.M. Jonk 22.416 - 2.252 - 24.668

Dhr. J. Meier * 7.472 1.870 - 654 9.996

Mevr. A.L.M. Mutsaers ** 1.868 - 188 - 2.056

Dhr. W.J.A.H. Schoeber 22.416 5.608 - 1.962 29.986

Dhr. A.S. Visser 22.416 5.608 - - 28.024

Mevr. C. Wielinga 22.416 5.608 - - 28.024

     

Totaal voor boekjaar 2021

157.292 18.694 6.944 4.501 187.431

* Lid van RvC en AC vanaf 1 september 2021 ** Lid RvC en BBC vanaf 1 december 2021.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

220

e bezoldiging van de commissarissen van de vennootschap over 2020 is als volgt:

In euro's RvC AC BBC Premie Zvw Totaal

2020

Raad van Commissarissen

Dhr. P.J. Duisenberg , voorzitter* 30.606 1.392 1.677 - 33.675

Dhr. D.J. van den Berg 24.492 - 2.236 1.791 28.519

Mevr. M.M. Jonk 22.260 - 2.236 - 24.496

Dhr. W.J.A.H. Schoeber 22.260 5.568 - 1.865 29.693

Dhr. A.S. Visser 22.260 5.568 - - 27.828

Mevr. C. Wielinga 22.260 5.568 - - 27.828

Dhr. R. de Jong ** 7.705 - 516 - 8.221

Totaal voor boekjaar 2020

151.843 18.096 6.665 3.656 180.260

* Voorzitter RvC vanaf 25 maart 2

020, uit AC per 1 april 2020, in BBC per 1 april 2020. ** Afgetreden per 25 maart 2020.

e bezoldiging van de leden van de raad van commissarissen (RvC) bestaan uit een basisvergoeding en een

anvullende vergoeding bij deelname in de Audit Commissie (AC) en/of Belonings- &

electie/benoemingscommissie (BBC). Onder het begrip bezoldiging vallen eveneens de in het kader van de

orgverzekeringswet (Zvw) af te dragen premies.

8. Afschrijvingskosten

e afschrijvingskosten zijn als volgt:

In miljoenen euro's 2021 2020

Afschrijvingslasten 347,4 318,4

Boekresultaat desinvesteringen 0,5 8,9

Totaal afschrijvingen op materiële vaste activa

347,9 327,3

e afschrijvingskosten zijn in 2021 mede gestegen doordat in 2020 een gedeeltelijke terugname van een eerder

erantwoorde bijzondere waardevermindering heeft plaatsgevonden.

et boekresultaat desinvesteringen betreft het saldo van de opbrengstwaarde van de verkochte of overgedragen

ctieven minus de boekwaarde daarvan op het moment van de levering.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

221

29. Overige kosten

De overige kosten zijn als volgt:

In miljoenen euro's 2021 2020

Kosten uitbesteed werk en andere externe kosten 182,7 170,2

Kosten van netbeheer 259,4 149,0

Overige bedrijfskosten 44,5 30,9

Totaal overige kost en

486,6 350,1

De kosten van netbeheer omvatten met name de inkoop van stikstofproductiecapaciteit en elektriciteit voor de

productie van stikstof en voorts de kosten van elektriciteit en gas voor eigen gebruik ten behoeve van het

gastransport en de gasopslag. De stijging in de kosten ten opzichte van 2020 is met name het gevolg van de hogere

prijzen voor de inkoop van energie alsmede een lichte toename in het verbruik door een toegenomen inzet van

middelen ten behoeve van het gastransport. Een nadere toelichting hierover is opgenomen in noot 1 ‘Significante

aangelegenheden en gebeurtenissen in 2021’.

De overige kosten omvatten met name verzekeringskosten, overige materiële en personele kosten en incidentele

kosten, waaronder de dotatie aan de voorziening voor opruimingskosten en saneringen en het saldo van de

overige incidentele kosten en opbrengsten.

30. Financiële baten

De specificatie van de financiële baten is als volgt:

In miljoenen euro's 2021 2020

Rentebaten en soortgelijke baten voor instrumenten gewaardeerd op

geamortiseerde kostprijs

1,6 2,8

Resultaten op vreemde valuta 0,7 -

Totaal financiële bat en

2,3 2,8

De rentebaten en soortgelijke opbrengsten omvatten onder meer de rente op belastingaanslagen, (negatieve)

rentes op opgenomen deposito’s en uitgegeven commercial paper met looptijden korter dan één jaar en ook de

rentebaten op ontvangen security deposits (door klanten gestelde zekerheden, waarbij een negatieve rente van

toepassing is).

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

222

31. Financiële lasten

De specificatie van de financiële lasten is als volgt:

In miljoenen euro's 2021 2020

Renlelasten op leningen gewaardeerd op geam ortiseerde kostprijs 63,0 75,2

Rentelasten op leases 1,5 1,5

Rentelasten op contractverplichtingen 1,8 1,8

Resultaten op vreemde valuta 0,4 -

Overige financieringslasten voor instrumenten

gewaardeerd op geam ortiseerde kostprijs

2,3 2,0

Totaal rente- en financieringslasten

69,0 80,5

Geactiveerde bouwrente ‑9,7 ‑9,9

Totaal financiële lasten

59,3 70,6

Van de rentelasten is in 2021 in totaal € 9,7 miljoen geactiveerd (2020: € 9,9 miljoen). Basis voor de activering vormt

de gewogen gemiddelde rentevoet van de langlopende lening portefeuille van N.V. Nederlandse Gasunie.

De overige financieringslasten bestaan met name uit geamortiseerde transactiekosten en disagio op de

langlopende leningen alsmede uit overige financieringskosten.

32. Belastingen

De specificatie van de belastinglast is als volgt:

In miljoenen euro’s 2021 2020

Belastinglast over het boekjaar 64,2 100,9

Belastinglast over voorgaande jaren 2,2 ‑8,5

Mutaties in uitgestelde belastingen 42,8 161,1

Totale belastinglast

109,2 253,5

Zowel in 2020 als in 2021 is de totale belastinglast aanzienlijk beïnvloed door de eﬀecten van de aanpassingen van

de tarieven voor de vennootschapsbelasting in Nederland. Voor een nadere toelichting op de wijziging in het tarief

voor de vennootschapsbelasting wordt verwezen naar noot 10 ‘Uitgestelde belastingvorderingen’. Verder had het

terugnemen van een in het verleden verantwoorde bijzondere waardevermindering significante gevolgen voor de

uitgestelde belastinglast in 2020.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

223

De eﬀectieve belastingdruk is als volgt:

In procenten 2021 2020

Toepasselijk belastingtarief Nederland 25,0% 25,0%

Eﬀect van belastingtarieven in andere landen 0,8% 0,6%

Aanpassingen uit voorgaande jaren 0,1% ‑0,5%

Eﬀect tariefswijziging op de uitgestelde belastingen 3,3% 6,4%

Eﬀect innovatiebox ‑0,4% ‑0,3%

Overige verschillen ‑2,8% ‑1,5%

Eﬀectief tarief

26,0% 29,7%

De overige verschillen betreﬀen met name niet-belaste resultaten als gevolg van de toepassing van de

deelnemingsvrijstelling in Nederland en Duitsland.

33. Aantal werknemers

De gemiddelde personeelsbezetting over 2021 bedraagt 1.581 fulltime-equivalenten, waarvan 246 buiten Nederland

(2020: 1.518 fulltime-equivalenten, waarvan 243 buiten Nederland). De personeelsbezetting ultimo 2021 bedraagt

1.616 fulltime-equivalenten, waarvan 246 buiten Nederland (ultimo 2020: 1.558, waarvan 244 buiten Nederland).

Gedurende het jaar is de personeelsbezetting met name toegenomen als gevolg van een toename in de

activiteiten inzake d

e energietransitie.

34. Verbonden partijen

Transacties in concernverband

De dienstverlening tussen Gasunie en haar groepsmaatschappijen en tussen groepsmaatschappijen onderling vindt

plaats op zakelijke gronden (‘at arm’s length’). Dit geldt ook voor transacties met joint ventures, joint operations

en geassocieerde en overige deelnemingen. Een volledige lijst met verbonden entiteiten is opgenomen in noot 55

‘Overzicht groepsmaatschappijen en deelnemingen’. Meer informatie over intercompany diensten is opgenomen

in noot 3 ‘Financiële informatie per segment’, noot 7 ‘Investeringen in joint ventures’ en noot 8 ‘Investeringen in

geassocieerde deelnemingen’.

Transacties met bestuurders en commissarissen

De leden van de raad van bestuur kwalificeren als verbonden partij, omdat zij zeggenschap of invloed van betekenis

op het financiële of operationele beleid van de vennootschap kunnen uitoefenen. Met de leden van de raad van

bestuur hebben geen andere transacties plaatsgevonden dan de transacties ingevolge hun bezoldiging en

eventuele werkelijke onkostendeclaraties. Dit geldt ook voor de leden van de raad van commissarissen. Voor een

toelichting op de bezoldiging van de bestuurders en commissarissen wordt verwezen naar noot 27

‘Personeelskosten’ van de geconsolideerde jaarrekening.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

224

Overige transacties met verbonden partijen

GTS verleent gastransportdiensten aan haar klanten, waaronder GasTerra B.V. De enig aandeelhouder van de

vennootschap, de Staat der Nederlanden, is ook 50% aandeelhouder van GasTerra. Hierdoor kan de Staat der

Nederlanden, binnen de kaders van haar hoedanigheid als aandeelhouder, invloed van betekenis uitoefenen op het

beleid van beide vennootschappen.

De diensten van GTS aan GasTerra worden uitgevoerd in overeenstemming met de bepalingen van de Gaswet.

Vanwege deze wetgeving moet GTS alle marktpartijen non-d

iscriminatoir behandelen en conform aanvraag zaken

doen. De bij GasTerra in rekening gebrachte tarieven zijn vastgesteld door de Nederlandse toezichthouder (ACM).

De ACM werkt onaankelijk van GTS, GasTerra en de Staat der Nederlanden.

35. Honoraria externe accountant

De volgende honoraria met betrekking tot de controle van de geconsolideerde en vennootschappelijke

jaarrekening zijn door PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. (PwC Accountants N.V.) ten laste gebracht van

de vennootschap, haar dochtermaatschappijen en andere maatschappijen die zij consolideert; een en ander zoals

bedoeld in artikel 2:382a lid 1 en 2 BW.

In miljoenen euro's Totaal PwC Waarvan PwC

Accountants

N.V.

2021 2020 2021 2020

Onderzoek van de jaarrekening 0,7 0,7 0,6 0,6

Andere controleopdrachten 0,3 0,3 0,3 0,3

Adviesdiensten op fiscaal terrein - - - -

Andere niet-controlediensten - - - -

Totaal honoraria ext erne accountant

1,0 1,0 0,9 0,9

36. Gebeurtenissen na de balansdatum

Volgend op de invasie van Oekraïne door Rusland in februari 2022, zijn diverse sanctiemaatregelen aangekondigd

tegen Rusland en Belarus en tegen Russische en Belarussische bedrijven. Gasunie doet overeenkomstig Europese

en nationale bepalingen inzake het gastransport zaken met Russische, Belarussische en Oekraïense bedrijven,

waarbij de omvang van deze dienstverlening een substantieel deel van de gereguleerde netto-omzet beslaat en

een beperkter deel van de niet-gereguleerde of van regulering vrijgestelde netto-omzet. Voorts neemt Gasunie

deel in buitenlandse ondernemingen waar in voorkomende gevallen ook Russische bedrijven medeaandeelhouder

zijn.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

225

Gasunie conformeert zich aan de ingestelde sanctiemaatregelen. Gasunie heeft daarnaast alle non-operationele

relaties en contacten met Russische en Belarussische bedrijven bevroren. Operationele contacten met Russische

en Belarussische bedrijven zijn teruggebracht tot het minimumniveau dat noodzakelijk is voor faciliteren van de

leveringszekerheid van Nederland en Europa via onze infrastructuur. Vanwege de grote maatschappelijke en

economische consequenties voor de samenleving in Europa, volgt Gasunie hierin het kabinetsbeleid ten aanzien

van gasimport uit Rusland.

Gasunie heeft vastgesteld dat de ingestelde sancties en de andere maatregelen geen nieuwe informatie geven over

de feitelijke situatie op de balansdatum. Aankelijk van de verdere ontwikkeling van het conﬂict en de duur en

omvang van de sanctiemaatregelen en het beleid van Gasunie dienaangaande, kan de vennootschap zich op termijn

geconfronteerd zien met nadelige financiële gevolgen. Dit doet zich bijvoorbeeld voor indien shippers uit de

voornoemde landen dan wel andere indirect door de crisis geraakte shippers in gebreke blijven voor betalingen van

de geboekte transportcapaciteit of wanneer de relevante marktrentes substantieel stijgen, waardoor de vaste

activa aan bijzondere waardeverminderingen onderhevig kunnen zijn.

Er is geen sprake van andere belangrijke gebeurtenissen na de balansdatum die verwerkt of toegelicht moeten

worden in de jaarrekening.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

226

12 Vennootschappelijke jaarrekening

Vennootschappelijke balans per 31 december 2021

(vóór resultaatbestemming)

In miljoenen euro’s Noot 31 dec. 2021 31 dec. 2020

Activa

Vaste activa

- materiële vaste activa 37 84,8 80,4

- financiële vaste activa 38 9.915,8 9.894,0

Totaal vaste activa

10.000,6 9.974,4

Vlottende activa

- voorraden 44,7 42,0

- handels- en overige vorderingen 55,0 25,7

- vorderingen op groepsmaatschappijen 39 230,4 151,3

- vorderingen op joint ventures 16,1 7,7

- liquide m iddelen 32,3 11,8

Totaal vlot t ende activa

378,5 238,5

Totaal activa

10.379,1 10.212,9

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

227

In miljoenen euro’s Noot 31 dec. 2021 31 dec. 2020

   

Passiva   

   

Eigen verm ogen   

- geplaatst kapitaal 40 0,2 0,2

- herwaarderingsreserve 41 1.571,9 1.642,3

- wettelijke reserve 42 335,4 336,5

- overige reserves 43 4.211,0 3.762,2

- onverdeeld resultaat 44 310,7 599,7

   

Totaal eigen vermogen 

6.429,2 6.341,0

   

Voorzieningen 45 98,1 103,3

   

Langlopende schulden   

- rentedragende leningen  2.506,0 2.360,1

- leaseverplichtingen  80,0 74,9

   

Totaal voorz ieningen en langlopende schulden 

2.684,1 2.538,3

   

Kortlopende schulden   

- kortlopende financieringsverplichtingen  744,2 958,2

- leaseverplichtingen  6,3 6,1

- handels- en overige schulden 46 189,3 190,8

- schulden aan groepsm aatschappijen 47 326,0 178,5

   

Totaal kort lopende schulden 

1.265,8 1.333,6

   

Totaal passiva 

10.379,1 10.212,9

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

228

Vennootschappelijke winst-en-verliesrekening over 2021

In miljoenen euro’s Noot 2021 2020

Voortgez ette bedrijfsact iviteiten

Netto-omzet 48 545,7 443,8

Kosten uitbesteed werk en andere externe kosten 49 ‑372,4 ‑273,7

Personeelskosten 50 ‑168,7 ‑160,8

Afschrijvingskosten 37 ‑7,6 ‑7,3

Overige kosten 51 ‑40,5 ‑29,0

Totale lasten ‑589,2 ‑470,8

Bedrijf sresult aat

‑43,5 ‑27,0

Financiële baten en lasten 52 33,0 37,3

Aandeel in resultaat van deelnem ingen 38 331,2 608,3

Result aat vóór belast ingen

320,7 618,6

Belastingen 53 ‑

10,0 ‑18,9

Result aat na belast ingen

310,7 599,7

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

229

13 Toelichting op de vennootschappelijke jaarrekenin

Toelichting op de vennootschappelijke jaarrekening

Algemeen

Deze vennootschappelijke jaarrekening en de geconsolideerde jaarrekening vormen samen de statutaire

jaarrekening van de vennootschap. De financiële informatie van de vennootschap is opgenomen in de

geconsolideerde jaarrekening.

De vennootschappelijke jaarrekening bestaat uit de vennootschappelijke balans en de vennootschappelijke winst-

en-verliesrekening; de toelichtingen op de vennootschappelijke financiële overzichten maken integraal deel uit van

de vennootschappelijke jaarrekening.

Basis voor de opstelling

Deze vennootschappelijke jaarrekening is opgesteld in overeenstemming met Titel 9, Boek 2 van het Burgerlijk

Wetboek (BW). Voor het vaststellen van de grondslagen voor de verwerking en waardering van activa en passiva

en de bepaling van resultaten van haar vennootschappelijke jaarrekening, maakt de vennootschap gebruik van de

mogelijkheid die wordt geboden in artikel 2:362 lid 8 BW. Dit betekent dat de grondslagen voor de verwerking en

waardering van activa en passiva en de bepaling van het resultaat van de vennootschappelijke jaarrekening gelijk zij

aan de op EU-IFRS gebaseerde geconsolideerde jaarrekening.

In het geval er geen andere grondslagen worden genoemd, wordt verwezen naar de grondslagen zoals

beschreven in de geconsolideerde jaarrekening. Voor een juiste interpretatie van deze vennootschappelijke

jaarrekening, moet de vennootschappelijke jaarrekening worden gelezen in samenhang met de geconsolideerde

jaarrekening.

Informatie over het gebruik van financiële instrumenten en aanverwante risi

co's is opgenomen in d

e toelichting op

de geconsolideerde jaarrekening. Dit geldt ook voor de toelichting op gebeurtenissen na balansdatum, de

toelichting inzake transacties met verbonden partijen, de toelichting inzake niet in de balans opgenomen

verplichtingen en de toelichting inzake de bezoldiging van de bestuurders en de commissarissen.

Deelnemingen in groepsmaatschappijen

Groepsmaatschappijen zijn alle entiteiten waarin de vennootschap direct of indirect overheersende zeggenschap

heeft. Deelnemingen in groepsmaatschappijen worden in de vennootschappelijke jaarrekening verwerkt volgens

de nettovermogenswaarde, met afzonderlijke presentatie van eventuele goodwill onder immateriële vaste activa,

onder toepassing van de grondslagen voor de opname en waardering van activa en passiva en resultaatbepaling

zoals uiteengezet in de toelichting op de geconsolideerde jaarrekening. Indien en voor zover de vennootschap

niet zonder beperking een uitkering van de resultaten aan haar kan bewerkstelligen, worden de resultaten (voor

dat deel) in een wettelijke reserve opgenomen.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

230

Resultaat deelnemingen

Het aandeel in het resultaat van ondernemingen waarin wordt deelgenomen omvat het aandeel van de

vennootschap in de resultaten van deze deelnemingen. Resultaten op transacties waarbij overdracht van activa en

passiva tussen de vennootschap en haar deelnemingen en tussen deelnemingen onderling heeft plaatsgevonden,

zijn geëlimineerd voor zover deze als niet gerealiseerd kunnen worden beschouwd.

Eigen vermogen

Financiële instrumenten die worden aangemerkt als eigenvermogensinstrumenten, worden gepresenteerd onder

het eigen vermogen. Uitkeringen aan houders van deze instrumenten worden in mindering op het eigen

vermogen gebracht.

Belastingen

Tussen N.V. Nederlandse Gasunie en haar Nederlandse 100%-groepsmaatschappijen bestaat een fiscale eenheid

voor de vennootschapsbelasting. Aan de groepsmaatschappijen wordt geen vennootschapsbelasting gealloceerd,

met uitzondering van de groepsmaatschappij Gasunie Transport Services. De in de vennootschappelijke winst-en-

verliesrekening opgenomen belastinglast van Gasunie heeft daarom betrekking op alle tot de fiscale eenheid

behorende vennootschappen, met uitzondering van het deel dat is gealloceerd aan Gasunie Transport Services.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

231

14 Nadere toelichting op de vennootschappelijke

jaarrekening

37. Materiële vaste activa

De mutaties in de materiële vaste activa in 2021 zijn als volgt:

In miljoenen euro's Boekwaarde per 1

jan. 2021

Investeringen Desinvesteringen Afschrijvingen Boekwaarde per 31

dec. 2021

Andere vaste

bedrijfsm iddelen

1,1 0,1 - ‑0,4 0,8

Gebruiksrecht activa 79,3 11,8 - ‑7,2 83,9

Vaste bedrijfsmiddelen in

uitvoering

- 0,1 - 0,0 0,1

Totaal voor boekjaar

2019

80,4 12,0 - ‑7,6 84,8

Ultimo 2021 is onder de materiële vaste activa begrepen een bedrag van € 83,9 miljoen (ultimo 2020: € 79,3

miljoen) inzake leases. De vennootschap heeft het economische, maar niet het juridische eigendom van deze

gebruiksrecht activa. De gebruiksrecht activa betreﬀen met name bedrijfsgebouwen en terreinen en het

wagenpark.

De mutaties in de materiële vaste activa in 2020 zijn als volgt:

In miljoenen euro’s Boekwaarde per 1

jan. 2020

Investeringen Desinvesteringen Afschrijvingen Boekwaarde per

31 dec. 2020

Andere vaste bedrijfsm iddelen 1,2 0,6 - ‑0,7 1,1

Gebruiksrecht activa 78,4 7,5 - ‑6,6 79,3

Totaal voor boekjaar 2020

79,6 8,1 - ‑7,3 80,4

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

232

De aanschafwaardes en de cumulatieve afschrijvingen (inclusief bijzondere waardeverminderingen) zijn als volgt:

In miljoeneneuro's Aanschafwaarde per

31 dec. 2021

Cumulatieve

afschrijvingen * per

31 dec. 2021

Aanschafwaarde per

31 dec. 2020

Cumulatieve

afschrijvingen * per

31 dec. 2020

    

Andere vaste bedrijfsm iddelen 5,2 ‑4,3 5,1 ‑4,0

Gebruiksrecht activa 104,0 ‑20,1 92,3 ‑13,0

    

Totaal

109,2 ‑24,4 97,4 ‑17,0

* inclusief gecumuleerde bijzondere waardeverminderingen

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

233

38. Financiële vaste activa

De mutaties in de financiële vaste activa zijn als volgt:

In miljoenen euro’s 2021 2020

Groepsmaatschappijen en deelnemingen

Stand per 1 januari 5.698,6 5.394,7

Mutaties

- Investeringen - 8,9

- Rechtstreekse mutaties eigen vermogen 39,8 95,2

- Agiostortingen 211,3 -

- Terugbetaling agio ‑353,5 ‑1,2

- O ntvangen dividend ‑107,3 ‑407,3

- Resultaat groepsmaatschappijen en deelnemingen 331,2 608,3

Stand per 31 december 5.820,1 5.698,6

Leningen aan groepsmaat schappijen en

deelnemingen

Stand per 1 januari 4.195,4 4.311,2

taties

- Verstrekte langlopende leningen 241,7 168,4

- Rentetoevoeging 2,3 5,0

- Aﬂossing langlopende leningen ‑343,6 ‑289,2

Stand pe

r 31 december 4.095,8 4.195,4

Totaal financiële vaste activa per 31 december 9.915,9 9.894,0

Groepsmaatschappijen en deelnemingen

De in 2021 verantwoorde agiostortingen en agioterugbetalingen houden met name verband met de splitsing van

de 100% groepsmaatschappij GTS B.V. op 30 december 2021. Bij de splitsing is een deel van de materiële vast activa

van GTS B.V. afgesplitst naar Gasunie Assets B.V. en Maasvlakte Storage B.V. De splitsing vindt zijn oorsprong in en

heeft betrekking op de activa die werden gehouden door GTS B.V., maar die ook – en in toenemende mate –

worden ingezet voor andere entiteiten die vallen onder N.V. Nederlandse Gasunie. Het gaat hier met name om

bepaalde gebouwen en installaties en een deel van de overige bedrijfsmiddelen, zoals gereedschappen en ICT-

middelen. De aandelen in Gasunie Assets B.V. en Maasvlakte Storage B.V. worden eveneens voor 100% gehouden

door N.V. Nederlandse Gasunie.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

234

De rechtstreekse mutaties in het eigen vermogen van de groepsmaatschappijen hebben betrekking op de

herwaardering van het belang in Nord Stream (zoals opgenomen in

noot9 ‘Overige deelnemingen’ en noot42

‘Wettelijke reserve’), het eﬀect van de wijzigingen in de vennootschapsbelastingtarieven (zoals opgenomen in

noot10 ‘Uitgestelde belastingvorderingen’, noot41 ‘Herwaarderingsreserve’ en noot43 ‘Overige reserves’), het

actuariële resultaat op de pensioenregeling van Gasunie Deutschland (zoals opgenomen in noot20

‘Personeelsbeloningen’ en 43 ‘Overige reserves’) en op de herwaardering van het belang in Gate terminal als

gevolg van de wijziging in de waarde van een cash ﬂow hedge (zoals opgenomen in noot43 ‘Overige reserves’).

Het ontvangen dividend en het resultaat groepsmaatschappijen en deelnemingen is lager dan in 2020. Dit houdt

met name verband met het eenmalige eﬀect van het terugnemen van een in het verleden verantwoorde

bijzondere waardevermindering van €300,0 miljoen in 2020.

De lijst met deelnemingen, hun vestigingsplaats en het deelnemingspercentage dat Gasunie heeft, is opgenomen in

noot55 ‘Overzicht groepsmaatschappijen en deelnemingen’.

Leningen aan groepsmaatschappijen en deelnemingen

De rentevoet over de verstrekte langlopende leningen bedraagt, tenzij anders aangegeven, de gewogen

gemiddelde rentevoet van de lange leningenportefeuille van N.V. Nederlandse Gasunie met een opslag van 12,5

basispunten (2020: idem).

Ultimo 2021 bedraagt de reële waarde van de verstrekte langlopende leningen aan groepsmaatschappijen en

deelnemingen €4.627,9 miljoen (ultimo 2020: €5.064,9 miljoen).

Er zijn geen bijzondere voorwaarden overeengekomen tussen Gasunie en de groepsmaatschappijen met

betrekking tot de verstrekte langlopende leningen. Voor verwachte kredietverliezen is geen voorziening

gevormd, omdat op basis van historische gegevens, alsmede actuele toekomstverwachtingen, hiertoe geen

aanleiding bestaat.

Lening aan groepsmaatschappij GTS

De verstrekte langlopende lening aan GTS bedraagt ultimo 2021 €3.451,3 miljoen (ultimo 2020: €3.583,1 miljoen).

Dit betreft de facto het opgenomen saldo onder een leningfaciliteit met een maximale omvang van €6,0 miljard,

welke ter beschikking is gesteld op 1januari 2014. De looptijd van deze faciliteit eindigt op 31december 2029 en

heeft een mogelijkheid tot verlenging. Met GTS is overeengekomen dat tussentijds onbeperkt op de faciliteit kan

worden getrokken dan wel afgelost. Er is geen aﬂossingsschema overeengekomen. Als gevolg van de splitsing van

GTS is een deel van de langlopende leningen overgegaan op Gasunie Assets B.V. (€116,0 miljoen) en op Maasvlakte

Storage B.V (€6,0 miljoen). De leningsvoorwaarden zijn door de overgang niet gewijzigd.

GTS is de netbeheerder van het landelijk gastransportnet in de zin van de Gaswet. De minister van Economische

Zaken en Klimaat heeft regels gesteld ten aanzien van goed financieel beheer door een netbeheerder in het Besluit

Financieel Beheer Netbeheerders (‘BFBN’). Per kwartaal beoordeelt de vennootschap van GTS, rekening houdend

met de bepalingen van het BFBN, of er afgelost dan wel getrokken moet worden op de kredietfaciliteit, ten einde

aan de BFBN-vereisten te voldoen. Bij deze periodieke beoordeling wordt niet alleen de actuele financiële positie

betrokken, maar ook de verwachtingen voor de komende jaren inzake de verwachte omvang en moment van de

investeringsuitgaven, de verwachte dividenduitkeringen en de verwachte operationele kosten voor het

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

235

gastransportnetwerk. De omvang en volatiliteit van deze variabelen maakt een betrouwbare schatting van

eventuele toekomstige aﬂossingen niet mogelijk. Om deze reden is de verstrekte lening op balansdatum volledig

gepresenteerd onder de langlopende vorderingen.

Leningen aan overige groepsmaatschappijen

De verstrekte langlopende leningen aan Gastransport Noord-West Europa Holding bedragen ultimo 2021 € 420,7

miljoen (ultimo 2020: € 495,6 miljoen). De looptijd van de verschillende tranches van deze leningen eindigen op

31 december 2022 en 31 december 2023. Met Gastransport Noord-West Europa Holding is voor alle leningen

overeengekomen dat gehele of gedeeltelijke tussentijdse aﬂossingen mogelijk zijn. Het kortlopend deel van de

verstrekte langlopende leningen aan groepsmaatschappijen is ultimo 2021 € 43,0 miljoen (ultimo 2020: nihil). Dit

bedrag is niet separaat onder de kortlopende vorderingen opgenomen.

De verstrekte langlopend

e leningen aan Gasunie BBL bedragen ultimo 2021 € 80,1 miljoen (ultimo 2020: € 92,8

miljoen). Dit is het saldo dat is opgenomen onder een leningfaciliteit van maximaal € 200,0 miljoen, welke ter

beschikking is gesteld op 12 december 2014. De looptijd van deze faciliteit eindigt op 1 december 2024 en er bestaat

een mogelijkheid tot verlenging. Met Gasunie BBL is overeengekomen dat tussentijds op de faciliteit kan worden

getrokken dan wel afgelost.

Leningen aan overige deelnemingen

De verstrekte leningen aan overige deelnemingen bedroegen ultimo 2021 gezamenlijk € 21,3 miljoen (ultimo 2020:

€ 23,9 miljoen). De rentevoet over deze leningen varieert aankelijk van het risicoprofiel van de deelneming.

39. Vorderingen op groepsmaatschappijen

Intra-groepsposities ontstaan door dienstverlening van N.V. Nederlandse Gasunie aan groepsmaatschappijen en

vice versa, door uitkering van dividend binnen de groep en door de cashpool transacties die door het groepshoofd

worden uitgevoerd namens de groepsmaatschappijen in het kader van de operationele bedrijfsactiviteiten.

Er is geen aﬂossingsschema overeengekomen ten aanzien van de vorderingen op groepsmaatschappijen; d

vorderingen hebben de kenmerken van een rekening-courantverhouding.

Over het saldo van de intra-groepsvorderingen betaalt de groepsmaatschappij in voorkomende gevallen een

zakelijke rente die is gebaseerd op een variabele rente plus een opslag, die past bij het risicoprofiel van zowel

Gasunie als de betreﬀende groepsmaatschappij.

Voor verwachte kredietverliezen is geen voorziening gevormd, omdat op basis van historische gegevens, alsmede

de actuele

toekomstverwachtingen voor d

e deelnemingen die het betreft, hiertoe geen aanleiding bestaat.

40. Geplaatst kapitaal

Het maatschappelijk kapitaal bedraagt € 756.000 en is verdeeld in 7.560 gewone aandelen van elk € 100 nominaal.

Ultimo 2021 zijn hiervan 1.513 aandelen geplaatst en volgestort. In het boekjaar hebben geen mutaties

plaatsgevonden in het geplaatste en gestorte kapitaal (2020: idem).

Ultimo 2021 worden alle geplaatste aandelen gehouden door de Staat der Nederlanden (ultimo 2020: idem).

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

236

41. Herwaarderingsreserve

e herwaarderingsreserve heeft betrekking op de herwaardering van de materiële vaste activa. Deze

erwaardering hield verband met de splitsing van Gasunie en aansluitend de invoering van IFRS in 2005 en is

erekend naar de situatie per 1 januari 2004. De uitgestelde belastingen over de herwaardering zijn verwerkt in de

erplichting voor uitgestelde belastingen, welke onderdeel is van de uitgestelde belastingvorderingen voor de

ederlandse fiscale eenheid. De herwaarderingsreserve wordt gerealiseerd naar rato van de afschrijving van de

ateriële vaste activa waar de herwaarderingsreserve betrekking op heeft.

e mutaties in de herwaarderingsreserve zijn als volgt:

In miljoenen euro’s 2021 2020

Stand per 1 januari 1.642,3 1.660,0

Gerealiseerd deel van de ongerealiseerde herwaardering ‑53,3 ‑47,8

Eﬀect van terugname bijzondere waardevermindering op de realisatie van de

herwaarderingsreserve

- 99,0

Eﬀect tariefswijziging op de uitgestelde belastingen ‑17,1 ‑68,0

Overboeking cash ﬂow hedge reserve naar de winst-en-verliesrekening, - ‑1,2

waarvan vennootschapsbelasting - 0,3

Stand per 31 december

1.571,9 1.642,3

oor nadere informatie over de wijziging in het tarief voor de vennootschapsbelasting wordt verwezen naar noot

0 ‘Uitgestelde belastingvorderingen’.

2. Wettelijke reserve

e wettelijke reserve betreft de wettelijke reserve deelnemingen die betrekking heeft op het 9,0% belang in Nord

tream. Dit belang is gewaardeerd tegen de reële waarde. Omdat Gasunie geen overheersende zeggenschap heeft

n dit belang en daarmee geen resultaatuitkeringen kan afdwingen, is een wettelijke reserve gevormd voor het deel

an de reële waarde waardering dat hoger is dan de oorspronkelijke verkrijgingsprijs.

e mutaties in de wettelijke reserve zijn als volgt:

In miljoenen euro’s 2021 2020

Stand per 1 januari 336,5 342,2

Mutatie van tegen reële waarde gewaardeerde overige kapitaalbelangen ‑1,1 ‑5,8

Stand per 31 december

335,4 336,5

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

237

Nadere informatie over de waardering van het belang in Nord Stream is opgenomen in noot 9 ‘Overige

deelnemingen’.

43. Overige reserves

De mutaties in de overige reserve zijn als volgt:

In miljoenen euro’s 2021 2020

Stand per 1 januari 3.762,2 3.521,0

Bestem m ing resultaat voorgaand boekjaar 337,4 123,6

Mutatie cashﬂow hedge joint ventures 11,4 5,7

Saldo van actuariële winsten en verliezen terzake van personeelsbeloningen, 10,9 ‑6,2

waarvan vennootschapsbelasting ‑3,2 1,9

Gerealiseerd deel van de ongerealiseerde herwaardering 53,3 47,8

Eﬀect van terugname bijzondere waardevermindering op de realisatie van de

herwaarderingsreserve

- ‑99,0

ijziging uitgestelde belastingen 38,9 167,4

Stand pe

r 31 december

4.211,0 3.762,2

Voor een toelichting op de mutaties wordt verwezen naar noot 7 ‘Investeringen in joint ventures’, noot 10

‘Uitgestelde belastingvorderingen’, noot 20 ‘Personeelsbeloningen’, noot 41 ‘Herwaarderingsreserve’ en noot 44

‘Onverdeeld resultaat’.

De groepsmaatschappij GTS is de netbeheerder van het landelijk gastransportnet in Nederland in de zin van de

Gaswet. De minister van Economische Zaken en Klimaat heeft regels gesteld ten aanzien van goed financieel

beheer door netbeheerders in het BFBN. Deze regels bestaan uit een aantal financiële ratio’s, waaronder een

eigenvermogensminimum. Dit kan leiden tot restricties ten aanzien van de hoogte van de uitkeerbare reserves van

GTS. Een dergelijke situatie kan in voorkomend

e gevallen ook invloed hebben op de hoogte van de uitkeerbare

reserves van N.V. Nederlandse Gasunie. Ultimo 2021 was een dergelijke beperking niet aan de orde en is hiervoor

geen statutaire of wettelijke reserve opgenomen (ultimo 2020: idem).

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

238

44. Onverdeeld resultaat

De mutaties in het onverdeeld resultaat zijn als volgt:

In miljoenen euro’s 2021 2020

Stand per 1 januari 599,7 412,0

Uitgekeerd dividend ‑262,3 ‑288,4

Toegevoegd aan de overige reserves ‑337,4 ‑123,6

Resultaat boekjaar 310,7 599,7

Stand per 31 december

310,7 599,7

Bestemming van het resultaat over het boekjaar 2020

De jaarrekening 2020 is vastgesteld in de algemene vergadering van aandeelhouders gehouden op 29 maart 2021.

De algemene vergadering heeft de bestemming van het resultaat vastgesteld conform het voorstel van de raad van

bestuur.

De winst over 2020 bedroeg € 599,7 miljoen. Hiervan is € 262,3 miljoen als dividend uitgekeerd in 2021. Het restant

van € 337,4 miljoen is toegevoegd aan de overige reserves.

Voorstel tot resultaatbestemming over het boekjaar 2021

De raad van bestuur stelt voor om van de winst over 2021 een bedrag van € 217,5 miljoen als dividend aan de

aandeelhouder uit te keren en € 93,2 miljoen toe te voegen aan de overige reserve. Het dividend per aandeel

bedraagt € 143,8 duizend.

Het voorstel tot resultaatbestemming is niet verwerkt in de balans per 31 december 2021 en de toelichting daarop.

45. Voorzieningen

De specificatie van de voorzieningen is als volgt:

In miljoenen euro's 31 dec. 2021 31 dec. 2020

Voorziening voor uitgestelde belastingverplichting 86,7 88,5

Voorziening voor jubileum uitkeringen 9,6 9,6

Voorziening voor secundaire arbeidsvoorwaarden na pensionering 0,4 0,4

Reorganisatievoorziening 1,4 4,8

Totaal voorz ieningen

98,1 103,3

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

239

e reorganisatievoorziening houdt verband met de geplande sluiting van twee regiokantoren begin 2022 en de

aarmee samenhangende personele en materiële gevolgen. De reorganisatievoorziening heeft een verwachte

ooptijd van korter dan een jaar.

oor een nadere toelichting op de overige voorzieningen wordt verwezen naar noot 19 ‘Uitgestelde

elastingverplichtingen’, noot 20 ‘Personeelsbeloningen’ en noot 21 ‘Overige voorzieningen’ van de toelichting op

e geconsolideerde jaarrekening.

6. Handels- en overige schulden

e specificatie van de handels- en overige schulden is als volgt:

In miljoenen euro's 31 dec. 2021 31 dec. 2020

Handelsschulden 28,2 17,1

Overige belastingen en prem ies sociale verzekeringen 7,3 6,6

Overige schulden en overlopende passiva 153,8 167,1

Totaal handels- en overige schulden

189,3 190,8

e belastingverplichtingen omvatten de te betalen loonheﬃng en premies sociale verzekeringen.

e overige schulden en overlopende passiva bestaan met name uit nog te betalen rente, nog te ontvangen

acturen en ontvangen security deposits ter waarde van € 36,9 miljoen (ultimo 2020: € 31,6 miljoen). De ontvangen

ecurity deposits zijn gestelde zekerheden die door klanten van de vennootschap of haar groepsmaatschappijen

an N.V. Nederlandse Gasunie zijn verstrekt ter afdekking van het debiteurenrisico. Over de security deposits

ordt een marktconforme rente berekend.

anwege het kortlopende karakter van de handelsschulden en overige te betalen posten benadert de reële waarde

e boekwaarde van deze verplichtingen.

7. Schulden aan groepsmaatschappijen

ntra-groepsposities ontstaan door dienstverlening van N.V. Nederlandse Gasunie aan groepsmaatschappijen en

ice versa, door uitkering van dividend binnen de groep en door de cashpool transacties die door het groepshoofd

orden uitgevoerd namens de groepsmaatschappijen in het kader van de operationele bedrijfsactiviteiten.

r is geen aﬂossingsschema overeengekomen ten aanzien van de schulden aan groepsmaatschappijen; de schulden

ebben de kenmerken van een rekening-courantverhouding.

ver het saldo van de intra-groepsschulden betaalt Gasunie in voorkomende gevallen een zakelijke rente die is

ebaseerd op een variabele rente plus een opslag die past bij het risicoprofiel van zowel Gasunie als de betreﬀende

roepsmaatschappij.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

240

48. Netto-omzet

N.V. Nederlandse Gasunie koopt extern goederen en diensten in voor haar groepsmaatschappijen en/of andere

deelnemingen. Daarnaast is N.V. Nederlandse Gasunie de juridisch werkgever voor medewerkers die werkzaam zij

voor Gasunie en haar groepsmaatschappijen. De netto-omzet van N.V. Nederlandse Gasunie bestaat voor een

groot deel uit bedragen die zij in rekening brengt bij haar groepsmaatschappijen en/of andere deelnemingen voor

de inzet van eigen personeel dan wel de levering van extern ingekochte goederen en diensten. N.V. Nederlandse

Gasunie treedt jegens haar groepsmaatschappijen op als principaal.

49. Kosten uitbesteed werk en andere externe kosten

De specificatie van de kosten uitbesteed werk en andere externe kosten is als volgt:

In miljoenen euro's 2021 2020

Kosten uitbesteed werk en andere externe kosten 149,1 137,8

Kosten van netbeheer 223,3 135,9

Totaal kost en uitbest eed werk en andere externe kosten

372,4 273,7

De kosten uitbesteed werk en andere externe kosten bestaan met name uit goederen en diensten die N.V.

Nederlandse Gasunie inkoopt ten behoeve van de dienstverlening aan haar groepsmaatschappijen, waaronder GTS

als de landelijk netbeheerder voor het gastransport in Nederland. De kosten van netbeheer omvatten met name de

inkoop van stikstofproductiecapaciteit en elektriciteit en gas voor eigen gebruik voor het gastransport. De stijging

in de kosten ten opzichte van 2020 is met name het gevolg van de hogere prijzen voor de inkoop van energie

alsmede een lichte toename van de inzet van middelen ten behoeve van het gastransport.

50. Personeelskosten

De specificatie van de personeelskosten is als volgt:

In miljoenen euro's 2021 2020

Salariskosten 128,9 123,1

Sociale lasten 13,3 12,8

Pensioenkosten 26,5 24,9

Totaal personeelskosten

168,7 160,8

De gemiddelde personele bezetting in 2021 bedraagt 1.337 fulltime-equivalenten (2020: gemiddeld 1.277 fulltime-

equivalenten), waarvan 2 buiten Nederland (2020: 2 buiten Nederland).

De toelichting op de bezoldiging van de bestuurders en de commissarissen van de vennootschap is opgenomen in

de toelichting op de geconsolid

eerde jaarrekening onder noot 27 ‘Personeelskosten’.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

241

51. Overige kosten

e specificatie van de overige kosten is als volgt:

In miljoenen euro's 2021 2020

Overige bedrijfskosten 40,5 29,0

Totaal overige kost en

40,5 29,0

e overige kosten bestaan met name uit goederen en diensten die N.V. Nederlandse Gasunie inkoopt ten behoeve

an de dienstverlening aan haar groepsmaatschappijen, waaronder GTS als de landelijk netbeheerder voor het

astransport in Nederland. De overige kosten omvatten met name verzekeringskosten en overige materiële en

ersonele kosten.

2. Financiële baten en lasten

e specificatie van de financiële baten en lasten is als volgt:

In miljoenen euro's 2021 2020

Rentebaten en soortgelijke baten 100,2 115,3

Totaal financiële baten 100,2 115,3

Rentelasten en soortgelijke lasten ‑64,9 ‑74,2

Overige financieringslasten ‑2,3 ‑3,8

Totaal financiële lasten ‑67,2 ‑78,0

Totaal financiële bat en en last en

33,0 37,3

e rentelasten en soortgelijke lasten betreﬀen voornamelijk de rente over de langlopende leningen. De daling van

e rentelasten kan met name worden verklaard door de eﬀecten van de herfinancieringen in 2021. Twee

bligatieleningen zijn conform de vervalkalender geherfinancierd tegen een substantieel lagere rente.

nder de rentebaten en soortgelijke baten zijn voornamelijk begrepen de rentes die berekend worden over

eningen aan groepsmaatschappijen en in voorkomende gevallen de rente op belastingaanslagen. Als gevolg van de

agere rentelasten van N.V. Nederlandse Gasunie zijn ook de aan groepsmaatschappijen doorbelaste rentekosten

edaald. De rentebaten zijn gebaseerd op de gewogen gemiddelde rentevoet van de lange leningenportefeuille

an N.V. Nederlandse Gasunie met een opslag van 12,5 basispunten (2020: idem).

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

242

53. Belastingen

N.V. Nederlandse Gasunie staat aan het hoofd van de fiscale eenheid voor de vennootschapsbelasting in Nederland.

De specificatie van de belastinglast in de winst-en-verliesrekening is als volgt:

In miljoenen euro’s 2021 2020

Belastinglast over het boekjaar 33,7 55,7

Belastinglast over voorgaande jaren 2,2 ‑8,5

Belastinglast fiscale eenheid

35,9 47,2

Mutaties in uitgestelde belastingen 31,2 155,5

Totale belastinglast fiscale eenheid

67,1 202,7

Verantwoord bij Gasunie Transport Services B.V. ‑57,1 ‑183,8

Totale belastinglast N.V. Nederlandse Gasunie

10,0 18,9

De mutaties in de uitgestelde belastingen houden zowel in 2020 als in 2021 mede verband met de wijzigingen in

het belastingtarief voor de vennootschapsbelasting in Nederland. Voor nadere informatie over de wijziging in het

tarief voor de vennootschapsbelasting wordt verwezen naar noot 10 ‘Uitgestelde belastingvorderingen’. Verder

had het terugnemen van de in het verleden verantwoorde bijzondere waardevermindering significante gevolgen

voor de uitgestelde belastingen alsmede voor de allocatie van een deel van de belastinglast aan Gasunie Transport

Services B.V. in 2020.

54. Overige posten

Voor een toelichting op de overige posten in de vennootschappelijke balans en winst-en-verliesrekening wordt

verwezen naar de toelichting op de geconsolideerde financiële overzichten.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

243

55. Overzicht groepsmaatschappijen en deelnemingen

Het overzicht met groepsmaatschappijen en andere deelnemingen is als volgt:

Entiteit Zet el Financieel

belang op

31 dec. 2021 31 dec. 2020

Groepsmaatschappijen

Gasunie BBL B.V. Groningen 100% 100%

Gridwise Engineering & Services B.V. Groningen 100% 100%

Gasunie New Energy B.V. Groningen 100% 100%

Gasunie Waterstof Holding B.V. Groningen 100% 100%

Hynetwork Services B.V. Groningen 100% 100%

HyStock B.V. (1) Groningen 100% -

Gasunie LNG Holding B.V. Groningen 100% 100%

Gasunie Ambigo B.V. (2) Groningen - 100%

Gasunie Transport Services B.V. Gr

oningen 100% 100%

Gasunie Energy Information Services B.V Groningen 100% 100%

EnergyStock B.V. Groningen 100% 100%

Gastransport Noord-West Europa Holding B.V. Groningen 100% 100%

Gastransport Noord-West Europa B.V. Groningen 100% 100%

Gastransport Noord-West Europa Services 1 B.V. Groningen 100% 100%

Gastransport Noord-West Europa Services 2 B.V. Groningen 100% 100%

Gastransport Noord-West Europa Services 3 B.V. Groningen 100% 100%

Gastransport Noord-West

Europa Services 4 B.V. Groningen 100% 100%

Gasunie Deutschland GmbH & Co. KG Hannover, Duitsland 100% 100%

Gasunie Deutschland Verwaltungs GmbH Hannover, Duitsland 100% 100%

Gasunie Deutschland Transport Services Holding GmbH Hannover, Duitsland 100% 100%

Gasunie Deutschland Transport Services GmbH Hannover, Duitsland 100% 100%

Gasunie Infrastruktur AG Zug, Zwitserland 100% 100%

Gasunie Warm te Holding B.V. Groningen 100% 100%

LdM Beheer B.V. Rotterdam 100% 10

LdM C.V. Rotterdam 100% 100%

LdM 1 B.V. Rotterdam 100% 100%

LdM 2 B.V. Rotterdam 100% 100%

LdM 3 B.V. Rotterdam 100% 100%

LdM 4 B.V. Rotterdam 100% 100%

LdM 5 B.V. Rotterdam 100% 100%

LdM 6 B.V. Rotterdam 100% 100%

LdM 7 B.V. Rotterdam 100% 100%

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

244

Entiteit Zet el  Financieel

belang op

  31 dec. 2021 31 dec. 2020

Warm telinQ Transport Services B.V. (1) Groningen 100% -

Vertogas B.V. Groningen 100% 100%

Gasunie CC(U)S Holding B.V. Groningen 100% 100%

Gasunie Rotterdam CC(U)S B.V. (1) Groningen 100% -

GroRoCo LP B.V. (7) Groningen 100% 100%

GroRoCo Land LP B.V. (1) Groningen 100% -

GroRoCo Zee LP B.V. (1) Groningen 100% -

Maasvlakte Storage B.V. (1) Groningen 100% -

Gasunie Assets B.V. (1) Groningen 100% -

   

Joint operations   

BBL Company V.o.f. Groningen 60,0% 60,0%

European Gas Pipeline Link (EUGAL) BTG Kessel, Duitsland 16,5% 16,5%

Ambigo V.o.f. (2) Groningen - 46,7%

   

Joint ventures   

Biogas Netwerk Twente B.V. Alm elo 50,0% 50,0%

Demonstratie Faciliteit Super Kritische Water Vergassing

(SKW) Alkmaar B.V.

Alkmaar 35,0% 50,0%

DEUDAN - Deutsch/Dänische Erdgastransport Gm bH Handewitt, Duitsland 75,0% 75,0%

DEUDAN - Deutsch/Dänische Erdgastransport Gm bH & Co.

Handewitt, Duitsland 33,4% 33,4%

Gate terminal C.V. Rotterdam 50,0% 50,0%

Gate terminal Management B.V. Rotterdam 50,0% 50,0%

Germ an LNG Terminal GmbH Hamburg, Duitsland 33,3% 33,3%

NETRA GmbH Norddeutsche Erdgas Transversale Emstek/Schneiderkrug,

Duitsland

50,0% 50,0%

NETRA GmbH Norddeutsche Erdgas Transversale & Co. KG Emstek/Schneiderkrug,

Duitsland

44,1% 44,1%

Porthos System O perator B.V. (1) Rotterdam 50,0% -

Porthos Oﬀshore Transport and Storage GP B.V. (1) Rotterdam 50,0% -

Porthos CO 2 Transport and Storage GP B.V. (4) Rotterdam 33,3% 33,3%

Porthos Onshore Transport GP B.V. (1) Rotterdam 50,0% -

Porthos Oﬀshore Transport C.V. (1) Rotterdam 50,0% -

Porthos CO 2 Transport and Storage C.V. (5) Rotterdam 33,3% 33,3%

Porthos Onshore Transport C.V. (1) Rotterdam 50,0% -

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

245

Entiteit Zet el  Financieel

belang op

  31 dec. 2021 31 dec. 2020

Geassocieerde deelnemingen   

Trading Hub Europe Gm bH (3) Berlijn, Duitsland 20,0% 20,0%

   

Overige deelnemingen   

Energie Data Services Nederland (EDSN) B.V. Arnhem 12,5% 12,5%

PRISMA European Capacity Platform Gm bH Leipzig, Duitsland 12,7% 12,7%

Nord Stream AG Zug, Zwitserland 9,0% 9,0%

SCW System s B.V. (6) Schoorl 5,5% -

1 Opgericht in 2021

2 Geliquideerd in 2021

3 Voorheen GASPOOL Balancing Services GmbH

4 Voorheen Porthos Development Management GP B.V.

5 Voorheen Porthos Development C.V.

6 Acquisitie in 2021

7 Voorheen Gasunie Rotterdam CC(U)S B.V.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

246

5 Ondertekening

ndertekening

e raad van bestuur,

hr. J.J. Fennema*, voorzitter

evr. J. Hermes*

hr. B.J. Hoevers

hr. U. Vermeulen

e raad van commissarissen,

hr. P.J. Duisenberg, voorzitter

hr. D.J. van den Berg

evr. M.M. Jonk

hr. J. Meier

evr. A.L.M. Mutsaers

hr. W.J.A.H. Schoeber

hr. A.S. Visser

evr. C. Wielinga

roningen, 3 maart 2022

Statutair bestuurder

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

247

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

248

16 Overige gegevens

Statutaire regeling omtrent de winstbestemming

Overeenkomstig artikel 39, lid 2, van de statuten staat de winst over het boekjaar ter vrije beschikking van de algemene

vergadering.

De vennootschap kan aan de aandeelhouders en andere gerechtigden tot de voor uitkering vatbare winst slechts

uitkeringen doen voor zover haar eigen vermogen groter is dan het bedrag van het geplaatste kapitaal vermeerderd

met de reserves die krachtens de wet moeten worden aangehouden.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

249

Controleverklaring van de onaankelijke accountant

an: de algemene vergadering en de raad van commissarissen van N.V. Nederlandse

asunie

erklaring over de jaarrekening 2021

aar ons oordeel:

geeft de geconsolideerde jaarrekening van N.V. Nederlandse Gasunie, samen met haar dochtermaatschappijen (‘de

groep’) een getrouw beeld van de grootte en samenstelling van het vermogen van de groep op 31 december 2021

en van het resultaat en de kasstromen over 2021, in overeenstemming met de International Financial Reporting

Standards zoals aanvaard binnen de Europese Unie (‘EU-IFRS’) en met Titel 9 Boek 2 van het in Nederland geldende

Burgerlijk Wetboek (‘BW’);

geeft de vennootschappelijke jaarrekening van N.V. Nederlandse Gasunie (‘de vennootschap’) een getrouw beeld

van de grootte en samenstelling van het vermogen van de vennootschap op 31 december 2021 en van het resultaat

over 2021 in overeenstemming met Titel 9 Boek 2 van het in Nederland geldende Burgerlijk Wetboek (‘BW’).

WaW

ij hebben de in dit jaarverslag opgenomen jaarrekening 2021 van N.V. Nederlandse Gasunie te Groningen

econtroleerd. De jaarrekening omvat de geconsolideerde jaarrekening van de groep en de vennootschappelijke

aarrekening.

e geconsolideerde jaarrekening bestaat uit:

de geconsolideerde balans per 31 december 2021;

de volgende overzichten over 2021: de geconsolideerde winst-en-verliesrekening, het geconsolideerd overzicht

van het totaalresultaat, het geconsolideerd mutatieoverzicht van het eigen vermogen en het geconsolideerd

kasstroomoverzicht; en

de toelichting met de belangrijke grondslagen voor financiële verslaggeving en overige toelichtingen.

e vennootschappelijke jaarrekening bestaat uit:

de vennootschappelijke balans per 31 december 2021;

de vennootschappelijke winst-en-verliesrekening over 2021; en

de toelichting met de gehanteerde grondslagen voor financiële verslaggeving en overige toelichtingen.

et stelsel voor financiële verslaggeving dat is gebruikt voor het opmaken van de geconsolideerde jaarrekening is EU-

FRS en de relevante bepalingen uit Titel 9 Boek 2 BW en het stelsel dat is gebruikt voor het opmaken van de

ennootschappelijke jaarrekening is Titel 9 Boek 2 BW.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

250

ij hebben onze controle uitgevoerd volgens Nederlands recht, waaronder ook de Nederlandse controlestandaarden

allen. Onze verantwoordelijkheden op grond hiervan zijn beschreven in de paragraaf ‘Onze verantwoordelijkheden

oor de controle van de jaarrekening’.

ij vinden dat de door ons verkregen controle-informatie voldoende en geschikt is als basis voor ons oordeel.



ijiiji

ij zijn onaankelijk van N.V. Nederlandse Gasunie zoals vereist in de Europese verordening betreﬀende specifieke

isen voor de wettelijke controles van financiële overzichten van organisaties van openbaar belang, de Wet toezicht

ccountantsorganisaties (Wta), de Verordening inzake de onaankelijkheid van accountants bij assuranceopdrachten

(

ViO) en andere voor de opdracht relevante onaankelijkheidsregels in Nederland. Verder hebben wij voldaan aan de

erordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA).

ij hebben onze controlewerkzaamheden met betrekking tot de kernpunten, fraude en continuïteit, en de

angelegenheden die daaruit voortkomen, bepaald in de context van de controle van de jaarrekening als geheel en bij

et vormen van ons oordeel hierover. De informatie ter ondersteuning van ons oordeel, zoals onze bevindingen en

bservaties ten aanzien van individuele kernpunten en de controleaanpak inzake frauderisico’s en continuïteit, moet in

at kader worden bezien en niet als afzonderlijke oordelen of conclusies.

exe

.V. Nederlandse Gasunie (‘Gasunie’) is een Europees energie-infrastructuurbedrijf. Gasunie biedt gereguleerde

ransportdiensten aan in Nederland en in Duitsland. Voorts neemt Gasunie deel in samenwerkingsverbanden voor

ijpleidingen die de gastransportnetten van Gasunie verbinden met buitenlandse markten. Daarnaast biedt Gasunie ook

ndere diensten aan op het gebied van energie- infrastructuur, waaronder gasopslag en de certificering van groen gas.

asunie zet haar infrastructuur en kennis in toenemende mate in voor verdere ontwikkeling en integratie van

lternatieve energiebronnen, zoals waterstof, warmte en groen gas evenals de ontwikkeling van CO -opslag.

e opbrengstenstromen uit gereguleerde activiteiten staan onder toezicht van de ACM in Nederland en de BNetZa in

uitsland. Daarnaast heeft Gasunie niet-gereguleerde of van regulering vrijgestelde activiteiten, onder andere gericht

p het aanbieden van gasopslagcapaciteit aan de markt en de BBL-pijpleiding tussen Nederland en het Verenigd

oninkrijk. De groep bestaat uit verschillende groepsonderdelen en daarom hebben wij de reikwijdte en aanpak van de

roepscontrole overwogen zoals uiteengezet in de paragraaf ‘De reikwijdte van onze groepscontrole’. We hebben in

et bijzonder aandacht besteed aan de gebieden die gerelateerd zijn aan de specifieke bedrijfsactiviteiten van de groep.

ls onderdeel van het ontwerpen van onze controleaanpak hebben wij de materialiteit bepaald en het risico van

ateriële afwijkingen in de jaarrekening geïdentificeerd en ingeschat. Wij besteden bijzondere aandacht aan die

ebieden waar de raad van bestuur belangrijke schattingen heeft gemaakt, bijvoorbeeld bij significante schattingen

aarbij veronderstellingen over toekomstige gebeurtenissen worden gemaakt die inherent onzeker zijn.

ierbij hebben wij aandacht besteed aan de mogelijke gevolgen van transitierisico’s als gevolg van klimaatverandering

oor de gehanteerde veronderstellingen. In het hoofdstuk ‘Toelichting op de geconsolideerde jaarrekening’, paragraaf:

‘

Oordelen en schattingen door het management’ van de jaarrekening heeft de vennootschap de schattingsposten en de

elangrijkste bronnen van schattingsonzekerheid uiteengezet. Vanwege de significante schattingsonzekerheid en het

erelateerde hogere inherente risico verbonden aan de waardering van de materiële vaste activa, hebben wij deze

angemerkt als kernpunt, zoals uiteengezet in de paragraaf ‘De kernpunten van onze controle’.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

251

asunie heeft de potentiële impact van klimaatverandering en haar plannen ten aanzien van net zero commitments op

aar financiële positie beoordeeld. De risico’s die voortkomen uit de klimaat- verandering zijn onderdeel van Gasunie’s

isicobeheersingsproces en zijn door Gasunie, gegeven de bedrijfsaard van Gasunie, geconcretiseerd naar specifieke

isico’s. Dit is nader toegelicht in het bestuursverslag, het hoofdstuk ‘Governance’, paragraaf ‘Het beheersen van risico’s

ie wij lopen’. De plannen ten aanzien van net zero commitments zijn nader toegelicht in het bestuursverslag, hoofdstuk

‘

Onze externe maatschappelijke waardecreatie’, paragraaf ‘Hoe we milieu-impact van ons aardgastransport

erugdringen’. Wij hebben de klimaatgerelateerde risico’s met de raad van bestuur besproken, en de potentiële impact

p de financiële positie inclusief de onderliggende assumpties en schattingen geëvalueerd. In het bijzonder, hebben wij

tilgestaan bij de waardering van de materiële vaste activa en de gehanteerde levensduren ten behoeve van de

fschrijvingskosten. Wij verwijzen naar de paragraaf ‘De kernpunten van onze controle’ waar de impact op onze

ontroleaanpak is beschreven.

ndere aandachtsgebieden in onze controle, die niet als kernpunt zijn aangemerkt, waren: de betrouwbaarheid en

ontinuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking die ten grondslag ligt aan het opbrengstenproces, de

erwerking van het eﬀect van de tariefswijziging van de Nederlandse vennootschapsbelasting op de uitgestelde

elastingen, de waardering van de Duitse pensioen- voorziening, de waardering van de overige deelnemingen en de

aardering van de voorziening voor opruimingskosten en sanering.

ij hebben ervoor gezorgd dat de controleteams, zowel op groepsniveau als op het niveau van de groepsonderdelen,

ver voldoende specialistische kennis en expertise beschikten die nodig waren voor de controle van een Europees

nergie-infrastructuurbedrijf. Wij hebben daarom experts en specialisten op onder meer het gebied van waardering, IT

n vennootschapsbelasting in ons team opgenomen.

e hoofdlijnen van onze controleaanpak waren als volgt:

Materialiteit: €104 miljoen

Specifieke materialiteit: €21 miljoen

We hebben controlewerkzaamheden van de significante Nederlandse

onderdelen uitgevoerd op één locatie en gebruikgemaakt van een

buitenlandse accountant voor de controlewerkzaamheden bij Gasunie

Deutschland en van een Nederlandse accountant voor de

controlewerkzaamheden bij Gate terminal B.V. ( joint venture).

We hebben in het bijzonder aandacht besteed aan de waardering van de

materiële vaste activa, investeringen in joint ventures en overige

deelnemingen.

Dekking controlewerkzaamheden: 95% van de geconsolideerde netto-

omzet, 95% van het geconsolideerde balanstotaal en 94% van het

geconsolideerde resultaat voor belastingen.

Waardering materiële vaste activa en de levensduur ten behoeve van de

afschrijvingskosten

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

252

De reikwijdte van onze controle wordt beïnvloed door het toepassen van materialiteit. Het begrip ‘materieel’ wordt

toegelicht in de paragraaf ‘Onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening’.

Wij bepalen, op basis van ons professionele oordeel, kwantitatieve grenzen voor materialiteit waaronder de

materialiteit voor de jaarrekening als geheel, zoals uiteengezet in onderstaande tabel. Deze grenzen, evenals de

kwalitatieve overwegingen daarbij, helpen ons om d

e aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden voor

de individuele posten en toelichtingen in de jaarrekening te bepalen en om het eﬀect van onderkende afwijkingen,

zowel individueel als gezamenlijk, op de jaarrekening als geheel en op ons oordeel, te evalueren.

€104 miljoen (2020: €27,5 miljoen).

fifi

€21 miljoen

isi

Wij bepalen de materialiteit op basis van ons professionele

oordeel.

Gezien het belang van de waardering van de vaste activa

gebruiken wij als basis voor deze oordeelsvorming 1% van het

balanstotaal.

Deze materialiteit is toegepast ten aanzien van de waardering

voor de volgende balansposten: de materiële vaste activa,

investeringen in joint ventures, investeringen in geassocieerde

deelnemingen en overige deelnemingen alsmede de

toelichtingen hieromtrent (hierna: vaste activa).

Daarnaast hebben wij een specifieke (lagere) materialiteit

gebruikt voor d

e overige balans- en jaarrekeningposten die

gerelateerd zijn aan het operationele resultaat en de

toelichtingen hierop. Als basis hiervoor gebruiken we 5% van

het resultaat voor belastingen genormaliseerd voor de

terugname bijzondere waardevermindering en/of een

bijzondere waardevermindering van vaste activa. In 2021

bedraagt de normalisatie nihil (2020: €300 miljoen inzake

terugname bijzond

ere waardevermindering).

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

253

ege

ozo

Wij gebruikten het balanstotaal als de primaire, benchmark, op

basis van onze analyse van de gemeenschappelijke

informatiebehoeften van gebruikers van de jaarrekening. Op

basis daarvan zijn wij van mening dat het balanstotaal geschikt

is om als basis te dienen voor het bepalen van de materialiteit

voor de controle van de waardering van de vaste activa in de

jaarrekening.

De reguliere operationele exploitatie van de energie-

infrastructuur en de daarmee verband houdend

e omzet en

lasten zijn eveneens een belangrijke indicator voor de

financiële prestaties van de entiteit.

Wij vinden de benchmark gebaseerd op het balanstotaal niet

passend voor de controle van de overige jaarrekeningposten

en de toelichtingen hierop. Daarom hebben wij voor deze

posten een specifieke (lagere) materialiteit gehanteerd

gebaseerd op een percentage 5% van het resultaat voor

belastingen genormaliseerd voor de terugname bijzondere

waardevermindering en/of een bijzond

ere

waardevermindering van vaste activa.

Aan elk groepsonderdeel, binnen de reikwijdte van onze

controle, is, op basis van onze oordeelsvorming, een

materialiteit toegerekend die lager ligt dan de materialiteit

voor de groep als geheel. De materialiteit die we hebben

toegerekend aan de groepsonderdelen lag tussen €6,5 miljoen

en €90 miljoen voor de waardering van de vaste activa en

tussen de €3,8 miljoen en €21 miljoen voor de overige

jaarrekeningposten. Enkele groepsonderdelen zijn

gecontroleerd met de statutaire materialiteit op basis van een

verplichte lokale controle d

ie ook lager was dan de

materialiteit voor de groep als geheel.

ij houden ook rekening met afwijkingen en/of mogelijke afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen

aterieel zijn.

e bepaling van de materialiteit is in 2021 aangepast en gebaseerd op het balanstotaal op basis van onze herijkte

takeholderanalyse. Uit deze analyse blijkt dat de toekomstige verdiencapaciteit voor de gebruikers van de jaarrekening

an Gasunie van belang is en dat deze met name gereﬂecteerd wordt in de waardering van de activa. Daarmee vinden

ij het balanstotaal ook een geschikte benchmark. Voor de jaarrekeningposten die samenhangen met de reguliere

perationele exploitatie van de energie- infrastructuur hebben wij een lagere specifieke materialiteit gehanteerd die

ergelijkbaar is met de materialiteit van voorgaande jaren. De materialiteit is ook besproken met de raad van bestuur en

e raad van commissarissen.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

254

Wij zijn met de raad van commissarissen overeengekomen dat wij tijdens onze controle geconstateerde afwijkingen

met een impact op het resultaat voor belastingen boven de €1.050.000 (2020: €1.375.000) rapporteren aan de raad van

commissarissen, met uitzondering van afwijkingen vanuit de waardering van vaste activa waarvoor we afwijkingen

boven €5.000.000 rapporteren. Ook zijn we overeengekomen om balansreclassificaties boven de €5.000.000 (2020:

€5.000.000) evenals kleinere afwijkingen d

ie naar onze mening om kwalitatieve redenen relevant zijn om aan hen te

rapporteren.

iji

N.V. Nederlandse Gasunie is de moedermaatschappij van een groep van entiteiten. De financiële informatie van deze

groep is opgenomen in de geconsolideerde jaarrekening van N.V. Nederlandse Gasunie.

Wij hebben de reikwijdte van onze controle zodanig bepaald dat wij voldoende controle- werkzaamheden verrichten

om in staat te zijn een oordeel te geven over de jaarrekening als geheel. Daarbij hebben wij, onder meer, in aanmerkin

genomen de managementstructuur van de groep, de aard van de activiteiten van de groepsonderdelen, de

bedrijfsprocessen en interne beheersings- maatregelen en de bedrijfstak waarin de vennootschap opereert. Op grond

hiervan hebben wij de aard en omvang van de werkzaamheden bepaald op het niveau van de groepsonderdelen die

noodzakelijk waren om door het groepsteam en door de accountants van groepsonderdelen te worden uitgevoerd.

De groepscontrole heeft zich voornamelijk gericht op d

e significante onderdelen:

N.V. Nederlandse Gasunie, Gasunie Transport Services B.V., Gasunie Deutschland GmbH & Co KG (hierna: Gasunie

Deutschland), EnergyStock B.V. en Gate terminal C.V. (hierna: de joint venture Gate terminal). Bij deze vijf

groepsonderdelen zijn controles van de volledige financiële informatie uitgevoerd omdat deze groepsonderdelen

individueel een significante financiële omvang hebben.

Daarnaast zijn voor additionele groepsond

erdelen specifieke controlewerkzaamheden verricht op individuele posten

om voldoende dekking te verkrijgen voor de controle van individuele posten van de geconsolideerde jaarrekening.

In totaal hebben wij met het uitvoeren van deze werkzaamheden de volgende dekking over onderstaande

jaarrekeningposten verkregen:

95%

94%

De groepsonderdelen die niet onder de reikwijdte van de controle vallen vertegenwoordigen geen van alle meer dan

3% van de geconsolideerde omzet of het geconsolideerde balanstotaal. Op de financiële informatie van deze

resterende groepsonderdelen hebben we op groepsniveau, onder meer, cijferanalyses uitgevoerd om onze

inschatting, dat deze onderdelen geen significante risico’s op materiële fouten bevatten, te bevestigen.

Bij de groepsonderdelen N.V. Nederland

se Gasunie, Gasunie Transport Services B.V. en EnergyStock B.V. hebben wij

zelf controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij hebben gebruikgemaakt van andere accountants bij de controle van

Gasunie Deutschland en de joint venture Gate terminal.

Waar controlewerkzaamheden zijn uitgevoerd door accountants van groepsonderdelen, hebben wij de mate waarin

onze betrokkenheid noodzakelijk was bepaald om in staat te zijn een conclusie te trekken of voldoende en geschikte

controle-informatie met betrekking tot d

eze onderdelen is verkregen als basis voor ons oordeel bij de

geconsolideerde jaarrekening als geheel.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

255

Wij hebben de accountants van Gasunie Deutschland en de joint venture Gate terminal instructies gestuurd. Wij hebben,

als groepsaccountant, periodiek overleg gehad met de accountants van Gasunie Deutschland en de joint venture Gate

terminal, waarbij gesproken is over de risico’s, de controleaanpak, de voortgang van de controle en, op basis van de van

de accountants van Gasunie Deutschland en de joint venture Gate terminal ontvangen rapportages, de bevindingen en

conclusies. Wij hebben d

it uitgebreid met het uitvoeren van een dossierreview van de accountant van Gasunie

Deutschland om de kwaliteit van de uitgevoerde werkzaamheden te evalueren. Met het management en de

accountant van Gasunie Deutschland is afsluitend gesproken over de financiële resultaten, de gehanteerde (belangrijke)

schattingen en de bevindingen uit de controle.

Het groepsteam heeft de consolidatie van de groep, de toelichtingen in de jaarrekening en een aantal complexe

aspecten gecontroleerd

. Dit betreﬀen onder andere de opgestelde analyse(s) ten aanzien van aanwijzingen voor

waardeverminderingen en -vermeerderingen van vaste activa.

Door bovengenoemde werkzaamheden bij (groeps)onderdelen, gecombineerd met aanvullende werkzaamheden op

groepsniveau, zijn wij in staat geweest om voldoende en geschikte controle- informatie met betrekking tot de

financiële informatie van de groep te verkrijgen als basis voor ons oord

eel over de jaarrekening.

frf

isi

’’

Wij hebben risico’s geïdentificeerd en deze ingeschat op een afwijking van materieel belang in de jaarrekening die het

gevolg is van fraude. Wij hebben tijdens onze controle inzicht verkregen in de entiteit en haar omgeving, de

componenten van het interne beheersingssysteem, waaronder het risico- inschattingsproces en de wijze waarop de

raad van bestuur inspeelt op frauderisico’s en het interne beheersingssysteem monitort en de wijze waarop de raad va

commissarissen toezicht uitoefent, alsmede de uitkomsten daarvan. Wij verwijzen naar het hoofdstuk ‘Governance’ van

het jaarverslag, waarin de raad van bestuur zijn risicoanalyse (inclusief frauderisico’s) heeft opgenomen.

Wij hebben de opzet en de relevante aspecten van het interne beheersingssysteem en in het bijzonder de risicoanalyse

(inclusief frauderisico’s) van Gasunie geëvalueerd alsook bijvoorbeeld de gedragscode en de klokkenluidersregeling. Wij

hebben d

e opzet en het bestaan geëvalueerd, en voor zover wij noodzakelijk achten, de werking getoetst van interne

beheersingsmaatregelen gericht op het mitigeren van frauderisico’s.

Als onderdeel van ons proces voor het identificeren van risico’s op een afwijking van materieel belang in de jaarrekening

die het gevolg is van fraude, hebben wij frauderisicofactoren overwogen met betrekking tot frauduleuze financiële

verslaggeving, oneigenlijke toe-eigening van activa en omkoping en corruptie. Wij hebben geëvalueerd of d

eze

factoren een indicatie vormden voor de aanwezigheid van het risico op afwijkingen van materieel belang als gevolg van

fraude.

De door ons geïdentificeerde frauderisico’s en uitgevoerde specifieke werkzaamheden zijn als volgt:

ïï

ïdï

fifi

frf

isi

’’

isi

ege

Bij al onze controles besteden wij aandacht aan het risico

van het doorbreken van maatregelen van interne

beheersing door de raad van bestuur, waaronder risico’s

op mogelijke afwijkingen als gevolg van fraude op basis

van een analyse van mogelijke belangen van de raad van

bestuur.

kzk

bsb

Wij hebben, voor zover relevant voor onze controle, de

opzet geëvalueerd van de maatregelen van interne

beheersing die het risico op doorbreking van de interne

beheersing moeten mitigeren en de werking van de

maatregelen getoetst in de processen voor het

genereren en verwerken van journaalposten en het

maken van schattingen.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

256

Wij hebben er in dat kader bijzonder aandacht voor gehad

of er vanuit de regulering waaraan de netbeheerders

onderhevig zijn, specifieke prikkels zijn ten aanzien van de

verantwoording van omzet, lasten en/of investeringen

en/of er mogelijke indicaties zijn voor een bijzondere

waardeverandering van de activa.

Wij concluderen dat wij, in het kader van onze controle,

konden steunen op de voor dit risico relevante

maatregelen van interne beheersing.

Ook hebben wij specifieke aand

acht gegeven aan de

toegangsbeveiliging in de IT-systemen en de mogelijkheid

dat hierdoor functiescheidingen worden doorbroken.

Wij hebben journaalposten geselecteerd op basis van

risicocriteria en hierop specifieke

controlewerkzaamheden verricht. Bij de bepaling van de

risicocriteria hebben wij rekening gehouden met de

specifieke prikkels vanuit de regulering.

Ook hebben wij specifieke controlewerkzaamheden

verricht ten aanzien van belangrijke sc

hattingen van d

raad van bestuur, waaronder de waardering van de

materiële vaste activa en de gehanteerde levensduur voo

de afschrijvingskosten. Wij hebben in het bijzonder

aandacht gehad voor het inherente risico van

vooringenomenheid van de raad van bestuur bij

schattingen.

Tot slot hebben wij aandacht besteed aan significante

transacties buiten de normale bedrijfsuitoefening,

waaronder de transacties inzake nieuwe activiteiten die

samenhangen met de energietransitie.

Onze werkzaamheden hebben geen materiële

afwijkingen, in de door de raad van bestuur verschafte

informatie i

n d

e jaarrekening en het bestuursverslag ten

opzichte van de jaarrekening, aan het licht gebracht.

Onze werkzaamheden hebben niet geleid tot specifieke

aanwijzingen voor fraude of vermoedens van fraude ten

aanzien van het doorbreken van de interne beheersing

door de raad van bestuur.

fifi

Als onderdeel van onze risico- inschatting en uitgaande

van de veronderstelling dat er bij de

omzetverantwoording frauderisico’s bestaan, hebben wij

geëvalueerd welke soorten omzet of beweringen per

significant groepsonderdeel aanleiding geven tot een

risico op afwijking van materieel belang die het gevolg is

van fraude.

Wij hebben, voor zover relevant voor onze controle, de

opzet geëvalueerd en de werking getoetst van de intern

beheersingsmaatregelen rondom de

omzetverantwoording en in de processen voor het

genereren en verwerken van journaalposten met

betrekking tot de omzet.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

257

Voor Gasunie ontvangt de raad van bestuur een variabele

beloning die mede gebaseerd is op de financiële

resultaten. Door de hogere energiekosten heeft de raad

van bestuur een mogelijk belang om de omzet bewust

hoger te verantwoorden om zijn doelstellingen te

behalen.

Wij concluderen dat wij, in het kader van onze controle,

konden steunen op de voor dit risico relevante

maatregelen van interne beheersing.

Wij hebben specifieke gegevensgerichte cijferanalyse(s)

en detailwerkzaamheden uitgevoerd. De

controlewerkzaamheden zijn per significant

groepsonderdeel specifiek gemaakt, aankelijk van de

bewering(en) die relevant zijn voor het veronderstelde

frauderisico in de omzetverantwoording.

De specifieke controlewerkzaamheden, aankelijk van de

relevante bewering per significant groepsonderdeel,

bestaan uit:

Onze werkzaamheden hebben geen materiële

afwijkingen in de door de raad van bestuur verschafte

informatie in de jaarrekening en het bestuursverslag ten

opzichte van de jaarrekening aan het licht gebracht.

Onze werkzaamheden hebben niet geleid tot specifieke

aanwijzingen voor fraude of vermoedens van fraude ten

aanzien van het doorbreken van de interne beheersing

door de raad van bestuur.

gegevensgerichte werkzaamheden op het

voorkomen van de omzettransacties en het

toepassen van de juiste prijzen;

vaststellen van het voorkomen van debiteuren per

jaareinde waarbij wij de aﬂoop in 2022 getoetst

hebben door middel van deelwaarneming;

gegevensgerichte werkzaamheden op de juiste

afgrenzing van de omzet per jaareinde om mogelijke

verschuivingen van omzet te identificeren;

onderzoeken of in 2022 creditnota’s zijn geboekt die

een indicatie geven van onjuist geboekte omzet in

het huidige boekjaar 2021.

In onze controle bouwen wij elementen in van onvoorspelbaarheid en specifiek per significant onderdeel van de groep.

Ook hebben wij de uitkomst van andere controlewerkzaamheden beoordeeld en overwogen of er bevindingen zijn

die aanwijzingen geven voor fraude of het niet-naleven van wet- en regelgeving.

Wij hebben kennisgenomen van de beschikbare informatie en om inlichtingen gevraagd bij leden van de raad van

bestuur, het management (waaronder Internal Audit, Juridische Zaken inclusief Compliance en de directeuren van de

bedrijfsonderdelen) en de raad van commissarissen.

Hieruit volgden geen signalen van fraude die kunnen leiden tot een afwijking van materieel belang.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

258

ok hebben we kennisgenomen van advocatenbrieven en relevante correspondentie met toezichthouders en zijn we

ijdens de controle alert gebleven op indicaties voor signalen van fraude en hebben we de uitkomst van andere

ontrolewerkzaamheden geëvalueerd en overwogen of er bevindingen zijn die aanwijzingen geven voor fraude. Indie

aar sprake van was, hebben wij onze evaluatie van het risico van fraude en de gevolgen daarvan voor onze

ontrolewerkzaamheden opnieuw geëvalueerd.

ït

e raad van bestuur heeft de jaarrekening opgemaakt uitgaande van de continuïteit van het geheel van de activiteiten

oor de voorzienbare toekomst. Onze werkzaamheden om de continuïteitsbeoordeling van de raad van bestuur te

valueren omvatten onder andere:

overwegen of de continuïteitsbeoordeling van de raad van bestuur alle relevante informatie bevat waarvan wij als

gevolg van onze controle kennis hebben en de raad van bestuur bevragen over de belangrijkste veronderstellingen

en uitgangspunten;

analyseren van de financiële positie per jaareinde inclusief de financiering, meer specifiek, de analyse of de bestaande

financiering kan worden gecontinueerd en de benodigde financiering die nodig is voor het kunnen continueren van

de bedrijfsactiviteiten kan worden gewaarborgd voor de periode die is meegenomen in de

continuïteitsbeoordeling van de raad van bestuur;

evalueren van de begrote operationele resultaten en de daaraan gerelateerde kasstromen ten opzichte van het

afgelopen jaar, ontwikkelingen in de regulering en onze kennis uit de controle;

evalueren of onze controlewerkzaamheden ten aanzien van de waardering van activa indicatoren geven die

kunnen duiden op continuïteitsrisico’s;

inwinnen van inlichtingen bij de raad van bestuur over zijn kennis van continuïteitsrisico’s na de periode van de door

de raad van bestuur verrichte continuïteitsanalyse.

nze controlewerkzaamheden hebben geen informatie opgeleverd die strijdig is met de veronderstellingen en

annames van de raad van bestuur over de gehanteerde continuïteits- veronderstelling voor de jaarrekening.

n de kernpunten van onze controle beschrijven wij zaken die naar ons professionele oordeel het meest belangrijk

aren tijdens de controle van de jaarrekening. Wij hebben de raad van commissarissen op de hoogte gebracht van het

ernpunt. Het kernpunt vormt geen volledige weergave van alle risico’s en punten die wij tijdens onze controle hebbe

eïdentificeerd en hebben besproken. Wij hebben in deze paragraaf het kernpunt beschreven met daarbij een

amenvatting van de op dit punt door ons uitgevoerde werkzaamheden.

ij hebben onze controlewerkzaamheden met betrekking tot dit kernpunt bepaald in het kader van de

aarrekeningcontrole als geheel. Onze bevindingen en observaties ten aanzien van het individuele kernpunt moeten in

at kader worden bezien en niet als afzonderlijke oordelen over dit kernpunt of over specifieke elementen van de

aarrekening.

n 2020 was het kernpunt: ‘waardering van de materiële vaste activa van Gasunie Transport Services B.V.’. Het hieronder

pgenomen kernpunt is een verbreding van het kernpunt zoals opgenomen in de controleverklaring bij de jaarrekening

020.’

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

259

kzk

bsb

WaW

ëë

fsf

ijiiji

oso

Zie toelichting 1, 4, 5 en 28 van de nadere toelichting op de

geconsolideerde balans

De materiële vaste activa van circa €9 miljard zijn

opgebouwd uit gereguleerde

gastransportnetwerken bij Gasunie Transport

Services B.V. (circa 70%) en Gasunie Deutschland

(circa 15%). Ook zijn er de participaties in dochters

met niet-reguleerde activiteiten (circa 7,5%) en

corporate assets (circa 7,5%). De totale

afschrijvingslast is in 2021 circa €348 miljoen.

De raad van bestuur voert jaarlijkse een analyse uit

of er aanwijzingen zijn d

ie duiden op een

bijzondere waardevermindering en/of -

vermeerdering in de materiële vaste activa. Indien

de raad van bestuur concludeert dat er

aanwijzingen zijn dan is de raad van bestuur

verplicht om de realiseerbare waarde te bepalen en

te vergelijken met de boekwaarde en eventueel een

bijzondere waardevermindering en/of -

vermeerdering in de materiële vaste activa te

verantwoorden.

Ook moet de raad van bestuur bepalen of d

gehanteerde levensduren ten behoeve van de

bepaling van de afschrijvingskosten aanpassing

behoeven.

In deze analyses besteedt de raad van bestuur in het

bijzonder aandacht aan de ontwikkelingen in het

reguleringskader voor de gastransportnetwerken,

de risico’s (en kansen) vanuit klimaatverandering, de

energietransitie en overige marktontwikkelingen.

De raad van bestuur heeft op basis van deze analyse

geconcludeerd dat er geen aanwijzingen zijn d

duiden op een bijzondere waardevermindering

en/of -vermeerdering in de materiële vaste activa.

Ook heeft de raad van bestuur geconcludeerd dat

de levensduren geen aanpassing behoeven.

Wij hebben kennisgenomen van de door de raad van

bestuur uitgevoerde analyse of er aanwijzingen zijn

die duiden op een bijzondere waardevermindering

en/of -vermeerdering in de materiële vaste activa

en of de gehanteerde levensduren een aanpassing

behoeven.

Onze controlewerkzaamhed

en op bovenstaande

analyse bestonden onder meer uit:

Wij achten de veronderstellingen van de raad van

bestuur in de uitgevoerde analyse ten aanzien van

de waardering van de materiële vaste activa en de

levensduur ten behoeve van de afschrijvingskosten

van de materiële vaste activa redelijk en

aanvaardbaar.

Op basis van de door ons uitgevoerde

werkzaamheden en verkregen controle-informatie

hebben wij geen materiële bevindingen

geconstateerd.

Tot slot hebb

en wij werkzaamhed

en inzake de

juistheid en toereikendheid van de toelichting

uitgevoerd en hierbij geen materiële bevindingen

geconstateerd.

het toetsen van de aannames door de raad van

bestuur of de disconteringsvoet materieel is

gewijzigd en dit ‘challengen’ via schaduw-

berekeningen op basis van marktdata;

het kennisnemen van ontwikkelingen in de

Nederlandse regulering voor Gasunie Transport

Services B.V. en specifiek de

beroepsprocedure(s) inzake het

Methodebesluit 2022–2026 en vaststellen of

deze financiële impact hebben;

het evalueren van de potentiële financiële

impact van de wijzigingen in de Duitse

regulering relevant voor Gasunie Deutschland;

het evalueren in hoeverre klimaatverandering,

de energietransitie of andere

marktontwikkelingen een materiële impact

hebben op de waardering en/of de levensduur

van de materiële vaste activa.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

260

De materiële vaste activa hebben een totale

boekwaarde van circa €9,1 miljard en betreﬀen

86,5% van de totale balanswaarde. Ook is er

subjectiviteit ten aanzien van de veronderstellingen

in de waardering en de levensduren van de

materiële vaste activa. Vanwege de daarmee

samenhangende schattingsonzekerheden en de

significante waarde hebben wij dit aangemerkt als

een kernpunt van onze controle.

Verklaring over de in het jaarverslag opgenomen andere informatie

Het jaarverslag omvat ook andere informatie. Dat betreft alle informatie in het jaarverslag anders dan de jaarrekening

en onze controleverklaring daarbij.

Op grond van onderstaande werkzaamheden zijn wij van mening dat de andere informatie:

met de jaarrekening verenigbaar is en geen materiële afwijkingen bevat;

alle informatie bevat die op grond van Titel 9 Boek 2 BW is vereist voor het bestuursverslag en de overige

gegevens.

Wij hebben de andere informatie gelezen en hebben op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen vanuit de

jaarrekeningcontrole of anderszins, overwogen of de andere informatie materiële afwijkingen bevat.

Met onze werkzaamheden hebben wij voldaan aan de vereisten in Titel 9 Boek 2 BW en de Nederlandse Standaard 720.

Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening.

De raad van bestuur is verantwoordelijk voor h

et opstellen van d

e andere informatie, waaronder het bestuursverslag

en de overige gegevens in overeenstemming met Titel 9 Boek 2 BW.

Verklaring betreﬀende overige door wet- en regelgeving gestelde vereisten en ESEF

Wij zijn op 12 december 2013 benoemd als externe accountant van N.V. Nederlandse Gasunie door de raad van

commissarissen en op 17 december 2013 bekrachtigd door de algemene vergadering en die jaarlijks is herbevestigd door

de aandeelhouder. Wij zijn nu voor een onafgebroken periode van zeven jaar accountant van de vennootschap.

((

))

N.V. Nederlandse Gasunie heeft het jaarverslag, inclusief de jaarrekening, opgesteld in ESEF.

De vereisten hiervoor zijn vastgelegd in de Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/815 met technische

reguleringsnormen voor de specificatie van een uniform elektronisch verslagleggingsformaat (deze vereisten worden

hierna aangeduid met: de RTS voor ESEF).

Naar ons oordeel voldoet het jaarverslag, opgesteld in het XHTML-formaat, met daarin opgenomen de deels

gemarkeerde geconsolid

eerde jaarrekening zoals door N.V. Nederlandse Gasunie opgenomen in de rapportageset, in

alle van materieel belang zijnde aspecten, aan de RTS voor ESEF.

De raad van bestuur is verantwoordelijk voor het opstellen van het jaarverslag, inclusief de jaarrekening, in

overeenstemming met de RTS voor ESEF, waarbij de raad van bestuur de verschillende onderdelen samenvoegt in een

enkel rapportageset.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

261

et is onze verantwoordelijkheid een redelijke mate van zekerheid voor ons oordeel te krijgen dat het jaarverslag in

eze rapportageset voldoet aan de RTS voor ESEF.

nze werkzaamheden bestonden, met inachtneming van NBA Alert 43 van de Koninklijke Nederlandse

eroepsorganisatie van Accountants, onder andere uit:

het verkrijgen van inzicht in het financiële rapportageproces van de entiteit, waaronder het opstellen van de

rapportageset;

het verkrijgen van de rapportageset en het uitvoeren van validaties om vast te stellen of de rapportageset, met het

daarin opgenomen Inline XBRL-instancedocument en de XBRL- extensie-taxonomiebestanden, in alle van materieel

belang zijnde aspecten, is opgesteld in overeenstemming met de technische specificaties zoals opgenomen in de

RTS voor ESEF;

het onderzoeken van de informatie met betrekking tot de geconsolideerde jaarrekening in de rapportageset om

vast te stellen of alle vereiste markeringen zijn toegepast en of deze in overeenstemming zijn met de RTS voor

ESEF.

ij hebben, naar ons beste weten en overtuiging, geen verboden diensten geleverd, als bedoeld in artikel 5, lid 1 van de

uropese verordening betreﬀende specifieke eisen voor de wettelijke controles van financiële overzichten van

rganisaties van openbaar belang.

e diensten die wij, in aanvulling op de controle van de jaarrekening, hebben geleverd aan de vennootschap en haar

ochtermaatschappijen, in de periode waarop onze wettelijke controle betrekking heeft, zijn toegelicht in

oelichting 35 van de toelichting van de geconsolideerde jaarrekening.

erantwoordelijkheden met betrekking tot de jaarrekening en de accountantscontrole

VeV

iji

e raad van bestuur is verantwoordelijk voor:

het opmaken en het getrouw weergeven van de jaarrekening in overeenstemming met EU-IFRS en met Titel 9

Boek 2 BW; en voor

een zodanige interne beheersing die de raad van bestuur noodzakelijk acht om het opmaken van de jaarrekening

mogelijk te maken zonder afwijkingen van materieel belang als gevolg van fouten of fraude.

ij het opmaken van de jaarrekening moet de raad van bestuur afwegen of de vennootschap in staat is om haar

erkzaamheden in continuïteit voort te zetten. Op grond van genoemde verslaggevings- stelsels moet de raad van

estuur de jaarrekening opmaken op basis van de continuïteits- veronderstelling, tenzij de raad van bestuur het

oornemen heeft om de vennootschap te liquideren of de bedrijfsactiviteiten te beëindigen of als beëindiging het

nige realistische alternatief is. De raad van bestuur moet gebeurtenissen en omstandigheden waardoor gerede twijfel

ou kunnen bestaan of de vennootschap haar bedrijfsactiviteiten kan voortzetten, toelichten in de jaarrekening.

e raad van commissarissen is verantwoordelijk voor het uitoefenen van toezicht op het proces van financiële

erslaggeving van de vennootschap.

iji

nze verantwoordelijkheid is het zodanig plannen en uitvoeren van een controleopdracht dat wij daarmee voldoende

n geschikte controle-informatie verkrijgen voor het door ons af te geven oordeel.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

262

Onze doelstellingen zijn een redelijke mate van zekerheid te verkrijgen over de vraag of de jaarrekening als geheel

geen afwijking van materieel belang bevat als gevolg van fraude of van fouten en een controleverklaring uit te brengen

waarin ons oordeel is opgenomen. Een redelijke mate van zekerheid is een hoge mate maar geen absolute mate van

zekerheid waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle afwijkingen van materieel belang ontdekken.

Afwijkingen kunnen ontstaan als gevolg van fraude of fouten en zijn materieel indien redelijkerwijs kan worden

verwacht dat deze, afzonderlijk of gezamenlijk, van invloed kunnen zijn op de economische beslissingen die gebruikers

op basis van deze jaarrekening nemen. De materialiteit beïnvloedt de aard, timing en omvang van onze

controlewerkzaamheden en de evaluatie van het eﬀect van onderkende afwijkingen op ons oordeel.

Een meer gedetailleerde beschrijving van onze verantwoordelijkheden is opgenomen in de bijlage bij onze

controleverklaring.

Groningen, 3 maart 2022

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V.

drs. W.A. Schouten RA

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

263

Bijlage bij onze controleverklaring over de jaarrekening 2021 van N.V. Nederlandse

Gasunie

In aanvulling op wat is vermeld in onze controleverklaring hebben wij in deze bijlage onze verantwoordelijkheden voor

de controle van de jaarrekening nader uiteengezet en toegelicht wat een controle inhoudt.

iji

Wij hebben deze accountantscontrole professioneel-kritisch uitgevoerd en hebben waar relevant professionele

oordeelsvorming toegepast in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en

de onaankelijkheidseisen. Onze controle bestond onder andere uit:

Het identificeren en inschatten van de risico’s dat de jaarrekening afwijkingen van materieel belang bevat als gevolg

van fouten of fraude, het in reactie op deze risico’s bepalen en uitvoeren van controlewerkzaamhed

en en het

verkrijgen van controle-informatie die voldoende en geschikt is als basis voor ons oordeel. Bij fraude is het risico

dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten. Bij fraude kan sprake zijn van

samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen, het opzettelijk verkeerd

voorstellen van zaken of het doorbreken van de interne beheersing.

Het verkrijgen van inzicht in de interne beheersing die relevant is voor de controle met als doel

controlewerkzaamheden te selecteren die passend zijn in de omstandigheden.

Deze werkzaamheden hebben niet als doel om een oordeel uit te spreken over de eﬀectiviteit van de interne

beheersing van de vennootschap.

Het evalueren van de geschiktheid van de gebruikte grondslagen voor financiële verslaggeving en het evalueren van

de redelijkheid van schattingen door de raad van bestuur en de toelichtingen die daarover in de jaarrekening staan.

Het vaststellen dat de door de raad van bestuur gehanteerde continuïteitsveronderstelling aanvaardbaar is. Ook op

basis van de verkregen controle-informatie vaststellen of er gebeurtenissen en omstandigheden zijn waardoor

gerede twijfel zou kunnen bestaan of de vennootschap haar bedrijfsactiviteiten in continuïteit kan voortzetten. Als

wij concluderen dat er een onzekerheid van materieel belang bestaat, zijn wij verplicht om aandacht in onze

controleverklaring te vestigen op d

e relevante gerelateerde toelichtingen in de jaarrekening.

Als de toelichtingen inadequaat zijn, moeten wij onze verklaring aanpassen. Onze conclusies zijn gebaseerd op de

controle-informatie die verkregen is tot de datum van onze controleverklaring. Toekomstige gebeurtenissen of

omstandigheden kunnen er echter toe leiden dat een onderneming haar continuïteit niet langer kan handhaven.

Het evalueren van de presentatie, structuur en inhoud van de jaarrekening en de daarin opgenomen toelichtingen

en het evalueren of de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de onderliggende transacties en gebeurtenissen.

Gegeven onze eindverantwoordelijkheid voor het oordeel zijn wij verantwoordelijk voor de aansturing van, het

toezicht op en de uitvoering van de groepscontrole. In dit kader hebben wij de aard en omvang van de uit te voeren

werkzaamheden voor de groepsonderdelen bepaald om te waarborgen dat we voldoende controlewerkzaamheden

verrichten om in staat te zijn een oordeel te geven over de jaarrekening als geheel. Bepalend hierbij zijn de

geografische structuur van de groep, d

e omvang en/of het risicoprofiel van de groepsonderdelen of de activiteiten, de

bedrijfsprocessen en interne beheersingsmaatregelen en de bedrijfstak waarin de vennootschap opereert.

Op grond hiervan hebben wij de groepsonderdelen geselecteerd waarbij een controle of beoordeling van de financiële

informatie of specifieke posten noodzakelijk was.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

264

Wij communiceren met de raad van commissarissen onder andere over de geplande reikwijdte en timing van de

controle en over de significante bevindingen die uit onze controle naar voren zijn gekomen, waaronder eventuele

significante tekortkomingen in de interne beheersing. In dit kader geven wij ook een verklaring aan de auditcommissie

op grond van artikel 11 van de Europese verordening betreﬀende specifieke eisen voor de wettelijke controles van

financiële overzichten van organisaties van openbaar belang. De in die aanvullende verklaring verstrekte informatie is

consistent met ons oordeel in deze controleverklaring.

Wij bevestigen aan de raad van commissarissen dat wij de relevante ethische voorschriften over onaankelijkheid

hebben nageleefd. Wij communiceren ook met hen over alle relaties en andere zaken die redelijkerwijs onze

onaankelijkheid kunnen beïnvloeden en over de daarmee verband houdende maatregelen die zijn getroﬀen om de

geïdentificeerde bedreigingen weg te nemen en onze onaankelijkheid te waarborgen.

Wij bepalen de kernpunten van onze controle van de jaarrekening vanuit alle zaken die wij met de raad van

commissarissen hebben besproken. Wij beschrijven deze zaken in onze controleverklaring, tenzij dit is verboden door

wet- of regelgeving of in buitengewoon zeldzame omstandigheden wanneer het niet vermelden in het belang is van

het maatschappelijk verkeer.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

265

Assurancerapport van de onaankelijke accountant

an: de algemene vergadering en de raad van commissarissen van N.V. Nederlandse

asunie

ssurancerapport bij de duurzaamheidsinformatie 2021

p grond van onze beoordeling hebben wij geen reden om te veronderstellen dat de duurzaamheidsinformatie

pgenomen in het jaarverslag 2021 van N.V. Nederlandse Gasunie geen, in alle van materieel belang zijnde aspecten,

etrouwbare en toereikende weergave geeft van:

het beleid en de bedrijfsvoering ten aanzien van maatschappelijk verantwoord ondernemen; en

de gebeurtenissen en de prestaties op dat gebied voor het jaar geëindigd op 31 december 2021, in

overeenstemming met de Sustainability Reporting Standards van het Global Reporting Initiative (GRI) en de

aanvullend gehanteerde rapportage criteria zoals toegelicht in de sectie ‘Rapportage Criteria’.

WaW

ij hebben de duurzaamheidsinformatie opgenomen in de volgende secties van het jaarverslag beoordeeld voor het

aar geëindigd op 31 december 2021 (hierna: “de duurzaamheidsinformatie”):

Over dit jaarverslag

Ons verhaal over 2021

Het profiel van Gasunie

Onze externe economische waardecreatie

Onze externe maatschappelijke waardecreatie

Onze interne economische waardecreatie

Onze interne maatschappelijke waardecreatie

Bijlage Verslaggevingsprincipes

Bijlage Onze CO -emissies in detail

eze beoordeling is gericht op het verkrijgen van een beperkte mate van zekerheid.

ij hebben onze beoordeling verricht in overeenstemming met Nederlands recht, waaronder de Nederlandse

tandaard 3810N ‘Assuranceopdrachten inzake maatschappelijke verslagen’.

nze verantwoordelijkheden op grond hiervan zijn beschreven in de paragraaf 'Onze verantwoordelijkheden voor de

eoordeling van de duurzaamheidsinformatie’.

ij vinden dat de door ons verkregen assurance-informatie voldoende en geschikt is als basis voor onze conclusie.



ijiiji

ij zijn onaankelijk van N.V. Nederlandse Gasunie zoals vereist in de Verordening inzake de onaankelijkheid van

ccountants bij assuranceopdrachten (ViO) en andere voor de opdracht relevante onaankelijkheidsregels in

ederland. Verder hebben wij voldaan aan de Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA).

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

266

ij passen de Nadere voorschriften kwaliteitssystemen (NVKS) toe. Op grond daarvan beschikken wij over een

amenhangend stelsel van kwaliteitsbeheersing inclusief vastgelegde richtlijnen en procedures inzake de naleving van

thische voorschriften, professionele standaarden en andere relevante wet- en regelgeving.

e duurzaamheidsinformatie dient gelezen en begrepen te worden samen met de rapportage criteria. De gehanteerde

apportage criteria voor het opstellen van de duurzaamheidsinformatie zijn de Sustainability Reporting Standards van

lobal Reporting Initiative (GRI) en de aanvullend gehanteerde rapportage criteria, zoals toegelicht in de sectie ‘Bijlage

erslaggevingsprincipes’ van het jaarverslag.

et ontbreken van gevestigde praktijken ter beoordeling en meting van niet-financiële informatie biedt de

ogelijkheid verscheidene, acceptabele meettechnieken toe te passen. Hierdoor kan de vergelijkbaarheid tussen

ntiteiten onderling en in de tijd beïnvloed worden.

n de duurzaamheidsinformatie is toekomstgerichte informatie opgenomen zoals verwachtingen ten aanzien van

mbities, strategie, plannen en ramingen en risico-inschattingen. Inherent aan toekomstgerichte informatie is dat de

erkelijke uitkomsten in de toekomst onzeker zijn, en waarschijnlijk zullen afwijken van deze verwachtingen. De

ieruit voortvloeiende afwijkingen kunnen van materieel belang zijn. Wij geven geen zekerheid bij de

eronderstellingen en de haalbaarheid van toekomstgerichte informatie.

n de duurzaamheidsinformatie worden verwijzingen gemaakt naar externe bronnen of websites. De informatie in

eze externe bronnen of websites maken geen onderdeel uit van de duurzaamheidsinformatie die door ons is

eoordeeld. Wij verstrekken derhalve geen zekerheid over deze informatie.

nze conclusie is niet aangepast als gevolg van deze aangelegenheden.

erantwoordelijkheden voor de duurzaamheidsinformatie en de beoordeling daarvan

e raad van bestuur van N.V. Nederlandse Gasunie is verantwoordelijk voor het opstellen van betrouwbare en

oereikende duurzaamheidsinformatie in overeenstemming met de rapportage criteria zoals toegelicht in de sectie

‘

Verslaggevingsgrondslagen’ en in de sectie ‘Bijlage Verslaggevingsprincipes’, inclusief het selecteren van de rapportage

riteria, het identificeren van belanghebbenden, het bepalen van materiële onderwerpen, en het vaststellen dat de

oegepaste rapportage criteria passend zijn in de omstandigheden, rekening houdend met de van toepassing zijnde

et- en regelgeving met betrekking tot verslaggeving. De door de raad van bestuur gemaakte keuzes ten aanzien van

e reikwijdte van de duurzaamheidsinformatie en het verslaggevingsbeleid zijn uiteengezet in het hoofdstuk ‘Over dit

aarverslag’ van het jaarverslag 2021.

e raad van bestuur is ook verantwoordelijk voor een zodanige interne beheersing die het bestuur noodzakelijk acht

m het opstellen van de duurzaamheidsinformatie mogelijk te maken zonder afwijkingen van materieel belang als

evolg van fraude of fouten.

e raad van commissarissen is verantwoordelijk voor het uitoefenen van toezicht op het rapportageproces van de

ntiteit ten aanzien van de duurzaamheidsinformatie.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

267

iji

Onze verantwoordelijkheid is het zodanig plannen en uitvoeren van een beoordelingsopdracht dat wij daarmee

voldoende en geschikte assurance-informatie verkrijgen als basis voor de door ons af te geven conclusie.

Onze opdracht is gericht op het verkrijgen van een beperkte mate van zekerheid om de plausibiliteit van de

duurzaamheidsinformatie vast te stellen. De werkzaamheden variëren in aard en timing, en zijn ook geringer in

omvang, dan die bij een assuranceopdracht gericht op het verkrijgen van een red

elijke mate van zekerheid. De mate van

zekerheid die wordt verkregen bij een beoordeling is daarom ook aanzienlijk lager dan de zekerheid die wordt

verkregen bij een controle met betrekking tot zowel de werkzaamheden ten aanzien van de risico-inschatting,

inclusief het verwerven van inzicht van de interne beheersing, als de werkzaamheden verricht ten aanzien van het

inspelen op de geïdentificeerde risico’s.

Wij hebben deze beoordeling professioneel-kritisch uitgevoerd en hebben waar relevant professionele

oordeelsvorming toegepast in overeenstemming met de Nederlandse Standaard 3810N, ethische voorschriften en de

onaankelijkheidseisen. Onze werkzaamheden bestonden onder andere uit:

Het uitvoeren van een analyse van de externe omgeving en het verkrijgen van inzicht in de relevante

maatschappelijke thema’s en kwesties en de kenmerken van de entiteit.

Het evalueren van de geschiktheid van de gebruikte rapportage criteria, de consistente toepassing hiervan en de

toelichtingen die daarover in de duurzaamheidsinformatie staan. Dit omvat het evalueren van de uitkomsten van de

dialoog met belanghebbenden en het evalueren van de redelijkheid van schattingen door de raad van bestuur.

Het verkrijgen van inzicht in de rapporteringssprocessen voor de duurzaamheidsinformatie inclusief het op

hoofdlijnen kennisnemen van de interne beheersmaatregelen, voor zover relevant is voor onze beoordeling.

Het identificeren van gebieden in de duurzaamheidsinformatie met een hoger risico op misleidende of

onevenwichtige informatie of afwijkingen van materieel belang als gevolg van fraude of fouten. Het bepalen en

uitvoeren van de verdere werkzaamheden is gericht op het vaststellen van de plausibiliteit van de

duurzaamheidsinformatie in reactie op onze risico inschatting.

Onze overige werkzaamheden bestonden onder meer uit:

Het afnemen van interviews met het management (en/of relevante medewerkers) op groeps- (en

bedrijfs-/divisie-/cluster-/lokaal) niveau verantwoordelijk voor de (duurzaamheids)strategie en het -beleid

en de -prestaties;

Het afnemen van interviews met relevante medewerkers verantwoordelijk voor het aanleveren van

informatie voor, het uitvoeren van interne controles op, en de consolidatie van gegevens in de

duurzaamheidsinformatie;

Het bepalen van de aard en omvang van de uit te voeren beoordelingswerkzaamheden voor de

groepsonderdelen en locaties. Bepalend hierbij zijn de aard, omvang en/of het risicoprofiel van de

groepsonderdelen, locaties of de activiteiten;

Het verkrijgen van assurance-informatie dat de duurzaamheidsinformatie aansluit op de onderliggende

administraties van de entiteit;

Het op basis van beperkte deelwaarnemingen beoordelen van relevante interne en externe documentatie;

Het analytisch evalueren van data en trends

Het aansluiten van de relevante financiële informatie met de jaarrekening.

Het evalueren van de consistentie van de duurzaamheidsinformatie met de overige informatie in het jaarverslag

buiten de reikwijdte van onze beoordeling.

Het evalueren van de algehele presentatie, structuur en inhoud van de duurzaamheidsinformatie.

Het overwegen of de duurzaamheidsinformatie als geheel, inclusief de daarin opgenomen toelichtingen het beeld

weergeeft in relatie tot het doel van de gehanteerde rapportage criteria.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

268

Wij communiceren met de raad van commissarissen onder andere over de geplande reikwijdte en timing van de

beoordeling en over de significante bevindingen die uit onze beoordeling naar voren zijn gekomen.

Groningen, 3 maart 2022

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V.

W.A. Schouten RA

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

269

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

270

7 Bijlagen

erslaggevingsprincipes

roces van dataverzameling

ij het proces van dataverzameling worden zowel interne als externe bronnen geraadpleegd, waaronder

andboeken, managementinformatiesystemen en gegevens van derden. Bij het verkrijgen van de niet-financiële

egevens voor dit verslag worden de afdelingen betrokken die eindverantwoordelijk zijn voor de uitvoering van de

peerpunten van ons beleid. Zij leveren gegevens aan die door onze afdeling Control worden geverifieerd als

nderdeel van de interne controlewerkzaamheden.

eet- en registratiesystemen

et meten en registreren van de milieugegevens van Gasunie in Nederland vindt in hoofdlijnen als volgt plaats:

De energieverbruiksgegevens zijn ontleend aan opgaven van de energieleveranciers van onze grootste

locaties. De gegevens van de overige locaties zijn geschat aan de hand van normverbruik en/of ontleend aan

rekeningen van derden.

Emissies worden grotendeels geregistreerd met behulp van het computersysteem Olympus. Dit

registratiesysteem is ontwikkeld voor het vastleggen van compressorgegevens. Op basis van het continu

gemeten brandstofverbruik van de machines worden de CO -, CH - en NOx-emissies berekend. Elke machine

heeft zijn eigen emissiekarakteristiek die in Olympus is vastgelegd.

2 4

Sluipende emissies zijn verkregen uit recente metingen volgens de NEN-EN 15446 methode en historisch

onderzoek naar de emissies op bepaalde type locaties.

De HFK-emissies worden berekend op basis van de hoeveelheidsregistratie (in kg) die in de logboeken op de

desbetreﬀende locaties wordt bijgehouden.

Alle milieuafwijkingen worden per oorzaak geregistreerd in databasesysteem Accident. De gerapporteerde

gegevens zijn hieraan ontleend.

Opgaven van stikstof zijn gebaseerd op inkoopgegevens en op eigen registratie. We produceren en nemen

stikstof in op de locaties Ommen, Wieringermeer, Zuidbroek, Kootstertille, Pernis en LNG PeakShaver.

Data ten aanzien van onze KPI’s op het gebied van Veiligheid komen uit ons rapportagesysteem Accident.

n Duitsland worden de milieugegevens van GUD op verschillende manieren verzameld:

Door directe metingen (elektriciteit, waterconsumptie en emissies), indirecte metingen (berekeningen van

onder meer CO - en NO -emissies van brandstofgas) en registratie (afval van een externe dienstverlener). Alle

gegevens zijn opgenomen in onze milieu-database. Deze database is de bron van alle vormen van

milieurapportage, inclusief de emissiehandel die jaarlijks wordt gecontroleerd en gecertificeerd d

oor een

onaankelijke derde (controle en certificering geldt alleen voor het onderdeel emissiehandel). Alhoewel we

zorgvuldig omgaan met onze meet- en registratiesystemen, erkennen we dat onderdelen van de informatie

onderworpen zijn aan een element van onzekerheid, wat inherent is aan beperkingen bij meetplaats en

berekeningstermijnen.

2 X

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

271

Managementsystemen

We volgen de (inter)nationale wetgeving die op ons bedrijf van toepassing is. Daarnaast hanteren we eigen strenge

eisen: in de Gasunie Technische Standaards zijn onze technische standaarden vastgelegd (in Duitsland noemen we

die Technische Standards), in onze VGM-standaarden en in onze Gedragswijzer staat wat we van onze

medewerkers verwachten ten aanzien van integer, veilig en verantwoord handelen. Op onze website zijn

verschillende brochures en documenten te vinden met betrekking tot deze onderwerpen.

We beschikken over een

klokkenluidersregeling en hebben hiervoor zeven interne vertrouwenspersonen en een

externe vertrouwenspersoon aangesteld. Zij behandelen niet alleen eventuele integriteitsklachten maar ook

klachten over ongewenste omgangsvormen. Daarnaast hebben we een klachtencommissie waar medewerkers

terecht kunnen. Ook met de aandeling van klachten uit onze omgeving gaan we zorgvuldig om.

Om ervoor te zorgen dat we in relevante bedrijfsprocessen rekening houden met het milieu, hebben we ons

milieuzorgsysteem ingericht volgens de internationale standaard, de ISO 14001-norm. Elk jaar wordt de werking

van ons milieumanagementsysteem in Nederland door een extern auditbureau gecontroleerd. In 2021 leidde de

externe audit van de ISO 14001:2015 tot continuering van het certificaat.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

272

Onze CO₂-emissies in detail

n onderstaande tabel geven wij van de grootste emissiebronnen de berekening van de CO -equivalenten voor

021 weer, uitgesplitst naar Nederland en Duitsland. De conversiefactor voor het elektriciteitsverbruik is gebaseerd

p de CO -emissiefactorenlijst. De conversiefactor voor de netwerkverliezen is ontleend aan het IPCC Fourth

ssessment Report 'Climate Change 2007' (Direct Global Warming Potential, Methaan, tijdshorizon 100 jaar = 25).

Van verbruiknaarCO2-

equivalenten

Eenheid Verbruik conversie Totaal kton

CO2 eq.

Vergroend met GVO's

(CO2eq.)

NL DU factorCO2eq NL DU

Scope 1

Netwerkverliezen ton m ethaan 4071 1085 25 kg

CO 2/kg CH4

101,8 27,1 -

Gasverbruik gebouwen en

installaties

miljoen kWh 487 451 93 77,1 -

Mobiliteit (eigen) brandstof - - 2,4 0,1 -

Overig - - 0,2 - -

Subtotaal

197,3 104,3 -

Scope 2

E-gebruik NL GTS m iljoen kWh 601 - 0,48 kg

CO 2/kWh

285,1 - 285,1

E-gebruik NL Deelneming m iljoen kWh 140 - 0,48 kg

CO 2/kWh

66,6 - 66,6

Warm te gebruik GTS TJ 146 - 0,03253 kg/TJ 4,7 - -

E-gebruik GUD miljoen kWh - 8 0 kg

CO 2/kWh

- - -

E-gebruik lease auto’s m iljoen kWh - - 0,48 kg

CO 2/kWh

0,1 - 0,1

Subtotaal

356,5 - 351,8

Scope 3

Inkoop N2 miljoen kWh 106 - 0,48 kg

CO 2/kWh

50,3 - -

Mobiliteit (derden) brandstof 0,4 0,2 -

Subtotaal

50,6 0,2 -

Totaal scope 1+2+3 604,4 104,5 351,8

Totale scope

s marketbased kton CO2e 357,1

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

273

Verslag van de OR

ls ondernemingsraad (OR) staan we voor een goede balans tussen de belangen van de organisatie en die van de

edewerkers. Een groot aantal projecten in lijn met onze Visie 2030 is in 2021 op stoom gekomen en we denken

ctief mee met de raad van bestuur om de plannen die noodzakelijk zijn voor het realiseren van deze visie te

erwezenlijken. We verlangen van onze raad van bestuur dat hij onze medewerkers in de gelegenheid stelt mee te

roeien met de veranderingen die noodzakelijk zijn binnen het bedrijf.

dviesaanvragen en Instemmingsverzoeken

e OR heeft dit jaar uiteenlopende adviesaanvragen en instemmingsverzoeken behandeld. Het meest in het oog

pringende waren het rookvrij maken van onze organisatie per 1 januari 2022, een nieuwe obligatielening

ekoppeld aan duurzame doelen en het definitieve investeringsbesluit voor WarmtelinQ. Verder hebben ons

creeningbeleid aangepast, een reiskostenvergoeding op basis van deurregistraties uit ons

ebouwenbeheersysteem (in verband met gewijzigde belastingregels) mogelijk gemaakt en een vergoeding voor

et werken aan huis geïntroduceerd.

ereenvoudigde aandeling adviesaanvragen

it jaar hebben we twee maal een adviesaanvraag op een vereenvoudigde wijze afgehandeld. Hiermee werden

eels soortgelijke stappen doorlopen als bij een normale adviesaanvraag, maar bleef een formeel advies en

ntwoord hierop achterwege. We hebben dit gebruikt bij organisatiewijzigingen die klein in bereik en impact

aren. Maar niet zo klein dat we ze zonder behandeling hebben willen afdoen. Het idee kwam uit onze raad van

estuur. We hebben de vereenvoudigde aandeling geëvalueerd en met wat kleine aanpassingen als bruikbaar

oor de toekomst bestempeld. De afweging en beslissingsbevoegdheid over geen, een vereenvoudigde of een

ormale behandeling van adviesaanvragen ligt bij de OR.

electie nieuwe leden voor de raad van commissarissen (RvC)

fgelopen jaar zijn we begonnen met de zoektocht naar twee nieuwe RvC-leden die Martika Jonk en Willem

choeber bij de aandeelhoudersvergadering van 2022 gaan vervangen. In het opgestelde profiel werd nadrukkelijk

ekeken naar de toegevoegde waarde voor ons totale werkgebied. De nieuwe leden moesten kunnen bijdragen

an de rol die we willen gaan invullen bij de energietransitie in het Europese speelveld. Ook was ervaring gewenst

et een organisatie die in beweging is. We hebben de wijze van betrekken van de OR in het proces gewaardeerd

n zijn tevreden met het hebben kunnen aantrekken van Prof. Dr. Johannes Meier en Mr. Anja Mutsaers als nieuwe

vC-leden. Wij wensen onze kersverse RvC-leden veel succes en plezier toe in het vervullen van hun nieuwe

uncties.

R-verkiezingen 2022

e zijn momenteel volop bezig de verkiezingen voor de nieuwe OR voor te bereiden. De verkiezingen vinden

laats van 7 tot en met 10 maart 2022. We groeien in samenstelling mee met de organisatie (van 15 naar 17 leden) e

aan naar een systeem van dakpansgewijze verkiezingen waarbij iedere twee jaar de helft van de OR-leden kan

orden gekozen. De zittingstermijn van een OR-lid neemt daarmee toe van drie naar vier jaar. Voor een deel van

e gekozen leden zal de zittingsduur initieel twee jaar zijn om dit systeem te bewerkstelligen. Dit gaat zoveel

ogelijk op basis van vrijwilligheid, eventueel aangevuld door loting om op acht of negen aftredende leden te

omen in 2024. We hebben voor dit systeem gekozen omwille van de continuïteit. In de huidige situatie kan

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

274

theoretisch geen van de leden zich wederom verkiesbaar stellen of gekozen worden voor een nieuwe termijn.

Door om de twee jaar de helft van de OR-leden te vervangen, kunnen nieuwe OR-leden gemakkelijker instromen

en gebruik maken van de aanwezige ervaring binnen de OR.

De impact van COVID-19

In het afgelopen jaar werden lockdowns en thuiswerken afgewisseld met perioden waarin er - met de

nodige veiligheidsmaatregelen - iets meer mogelijk was. We sluiten het jaar helaas weer in huiselijke sfeer af.

Het wordt een uitdaging voor de nieuwe OR om onder deze omstandigheden te starten. We gaan bekijken

op welke wijze oud-OR-leden (of ze nu wel of niet terugkomen in de nieuwe OR) de nieuwe OR-leden

van ondersteuning kunnen voorzien om hun draai in deze bijzondere tijden te vinden.

Afsluitend

Strategische personeelsplanning, en in het bijzonder het eigen personeel in staat te stellen mee te bewegen met

de veranderende behoefte van de organisatie, hebben we als belangrijkste thema gedefinieerd binnen de OR het

afgelopen jaar. Hoewel hierbij goede resultaten worden geboekt, zijn we er nog lang niet om met name de

interne mobiliteit op gang te brengen. In de resterende zittingsperiode zullen we hier dan ook onverminderd

aandacht voor hebben en vragen en ook aan de OR in de nieuwe samenstelling zullen we kenbaar maken waarom

we dit een belangrijk thema voor de komende jaren vinden.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

275

Communicatie met stakeholders

Gasunie heeft een groot aantal stakeholders, met uiteenlopende belangen. Dit varieert van klanten, leveranciers en

strategische partners tot overheden, medewerkers en omwonenden. Met deze externe en interne

belanghebbenden zijn we als bedrijf continu in dialoog. We informeren hen zo optimaal mogelijk over onze

positieve en negatieve waardecreatie, de risico’s en de kansen die wij daarbij zien en de impact van deze zaken op

onze stakeholdergroepen.

Klanten

Om ook in de toekomst bij de beste energie-infrastructuurbedrijven van Europa te blijven horen, faciliteren we

onze klanten met diensten die passen bij hun behoeften en die passen bij ontwikkelingen in de energiemarkt. Wij

doen dit door onze klanten goed te informeren en in te spelen op zaken die we tijdens diverse contactmomenten

van klanten en andere stakeholders vernemen.

In Nederland zoekt GTS de dialoog via onder andere marktconsultatie- en informatiebijeenkomsten, gesprekken

met vertegenwoord

igers van klantengroepen (representatieve organisaties) en onze Shipper Customer Desk. In

Duitsland is GUD niet de enige transportnetbeheerder voor gas. Daarom worden marktconsultatie en

informatievoorziening veelal in samenwerking met andere TSO’s verzorgd. De voor shippers relevante

contactpersonen staan op de GUD-website vermeld.

Klachten bij GTS

In 2021 heeft GTS één klacht van een shipper ontvangen. Deze klacht ging over een REMIT-meld

ing die GTS uit

zicht van de shipper had moeten plaatsen. GTS heeft deze klacht in 2021 afgehandeld. Naar aanleiding van

vragen van shippers over de door hun geboekte langetermijncapaciteit heeft GTS via Netbeheer Nederland ee

codewijzigingsvoorstel annuleringsmogelijkheid jaarcapaciteitsproduct bij ACM ingediend. Dit voorstel is door

ACM in behandeling genomen.

Klachten bij GUD

In 2021 waren er geen klachten van transportklanten. Zelfs controversiële discussies, bijvoorbeeld over kwestie

inzake capaciteitsvoorziening, verliepen steeds in een constructief en oplossingsgericht klimaat.

Omwonenden

Gasunie legt in het kader van haar Visie 2030 steeds meer nieuwe energie-infrastructuur aan. Om deze projecten

snel en eﬃciënt uit te kunnen voeren, is het belangrijk dat we voldoende draagvlak ervaren bij omwonenden. Wij

steken daarom veel energie in een open en constructieve dialoog met deze stakeholdergroep. In het verslagjaar

gold dat specifiek voor onze projecten WarmtelinQ en HyStock.

Media

Door onze actieve rol in de energietransitie en de vraag- en aanboddynamiek op de (inter)nationale gasmarkt staa

Gasunie veel meer in de belangstelling van journalisten dan voorheen. Ook de informatiebehoefte van onze eigen

collega’s is toegenomen. We hebben in 2021 onze communicatieafdeling uitgebreid.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

276

Overheden, toezichthouders, brancheorganisaties

Overheidsstakeholders met wie wij op (min of meer) regelmatige basis contact onderhouden zijn:

Europese Commissie

Europees Parlement

Ministerie van Financiën (aandeelhouder)

Ministeries van EZK(Nederland) en BMWI (Duitsland)

Toezichthouders Autoriteit Consument en Markt (ACM)en Bundesnetzagentur (BNetzA)

Provincies

Daarnaast heeft Gasunie twaalf strategische stakeholders geïdentificeerd waarmee we op managementniveau

regelmatig overleg voeren.

Voor onze contacten met gouvernementele en regelgevende instanties, zowel op Europees als op nationaal

niveau, is bilaterale communicatie op regelmatige basis het meest gebruikelijk.

Daarnaast nemen we deel aan overlegplatforms van overheden en brancheorganisaties. Soms worden

bijeenkomsten van deze platforms met een vaste regelmaat door het jaar heen georganiseerd, maar het kan ook

zijn dat een platform voor een bepaalde periode loopt (bijvoorbeeld een beleidstraject bij het ministerie van

Economische Zaken). Voorbeelden van platforms en organisaties zijn:

Europees

Nationaal

Clean Hydrogen Alliance

European Hydrogen Backbone (wij waren een van de initiatiefnemers)

ENTSO-G

Gas for Climate

Netbeheer Nederland

Nederlandse Vereniging voor Duurzame Energie

VNO-NCW, Energie Nederland, NEC, KVGN, Greenpeace, e.a.

Bij veel onderwerpen speelt stakeholdercommunicatie zowel op Europees als op nationaal niveau een rol,

aangezien veel wetten en beleid betrekking hebben op Europese wetgeving die wordt omgezet in nationale

wetgeving. Denk bijvoorbeeld aan:

Marktordening voor waterstof en aardgas

Schaalvergroting van de productie van hernieuwbare energie (of in bredere zin: van hernieuwbare,

koolstofarme waardeketens voor gas)

Duurzame financiering

CO -transport (EZK)

Warmtetransport (EZK)

Voorzieningszekerheid (MinFin)

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

277

We houden ons ook bezig met ad hoc stakeholdermanagement om directe problemen aan te pakken. Dit omvat

coalitievorming met andere individuele marktspelers en infrastructuurbedrijven wanneer we specifieke

onderwerpen hebben die aan de orde moeten worden gesteld.

Ten slotte houden wij ons bezig met communicatie met belanghebbenden via:

Reacties op overheidsoverleg

De organisatie van evenementen, zoals de gezamenlijke presentatie van II3050

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

278

Connectiviteitstabel

Material to pic Indicato r Do el

2021

Realisatie

2021

Lange-

termijndo el

So o rt

waardecreatie

Risico ' s B ijdrage

aan

SDG' s

1 Energietransitie Nulemis siegassen als % van totaal

trans portvolume

nvt 0,05% 19,10% Extern

maatschappelijk

Afnemende

langetermijn-

terugverdiencapaciteit

7,9 ,13,17

% groen gas in totaal

methaantrans portvolume

nvt 0,30% 9,30% Achterblijvende

ontwikkeling van

upstream en

downs tream markten

Reductievan CO2 in de keten per

TWh getranspor

teerd gas

nvt 0,07MT 21MT Reputatieschadein

relatie tot de

uitvoering van grote

en complexeprojecten

Technologische

ontwikkelingen

afwijkend van onze

strategie

2 Leveringsz ekerheid Transportonderbrekingen <= 6 4 <= 6 Extern

economisch

Geopolitiek 7,9

3 Veiligheid van het

netwerk

Uncontrolled events <= 3 0 <= 2 Extern

maatschappelijk

Calamiteiten op het

vlak van VGM

4 Ontwikkeling in

wet-en regelgeving

Het naleven van bestaande

regelgeving en het beïnvloeden van

nieuweregelgeving die Gasunie

faciliteert in haar rol richting CO2-

neutraleenergievoorziening

nvt nvt nvt Extern

maatschappelijk,

extern

economisch

Robuustheid van

regulering in

gastransmis sie

7,9, 13,17

5 Relatie met

stakeho lders en

o mge ving

Het bieden van klantgerichte en

trans parante dienstverlening door

een open houding en het schetsen

van een evenwichtig beeld

nvt nvt nvt Extern

maatschappelijk,

extern

economisch,

intern

maatschappelijk,

intern

onomisch

Reputaties chade in

relatie tot de

uitvoering van grote

en complexeprojecten

6 Cybersecurity,

datasecurity en

privacy

Het verzekeren van een veiligeen

betrouwbare ICT-omgeving die

zorgdraagt voor dataveiligheid en -

privacy

nvt nvt nvt Intern

economisch

ICT-verstoringen en -

misbruik

7,9

7 Gez o ndheid en

veiligheid van

medewerkers

Ziekteverzuimpercentage < 4,1% 4,0% < 4,1% Intern

maatschappelijk

Personeel en

organisatorische

veranderingen

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

279

8 Milieu-impact eigen o rganisatie,

pro ducten en diensten

Reductie van onze eigen

CO2-emissies

nvt ‑3,2% ‑30% Intern

maatschappelijk

Calamiteiten op het vlak

van VGM

7, 9,

12, 13,

15, 17

  Reductie van onze

energieconsumptie

nvt 0% ‑8%  Supply chains 

  Hergebruik van activa voor

waterstoackbone

0% 0% 83%  Onvoldoende naleving ESG 

  % Grote terreinen dat

bijdrage levert aan

biodiversiteit

nvt 18% 100%   

  % Circulair ingekocht

materiaal

nvt 2,75% 50%   

9 Klantgerichte en transparante

dienstverlening en co mmunicatie

Klachten ontvangen door

GTS en GUD

nvt 1 nvt Extern

economisch

 17

10 Financiële prestaties en

veerkracht

Net Operating Costs €~308m €

319m

€~308m Intern

economisch

Langetermijn-

terugverdiencapaciteit van

assets

7, 9

  ROIC >=

4,42%

3,90% >=

4,42%

 Kredietrisico 

11 Sterke markpo sitie Marktaandeel TTF 72% 80% nvt Extern

economisch,

intern

economisch

Beschikbaarheid van

investeringsmogelijkheden

in gas assets

7, 9

  Maximaal aantal actieve

TTF-marktpartijen/dag

170 175 nvt   

  Invoeding van Gate in GTS-

net (TWh)

6,7 7,1 nvt   

12 Welz ijn, training en o ntwikkeling Opleidingsbudget per

werknemer

nvt 1660 nvt Intern

maatschappelijk

Personeel en

organisatorische

veranderingen

5, 8

13 Diversiteit en inclusie % Vrouwen in hogere

managementfuncties

30% 25% 30% Intern

maatschappelijk

Personeel en

organisatorische

veranderingen

5, 8

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

280

GRI Content index

ReR

RSR

((

))

Name of the organization NV Nederlandse Gasunie

Activities, brands, products, and services

Onze rol in de energieketen, Hoe we

georganiseerd zijn

Location of the organization's

headquarters

Onze rol in de energieketen

Number of countries operating

Onze rol in de energieketen, Hoe we

georganiseerd zijn

Nature of ownership and legal form Governance

Markets served

Onze rol in de energieketen, Hoe we

georganiseerd zijn, Onze strategie, Visie

2030: hoe willen we het bereiken

Scale of the reporting organization

Financiële en niet-financiële resultaten,

Onze rol in de energieketen, Hoe we

georganiseerd zijn, Onze interne

maatschappelijke waardecreatie,

Jaarrekening 2021 N.V. Nederlandse

Gasunie

Information on employees and other

workers

Onze interne maatschappelijke

waardecreatie

Supply chain

Onze rol in de energieketen, Onze

interne economische waardecreatie

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

281

Significant changes to the organization

and its supply chain

Visie 2030: de toekomst volgens

Gasunie, Onze externe maatschappelijke

waardecreatie, Onze interne

economische waardecreatie

Precautionary Principle or approach

Waardecreatie door risicogebaseerd

assetmanagement, Risk management,

Controle en Compliance, Onze externe

maatschappelijke waardecreatie

External initiatives

Visie 2030: bijdrage aan het bereiken van

de nationale emissiedoelen, Onze MVO-

strategie: Gasunie Green Deals

Memberships of associations

Waardecreatie voor shippers,

Waardecreatie voor handelaren, Onze

MVO-strategie: Gasunie Green Deals,

Onze ambities voor voetafdrukreductie

Statement from senior decision-maker Versnellen richting 2030

Key impacts, risks and opportunities

Wat vinden onze stakeholders

belangrijk?, Hoe wij waarde creëren,

Management agenda 2021, Onze externe

economische waardecreatie, Onze

externe maatschappelijke waardecreatie,

Onze interne economische

waardecreatie, Onze interne

maatschappelijke waardecreatie,

Dilemma's, Governance

Values, principles, standards, and norms

of behavior

Onze interne maatschappelijke

waardecreatie, Governance, Risk

Management, Control en Compliance,

website:

www.gasunie.nl/organisatie/bestuur

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

282

Mechanisms for advice and concerns

about ethics

Governance, Risk Management, Control

en Compliance, Verslaggevingsprincipes

- Managementsystemen, website:

www.gasunie.nl/organisatie/bestuur

Governance structure Governance

Delegating authority Governance

Executive-level responsibility for

economic, environmental and social

topics

Governance, website:

www.gasunie.nl/organisatie/bestuur

Consulting stakeholder on economic,

environmental and social topics

Wat vinden onze stakeholders

belangrijk?, Governance

Composition of the highest governance

body and its committees

Governance, Verslag van de raad van

commissarissen, Samenstelling raad van

comissarissen, Samenstelling raad van

bestuur, website:

www.gasunie.nl/organisatie/bestuur

Chair of the highest governance body

Governance, Samenstelling raad van

comissarissen, Website:

www.gasunie.nl/organisatie/bestuur

Nominating and selecting the highest

governance body

Website:

www.gasunie.nl/organisatie/bestuur

Conﬂict of interest

Website:

www.gasunie.nl/organisatie/bestuur

Role of highest governance body in

setting purpose, values and strategy

Governance, Verslag van de raad van

comissarissen, Samenstelling raad van

comissarissen, Website:

www.gasunie.nl/organisatie/bestuur

Collective knowledge of highest

governance body

Governance, Verslag van de raad van

comissarissen, Website:

www.gasunie.nl/organisatie/bestuur

Evaluating the highest governance

body's performance

Governance, Verslag van de raad van

comissarissen, Website:

www.gasunie.nl/organisatie/bestuur

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

283

Identifying and managing economic,

environmental, and social impacts

Governance, Verslag van de raad van

comissarissen, Website:

www.gasunie.nl/organisatie/bestuur

Eﬀectiveness of risk management

processes

Governance, Verslag van de raad van

comissarissen

Review of economic, environmental, and

social topics

Governance, Verslag van de raad van

comissarissen

Highest governance body’s role in

sustainability reporting

Governance, Verslag van de raad van

comissarissen

Communicating critical concerns

Governance, Verslag van de raad van

comissarissen, Website:

www.gasunie.nl/organisatie/bestuur

Nature and total number of critical

concerns

Risk Management, Control en

Compliance

Renumeration policies Remuneratiebeleid raad van bestuur

Process for determining remuneration Remuneratiebeleid raad van bestuur

Stakeholders’ involvement in

remuneration

Remuneratiebeleid raad van bestuur

Annual total compensation ratio Remuneratiebeleid raad van bestuur

Percentage increase in annual total

compensation ratio

Remuneratiebeleid raad van bestuur

List of stakeholder groups

Wat vinden onze stakeholders

belangrijk?, bijlage: Communicatie met

stakeholders

Collective bargaining agreements Onze maatschappelijke waardecreatie

Identifying and selecting stakeholders

Wat vinden onze stakeholders

belangrijk?, bijlage: Communicatie met

stakeholders

Approach to stakeholder engagement

Wat vinden onze stakeholders

belangrijk?, bijlage: Communicatie met

stakeholders

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

284

Key topics and concerns raised

Visie 2030: de toekomst volgens

Gasunie, Dilemma's, Governance

ReR

Entities included in the consolidated

financial statements

Jaarrekening 2021 N.V. Nederlandse

Gasunie

Defining report content and topic

Boundaries

Materiële thema's, Wat vinden onze

stakeholders belangrijk?

List of material topics

Materiële thema's, Wat vinden onze

stakeholders belangrijk?

Restatements of information

Jaarrekening 2021 N.V. Nederlandse

Gasunie

Changes in reporting

Materiële thema's, Wat vinden onze

stakeholders belangrijk?

Reporting period Reikwijdte & aakening

Date of most recent report

website:

www.gasunie.nl/organisatie/jaarverslag

Reporting cycle

website:

www.gasunie.nl/organisatie/jaarverslag

Contact point for questions regarding

the report

Contact

Claims of reporting in accordance with

the GRI Standards

Verslaggevingsgrondslagen

GRI content index GRI Index

External assurance

Verificatie en publicatie, Governance,

Verslag van de raad van commissarissen,

Overige gegevens

RSR

((

))

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

285

Management approach

Wat vinden onze stakeholders belangrijk,

Ons verhaal over 2021, Onze

investeringen in duurzame energie-

infrastructuur

Management approach

Wat vinden onze stakeholders belangrijk,

Onze externe economische

waardecreatie

VeV

Management approach

Wat vinden onze stakeholders belangrijk,

Veilige netten, veilige omgeving

Management approach Wat vinden onze stakeholders belangrijk

ReR

Management approach

Wat vinden onze stakeholders

belangrijk?, bijlage: Communicatie met

stakeholders

Management approach

Wat vinden onze stakeholders belangrijk,

Waardecreatie door ICT-beveiliging

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

286

Management approach

Wat vinden onze stakeholders belangrijk,

Aantrekkelijke werkgever voor alle

medewerkers, Onze MVO-strategie:

Gasunie Green Deals - Inclusiviteit en

diversiteit

Management approach

Wat vinden onze stakeholders belangrijk,

Hoe we de milieu-impact van ons

aardgastransport terugdringen, Onze

emissiereductie-inspanningen, Onze

ambities voor voetafdrukreductie, Onze

MVO-strategie: Gasunie Green Deals -

Emissievrije bouwplaats, Onze MVO-

strategie: Gasunie Green Deals- Circulair

inkopen, Onze MVO-strategie: Gasunie

Green Deals - herinzet van activa,

Gasunie Green Deals - Biodiversiteit,

Onze MVO-strategie: Gasunie Green

Deals - Energie-eﬃciëntie, Onze MVO-

strategie: Gasunie Green Deals -

Energie-inkoop, Onze MVO-strategie:

Gasunie Green Deals - Emissiereductie

Management approach Wat vinden onze stakeholders belangrijk

Management approach

Wat vinden onze stakeholders belangrijk,

Financiële en niet-financiële resultaten,

Onze interne economische

waardecreatie, Waardecreatie voor

onze schuldeisers

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

287

Begrippenlijst

rbeidsomstandigheden.

iljard kubieke meter

inimum (maximum) ﬂow per maand gedeeld door de maandgemiddelde waarde van firm totaal.

aterstof die wordt gemaakt uit fossiele energie (aardgas) in combinatie met CO -afvang en -opslag.

as dat bijdraagt aan de vorming van een isolerende laag om de aarde, waardoor deze opwarmt. De

elangrijkste broeikasgassen zijn: waterdamp, koolzuurgas, methaan, distikstofoxide en gechloreerde

oolwaterstoﬀen.

et ontwikkelen van nieuwe producten/diensten en/of het betreden van nieuwe markten.

pslag en hergebruik van CO noemt men ook wel CCUS (Carbon Capture, Utilization and Storage: het

fvangen, hergebruiken en opslaan van CO ).

ethaan; de belangrijkste component van aardgas.

e churn factor drukt uit hoe vaak wordt een standaard hoeveelheid gas gemiddeld verhandeld wordt in

e periode tussen initiële productie en het verbruik door de afnemer. Een hogere churn factor betekent

en meer liquide gasmarkt.

oolmonoxide; komt vrij bij onvolledige verbranding.

ooldioxide of koolzuurgas; komt vrij bij volledige verbranding van brandstoﬀen.

O - en CH -emissies kunnen met behulp van de zogeheten Global Warming Potential (GWP) worden

mgezet in een maat voor het versterkte broeikaseﬀect, de zogenaamde CO -equivalentemissie. De

WP voor CO wordt op 1 gesteld en de GWP voor CH op 23.

enormaliseerd totaal van personeelskosten en overige bedrijfslasten, verminderd met aan

nvesteringen toegerekende kosten en niet-beïnvloedbare energiekosten.

2 4

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

288

et resultaat voor aftrek van rente en belastingen.

et resultaat voor aftrek van rente, belastingen, afschrijvingen en amortisaties.

ﬀ

e ‘eﬀectieve temperatuur’ betreft de werkelijke temperatuur, aangevuld met een bijstelling voor

indsnelheid.

mployer branding is het promoten van de organisatie als een voorkeurswerkgever bij een specifieke

oelgroep (potentiële) medewerkers. Hoe beter het imago van Gasunie als werkgever, hoe liever

ensen bij het bedrijf willen werken.

NTSOG, de European Network of Transmission System Operators for Gas, heeft tot doel om

amenwerking tussen landelijke transmission system operators (TSO’s) in Europa te bevorderen en te

aciliteren.

et geven van een formele blijk van belangstelling, bijvoorbeeld voor deelname aan een

ubsidieregeling.

unds From Operations is de som van het resultaat na belastingen uit gewone bedrijfsuitoefening,

fschrijvingen, amortisatie en bijzondere waardeveranderingen.

eze ratio geeft inzage in de ontwikkeling van de Funds From Operations ten opzichte van de

nancieringslasten.

et gecontroleerd laten ontsnappen van gas door middel van verbranding.

ïï

otaal van materiële vaste activa, investeringen in joint ventures, investeringen in geassocieerde

eelnemingen en overige kapitaalbelangen gecorrigeerd voor activa onderhanden werk waarover nog

een vergoeding wordt ontvangen.

et Greenhouse Gas Protocol, de geldende standaard voor rapportage over CO₂-emissies, hanteert een

nderverdeling van emissies naar bron. Deze is opgedeeld in scope 1 (directe emissies als gevolg van

nze eigen activiteiten), scope 2 (indirecte emissies van de energie die is ingekocht) en scope 3 (alle

verige indirecte emissies die het gevolg zijn van onze bedrijfsactiviteiten).

roen gas is biogas dat is opgewerkt tot aardgaskwaliteit.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

289

Waterstof die op een klimaatneutrale manier wordt gemaakt uit duurzame energie, zoals windenergie en zonne-

energie.

Gasunie Transport Services

Gasunie Deutschland

Een gigawatt (GW) is een eenheid voor elektrisch vermogen. Een megawatt is gelijk aan de

jaarproductie van 4.444 zonnepanelen, de productie van één oﬀshore windmolen gedurende

19 minuten en de energievoorziening van één huis voor 55 jaar lang.

Global Warming Potential (GWP). Het Intergovernmental Panel on Climate Change geeft relmatige een

update van het GWP op basis van nieuwe wetenschappelijke inzichten.

Waterstof.

Een handhavingsconvenant is een overeenkomst met de Nederlandse Belastingdienst waarin de

uitgangspunten en de wijze waarop partijen met elkaar wensen om te gaan zijn vastgelegd.

Implicit Allocation Mechanism (IAM) is een methode om ontbundelde transmissiecapaciteit te

verkopen die wordt gecombineerd met een equivalente hoeveelheid gas buiten de PRISMAveilingkalender.

De Integrated Pollution Prevention and Control (IPPC)-richtlijn is gericht op geïntegreerde preventie en

bestrijding van milieuverontreiniging. De IPPC-richtlijn verplicht de EU-lidstaten om emissies naar

water, lucht en bodem (inclusief maatregelen voor afvalstoﬀen) van grote bedrijven en van de

intensieve veehouderij te reguleren.

International Standardisation Organisation; een organisatie die internationale normen vaststelt.

Het besluit van de Duitse regering om de exploitatie van kolengestookte elektriciteitscentrales op

termijn te verbieden.

ﬀﬀ

Groep chemische stoﬀen die bestaan uit koolstof en waterstof.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

290

In Nederland verstaan we hieronder: het aantal keren dat het gastransport werd onderbroken omdat

geen of onvoldoende gas door onze infrastructuur kon stromen, ongeacht of GTS in Nederland de klant

voldoende gas kon leveren. In Duitsland verstaan we hieronder: het aantal keren dat onze

infrastructuur niet in staat was om voldoende gas te leveren aan een klant. De scores van Gasunie in

Nederland en Duitsland worden opgeteld om de totale target-score te bepalen.

Het mandaat dat een bedrijf (van de overheid en/of de samenleving) krijgt om zijn taken uit te voeren.

Liquefied Natural Gas (vloeibaar aardgas).

Miljard kubieke meter.

Een megawatt (MW) is een eenheid voor elektrisch vermogen. Een megawatt is gelijk aan de

jaarproductie van 4 zonnepanelen, de productie van één oﬀshore windmolen gedurende 28 minuten en

de energievoorziening van één huis voor 20 dagen lang. Deze MW-eenheid wordt veel gebruikt voor

grote vermogens.

Netcode betreﬀende geharmoniseerde transmissietariefstructuren voor gas (NC TAR). NC TAR

beschrijft een manier waarop op basis van de inkomsten van de netbeheerder van het landelijk

gastransportnet de tarieven voor het landelijk transport van gas berekend kunnen worden. De ACM

stelt hiervoor o.a. een referentieprijsmethodologie, bepaalde kortingen, de multipliers en de

seizoensfactoren vast. De inkomsten zijn al vastgesteld in het methodebesluit.

ëë

Deze ratio geeft inzage in de mate waarin de materiële vaste activa gefinancierd zijn met schuld.

Net Operating Profit Less Adjusted Taxes genormaliseerd is het totaal van genormaliseerde EBIT en

resultaat deelnemingen onder aftrek van belastingen.

Normaliseren is het corrigeren van het eﬀect van kosten en opbrengsten die geen deel hebben

uitgemaakt van de feitelijke bedrijfsvoering op de nettowinst.

Verzamelnaam voor stikstofoxidegassen. Deze gassen komen vrij bij alle verbrandingsprocessen en

dragen bij tot verzuring van de atmosfeer.

Geurstof die uit veiligheidsoogpunt aan het van nature reukloze aardgas wordt toegevoegd.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

291

Registratiesysteem voor het vastleggen van compressorgegevens.

((

))

Ongevallen die gepaard gaan met letsel van één of meer werknemers van Gasunie en/of van derden als

gevolg van het verrichten van arbeid. In geval van verzuim wordt niet binnen 1 werkdag (24 uur) het

werk hervat danwel vervangend werk aangeboden.

De pay out ratio geeft aan welk deel van de nettowinst als dividend wordt uitgekeerd aan de

aandeelhouder.

Een energieopslagtechniek waarbij elektrische energie omgezet wordt in chemische energie in de

vorm van gas. Gas is immers gemakkelijker op te slaan dan elektriciteit. Er zijn verschillende methoden

te onderscheiden, waarbij de belangrijkste verschillen te zien zijn aan wat er geproduceerd wordt. Het

gas dat gemaakt wordt kan namelijk waterstof of methaan zijn.

Pseudo G-gas is laagcalorisch gas gemaakt uit hoogcalorisch gas. Dit gas heeft dezelfde kwaliteit als Groningengas.

Ongevallen gevolgd door verzuim, medische handelingen, vervangend werk of dodelijke slachtoﬀers.

Rentabiliteit op eigen vermogen genormaliseerd wordt berekend door het genormaliseerde resultaat na

belastingen te delen door het genormaliseerde eigen vermogen.

Return On Invested Capital genormaliseerd wordt berekend door de genormaliseerde NOPLAT te delen

door het geïnvesteerd kapitaal. Deze ratio geeft inzage in de mate waarin Gasunie kasstromen

genereert ten opzichte van de kasstroom welke zij heeft geïnvesteerd in de business.

Het Greenhouse Gas Protocol, de geldende standaard voor rapportage over CO₂-emissies, hanteert een

onderverdeling van emissies naar bron. Deze is opgedeeld in scope 1 (directe emissies als gevolg van

onze eigen activiteiten), scope 2 (indirecte emissies van de energie die is ingekocht) en scope 3 (alle

overige indirecte emissies die het gevolg zijn van onze bedrijfsactiviteiten).

Zwavelhexaﬂuoride (SF ) is een anorganische verbinding van zwavel met ﬂuor. Het is een sterk

broeikasgas.

Belanghebbenden; organisaties of personen die een bepaald belang hebben bij de onderneming.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

292

Maat voor de veiligheid; het aantal ‘reportable’ ongevallen (ongevallen gevolgd door verzuim, medische

handelingen, vervangend werk of fataliteit) met verzuim per 1 miljoen werkuren, waarbij wij uitgaan

van 1.600 werkuren per FTE per jaar.

((

))

((

))

Transmissienetbeheerder: ('Transmission System Operator', afgekort tot TSO) is een entiteit die is

belast met het transport van energie in de vorm van aardgas of elektriciteit op nationaal of regionaal

niveau, met behulp van vaste infrastructuur.

Het gecontroleerd laten ontsnappen van gas.

Voorbelasting is een ‘omzetbelasting op onze kosten’, oftewel omzetbelasting die onze leveranciers aan

ons in rekening hebben gebracht.

De Weighted average cost of capital, vaak afgekort als WACC is de Engelstalige benaming voor de

gewogen gemiddelde kosten van het vermogen van een bedrijf.

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

293

INTERVIEW Vergroenen in de hele keten

Voor Gasunie houdt de energietransitie niet op bij het aanleggen van infrastructuur voor nieuwe, duurzame

energievormen. Onze eigen bedrijfsprocessen moeten ook groener worden. Dat kunnen we niet zonder

onze toeleveranciers. Peter Wagner, Head of On-Site-Account Management Benelux van Linde, en Hans

Jonk, Manager Network Development & Planning GTS, vertellen hoe de duurzaamheidsambities van Linde en

Gasunie vorm krijgen in de productie van groene stikstof.

Productie van gassen

Peter: “Linde is wereldwijd marktleider in de

productie van industriële gassen, bijvoorbeeld voor de

chemische industrie, ziekenhuizen en de

levensmiddelensector. De productielocatie van Linde

Gas in IJmuiden is de grootste fabriek van Linde in

West-Europa en levert gassen aan onder andere

Gasunie-dochter GTS. De mensen van GTS en Linde

werken dagelijks samen en dat al zo’n dertig jaar. Het

gaat om enorme volumes aan stikstof en GTS is dan

ook een van onze grootste klanten in Europa.”

Stikstof voor de gaskwaliteit

Hans: “We werken inderdaad al heel lang samen met

Linde. Maar de afgelopen jaren is onze behoefte aan

stikstof ﬂink gestegen. Dat komt door de aouw van

de aardgaswinning in Groningen. Hierdoor

importeren onze shippers meer hoogcalorisch gas

(H-gas). Door dit H-gas te mengen met stikstof,

kunnen wij er het laagcalorische gas van maken dat w

gewend zijn te gebruiken in Nederland. De helft van

de stikstof maakt GTS momenteel zelf, de andere

helft wordt geleverd door Linde.”

Hoge energieconsumptie

Peter: “We maken de stikstof van buitenlucht. Dat wil zeggen, we scheiden buitenlucht in zuurstof en stikstof. Je

kunt het vergelijken met het destillatieproces voor het maken van sterke drank, waarbij je ook gebruikmaakt van de

verschillende kookpunten van stoﬀen. Het klinkt misschien simpel, maar in werkelijkheid is het een omvangrijke

technische operatie. We werken met grote machines en leveren de stikstof gasvormig op een druk van 80 bar. Het

hele proces kost bovendien veel energie.”

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

294

Groene ambities

Hans: “En dat energiegebruik willen we dus vergroenen. De ambitie van Gasunie is om onze energieconsumptie

100 procent groen te maken. Het liefst ook van lokale bronnen, zoals groene stroom van de Nederlandse

Noordzee. Daarbij kijken we niet alleen naar onze directe energieconsumptie, maar naar de hele keten. Daarom

vragen we onze leveranciers om hetzelfde te doen. Het is een van onze Gasunie Green Deals. We zijn dan ook heel

blij dat Linde mee wil werken.” “Ook Linde heeft ambitieuze doelen,” vult Peter aan. “We gaan onze emissies de

komende jaren drastisch terugbrengen, onder andere door meer groene energie te gebruiken en door onze

processen energiezuiniger te maken.”

Van groene oorsprong

Hans: “De eerste stap voorwaarts is werken met GvO’s. Samen zorgen we ervoor dat deze Garanties van

Oorsprong rechtstreeks zijn gekoppeld aan de productie van Linde. Dat betekent dat we op papier kunnen

waarborgen dat er groene energie is gebruikt voor de productie van de aan ons geleverde stikstof. In de toekomst

willen we in plaats hiervan direct groene stroom inkopen bij een duurzame bron. Maar dat ligt ingewikkeld en kost

tijd. In de tussentijd zijn certificaten een goede oplossing: de kortste klap qua vergroening en bovendien echt een

mijlpaal voor beide bedrijven.”

Mijlpaal in de keten

“Linde is voor ons de eerste grote leverancier die dit doet,” gaat Hans verder. “Dat een leverancier op zo’n manier

meewerkt aan onze groene ambities, dat zie ik wel als een groot succes.” “Voor ons is dit ook nieuw,” vertelt

Peter. “GTS is een van onze eerste klanten waar we zulke grote volumes van een groen product aan verkopen.

Maar er is geen twijfel over mogelijk dat dit gebruikelijker moet worden; dat ketens in hun geheel groener moeten

worden. Overheden, regelgeving, burgers: alles en iedereen beweegt richting een groenere economie. En elke

markt kent initiatiefnemers, zoals wij nu. De rest zal zeker volgen. Ik verwacht een enorme stijging van groene

productie en dergelijke samenwerkingen in de komende vijf jaar.”

Trots op onze rol

Peter: “Het lastige in de keuze tussen grijze en groene stroom is dat je het niet kunt zien aan het eindproduct. De

stikstof, of welk product je ook maar maakt, wordt er niet anders van. Maar het gebruik van groene stroom maakt

het wel duurder. Essentieel voor de energietransitie is dus de bereidheid om ervoor te betalen.” Hans: “Vergeet

niet dat Gasunie een staatsdeelneming is. We voelen een bepaalde verantwoordelijkheid. Als wij het niet doen, wie

dan wel? We willen vooroplopen in dit soort ontwikkelingen. Dat dit nu lukt in onze samenwerking met Linde, daar

ben ik erg trots op.”

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

295

INTERVIEW Werken aan de infrastructuur voor waterstof

Zowel in Nederland als in Duitsland wordt hard gewerkt aan de waterstofmarkt en de daarvoor

noodzakelijke infrastructuur. Waar worden de grootste stappen gezet? Welke rol heeft Gasunie? Helmie

Botter, Manager Business Development Waterstof, en Bert Kiewiet, Manager Waterstof Duitsland, vertellen

over de waterstofambities van Nederland en Duitsland.

Voorsprong

Op de vraag wie er voor ligt, Nederland of Duitsland,

blijft het een tijdje stil. “Nederland ligt voorop,” zegt

Helmie uiteindelijk. “De ontwikkelingen zijn er eerder

gestart. De afgelopen paar jaar is in Nederland ﬂink

tempo gemaakt met waterstof en de rol van Gasunie

daarin. Maar in Duitsland is de trein ook gaan rijden. Ik

denk dan ook dat Nederland snel ingehaald zal

worden.” Bert beaamt dit: “In Nederland wordt al

langer aan de waterstoackbone gewerkt; in

uitsland is hetzelfde initiatief pas anderhalf jaar oud. Als je kijkt naar de proefprojecten in Nederland en de eerste

aterstoﬂeiding in Zeeland, dan loopt Nederland voorop. Maar in het nieuwe regeerakkoord van Duitsland krijgt

aterstof nadrukkelijk de wind in de rug. Vooral de omschakeling van de Duitse (staal)industrie heeft

opprioriteit.”

Denken versus doen

“

In Nederland zijn ze pragmatischer,” legt Bert uit.

“

Doen, en dan gewoon zien wat er gebeurt. In

uitsland heeft men de neiging eerst goed na te

enken. En daarna nog eens na te denken. Maar als ze

an gaan, dan gaan ze. Een tekenend voorbeeld is de

egulering. In Nederland laten ze eigenlijk eerst de

arkt op gang komen. In Duitsland bedenken ze zulke

ingen graag vooraf.” “De Nederlandse methode is

m een paar experts bij elkaar te zetten voor de

rote lijnen en dan gewoon te beginnen,” voegt Helmie toe.

ndere startpositie

elmie: “Nederland is ook overzichtelijker qua grootte en aantal spelers. Gasunie is er de enige landelijk

etbeheerder (TSO) voor het transport van gas. In Duitsland heb je te maken met meerdere TSO’s en meerdere

eelstaten. Binnen Europa wordt soms wat bewonderd naar Nederland gekeken. Dat Gasunie het transport van

aterstof mag oppakken. Dat Nederland met zo’n pragmatische aanpak zulke grote stappen kan zetten. En dat de

verheid dat ondersteunt met subsidie.” Bert: “Ook alle Duitse gasbedrijven willen aan de slag met waterstof, maar

et landschap ziet er anders uit. Met zoveel stakeholders wordt er soms voor een compromisoplossing gekozen.

at is pas polderen!”

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

296

Samenwerkende overheden

Ondanks de verschillen wordt er veel samengewerkt. Bert: “Uiteindelijk zijn overheden alleen verantwoordelijk

voor hun eigen land. Maar er is een lange traditie van uitwisseling op het gebied van energie; op Europees niveau

en zeker tussen Duitsland en Nederland. Zo is er bijvoorbeeld bijna wekelijks contact tussen beide ministeries van

Economische Zaken over de zogenoemde Important Projects of Common European Interest (IPCEI). Daar valt de

waterstoackbone ook onder.”

Backbone als verbinder

Helmie: “Met de Nederlandse backbone worden de vijf binnenlandse industriële gebieden met locaties voor

productie, transport en import van waterstof. Daarbij kijken we ook naar het Ruhrgebied. Duitsland heeft heel veel

waterstof nodig. Door de backbones van beide landen met elkaar te verbinden, kan Nederland een doorvoerland

worden. Dat is goed voor de havens, de economie en de werkgelegenheid. Ook voor de opslag van waterstof in

bijvoorbeeld zoutlagen zien we veel potentie in het grensgebied tussen Nederland en Duitsland. Het gebied waar

wij als Gasunie actief zijn is echt ideaal voor onze positie in de waterstofmarkt in heel Noordwest-Europa.”

Interne samenwerking

Bert: “Als je kijkt naar de kaart van de ‘European Hydrogen Backbone’, dan staat er een extra kaartje naast dat

inzoomt op Nederland en Duitsland. Zo ver lopen we samen dus voor op de rest. Binnen Gasunie werken we ook

met één waterstofafdeling, zonder de traditionele scheiding tussen Nederland en Duitsland. Het is heel leuk om

hieraan te werken. Enerzijds zijn we aan het pionieren, anderzijds kunnen we voortborduren op een

decennialange geschiedenis.” Helmie: “Het geeft veel energie om met iets nieuws bezig te zijn. Om het gevoel te

hebben dat je iets doet dat bijdraagt aan de maatschappij en aan de toekomst van Gasunie. En dat samen met heel

veel partners en met een hecht team: iedereen is intrinsiek gemotiveerd om een verschil te maken.”

Dezelfde strategische doelen

Bert: “In 2030? Dan hebben we onze Duitse backbone gerealiseerd. We zijn verbonden met Nederland, maar ook

met Denemarken. De backbone is bovendien aangesloten op ﬂexibele opslagcapaciteit.” Helmie: “Voor Nederland

geldt ongeveer hetzelfde. Ik verwacht dat we in 2030 de nationale backbone gerealiseerd hebben, inclusief enkele

waterstofcavernes en een verbinding met Duitsland en België. We zullen bovendien de eerste grootschalige

import gerealiseerd hebben, waardoor we steeds meer toewerken naar een wereldmarkt. Industriële clusters,

wind op zee en havens: Duitsland en Nederland hebben dezelfde goede uitgangspositie.”

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

297

INTERVIEW Continu-inzicht in de Nederlandse CO₂-emissies

Hoe zorgen we ervoor dat de emissies van ons energiegebruik dalen? Natuurlijk met groene bronnen, maar

daarnaast met inzicht in hoe hoog die emissies eigenlijk zijn. Een grote stap voor dat inzicht is de CO

Monitor die Gasunie en TenneT in november 2021 presenteerden. Anton Tijdink, Beleidsmedewerker

Elektriciteitsmarktontwerp bij TenneT, en Sander Huizinga, Senior Business Developer bij Gasunie, vertellen

over hun project. Sander: “Verandering in gedrag komt door inzicht, niet door kabels en leidingen.”

Energie én emissies

ander: “De CO Monitor laat de actuele energiemix

an Nederland zien, inclusief de emissies die daarbij

oren. En dat vrijwel real time, met maar ongeveer

en uur vertraging. We tonen de gemiddelde CO -

missie van alle Nederlandse productie van

lektriciteit en al het aardgas dat in Nederland wordt

ebruikt als brandstof. Met de monitor kan iedereen

ien op welke momenten onze nationale

nergieconsumptie gepaard gaat met lage of juist

oge CO -emissies. Bijvoorbeeld als de zon weinig schijnt en er bij de opwek van elektriciteit daarom meer kolen

f aardgas worden verbrand.”

ron voor studies

ander: “Nu is er in de markt nog niet echt een stimulerende prikkel om energieverbruik tijdsaankelijk te sturen

p emissie. De Monitor is alleen nog voor de bewustwording. Maar dat is de eerste stap. Er is ook al een studie

edaan met onze data, namelijk naar de correlatie tussen de spotmarktprijs en de emissiefactor. Die relatie is er

eker, maar niet zo stevig als we dachten. De data kunnen ook voor andere studies worden gebruikt. De CO

onitor is openbaar en wanneer dit interview gepubliceerd wordt, zal het waarschijnlijk ook mogelijk zijn om data

e downloaden.”

Van terugblik naar verwachting

“In de toekomst kan de CO Monitor bijvoorbeeld

gebruikt worden voor ﬂexibele afrekening,” vertelt

Anton. “Maar voordat je ergens op kunt sturen, heb je

eerst data nodig. Inzicht in de variabiliteit ontbreekt

nog vaak. Mensen weten wel dat de energiemix door

de tijd heen verandert, maar het was nog niet

zichtbaar. Dat is het nu wel. En hoe meer

energieverbruik we kunnen verduurzamen, hoe

eter.” “De volgende stap is een verwachting maken,” vult Sander aan. “Dat er bijvoorbeeld morgen rond 12 uur

eel zon zal zijn, zodat je daar als bedrijf of consument rekening mee kunt houden.”

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

298

Flexibiliteit

Anton: “Bij TenneT hadden we al langer ideeën hierover. We richten ons steeds meer op ﬂexibiliteit binnen het

energiesysteem. In 2018 heeft TenneT daarom een Flexibility Roadmap gepubliceerd. Onderdeel daarvan was het

plan om meer tijdsaankelijke energie- en emissiedata te ontsluiten. Toen kwam Sander op bezoek voor iets

anders.” Sander: “Ik was al betrokken bij de ontwikkeling van Energieopwek.nl. We bleven in contact en kwamen op

het idee van de CO Monitor. Hierin zouden we de aanwezige data voor Energieopwek.nl en de openbare data van

Gasunie en TenneT kunnen combineren tot een geïntegreerd systeemperspectief.”

Lancering

Anton: “Tot aan de lancering hebben we elkaar niet meer in het echt gezien. Het is echt een corona-project

geworden. We hebben de CO Monitor gelanceerd in de Nationale Klimaatweek, op de Dag van het

Klimaatakkoord. Het toewerken naar zo’n deadline hielp ons.” Sander: “Zo’n tool is nooit af en voor je het weet

blijf je hangen in eindeloze ontwikkelcycli. Door het open te gooien, ontvang je feedback waarmee je verder kunt.

We krijgen vooral positieve reacties. Partijen zien de waarde van deze tool voor hun studies en het ontwikkelen

van beleid. Zo zijn we in gesprek met het ministerie van EZK over wat ze hiermee kunnen en welke toevoegingen

we nog kunnen doen.”

Kern van de energietransitie

“We hebben veel lol gehad met dit project,” gaat Sander verder. “Maar het belangrijkste voor mij is dat dit de

toekomst is. Emissies laten zien en daarop sturen. We zitten in de kern van de energietransitie.” Anton: “Daar sluit

ik mij bij aan. Ik vind het belangrijk dat mensen die keuzes maken in de transitie, van politici tot burgers, beter

geïnformeerd zijn. Vaak leeft achterhaalde informatie nog lang voort. Met de CO Monitor kunnen we data over

bijvoorbeeld de groei van de opwek van duurzame energie vrijwel direct laten zien.”

Toekomstige features

Anton: “Mijn droom voor de toekomst is dat we alle data van de productie van stroom in heel Europa kunnen

samenvoegen. En dan natuurlijk in combinatie met de afzet van gas, maar ook met andere bronnen. Warmte

bijvoorbeeld. Als dat allemaal lukt in het pad naar 2030, zou dat heel gaaf zijn.” “Ik droom daarin wel mee met

Anton,” voegt Sander toe. “Maar ik denk ook aan een verfijnder inzicht. En het meenemen van import en export.

We zijn nog aan het debatteren over nieuwe features; alle opties liggen nog op tafel.”

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

299

INTERVIEW Veranderen om te werken aan verandering

De energietransitie vraagt om grote veranderingen; in de maatschappij, maar ook in het werk van Gasunie

en onze ruim 1600 medewerkers. Niet zo vreemd dus dat ook onze bedrijfscultuur aan het veranderen is.

Hoe is het om in zo’n veranderlijke omgeving aan een nieuwe functie te beginnen? HR-adviseur Arjan

Hofman en projectmanager Paul Hooft begonnen allebei in 2021 aan een nieuwe uitdaging.

Je blijven ontwikkelen

Arjan: “Ik werk al sinds 1990 bij Gasunie, de laatste

jaren als leidinggevende op de afdeling onderhoud.

Een paar jaar geleden realiseerde ik mij dat ik vooral

veel belangstelling had voor de HR-component van

mijn functie. En ik dacht, ik ga het gewoon doen. Ik

heb de opleiding HRM in deeltijd gedaan, ben in april

2021 afgestudeerd en kon direct beginnen op de HR-

afdeling van Gasunie. Ik was nog niet uitgekeken op

mijn oude functie, maar vind wel dat je je als mens

oet blijven ontwikkelen. Het is ook gewoon leuk om je kennis te verbreden.”

Bouwen aan een betere wereld

ok Paul was toe aan verandering. “Ik ben hier sinds

pril 2021 en ben verantwoordelijk voor de projecten

n West-Nederland rondom aardgas, maar ook CO ,

armte en waterstof. Ik doe al 25 jaar projecten in de

rocesindustrie over heel de wereld. Bij zulke

edrijven gaan de investeringen altijd op en neer. Mijn

orige werkgever begon wat te krimpen, terwijl ik

uist goed ben in bouwen. Bij Gasunie verwachten we

e komende tien jaar voor € 7 miljard aan assets te

ealiseren. Dat is vaktechnisch interessant en ik kan bovendien bijdragen aan het verbeteren van onze wereld.”

ol in de energietransitie

“

Ik zocht een bedrijf dat fors zou investeren in assets binnen de energietransitie,” gaat Paul verder. “Maar ook het

evoel van Gasunie trok mij aan. Een bedrijf dat geeft om zijn mensen en om zijn rol in de maatschappij. Dat sprak

ij aan: als professional en als mens.” Arjan: “Uitbreiden geeft altijd energie. Het is ook een mooi compliment voor

asunie dat we deze nieuwe rol in de energietransitie voor elkaar hebben gekregen. Dat was zeker geen gelopen

ace en ik voel me gewaardeerd als medewerker en als bedrijf dat we dit mogen doen.”

inder bescheiden

aul haakt hier meteen op in. “Ik vind het interessant hoe je dat verwoordt, Arjan. Ik sta er anders in: natuurlijk is

asunie de beste partij om deze rol te pakken, de meest logische partij. We hoeven niet het gevoel te hebben dat

e moeten wachten op een goedkeurend knikje. Nee, we moeten het gewoon dóen. Dat is wel echt aan het

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

300

veranderen in de bedrijfscultuur, denk ik.” “Gasunie was inderdaad lange tijd erg bescheiden,” reageert Arjan. “We

vonden het niet zo bijzonder dat door ons het aardgas bleef stromen.”

Lossere processen

Arjan: “Iets anders wat ik zie veranderen zijn de interne processen. In mijn nieuwe functie moet ik ook het nodige

administratieve werk doen. Daar zie ik niet altijd de toegevoegde waarde van in. Dat moet toch anders kunnen. Ik

ga die discussie wel aan om dingen te veranderen.” Paul: “We komen uit een tijd waarin het logisch was om een

ambtelijk bedrijf te zijn. De werkprocessen zijn door de jaren heen helemaal fijn geslepen. Ik heb het afgelopen jaar

gezien dat we waar het kan losser en pragmatischer aan het worden zijn. Dat is natuurlijk wel iets waar we ook

voor moeten waken. Ons werk is van vitaal belang en moet veilig gedaan worden. Dus enige ambtelijkheid is

logisch. De kunst voor ons wordt om die nieuwe dingen te doen zonder de waarde van het oude kwijt te raken.”

Vakbekwame mensen

Paul: “De mate van zelfsturing is sowieso heel hoog bij Gasunie, zeker als je bedenkt wat een groot bedrijf het is.

Iedereen mag en durft zelf beslissingen te nemen. Dat vind ik heel mooi en dat past bij mij. We hebben hier allemaal

vakbekwame mensen; die hebben mij echt niet nodig om allerlei beslissingen te nemen.” Arjan knikt instemmend.

Bereid om te veranderen

Zit durven veranderen misschien meer in het DNA van Gasunie dan het soms lijkt? Arjan: “Als je wat wilt, dan kan er

heel veel in dit bedrijf,” vertelt Arjan. “Dat is eigenlijk altijd al zo geweest. Toen ik ruim dertig jaar geleden

solliciteerde, vertelde mijn gesprekpartner mij over al zijn verschillende functies. Dat heeft mij toen over de streep

geholpen om voor Gasunie te kiezen. Je kunt hier veel kanten op.” Paul: “Ik heb in mijn eerste jaar ontzettend veel

mensen ontmoet. Iedereen is zich ervan bewust dat we moeten veranderen. Ik zie niemand vastgeroest zitten.

Dat iedereen zo veranderingsbereid is, vind ik een positieve verrassing.”

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

301

INTERVIEW Groen licht voor warmtetransportleiding WarmtelinQ

Het ministerie van EZK en Gasunie gaven op 8 november 2021 het startsein voor de aanleg van WarmtelinQ,

de warmtetransportleiding van de Rotterdamse haven naar Den Haag. Liesbeth Siesling, Manager Omgeving

& Vergunningen, en Floor Hooijman, Business Development New Energy, staan stil bij het belang van dit

project voor de warmtetransitie. Liesbeth: “WarmtelinQ kan fungeren als vliegwiel voor het ontstaan van

nieuwe, lokale initiatieven.”

Vliegwiel voor warmtetransitie

“Met de restwarmte van bedrijven uit de haven

kunnen we een equivalent van 120.000 woningen

verwarmen,” vertelt Floor. “Dat is een grote stap in

de energietransitie, maar ook een doorbraak in het

samenbrengen van vraag en aanbod. Je kunt niet

investeren in bronnen als je geen afnemers hebt, en

andersom. WarmtelinQ kan dit kip-ei-vraagstuk

doorbreken.” Liesbeth: “Voor Zuid-Holland is het een

heel belangrijke leiding, omdat het gemeenten een

alternatief voor aardgas biedt.”

Meekrijgen klanten en omgeving

Floor: “We hebben hard gewerkt om dit voor elkaar

te krijgen. Voordat het besluit om verder te gaan kon

worden genomen, moesten er voldoende bindende

contracten zijn met partijen die van WarmtelinQ

gebruik zouden gaan maken. Op dit moment heb ik

een brede rol, waaronder met de financiële afdeling

bekijken hoe onze afspraken met stakeholders impact

hebben op de kosten en de tarieven.” Liesbeth: “Ik wa

al betrokken bij WarmtelinQ, toen het nog Leiding

door het Midden heette en nog van Eneco was. Toen Gasunie het project in 2019 overnam, ben ik meeverhuisd.

Mijn team managet de omgeving en zorgt voor de vergunningen. Het tracé loopt door zes gemeenten, dus dan

heb je te maken met veel partijen.”

Voorstanders én tegenstanders

“Ik heb me veel zorgen gemaakt om de politiek, met name in de gemeente Den Haag,” gaat Liesbeth verder. “Op

sommige plekken heerst de angst dat WarmtelinQ lokale initiatieven zal verdringen. Dat wij ze uit de markt gaan

prijzen.” Floor: “Het speelveld is ook best ingewikkeld. Maar de warmtevraag is enorm. Om die helemaal in te

vullen is echt wel meer nodig dan WarmtelinQ. Er is ruimte voor andere, lokale bronnen en daar is ook subsidie

voor beschikbaar. Het zou mooi zijn als er meer aandacht uitging naar het samenspel tussen de verschillende

bronnen. Gelukkig is het merendeel van de partijen echt heel positief. De glastuinbouw bijvoorbeeld.”

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

302

Rol van warmtenetten

Liesbeth knikt instemmend: “De provincie en de regio willen deze leiding heel graag en zijn enorm blij dat het

doorgaat. Uit verschillende studies blijkt dat de warmtevraag in Nederland voor een deel met warmtenetten goed

kan worden ingevuld. Maar niet elk gebied in Nederland is geschikt. Deze plek is uniek door zowel de vele

warmtebronnen als het nabijgelegen dichtbevolkte gebied.” Floor: “Er is zeker nog veel ruimte voor meer

warmtenetten, zowel in Zuid-Holland als in de rest van Nederland. Ook met andere bronnen, zoals aardwarmte.”

Eerste niet-gasleiding

Floor: “Aanbod en vraag bij elkaar krijgen is een enorme uitdaging voor vrijwel alle warmtenetten. Dat dit nu lukt is

een groot succes binnen de energietransitie.” Liesbeth: “Gasunie legt hiermee voor het eerst een ander type

leiding aan dan een gasleiding. En ook voor de technische medewerkers is het anders, doordat de omgeving zo

bepalend is. Onze gasleidingen liggen meestal niet in stedelijk gebied; onze warmtetransportleidingen wel. We

liggen echt voor mensen hun stoep.”

Uitbreiding tracé

Liesbeth: “Inmiddels onderzoeken we of een aftakking van het tracé van Rijkswijk naar Leiden mogelijk is. Daarin

zullen we dezelfde uitdagingen tegenkomen. Hoewel de warmtetransitie naar mate de tijd vordert wel een steeds

duidelijker opgave wordt voor gemeenten. De gemeenten hebben al over dit vraagstuk moeten nadenken en

plannen gemaakt. Dat kan helpen in het draagvlak.” Floor haakt hierop in: “De bal is gaan rollen. Hoe meer partijen

aanhaken, hoe betaalbaarder het uiteindelijk wordt voor de eindgebruiker. En hoe groter de maatschappelijke

bijdrage. De puzzelstukjes komen steeds beter samen.”

Alles raakt elkaar

Floor: “Ik vind het leuk dat het een project is dat zoden aan de dijk zet. Het gaat echt om een significante

hoeveelheid huishoudens. En alles raakt elkaar: techniek, financiën, stakeholders... het is inspirerend om daar met

een team van goede mensen aan te werken.” Liesbeth: “Alle disciplines raken elkaar en mensen voelen zich

betrokken bij elkaars discipline. We doen het echt samen. Het is ook erg fijn dat Gasunie begrijpt hoe belangrijk de

omgeving voor dit project is. Dat ik voor mijn team de tijd, het geld en de mensen krijg om de

omgevingsuitdagingen goed aan te gaan. Dat doet Gasunie wat mij betreft heel goed.”

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

303

INTERVIEW Leveringszekerheid in onzekere tijden

Zelfs in een koude winter blijven onze huizen warm. Gasunie overziet de leveringszekerheid, ook in een

krappe markt met hoge gasprijzen. Welke rol we daarin spelen vertellen Britta van Boven, Manager

Commerce & Regulation bij Gasunie Nederland, en Matthias Schulz, Manager Business bij Gasunie

Deutschland. Britta: “Hopen op een zachte winter is niet voldoende.”

Winterse uitdagingen

Britta: “Leveringszekerheid was in Nederland nog

nooit zo’n grote uitdaging als in de winter van 2021-

2022. Toen de economie een herstart maakte in de

lente van 2021, zagen we al snel dat de wereldwijde

vraag naar gas groter was dan het aanbod. Voorheen

hoefden we ons in Nederland geen zorgen te maken

over mogelijke krapte op de markt. Ons land kon

immers gebruikmaken van de gasvelden in Groningen.

Dat kan nu niet meer. Krapte in het aanbod moeten

we nu dus anders oplossen.”

Import en opslag

Matthias: “In Duitsland zijn we altijd al aankelijk

geweest van import. Wat dat betreft was deze winter

niet anders dan anders. Wel is de situatie voor Noord-

Duitsland anders dan voor Zuid-Duitsland. Het

noorden is goed verbonden met allerlei importroutes.

Maar de transportcapaciteit naar het zuiden is niet

oneindig. In Zuid-Duitsland is gasopslag daarom echt

noodzakelijk. En de daar opgeslagen voorraden bleken

veel kleiner dan in voorgaande jaren.”

Voldoende opslagcapaciteit

Britta: “Feit is dat we ruim voldoende opslagcapaciteit hebben, in Duitsland, Nederland en in Europa als geheel. In

Nederland kunnen we meer gas opslaan dan we nodig hebben. Dat is goed geregeld. Maar dan moeten de opslagen

wel gevuld worden. Daar hebben we als Gasunie verder geen echte invloed op. Het vullen en leeghalen gebeurt

door de partijen die gas in- en verkopen.” Matthias: “Opslagen worden geleegd als de vraag en daarmee de gasprijs

hoog is. Dat gebeurt elk jaar: de opslagen worden in de zomer door marktpartijen gevuld met goedkoop gas en

later weer geleegd als de vraag stijgt. Maar de afgelopen zomer werden sommige opslagen amper gevuld.”

Niemand in de kou

Britta: “De leveringszekerheid is in Nederland vooral een taak van de energieleveranciers. Zij hebben de plicht om

genoeg gas voor hun klanten te hebben. GTS moet zorgen voor voldoende transportcapaciteit en daarnaast

moeten we een bepaalde voorraad voor huishoudens bewaren. Dit om de additionele vraag op te vangen als het

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

304

daggemiddelde in De Bilt onder de min 9graden Celsius zou duiken.” “In Duitsland hebben gastransportbedrijven

niet zo’n verplichting,” vertelt Matthias. “Wel hebben we een marktgebiedcoördinator: Trading Hub Europe (THE).

Deze is verantwoordelijk voor het in evenwicht houden van de markt. Wanneer dat nodig is, koopt THE gas en

levert het aan de shippers die een tekort hebben. Nu al vroeg in de winter grote hoeveelheden gas aan de

opslagplaatsen werden onttrokken, heeft THE zogenoemde langetermijnopties (LTO) aanbesteed.

Contractpartners garanderen hiermee dat ze gas uit opslagen zullen leveren als THE daarom vraagt. Zulke garanties

zijn uiteraard niet gratis, maar komen de leveringszekerheid wel ten goede.”

Pleiten voor vollere opslagen

Britta: “Afgelopen zomer zagen we al dat de opslagen minder gevuld werden dan voorheen. Toen heeft Gasunie

de marktpartijen opgeroepen om hun verantwoordelijkheid te nemen. Maar op het gebied van concrete

maatregelen zijn onze mogelijkheden beperkt. GTS en GUD mogen niet zelf handelen of inkopen. Wel zijn we in

overleg met alle relevante stakeholders over het gewenste niveau van leveringszekerheid en hoe we dat kunnen

bereiken. Onze inspanningen lijken hun vruchten af te werpen. In het regeerakkoord van afgelopen december staat

dat er verplichte vullingspercentages voor de gasvoorraden komen.”

Betalen voor garanties

Matthias: “Ook in Duitsland praten we met de regelgevers. Het is nu nog helemaal aan de markt om uit eigen

beweging voorraden aan te leggen. Maar er zijn geen sancties als een partij niet kan leveren, dus waarom zou je

een voorraad achterhouden? Tot nu toe miste de bereidheid om voor garanties van levering te betalen. De

langetermijnopties van de THE brengen daar wellicht verandering is. Immers, als er iemand bereid is om te betalen,

dan is er vaak ook wel iemand te vinden die bereid is om betaald te worden. De kosten die THE hiervoor maakt,

worden vervolgens aan alle gebruikers van het systeem doorbelast.”

Herintroductie langetermijncontracten

Britta: “Bij GTS en GUD doen we alles wat we kunnen om de leveringszekerheid hoog te houden. Maar de

gasmarkt is een markt en zal ook een markt blijven. Ik verwacht wel dat de grote marktpartijen na deze winter hun

inkoopstrategieën tegen het licht zullen houden. Dat we weer meer langetermijncontracten gaan zien. Vroeger

waren langetermijncontracten normaal, maar in zowel Nederland als Duitsland hebben die door de jaren heen

plaatsgemaakt voor kortetermijncontracten. Dat was goedkoper en ﬂexibeler. Langetermijncontracten zijn minder

ﬂexibel, maar wel goed voor de leveringszekerheid.”

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

305

Disclaimer

Daar waar in dit verslag wordt gesproken over “we of wij”, refereert dit aan activiteiten van de N.V.

Nederlandse Gasunie, tenzij expliciet anders vermeld. Activiteiten van de beide segmenten van Gasunie worden

altijd benoemd met Gasunie Deutschland (GUD) en Gasunie Transport Services (GTS).

Jaarverslag 2021 - N.V. Nederlandse Gasunie

306

Contact

Heeft u vragen of opmerkingen over ons jaarverslag dan kunt u contact opnemen door een e-mail te sturen naar

info@gasunie.nl.

N.V. Nederlandse Gasunie

Concourslaan 17,

9727 KC Groningen, Nederland

Postbus 19,

9700 MA Groningen, Nederland

Tel. (050) 521 91 11

Fax (050) 521 19 99

Handelsregister Groningen 02029700

E-mail:

info@gasunie.nl

Website: www.gasunie.nl