4.3.2.  Rzeczowe aktywa trwałe

Rzeczowe aktywa trwałe to aktywa rzeczowe posiadane przez Grupę w celu wykorzystania
‎ do produkcji, dostarczania towarów lub świadczenia usług, oddania w odpłatne użytkowanie osobom trzecim lub w celach administracyjnych, co do których przewiduje się, że będą wykorzystywane przez okres dłuższy niż 12 miesięcy. Wycenia się je według ceny nabycia lub kosztów wytworzenia pomniejszonych o odpisy amortyzacyjne lub umorzeniowe oraz o odpisy z tytułu utraty wartości. 

Jeżeli zaistniały okoliczności, które wskazują na to, że wartość sprawozdawcza rzeczowych aktywów trwałych może nie być odzyskiwana, dokonywany jest przegląd tych aktywów pod kątem ewentualnej utraty wartości. Jeżeli istnieją przesłanki wskazujące na to, iż mogła nastąpić utrata wartości, a wartość sprawozdawcza przekracza szacowaną wartość odzyskiwalną, wówczas wartość tych aktywów bądź ośrodków wypracowujących środki pieniężne, do których te aktywa należą jest obniżana do poziomu wartości odzyskiwalnej. Wartość odzyskiwalna odpowiada wyższej z następujących dwóch wartości: wartości godziwej pomniejszonej o koszty sprzedaży lub wartości użytkowej. Przy ustalaniu wartości użytkowej, szacowane przyszłe przepływy pieniężne są dyskontowane do wartości bieżącej przy zastosowaniu stopy dyskontowej brutto odzwierciedlającej aktualne oceny rynkowe wartości pieniądza w czasie oraz ryzyka związanego
‎ z danym składnikiem aktywów. W przypadku składnika aktywów, który nie generuje wpływów pieniężnych
‎ w sposób znacząco samodzielny, wartość odzyskiwalna jest ustalana dla ośrodka wypracowującego środki pieniężne, do którego ten składnik należy.

Zyski lub straty wynikłe ze sprzedaży/likwidacji lub zaprzestania użytkowania rzeczowych aktywów trwałych są określane jako różnica pomiędzy przychodami ze sprzedaży a wartością netto tych aktywów i są ujmowane w wyniku okresu, w którym nastąpiła sprzedaż.

Rzeczowe aktywa trwałe w budowie dotyczą aktywów będących w toku budowy lub montażu i są wykazywane według cen nabycia lub kosztu wytworzenia. Rzeczowe aktywa trwałe w budowie nie podlegają amortyzacji do czasu zakończenia budowy i przekazania do używania.

4.3.3.  Leasing

Kwalifikacji leasingu dokonuje się zgodnie z MSSF 16.

Rozpoznanie, czy umowa zawiera znamiona leasingu zależy od treści umowy w momencie jej zawarcia, wskazującej na to, czy realizacja umowy zależy od wykorzystania konkretnego składnika aktywów lub czy umowa daje efektywne prawo do używania konkretnego aktywa, nawet jeśli to prawo nie jest wyraźnie ujęte w umowie.

Umowy mogą zawierać elementy leasingowe i nieleasingowe. Grupa alokuje wynagrodzenie określone w umowie odpowiednio do elementów leasingowych i nieleasingowych na podstawie ich relatywnych wartości godziwych. Jednak w przypadku leasingu nieruchomości, gdzie spółka Grupy jest leasingobiorcą, wybrano możliwość niewyodrębniania elementów nieleasingowych od elementów leasingowych i ujmowania ich jako pojedynczego elementu leasingowego.

Aktywa i zobowiązania z tytułu leasingu wycenia się w momencie początkowego ujęcia w wartości bieżącej. Zobowiązania leasingowe obejmują wartość bieżącą netto następujących płatności leasingowych:

  stałe opłaty leasingowe (w tym zasadniczo stałe opłaty leasingowe) pomniejszone o wszelkie należne zachęty leasingowe,

  zmienne opłaty leasingowe, które zależą od indeksu lub stawki, wycenione początkowo z zastosowaniem tego indeksu lub tej stawki zgodnie z ich wartością w dacie rozpoczęcia,

  kwoty, których zapłaty oczekuje się w ramach gwarantowanej wartości końcowej,

  cenę wykonania opcji kupna, jeżeli można z wystarczającą pewnością założyć, że Grupa skorzysta z tej opcji, oraz

  kary pieniężne za wypowiedzenie leasingu, jeżeli w warunkach leasingu przewidziano, że można skorzystać z opcji wypowiedzenia leasingu.

Płatności leasingowe dyskontuje się przy użyciu stopy procentowej leasingu. W większości przypadków stopa ta wynika wprost z warunków zawartych w umowie. Jeśli nie można w prosty sposób ustalić tej stopy, stosuje się krańcową stopę procentową leasingobiorcy, czyli stopę procentową, jaką leasingobiorca musiałby zapłacić, aby pożyczyć środki niezbędne do pozyskania składnika aktywów o podobnej wartości, w podobnym środowisku gospodarczym, na podobny okres i przy podobnych zabezpieczeniach.

W celu ustalenia krańcowej stopy procentowej, Grupa stosuje koszt finansowania zewnętrznego, składający się ze stopy bazowej i marży.

Jeżeli dająca się łatwo zaobserwować stopa kredytu jest dostępna dla indywidualnego leasingobiorcy (na podstawie ostatnich danych finansowych lub rynkowych), który ma podobny profil płatności do leasingu, wówczas Grupa stosuje tę stopę jako punkt wyjścia do ustalenia krańcowej stopy procentowej.

Grupa jest narażona na potencjalne przyszłe zwiększenia zmiennych płatności leasingowych opartych na indeksie lub stawce, które nie są uwzględniane w zobowiązaniu leasingowym, dopóki nie zostaną wprowadzone w życie. W momencie, gdy korekty płatności leasingowych opartych na indeksie lub stawce wejdą w życie, zobowiązanie leasingowe podlega ponownej ocenie i korekcie w powiązaniu ze składnikiem aktywów z tytułu prawa do użytkowania.

Płatności leasingowe alokuje się pomiędzy kwotę główną i koszty finansowe. Koszty finansowe obciążają wynik finansowy przez okres obowiązywania umowy leasingowej w taki sposób, by uzyskać stałą okresową stopę procentową dotyczącą pozostałego do spłaty salda zobowiązania dla każdego okresu.

Aktywa z tytułu prawa do użytkowania wycenia się według kosztu, który obejmuje:

  kwotę początkowej wyceny zobowiązania leasingowego,

  wszelkie płatności leasingowe dokonane w dacie rozpoczęcia lub przed nią, pomniejszone o otrzymane zachęty leasingowe,

  wszelkie początkowe koszty bezpośrednie.

Płatności związane z krótkoterminowym leasingiem oraz leasingu aktywów o niskiej wartości ujmuje się liniowo w kosztach w rachunku zysków i strat. Leasing krótkoterminowy oznacza umowy leasingowe na okres
‎ 12 miesięcy lub krótszy. Grupa skorzystała ze zwolnienia, pozwalającego nie klasyfikować jako leasing aktywów o niskiej wartości. Próg materialności ustalono na poziomie 20 tys. zł dla wartości prawa do użytkowania pojedynczego aktywa w leasingu.

Okresy leasingu są negocjowane indywidualnie i zawierają szeroką gamę zróżnicowanych warunków. Umowy leasingowe nie nakładają żadnych innych warunków specjalnych (tzw. kowenantów) poza zabezpieczeniami na aktywach będących przedmiotem leasingu na rzecz leasingodawcy. Aktywa będące przedmiotem leasingu nie mogą stanowić zabezpieczenia na potrzeby kredytów i pożyczek.

Umowy dotyczące leasingu zawarte przez Grupę nie zawierają co do zasady opcji przedłużenia, co jednak nie wyklucza przedłużenia umowy na kolejny okres. Umowy te, co do zasady, zawierają natomiast klauzule wypowiedzenia, stosowane w celu zapewnienia jak największej elastyczności operacyjnej w odniesieniu do zarządzania aktywami wykorzystywanymi w działalności operacyjnej Grupę. Większość opcji wypowiedzenia leasingu może być wykonana zarówno przez Grupę, jak i przez leasingodawcę.

Wartość zobowiązania leasingowego wylicza się w oparciu o następujące założenia:

  w przypadku prawa wieczystego użytkowania gruntów – zakłada się użytkownie wieczyste,

  w przypadku umów terminowych – zakłada się maksymalny okres mogący generować zobowiązanie,

  w przypadku umów zawartych na czas nieokreślony – dokonuje się ich indywidualnej analizy biznesowej determinującej założony okres użytkowania,

  stopa dyskonta – ustalona zgodnie z przyjętymi zasadami.

4.3.4.  Nieruchomości inwestycyjne

Za nieruchomości inwestycyjne uznaje się nieruchomości, które traktowane są jako źródło przychodów
‎ z czynszów i/lub utrzymywane są w posiadaniu ze względu na spodziewany przyrost ich wartości. Nieruchomości inwestycyjne wyceniane są na dzień sprawozdawczy w wartości godziwej, a więc opartej na doświadczeniu historycznym oraz założeniach rynkowych i osądach co do ich potencjału. Zyski i straty wynikające ze zmiany wartości godziwej nieruchomości inwestycyjnych ujmowane są w wyniku finansowym w okresie, w którym powstały.

4.3.6.  Zapasy

Materiały i towary wycenia się według ceny nabycia (ceny zakupu powiększonej o koszty transportu, opłaty graniczne, cło, koszty rozładunku i załadunku). Rozchód materiałów i towarów wyceniany jest według średniej ważonej.

Produkty wycenia się na bieżąco po koszcie wytworzenia, a zapas produktów i towarów wyceniany jest według kosztów wytworzenia nie wyższych od ich cen sprzedaży netto, możliwych do uzyskania, gdyby sprzedaż miała miejsce na dzień sprawozdawczy. Na koszt wytworzenia składa się suma kosztów bezpośrednich (materiały, płace) i uzasadniona część kosztów pośrednich związanych z wytworzeniem produktu obejmująca koszty pośrednie produkcji i część stałych kosztów pośrednich odpowiadającą poziomowi tych kosztów przy normalnym wykorzystaniu zdolności produkcyjnych.

Zapasy są weryfikowane na koniec każdego okresu sprawozdawczego. Na zapasy nieprzydatne ekonomicznie dokonuje się 100% odpisu aktualizującego. Ponadto dla celów urealnienia wartości zapasów przeprowadza się analizę struktury wiekowej, której decydującym czynnikiem jest data przychodu i rozchodu z magazynu. Taki sposób statystycznej kalkulacji odpisów zawiera element szacunkowy wpływający na wartość sprawozdawczą zapasów. Odpis aktualizujący wartość zapasów tworzony jest w ciężar kosztów działalności podstawowej.

4.3.7.  Koszty finansowania zewnętrznego

Grupa aktywuje koszty finansowania zewnętrznego (odsetki i inne koszty ponoszone przez Grupę w związku z uruchomieniem finansowania), które można bezpośrednio przyporządkować nabyciu lub budowie rzeczowych składników majątku. Zasady aktywowania nie są stosowane do nieruchomości inwestycyjnych
‎ i zapasów produkowanych w sposób powtarzalny, o krótkim cyklu produkcyjnym.

W zakresie, w jakim Grupa pożycza środki specjalnie w celu sfinansowania pozyskania składnika aktywów, kwota kosztów finansowania zewnętrznego, którą można aktywować, stanowi różnicę między rzeczywistymi kosztami finansowania zewnętrznego w danym okresie, a przychodami jednostek z tytułu tymczasowego zainwestowania tych pożyczonych środków.

Jeżeli Grupa pożycza środki finansowe z ogólnym przeznaczeniem, a następnie wykorzystuje je w celu pozyskania składnika aktywów, wówczas do wydatków poniesionych w danym okresie stosuje się stopę kapitalizacji (średnia ważona kosztów finansowania zewnętrznego, obejmująca ogół kredytów i pożyczek pozostających do uregulowania w tym okresie).
‎

4.3.8.  Instrumenty finansowe

Jako instrument finansowy Grupa kwalifikuje każdą umowę, która skutkuje jednocześnie powstaniem składnika aktywów finansowych u jednej ze stron i zobowiązania finansowego lub instrumentu kapitałowego
‎ u drugiej ze stron, pod warunkiem, że z kontraktu zawartego między dwiema lub więcej stronami jednoznacznie wynikają skutki gospodarcze. Klasyfikacja aktywów finansowych jest uzależniona od przyjętego przez Grupę modelu zarządzania aktywami finansowymi oraz warunków umownych przepływów pieniężnych.

Ujmowanie i wycena składnika aktywów finansowych oraz zobowiązania finansowego na moment ujęcia oraz usuwanie

Grupa zaprzestaje ujmowania zobowiązań finansowych wyłącznie w przypadku ich wypełnienia, umorzenia lub wygaśnięcia. Różnicę między wartością bilansową usuniętego zobowiązania finansowego, a zapłatą uiszczoną lub należną ujmuje się w wyniku.

Wycena po początkowym ujęciu

Aktywa wyceniane według zamortyzowanego kosztu, wykazuje się (po początkowym ujęciu) według zamortyzowanego kosztu, z zastosowaniem metody efektywnej stopy procentowej.

Zobowiązania finansowe, inne niż wyceniane według wartości godziwej przez wynik finansowy, wykazuje się według zamortyzowanego kosztu, stosując metodę efektywnej stopy procentowej.

Aktywa i zobowiązania finansowe zaklasyfikowane do kategorii wycenianych według wartości godziwej przez wynik finansowy (w tym instrumenty pochodne) przeszacowuje się do wartości godziwej z ujęciem efektów wyceny w wyniku finansowym.

Aktywa wyceniane w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody

Grupa dokonuje oceny oczekiwanych strat kredytowych związanych z aktywami wycenianymi w wartości godziwej przez pozostałe całkowite dochody, niezależnie od tego, czy wystąpiły przesłanki utraty wartości.

Rachunkowość zabezpieczeń

4.3.9.  Rezerwy

Rezerwy tworzone są wówczas, gdy na Grupie ciąży obowiązek (prawny lub zwyczajowy) wynikający ze zdarzeń przeszłych i gdy prawdopodobne jest, że wypełnienie tego obowiązku spowoduje konieczność wypływu środków oraz można dokonać wiarygodnego szacunku kwoty tego zobowiązania. Koszty dotyczące danej rezerwy są wykazane w wyniku finansowym w wartości netto (pomniejszonej o spodziewane przychody).

Rezerwa na umowy rodzące obciążenia tworzona jest w przypadku, gdy spodziewane przez Grupę korzyści ekonomiczne z umowy są niższe niż nieuniknione koszty wypełnienia obowiązków umownych. W przypadku, gdy wpływ wartości pieniądza w czasie jest istotny, wielkość rezerwy jest ustalana poprzez zdyskontowanie prognozowanych przyszłych przepływów pieniężnych do wartości bieżącej, przy zastosowaniu stopy dyskontowej brutto odzwierciedlającej aktualne oceny rynkowe wartości pieniądza w czasie oraz ewentualnego ryzyka związanego z danym zobowiązaniem. Jeżeli zastosowana została metoda polegająca na dyskontowaniu, zwiększenie rezerwy w związku z upływem czasu jest ujmowane jako koszty finansowe. Rezerwy tworzy się również na przyszłe zobowiązania spowodowane restrukturyzacją, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów Grupa jest zobowiązana do jej przeprowadzenia lub zawarto w tej sprawie wiążące umowy a plany restrukturyzacji pozwalają w sposób wiarygodny oszacować wartość tych przyszłych zobowiązań.

Grupa tworzy również rezerwę na naprawy gwarancyjne. Rezerwa ta jest szacowana na podstawie danych historycznych dotyczących udziału wadliwych wyrobów w przychodach ze sprzedaży tych produktów (rezerwa statystyczna) oraz w oparciu o faktycznie zgłoszone reklamacje dotyczące zrealizowanych kontraktów (rezerwa indywidualna). Rezerwa statystyczna kalkulowana jest za pomocą wskaźnika opartego na bazie kosztowej pomniejszonej o koszty wykorzystania rezerwy indywidualnej. Rezerwa na naprawy gwarancyjne jest tworzona w ciężar działalności podstawowej - jako koszt specjalny związany z produkcją wyrobu.

4.3.11.  Przychody

Gwarancje i terminy płatności

Co do zasady, stosowane w Grupie terminy płatności nie przekraczają 90 dni, nie występuje istotny komponent finansujący.

Gwarancje w zakresie należytego wykonania kontraktu udzielane są co do zasady na okresy 1-2-letnie, a po ich wygaśnięciu, w okresie kolejnych 2-5 lat (w zależności od umowy), obowiązują gwarancje z tytułu rękojmi.

W przypadku systemów informatycznych, gwarancje udzielane są standardowo na okres 12 miesięcy.

Ustalanie ceny transakcyjnej

W przypadku umów obejmujących kilka zobowiązań do wykonania świadczenia, do każdego z tych zobowiązań przypisywana jest cena transakcyjna w oparciu o jednostkową cenę sprzedaży. Jeśli cen tych nie można ustalić na podstawie bezpośrednich obserwacji, są one szacowane w oparciu o oczekiwane koszty powiększone o narzut.

Szacunki dotyczące przychodów, kosztów bądź stopnia ukończenia prac są weryfikowane, gdy zmieniły się okoliczności. Wynikające z tej weryfikacji zwiększenia bądź zmniejszenia szacowanych przychodów lub kosztów są ujmowane w wyniku finansowym okresu, w którym kierownictwo dowiedziało się o okolicznościach będących podstawą weryfikacji oszacowań.

W przypadku umów o stałej cenie klient płaci stałą kwotę zgodnie z harmonogramem płatności. Jeśli wartość usług wyświadczonych przez Grupę przekracza wartość zapłaty, ujmowane są aktywa z tytułu umowy
‎ z klientami. Jeśli wartość zapłaty przekracza wartość wyświadczonych usług, ujmowane jest zobowiązanie
‎ z tytułu umowy z klientami.

Element stały wynagrodzenia stanowi iloczyn ceny (zgodnie z oferowanym cennikiem) i liczby sprzedanych dóbr. Element zmienny wynagrodzenia stanowią rabaty. Są one przyznawane okresowo, w przypadku umów ze stałymi odbiorcami, przy zrealizowaniu uzgodnionego wolumenu zakupów lub ustalane indywidualnie, zgodnie z zapisami obowiązujących umów. Rabaty kalkulowane są procentowo od zrealizowanego obrotu
‎ (z zastosowaniem ustalonych progów obrotu).

Inne przychody

4.3.15.  Dotacje

Dotacje państwowe to pomoc rządowa, która przybiera formę przekazania jednostce gospodarczej środków w zamian za spełnienie przez nią w przeszłości lub w przyszłości pewnych warunków związanych z jej działalnością operacyjną.

Stosownie do postanowień MSR 20 dotacje rządowe ujmowane są w księgach rachunkowych w momencie, w którym istnieje wystarczająca pewność, że jednostka spełni warunki związane z dotacją oraz dotacja zostanie otrzymana.

Co do zasady, gdy dofinansowanie dotyczy danej pozycji kosztowej, jest ono ujmowane jako pomniejszenie odpowiednich kosztów. Natomiast w przypadku, gdy środki te dotyczą składnika aktywów, wówczas ich wartość godziwa pomniejsza wartość początkową tego składnika.

W indywidulanych przypadkach dofinansowanie może być także ujmowane jako pozostały przychód operacyjny.

4.3.16.  Ulga strefowa wynikająca z prowadzenia działalności w Specjalnej Strefie Ekonomicznej

Jednostka dominująca Apator S.A. korzysta ze zwolnienia w podatku dochodowym z tytułu kosztów nowej inwestycji na mocy uzyskanego w dniu 28 grudnia 2010 roku zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej na obszarze Pomorskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej. Zwolnieniu podlega dochód strefowy, czyli dochód uzyskany z działalności gospodarczej prowadzonej na terenie PSSE, w ramach uzyskanego zezwolenia.

Apator S.A. ujmuje ulgę podatkową wynikającą z prowadzenia działalności w Specjalnej Strefie Ekonomicznej (zwolnienie z podatku dochodowego od osób prawnych) zgodnie z MSR 12 tj. rozpoznaje ją jako aktywa z tytułu odroczonego podatku do wysokości możliwej do uzyskania pomocy publicznej. Maksymalna wysokość możliwej do uzyskania pomocy kalkulowana jest jako iloczyn intensywności pomocy obowiązującej dla województwa oraz wartości nakładów poniesionych w ramach inwestycji uznanych za wydatki kwalifikowane. Aktywa z tytułu podatku odroczonego związane z niewykorzystaną ulgą podatkową są ujmowane do wysokości, do której jest prawdopodobne, iż osiągnięty zostanie dochód do opodatkowania, który pozwoli na ich wykorzystanie. Aktywa te podlegają ponownej ocenie na każdy dzień sprawozdawczy i obniża się je
‎ w zakresie, w jakim nie jest prawdopodobne zrealizowanie związanych z nimi korzyści w podatku dochodowym.

4.3.17.  Kapitały własne

Do kapitałów własnych Grupa zalicza: kapitał podstawowy, pozostałe kapitały, kapitał z przeszacowania programu określonych świadczeń, kapitał z wyceny transakcji zabezpieczających oraz różnice kursowe
‎ z konsolidacji, niepodzielony wynik finansowy z lat ubiegłych, wynik bieżącego roku. Pozycje obniżające wielkość kapitałów własnych stanowią odpisy z wyniku finansowego z bieżącego roku, stanowiące wypłaty zaliczek na poczet dywidendy. 

8.2.  Segmenty operacyjne

Działalność grupy Apator skupiona jest w trzech podstawowych segmentach:

  Energia elektryczna

  Gaz

  Woda i ciepło

Zarząd analizuje rezultaty każdego z segmentów na poziomie poszczególnych wyników, tj. wyniku brutto ze sprzedaży, wyniku ze sprzedaży, wyniku z działalności operacyjnej oraz EBITDA. Działalność prowadzona poza tymi segmentami została zaprezentowana jako pozostała.