GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 2 / 113
WYBRANE DANE ZA 2021 ROK
GRUPA ORLEN
EBITDA 19 211 mln PLN
EBITDA przed odpisami aktualizującymi netto 18 400 mln PLN
EBIT 13 870 mln PLN
Zysk netto 11 188 mln PLN
Zysk netto przed odpisami aktualizującymi netto 10 377 mln PLN
Aktywa 106 754 mln PLN
CAPEX 9 890 mln PLN
Kapitał własny 52 578 mln PLN
Kapitał własny przypadający akcjonariuszom jednostki dominującej
51 707 mln PLN
Liczba akcji 427 709 061
Kapitał własny na 1 akcję 122,93 PLN
Kapitał własny na 1 akcję przypadający akcjonariuszom jednostki
dominującej 120,89 PLN
Wypłata dywidendy za rok 2020: (1 497) mln PLN / 3,5 PLN na akcję
Dług netto 12 275 mln PLN
Dług netto/EBITDA 0,62
RAFINERIA
PETROCHEMIA
Przychody ze sprzedaży 85 544 mln PLN
EBITDA 7 656 mln PLN
EBITDA przed odpisami aktualizującymi netto 7 666 mln PLN
EBIT 6 289 mln PLN
Aktywa 35 343 mln PLN
CAPEX 2 376 mln PLN
Przychody ze sprzedaży 18 263 mln PLN
EBITDA 4 519 mln PLN
EBITDA przed odpisami aktualizującymi netto 4 489 mln PLN
EBIT 3 490 mln PLN
Aktywa 17 897 mln PLN
CAPEX 3 051 mln PLN
ENERGETYKA
DETAL
Przychody ze sprzedaży 19 513 mln PLN
EBITDA 3 603 mln PLN
EBITDA przed odpisami aktualizującymi netto 3 680 mln PLN
EBIT 2 015 mln PLN
Aktywa 29 399 mln PLN
CAPEX 2 616 mln PLN
Przychody ze sprzedaży 41 167 mln PLN
EBITDA 2 850 mln PLN
EBITDA przed odpisami aktualizującymi netto 2 897 mln PLN
EBIT 2 045 mln PLN
Aktywa 11 688 mln PLN
CAPEX 1 141 mln PLN
WYDOBYCIE
Przychody ze sprzedaży 798 mln PLN
EBITDA 1 305 mln PLN
EBITDA przed odpisami aktualizującymi netto 387 mln PLN
EBIT 1 045 mln PLN
Aktywa 4 284 mln PLN
CAPEX 363 mln PLN
EBIT - zysk/(strata) z działalności operacyjnej
EBITDA - zysk/(strata) z działalności operacyjnej powiększony o amortyzację
EBITDA przed odpisami aktualizującymi netto – EBITDA przed uwzględnieniem odpisów aktualizujących (odwrócenie/utworzenie odpisów aktualizujących wartość rzeczowych aktywów
trwałych, wartości niematerialnych, pozostałych składników majątku trwałego oraz aktywów trwałych przeznaczonych do sprzedaży)
CAPEX- zwiększenie rzeczowych aktywów trwałych, wartości niematerialnych, nieruchomości inwestycyjnych oraz aktywów z tytułu praw do użytkowania wraz z kapitalizacją kosztów
finansowania zewnętrznego oraz zmniejszenie z tytułu otrzymanych/należnych kar za nieterminowe wykonanie kontraktu
Dług netto: długoterminowe i krótkoterminowe kredyty, pożyczki, obligacje pomniejszone o środki pieniężne oraz lokaty krótkoterminowe
Dług netto/EBITDA - dług netto do EBITDA przed odpisami aktualizującymi netto, skorygowany o wyłączenia zgodnie z definicjami poszczególnych składników z umów kredytowych.
GRUPA ORLEN
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 3 / 113
SPIS TREŚCI
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z ZYSKÓW LUB STRAT I INNYCH CAŁKOWITYCH DOCHODÓW ........................ 5
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z SYTUACJI FINANSOWEJ ....................................................................................... 6
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE ZE ZMIAN W KAPITALE WŁASNYM ......................................................................... 7
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH .............................................................................. 8
PODSTAWOWE INFORMACJE .................................................................................................................................................... 9
1. PODSTAWOWA DZIAŁALNOŚĆ GRUPY ORLEN ................................................................................................................................................... 9
2. PODSTAWA SPORZĄDZENIA SKONSOLIDOWANEGO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ............................................................................. 9
3. WALUTA FUNKCJONALNA I WALUTA PREZENTACJI SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH ORAZ ZASADY PRZELICZENIA DANYCH
FINANSOWYCH DLA CELÓW KONSOLIDACJI ..................................................................................................................................................... 10
4. POLITYKA RACHUNKOWOŚCI ............................................................................................................................................................................... 10
4.1. Zasady rachunkowości .............................................................................................................................................................................................................................. 10
4.2. Przekształcenie danych porównawczych .............................................................................................................................................................................................. 11
4.3. Zmiany klimatu i ich wpływ na stosowane zasady rachunkowości ................................................................................................................................................... 12
5. WPŁYW ZMIAN STANDARDÓW MSSF NA SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE GRUPY ORLEN .............................................. 13
6. RÓŻNICE POMIĘDZY DANYMI UJAWNIONYMI W NINIEJSZYM SKONSOLIDOWANYM SPRAWOZDANIU FINANSOWYM A
OPUBLIKOWANYM SKONSOLIDOWANYM RAPORCIE KWARTALNYM ZA IV KWARTAŁ 2021 .................................................................... 16
7. STRUKTURA GRUPY ORLEN ORAZ JEJ ZMIANY ................................................................................................................................................ 17
7.1. Struktura Grupy ........................................................................................................................................................................................................................................... 17
7.2. Zmiany w strukturze udziałowej GRUPY ORLEN od 1 stycznia do 31 grudnia 2021 ................................................................................................................... 21
7.3. Rozliczenie transakcji nabycia akcji i udziałów zgodnie z MSSF 3 Połączenia jednostek ............................................................................................................ 22
7.4. Zmiany w strukturze Grupy ORLEN po zakończeniu okresu sprawozdawczego.......................................................................................................................... 29
SYTUACJA FINANSOWA GRUPY ............................................................................................................................................. 30
8. WPŁYW PANDEMII KORONAWIRUSA NA DZIAŁALNOŚĆ GRUPY ORLEN ...................................................................................................... 30
9. WYNIKI FINANSOWE I OPERACYJNE ................................................................................................................................................................... 31
DANE SEGMENTOWE ................................................................................................................................................................ 33
10. SEGMENTY DZIAŁALNOŚCI ................................................................................................................................................................................... 33
11. PRZYCHODY, KOSZTY, WYNIKI FINANSOWE, ZWIĘKSZENIA AKTYWÓW TRWAŁYCH ................................................................................ 33
12. AKTYWA W PODZIALE NA SEGMENTY OPERACYJNE I OBSZARY GEOGRAFICZNE ................................................................................... 34
12.1. Aktywa w podziale na segmenty operacyjne ........................................................................................................................................................................................ 34
12.2. Aktywa trwałe w podziale na obszary geograficzne ............................................................................................................................................................................. 35
NOTY OBJAŚNIAJĄCE DO SKONSOLIDOWANEGO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ................................................... 36
13. NOTY OBJAŚNIAJĄCE DO SPRAWOZDANIA Z ZYSKÓW LUB STRAT I INNYCH CAŁKOWITYCH DOCHODÓW ........................................ 36
13.1. Przychody ze sprzedaży ........................................................................................................................................................................................................................... 36
13.2. Przychody ze sprzedaży według segmentów operacyjnych w podziale na asortymenty ............................................................................................................. 38
13.3. Podział geograficzny przychodów ze sprzedaży - zaprezentowany według kraju siedziby zleceniodawcy.............................................................................. 39
13.4. Przychody z tytułu umów z klientami według kryterium rodzaju umowy .......................................................................................................................................... 39
13.5. Przychody z tytułu umów z klientami według terminu przekazania ................................................................................................................................................... 39
13.6. Przychody z tytułu umów z klientami według okresu obowiązywania umowy ................................................................................................................................ 40
13.7. Przychody z tytułu umów z klientami według kanałów sprzedaży .................................................................................................................................................... 40
13.8. Koszty ........................................................................................................................................................................................................................................................... 40
13.9. Pozostałe przychody operacyjne ............................................................................................................................................................................................................. 42
13.10. Pozostałe koszty operacyjne .................................................................................................................................................................................................................... 42
13.11. Przychody i koszty finansowe .................................................................................................................................................................................................................. 43
13.12. (Strata)/odwrócenie straty z tytułu utraty wartości należności handlowych oraz wartości pożyczek i odsetek od należności handlowych ......................... 44
13.13. Podatek dochodowy .................................................................................................................................................................................................................................. 44
14. NOTY OBJAŚNIAJĄCE DO SPRAWOZDANIA Z SYTUACJI FINANSOWEJ ....................................................................................................... 47
14.1. Rzeczowe aktywa trwałe ........................................................................................................................................................................................................................... 47
14.2. Wartości niematerialne oraz wartość firmy ............................................................................................................................................................................................ 49
14.3. Inwestycje w jednostkach współkontrolowanych i stowarzyszonych ................................................................................................................................................ 51
14.4. Utrata wartości rzeczowych aktywów trwałych, wartości niematerialnych, wartości firmy i aktywów z tytułu praw do użytkowania..................................... 54
14.5. Kapitał pracujący netto............................................................................................................................................................................................................................... 64
14.6. Środki pieniężne ......................................................................................................................................................................................................................................... 68
14.7. Kredyty, pożyczki i obligacje ..................................................................................................................................................................................................................... 68
14.8. Dług netto i zarządzanie kapitałem.......................................................................................................................................................................................................... 71
14.9. Kapitał własny ............................................................................................................................................................................................................................................. 72
14.10. Instrumenty pochodne oraz pozostałe aktywa i zobowiązania .......................................................................................................................................................... 74
14.11. Rezerwy ....................................................................................................................................................................................................................................................... 76
15. NOTY OBJAŚNIAJĄCE DO SPRAWOZDANIA Z PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH .............................................................................................. 80
15.1. Zysk/(Strata) z tytułu różnic kursowych .................................................................................................................................................................................................. 80
15.2. Odsetki netto ............................................................................................................................................................................................................................................... 80
15.3. (Zysk)/Strata na działalności inwestycyjnej ............................................................................................................................................................................................ 80
15.4. Zmiana stanu rezerw ................................................................................................................................................................................................................................. 80
GRUPA ORLEN
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 4 / 113
15.5. Pozostałe korekty ....................................................................................................................................................................................................................................... 80
15.6. Podatek dochodowy (zapłacony) ............................................................................................................................................................................................................ 80
15.7. Nabycie akcji/udziałów pomniejszone o środki pieniężne ................................................................................................................................................................... 81
15.8. Dywidendy ................................................................................................................................................................................................................................................... 81
16. NOTY OBJAŚNIAJĄCE DO INSTRUMENTÓW FINANSOWYCH ORAZ RYZYKA FINANSOWEGO .................................................................. 82
16.1. Kategorie i klasy instrumentów finansowych ......................................................................................................................................................................................... 84
16.2. Pozycje dochodów, kosztów, zysków lub strat i innych całkowitych dochodów ............................................................................................................................. 84
16.3. Ustalanie wartości godziwej ...................................................................................................................................................................................................................... 85
16.4. Rachunkowość zabezpieczeń ................................................................................................................................................................................................................. 85
16.5. Identyfikacja ryzyka .................................................................................................................................................................................................................................... 92
17. POZOSTAŁE NOTY OBJAŚNIAJĄCE ..................................................................................................................................................................... 99
17.1. Posiadane koncesje ................................................................................................................................................................................................................................... 99
17.2. Leasing ......................................................................................................................................................................................................................................................... 99
17.3. Poniesione nakłady inwestycyjne oraz przyszłe zobowiązania z tytułu podpisanych kontraktów inwestycyjnych ................................................................. 103
17.4. Aktywa i zobowiązania warunkowe ...................................................................................................................................................................................................... 103
17.5. Zabezpieczenia akcyzowe...................................................................................................................................................................................................................... 107
17.6. Transakcje z podmiotami powiązanymi ............................................................................................................................................................................................... 107
17.7. Wynagrodzenie wynikające z umowy z podmiotem uprawnionym do badania sprawozdań finansowych ............................................................................ 110
18. WYDARZENIA PO ZAKOŃCZENIU OKRESU SPRAWOZDAWCZEGO.............................................................................................................. 111
18.1. Inkorporacja LOTOS S.A. ....................................................................................................................................................................................................................... 111
18.2. Wpływ konfliktu zbrojnego na Ukrainie na działalność operacyjną i finansową Grupy ................................................................................................................ 111
18.3. Pozytywna warunkowa decyzja UOKiK w sprawie koncentracji między PKN ORLEN oraz PGNiG S.A. .............................................................................. 112
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 5 / 113
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z ZYSKÓW LUB STRAT I INNYCH CAŁKOWITYCH DOCHODÓW
NOTA
2021
2020
(dane
przekształcone)
Przychody ze sprzedaży
11, 13.1, 13.2, 13.3
Koszt własny sprzedaży
13.8.1
(110 789 )
(76 667 )
Zysk brutto ze sprzedaży
Koszty sprzedaży
(8 507 )
(7 226 )
Koszty ogólnego zarządu
(2 615 )
(2 314 )
Pozostałe przychody operacyjne, w tym:
13.9
zysk z tytułu okazyjnego nabycia Grupy ENERGA
Pozostałe koszty operacyjne
13.10
(3 998 )
(6 226 )
(Strata)/odwrócenie straty z tytułu utraty wartości należności handlowych
13.12
(86 )
(66 )
Udział w wyniku finansowym jednostek wycenianych metodą praw własności
14.3
Zysk z działalności operacyjnej
Przychody finansowe
13.11.1
Koszty finansowe
13.11.2
(968 )
(1 889 )
Przychody i koszty finansowe netto
(179 )
(1 037 )
(Strata)/odwrócenie straty z tytułu utraty wartości pożyczek i odsetek od
należności handlowych
13.12
(8 )
(15 )
Zysk przed opodatkowaniem
Podatek dochodowy
13.13
(2 495 )
(31 )
Zysk netto
Inne całkowite dochody:
które nie zostaną następnie przeklasyfikowane na zyski lub straty
(59 )
wycena nieruchomości inwestycyjnych do wartości godziwej na
moment przeklasyfikowania
zyski i straty aktuarialne
(68 )
zyski/(straty) z tytułu inwestycji w instrumenty kapitałowe
wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite
dochody
(5 )
podatek odroczony
(27 )
które zostaną przeklasyfikowane na zyski lub straty
instrumenty zabezpieczające
16.4
(675 )
koszty zabezpieczenia
16.4
(650 )
różnice kursowe z przeliczenia jednostek działających
za granicą
udział w innych całkowitych dochodach w jednostkach
wycenianych metodą praw własności
podatek odroczony
Całkowite dochody netto
Zysk netto przypadający na
akcjonariuszy jednostki dominującej
akcjonariuszy/udziałowców niekontrolujących
Całkowite dochody netto przypadające na
akcjonariuszy jednostki dominującej
akcjonariuszy/udziałowców niekontrolujących
Zysk netto i rozwodniony zysk netto na jedną akcję przypadający akcjonariuszom
jednostki dominującej (w PLN na akcję)
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 6 / 113
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z SYTUACJI FINANSOWEJ
NOTA
31/12/2021
31/12/2020
(dane
przekształcone)
01/01/2020
(dane
przekształcone)
AKTYWA
Aktywa trwałe
Rzeczowe aktywa trwałe
14.1
Wartości niematerialne oraz wartość firmy, w tym:
14.2
wartość firmy
14.2.1
Aktywa z tytułu praw do użytkowania
17.2.1
Inwestycje wyceniane metodą praw własności
14.3
Aktywa z tytułu podatku odroczonego
13.13.2
Instrumenty pochodne
14.10.1
Pozostałe aktywa
14.10.1
Aktywa obrotowe
Zapasy
14.5.1
Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności
14.5.2
Należności z tytułu podatku dochodowego
Środki pieniężne
14.6
Instrumenty pochodne
14.10.1
Pozostałe aktywa
14.10.1
Aktywa razem
PASYWA
KAPITAŁ WŁASNY
Kapitał podstawowy
14.9.1
Kapitał z emisji akcji powyżej ich wartości nominalnej
14.9.2
Kapitał z tytułu stosowania rachunkowości zabezpieczeń
16.4
(430 )
(16 )
Kapitał z aktualizacji wyceny
(20 )
(37 )
(33 )
Różnice kursowe z przeliczenia jednostek działających za granicą
Zyski zatrzymane
14.9.3
Kapitał własny przypadający na akcjonariuszy jednostki
dominującej
Kapitał własny przypadający udziałom niekontrolującym
14.9.4
Kapitał własny razem
ZOBOWIĄZANIA
Zobowiązania długoterminowe
Kredyty, pożyczki i obligacje
14.7
Rezerwy
14.11
Zobowiązania z tytułu podatku odroczonego
13.13.2
Instrumenty pochodne
14.10.2
Zobowiązania z tytułu leasingu
17.2.1
Pozostałe zobowiązania
14.10.2
Zobowiązania z tytułu umów z klientami
14.5.4
Zobowiązania krótkoterminowe
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe
zobowiązania
14.5.3
Zobowiązania z tytułu leasingu
17.2.1
Zobowiązania z tytułu umów z klientami
14.5.4
Kredyty, pożyczki i obligacje
14.7
Rezerwy
14.11
Zobowiązania z tytułu podatku dochodowego
Instrumenty pochodne
14.10.2
Pozostałe zobowiązania
14.10.2
Zobowiązania razem
Pasywa razem
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 7 / 113
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE ZE ZMIAN W KAPITALE WŁASNYM
Kapitał własny przypadający akcjonariuszom jednostki dominującej
Kapitał
własny
razem *
Kapitał
podstawowy
oraz kapitał z
emisji akcji
powyżej ich
wartości
nominalnej
Kapitał z tytułu
stosowania
rachunkowości
zabezpieczeń
Kapitał
z aktualizacji
wyceny
Różnice
kursowe z
przeliczenia
jednostek
działających za
granicą
Zyski
zatrzymane
Razem
Kapitał własny
przypadający
udziałom
niekontrolującym*
NOTA
14.9.1, 14.9.2
16.4
14.9.3
14.9.4
01/01/2021
(16 )
(37 )
Zysk netto
Składniki innych całkowitych
dochodów
(414 )
Całkowite dochody netto
(414 )
Likwidacja spółki
(3 )
Nabycie spółki
Umorzenie zobowiązań do
wypłaty dywidendy udziałowców
mniejszościowych ORLEN
Unipetrol
Dywidendy
(1 497 )
(1 497 )
(1 )
(1 498 )
31/12/2021
(430 )
(20 )
01/01/2020
(33 )
Zysk netto
Składniki innych całkowitych
dochodów
(344 )
(4 )
(48 )
(7 )
Całkowite dochody netto
(344 )
(4 )
Nabycie Grupy ENERGA
Zmiana struktury udziałowej
(965 )
(377 )
Dywidendy
(428 )
(428 )
(428 )
31/12/2020
(16 )
(37 )
* dane za 2020 rok przekształcone (informacje w nocie 4.2)
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 8 / 113
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH
NOTA
2021
2020
(dane przekształcone)
Przepływy pieniężne z działalności operacyjnej
Zysk przed opodatkowaniem
Korekty o pozycje:
Udział w wyniku finansowym jednostek wycenianych metodą praw własności
14.3
(613 )
(149 )
Amortyzacja
13.8.2
(Zysk)/Strata z tytułu różnic kursowych
15.1
(152 )
Odsetki netto
15.2
Dywidendy
13.11.1
(3 )
(6 )
(Zysk)/Strata na działalności inwestycyjnej
15.3
(3 655 )
(3 594 )
Zmiana stanu rezerw
15.4
Zmiana stanu kapitału pracującego
14.5
(4 442 )
zapasy
(5 769 )
należności
(3 790 )
zobowiązania
(3 187 )
Pozostałe korekty
15.5
(2 200 )
(635 )
Podatek dochodowy (zapłacony)
15.6
(1 194 )
(744 )
Środki pieniężne netto z działalności operacyjnej
##
Przepływy pieniężne z działalności inwestycyjnej
Nabycie składników rzeczowego majątku trwałego,
wartości niematerialnych i aktywów z tytułu praw do użytkowania
(11 225 )
(7 573 )
Nabycie akcji/udziałów pomniejszone o środki pieniężne
15.7
(772 )
(2 000 )
Sprzedaż składników rzeczowego majątku trwałego,
wartości niematerialnych i aktywów z tytułu praw do użytkowania
Lokaty krótkoterminowe
(71 )
Zmiana struktury właścicielskiej w Baltic Power
(35 )
Dywidendy otrzymane
Wpływy/(Wydatki) netto z tytułu pożyczek
Rozliczenie instrumentów pochodnych niewyznaczonych dla celów rachunkowości
zabezpieczeń
Pozostałe
Środki pieniężne netto (wykorzystane) w działalności inwestycyjnej
(9 739 )
(8 495 )
Przepływy pieniężne z działalności finansowej
Wpływy z otrzymanych kredytów i pożyczek
14.8.1
Emisja obligacji
14.8.1
Spłata kredytów i pożyczek
14.8.1
(14 705 )
(9 034 )
Wykup obligacji
14.8.1
(2 452 )
(100 )
Odsetki zapłacone od kredytów, pożyczek i obligacji
15.2, 14.8.1
(318 )
(297 )
Odsetki zapłacone z tytułu leasingu
15.2, 14.8.1
(151 )
(111 )
Dywidendy wypłacone
15.8
(1 498 )
(428 )
Płatności zobowiązań z tytułu umów leasingu
14.8.1
(701 )
(675 )
Otrzymane dotacje
Pozostałe
(41 )
(17 )
Środki pieniężne netto (wykorzystane) w działalności finansowej
(2 006 )
(3 711 )
Zwiększenie/(Zmniejszenie) netto stanu środków pieniężnych
(4 959 )
Zmiana stanu środków pieniężnych z tytułu różnic kursowych
Środki pieniężne na początek okresu
Środki pieniężne
14.6
w tym środki pieniężne o ograniczonej możliwości dysponowania
14.6
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 9 / 113
PODSTAWOWE INFORMACJE
1. PODSTAWOWA DZIAŁALNOŚĆ GRUPY ORLEN
PODSTAWOWE INFORMACJE O GRUPIE ORLEN
NAZWA
Polski Koncern Naftowy ORLEN Spółka Akcyjna
SIEDZIBA
KRS
0000028860
REJESTRACJA
Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy, XIV Wydział Gospodarczy
REGON
610188201
NIP
774-00-01-454
PRZEDMIOT DZIAŁALNOŚCI
„Jednostka Dominująca”) powstał z połączenia Petrochemii Płock S.A. z Centralą Produktów Naftowych S.A. w dniu 7 września
1999 roku. PKN ORLEN nie jest jednostką zależną od innej jednostki, która posiadałaby w niej całościowy lub częściowy udział.
Od 26 listopada 1999 roku akcje PKN ORLEN są notowane na rynku podstawowym Giełdy Papierów Wartościowych
w Warszawie (GPW) w systemie notowań ciągłych.
2. PODSTAWA SPORZĄDZENIA SKONSOLIDOWANEGO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało sporządzone zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości
Finansowej przyjętymi do stosowania w Unii Europejskiej (MSSF UE). Zastosowane przez Grupę zasady rachunkowości opierają
się na standardach i interpretacjach przyjętych przez Unię Europejską i mających zastosowanie dla okresu rozpoczynającego się
dnia 1 stycznia 2021 roku lub okresów wcześniejszych.
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało sporządzone w oparciu o zasadę kosztu historycznego, za wyjątkiem
pochodnych instrumentów finansowych i nieruchomości inwestycyjnych wycenianych w wartości godziwej oraz aktywów
finansowych wycenianych według wartości godziwej przez inne całkowite dochody. Niniejsze skonsolidowane sprawozdanie
finansowe z wyjątkiem skonsolidowanego sprawozdania z przepływów pieniężnych zostało sporządzone zgodnie z zasadą
memoriału.
Zakres skonsolidowanego sprawozdania finansowego jest zgodny także z Rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 29 marca
2018 roku w sprawie informacji bieżących i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów wartościowych
oraz warunków uznawania za równoważne informacji wymaganych przepisami prawa państwa niebędącego państwem
członkowskim (Dz. U. 2018 r. poz.757) i obejmuje roczny okres sprawozdawczy od 1 stycznia do 31 grudnia 2021 roku i okres
porównawczy od 1 stycznia do 31 grudnia 2020 roku.
Prezentowane skonsolidowane sprawozdanie finansowe przedstawia rzetelnie sytuację finansową i majątkową Grupy ORLEN na dzień
31 grudnia 2021 roku, wyniki jej działalności oraz przepływy pieniężne za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 roku.
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało sporządzone przy założeniu kontynuowania działalności gospodarczej przez Grupę
ORLEN w dającej się przewidzieć przyszłości.
W ramach oceny możliwości kontynuacji działalności przez Grupę Zarząd dokonał analizy dotychczasowych ryzyk, oceny wpływu
pandemii COVID-19, jak również ryzyk związanych ze zmianami klimatu na działalność Grupy (nota 4.3 i 8) oraz wpływu zdarzeń po
zakończeniu okresu sprawozdawczego związanych z konfliktem zbrojnym na Ukrainie (nota 18.2).
Na dzień zatwierdzenia niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego nie stwierdza się istnienia okoliczności wskazujących
na zagrożenie kontynuowania działalności przez Grupę ORLEN.
Czas trwania Jednostki Dominującej oraz jednostek wchodzących w skład Grupy ORLEN jest nieoznaczony.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 10 / 113
3. WALUTA FUNKCJONALNA I WALUTA PREZENTACJI SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH ORAZ ZASADY
PRZELICZENIA DANYCH FINANSOWYCH DLA CELÓW KONSOLIDACJI
Walutą funkcjonalną Jednostki Dominującej i walutą prezentacji niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego jest złoty
polski (PLN). Ewentualne zaistniałe różnice w wysokości 1 mln PLN przy sumowaniu pozycji zaprezentowanych w notach
objaśniających wynikają z przyjętych zaokrągleń. Przeliczenie na PLN sprawozdań finansowych jednostek zagranicznych dla
celów konsolidacji:
pozycje aktywów i zobowiązań – według kursu wymiany na koniec okresu sprawozdawczego,
pozycje sprawozdania z zysków lub strat i innych całkowitych dochodów oraz sprawozdania z przepływów pieniężnych –
według średniego kursu wymiany w okresie sprawozdawczym (średnia arytmetyczna średnich kursów dziennych
określonych przez Narodowy Bank Polski („NBP”) w danym okresie).
Różnice kursowe powstałe w wyniku powyższych przeliczeń ujmowane są w kapitale własnym w pozycji różnice kursowe z przeliczenia
jednostek działających za granicą.
WALUTA
Kurs średni
w okresie sprawozdawczym
Kurs na koniec okresu
sprawozdawczego
2021
2020
31/12/2021
31/12/2020
EUR/PLN
4,5660
4,4442
4,5994
4,6148
USD/PLN
3,8615
3,8996
4,0600
3,7584
CZK/PLN
0,1780
0,1680
0,1850
0,1753
CAD/PLN
3,0800
2,9068
3,1920
2,9477
4. POLITYKA RACHUNKOWOŚCI
4.1. Zasady rachunkowości
Wybrane istotne zasady rachunkowości oraz istotne wartości oparte na osądach i szacunkach zostały przedstawione jako element
poszczególnych not objaśniających do skonsolidowanego sprawozdania finansowego. Grupa stosowała zasady rachunkowości
w sposób ciągły dla wszystkich prezentowanych okresów sprawozdawczych, za wyjątkiem poniższych zmian, obowiązujących od
1 stycznia 2021 roku, będących efektem trwającego procesu integracji z Grupą ENERGA i prowadzonych prac nad
ujednoliceniem stosowanych zasad rachunkowości w ramach całej Grupy ORLEN:
• zmiana metody prezentacji otrzymanych dotacji do aktywów trwałych,
• zmiana metody rozliczenia nieodpłatnie otrzymanych praw majątkowych białych,
• zmiana zasady ujęcia odsetek i innych kosztów o podobnym charakterze, a także różnic kursowych naliczonych od
tworzonych rezerw,
• zmiana metody prezentacji nieodpłatnie otrzymanych świadectw pochodzenia zielonej energii.
Dotychczas Grupa ujmowała dotacje dotyczące aktywów jako pomniejszenie wartości księgowej składnika aktywów i w efekcie
zmniejszenie odpisów amortyzacyjnych na przestrzeni okresu jego użytkowania. Począwszy od 1 stycznia 2021 roku Grupa
zdecydowała o zmianie metody prezentacji dotacji do aktywów, które obecnie ujmowane są jako przychody przyszłych okresów
i w sposób systematyczny rozliczane w pozostałe przychody operacyjne na przestrzeni okresu użytkowania składników
aktywów. Retrospektywne zastosowanie tej zmiany w odniesieniu do danych za 2020 rok spowodowało wzrost sumy aktywów
i pasywów wykazanych w sprawozdaniu z sytuacji finansowej o kwotę 209 mln PLN (poprzez zwiększenie pozycji rzeczowych
aktywów trwałych oraz przychodów przyszłych okresów zaprezentowanych w pozycji pozostałych zobowiązań długoterminowych
i krótkoterminowych o wartość nierozliczonych dotacji na dzień 31 grudnia 2020 roku), jak również wzrost kosztów amortyzacji
i pozostałych przychodów operacyjnych w skonsolidowanym sprawozdaniu z zysków lub strat i innych całkowitych dochodów
o kwotę 20 mln PLN stanowiącą wartość rozliczonych dotacji w ciągu roku.
Wpływ powyższych zmian na poszczególne pozycje skonsolidowanego sprawozdania z sytuacji finansowej na dzień 31 grudnia
2020 roku oraz sprawozdania z zysków lub strat i innych całkowitych dochodów za 2020 rok zaprezentowano w nocie 4.2.
Dodatkowo, w odniesieniu do nieodpłatnie otrzymanych praw majątkowych białych, Grupa dokonała zmiany metody rozliczenia
dotacji, które od 1 stycznia 2021 roku są ujmowane systematycznie w pozostałe przychody operacyjne w okresie amortyzacji
składnika aktywów trwałych, dzięki któremu te prawa majątkowe zostały otrzymane. Do końca 2020 roku nieodpłatnie otrzymane
prawa majątkowe były ujmowane jednorazowo w pozostałe przychody operacyjne. Wprowadzona obecnie zmiana nie miała
istotnego wpływu na dane porównawcze za 2020 rok.
Grupa zdecydowała również o zmianie zasady ujęcia odsetek i innych kosztów o podobnym charakterze, a także różnic
kursowych naliczonych od tworzonych rezerw, które dotychczas ujmowane były w tych samych pozycjach sprawozdania
finansowego, w których ujmowana była kwota głównego obowiązku. Od 1 stycznia 2021 koszty te ujmowane są w ramach
kosztów finansowych. W odniesieniu do prezentowanych danych porównawczych za 2020 rok powyższa zmiana nie miała
istotnego wpływu.
Ponadto Grupa dokonała zmiany zasad rachunkowości w odniesieniu do prezentacji nieodpłatnie otrzymanych świadectw
pochodzenia zielonej energii. Począwszy od 1 stycznia 2021 roku przychody z tytułu nieodpłatnie przyznanych świadectw
pochodzenia zielonej energii ujmowane są jako pomniejszenie kosztu własnego sprzedaży w momencie wyprodukowania
energii. W poprzednich okresach przychody z tego tytułu były prezentowane w ramach pozostałych przychodów operacyjnych.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 11 / 113
W odniesieniu do prezentowanych danych porównawczych za 2020 rok powyższa zmiana nie miała istotnego wpływu.
Dodatkowo, w przypadku, gdy przyznane świadectwa pochodzenia zielonej energii są sprzedawane bezpośrednio przez spółki
z Grupy ORLEN produkujące energię z odnawialnych źródeł (OZE) do podmiotów spoza Grupy, w tym w szczególności w
ramach podpisanych umów sprzedaży praw majątkowych, świadectwa te są prezentowane w momencie zarejestrowania jako
zapasy (towary). W odniesieniu do świadectw pochodzenia energii zielonej wykorzystywanych na potrzeby własne w ramach
Grupy, nadal są one prezentowane w ramach praw majątkowych na wartościach niematerialnych.
W związku z tym, że wprowadzone zmiany miały głównie charakter prezentacyjny i/lub nie miały istotnego wpływu na
prezentowane dane za poprzedni okres sprawozdawczy, Grupa nie dokonała przekształcenia danych porównawczych.
W ocenie Grupy, wprowadzenie zmian zasad rachunkowości w odniesieniu do wskazanych powyżej zdarzeń, pozwoli na
przekazanie bardziej przydatnych danych i informacji będących również podstawą decyzji podejmowanych przez Zarząd PKN
ORLEN w ramach realizowanego planu stworzenia zintegrowanego koncernu multienergetycznego, w szczególności
dokonywanych na bieżąco analiz miar efektywności prowadzonej działalności przez Grupę, takich jak m.in. wskaźnik EBITDA.
Ponadto ujednolicenie zasad rachunkowości w ramach procesów integracyjnych w Grupie ORLEN umożliwia Jednostce
Dominującej realizację w sposób bardziej efektywny czynności kontroli wewnętrznej i zarządzania ryzykiem w procesie
sporządzania sprawozdań finansowych w Grupie wskazanych w ramach stosowanego ładu korporacyjnego.
Wybrane zasady rachunkowości
Nota
Strona
Inwestycje w jednostkach zależnych, współkontrolowanych i stowarzyszonych
7.1
17
Segmenty działalności
10
33
Przychody ze sprzedaży
13.1
36
Koszty
13.8
40
Podatek dochodowy
13.13
44
Rzeczowe aktywa trwałe
14.1
47
Działalność poszukiwań i wydobycia zasobów mineralnych
14.1
47
Wartości niematerialne
14.2
49
Inwestycje wyceniane metodą praw własności
14.3
51
Utrata wartości rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych
14.4
54
Kapitał pracujący
14.5
64
Zapasy
14.5.1
65
Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności
14.5.2
66
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania
14.5.3
67
Środki pieniężne
14.6
68
Kredyty, pożyczki i obligacje
14.7
68
Kapitał własny
14.9
72
Przychody przyszłych okresów
14.10.2.1
76
Rezerwy
14.11
76
Instrumenty finansowe
16
82
Ustalanie wartości godziwej
16
82
Leasing
17.2
99
Aktywa i zobowiązania warunkowe
17.4
103
4.2. Przekształcenie danych porównawczych
Następujące zdarzenia miały wpływ na dane porównawcze prezentowane w Skonsolidowanym Sprawozdaniu Finansowym za
rok 2020:
w II kwartale 2021 roku Grupa zakończyła proces alokacji ceny nabycia Grupy RUCH. W wyniku tego procesu zmianie
uległy niektóre pozycje aktywów i zobowiązań na dzień 31 grudnia 2020 roku, co wiązało się z koniecznością
przekształcenia tych danych. Szczegółowe informacje o nabytych aktywach i przejętych zobowiązaniach zostały
przedstawione w nocie 7.3.1.
począwszy od 1 stycznia 2021 roku Grupa dokonała zmiany metody prezentacji otrzymanych dotacji do aktywów.
Szczegółowe informacje w nocie 4.1.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 12 / 113
W tabeli poniżej zaprezentowano wpływ powyższych zmian na dane porównawcze.
01/01/2020
(dane
przekształcone)
31/12/2020
Zmiana
prezentacji
otrzymanych dotacji
do aktywów
Zakończenie
procesu
alokacji ceny
nabycia RUCH
31/12/2020
(dane
przekształcone)
AKTYWA w tym:
71 402
83 827
209
12
84 048
Aktywa trwałe, w tym:
39 477
59 212
209
12
59 433
Rzeczowe aktywa trwałe
32 563
49 387
209
29
49 625
Wartości niematerialne
1 600
2 534
-
(19)
2 515
Aktywa z tytułu podatku odroczonego
51
687
-
(2)
685
Pozostałe aktywa, w tym:
323
415
-
4
419
nieruchomości inwestycyjne
219
261
-
4
265
PASYWA w tym:
71 402
83 827
209
12
84 048
Kapitał własny, w tym:
38 607
42 379
10
42 389
Kapitał własny przypadający udziałom niekontrolującym
11
783
-
10
793
Zobowiązania długoterminowe, w tym:
14 498
18 524
189
4
18 717
Zobowiązania z tytułu podatku odroczonego
1 474
1 999
-
4
2 003
Pozostałe zobowiązania długoterminowe, w tym:
344
181
189
-
370
przychody przyszłych okresów
192
6
189
195
Zobowiązania krótkoterminowe, w tym:
18 297
22 924
20
(2)
22 942
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe
zobowiązania
15 132
14 024
-
(1)
14 023
Rezerwy
1 236
2 300
-
(1)
2 299
Pozostałe zobowiązania krótkoterminowe
253
179
20
-
199
2020
Zmiana
prezentacji
otrzymanych dotacji
do aktywów
Zakończenie
procesu
alokacji ceny
nabycia RUCH
2020
(dane
przekształcone)
Koszt własny sprzedaży
(76 647)
(20)
-
(76 667)
Zysk brutto ze sprzedaży
9 533
(20)
-
9 513
Pozostałe przychody operacyjne
10 058
20
-
10 078
Zysk z działalności operacyjnej
3 908
-
-
3 908
Zysk przed opodatkowaniem
2 856
-
-
2 856
Zysk netto
2 825
-
-
2 825
4.3. Zmiany klimatu i ich wpływ na stosowane zasady rachunkowości
Zdarzenia i uwarunkowania wynikające ze zmian klimatu i związanych z tym ryzyk, wywierają coraz większy wpływ na działalność
Grupy zarówno w odniesieniu do modeli biznesowych, procesów zachodzących w Grupie oraz jej zdolności do pozyskiwania
finansowania, jak również przyciągania inwestorów i klientów. Zmiany klimatu stały się głównym determinantem zarządzania
zrównoważonym rozwojem w Grupie ORLEN w 2021 roku. Dotychczasowe standardy i systemy zarządzania ograniczające
bezpośredni wpływ na środowisko ewoluowały w kierunku strategicznych działań zmierzających do zmniejszenia wpływu Grupy ORLEN
na zmiany klimatu, a także dostosowanie modeli biznesowych do wpływu fizycznych konsekwencji tych zmian na aktywa Grupy. Nie
bez znaczenia pozostają też czynniki regulacyjne związane ze zmianami klimatu, w tym w szczególności zmieniające się przepisy
prawa unijnego i krajowego stale podwyższające wymogi w zakresie ochrony środowiska oraz nakładające na przedsiębiorstwa
konieczność ponoszenia dodatkowych opłat środowiskowych, bądź podejmowania działań dostosowawczych w celu ich uniknięcia
bądź minimalizacji. Spółki z Grupy podlegają m.in. unijnej regulacji ustanawiającej system handlu uprawnieniami do emisji gazów
cieplarnianych (Dyrektywa EU ETS). Ponadto ponoszą opłaty za korzystanie ze środowiska wynikające z ustaw Prawo ochrony
środowiska oraz Prawo Wodne, jak również są zobowiązane m.in. do realizacji Narodowego Celu Wskaźnikowego (NCW) oraz
Narodowego Celu Redukcyjnego (NCR). Wpływ poniesionych przez Grupę w 2021 roku kosztów emisji CO
2
oraz opłat środowiskowych
został zaprezentowany w nocie 13.8.2. PKN ORLEN zarządza centralnie ryzykiem związanym z kosztem rozliczenia emisji CO
2
w
Grupie. Polityka zabezpieczania ryzyka rynkowego związanego ze zmianami cen CO
2
realizowana jest głównie przy wykorzystaniu
instrumentów pochodnych w celu ograniczania ryzyka zmian przepływów pieniężnych, o czym szerzej napisano w nocie 16.5.1.2.
Narastająca presja klimatyczna i regulacyjna wpływa również na ogólne warunki gospodarcze na rynkach, na których działają spółki z
Grupy, przekładając się na dostępność i ceny wybranych towarów, jak również na stopy procentowe, kursy walut, wskaźniki inflacji oraz
dostępność finansowania. Regulacje środowiskowe stopniowo są uzupełniane wytycznymi w zakresie zrównoważonego finansowania,
w ramach których pozyskiwane środki muszą być przeznaczane na inwestycje zmniejszające ryzyka zmiany klimatu i ryzyka
środowiskowe. Jak opisano szerzej w nocie 14.7.3 PKN ORLEN wyemitował w 2020 i 2021 roku obligacje zrównoważonego rozwoju o
łącznej wartości 2 mld zł, jak również w 2021 roku ustanowił program emisji euroobligacji, w ramach którego wyemitował w maju 2021
roku zielone euroobligacje o łącznej wartości nominalnej 500 mln EUR i planuje kolejne emisje tego typu obligacji w przyszłości, w celu
zaspokojenia potrzeb w ramach opracowanych zasad finansowania zielonych inwestycji.
Zrównoważony rozwój zajmuje istotne miejsce w budowie koncernu multienergetycznego i realizacji przedstawionej w 2020 roku
agendy Strategii 2030 Grupy ORLEN, jak również w dążeniu do osiągnięcia neutralności emisyjnej w roku 2050, aby w przyszłości
wypełnić cele klimatyczne określone przez warunki Porozumienia Paryskiego oraz przez Unię Europejską. W ramach dochodzenia do
tego celu, do 2030 roku Koncern zamierza o 20% zredukować emisje CO
2
z obecnych aktywów rafineryjnych i petrochemicznych oraz o
33% CO
2
/MWh z produkcji energii elektrycznej. Ogłoszona przez PKN ORLEN strategia dążenia do neutralności emisyjnej oparta jest
na czterech filarach: efektywności energetycznej produkcji, zeroemisyjnej energetyce, paliwach przyszłości oraz zielonym finansowaniu.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 13 / 113
W ramach tych działań Grupa w 2021 roku zwiększyła swoją bazę aktywów w zakresie energetyki odnawialnej m.in. poprzez akwizycje
farm wiatrowych oraz biogazowni, co szerzej zostało opisane w nocie 7.3. Ponadto, w ramach wydatków inwestycyjnych CAPEX Grupa
realizuje szereg projektów zwiększających efektywność energetyczną obecnie istniejących aktywów produkcyjnych, jak również
projektów inwestycyjnych w obszarze Energetyki opartych głównie o odnawialne źródła energii i wspieranych mocami gazowymi, jak
również projektów związanych z produkcją biopaliw oraz biogazu. Grupa realizuje strategię wodorową wspierającą redukcję emisji CO
2
,
rozwija infrastrukturę ładowania aut elektrycznych oraz inne projekty związane z ograniczaniem emisji GHG. Grupa sukcesywnie
realizuje również program w obszarze badań, rozwoju i innowacji którego działania skupione są na wdrażaniu nowych technologii oraz
usprawnień istniejących procesów technologicznych. Dodatkowo, Grupa ORLEN planuje inwestycje w najbardziej innowacyjne
i perspektywiczne obszary i technologie w ramach utworzonej na ten cel spółki ORLEN Venture Capital.
Istotne działania podejmowane w tym zakresie mające wpływ na dane finansowe 2021 roku zostały zaprezentowane w poszczególnych
notach do niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego.
Przy sporządzaniu niniejszego Skonsolidowanego Sprawozdania Finansowego Zarząd dokonał analizy wpływu zmian klimatycznych,
na istotne osądy i szacunki dokonywane przez Grupę, szczególnie w kontekście ogłoszonej w 2020 roku strategii dekarbonizacji z
konkretnymi zobowiązaniami dotyczącymi redukcji emisji i osiągnięcia neutralności klimatycznej.
Zarząd rozważył wpływ zmian klimatycznych na kluczowe szacunki przedstawione w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym,
w tym:
szacunki przyszłych przepływów pieniężnych wykorzystywane do oceny utraty wartości rzeczowych aktywów trwałych, wartości
niematerialnych (w tym wartości firmy) oraz aktywów z tytułu praw do użytkowania (więcej informacji w nocie 14.4);
szacunki dotyczące okresów ekonomicznej użyteczności aktywów trwałych, jak również przyjętych wartości rezydualnych (więcej
informacji w nocie 14.1);
szacunki dotyczące rezerw i wybranych zobowiązań warunkowych (więcej informacji w nocie 14.11 i 17.4.2);
Ponadto, na bazie przeprowadzonej analizy ryzyk związanych z klimatem Zarząd ocenił, że zmiany klimatyczne nie będą mieć
znaczącego wpływu na ocenę kontynuacji działalności przez Grupę zarówno w krótkim okresie, jak i w perspektywie długoterminowej.
5. WPŁYW ZMIAN STANDARDÓW MSSF NA SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE GRUPY ORLEN
Reforma wskaźnika referencyjnego stóp procentowych (Reforma IBOR)
W dniu 1 stycznia 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1011 z dnia 8 czerwca 2016
roku w sprawie indeksów stosowanych jako wskaźniki referencyjne w instrumentach finansowych i umowach finansowych („Reforma
IBOR”). W lutym 2021 roku została wydana nowelizacja rozporządzenia. Rozporządzenie wprowadziło nowy standard wyznaczania i
stosowania stawek referencyjnych wykorzystywanych na rynku finansowym. W konsekwencji zreformowane zostało podejście do
ustalania stawek WIBOR i EURIBOR. Stopy LIBOR dla funta brytyjskiego, franka szwajcarskiego, jena oraz euro począwszy od
1 stycznia 2022 roku przestały być notowane i zostały zastąpione stawkami alternatywnymi. W tym samym momencie przestały być
notowane stopy LIBOR 1W i 2M dla dolara amerykańskiego. Zgodnie z bieżącymi decyzjami podmiotów wyznaczonych do
przeprowadzenia reformy, pozostałe stopy LIBOR USD będą najprawdopodobniej istnieć do 30 czerwca 2023.
Reforma IBOR skutkowała wprowadzeniem zmian do MSSF, które zostały opublikowane w dwóch etapach:
Zmiany do MSSF 9 „Instrumenty finansowe”, MSR 39 „Instrumenty finansowe: ujmowanie i wycena” oraz MSSF 7 „Instrumenty
finansowe: ujawnianie informacji” - Reforma Referencyjnej Stopy Procentowej – Etap 1 (obowiązujące w odniesieniu do okresów
rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2020 roku lub później),
Zmiany do MSSF 9 „Instrumenty finansowe”, MSR 39 „Instrumenty finansowe: ujmowanie i wycena”, MSSF 7 „Instrumenty
finansowe: ujawnianie informacji”, MSSF 4 „Umowy ubezpieczeniowe” oraz MSSF 16 „Leasing” - Reforma Referencyjnej Stopy
Procentowej - Etap 2 (obowiązujące w odniesieniu do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2021 roku lub później).
Zgodnie z informacjami opublikowanymi w Skonsolidowanym Sprawozdaniu Finansowym za 2020 rok (nota 5), zmiany Etapu 1 nie
miały istotnego wpływu dla Grupy, ponieważ nie stosuje ona rachunkowości zabezpieczeń dla instrumentów zabezpieczających stopę
procentową.
W odniesieniu do zmian wprowadzonych w ramach Etapu 2 Grupa zamierza przyjąć następujące rozwiązania w odniesieniu do
instrumentów finansowych, które ulegną zmianie w konsekwencji Reformy IBOR:
- w przypadku, gdy warunki umowne dotyczące kredytów bankowych zostają zmienione bezpośrednio w wyniku Reformy IBOR, a
nowa stawka będąca podstawą określania przepływów pieniężnych wynikających z umowy jest ekwiwalentem ekonomicznym
dotychczasowej stawki obowiązującej bezpośrednio przed dokonaniem zmiany, Grupa zmieni podstawę określania przepływów
pieniężnych wynikających z umowy prospektywnie, zmieniając efektywną stopę procentową. W odniesieniu do wszelkich innych
zmian wprowadzonych w tym okresie, które nie są bezpośrednio związane z reformą, Grupa zastosuje odpowiednie wymogi
określone przez MSSF 9.
- w przypadku, gdy bezpośrednio w wyniku Reformy IBOR zmianie ulega umowa leasingu, a nowa stawka określania opłat
leasingowych jest ekwiwalentem ekonomicznym dotychczasowej stawki, Grupa dokona ponownej wyceny zobowiązania z tytułu
leasingu, aby odzwierciedlić zmienione opłaty leasingowe przy zastosowaniu zaktualizowanej stopy dyskontowej.
- jeżeli Reforma IBOR powoduje zmianę instrumentów zabezpieczających, pozycji zabezpieczanej oraz zabezpieczanego ryzyka,
Grupa dokona aktualizacji dokumentacji zabezpieczenia, nie rozwiązując powiązania zabezpieczającego.
Poniżej Grupa prezentuje informacje na temat charakteru i zakresu ryzyka na które narażona jest Grupa w związku z Reformą IBOR
wraz ze wskazaniem pochodnych i niepochodnych instrumentów finansowych posiadanych przez Grupę objętych reformą, podjętych
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 14 / 113
przez Grupę działań w celu zarządzania ryzykiem wynikającym z reformy oraz oceną wpływu reformy na działalność Grupy oraz
prezentowane dane finansowe.
Charakter i zakres ryzyka
Grupa dokonała przeglądu wpływu Reformy IBOR na poszczególne obszary działalności pod kątem: zarządzania ryzykiem, w tym
ryzykiem operacyjnym, płynności oraz systemowym.
Ponadto Grupa monitoruje na bieżąco rynek oraz dane pochodzące z różnych branżowych grup roboczych zarządzających przejściem
na nowe stawki referencyjne, w tym szczególnie komunikaty organów regulacyjnych odpowiedzialnych za stawki LIBOR (m.in. Financial
Conduct Authority (FCA) oraz Commodity Futures Trading Commission).
Ryzyko operacyjne
Grupa dokonała przeglądu istniejących umów handlowych i finansowych i nie zidentyfikowała ryzyka zerwania istotnych dla kontynuacji
działalności Grupy umów, opartych o wskaźniki referencyjne podlegające Reformie IBOR. Grupa nie zidentyfikowała również ryzyka
poniesienia dodatkowych kosztów lub poniesienia strat czy utraconych korzyści w związku z brakiem odpowiednich zapisów w
istniejących umowach handlowych i finansowych określających zasady kontynuowania tych umów w przypadku, gdy wskaźnik
referencyjny nie będzie publikowany („klauzul fallback”).
Grupa planuje uzgodnić ewentualne zmiany do istniejących umów w taki sposób, aby umożliwić zastosowanie zwolnień przewidzianych
w MSSF 9.
Część umów handlowych i finansowych wymaga zmiany zapisów dotyczących wskaźników referencyjnych dla których zostały
wyznaczone daty zaprzestania ich publikowania. Jeżeli dwustronne negocjacje z kontrahentami Grupy nie zakończą się powodzeniem
przed zaprzestaniem obowiązywania istniejących wskaźników referencyjnych w umowach finansowych, zachodzi niepewność co do
przyszłej stopy procentowej. Taka sytuacja prowadzi do dodatkowego ryzyka stopy procentowej, które nie było uwzględniane w czasie
zawierania umów i nie jest przedmiotem strategii Grupy dotyczącej zarządzania ryzykiem stopy procentowej. Grupa obecnie ocenia to
ryzyko jako niskie, gdyż stosowany w Grupie LIBOR USD ON, 1M oraz 3M ma zapewnione kwotowanie do 30 czerwca 2023.
Ponadto, w przypadku braku porozumienia w sprawie wdrożenia Reformy IBOR dla obowiązujących umów zachodzi ryzyko sporów
z kontrahentami, które mogą skutkować rozwiązaniem umowy i dodatkowymi kosztami. Grupa ściśle współpracuje z kontrahentami
i ocenia prawdopodobieństwo wystąpienia takiego ryzyka jako niskie.
W odniesieniu do wskaźników WIBOR i EURIBOR, które zostały dostosowane do wymogów Reformy IBOR, wciąż istnieje ryzyko, że w
przyszłości administratorzy tych wskaźników zmienią je w istotny sposób lub zaprzestaną ich opracowywania. Niemniej jednak, zakres
potencjalnych zmian w tym zakresie oraz ich wpływ na sprawozdanie finansowe Grupy w chwili obecnej nie są możliwe do
oszacowania.
Ryzyko płynności
Obecne stawki IBOR oraz alternatywne wskaźniki referencyjne, które zostaną przyjęte przez Grupę, istotnie się od siebie różnią. Stawki
IBOR są stawkami dotyczącymi przyszłych okresów wyznaczanymi na określony okres (np. trzy miesiące) na początku takiego okresu
i uwzględniają spread kredytowy na rynku międzybankowym. Alternatywne wskaźniki referencyjne to zazwyczaj wolne od ryzyka stawki
overnight publikowane na koniec dnia, które nie zawierają spreadu kredytowego.
Różnice te będą powodować dodatkową niepewność co do płatności odsetek według zmiennego oprocentowania, jednak w ocenie
Grupy nie będą miały istotnego wpływu na zarządzanie płynnością.
Ryzyko systemowe
Grupa zidentyfikowała konieczność implementacji zamienników obecnie pozyskiwanych danych rynkowych używanych w systemie
informatycznym służącym do zarządzania ryzykiem przy transakcjach zawieranych na rynku finansowym. Grupa podjęła działania w
celu jak najszybszego przeprowadzenia niezbędnych prac systemowych, aby zapewnić terminowe przeprowadzenie odpowiednich
aktualizacji. Zachodzi ryzyko, że tego rodzaju implementacja nie będzie działać w pełni na czas, skutkując koniecznością
przeprowadzania dodatkowych procedur manualnych wiążących się z ryzykiem operacyjnym.
Proces przejścia na alternatywne wskaźniki referencyjne
Z uwagi na posiadane zobowiązania finansowe, Grupa na dzień 31 grudnia 2021 roku, stosuje wskaźnik LIBOR USD objęty Reformą
IBOR dotyczący umów kredytów bankowych.
Niepochodny instrument finansowy
Wskaźnik
referencyjny
Termin
zapadalności
Wartość
nominalna
w (USD)
Wartość
nominalna
w (PLN)
Zaawansowanie przejścia dla
niepochodnych instrumentów
finansowych
na dzień 31.12.2021 (w mln)
Kredyt w rachunku bieżącym PKN ORLEN
LIBOR USD
2023
-
-
trwają prace nad aneksem
dot. klauzuli fallback
Kredyt konsorcjalny PKN ORLEN
LIBOR USD
2023
200
812
umowa zawiera klauzulę fallback
W nowych aktywach i zobowiązaniach handlowych oraz finansowych, gdzie istnieje odwołanie do zmiennej stopy procentowej
stosowane są ogólne postanowienia dotyczące alternatywnego wskaźnika referencyjnego w referencji do LIBOR USD lub
stosowane są takie wskaźniki, których kwotowania są zapewnione (WIBOR, EURIBOR).
W nielicznych istniejących umowach handlu międzynarodowego stosowane są formuły odsetek karnych za zwłokę oparte o
LIBOR USD. W większości przypadków dotyczy to kontraktów terminowych rocznych kończących się w 2021 roku, prace przy
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 15 / 113
odnowieniu kontraktów zakładają zmianę formuły odsetkowej na dostępne wskaźniki i/lub wprowadzenie zapisów klauzul
fallback. Tam gdzie jest to konieczne, trwają uzgodnienia z kontrahentami w celu aneksowania istniejących umów.
PKN ORLEN prowadzi rozmowy z kontrahentami w sprawie dodania postanowień dotyczących stosowania innych wskaźników
do umowy kredytowej odnoszącej się do stopy LIBOR USD.
Reforma IBOR nie ma istotnego wpływu w odniesieniu do stosowanej przez Grupę rachunkowości zabezpieczeń przepływów
pieniężnych oraz wartości godziwej.
Pozostałe zmiany do istniejących standardów zastosowane po raz pierwszy w sprawozdaniu finansowym za 2021 rok nie miały
istotnego wpływu na sprawozdania finansowe Grupy ORLEN za 2021 rok.
Standardy przyjęte przez Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (IASB), zatwierdzone przez Unię Europejską,
ale jeszcze nieobowiązujące
- Zmiany do MSR 16 „Rzeczowe aktywa trwałe” – przychody uzyskiwane przed przyjęciem składnika aktywów trwałych do
użytkowania zatwierdzone w UE w dniu 28 czerwca 2021 roku (obowiązujące w odniesieniu do okresów rocznych
rozpoczynających się 1 stycznia 2022 roku lub później),
- Zmiany do MSR 37 „Rezerwy, zobowiązania warunkowe i aktywa warunkowe” – umowy rodzące obciążenia – koszt wypełnienia
umowy zatwierdzone w UE w dniu 28 czerwca 2021 roku (obowiązujące w odniesieniu do okresów rocznych rozpoczynających się
1 stycznia 2022 roku lub później),
- Zmiany do MSSF 3 „Połączenia przedsięwzięć” – zmiany odniesień do założeń koncepcyjnych wraz ze zmianami do MSSF 3
zatwierdzone w UE w dniu 28 czerwca 2021 roku (obowiązujące w odniesieniu do okresów rocznych rozpoczynających się
1 stycznia 2022 roku lub później),
- MSSF 17 „Umowy ubezpieczeniowe” z późniejszymi zmianami do MSSF 17 zatwierdzone w UE w dniu 19 listopada 2021 roku
(obowiązujący w odniesieniu do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2023 roku lub później),
- Zmiany do różnych standardów „Poprawki do MSSF (cykl 2018 - 2020)” – dokonane zmiany w ramach procedury wprowadzania
dorocznych poprawek do MSSF (MSSF 1, MSSF 9, MSSF 16 oraz MSR 41) ukierunkowane głównie na rozwiązywanie
niezgodności i uściślenie słownictwa (zmiany do MSSF 1, MSSF 9 oraz MSR 41 obowiązują w odniesieniu do okresów rocznych
rozpoczynających się 1 stycznia 2022 roku lub później. Zmiany do MSSF 16 dotyczą jedynie przykładu ilustrującego, a zatem nie
podano daty jej wejścia w życie).
Standardy przyjęte przez Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (IASB), oczekujące na zatwierdzenie przez
Unię Europejską
- Zmiany do MSR 1 „Prezentacja sprawozdań finansowych” – Klasyfikacja zobowiązań jako krótkoterminowe lub
długoterminowe (obowiązujące w odniesieniu do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2023 roku lub później),
- Zmiany do MSR 1 „Prezentacja sprawozdań finansowych” oraz wytyczne Rady MSSF w zakresie ujawnień
- dotyczących polityk rachunkowości w praktyce - wymóg ujawniania istotnych informacji dotyczących zasad rachunkowości
(obowiązujące w odniesieniu do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2023 roku lub później),
- Zmiany do MSR 8 „Zasady (polityka) rachunkowości, zmiany wartości szacunkowych i korygowanie błędów” –definicja wartości
szacunkowych (obowiązujące w odniesieniu do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2023 roku lub później),
- Zmiany do MSR 12 „Podatek dochodowy” – podatek odroczony dotyczący aktywów i zobowiązań wynikających z pojedynczej
transakcji (obowiązujące w odniesieniu do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2023 roku lub później),
- Zmiany do MSSF 10 „Skonsolidowane sprawozdania finansowe” oraz MSR 28 „Inwestycje w jednostkach stowarzyszonych
i wspólnych przedsięwzięciach” – Sprzedaż lub wniesienie aktywów pomiędzy inwestorem a jego jednostką stowarzyszoną lub
wspólnym przedsięwzięciem oraz późniejsze zmiany (data wejścia w życie zmian została odroczona do momentu zakończenia
prac badawczych nad metodą praw własności),
- MSSF 14 "Regulacyjne rozliczenia międzyokresowe" (obowiązujące w odniesieniu do rocznych okresów rozpoczynających się
1 stycznia 2016 roku i później) – Komisja Europejska postanowiła nie rozpoczynać procesu zatwierdzania tego tymczasowego
standardu do stosowania na terenie UE do czasu wydania ostatecznej wersji MSSF 14,
- Zmiany w MSSF 17 "Umowy ubezpieczeniowe" – Wstępne zastosowanie MSSF 17 i MSSF 9 – Informacje porównawcze
(obowiązujące w odniesieniu do rocznych okresów rozpoczynających się 1 stycznia 2023 roku i później),
Grupa oczekuje, iż powyżej wymienione standardy nie będą miały istotnego wpływu na skonsolidowane sprawozdanie finansowe
Grupy ORLEN.
Grupa zamierza przyjąć wymienione powyżej nowe standardy MSSF opublikowane przez Radę Międzynarodowych Standardów
Rachunkowości lecz nieobowiązujące do dnia zatwierdzenia do publikacji niniejszego skonsolidowanego sprawozdania
finansowego zgodnie z datą ich wejścia w życie.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 16 / 113
6. RÓŻNICE POMIĘDZY DANYMI UJAWNIONYMI W NINIEJSZYM SKONSOLIDOWANYM SPRAWOZDANIU
FINANSOWYM A OPUBLIKOWANYM SKONSOLIDOWANYM RAPORCIE KWARTALNYM ZA IV KWARTAŁ 2021
Dane ujawnione w
kwartalnej informacji
finansowej za 4Q 2021
Korekta
Dane ujawnione w
skonsolidowanym
sprawozdaniu finansowym za
2021 rok
AKTYWA
105 747
1 007
106 754
Aktywa trwałe, w tym:
67 823
883
68 706
Rzeczowe aktywa trwałe
54 324
1 055
55 379
Wartości niematerialne oraz wartość firmy
4 870
(41)
4 829
Aktywa z tytułu praw do użytkowania
5 602
(16)
5 586
Inwestycje wyceniane metodą praw własności
1 130
(5)
1 125
Aktywa z tytułu podatku odroczonego
854
(136)
718
Pozostałe aktywa, w tym:
700
26
726
nieruchomości inwestycyjne
325
2
327
Aktywa obrotowe, w tym:
37 924
124
38 048
Zapasy
18 406
4
18 410
Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności
14 890
151
15 041
Środki pieniężne
2 936
(40)
2 896
Należności z tytułu podatku dochodowego
120
9
129
PASYWA
105 747
1 007
106 754
Kapitał własny, w tym:
51 631
947
52 578
Zyski zatrzymane
46 797
964
47 761
Kapitał własny przypadający udziałom niekontrolującym
888
(17)
871
Zobowiązania długoterminowe, w tym:
23 894
(11)
23 883
Rezerwy
1 903
2
1 905
Zobowiązania z tytułu podatku odroczonego
2 160
(100)
2 060
Przychody przyszłych okresów
309
98
407
Zobowiązania z tytułu leasingu
4 887
(11)
4 876
Zobowiązania krótkoterminowe, w tym:
30 222
71
30 293
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania
19 799
12
19 811
Zobowiązania z tytułu leasingu
677
2
679
Zobowiązania z tytułu podatku dochodowego
807
48
855
Instrumenty pochodne
362
99
461
Pozostałe zobowiązania
228
(90)
138
Zysk z działalności operacyjnej, w tym:
12 801
1 069
13 870
Przychody ze sprzedaży
131 592
(251)
131 341
Koszt własny sprzedaży
(111 182)
393
(110 789)
Koszty sprzedaży
(8 505)
(2)
(8 507)
Koszty ogólnego zarządu
(2 613)
(2)
(2 615)
Pozostałe przychody operacyjne
7 228
683
7 911
Pozostałe koszty operacyjne
(4 246)
248
(3 998)
Przychody finansowe
1 305
(516)
789
Koszty finansowe
(1 436)
468
(968)
Podatek dochodowy
(2 421)
(74)
(2 495)
Zysk netto
10 241
947
11 188
Powyższe zmiany mające wpływ na pozycje aktywów i pasywów oraz wynik Grupy dotyczyły głównie:
- odwrócenia netto odpisów aktualizujących majątek trwały w kwocie netto 993 mln PLN, głównie w segmencie wydobycie w
kwocie 931 mln PLN. Dodatkowe informacje w nocie 14.4;
- rozpoznania w PKN ORLEN rekompensaty wynikającej z ustawy o systemie rekompensat dla sektorów i podsektorów
energochłonnych w wysokości 40 mln PLN;
- reklasyfikacji z części krótkoterminowej do długoterminowej rozpoznanej w przychodach przyszłych okresów podatkowej
ulgi inwestycyjnej w wysokości 98 mln PLN. Dodatkowe informacje w nocie 14.10.2.1;
- zmniejszenia przychodów ze sprzedaży towarów i materiałów i wartości sprzedanych towarów i materiałów w ORLEN
Deutschland o wartość 277 mln PLN na skutek zmiany prezentacji opłaty pobieranej w imieniu osób trzecich;
- zmiany prezentacji różnic transakcyjnych związanych z rozliczeniami instrumentów pochodnych z giełdą ICE, reklasyfikacja
między:
• pozostałymi kosztami operacyjnymi a przychodami finansowymi w wysokości 516 mln PLN;
• pozostałymi przychodami operacyjnymi a kosztami finansowymi w wysokości (471) mln PLN;
- wycena kontraktów terminowych na sprzedaż energii elektrycznej (forward towarowy) w kwocie (99) mln PLN. Dodatkowe
informacje w nocie 16.5.1.
- korekty związane z zakończeniem prac związanych z zamknięciem roku 2021 w spółkach Grupy Kapitałowej, dotyczące
głównie podatku odroczonego w kwocie netto 45 mln PLN.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 17 / 113
7. STRUKTURA GRUPY ORLEN ORAZ JEJ ZMIANY
7.1. Struktura Grupy
WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŚCI
Zasady konsolidacji
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy obejmuje aktywa, zobowiązania, kapitał własny, przychody, koszty i przepływy środków pieniężnych
Jednostki Dominującej i jej jednostek zależnych prezentowane w taki sposób, jakby należały one do pojedynczej jednostki i sporządzane były na ten
sam dzień sprawozdawczy, co jednostkowe sprawozdanie finansowe Jednostki Dominującej przy zastosowaniu tych samych zasad rachunkowości
w odniesieniu do podobnych transakcji oraz innych zdarzeń następujących w zbliżonych okolicznościach.
Spółki zależne konsolidowane są metodą pełną, udziały niekontrolujące prezentuje się w skonsolidowanym sprawozdaniu z sytuacji finansowej jako
kapitał własny przypadający udziałom niekontrolującym, oddzielnie od kapitału własnego przypadającego na akcjonariuszy Jednostki Dominującej.
Wspólne działania prezentowane są poprzez ujęcie odpowiednich części aktywów, zobowiązań, przychodów i kosztów.
Wspólne przedsięwzięcia oraz inwestycje w jednostki stowarzyszone wycenia się przy zastosowaniu metody praw własności. Udział Grupy w zysku lub
stracie netto jednostki, w której dokonano inwestycji, ujmuje się w pozycji Udział w wyniku finansowym jednostek wycenianych metodą praw własności
w ramach wyniku na działalności operacyjnej. W zakresie inwestycji w jednostki stowarzyszone Grupa wywiera znaczący wpływ gdy posiada
bezpośrednio lub pośrednio (np. poprzez jednostki zależne) od 20% do 49% praw głosu w jednostce, w której dokonano inwestycji, chyba że można
w sposób oczywisty wykazać, że jest inaczej.
PROFESJONALNY OSĄD
Inwestycje w jednostkach zależnych i współkontrolowanych
Grupa, niezależnie od charakteru jej zaangażowania w danej jednostce (jednostce, w której dokonano inwestycji) określa swój status
oceniając, czy sprawuje kontrolę nad jednostką, w której dokonano inwestycji, a także czy sprawuje współkontrolę we wspólnym
przedsięwzięciu biorąc pod uwagę wszystkie fakty i okoliczności.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 18 / 113
PKN ORLEN jako Jednostka Dominująca Grupy jest podmiotem wielosegmentowym, odpowiednio alokowanym do wszystkich
segmentów operacyjnych i funkcji korporacyjnych.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 19 / 113
Wykaz jednostek wchodzących w skład Grup Kapitałowych niższego szczebla prezentowanych na schemacie
konsolidacji
Nazwa Grupy kapitałowej/Spółki
Nazwa Grupy kapitałowej/Spółki
Segment Rafineria
Segment Energetyka
Grupa ORLEN Lietuva
Grupa ENERGA
AB ORLEN Lietuva
100%
Energa S.A.
90,92%
SIA ORLEN Latvija
100%
Energa-Operator S.A.
100%
OU ORLEN Eesti
100%
Energa Operator Wykonawstwo Elektroenergetyczne
Sp. z o.o.
100%
UAB Mockavos terminalas
100%
Energa-Obrót S.A.
100%
Grupa ORLEN UNIPETROL
Energa SLOVAKIA s.r.o.
100%
ORLEN UNIPETROL RPA s.r.o.
100%
Enspirion Sp. z o.o.
100%
ORLEN UNIPETROL Slovakia s.r.o.
100%
Energa OZE S.A.
100%
ORLEN UNIPETROL Doprava s.r.o.
100%
Energa Elektrownie Ostrołęka S.A.
89,64%
ORLEN UNIPETROL Hungary Kft.
100%
Energa Ciepło Ostrołęka Sp. z o.o.
100%
Petrotrans s.r.o.
100%
Energa Serwis Sp. z o.o
100%
Paramo a.s.
100%
ECARB Sp. z o.o.
35,40%
Grupa ORLEN Południe
ENERGA MFW 1 Sp. z o.o.
100%
ORLEN Południe S.A.
100%
ENERGA MFW 2 Sp. z o.o.
100%
Konsorcjum Olejów Przepracowanych - Organizacja Odzysku S.A.
89%
Energa Kogeneracja Sp. z o.o.
35,41%
Grupa ORLEN Asfalt
CCGT Grudziądz Sp. z o.o.
100%
ORLEN Asfalt Sp. z o.o.
100%
CCGT Gdańsk Sp. z o.o.
100%
ORLEN Asfalt Ceska Republika s.r.o.
100%
Energa Finance AB
100%
Grupa ORLEN Serwis
Energa Informatyka i Technologie Sp. z o.o.
100%
ORLEN Serwis S.A.
100%
Energa Logistyka Sp. z o.o.
100%
UAB ORLEN Service Lietuva
100%
Energa Invest Sp. z o.o.
100%
ORLEN Service Česká Republika s.r.o.
100%
Centrum Badawczo-Rozwojowe im. M. Faradaya
Sp. z o.o.
100%
Grupa ORLEN Eko
Energa Oświetlenie Sp. z o.o.
100%
ORLEN Eko Sp. z o.o.
100%
ECARB Sp. z o.o.
64,60%
ORLEN EkoUtylizacja Sp. z o.o.
100%
Energa Kogeneracja Sp. z o.o.
64,59%
Segment Detal
Energa Ciepło Kaliskie Sp. z o.o.
91,24%
Grupa ORLEN UNIPETROL
CCGT Ostrołęka Sp. z o.o.
100%
ORLEN UNIPETROL RPA s.r.o.
100%
Energa Green Development Sp. z o.o.
100%
Grupa ORLEN Deutschland
Grupa ORLEN Południe
ORLEN Deutschland GmbH
100%
ORLEN Południe S.A.
100%
ORLEN Detuschland Betriebsgesellschaft mbH
100%
Energomedia Sp. z o.o.
100%
Grupa RUCH
Bioenergy Project sp. z o.o
100%
RUCH S.A.
65%
CHP Energia Sp. z o.o
100%
RUCH MARKETING Sp. z o.o
100%
Bioutil Sp. z o.o.
100%
FINCORES BUSINESS SOLUTIONS Sp. z o.o.
100%
Grupa ORLEN Lietuva
RUCH NIERUCHOMOŚCI V sp. z o.o.
100%
AB ORLEN Lietuva
100%
Funkcje Korporacyjne
Grupa ORLEN UNIPETROL
Grupa ORLEN Ochrona
ORLEN UNIPETROL RPA s.r.o.
100%
ORLEN Ochrona Sp. z o.o.
100%
Grupa ORLEN Wind 3
ORLEN Apsauga UAB
100%
ORLEN Wind 3 Sp. z o.o.
100%
Grupa ORLEN Centrum Usług Korporacyjnych
Livingstone Sp. z o.o.
100%
ORLEN Centrum Usług Korporacyjnych Sp. z o.o.
100%
Nowotna Farma Wiatrowa sp. z o.o.
100%
Energa Centrum Usług Wspólnych Sp. z o.o.
100%
Segment Petrochemia
Grupa ORLEN UNIPETROL
Grupa ORLEN UNIPETROL
ORLEN UNIPETROL, a.s.
100%
ORLEN UNIPETROL RPA s.r.o.
100%
ORLEN UniCRE a.s.
100%
ORLEN UNIPETROL Deutschland GmbH
100%
ORLEN UNIPETROL RPA s.r.o.
100%
Spolana s.r.o.
100%
HC Verva Litvinov a.s.
70,95%
Grupa ORLEN Lietuva
Grupa ORLEN Holding Malta
AB ORLEN Lietuva
100%
ORLEN Holding Malta Ltd.
100%
Segment Wydobycie
Orlen Insurance Ltd.
100%
Grupa ORLEN Upstream
Grupa Polska Press
ORLEN Upstream Sp. z o.o.
100%
Polska Press Sp. z o.o.
100%
ORLEN Upstream Canada Ltd.
100%
Pro Media Sp. z o.o.
53%
KCK Atlantic Holdings Ltd.
100%
Grupa ORLEN Lietuva
AB ORLEN Lietuva
100%
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 20 / 113
Zakres działalności podstawowych spółek Grupy ORLEN
Nazwa jednostki
Siedziba
Podstawowa działalność
AB ORLEN Lietuva
(łącznie z własną Grupą Kapitałową)
Litwa - Juodeikiai
przerób ropy naftowej, wytwarzanie produktów rafineryjnych oraz sprzedaż hurtowa
ORLEN UNIPETROL a.s.
(łącznie z własną Grupą Kapitałową)
Republika Czeska -
Praga
przerób ropy naftowej oraz produkcja i dystrybucja produktów rafineryjnych, petrochemicznych i
chemicznych
Anwil S.A.
Polska - Włocławek
wytwarzanie nawozów azotowych, tworzyw sztucznych i chemikaliów
ORLEN Południe S.A.
(łącznie z własną Grupą Kapitałową)
Polska - Trzebinia
przerób ropy naftowej, produkcja i sprzedaż biopaliw, olejów
ORLEN Oil Sp. z o.o.
Polska - Kraków
produkcja, dystrybucja i sprzedaż olejów smarowych, płynów eksploatacyjnych
ORLEN Asfalt Sp. z o.o.
(łącznie z własną Grupą Kapitałową)
Polska - Płock
produkcja i sprzedaż asfaltów drogowych oraz specyfików asfaltowych
ORLEN Paliwa Sp. z o.o.
Polska - Płock
handel paliwami płynnymi
Inowrocławskie Kopalnie Soli "SOLINO" S.A.
Polska - Inowrocław
magazynowanie ropy naftowej, paliw, wydobycie solanki oraz konfekcjonowanie soli
ORLEN Upstream Sp. z o.o.
(łącznie z własną Grupą Kapitałową)
Polska - Warszawa
poszukiwanie i rozpoznanie złóż węglowodorów, prowadzenie wydobycia ropy naftowej i gazu
ziemnego
Energa S.A.
(łącznie z własną Grupą Kapitałową)
Polska - Gdańsk
wytwarzanie, dystrybucja, obrót energią elektryczną i cieplną oraz obrót gazem
RUCH S.A.
(łącznie z własną Grupą Kapitałową)
Polska - Warszawa
sprzedaż detaliczna gazet i artykułów piśmiennych prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach
ORLEN Neptun I, ORLEN Neptun II, ORLEN WIND 3
(łącznie z własną Grupą Kapitałową)
Polska - Warszawa
wytwarzanie, przesyłanie, dystrybucja i handel energią elektryczną
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 21 / 113
7.2. Zmiany w strukturze udziałowej GRUPY ORLEN od 1 stycznia do 31 grudnia 2021
RODZAJ ZDARZENIA / SPÓŁKI
DATA ZDARZENIA
LICZBA
NABYTYCH,UTWORZONYCH
/ (ZBYTYCH) AKCJI /
UDZIAŁÓW
UDZIAŁ W LICZBIE
GŁOSÓW PO
ZDARZENIU
NABYCIE AKCJI / UDZIAŁÓW
przez PKN ORLEN S.A. w:
Polska Press Sp. z o.o.
1 marca 2021
12 000
100%
OTP Sp. z o.o. (obecnie: ORLEN Transport Sp. z o.o.)
31 marca 2021
454 546
100%
przez ORLEN Wind 3 sp. z o.o. w:
Livingstone Sp. z o.o.
11 lutego 2021
100
100%
Nowotna Farma Wiatrowa sp. z o.o.
14 kwietnia 2021
332 350
100%
przez ORLEN Południe S.A. w:
CHP Energia sp. z o.o.
18 marca 2021
10 596
100%
Bioutil sp. z o.o.
29 czerwca 2021
426 400
100%
przez AB ORLEN Lietuva w:
UAB Mockavos terminalas
15 czerwca 2021
295 890
100%
przez ORLEN Ochrona Sp. z o.o. w:
ENERGA OCHRONA Sp. z o.o.
31 lipca 2021
3 000
100%
przez ORLEN Centrum Usług Korporacyjnych Sp. z o.o. w:
ENERGA Centrum Usług Wspólnych Sp. z o.o.
22 grudnia 2021
41 948
100%
UTWORZENIE SPÓŁKI
przez PKN ORLEN S.A.
ORLEN Neptun III sp. z o.o.
30 marca 2021
700
100%
ORLEN Neptun IV sp. z o.o.
30 marca 2021
700
100%
ORLEN Neptun V sp. z o.o.
30 marca 2021
700
100%
ORLEN Neptun VI sp. z o.o.
30 marca 2021
700
100%
ORLEN Neptun VII sp. z o.o.
30 marca 2021
700
100%
ORLEN Neptun VIII sp. z o.o.
30 marca 2021
700
100%
ORLEN Neptun IX sp. z o.o.
30 marca 2021
700
100%
ORLEN Neptun X sp. z o.o.
30 marca 2021
700
100%
ORLEN Neptun XI sp. z o.o.
30 marca 2021
700
100%
ORLEN Energia sp. z o.o.
30 marca 2021
50
100%
ORLEN Olefiny sp. z o.o.
14 maja 2021
100
100%
przez ENERGA S.A.
CCGT Ostrołęka Sp. z o.o.
11 stycznia 2021
150
100%
ENERGA Green Development Sp. z o.o.
20 stycznia 2021
1 200
100%
przez Energa OZE S.A.
ENERGA MFW 1 Sp. z o.o.
26 marca 2021
100
100%
ENERGA MFW 2 Sp. z o.o.
26 marca 2021
100
100%
przez ORLEN Eko Sp. z o.o.
ORLEN EkoUtylizacja Sp. z o.o.
4 października 2021
50
100%
ZBYCIE UDZIAŁÓW
przez ENERGA S.A. w:
ENERGA OCHRONA Sp. z o.o.
31 lipca 2021
3 000
100%
ENERGA Centrum Usług Wspólnych Sp. z o.o.
22 grudnia 2021
41 948
100%
DEKONSOLIDACJA
PKN ORLEN
Baltic Power sp. z o.o.****
24 marca 2021
-
51,44%
POŁĄCZENIE SPÓŁEK
Bioenergy Project sp. z o.o. z:
BIOZEC sp. z o.o.
13 grudnia 2021
-
ORLEN Ochrona Sp. z o.o. z:
ENERGA OCHRONA Sp. z o.o.
31 grudnia 2021
-
LIKWIDACJA SPÓŁEK
przez ORLEN Upstream Sp. z o.o.
Frontier Exploration Inc.
11 stycznia 2021
-
FX Energy Inc.
13 stycznia 2021
-
przez PKN ORLEN S.A.
Ship-Service S.A. w likwidacji
29 października 2021
-
PODWYŻSZENIE KAPITAŁU ZAKŁADOWEGO SPÓŁKI
przez PKN ORLEN S.A. w:
ORLEN Południe S.A.***
3 lutego 2021
3 557 630
100%
RUCH S.A.
12 lutego 2021
65 000
65%
ORLEN ORLEN Neptun I Sp. z o.o. (wcześniej.Wind 1 Sp. z o.o)
30 kwietnia 2021
15 500
100%
ORLEN ORLEN Neptun II Sp. z o.o. (wcześniej Wind 2 Sp. z o.o.)
28 kwietnia 2021
15 500
100%
Inowrocławskie Kopalnie Soli Solino S.A.
6 maja 2021
71 650
100%
ORLEN Upstream Sp. z o.o.
11 października 2021
4 800
100%
ORLEN Eko Sp. z o.o.
19 listopada 2021
4 960
100%
przez ENERGA S.A. w:
Energa Green Development Sp. z o.o.
28 czerwca 2021
1
100%
CCGT Ostrołęka Sp. z o.o.
20 września 2021
245 000
100%
ECARB Sp. z o.o.**
15 lutego 2021
930
64,6%
CCGT Ostrołęka Sp. z o.o.
*
150
100%
przez ENERGA-OPERATOR S.A. w:
Energa Operator Wykonawstwo Elektroenergetyczne sp. z o.o.
19 listopada 2021
1 422
100%
przez Energa OZE S.A. w:
ECARB Sp. z o.o.**
15 lutego 2021
510
35,4%
przez ORLEN Południe S.A. w:
CHP Energia sp. z o.o.
29 września 2021
2
100%
* podwyższenie kapitału zakładowego spółki nie zostało zarejestrowane przez KRS (na dzień 31 grudnia 2021 roku)
** podwyższenie kapitału zakładowego spółki w wyniku podziału spółki ENERGA Kogeneracja Sp. z o.o.
*** podwyższenie kapitału zakładowego spółki nie zostało zarejestrowane przez KRS (na dzień 31 grudnia 2020 roku)
**** Dodatkowe informacje w nocie 7.3.7.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 22 / 113
Zmiany struktury Grupy są elementem realizacji strategii Grupy ORLEN zakładającej koncentrację na działalności podstawowej
i alokowanie kapitału na rozwój Grupy w najbardziej perspektywicznych obszarach oraz stworzenia zintegrowanego koncernu
multienergetycznego.
7.3. Rozliczenie transakcji nabycia akcji i udziałów zgodnie z MSSF 3 Połączenia jednostek
7.3.1. Rozliczenie transakcji nabycia akcji RUCH S.A. zgodnie z MSSF 3
W dniu 11 kwietnia 2019 roku PKN ORLEN złożył spółce RUCH S.A. (‘RUCH’) warunkową ofertę finansowania w związku
z zamiarem przejęcia kontrolnego pakietu akcji spółki. Decyzję o złożeniu oferty poprzedziło badanie due diligence spółki RUCH,
jak również wypracowanie kierunków przyszłych działań restrukturyzacyjnych. Od tego momentu prowadzone były w spółce
RUCH działania związane m.in. z przyjęciem i zatwierdzeniem układów restrukturyzacyjnych, co było jednym z warunków
udzielenia spółce RUCH finansowania przez PKN ORLEN. W międzyczasie powstał szczegółowy plan restrukturyzacji spółki
oraz wynegocjowano zapisy umowy inwestycyjnej z pozostałymi partnerami w tym przedsięwzięciu – PZU S.A. i PZU Życie S.A.
oraz Alior Bank S.A. Zawarcie umowy inwestycyjnej w czerwcu 2020 roku oraz wydanie przez Prezesa UOKiK zgody na objęcie
przez PKN ORLEN kontroli nad RUCH umożliwiło dalszą kontynuację procesu. Prawomocne stwierdzenie przez sąd wykonania
układów RUCH z wierzycielami w listopadzie 2020 roku w ramach dwóch przyspieszonych postępowań układowych stanowiło
ostatni warunek i umożliwiło PKN ORLEN finalizację transakcji przejęcia kontrolnego pakietu akcji spółki RUCH.
W dniu 24 listopada 2020 roku Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy RUCH podjęło uchwałę o podwyższeniu kapitału
zakładowego spółki o kwotę 109 189 617 PLN, poprzez emisję 109 189 617 akcji o wartości nominalnej 1 PLN każda. Cena
emisyjna 1 akcji wyniosła 1,83 PLN. W ramach podjętej uchwały PKN ORLEN objął i jednocześnie opłacił 70 973 251 akcji spółki
RUCH za łączną kwotę 130 mln PLN, stanowiących 64,94% kapitału zakładowego spółki oraz uprawniających do 64,94% liczby
głosów na walnym zgromadzeniu spółki RUCH. Tym samym, dzień 24 listopada 2020 roku jest dniem objęcia kontroli przez PKN
ORLEN nad RUCH.
Pełne rozliczenie transakcji
Transakcja nabycia akcji RUCH podlega rozliczeniu metodą przejęcia zgodnie z MSSF 3 Połączenia jednostek.
W skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym za rok 2020 oraz w skonsolidowanym raporcie kwartalnym za I kwartał 2021
roku Grupa prezentowała tymczasowe rozliczenie transakcji, w związku z niezakończonym procesem wycen majątku trwałego
i zobowiązań warunkowych. W II kwartale 2021 roku Grupa ostatecznie zakończyła przeprowadzany przez niezależnych
rzeczoznawców proces wyceny do wartości godziwej poszczególnych rzeczowych aktywów trwałych oraz wartości
niematerialnych, jak również aktywów z tytułu praw do użytkowania. W związku z powyższym, w skonsolidowanym raporcie
półrocznym za I półrocze 2021 roku oraz w niniejszym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Grupa prezentuje finalne
wartości godziwe przejętych aktywów i zobowiązań w ramach ostatecznego rozliczenia transakcji nabycia RUCH.
Finalna wartość aktywów netto wyniosła 73 mln PLN, co oznacza wzrost o 31 mln PLN względem tymczasowego rozliczenia
transakcji prezentowanego w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym za rok 2020 oraz w skonsolidowanym raporcie
kwartalnym za I kwartał 2021 roku. Istotnym zmianom uległy głównie pozycje rzeczowych aktywów trwałych, których wartość
godziwa w ramach ostatecznego rozliczenia wyniosła 42 mln PLN (wartość tymczasowa wynosiła 13 mln PLN). W odniesieniu
do pozostałych pozycji aktywów netto nie nastąpiły żadne istotne zmiany.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 23 / 113
Wartość godziwa możliwych do zidentyfikowania głównych pozycji nabytych aktywów i zobowiązań Grupy RUCH na dzień
nabycia przedstawia się następująco:
Nabyte aktywa
A
369
Aktywa trwałe
Rzeczowe aktywa trwałe
42
Wartości niematerialne
25
Aktywa z tytułu prawa do użytkowania
37
Aktywa z tytułu podatku odroczonego
8
Pozostałe aktywa
11
Aktywa obrotowe
Zapasy
54
Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności
58
Środki pieniężne
131
Pozostałe aktywa
3
Nabyte zobowiązania
B
296
Zobowiązania długoterminowe
Zobowiązania z tytułu podatku odroczonego
4
Zobowiązania z tytułu leasingu
27
Zobowiązania krótkoterminowe
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania
149
Zobowiązania z tytułu leasingu
10
Kredyty, pożyczki i obligacje
35
Rezerwy
70
Pozostałe zobowiązania
1
Wartość aktywów netto
C = A - B
73
Wartość aktywów netto przypadających na akcjonariuszy jednostki dominującej
D
73
Wartość udziałów niekontrolujących wycenionych proporcjonalnie do udziału w aktywach netto
25
Udział % w kapitale zakładowym
E
64,94%
Wartość udziałów wycenionych proporcjonalnie do udziału w aktywach netto
F = D*E
46
Wartość godziwa przekazanej zapłaty z tytułu przejęcia (Środki pieniężne zapłacone)
G
130
Wartość firmy
I = G - F
84
Wartość firmy powstała w wyniku przejęcia RUCH wynika z prognozowanych synergii i innych korzyści wynikających z
połączenia działalności RUCH z Grupą ORLEN. Poprzez przejęcie RUCH, Grupa realizuje strategię rozwoju obszaru
detalicznego opartego o lokalizacje poza stacjami paliw i kompleksowe usługi dla klientów, w tym kurierskie. Efektywne
wykorzystanie aktywów RUCH wzmocni pozycję Grupy ORLEN na rynku detalicznym poprzez istotne rozszerzenie sieci
sprzedaży i planowany rozwój nowych formatów gastronomiczno-sklepowych oraz umożliwi Grupie ORLEN dalsze zwiększenie
konkurencyjności w zakresie jakości obsługi, asortymentu, usług oraz poprawy standardów operacyjnych w segmencie
detalicznym. Rozpoznana wartość firmy przedstawia wartość aktywów, których nie można było ująć odrębnie zgodnie
z wymogami MSR 38 - Wartości niematerialne (pracownicy i ich wiedza, składniki biznesowe oraz związane z relacjami
z otoczeniem).
Na dzień objęcia kontroli, na majątku spółki RUCH oraz jej spółek zależnych ustanowione były zabezpieczenia na rzecz Alior
Bank w ramach podpisanych z bankiem umów. Na dzień 31 grudnia 2021 roku zadłużenie spółki RUCH wobec Alior Bank
zostało w całości spłacone. Spółka RUCH zrealizowała również pozostałe czynności konieczne do zwolnienia ustanowionych
zabezpieczeń na jej majątku. Zabezpieczenia zostały zwolnione przez Alior Bank z dniem 9 listopada 2021.
7.3.2. Rozliczenie transakcji nabycia udziałów Livingstone Sp. z o.o. zgodnie z MSSF 3 Połączenia jednostek
W dniu 11 lutego 2021 roku spółka ORLEN Wind 3 Sp. z o.o. („ORLEN Wind 3”) nabyła od zagranicznych funduszy
inwestycyjnych 100% udziałów w spółce Livingstone Sp. z o.o. (Livingstone) z siedzibą w Warszawie. Wartość godziwa
przekazanej zapłaty wyniosła 24 mln PLN. Dodatkowo w tym samym dniu ORLEN Wind 3 podpisała ze spółką Livingstone Sp. z
o.o. umowę pożyczki na kwotę 76 mln PLN, która została przeznaczona na spłatę zobowiązań przejmowanej spółki wskazanych
w umowie sprzedaży udziałów, w tym w szczególności zobowiązań wobec byłych udziałowców z tytułu udzielonych pożyczek
i kredytów bankowych w kwocie odpowiednio 34 mln PLN oraz 41 mln PLN. Przedmiotem działalności nabytej spółki jest
wytwarzanie energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii na farmie wiatrowej Kanin zlokalizowanej w województwie
zachodniopomorskim o mocy 20 MW. Transakcja została zrealizowana w ramach przyjętej strategii Grupy ORLEN, której celem
jest między innymi rozbudowa portfela zeroemisyjnych źródeł energii.
Pełne rozliczenie transakcji
Transakcja nabycia Livingstone podlega rozliczeniu metodą przejęcia zgodnie z MSSF 3 Połączenia jednostek.
W skonsolidowanym raporcie kwartalnym za I kwartał 2021 roku Grupa prezentowała tymczasowe rozliczenie transakcji,
w związku z niezakończonym procesem wycen majątku trwałego i zobowiązań warunkowych. W II kwartale 2021 roku Grupa
ostatecznie zakończyła przeprowadzany przez niezależnych rzeczoznawców proces wyceny do wartości godziwej
poszczególnych rzeczowych aktywów trwałych oraz wartości niematerialnych. W związku z powyższym, w skonsolidowanym
raporcie półrocznym za I półrocze 2021 roku oraz w niniejszym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Grupa prezentuje
finalne wartości godziwe przejętych aktywów i zobowiązań w ramach ostatecznego rozliczenia transakcji nabycia Livingstone.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 24 / 113
Finalna wartość aktywów netto wyniosła (23) mln PLN, co oznacza spadek o 32 mln PLN względem tymczasowego rozliczenia
transakcji prezentowanego w skonsolidowanym raporcie kwartalnym za I kwartał 2021 roku. Istotnym zmianom uległy głównie
pozycje rzeczowych aktywów trwałych, których wartość godziwa w ramach ostatecznego rozliczenia wyniosła 62 mln PLN
(wartość tymczasowa wynosiła 91 mln PLN). W odniesieniu do pozostałych pozycji aktywów netto nie nastąpiły żadne istotne
zmiany.
Wartość godziwa możliwych do zidentyfikowania głównych pozycji nabytych aktywów i zobowiązań spółki Livingstone na dzień
nabycia przedstawia się następująco:
Nabyte aktywa
A
73
Aktywa trwałe
Rzeczowe aktywa trwałe
62
Aktywa z tytułu prawa do użytkowania
5
Aktywa obrotowe
Zapasy
1
Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności
3
Środki pieniężne
2
Nabyte zobowiązania
B
96
Zobowiązania długoterminowe
Zobowiązania z tytułu podatku odroczonego
3
Kredyty i pożyczki długoterminowe
69
Rezerwy długoterminowe
5
Zobowiązania z tytułu leasingu
8
Zobowiązania krótkoterminowe
Zobowiązania z tytułu podatku dochodowego
1
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania
4
Kredyty, pożyczki i obligacje
6
Wartość aktywów netto
C = A - B
(23)
Wartość aktywów netto przypadających na akcjonariuszy jednostki dominującej
D
(23)
Udział % w kapitale zakładowym
E
100%
Wartość udziałów wycenionych proporcjonalnie do udziału w aktywach netto
F = D*E
(23)
Wartość godziwa przekazanej zapłaty z tytułu przejęcia (Środki pieniężne zapłacone)
G
24
Wartość wcześniej istniejących powiązań
H
8
Wartość firmy
I = G - F - H
39
W ramach transakcji nabycia nastąpiło rozliczenie wcześniej istniejących powiązań z tytułu umów zawartych przed datą
przejęcia pomiędzy Livingstone a spółką z Grupy ORLEN, w oszacowanej wartości godziwej (8) mln PLN, które zostało ujęte w
ramach pozostałych kosztów operacyjnych.
Rozpoznana na przejęciu Livingstone wartość firmy przedstawia oszacowaną wartość godziwą oczekiwanych korzyści i synergii
w Grupie ORLEN w ramach realizowanej strategii rozbudowy portfela odnawialnych źródeł energii.
Wypływ netto środków pieniężnych z tytułu nabycia Livingstone, będący różnicą pomiędzy przejętymi środkami pieniężnymi netto na
dzień nabycia (ujętymi jako przepływy z działalności inwestycyjnej) oraz zapłaconymi środkami pieniężnymi przekazanymi w ramach
zapłaty wyniósł (22) mln PLN.
Gdyby przejęcie udziałów Livingstone miało miejsce na początku okresu, zysk netto dla Grupy byłby na poziomie 11 186 mln PLN, a
przychody ze sprzedaży wyniosłyby 131 341 mln PLN. Udział Livingstone w wypracowanych przez Grupę ORLEN przychodach
i wyniku za 2021 rok wyniósł odpowiednio 14 mln PLN i 4 mln PLN.
7.3.3. Rozliczenie transakcji nabycia udziałów Polska Press Sp. z o.o. zgodnie z MSSF 3 Połączenia jednostek
W dniu 1 marca 2021 roku PKN ORLEN nabył od niemieckiej Verlagsgruppe Passau Capital Group 100% udziałów w spółce
Polska Press Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie. Polska Press jest jedną z największych grup wydawniczych w Polsce
posiadającą około 20 dzienników regionalnych, blisko 120 tygodników lokalnych, jak również około 500 witryn online. Transakcja
nabycia Polska Press wpisuje się w strategiczne plany Grupy ORLEN w zakresie wzmacniania sprzedaży detalicznej, w tym
pozapaliwowej. Poprzez przejęcie Polska Press Grupa uzyskała m.in. dostęp do 17,4 milionów użytkowników Internetu
i możliwość pozyskania nowych klientów, optymalizacji ponoszonych kosztów marketingowych oraz rozbudowy narzędzi big data
w ramach Grupy. W ramach finalnego rozliczenia ceny, po korekcie o 13 mln PLN, na którą wpływ miała zmiana kapitału
obrotowego oraz długu netto, ostateczna wartość godziwa przekazanej zapłaty wyniosła 222 mln PLN.
Pełne rozliczenie transakcji
Grupa ostatecznie zakończyła przeprowadzany przez niezależnych rzeczoznawców proces wyceny do wartości godziwej
poszczególnych rzeczowych aktywów trwałych oraz wartości niematerialnych, jak również aktywów z tytułu praw do
użytkowania. W związku z powyższym, w niniejszym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Grupa prezentuje finalne
wartości godziwe przejętych aktywów i zobowiązań w ramach ostatecznego rozliczenia transakcji nabycia Polska Press.
Finalna wartość aktywów netto wyniosła 230 mln PLN, co oznacza wzrost o 30 mln PLN względem tymczasowego rozliczenia
transakcji prezentowanego w skonsolidowanych raportach kwartalnych za 2021 rok oraz w skonsolidowanym raporcie
półrocznym za I półrocze 2021 roku. Istotnym zmianom uległy głównie pozycje których wartość godziwa w ramach ostatecznego
rozliczenia wyniosła:
- rzeczowych aktywów trwałych 84 mln PLN (wartość tymczasowa wynosiła 67 mln PLN) co oznacza wzrost o 17 mln PLN,
- wartości niematerialnych 19 mln PLN (wartość tymczasowa wynosiła 1 mln PLN) co oznacza wzrost o 18 mln PLN,
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 25 / 113
- aktywa z tytułu prawa do użytkowania 61 mln PLN (wartość tymczasowa wynosiła 1 mln PLN) co oznacza wzrost o 60 mln PLN,
- aktywa z tytułu podatku odroczonego 13 mln PLN (wartość tymczasowa wynosiła 20 mln PLN) co oznacza spadek o 7 mln PLN,
- zapasów 12 mln PLN (wartość tymczasowa wynosiła 19 mln PLN) co oznacza spadek o 7 mln PLN,
- zobowiązań z tytułu dostaw i usług oraz pozostałych 43 mln PLN (wartość tymczasowa wynosiła 42 mln PLN) co oznacza
wzrost o 1 mln PLN,
- zobowiązań z tytułu leasingu 57 mln PLN (wartości tymczasowej nie stwierdzono).
W odniesieniu do pozostałych aktywów netto nie nastąpiły żadne istotne zmiany.
Wartości godziwa możliwych do zidentyfikowania przejętych aktywów i zobowiązań na dzień nabycia przedstawiają się
następująco:
Nabyte aktywa
A
341
Aktywa trwałe
Rzeczowe aktywa trwałe
84
Wartości niematerialne
19
Aktywa z tytułu prawa do użytkowania
61
Aktywa z tytułu podatku odroczonego
13
Pozostałe aktywa
9
Aktywa obrotowe
Zapasy
12
Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności
39
Środki pieniężne
104
Nabyte zobowiązania
B
111
Zobowiązania długoterminowe
Rezerwy
5
Zobowiązania z tytułu podatku odroczonego
1
Zobowiązania z tytułu leasingu
45
Zobowiązania krótkoterminowe
Rezerwy
1
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania
43
Zobowiązania z tytułu leasingu
12
Zobowiązania z tytułu umów z klientami
4
Wartość aktywów netto
C = A - B
230
Nabyte aktywa netto przypadające udziałom niekontrolującym
9
Wartość aktywów netto przypadających na akcjonariuszy jednostki dominującej
D
221
Udział % w kapitale zakładowym
E
100%
Wartość udziałów wycenionych proporcjonalnie do udziału w aktywach netto
F = D*E
221
Wartość godziwa przekazanej zapłaty z tytułu przejęcia (Środki pieniężne zapłacone)
G
222
Wartość firmy
I = G - F
1
Całkowita wartość wykazanych w powyższej tabeli udziałów niekontrolujących wycenionych proporcjonalnie do udziału w aktywach
netto w kwocie 9 mln PLN obejmuje istniejące na dzień objęcia kontroli udziały niekontrolujące w ramach Grupy Polska Press,
odnoszące się do aktywów netto spółki zależnej Pro Media, w której Polska Press posiada 53% udziałów w kapitale zakładowym.
Wypływ netto środków pieniężnych z tytułu nabycia Polska Press, będący różnicą pomiędzy przejętymi środkami pieniężnymi netto
na dzień nabycia (ujętymi jako przepływy z działalności inwestycyjnej) oraz zapłaconymi środkami pieniężnymi przekazanymi
w ramach zapłaty wyniósł (118) mln PLN.
Gdyby przejęcie udziałów Polska Press miało miejsce na początku okresu, zysk netto Grupy byłby na poziomie 11 182 mln PLN, a
przychody ze sprzedaży wyniosłyby 131 385 mln PLN. Udział Grupy Polska Press w wypracowanych przez Grupę ORLEN
przychodach za 2021 rok wyniósł 274 mln PLN. Udział Grupy Polska Press w wynikach Grupy ORLEN za 2021 rok był nieistotny.
W dniu 17 marca 2021 roku Rzecznik Praw Obywatelskich („RPO”) poinformował w komunikacie opublikowanym na swojej stronie
internetowej, że odwołał się do Sądu Okręgowego w Warszawie (Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów) od decyzji Prezesa
Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z 5 lutego 2021 roku w sprawie zgody na koncentrację polegającą na przejęciu przez
PKN ORLEN kontroli nad Polska Press Sp. z o.o. Sprawa oczekuje na rozstrzygnięcie sądu. Jednocześnie RPO skierował do sądu -
wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Prezesa UOKiK (w tym o zakazanie wykonywania przez PKN ORLEN praw udziałowych
w Polska Press).
W dniu 8 kwietnia 2021 roku Sąd Okręgowy wydał postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji Prezesa UOKiK z 5 lutego 2021
roku do czasu rozstrzygnięcia przez sąd odwołania złożonego przez RPO. Na dzień sporządzenia niniejszego skonsolidowanego
sprawozdania finansowego sąd nie wydał żadnej decyzji w sprawie odwołania złożonego przez RPO. W ocenie PKN ORLEN
postanowienie z 5 lutego 2021 roku nie ma wpływu na skuteczność nabycia przez PKN ORLEN udziałów w Polska Press, gdyż
nabycie zostało dokonane przed wydaniem przez sąd tego postanowienia; postanowienie sądu nie ogranicza też PKN ORLEN w
wykonywaniu praw z udziałów w Polska Press (sąd w swoim postanowieniu nie uwzględnił wniosku RPO w tym zakresie). W dniu
15 września 2021 PKN ORLEN został wpisany do KRS jako jedyny udziałowiec Polska Press.
Na bazie własnego osądu, opartego o uzyskane analizy prawne sprawy sporządzone przez zewnętrzną kancelarię prawną, Grupa
oceniła, że na dzień 31 grudnia 2021 roku zgodnie z wymogami MSSF 10 sprawuje kontrolę nad Polska Press, w związku z czym
ujęła ją konsolidacją metodą pełną. W kolejnych okresach sprawozdawczych Grupa będzie dokonywać analizy nowych faktów
i okoliczności pod kątem oceny kontroli.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 26 / 113
7.3.4. Rozliczenie transakcji nabycia udziałów ORLEN Transport Sp. z o.o. (dawniej OTP Sp. z o.o.) zgodnie z MSSF 3
Połączenia jednostek
W dniu 31 marca 2021 roku PKN ORLEN nabył od Grupy Trans Polonia 100% udziałów w spółce ORLEN Transport Sp. z o.o.
(ORLEN Transport) z siedzibą w Płocku. ORLEN Transport jest jednym z największych w Polsce dostawców usług transportu
drogowego.
ORLEN Transport dysponuje nowoczesną flotą ponad 200 zestawów do przewozu towarów niebezpiecznych ADR klasy II i III.
Zatrudnia blisko 700 pracowników, w tym ponad 550 kierowców. Transakcja umożliwi dynamiczny rozwój i optymalizację
procesów logistycznych. Odbudowa własnych mocy transportowych w strukturach Grupy oraz planowana centralizacja
zarządzania logistyką drogową korzystnie przełoży się również na wyniki Grupy ORLEN. W ten sposób Grupa zdecydowanie
umocni swoją pozycję na rynku przewozów drogowych. Wartość godziwa przekazanej zapłaty wyniosła 102 mln PLN.
Pełne rozliczenie transakcji
Transakcja nabycia udziałów w spółce ORLEN Transport Sp. z o.o. podlega rozliczeniu metodą przejęcia zgodnie z MSSF 3
Połączenia jednostek. W IV kwartale 2021 roku Grupa ostatecznie zakończyła przeprowadzany przez niezależnych
rzeczoznawców proces wyceny do wartości godziwej poszczególnych rzeczowych aktywów trwałych oraz wartości
niematerialnych, jak również aktywów z tytułu praw do użytkowania. W związku z powyższym, w niniejszym skonsolidowanym
sprawozdaniu finansowym Grupa prezentuje finalne wartości godziwe przejętych aktywów i zobowiązań w ramach ostatecznego
rozliczenia transakcji nabycia ORLEN Transport Sp. z o.o..
Finalna wartość aktywów netto wyniosła 22 mln PLN, co oznacza wzrost o 5 mln PLN względem tymczasowego rozliczenia
transakcji prezentowanego w skonsolidowanych raportach kwartalnych za I i III kwartał 2021 roku oraz w skonsolidowanym
raporcie półrocznym za I półrocze 2021 roku. Istotnym zmianom uległy głównie wycena pozycji aktywów z tytułu prawa do
użytkowania oraz odpowiadającego im zobowiązania z tytułu leasingu, których wartość godziwa w ramach ostatecznego
rozliczenia wyniosła 39 mln PLN (wartość tymczasowa wynosiła odpowiednio 46 mln PLN oraz 50 mln PLN) oraz wartości
niematerialne których wartość godziwa w ramach ostatecznego rozliczenia wyniosła 4 mln (wartość tymczasowa była nieistotna).
W odniesieniu do pozostałych pozycji aktywów netto nie nastąpiły istotne zmiany.
Wartość godziwa możliwych do zidentyfikowania głównych pozycji nabytych aktywów i zobowiązań spółki ORLEN Transport Sp.
z o.o. na dzień nabycia przedstawia się następująco:
Nabyte aktywa
A
79
Aktywa trwałe
Rzeczowe aktywa trwałe
4
Wartości niematerialne
4
Aktywa z tytułu prawa do użytkowania
39
Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności
24
Środki pieniężne
8
Nabyte zobowiązania
B
57
Zobowiązania długoterminowe
Rezerwy
3
Zobowiązania z tytułu leasingu
28
Zobowiązania krótkoterminowe
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania
15
Zobowiązania z tytułu leasingu
11
Wartość aktywów netto
C = A - B
22
Wartość aktywów netto przypadających na akcjonariuszy jednostki dominującej
D
22
Udział % w kapitale zakładowym
E
100%
Wartość udziałów wycenionych proporcjonalnie do udziału w aktywach netto
F = D*E
22
Wartość godziwa przekazanej zapłaty z tytułu przejęcia (Środki pieniężne zapłacone)
G
102
Wartość firmy
I = G - F
80
Na wartość firmy rozpoznanej w wyniku przejęcia ORLEN Transport Sp. z o.o. składa się przede wszystkim wartość godziwa
oczekiwanych synergii kosztowych oraz dodatkowych korzyści związanych z uzyskaniem elastyczności operacyjnej w zakresie
procesów logistycznych, w tym zarządzania flotą oraz zwiększenie synergii w segmencie transportu drogowego pomiędzy
spółkami z Grupy ORLEN. Ponadto ograniczone zostaną koszty transportu poprzez wzrost utylizacji floty oraz zatrzymanie
marży na przewozach drogowych w Grupie. Posiadanie własnej floty oraz centralizacja procesów logistycznych, oprócz
optymalizacji kosztów, ułatwi również realizację strategii Grupy ORLEN w zakresie digitalizacji procesów.
Wypływ netto środków pieniężnych z tytułu nabycia ORLEN Transport, będący różnicą pomiędzy przejętymi środkami
pieniężnymi netto na dzień nabycia (ujętymi jako przepływy z działalności inwestycyjnej) oraz zapłaconymi środkami pieniężnymi
przekazanymi w ramach zapłaty wyniósł (94) mln PLN.
Gdyby przejęcie udziałów ORLEN Transport miało miejsce na początku okresu, zysk netto Grupy byłby na poziomie 11 190 mln PLN, a
przychody ze sprzedaży wyniosłyby 131 346 mln PLN. Udział ORLEN Transport w wypracowanych przez Grupę ORLEN
przychodach i wyniku za 2021 rok wyniósł odpowiednio 100 mln PLN i 6 mln PLN.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 27 / 113
7.3.5. Rozliczenie transakcji nabycia udziałów Nowotna Farma Wiatrowa Sp. z o.o. zgodnie z MSSF 3 Połączenia
jednostek
W dniu 26 lutego 2021 roku ORLEN Wind 3 Sp. z o.o. podpisała z funduszami inwestycyjnymi: Taiga Inversiones Eolicas SCR
SA oraz Santander Energias Renovables SCRA SA, z siedzibą w Madrycie, w Hiszpanii, umowę zakupu 100% udziałów w
spółce Nowotna Farma Wiatrowa Sp. z o.o. (Nowotna Farma Wiatrowa) z siedzibą w Gdańsku, będącej właścicielem farm
wiatrowych Kobylnica, Subkowy, Nowotna. Nabywane farmy wiatrowe posiadają łączną moc 89,4 MW. Po uzyskaniu pozytywnej
decyzji UOKiK spółka ORLEN Wind 3 w dniu 14 kwietnia 2021 roku sfinalizowała transakcję, nabyła 100% udziałów i objęła
kontrolę nad spółką Nowotna Farma Wiatrowa. Wartość godziwa przekazanej zapłaty wyniosła 372 mln PLN
Przejęcie farm wiatrowych na Pomorzu to kolejny krok w ramach strategii Grupy ORLEN budowy nowoczesnego koncernu
multienergetycznego i dążenia do neutralności emisyjnej realizowanej m.in. poprzez inwestycje w zeroemisyjne źródła energii.
Pełne rozliczenie transakcji
Transakcja nabycia udziałów w spółce Nowotna Farma Wiatrowa Sp. z o.o. podlega rozliczeniu metodą przejęcia zgodnie z MSSF 3
Połączenia jednostek. W IV kwartale 2021 roku Grupa ostatecznie zakończyła przeprowadzany przez niezależnych rzeczoznawców
proces wyceny do wartości godziwej poszczególnych rzeczowych aktywów trwałych oraz wartości niematerialnych. W związku
z powyższym, w niniejszym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Grupa prezentuje finalne wartości godziwe przejętych
aktywów i zobowiązań w ramach ostatecznego rozliczenia transakcji nabycia Nowotna Farma Wiatrowa Sp. z o.o.
Finalna wartość aktywów netto wyniosła 238 mln PLN, co oznacza wzrost o 129 mln PLN względem tymczasowego rozliczenia
transakcji prezentowanego w skonsolidowanym raporcie półrocznym za I półrocze 2021 roku oraz w skonsolidowanym raporcie
kwartalnym za III kwartał 2021 roku. Zmiana wynika głównie z:
- rozpoznania wartości niematerialnych i prawnych w kwocie 148 mln PLN dotyczących wyceny kontraktów sprzedaży energii
elektrycznej z OZE oraz kontraktów sprzedaży praw majątkowych wynikających ze świadectw pochodzenia,
- wyceny rzeczowych aktywów trwałych, których wartość godziwa w ramach ostatecznego rozliczenia wyniosła 300 mln PLN
(wartość tymczasowa wynosiła 309 mln PLN) i uległa obniżeniu o 9 mln PLN,
- ujęcia dodatkowych rezerw (głównie rezerwy na demontaż), których wartość godziwa w ramach ostatecznego rozliczenia wyniosła
25 mln PLN (wartość tymczasowa wynosiła 11 mln PLN) co oznacza wzrost o 14 mln PLN,
- korekty pozostałych zobowiązań o wartość 34 mln PLN wynikającej ze skorygowania wartości rozliczeń międzyokresowych
przychodów z tytułu otrzymanej we wcześniejszych okresach dotacji, które na dzień nabycia nie wiążą się z żadnym potencjalnym
wypływem środków pieniężnych w przyszłości i tym samym nie spełniają definicji zobowiązania,
- ujęcia dodatkowego zobowiązania z tytułu podatku odroczonego w wyniku powyższych zmian, którego wartość w ramach
ostatecznego rozliczenia została ustalona na poziomie 33 mln PLN (tymczasowa wartość wynosiła 12 mln PLN).
Dodatkowo w ramach pełnego rozliczenia rozpoznano aktywa z tytułu prawa do użytkowania w wartości 13 mln PLN oraz zobowiązania
z tytułu leasingu w wartości 14 mln PLN wynikające z ujęcia istniejących na dzień nabycia umów leasingu.
W odniesieniu do pozostałych pozycji aktywów netto nie nastąpiły żadne istotne zmiany.
Wartość godziwa możliwych do zidentyfikowania głównych pozycji nabytych aktywów i zobowiązań spółki Nowotna Farma
Wiatrowa Sp. z o.o. na dzień nabycia przedstawia się następująco:
Nabyte aktywa
A
558
Aktywa trwałe
Rzeczowe aktywa trwałe
300
Wartości niematerialne
148
Aktywa z tytułu prawa do użytkowania
13
Aktywa obrotowe
Zapasy
9
Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności
12
Krótkoterminowe aktywa finansowe
12
Środki pieniężne
64
Nabyte zobowiązania
B
320
Zobowiązania długoterminowe
Rezerwy
25
Kredyty, pożyczki i obligacje
236
Zobowiązania z tytułu podatku odroczonego
33
Zobowiązania z tytułu leasingu
13
Zobowiązania krótkoterminowe
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania
4
Zobowiązania z tytułu leasingu
1
Kredyty, pożyczki i obligacje
7
Rezerwy
1
Wartość aktywów netto
C = A - B
238
Wartość aktywów netto przypadających na akcjonariuszy jednostki dominującej
D
238
Udział % w kapitale zakładowym
E
100%
Wartość udziałów wycenionych proporcjonalnie do udziału w aktywach netto
F = D*E
238
Wartość godziwa przekazanej zapłaty z tytułu przejęcia (Środki pieniężne zapłacone)
G
372
Wartość firmy
I = G - F
134
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 28 / 113
W wyniku zakończenia procesu rozliczenia ceny nabycia ustalona finalna wartość firmy w kwocie 134 mln PLN była niższa o 129
mln PLN względem tymczasowego rozliczenia transakcji prezentowanego w skonsolidowanym raporcie półrocznym za I
półrocze 2021 roku oraz w skonsolidowanym raporcie kwartalnym za III kwartał 2021, gdyż znaczna jej część została
zaalokowana na inne składniki aktywów w wyniku prowadzonego przez niezależnych rzeczoznawców procesu wyceny do
wartości godziwej składników aktywów trwałych, w tym przede wszystkim rozpoznanej w ramach wartości niematerialnych
wartości godziwej istniejących kontraktów sprzedaży energii elektrycznej z OZE oraz kontraktów sprzedaży praw majątkowych
wynikających ze świadectw pochodzenia. Pozostała na finalnym rozliczeniu wartość firmy dotyczy wartości godziwej
potencjalnych przyszłych umów PPA i CPA, dla których przepływy prognozowane są w okresie kolejnych kilkunastu lat, jak
również oczekiwanych korzyści i synergii w całej Grupie w ramach realizowanej strategii rozbudowy portfela odnawialnych źródeł
energii.
Wypływ netto środków pieniężnych z tytułu nabycia Nowotna Farma Wiatrowa, będący różnicą pomiędzy przejętymi środkami
pieniężnymi netto na dzień nabycia (ujętymi jako przepływy z działalności inwestycyjnej) oraz zapłaconymi środkami pieniężnymi
przekazanymi w ramach zapłaty wyniósł (308) mln PLN.
Gdyby przejęcie udziałów Nowotna Farma Wiatrowa miało miejsce na początku okresu, zysk netto Grupy byłby na poziomie 11 200
mln PLN, a przychody ze sprzedaży wyniosłyby 131 366 mln PLN. Udział Nowotna Farma Wiatrowa w wypracowanych przez Grupę
ORLEN przychodach i wyniku za 2021 rok wyniósł odpowiednio 115 mln PLN i 49 mln PLN.
7.3.6. Rozliczenie transakcji nabycia udziałów UAB Mockavos terminalas zgodnie z MSSF 3 Połączenia jednostek
W dniu 15 czerwca 2021 roku spółka AB ORLEN Lietuva nabyła 100% udziałów Spółki UAB Mockavos terminalas. Wartość
godziwa przekazanej zapłaty wyniosła 45 mln EUR (202 mln PLN).
Terminal w Mockavie został wybudowany w 2017 roku. Jego powierzchnia wraz z przyległymi gruntami wynosi około 40 ha.
Łączna pojemność zbiornikowa terminala to 19 tys. m
3
, natomiast zdolności przeładunkowe szacowane są na 1,2 mln ton paliw
płynnych rocznie. Terminal w Mockavie jest jedynym kolejowym terminalem przeładunkowym przy granicy polsko-litewskiej,
który jest wykorzystywany do przeładunków produktów ropopochodnych wytwarzanych w rafinerii w Możejkach
i przeznaczonych na polski oraz ukraiński rynek.
Pełne rozliczenie transakcji
Transakcja nabycia udziałów UAB Mockavos terminalas podlega rozliczeniu metodą przejęcia zgodnie z MSSF 3 Połączenia
jednostek. W III kwartale 2021 roku Grupa ostatecznie zakończyła przeprowadzany przez niezależnych rzeczoznawców proces
wyceny do wartości godziwej poszczególnych rzeczowych aktywów trwałych oraz wartości niematerialnych, jak również aktywów
z tytułu praw do użytkowania. W związku z powyższym w skonsolidowanym raporcie za III kwartał 2021, jak również
w niniejszym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Grupa prezentuje finalne wartości godziwe przejętych aktywów
i zobowiązań w ramach ostatecznego rozliczenia transakcji nabycia UAB Mockavos terminalas. W odniesieniu do
poszczególnych pozycji bilansowych ostateczna wycena nie różniła się w sposób istotny od tymczasowej wykazanej w
skonsolidowanym raporcie za I półrocze 2021 roku.
Wartość godziwa możliwych do zidentyfikowania głównych pozycji nabytych aktywów i zobowiązań spółki Mockavos terminalas
na dzień nabycia przedstawiała się następująco:
Nabyte aktywa
A
38
Aktywa trwałe
Rzeczowe aktywa trwałe
38
Wartość aktywów netto
C = A - B
38
Wartość aktywów netto przypadających na akcjonariuszy jednostki dominującej
D
38
Udział % w kapitale zakładowym
E
100%
Wartość udziałów wycenionych proporcjonalnie do udziału w aktywach netto
F = D*E
38
Wartość godziwa przekazanej zapłaty z tytułu przejęcia z uwzględnieniem różnic kursowych z przeliczenia
G
205
Wartość firmy
I = G - F
167
Wartość firmy powstała w wyniku przejęcia Mockavos terminalas przedstawia głównie wartość prognozowanych synergii
kosztowych, w tym związanych m.in. z wyeliminowaniem ponoszonych dotychczas opłat z tytułu korzystania z terminala oraz
większą niezależnością i możliwością wdrożenia nowych, bardziej efektywnych rozwiązań logistycznych, jak również wartość
pozostałych aktywów (siły roboczej, logistycznej obsługi klienta, obecności w danej lokalizacji geograficznej, możliwości realizacji
planów rozwojowych na terenie, na którym znajduje się terminal), których nie można było ująć odrębnie zgodnie z wymogami MSR
38 Wartości niematerialne.
Wypływ netto środków pieniężnych z tytułu nabycia UAB Mockavos terminalas, będący różnicą pomiędzy przejętymi środkami
pieniężnymi netto na dzień nabycia (ujętymi jako przepływy z działalności inwestycyjnej) oraz zapłaconymi środkami pieniężnymi
przekazanymi w ramach zapłaty wyniósł (202) mln PLN.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 29 / 113
Gdyby przejęcie udziałów UAB Mockavos terminalas miało miejsce na początku okresu, zysk netto Grupy byłby na poziomie 11 191
mln PLN, a przychody ze sprzedaży wyniosłyby 131 343 mln PLN. Udział UAB Mockavos terminalas w wypracowanych przez
Grupę ORLEN przychodach i wyniku za 2021 rok był nieistotny.
7.3.7. Zmiana struktury udziałowej w spółce Baltic Power
W dniu 24 marca 2021 roku decyzją Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Baltic Power Sp. z o.o. (Baltic Power) podjęto
uchwałę w sprawie podwyższenia kapitału zakładowego spółki o kwotę 1 mln PLN, w drodze utworzenia 5 665 nowych udziałów
o wartości nominalnej 100 PLN każdy. Wszystkie nowe udziały stanowiące 48,56% w kapitale zakładowym objęła w całości spółka NP
Baltic Wind B.V. z siedzibą w Amsterdamie (spółka zależna Northland Power) i pokryła je w całości wkładem pieniężnym w łącznej
kwocie 35 mln EUR (tj.163 mln PLN) i 93 mln PLN. Nadwyżka wkładu pieniężnego ponad wartość nominalną nowych udziałów
w wysokości 35 mln EUR (tj.163 mln PLN) i 92 mln PLN została przelana na kapitał zapasowy spółki Baltic Power.
W wyniku tej transakcji PKN ORLEN stracił kontrolę nad spółką Baltic Power. Biorąc pod uwagę warunki podpisanej umowy
o partnerstwie z NP Baltic Wind B.V., PKN ORLEN ocenił utrzymaną inwestycję w Baltic Power (51,44% udziału w kapitale
zakładowym) jako wspólne przedsięwzięcie, które wycenił w niniejszym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym metodą praw
własności.
W wyniku finansowym w pozostałych przychodach operacyjnych rozpoznano kwotę 156 mln PLN jako różnicę między aktywami netto
na dzień utraty kontroli o wartości 112 mln PLN, a wartością godziwą inwestycji utrzymanej w Baltic Power na dzień utraty kontroli
w wysokości 268 mln PLN.
Na bazie przeprowadzonych analiz oraz wycen przejętych aktywów i zobowiązań, określona została ostateczna wartość godziwa
możliwych do zidentyfikowania aktywów oraz zobowiązań Baltic Power na moment ujęcia utrzymanej inwestycji jako wspólne
przedsięwzięcie na kwotę 384 mln PLN. Udział Grupy w aktywach netto wyniósł 198 mln PLN (51,44%).
Uzyskana wartość firmy stanowiąca nadwyżkę wartości godziwej inwestycji utrzymanej w Baltic Power ponad przypadającą na Grupę
część aktywów netto spółki wyniosła 70 mln PLN.
W dniu 29 czerwca 2021 roku i 29 listopada 2021 roku nastąpiły podwyższenia kapitału zakładowego spółki Baltic Power Sp. z o.o.,
kolejno o cztery i dwa dodatkowe udziały. Wszystkie nowe udziały w całości zostały objęte przez NP Baltic Wind B.V., który pokrył je
wkładem pieniężnym w wysokości 34 mln PLN. W wyniku tych zdarzeń udział PKN ORLEN w spółce zmniejszył się i na 31 grudnia
2021 roku wynosił 51,41%. W pozycji pozostałe przychody operacyjne rozpoznano w 2021 roku dodatkowy zysk na rozwodnieniu
udziałów w wysokości 17 mln PLN.
W kolejnych okresach sprawozdawczych planowane są dodatkowe podwyższenia kapitału przez Baltic Power, które w całości zostaną
objęte przez NP Baltic Wind B.V., co spowoduje wzrost udziału NP Baltic Wind B.V do 49% (i jednocześnie spadek udziału PKN
ORLEN do 51%).
7.4. Zmiany w strukturze Grupy ORLEN po zakończeniu okresu sprawozdawczego
w dniu 17 lutego 2022 roku dokonano zmiany nazwy spółki z UAB Mockavos terminalas na UAB ORLEN Mockavos terminalas;
w dniu 7 marca 2022 roku za pośrednictwem systemu S24 Polska Press Sp. z o.o. nabyła 100% udziałów w spółce PL24 Sp. z o.o.;
w dniu 15 marca 2022 roku odbyło się Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie spółki ORLEN Południe S.A. dotyczące wyrażenia
zgody na podwyższenie kapitału zakładowego spółki ORLEN Południe S.A.;
w dniu 17 marca 2022 roku dokonano wpisu przeniesienia własności 10 akcji imiennych w kapitale zakładowym Konsorcjum Olejów
Przepracowanych - Organizacja Odzysku Opakowań i Olejów Spółka Akcyjna akcji na rzecz spółki ORLEN Południe S.A.;
w dniu 18 marca 2022 roku odbyło się Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników CCGT Ostrołęka Sp. z o.o. które podjęło uchwałę
w sprawie podwyższenia kapitału zakładowego Spółki CCGT Ostrołęka Sp. z o.o. Wszystkie nowe udziały obejmie PKN ORLEN
SA, który wniesie wkład pieniężny w wysokości 193 mln PLN.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 30 / 113
SYTUACJA FINANSOWA GRUPY
8. WPŁYW PANDEMII KORONAWIRUSA NA DZIAŁALNOŚĆ GRUPY ORLEN
W 2021 roku pandemia COVID-19 w dalszym ciągu wywierała wpływ na światową gospodarkę oraz sytuację w kraju powodując
zaburzenia w systemie gospodarczym i administracyjnym. Otoczenie rynkowe Grupy nadal charakteryzowała niepewność co do
dalszego przebiegu pandemii oraz skali i rozkładu w czasie wtórnych efektów „odbicia” z pandemicznej recesji, przejawiająca się
w dużej zmienności popytu, cen produktów rafineryjnych i petrochemicznych i surowców, w tym ropy, energii oraz uprawnień do
emisji CO2, rzutującej na osiągane marże we wszystkich segmentach operacyjnych.
Od wybuchu pandemii COVID-19 w Unii Europejskiej zauważalnie przyspieszyły działania zmierzające do powstrzymania
niekorzystnych zmian klimatu. Przyspieszenie transformacji energetycznej odbiło się negatywnie na perspektywach globalnego
popytu na paliwa kopalne, w tym także na ropę naftową i paliwa płynne. Głęboka, choć krótkotrwała globalna recesja wywołana
przez pandemię oraz przyspieszenie transformacji energetycznej silnie odczuł globalny przemysł rafineryjny, którego moce
przerobowe okazały się istotnie za wysokie w stosunku do bieżącego i oczekiwanego popytu i wymagają redukcji. Żeby ją
wymusić, marże rafineryjne spadły głęboko poniżej progów opłacalności przerobu i pozostaną pod presją do czasu odpowiedniej
korekty potencjału rafineryjnego. Z nadwyżki ocenianej w okresie 2020-2025 na 4,5 mbd, do połowy grudnia 2021 zredukowano
lub ogłoszono redukcję mocy o 3,7 mbd. Największy wolumen wyłączeń miał miejsce w Ameryce Północnej i w rejonie Azji i
Pacyfiku i poprawił fundamenty rafineryjne w tych regionach. W Europie dokonana i zadeklarowana redukcja mocy dotyczy
dziesięciu rafinerii o łącznym potencjale blisko 0,9 mbd. Do redukcji pozostają globalne moce szacowane na około 1,0 mbd z
tego na Europę przypada 0,8 mbd.
Wzrost popytu na ropę naftową i paliwa płynne związane z odbiciem światowej gospodarki, obserwowany od początku drugiego
kwartału 2021 roku, w połączeniu z efektem sezonowym poprawił marże rafineryjne, łagodząc przejściowo presję na redukcję
mocy rafineryjnych. Poprawa marż została jednak ograniczona przez nieoczekiwany, dynamiczny wzrost cen ropy do blisko
80$/bbl. Powodem silnego wzrostu cen od drugiej połowy IV kwartału jest niespodziewany popyt na paliwa płynne ze strony
sektora energetycznego, spowodowany wysokimi cenami gazu. Silny wzrost kosztów energii wywarł presję wzrostową na
rynkowe ceny produktów rafineryjnych, jednak poprawa marż rynkowych nie wiązała się z poprawą sytuacji ekonomicznej
rafinerii. Beneficjentem pandemii okazała się branża petrochemiczna, gdyż popyt na jej produkty istotnie wzrósł, a w
konsekwencji wzrosły marże petrochemiczne.
Przyspieszenie transformacji energetycznej doprowadziło do wzrostu popytu na gaz ziemny a brak rezerw podaży wywołał
hiperboliczne wzrosty cen tego surowca, które wraz z rosnącymi cenami uprawnień do emisji po publikacji pakietu klimatycznego
Fit for 55 doprowadziły do silnych wzrostów cen energii. W ocenie Grupy jest to sytuacja przejściowa, która po uznaniu gazu
jako niezbędne paliwo przejściowe w procesie transformacji energetycznej w Europie doprowadzi do zwiększenia mocy
energetycznych opartych na gazie i złagodzi presję cenową.
Od momentu wybuchu pandemii PKN ORLEN oraz spółki z Grupy podjęły szereg działań w związku z koniecznością
dostosowania się do nieustannie zmieniających się warunków funkcjonowania, jak również w celu zapobiegania
rozprzestrzenianiu się zarażeń COVID-19, zarówno w odniesieniu do własnych pracowników, jak również w zakresie wsparcia
rządowej walki z koronawirusem, które kontynuowane były w 2021 roku. Grupa na bieżąco dostosowuje swoje działania
operacyjne do zmieniających się warunków epidemiologicznych.
W okresie objętym niniejszym skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym oraz obecnie, wszystkie stacje paliw sieci ORLEN
pozostawały otwarte i nie występowały zakłócenia w żadnym z obszarów funkcjonowania Grupy. Nie wystąpiły również żadne
istotne zaburzenia w działalności operacyjnej Grupy na rynkach zagranicznych. W ocenie Grupy obecnie łańcuch dostaw,
zarówno w zakresie zakupu surowców i towarów, jak i w odniesieniu do wewnętrznych procesów logistycznych (m.in. dostaw
paliw ciekłych z zakładu produkcyjnego na terminale paliw a następnie stacje paliw), pozostaje niezagrożony.
Koszt podjętych przez Grupę działań o charakterze prewencyjnym w celu ograniczenia możliwości rozprzestrzeniania się wirusa
na obiektach oraz ochrony pracowników i klientów Grupy w 2021 roku i 2020 roku wyniósł odpowiednio (30) mln PLN i (92) mln
PLN.
W 2021 roku Grupa nie zaobserwowała istotnego pogorszenia spłacalności, bądź też zwiększenia ilości upadłości lub
restrukturyzacji wśród swoich klientów. Ze względu na efektywne zarządzanie kredytem kupieckim i windykacją, Grupa ocenia,
że pomimo przedłużającej się pandemii koronawirusa ryzyko nieuregulowania należności przez kontrahentów nie uległo istotnej
zmianie, a spłacalność należności wykazanych w bilansie na dzień 31 grudnia 2021 roku, których termin wymagalności przypada
w najbliższych miesiącach, pozostanie na niezmienionym istotnie poziomie. W związku z powyższym, na dzień 31 grudnia 2021
roku Grupa nie zidentyfikowała przesłanek do zmodyfikowania założeń przyjętych do oceny oczekiwanej straty kredytowej pod
kątem potencjalnej konieczności uwzględnienia dodatkowego elementu ryzyka związanego z obecną sytuacją gospodarczą oraz
prognozami na przyszłość.
Grupa na bieżąco analizuje sytuację na rynkach oraz spływające sygnały od kontrahentów mogące świadczyć o pogorszeniu
sytuacji finansowej i w razie konieczności dokona aktualizacji przyjętych szacunków do kalkulacji ECL w kolejnych okresach
sprawozdawczych.
Na moment sporządzenia niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego sytuacja finansowa Grupy pozostaje
stabilna. Kapitał pracujący wzrósł o 4 442 mln PLN stosunku do stanu z końca 2020 roku, co związane było głównie ze
wzrostem notowań cen ropy i produktów, które przełożyły się na wartość zapasów, należności i zobowiązań. Wyniki Grupy
w 2021 roku w podziale na segmenty zostały zaprezentowane w nocie 11.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 31 / 113
Trwająca pandemia koronawirusa nie wpłynęła w ocenie Grupy na zmianę poziomu ryzyka w odniesieniu do udzielonych
gwarancji na dzień 31 grudnia 2021 roku i prawdopodobieństwo uruchomienia tych gwarancji pozostaje niskie.
Grupa nie identyfikuje obecnie, jak i w ciągu kolejnych 12 miesięcy problemów z płynnością. Nie widzi też ryzyka braku
wywiązania się z umów kredytowych lub innych umów o finansowanie. Grupa podejmuje działania optymalizacyjne polegające
m.in. na pozyskiwaniu długoterminowego finansowania na projekty zielone i projekty zrównoważonego rozwoju oraz
finansowania na wybrane projekty inwestycyjne w formule project finance bez regresu lub z ograniczonym regresem do PKN
ORLEN i Grupy (tzn. finansowanie bezpośrednio na spółce celowej) i zakłada utrzymanie bezpiecznego poziomu długu netto
oraz wskaźników finansowych uwzględnionych w umowach o finansowanie.
Na dzień sporządzenia niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego, Grupa ocenia, że posiada wystarczające
źródła finansowania do realizacji zaplanowanych wcześniej strategicznych projektów rozwojowych, inwestycyjnych oraz
akwizycji zgodnie z harmonogramem.
Informacje odnośnie wpływu pandemii COVID-19 na założenia oraz podejście do testów na utratę wartości na koniec 2021 roku,
statusu przeprowadzanych testów, jak również rozpoznanych na moment sporządzenia niniejszego sprawozdania finansowego
odpisów z tytułu utraty wartości aktywów w 2021 roku zaprezentowano w nocie 14.4.
9. WYNIKI FINANSOWE I OPERACYJNE
Rachunek zysków lub strat
Przychody ze sprzedaży Grupy ORLEN za 2021 rok wyniosły 131 341 mln PLN i były wyższe o 45 161 mln PLN (r/r). Wzrost
przychodów ze sprzedaży (r/r) wynika z wyższej sprzedaży wolumenowej o 2% (w segmentach Rafinerii i Detalu częściowo
ograniczany niższym poziomem wolumenów sprzedaży w segmencie Petrochemia i Wydobycie) oraz odzwierciedla wzrost o 69% cen
ropy naftowej i w efekcie także notowań głównych produktów. W okresie 12 miesięcy 2021 roku w porównaniu do analogicznego okresu
2020 roku ceny benzyny zwiększyły się o 75%, oleju napędowego o 58%, paliwa lotniczego o 69%, ciężkiego oleju opałowego o 69%,
etylenu o 38% i propylenu o 50%.
Koszty działalności operacyjnej łącznie zwiększyły się o (35 704) mln PLN (r/r) do poziomu (121 911) mln PLN. Największą pozycję
w strukturze tych kosztów stanowią koszty zużycia materiałów i energii, głównie ropy naftowej i innych chemikaliów wykorzystywanych
w procesach technologicznych. Wzrost kosztów zużytych materiałów i energii o 53% (r/r) wynika z większego o 0,4 mln ton (r/r)
przerobu ropy w efekcie poprawy sytuacji makroekonomicznej oraz mniejszego (r/r) zakresu zrealizowanych głównie w PKN ORLEN i
Grupie ORLEN Unipetrol postojów remontowych instalacji.
Wynik na pozostałej działalności operacyjnej wyniósł 3 913 mln PLN i był wyższy o 61 mln PLN (r/r) gównie w wyniku efektu
zmian odpisów aktualizujących wartość rzeczowych aktywów trwałych, wartości niematerialnych, aktywów z tytułu praw do
użytkowania, pozostałych składników majątku trwałego oraz aktywów trwałych przeznaczonych do sprzedaży w wysokości 2 402
mln PLN (głównie dotyczyło to aktywów w segmencie Wydobycie, wobec których w 2020 roku utworzono odpisy aktualizujące
w wysokości (1 687) mln PLN, a w 2021 roku rozpoznano odwrócenie odpisów aktualizujących w wysokości 1 046 mln PLN –
dodatkowe informacje w nocie 14.4.) oraz zmiany wpływu netto rozliczenia i wyceny pochodnych instrumentów finansowych
dotyczących ekspozycji operacyjnej (instrumenty niewyznaczone dla celów rachunkowości zabezpieczeń) w kwocie 1 073 mln
PLN. Wpływ powyżej opisanych zmian został skompensowany poprzez efekt rozpoznania w 2020 roku zysku z tytułu okazyjnego
nabycia 80% akcji ENERGA S.A. (ENERGA) w wysokości (4 062) mln PLN.
W efekcie zysk z działalności operacyjnej wyniósł 13 870 mln PLN i był wyższy o 9 962 mln PLN (r/r).
Koszty finansowe netto w omawianym okresie wyniosły (179) mln PLN i obejmowały głównie koszty odsetkowe netto w kwocie
(443) mln PLN oraz rozliczenie i wycenę pochodnych instrumentów finansowych netto w wysokości 294 mln PLN.
Po uwzględnieniu podatku dochodowego w kwocie (2 495) mln PLN zysk netto Grupy ORLEN za 2021 rok osiągnął wartość 11 188 mln
PLN i był wyższy o 8 363 mln PLN (r/r).
Sprawozdanie z sytuacji finansowej
Suma aktywów Grupy ORLEN na dzień 31 grudnia 2021 roku wyniosła 106 754 mln PLN i była wyższa o 22 706 mln PLN
w porównaniu ze stanem z dnia 31 grudnia 2020 roku.
Wartość aktywów trwałych na 31 grudnia 2021 roku wyniosła 68 706 mln PLN i była wyższa o 9 273 mln PLN w porównaniu
z końcem poprzedniego roku, głównie z tytułu zwiększenia wartości rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych
oraz wartości firmy o 8 068 mln PLN oraz zwiększenia wartości inwestycji wycenianych metodą praw własności o kwotę 367 mln
PLN, głównie w wyniku rozpoznania inwestycji we wspólne przedsięwzięcie Baltic Power w wysokości 268 mln PLN (dodatkowe
informacje w nocie 7.3.7) oraz ujęcia wyższego udziału w wynikach jednostek współkontrolowanych.
Zmiana salda rzeczowych aktywów trwałych, wartości niematerialnych oraz wartości firmy o 8 068 mln PLN (r/r) obejmowała:
nakłady inwestycyjne w wysokości 8 751 mln PLN, w tym poniesione na rozbudowę zdolności produkcyjnych nawozów
w Anwil, budowę instalacji Glikolu w ORLEN Południe umożliwiającą produkcję zielonego, ekologicznego glikolu i instalacji
Visbreakingu w Płocku, rozbudowę zdolności produkcyjnych instalacji Olefin w Płocku, projekty w segmencie Energetyka
związane głównie z modernizacją obecnych aktywów oraz przyłączenie nowych odbiorców i modernizacja turbozespołu TG1
w Zakładzie Elektrociepłowni w Płocku oraz projekty w segmencie Detal i Wydobycie,
amortyzację w kwocie (4 651) mln PLN,
dokonane odpisy aktualizujące wartość rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych netto w wysokości 811 mln
PLN, głównie w segmencie Wydobycie;
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 32 / 113
wartość firmy rozpoznaną na nabyciu nowych jednostek zależnych w kwocie 434 mln PLN. Dodatkowe informacje w nocie 7.3 i
14.2.1.
zakup uprawnień CO
2
oraz certyfikatów energetycznych w wysokości 1 655 mln PLN,
umorzenie uprawnień CO
2
oraz certyfikatów energetycznych w wysokości (2 238) mln PLN,
otrzymane nieodpłatnie uprawnienia CO
2
w wysokości 1 998 mln PLN,
efekt rozpoznania nowych aktywów na moment nabycia nowych jednostek w wysokości 674 mln PLN oraz
efekt przeliczenia sald spółek zagranicznych w wysokości 797 mln PLN.
Wartość aktywów obrotowych na dzień 31 grudnia 2021 zwiększyła się o 13 433 mln PLN w porównaniu z końcem poprzedniego
roku, przede wszystkim w efekcie zwiększenia salda zapasów o 6 131 mln PLN, salda środków pieniężnych o 1 656 mln PLN,
salda należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałych należności o 5 401 mln PLN oraz wyceny pochodnych instrumentów
finansowych o 709 mln PLN głównie z tytułu wyceny kontraktów terminowych CO
2
. Wzrost wartości zapasów to głównie efekt
wzrostu cen ropy naftowej i produktów ropopochodnych. Wzrost salda należności wynikał głównie z wyższej sprzedaży w ujęciu
wartościowym i ilościowym.
Kapitał własny na dzień 31 grudnia 2021 roku wyniósł 52 578 mln PLN i był wyższy o 10 189 mln PLN w porównaniu ze stanem
z końca 2020 roku głównie z tytułu ujęcia zysku netto za 2021 rok w kwocie 11 188 mln PLN, ujemnego wpływu zmiany salda
kapitałów z tytułu stosowania rachunkowości zabezpieczeń w kwocie (414) mln PLN, wypłaty dywidendy dla akcjonariuszy PKN
ORLEN z zysków lat ubiegłych w łącznej wysokości (1 497) mln PLN oraz wpływu różnic kursowych z tytułu przeliczenia kapitałów
własnych jednostek działających za granicą w kwocie 783 mln PLN, wynikających głównie ze wzrostu kursów CZK, USD i CAD.
Wartość zobowiązań z tytułu dostaw i usług oraz pozostałych zobowiązań zwiększyła się o 5 788 mln PLN w porównaniu ze
stanem z końca 2020 roku głównie w wyniku zwiększenia zobowiązań handlowych o 4 577 mln PLN, zobowiązań podatkowych o
1 056 mln PLN dotyczących głównie zobowiązań z tytułu podatku akcyzowego i opłaty paliwowej oraz podatku od towarów
i usług w związku z wyższą sprzedażą wartościową i ilościową produktów oraz znaczącym wzrostem cen paliw w roku 2021
w stosunku do cen z roku 2020 oraz zobowiązań inwestycyjnych o 255 mln PLN. Wzrost zobowiązań handlowych wynikał
głównie z wyższych cen na rynkach.
Wartość rezerw na dzień 31 grudnia 2021 roku wyniosła 8 106 mln PLN i była wyższa o 3 543 mln PLN w porównaniu ze stanem
z końca 2020 roku. W 2021 roku Grupa dokonała aktualizacji rezerwy z 2020 roku oraz utworzyła/rozwiązała rezerwę na emisję
CO
2
za 12 miesięcy w łącznej kwocie 5 466 mln PLN. Wzrost wynikał głównie ze wzrostu ceny średnioważonej i cen rynkowych
przy zachowaniu stosunkowo podobnej ilości emisji CO
2
. Ponadto zmiana netto rezerw na emisje CO
2
wynikała z umorzenia
rezerwy dotyczącej emisji za 2020 rok w kwocie (1 561) mln PLN.
Zadłużenie finansowe netto Grupy ORLEN na dzień 31 grudnia 2021 roku wyniosło 12 275 mln PLN i było niższe o (785) mln
PLN w porównaniu z końcem 2020 roku głównie z tytułu wpływów netto obejmujących wpływy i spłaty kredytów, pożyczek oraz
wykup i emisję obligacji w kwocie 460 mln PLN, zwiększenia salda środków pieniężnych o (1 656) mln PLN, lokat
krótkoterminowych w wysokości 60 mln PLN oraz efektu netto wyceny i przeszacowania zadłużenia z tytułu różnic kursowych
jak również nowych przejęć w ramach Grupy w łącznej kwocie 351 mln PLN.
Sprawozdanie z przepływów pieniężnych
Wpływy środków pieniężnych netto z działalności operacyjnej za 2021 rok wyniosły 13 295 mln PLN i obejmowały głównie wynik
z działalności operacyjnej powiększony o amortyzację (EBITDA) w wysokości 19 211 mln PLN skorygowany o: udział w wyniku
finansowym jednostek wycenianych metodą praw własności w wysokości (613) mln PLN, ujemny efekt zwiększenia kapitału
pracującego netto o (4 442) mln PLN głównie w wyniku wzrostu notowań cen ropy i produktów, które przełożyły się na wartość
zapasów, należności i zobowiązań, pomniejszony o zapłacony podatek dochodowy w wysokości (1 194) mln PLN, zysk
z działalności inwestycyjnej w wysokości (3 655) mln PLN dotyczący głównie rozliczenia i wyceny pochodnych instrumentów
finansowych w wysokości (2 660) mln PLN, zmiany stanu rezerw w wysokości 6 099 mln PLN głównie w wyniku wzrostu cen
średnioważonych i cen rynkowych uprawnień CO
2
.
Środki pieniężne netto wykorzystane w działalności inwestycyjnej za 2021 rok wyniosły (9 739) mln PLN i obejmowały głównie
przepływy netto na nabycie i sprzedaż składników rzeczowego majątku trwałego, wartości niematerialnych i aktywów z tytułu
praw do użytkowania w kwocie (11 130) mln PLN, nabycie akcji i udziałów jednostek zależnych skorygowanych o przejęte środki
pieniężne na dzień nabycia (głównie z tytułu nabycia nowych podmiotów – szczegółowe informacje nota 7.3) w kwocie (772) mln
PLN oraz rozliczenie instrumentów pochodnych niewyznaczonych dla celów rachunkowości zabezpieczeń w wysokości 2 027
mln PLN.
Przepływy netto środków pieniężnych wykorzystane w działalności finansowej za 2021 rok wyniosły (2 006) mln PLN
i obejmowały głównie wypłaconą dywidendę dla akcjonariuszy PKN ORLEN w kwocie (1 497) mln PLN, wypływy netto kredytów
i pożyczek w wysokości (313) mln PLN, emisję obligacji w wysokości 3 225 mln PLN głównie w związku z emisją obligacji
korporacyjnych serii D oraz euroobligacji serii A przez PKN ORLEN, wykup obligacji w wysokości (2 452) mln PLN głównie przez
ORLEN Capital, płatności odsetek w wysokości (469) mln PLN i płatności zobowiązań z tytułu umów leasingu w wysokości (701)
mln PLN.
Po uwzględnieniu przeszacowania środków pieniężnych z tytułu różnic kursowych saldo środków pieniężnych w 2021 roku
zwiększyło się o 1 656 mln PLN i na dzień 31 grudnia 2021 roku wyniosło 2 896 mln PLN.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 33 / 113
DANE SEGMENTOWE
10. SEGMENTY DZIAŁALNOŚCI
RAFINERIA
Produkcja i hurt rafineryjny
Produkcja i sprzedaż olejów
Produkcja pomocnicza
PETROCHEMIA
Produkcja i hurt petrochemiczny
Produkcja i sprzedaż chemii
Produkcja pomocnicza
ENERGETYKA
Wytwarzanie, dystrybucja i sprzedaż
energii elektrycznej i cieplnej ze źródeł
konwencjonalnych oraz OZE
Obrót energią elektryczną
DETAL
Działalność na stacjach paliw
Działalność Grupy RUCH
WYDOBYCIE
Poszukiwanie i wydobycie zasobów
mineralnych
FUNKCJE
KORPORACYJNE
Zarządzanie
Administracja
Pozostałe stanowiące tzw. pozycję
uzgodnieniową
WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŚCI
System organizacji oraz zarządzania Grupą ustalony jest w oparciu o wydzielone segmenty operacyjne. Podział na segmenty operacyjne
dokonywany jest na bazie czynników uwzględniających m.in. rodzaj oferowanych produktów i usług, charakterystykę procesu produkcji, rodzaj
klientów oraz inne podobieństwa ekonomiczne. Grupa nie dokonuje łączenia segmentów operacyjnych na cele sprawozdawcze, w związku z
czym każdy z segmentów operacyjnych jest wykazywany osobno.
Oceny wyników finansowych segmentów operacyjnych i decyzje o przydziale zasobów dokonywane są głównie na bazie EBITDA. Wskaźnik
EBITDA jest jedną z miar efektywności prowadzonej działalności, która nie jest zdefiniowana w MSSF. Grupa ORLEN definiuje wskaźnik
EBITDA jako zysk/(strata) netto za dany okres sprawozdawczy przed uwzględnieniem wpływu podatku dochodowego, efektów działalności
finansowej oraz kosztów amortyzacji.
Przychody z transakcji z podmiotami zewnętrznymi i transakcje między segmentami realizowane są na warunkach rynkowych.
W skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym za 2020 rok efekt wyceny i rozliczenia kontraktów terminowych CO
2
prezentowany był w segmencie Funkcje Korporacyjne. W celu zapewnienia porównywalności danych w niniejszym
skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Grupa dokonała przekształcenia prezentowanych danych porównawczych poprzez
alokację na segmenty efektu wyceny i rozliczenia kontraktów terminowych CO
2
rozpoznanych w 2020 roku.
11. PRZYCHODY, KOSZTY, WYNIKI FINANSOWE, ZWIĘKSZENIA AKTYWÓW TRWAŁYCH
2021 rok
NOTA
Segment
Rafineria
Segment
Petrochemia
Segment
Energetyka
Segment
Detal
Segment
Wydobycie
Funkcje
Korporacyjne
Wyłączenia
Razem
Sprzedaż zewnętrzna
13.1,
13.2,
13.3
56 967
16 011
16 039
41 082
798
444
-
131 341
Sprzedaż między segmentami
28 577
2 252
3 474
85
-
580
(34 968)
-
Przychody ze sprzedaży
85 544
18 263
19 513
41 167
798
1 024
(34 968)
131 341
Koszty operacyjne ogółem
(79 532)
(16 698)
(18 876)
(39 079)
(523)
(2 171)
34 968
(121 911)
Pozostałe przychody operacyjne
13.9
3 144
1 666
1 638
120
1 058
285
-
7 911
Pozostałe koszty operacyjne
13.10
(2 858)
(127)
(414)
(158)
(288)
(153)
-
(3 998)
(Strata)/odwrócenie straty z tytułu utraty
wartości należności handlowych
13.12
(10)
(2)
(69)
(5)
-
-
-
(86)
Udział w wyniku finansowym jednostek
wycenianych metodą praw własności
14.3
1
388
223
-
-
1
-
613
Zysk/(Strata) z działalności operacyjnej
6 289
3 490
2 015
2 045
1 045
(1 014)
-
13 870
Przychody i koszty finansowe netto
13.11
(179)
(Strata)/odwrócenie straty z tytułu utraty
wartości pożyczek i odsetek od należności
handlowych
13.12
(8)
Zysk przed opodatkowaniem
13 683
Podatek dochodowy
(2 495)
Zysk netto
11 188
Amortyzacja
13.8.2
1 367
1 029
1 588
805
260
292
-
5 341
EBITDA
7 656
4 519
3 603
2 850
1 305
(722)
-
19 211
Zwiększenia aktywów trwałych
2 376
3 051
2 616
1 141
363
343
-
9 890
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 34 / 113
2020 rok
NOTA
Segment
Rafineria
Segment
Petrochemia
Segment
Energetyka
Segment
Detal
Segment
Wydobycie
Funkcje
Korporacyjne
Wyłączenia
Razem
(dane
przekształcone)
(dane
przekształcone)
(dane
przekształcone)
(dane
przekształcone)
(dane
przekształcone)
Sprzedaż zewnętrzna
13.1,
13.2,
13.3
34 090
10 587
10 095
30 837
483
88
-
86 180
Sprzedaż między segmentami
17 920
2 053
3 367
74
-
505
(23 919)
-
Przychody ze sprzedaży
52 010
12 640
13 462
30 911
483
593
(23 919)
86 180
Koszty operacyjne ogółem
(56 228)
(11 885)
(11 356)
(28 339)
(606)
(1 712)
23 919
(86 207)
Pozostałe przychody operacyjne, w tym:
13.9
4 443
435
4 604
123
367
106
-
10 078
zysk z tytułu okazyjnego nabycia Grupy ENERGA
-
-
4 062
-
-
-
-
4 062
Pozostałe koszty operacyjne
13.10
(3 813)
(42)
(172)
(218)
(1 692)
(289)
-
(6 226)
(Strata)/odwrócenie straty z tytułu utraty
wartości należności handlowych
13.12
-
-
(27)
(4)
(2)
(33)
-
(66)
Udział w wyniku finansowym jednostek
wycenianych metodą praw własności
14.3
(1)
143
6
-
-
1
-
149
Zysk/(Strata) z działalności operacyjnej
(3 589)
1 291
6 517
2 473
(1 450)
(1 334)
-
3 908
Przychody i koszty finansowe netto
13.11
(1 037)
(Strata)/odwrócenie straty z tytułu utraty
wartości pożyczek i odsetek od należności
handlowych
13.12
(15)
Zysk przed opodatkowaniem
2 856
Podatek dochodowy
(31)
Zysk netto
2 825
Amortyzacja
13.8.2
1 187
914
1 180
720
350
206
-
4 557
EBITDA
(2 402)
2 205
7 697
3 193
(1 100)
(1 128)
-
8 465
Zwiększenia aktywów trwałych
3 174
1 912
1 722
1 329
400
455
-
8 992
Zwiększenia aktywów trwałych (CAPEX) obejmują zwiększenie rzeczowych aktywów trwałych, wartości niematerialnych, nieruchomości inwestycyjnych oraz
aktywów z tytułu praw do użytkowania wraz z kapitalizacją kosztów finansowania zewnętrznego oraz zmniejszenie z tytułu otrzymanych/należnych kar za
nienależyte wykonanie kontraktu.
Odpisy aktualizujące wartość rzeczowych aktywów trwałych, wartości niematerialnych, aktywów z tytułu praw do
użytkowania, pozostałych składników majątku trwałego oraz aktywów trwałych przeznaczonych do sprzedaży
Utworzenie
Odwrócenie
NOTA
2021
2020
2021
2020
Segment Rafineria
(91)
(147)
81
36
Segment Petrochemia
(2)
(10)
32
-
Segment Energetyka
(92)
(7)
15
2
Segment Detal
(98)
(106)
51
67
Segment Wydobycie
(128)
(1 687)
1 046
265
Odpisy aktualizujące segmentów
(411)
(1 957)
1 225
370
Funkcje Korporacyjne
(4)
(4)
1
-
13.9, 13.10, 14.4
(415)
(1 961)
1 226
370
12. AKTYWA W PODZIALE NA SEGMENTY OPERACYJNE I OBSZARY GEOGRAFICZNE
12.1. Aktywa w podziale na segmenty operacyjne
31/12/2021
31/12/2020
(dane przekształcone)
Segment Rafineria
35 343
25 908
Segment Petrochemia
17 897
13 873
Segment Energetyka
29 399
24 844
Segment Detal
11 688
10 983
Segment Wydobycie
4 284
3 070
Aktywa segmentów
98 611
78 678
Funkcje Korporacyjne
8 228
5 589
Wyłączenia
(85)
(219)
106 754
84 048
Do segmentów operacyjnych przyporządkowuje się wszystkie aktywa z wyjątkiem aktywów finansowych, aktywów podatkowych
oraz środków pieniężnych. Aktywa użytkowane wspólnie przez segmenty operacyjne przydziela się na podstawie klucza
opartego o udział w przychodach.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 35 / 113
12.2. Aktywa trwałe w podziale na obszary geograficzne
31/12/2021
31/12/2020
(dane
przekształcone)
Udział %
Polska
47 639
42 273
72,0%
73,2%
Niemcy
2 079
2 042
3,1%
3,6%
Czechy
11 280
9 676
17,1%
16,8%
Litwa, Łotwa, Estonia
1 814
1 420
2,7%
2,5%
Kanada
3 309
2 246
5,1%
3,9%
66 121
57 657
100,0%
100,0%
Aktywa trwałe w podziale na obszary geograficzne na dzień 31 grudnia 2021 roku i 31 grudnia 2020 roku obejmują rzeczowe aktywa trwałe (nota 14.1), wartości
niematerialne oraz wartość firmy (nota 14.2), nieruchomości inwestycyjne (nota 14.10.1), aktywa z tytułu praw do użytkowania (nota 17.2.1).
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 36 / 113
NOTY OBJAŚNIAJĄCE DO SKONSOLIDOWANEGO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO
13. NOTY OBJAŚNIAJĄCE DO SPRAWOZDANIA Z ZYSKÓW LUB STRAT I INNYCH CAŁKOWITYCH DOCHODÓW
13.1. Przychody ze sprzedaży
WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŚCI
Przychody ze sprzedaży
Przychody ze sprzedaży dóbr i usług ujmuje się w momencie spełnienia (lub w trakcie spełniania) zobowiązania do wykonania świadczenia poprzez
przekazanie przyrzeczonego dobra lub usługi (tj. składnika aktywów) klientowi, w kwocie odzwierciedlającej wynagrodzenie, do którego – zgodnie z
oczekiwaniem Grupy – będzie ona uprawniona w zamian za te dobra lub usługi. W przypadku umów, gdzie wynagrodzenie obejmuje kwotę zmienną
Grupa stosuje tę samą zasadę i ujmuje przychody w kwocie oczekiwanego wynagrodzenia, w stosunku do których istnieje wysokie
prawdopodobieństwo, że nie ulegną one odwróceniu w przyszłości. Grupa uznaje, że przekazanie składnika aktywów następuje w momencie, gdy klient
uzyskuje kontrolę nad tym składnikiem aktywów. Następujące okoliczności świadczą o przeniesieniu kontroli zgodnie z MSSF 15: bieżące prawo
sprzedającego do zapłaty za składnik aktywów, posiadanie przez klienta tytułu prawnego do aktywa, fizyczne posiadanie składnika aktywów, transfer
ryzyk i korzyści oraz przyjęcie składnika aktywów przez klienta. Przychody obejmują kwoty otrzymane i należne z tytułu dostarczonych produktów,
towarów, materiałów i usług, pomniejszone o rabaty, kary, premie oraz podatek od towarów i usług (VAT), podatek akcyzowy i opłatę paliwową.
Przychody ze sprzedaży dóbr i usług są korygowane o zyski lub straty z tytułu rozliczenia instrumentów zabezpieczających przepływy pieniężne
dotyczące powyższych przychodów.
W przypadku sprzedaży przekazywanej w miarę upływu czasu przychody ujmuje się na podstawie stopnia całkowitego spełnienia zobowiązania do
wykonania świadczenia tj. przeniesienia kontroli nad dobrami lub usługami przyrzeczonymi klientowi. Grupa stosuje do pomiaru stopnia spełnienia
zobowiązania do wykonania świadczenia zarówno metodę opartą na wynikach jak i metodę opartą na nakładach. W przypadku ujmowania przychodów
metodą opartą na nakładach, Grupa nie uwzględnia wpływu tych nakładów, które nie odzwierciedlają świadczenia wykonanego przez Grupę
polegającego na przeniesieniu kontroli nad dobrami lub usługami na klienta. Stosując metodę opartą na wynikach, Grupa korzysta w większości z
praktycznego rozwiązania, zgodnie z którym ujmuje przychody, które ma prawo zafakturować, w kwocie odpowiadającej bezpośrednio wartości, która
przysługuje Grupie za przekazane dotychczas klientowi towary i usługi.
W umowach z klientami zawieranych przez Grupę nie występuje istotny element finansowania.
PROFESJONALNY OSĄD
Grupa w oparciu o dokonane analizy klauzul umownych w kontraktach sprzedażowych zidentyfikowała model agencyjny głównie w obszarze
sprzedaży gazu ziemnego i LPG oraz sprzedaży towarów pozapaliwowych przez ORLEN Deutschland do sieci klientów.
Zobowiązanie z tytułu posiadanego poprzez Grupę programu lojalnościowego VITAY, powstaje w momencie sprzedaży dóbr i usług na
stacjach własnych i franczyzowych dla każdej pojedynczej transakcji sprzedaży oraz w przypadku zakupu przez klientów Grupy w e-Sklepach
partnerów i polega na naliczaniu punktów uprawniających do zniżek na przyszłe zakupy. Do ujęcia zobowiązania przyjęty jest współczynnik
68,5% uwzględniający prawdopodobieństwo jego realizacji, w oparciu o empiryczne dane wykorzystanych punktów w stosunku do wydanych
klientom w okresie ostatnich 36 miesięcy.
Grupa dokonała oceny, że świadczone usługi marketingowe w segmencie Detal na rzecz dostawców są nierozerwalnie związane z zakupem
tych towarów, stąd przychody z tytułu usług marketingowych pomniejszają koszty związane z ich zakupem i wydaniem do sprzedaży.
2021
2020
(dane
przekształcone)
Udział %
2021 2020
Przychody ze sprzedaży produktów i usług
103 415
66 180
78,7%
76,8%
przychody z tytułu z umów z klientami
103 093
65 916
78,5%
76,5%
wyłączone z zakresu MSSF 15
322
264
0,2%
0,3%
Przychody ze sprzedaży towarów i materiałów
27 926
20 000
21,3%
23,2%
przychody z tytułu z umów z klientami
27 926
19 999
21,3%
23,2%
wyłączone z zakresu MSSF 15
-
1
-
-
Przychody ze sprzedaży, w tym:
131 341
86 180
100,0%
100,0%
przychody z tytułu z umów z klientami
131 019
85 915
99,8%
99,7%
Przychody wyłączone z zakresu MSSF15 dotyczą umów leasingu operacyjnego oraz rekompensat do cen energii.
Wpływ nowych jednostek zależnych nabytych w 2021 i 2020 roku na pozycje przychodów ze sprzedaży produktów, usług, towarów
i materiałów za 2021 rok 2020 rok wyniósł odpowiednio 15 239 mln PLN oraz 8 223 mln PLN.
Zobowiązania do wykonania świadczenia
Grupa w ramach zawieranych kontraktów, zobowiązuje się do dostarczenia na rzecz klientów głównie produktów oraz towarów
rafineryjnych, petrochemicznych, energii elektrycznej i cieplnej, ropy naftowej, gazu ziemnego, usług dystrybucji energii oraz dostawy
i prenumeraty prasy a także dystrybucji przesyłek kurierskich. W ramach tych umów Grupa działa jako zleceniodawca.
Ceny transakcyjne w występujących umowach z klientami nie podlegają ograniczeniom, za wyjątkiem cen dla odbiorców grup
taryfowych G (gospodarstwa domowe) oraz dystrybucji energii elektrycznej i ciepła zatwierdzanych przez Prezesa URE w segmencie
Energetyka. Nie występują umowy przewidujące istotne zwroty wynagrodzenia i inne podobne zobowiązania. Przychody ze sprzedaży
prasy dla większości punktów/sieci są ujmowane na podstawie rozliczenia różnicy pomiędzy prasą dostarczoną a zwróconą. Faktura
wystawiana jest na zrealizowaną sprzedaż prasy do klientów końcowych. Grupa nie identyfikuje przychodów, dla których otrzymanie
zapłaty jest warunkowe i nie prezentuje w związku z tym pozycji Aktywa z tytułu umów z klientami.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 37 / 113
Udzielone w ramach umów gwarancje są gwarancjami stanowiącymi zapewnienie klienta, że dany produkt jest zgodny z ustaloną
specyfikacją. Nie polegają one na świadczeniu oddzielnej usługi.
W Grupie występuje głównie sprzedaż z odroczonym terminem płatności. Dodatkowo w segmencie Detal ma miejsce sprzedaż
gotówkowa. W umowach z klientami w większości stosowane są terminy płatności nieprzekraczające 30 dni, z wyłączeniem segmentu
Wydobycie, gdzie terminy płatności nie przekraczają 60 dni. Płatność zazwyczaj jest wymagalna po dostarczeniu dobra lub po
zakończeniu usługi.
W ramach segmentów Rafineria, Petrochemia, Detal i Wydobycie, w przypadku dostaw dóbr, gdzie następuje przeniesienie kontroli na
klienta w świadczeniach spełnianych w punkcie czasu, rozliczenia z klientami i ujęcie przychodu następują po każdej dostawie.
W Grupie dostawy dóbr oraz świadczenia usług kiedy klient jednocześnie otrzymuje i czerpie z nich korzyści rozliczane są w miarę
upływu czasu. W segmencie Rafineria i Petrochemia przy sprzedaży ciągłej, gdy dobra przesyłane są przy użyciu rurociągów prawo
własności nad przekazywanym dobrem przechodzi na klienta w określonym punkcie na instalacji. Moment ten jest uznawany za datę
sprzedaży. Przychody ujmuje się w oparciu o metodę wynikową za dostarczone jednostki dóbr. W Grupie w przypadku realizacji usług
budowy, gdy w wyniku wykonania świadczenia powstaje składnik aktywów, a kontrolę nad tym składnikiem w miarę powstawania
sprawuje klient, przychód jest rozpoznawany w miarę upływu czasu, metodą opartą na nakładach w oparciu o poniesione koszty
niezależnie od podpisanych protokołów odbioru prac. W ramach segmentu Detal, w Programie Flota rozliczenia z klientami następują
najczęściej w okresach dwutygodniowych, dostawy prasy rozliczane są w okresach tygodniowych, a prenumeraty w okresach
miesięcznych, kwartalnych, półrocznych i rocznych.
W ramach segmentu Energetyka ujmowanie przychodów za dostarczoną w okresie energię oraz dystrybucję energii następuje w
cyklach miesięcznych w oparciu o zafakturowane wolumeny i cenę oraz doszacowania. Doszacowania ustalane są na podstawie
raportów pochodzących z systemów bilingowych jak również prognoz zapotrzebowania klientów na energię i cen na szacowane dni
zużycia energii oraz w wyniku dokonywanych uzgodnień bilansu energii elektrycznej. Rozliczenia z klientami odbywają się w okresach
jedno- i dwumiesięcznych. Przychody z tytułu przyłączenia podmiotów do sieci są ujmowane w punkcie czasu, w momencie
zakończenia prac.
Otoczenie makroekonomiczne
Grupa funkcjonuje w warunkach zmiennego otoczenia makroekonomicznego. Sytuacja gospodarcza, rynek pracy oraz trendy
makroekonomiczne mają istotny wpływ na poziom konsumpcji paliw i produktów petrochemicznych, a w konsekwencji na
wielkość i ceny ich sprzedaży. Na osiągane marże w segmencie Rafineria, Petrochemia i Energetyka główny wpływ wywierają
notowania produktów rafineryjnych i petrochemicznych, ceny ropy naftowej, gazu i energii elektrycznej oraz uprawnień do emisji
CO
2
. Ceny ropy i gazu są kształtowane przez takie czynniki jak zmiany popytu, wielkość wydobycia i światowe poziomy zapasów
ropy oraz notowania paliw. W ostatnim czasie wśród czynników wpływających na ceny ropy naftowej i gazu ziemnego pojawiły
się ponownie napięcia geopolityczne oraz po raz pierwszy napięcia rynkowe powiązane z transformacją energetyczną.
Podstawowym wskaźnikiem odzwierciedlającym sytuację gospodarczą jest wskaźnik PKB (Produkt Krajowy Brutto), który
determinowany przez konsumpcję, nakłady inwestycyjne oraz eksport pozwala ocenić w jakim stadium znajduje się gospodarka.
Ze zmianami wskaźnika PKB zazwyczaj skorelowane są zmiany stopy bezrobocia oraz konsumpcji paliw. Ogólna kondycja
gospodarki, mierzona między innymi poziomem PKB wpływa na bieżące, jak i przyszłe zachowania konsumentów.
Podział przychodów na kategorie uwzględniający istotne czynniki ekonomiczne mające wpływ na ich rozpoznanie
Poza podziałem przychodów wg asortymentu i według regionu geograficznego przedstawionych w notach 13.2 i 13.3 Grupa
analizuje przychody w oparciu o rodzaj umowy, termin przekazania, okres obowiązywania i kanały sprzedaży (noty 13.4, 13.5, 13.6,
13.7).
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 38 / 113
13.2. Przychody ze sprzedaży według segmentów operacyjnych w podziale na asortymenty
2021
2020
Udział %
2021 2020
Segment Rafineria
Przychody z tytułu umów z klientami MSSF 15
56 949
34 073
43,4%
39,5%
Lekkie destylaty
13 379
7 150
10,2%
8,3%
Średnie destylaty
34 556
21 222
26,3%
24,6%
Frakcje ciężkie
6 180
3 886
4,7%
4,5%
Pozostałe*
2 834
1 815
2,2%
2,1%
Wyłączone z zakresu MSSF15
18
17
-
-
56 967
34 090
43,4%
39,5%
Segment Petrochemia
Przychody z tytułu umów z klientami MSSF 15
16 003
10 580
12,2%
12,3%
Monomery
3 685
2 806
2,8%
3,3%
Polimery
3 726
1 869
2,8%
2,2%
Aromaty
1 315
716
1,0%
0,8%
Nawozy sztuczne
1 375
820
1,0%
1,0%
Tworzywa sztuczne
1 911
1 304
1,5%
1,5%
PTA
1 483
1 384
1,1%
1,6%
Pozostałe
2 508
1 681
2,0%
1,9%
Wyłączone z zakresu MSSF15
8
7
-
-
16 011
10 587
12,2%
12,3%
Segment Energetyka
Przychody z tytułu umów z klientami MSSF 15
16 005
10 091
12,2%
11,8%
Wyłączone z zakresu MSSF15
34
4
-
-
16 039
10 095
12,2%
11,8%
Segment Detal
Przychody z tytułu umów z klientami MSSF 15
40 845
30 624
31,1%
35,6%
Lekkie destylaty
16 111
11 713
12,3%
13,6%
Średnie destylaty
20 427
15 208
15,6%
17,7%
Pozostałe **
4 307
3 703
3,2%
4,3%
Wyłączone z zakresu MSSF15
237
213
0,2%
0,2%
41 082
30 837
31,3%
35,8%
Segment Wydobycie
Przychody z tytułu umów z klientami MSSF 15
797
482
0,6%
0,5%
NGL ***
371
197
0,3%
0,2%
Ropa naftowa
81
92
0,1%
0,1%
Gaz ziemny
339
187
0,2%
0,2%
Pozostałe
6
6
-
-
Wyłączone z zakresu MSSF15
1
1
-
-
798
483
0,6%
0,5%
Funkcje Korporacyjne
Przychody z tytułu umów z klientami MSSF 15
420
65
0,3%
0,1%
Wyłączone z zakresu MSSF15
24
23
-
-
444
88
0,3%
0,1%
131 341
86 180
100,0%
100,0%
* Pozostałe obejmują głównie: solankę, sól wypadową, destylaty próżniowe, aceton, amoniak, butadien, fenol, gazy techniczne, kaprolaktam, ług sodowy oraz siarkę.
Dodatkowo ujmują przychody ze sprzedaży usług i materiałów
** Pozostałe obejmuje głównie sprzedaż towarów pozapaliwowych
*** NGL (Natural Gas Liquids)
W 2021 roku oraz 2020 roku Grupa nie zidentyfikowała wiodących klientów, z którymi zrealizowałaby indywidualnie przychody ze
sprzedaży przekraczające poziom 10% łącznych przychodów ze sprzedaży Grupy ORLEN.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 39 / 113
13.3. Podział geograficzny przychodów ze sprzedaży - zaprezentowany według kraju siedziby zleceniodawcy
2021
2020
Udział %
2021
2020
Przychody z tytułu z umów z klientami
Polska
71 582
48 103
54,5%
55,9%
Niemcy
17 148
12 706
13,0%
14,6%
Czechy
15 095
9 136
11,5%
10,6%
Litwa, Łotwa, Estonia
7 933
5 766
6,0%
6,7%
Pozostałe kraje, w tym:
19 261
10 204
14,7%
11,9%
Szwajcaria
5 127
2 269
3,9%
2,7%
131 019
85 915
99,7%
99,7%
wyłączone z zakresu MSSF15
Polska
84
47
0,1%
0,1%
Niemcy
93
95
0,1%
0,1%
Czechy
143
121
0,1%
0,1%
Litwa, Łotwa, Estonia
1
1
-
-
Pozostałe kraje
1
1
-
-
322
265
0,3%
0,3%
131 341
86 180
100,0%
100,0%
Pozycja pozostałe kraje zawiera głównie sprzedaż zrealizowaną dla klientów z Singapuru, Ukrainy, Słowacji, Irlandii, Wielkiej
Brytanii, Holandii i Węgier.
13.4. Przychody z tytułu umów z klientami według kryterium rodzaju umowy
NOTA
Segment
Rafineria
Segment
Petrochemia
Segment
Energetyka
Segment
Detal
Segment
Wydobycie
Funkcje
Korporacyjne
Razem
2021
2020
2021
2020
2021
2020
2021
2020
2021
2020
2021
2020
2021
2020
Oparte na stałej cenie
55 703
33 348
11 576
8 124
15 990
10 084
40 843
30 620
797
482
413
61
125 322
82 719
Oparte na zmiennej cenie
1 112
599
4 427
2 456
14
6
-
-
-
-
2
-
5 555
3 061
Rozliczane w oparciu o
zużyty czas i nakłady
134
126
-
-
1
1
2
4
-
-
5
4
142
135
13.1
56 949
34 073
16 003
10 580
16 005
10 091
40 845
30 624
797
482
420
65
131 019
85 915
W Grupie większość umów z klientami w zamian za przekazane dobra/usługi oparte są o stałą cenę, a tym samym już ujęte
przychody nie ulegną zmianie. Grupa kwalifikuje do kategorii przychodów opartych na zmiennej cenie przychody wynikające
z umów, gdzie wynagrodzenie stanowi opłatę zmienną od obrotów, klienci posiadają prawa do rabatów i premii oraz część
przychodów związanych z naliczonymi karami. Przychody z tytułu umów obejmujących kwotę zmienną prezentowane są przede
wszystkim w Segmentach Rafineria, Petrochemia i Energetyka.
Do umów rozliczanych w oparciu o zużyty czas i nakłady należą kontrakty długoterminowe, w tym budowlane i IT.
13.5. Przychody z tytułu umów z klientami według terminu przekazania
NOTA
Segment
Rafineria
Segment
Petrochemia
Segment
Energetyka
Segment
Detal
Segment
Wydobycie
Funkcje
Korporacyjne
Razem
2021
2020
2021
2020
2021
2020
2021
2020
2021
2020
2021
2020
2021
2020
W określonym momencie
44 520
26 401
9 465
6 486
94
29
30 651
23 116
-
-
372
27
85 102
56 059
W miarę upływu czasu
12 429
7 672
6 538
4 094
15 911
10 062
10 194
7 508
797
482
48
38
45 917
29 856
13.1
56 949
34 073
16 003
10 580
16 005
10 091
40 845
30 624
797
482
420
65
131 019
85 915
W ramach segmentów Rafineria i Petrochemia w zakresie sprzedaży produktów rafineryjnych i petrochemicznych Grupa ujmuje
przychody z tytułu spełnienia zobowiązania do wykonania świadczenia, w zależności od zastosowanych warunków dostawy
(Incoterms CFR, CIF, CPT). W przypadku niektórych dostaw Grupa jako sprzedający jest odpowiedzialna za organizację transportu.
W przypadku, kiedy kontrola nad dobrem przechodzi na klienta przed wykonaniem usługi transportu, stanowią one odrębne
zobowiązania do wykonania świadczenia. Dostawa dobra jest świadczeniem spełnianym w punkcie czasu, natomiast usługa
transportu jest usługą ciągłą (spełnianą w miarę upływu czasu), gdzie klient jednocześnie otrzymuje i czerpie korzyści płynące
z usługi. Przychody ujmuje się w oparciu o metodę wynikową za zrealizowane świadczenia.
W segmencie Detal momentem spełnienia zobowiązania do wykonania świadczenia jest moment wydania dobra, z wyłączeniem
sprzedaży paliw w Programie Flota przy użyciu Kart Flotowych.
Przychody rozpoznawane w miarę upływu czasu dotyczą głównie sprzedaży energii elektrycznej oraz usługi dystrybucji energii
w ramach segmentu Energetyki, sprzedaży paliw w Programie Flota i sprzedaży prenumerat w ramach segmentu Detal oraz
sprzedaży gazu i ropy naftowej w ramach segmentu Wydobycie. Przychody te rozpoznawane są metodą wynikową za dostarczone
jednostki dóbr.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 40 / 113
13.6. Przychody z tytułu umów z klientami według okresu obowiązywania umowy
NOTA
Segment
Rafineria
Segment
Petrochemia
Segment
Energetyka
Segment
Detal
Segment
Wydobycie
Funkcje
Korporacyjne
Razem
2021
2020
2021
2020
2021
2020
2021
2020
2021
2020
2021
2020
2021
2020
Krótkoterminowe
56 925
33 941
16 003
10 580
14 719
8 983
40 845
30 620
797
482
419
62
129 708
84 668
Długoterminowe
24
132
-
-
1 286
1 108
-
4
-
-
1
3
1 311
1 247
13.1
56 949
34 073
16 003
10 580
16 005
10 091
40 845
30 624
797
482
420
65
131 019
85 915
W Grupie w większości okres obowiązywania umów jest krótkoterminowy. Przychody dotyczące usług, których moment rozpoczęcia
i zakończenia przypadają w różnych okresach sprawozdawczych ujmuje się na podstawie stopnia całkowitego spełnienia
zobowiązania do wykonania świadczenia z zastosowaniem metody opartej na nakładach. Umowy, które pozostają niespełnione w
całości na dzień bilansowy dotyczą m.in. kontraktów budowlano-montażowych.
Na dzień 31 grudnia 2021 roku Grupa dokonała analizy wartości ceny transakcyjnej przypisanej do niespełnionych zobowiązań do
wykonania świadczenia. Niespełnione lub częściowo niespełnione zobowiązania do wykonania świadczenia na dzień 31 grudnia
2021 roku dotyczyły głównie umów sprzedaży energii elektrycznej, mediów energetycznych oraz w zakresie dostawy prasy,
prenumeraty, emisji reklamy, usługi dostarczania i odbioru paczek, które zakończą się w ciągu 2022 roku lub są zawarte na czas
nieokreślony z terminem wypowiedzenia do 12 miesięcy. W związku z tym, że opisane zobowiązania stanowią część umów, które
można uznać za krótkoterminowe, bądź też przychody z tytułu spełnienia zobowiązania do wykonania świadczenia z tych umów są
rozpoznawane w kwocie, którą Grupa ma prawo zafakturować, Grupa zastosowała praktyczne rozwiązanie, zgodnie z którym nie
ujawnia informacji o łącznej kwocie ceny transakcyjnej przypisanej do zobowiązań do wykonania świadczenia.
13.7. Przychody z tytułu umów z klientami według kanałów sprzedaży
Grupa w większości generuje przychody ze sprzedaży bezpośredniej klientom w oparciu o własne, dzierżawione lub będące w
systemie umowy franczyzy kanały sprzedaży w segmencie Detal. Grupa zarządza siecią 2 881 stacji paliw: 2 355 stacji własnych
i 526 stacji prowadzonych w systemie umowy franczyzy oraz realizuje sprzedaż w ramach 1 027 punktów sprzedaży
detalicznej/kiosków zarządzanych przez Grupę RUCH. Dodatkowo sprzedaż prasy odbywa się w obcych punktach tj. dużych
zorganizowanych sieciach, w tym franczyzowych i prywatnych sklepach. W ramach działalności wydawniczej Grupy Polska Press
przychody generowane są również za pośrednictwem własnych serwisów internetowych.
Sprzedaż bezpośrednia Grupy do klientów w segmencie Rafineria, Petrochemia oraz Wydobycie realizowana jest przy
wykorzystaniu sieci uzupełniających się elementów infrastruktury: terminali paliw, lądowych baz przeładunkowych, sieci rurociągów,
a także transportu kolejowego oraz cysternami samochodowymi. Sprzedaż i dystrybucja energii do klientów w segmencie
Energetyka odbywa się przy wykorzystaniu w większości własnej infrastruktury dystrybucyjnej.
13.8. Koszty
WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŚCI
Koszty
Koszt własny sprzedaży obejmuje koszt sprzedanych wyrobów, towarów, materiałów i usług oraz odpisy wartości zapasów do ich cen sprzedaży netto
możliwych do uzyskania. Koszty są korygowane o zyski lub straty z tytułu rozliczenia instrumentów zabezpieczających przepływy pieniężne dotyczące
powyższych kosztów. Koszty pomniejszane są również o dotacje, w tym rekompensaty, dotyczące odnośnych pozycji kosztowych.
Koszty sprzedaży obejmują koszty pośrednictwa w sprzedaży, koszty handlowe, koszty reklamy i promocji oraz koszty dystrybucji jak również
ponoszone przez Grupę opłaty wynikające z przepisów prawa naliczane w oparciu o wolumeny określonych dóbr wprowadzanych na rynek, takich jak
NCR i NCW.
Koszty ogólnego zarządu obejmują koszty związane z zarządzaniem i administrowaniem Grupą jako całością.
SZACUNKI
Grupa dokonuje szacunków w odniesieniu do rozpoznanych rekompensat do kosztów pośrednich, które są jej przyznawane zgodnie z ustawą o
systemie rekompensat dla sektorów i podsektorów energochłonnych. Wartość rekompensat dotyczących danego roku obrotowego ustalana jest w
oparciu o dostępne dane dotyczące rzeczywistego zużycia energii elektrycznej i wielkości produkcji w sektorach objętych systemem rekompensat dla
poszczególnych instalacji z uwzględnieniem ewentualnego szacunku obniżki wynikającego z zapisanych w ustawie maksymalnych limitów środków
finansowych przeznaczanych na przyznanie rekompensat.
13.8.1. Koszt własny sprzedaży
2021
2020
Udział %
2021 2020
(dane
przekształcone)
Koszt wytworzenia sprzedanych produktów i usług
(86 302)
(59 788)
77,9%
78,0%
Wartość sprzedanych towarów i materiałów
(24 487)
(16 879)
22,1%
22,0%
(110 789)
(76 667)
100,0%
100,0%
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 41 / 113
13.8.2. Koszty według rodzaju
2021
2020
(dane
przekształcone)
Udział %
2021
2020
Zużycie materiałów i energii
(77 319)
(50 480)
61,4%
59,0%
Wartość sprzedanych towarów i materiałów
(24 487)
(16 879)
19,4%
19,7%
Usługi obce
(6 384)
(5 285)
5,1%
6,2%
Świadczenia pracownicze, w tym:
(4 840)
(4 102)
3,8%
4,8%
wynagrodzenia
(3 865)
(3 176)
3,1%
3,8%
ubezpieczenia społeczne
(737)
(607)
0,6%
0,7%
Amortyzacja
(5 341)
(4 557)
4,2%
5,3%
Podatki i opłaty
(6 802)
(3 579)
5,4%
4,2%
Pozostałe
(767)
(718)
0,7%
0,8%
(125 940)
(85 600)
100,0%
100,0%
Zmiana stanu zapasów
3 521
(1 479)
Świadczenia na własne potrzeby
508
872
Koszty operacyjne
(121 911)
(86 207)
Koszty sprzedaży
8 507
7 226
Koszty ogólnego zarządu
2 615
2 314
Koszt własny sprzedaży
(110 789)
(76 667)
Wzrost pozycji zużycie materiałów i energii o (26 881) mln PLN, głównie ropy naftowej i innych chemikaliów wykorzystywanych
w procesach technologicznych to przede wszystkim efekt wyższych notowań ropy naftowej na rynkach światowych.
Zwiększenie o (7 608) mln PLN wartości sprzedanych towarów i materiałów to głównie efekt niższej produkcji własnej oraz wzrostu
notowań wyrobów gotowych w 2021 roku.
Wzrost pozycji podatki i opłaty w 2021 roku w porównaniu do roku poprzedniego o (3 223) mln PLN wynikał głównie z aktualizacji
rezerwy na szacowane koszty emisji CO
2
za 2020 rok oraz utworzenia/rozwiązania rezerwy na szacowane koszty emisji CO
2
za 2021
rok przy uwzględnieniu rozliczenia dotacji z tytułu nieodpłatnie otrzymanych uprawnień za dany rok w łącznej kwocie (2 984) mln PLN.
Wpływ na wyższe koszty utworzenia i aktualizacji rezerwy za 2021 rok miała zarówno wyższa cena średnioważona posiadanych
uprawnień CO
2
wynikająca z nabycia 7 mln uprawnień CO
2
w ramach realizacji posiadanych przez Grupę kontraktów terminowych w
marcu 2021 roku jak również fakt, że dla szacowanej emisji w części niepokrytej posiadanymi na dzień sprawozdawczy uprawnieniami,
wartość rezerwy została skalkulowana w oparciu o ceny rynkowe.
Pozycja podatki i opłaty w 2021 roku i 2020 roku obejmowała również koszt opłaty emisyjnej w wysokości odpowiednio (1 133) mln
PLN i (1 079) mln PLN oraz koszt związany z realizacją Narodowego Celu Wskaźnikowego (NCW) oraz Narodowego Celu
Redukcyjnego (NCR) łącznie w wysokości odpowiednio (197) mln PLN i (283) mln PLN.
Wzrost na pozostałych pozycjach kosztów wg rodzaju 2021 roku w porównaniu do okresu porównawczego wynikał głównie z akwizycji
w ramach Grupy, które miały miejsce w 2020 oraz 2021 roku.
Dodatkowe informacje opisujące zmiany pozycji kosztów operacyjnych zostały ujęte w nocie 9.
Wpływ nowych jednostek na pozycje kosztów wg rodzaju
2021
2020
Udział %
2021 2020
Zużycie materiałów i energii
(936)
(608)
6,7%
7,8%
Wartość sprzedanych towarów i materiałów
(7 033)
(3 887)
50,6%
49,8%
Usługi obce
(1 680)
(909)
12,1%
11,6%
Świadczenia pracownicze
(1 360)
(871)
9,8%
11,1%
Amortyzacja
(1 171)
(690)
8,4%
8,8%
Podatki i opłaty
(1 631)
(796)
11,7%
10,2%
Pozostałe
(100)
(58)
0,7%
0,7%
(13 911)
(7 819)
100,0%
100,0%
Zmiana stanu zapasów
(6)
-
Świadczenia na własne potrzeby
256
156
Koszty operacyjne
(13 661)
(7 663)
Koszty sprzedaży
1 234
606
Koszty ogólnego zarządu
424
245
Koszt własny sprzedaży
(12 003)
(6 812)
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 42 / 113
13.9. Pozostałe przychody operacyjne
NOTA
2021
2020
(dane
przekształcone)
Zysk na zmianie struktury właścicielskiej
3.4.7
169
-
Zysk ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych
40
24
Zysk z tytułu okazyjnego nabycia jednostek zależnych
-
4 063
Odwrócenie rezerw
91
104
Odwrócenie odpisów aktualizujących wartość rzeczowych aktywów trwałych, wartości
niematerialnych, aktywów z tytułu praw do użytkowania, pozostałych składników majątku trwałego
oraz aktywów trwałych przeznaczonych do sprzedaży
14.4
1 226
370
Kary i odszkodowania
155
134
Dotacje
121
60
Rozliczenie i wycena pochodnych instrumentów finansowych dotyczących ekspozycji operacyjnej
5 342
4 859
Przedawnienie zobowiązania wobec akcjonariuszy mniejszościowych ORLEN Unipetrol
184
-
Część nieefektywna dotycząca wyceny i rozliczenia ekspozycji operacyjnej
17
23
Rozliczenie kosztów zabezpieczenia
288
173
Pozostałe
278
268
7 911
10 078
Pozycja Zysk na zmianie struktury właścicielskiej zawiera głównie 156 mln PLN z tytułu rozpoznania różnicy między aktywami
netto a wartością godziwą inwestycji utrzymanej w Baltic Power na dzień utraty kontroli. Dodatkowe informacje w nocie 7.3.7.
W 2021 roku i 2020 roku pozycja odwrócenie odpisów aktualizujących wartość rzeczowych aktywów trwałych, wartości
niematerialnych, aktywów z tytułu praw do użytkowania, pozostałych składników majątku trwałego oraz aktywów trwałych
przeznaczonych do sprzedaży w dotyczyła głównie odpisów aktualizujących wartość aktywów trwałych w segmencie Wydobycie
w wysokości odpowiednio 1 046 mln PLN i 265 mln PLN. Dodatkowe informacje w nocie 14.4.
Grupa rozpoznała w 2021 roku efekt wygaśnięcia zobowiązania wobec byłych akcjonariuszy ORLEN Unipetrol, odpowiednio
w pozycji Przedawnienie zobowiązania wobec akcjonariuszy mniejszościowych ORLEN Unipetrol w kwocie 184 mln, jak również
w przychodach finansowych w kwocie 15 mln PLN wynikających z realizacji różnic kursowych dotyczących wyceny
zobowiązania na dzień jego wygaśnięcia. Zgodnie z informacją opublikowaną w Sprawozdaniu Finansowym za rok 2019 rok, po
pierwszej fazie rozliczeń z byłymi akcjonariuszami ORLEN Unipetrol z tytułu wykupu przymusowego akcji tej spółki, bank Ceska
Sporitelna a.s. przekazał do PKN ORLEN 90% niewykorzystanej kwoty należnej byłym akcjonariuszom. PKN ORLEN był
jednocześnie zobowiązany do systematycznego uzupełniania rezerwy w banku na kolejne rozliczenia ze zgłaszającymi się
akcjonariuszami, tak aby utrzymywać bezpieczny poziom powyżej 5% wartości kwoty pozostającej do wypłaty z tytułu wykupu
przymusowego akcji spółki ORLEN Unipetrol. W związku z powyższym PKN ORLEN wykazał otrzymaną z banku kwotę jako
zobowiązanie. W dniu 30 września 2021 minął trzyletni termin przedawnienia wynikający z przepisów prawa, czyli okres, w
trakcie którego byli akcjonariusze Unipetrolu, których akcje były przedmiotem przymusowego wykupu przez PKN ORLEN, mogli
zgłaszać swoje żądania zapłaty wynagrodzenia za zbyte udziały spółki ORLEN Unipetrol. Tym samym w dniu 30 września 2021
zobowiązanie PKN ORLEN wobec byłych akcjonariuszy ORLEN Unipetrol przestało istnieć. Dodatkowo w dniu 7 października
2021 roku bank Ceska Sporitelna a.s. zwrócił PKN ORLEN środki pozostałe z niewykorzystanej rezerwy.
13.10. Pozostałe koszty operacyjne
NOTA
2021
2020
Strata ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych
(68)
(45)
Utworzenie rezerw
(179)
(227)
Utworzenie odpisów aktualizujących wartość rzeczowych aktywów trwałych, wartości
niematerialnych, aktywów z tytułu praw do użytkowania, pozostałych składników majątku trwałego
oraz aktywów trwałych przeznaczonych do sprzedaży
14.4
(415)
(1 961)
Kary, szkody i odszkodowania
(101)
(54)
Rozliczenie i wycena pochodnych instrumentów finansowych dotyczących ekspozycji operacyjnej
(2 976)
(3 566)
Część nieefektywna dotycząca wyceny i rozliczenia ekspozycji operacyjnej
(34)
(47)
Rozliczenie kosztów zabezpieczenia
(2)
(6)
Pozostałe, w tym:
(223)
(320)
nieodpłatne świadczenia
(97)
(214)
(3 998)
(6 226)
Rozliczenie i wycena netto pochodnych instrumentów finansowych dotyczących ekspozycji operacyjnej
2021
2020
Wycena pochodnych instrumentów finansowych
420
216
forward towarowy (kontrakty terminowe CO2)
395
318
forward towarowy (energia elektryczna)
(99)
-
swapy towarowe
124
(102)
Rozliczenie pochodnych instrumentów finansowych
1 946
1 077
forward towarowy (kontrakty terminowe CO2)
3 112
382
swapy towarowe
(1 166)
695
2 366
1 293
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 43 / 113
W 2021 roku i 2020 roku zmiana pozycji netto wycen i rozliczeń pochodnych instrumentów finansowych dotyczących ekspozycji
operacyjnej (instrumenty niewyznaczone dla celów rachunkowości zabezpieczeń) dotyczyła głównie wyceny i rozliczenia kontraktów
terminowych CO
2
w ramach wydzielonego portfela „transakcyjnego”. Ponadto w pozycji tej został rozpoznany między innymi efekt
wyceny i rozliczenia swapów towarowych zabezpieczających niedopasowanie czasowe na zakupach ropy i zabezpieczenia asfaltów,
zabezpieczenie marży rafineryjnej a także transakcje Upstream Kanada zabezpieczające ropę i gaz.
W ramach strategii zarządzania ryzykiem towarowym związanym z niedopasowaniem czasowym między terminem zakupu ropy
a terminem przerobu i sprzedaży produktów rafineryjnych Grupa wykorzystuje instrumenty rynku papierowego w celu
zabezpieczenia przed ryzykiem spadku notowań cen ropy. Przedmiotowe ryzyko występuje w przypadku zakupu ropy drogą
morską. W ten sposób Grupa eliminuje ryzyko związane ze zmiennością cen ropy, ponosząc jedynie dodatkowy koszt lub
realizując dodatkowy zysk wynikający ze struktury rynku w momencie zawierania transakcji zabezpieczającej.
Wynik na fizycznej pozycji, która jest zabezpieczana przez Grupę transakcjami terminowymi, odzwierciedlony jest
w zysku/(stracie) na sprzedaży w ramach kosztów wytworzenia (koszt ropy użytej do wytworzenia produktów rafineryjnych ujęty
w oparciu o ceny średnioważone nabycia) i przychodach ze sprzedaży produktów rafineryjnych. W związku z powyższym wynik
na rozliczeniu pochodnych instrumentów finansowych dotyczących ekspozycji operacyjnej należy zawsze rozpatrywać łącznie
z wygenerowanym przez Grupę zyskiem/(stratą) na sprzedaży fizycznej pozycji.
13.11. Przychody i koszty finansowe
13.11.1. Przychody finansowe
2021
2020
Odsetki obliczone z zastosowaniem metody efektywnej stopy procentowej
51
57
Pozostałe odsetki
-
6
Nadwyżka dodatnich różnic kursowych
9
-
Dywidendy
3
6
Rozliczenie i wycena pochodnych instrumentów finansowych
660
663
Pozostałe
66
120
789
852
13.11.2. Koszty finansowe
2021
2020
Odsetki obliczone z zastosowaniem metody efektywnej stopy procentowej
(332)
(304)
Odsetki z tytułu leasingu
(159)
(132)
Odsetki od zobowiązań podatkowych
(3)
(2)
Nadwyżka ujemnych różnic kursowych
-
(506)
Rozliczenie i wycena pochodnych instrumentów finansowych
(366)
(841)
Pozostałe
(108)
(104)
(968)
(1 889)
Rozliczenie i wycena netto pochodnych instrumentów finansowych dotyczących ekspozycji walutowo - operacyjnej
2021
2020
Wycena pochodnych instrumentów finansowych
213
80
forwardy walutowe
(24)
8
pozostałe
237
72
Rozliczenie pochodnych instrumentów finansowych
81
(258)
forwardy walutowe
143
(199)
pozostałe
(62)
(59)
294
(178)
W 2021 i 2020 roku pozycje netto wycen i rozliczeń pochodnych instrumentów finansowych (instrumenty niewyznaczone dla celów
rachunkowości zabezpieczeń) dotyczyły głównie zabezpieczenia ryzyka zmian kursów wymiany w odniesieniu do płatności faktur
za ropę w walutach obcych, zabezpieczenia waluty dla transakcji płynnościowych oraz zabezpieczenia stóp procentowych
i płatności odsetek od obligacji. Główny wpływ na wycenę i rozliczenie pochodnych instrumentów finansowych w 2021 roku miało
kształtowanie się kursów walutowych EUR i USD względem PLN.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 44 / 113
13.12. (Strata)/odwrócenie straty z tytułu utraty wartości należności handlowych oraz wartości pożyczek i odsetek od
należności handlowych
2021
2020
(Strata) z tytułu utraty wartości należności handlowych
(236)
(234)
Odwrócenie straty z tytułu utraty wartości należności handlowych
150
168
(86)
(66)
(Strata) z tytułu utraty wartości odsetek od należności handlowych
(12)
(14)
Odwrócenie straty z tytułu utraty wartości odsetek od należności handlowych
4
7
(Strata) z tytułu utraty wartości udzielonych pożyczek
-
(8)
(8)
(15)
(94)
(81)
(Strata)/odwrócenie straty z tytułu należności handlowych oraz wartości pożyczek i odsetek od należności handlowych zaprezentowana
w wyniku:
- z działalności operacyjnej dotyczy utraty wartości należności handlowych;
- z działalności finansowej dotyczy utraty wartości pożyczek oraz odsetek od należności handlowych.
13.13. Podatek dochodowy
WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŚCI
Podatek dochodowy
Podatek dochodowy obejmuje podatek bieżący oraz odroczony. Bieżący podatek dochodowy jest to kwota ustalona na podstawie przepisów
podatkowych, która jest naliczona od dochodu do opodatkowania za dany okres i ujmowana jako zobowiązanie w kwocie, w jakiej nie zostało
zapłacone lub należność, jeśli kwota dotychczas zapłacona z tytułu bieżącego podatku dochodowego przekracza kwotę do zapłaty.
Aktywa i zobowiązania z tytułu odroczonego podatku dochodowego traktowane są w całości jako długoterminowe i nie podlegają
dyskontowaniu. Podlegają one kompensacie na poziomie sprawozdań jednostkowych poszczególnych spółek z Grupy jeżeli istnieje możliwy
do wyegzekwowania tytuł prawny do przeprowadzania kompensat ujmowanych kwot
SZACUNKI
Grupa ujmuje składnik aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego, służący przeniesieniu nierozliczonej straty podatkowej i
niewykorzystanej ulgi podatkowej, w zakresie, w jakim jest prawdopodobne, że będzie dostępny przyszły dochód do opodatkowania, od
którego można odpisać nierozliczone straty podatkowe i niewykorzystane ulgi podatkowe. Ocena tego prawdopodobieństwa dokonywana jest
na podstawie planowanych budżetów osiągnięcia zakładanych dochodów podatkowych w kolejnych latach.
2021
2020
Podatek dochodowy wykazany w rachunku zysków lub strat
Podatek dochodowy bieżący
(2 296)
(539)
Podatek odroczony
(199)
508
(2 495)
(31)
Podatek odroczony w innych całkowitych dochodach
Instrumenty zabezpieczające
99
76
Zyski i straty aktuarialne
(24)
13
Zyski/(straty) z tytułu inwestycji w instrumenty kapitałowe wyceniane w wartości
godziwej przez inne całkowite dochody
(3)
1
72
90
(2 423)
59
13.13.1. Uzgodnienie efektywnej stawki podatku
2021
2020
Zysk przed opodatkowaniem
13 683
2 856
Podatek dochodowy obliczony według obowiązującej w Polsce stawki (19%)
(2 600)
(543)
Różnice stawek podatkowych
(65)
13
Litwa (15%)
18
(28)
Czechy (19%)
(3)
-
Niemcy (30%)
(48)
(36)
Kanada (23%)
(32)
81
Malta (35%)
-
(4)
Zysk z tytułu okazyjnego nabycia jednostek zależnych
-
772
Odpisy aktualizujące rzeczowe aktywa trwałe i wartości niematerialne
79
(328)
Nieodpłatne prawa majątkowe do energii
1
(62)
Inwestycje wyceniane metodą praw własności
116
28
Rezerwa na podatek odroczony od zysków kapitałowych w Orlen Capital
(16)
43
Pozostałe
(10)
46
Podatek dochodowy
(2 495)
(31)
Efektywna stawka podatku
18%
1%
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 45 / 113
13.13.2. Podatek odroczony
31/12/2020
Podatek
odroczony
ujęty w wyniku
finansowym
Podatek
odroczony
ujęty w innych
całkowitych
dochodach
Różnice
kursowe z
przeliczenia
jednostek
działających
za granicą
Nabycie
jednostek
zależnych
Wyłączenie
z
konsolidacji
Pozostałe*
31/12/2021
Aktywa z tytułu podatku odroczonego
Różnice przejściowe dotyczące aktywów
trwałych
372
(2)
-
1
3
-
-
374
Rezerwy i rozliczenia międzyokresowe
646
376
(24)
14
6
-
-
1 018
Straty podatkowe
756
(145)
-
48
-
-
-
659
Wycena pochodnych instrumentów
finansowych
48
11
105
3
-
-
-
167
Zobowiązania z tytułu leasingu
991
34
-
4
11
-
-
1 040
Inwestycyjna ulga podatkowa
-
-
-
-
-
-
105
105
Pozostałe
517
12
-
2
21
-
-
552
3 330
286
81
72
41
-
105
3 915
Zobowiązania z tytułu podatku odroczonego
Różnice przejściowe dotyczące aktywów
trwałych
4 108
331
-
42
64
7
-
4 552
Niezrealizowane różnice kursowe
247
(9)
-
-
-
-
-
238
Wycena pochodnych instrumentów
finansowych
105
101
6
2
-
-
-
214
Pozostałe
188
62
3
(4)
4
-
-
253
4 648
485
9
40
68
7
-
5 257
(1 318)
(199)
72
32
(27)
(7)
105
(1 342)
31/12/2019
Podatek
odroczony ujęty
w wyniku
finansowym
Podatek
odroczony ujęty
w innych
całkowitych
dochodach
Różnice
kursowe z
przeliczenia
jednostek
działających za
granicą
Nabycie
jednostek
zależnych
31/12/2020
Aktywa z tytułu podatku odroczonego
Różnice przejściowe dotyczące aktywów
trwałych
189
17
-
6
160
372
Rezerwy i rozliczenia międzyokresowe
332
14
13
8
279
646
Straty podatkowe
325
390
-
15
26
756
Wycena pochodnych instrumentów
finansowych
10
(15)
20
(2)
35
48
Zobowiązania z tytułu leasingu
785
51
-
25
130
991
Pozostałe
275
86
-
(9)
165
517
1 916
543
33
43
795
3 330
Zobowiązania z tytułu podatku odroczonego
Różnice przejściowe dotyczące aktywów
trwałych
2 975
44
-
48
1 041
4 108
Niezrealizowane różnice kursowe
149
(73)
-
17
154
247
Wycena pochodnych instrumentów
finansowych
107
50
(56)
3
1
105
Pozostałe
108
14
(1)
(2)
69
188
3 339
35
(57)
66
1 265
4 648
(1 423)
508
90
(23)
(470)
(1 318)
* W związku ze zrealizowaną inwestycją związaną z budową instalacji do produkcji glikolu na terenie Krakowskiego Parku Technologicznego spółka ORLEN Południe
uzyskała uprawnienia do inwestycyjnej ulgi podatkowej w postaci zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych, która będzie mogła być wykorzystana w
kolejnych okresach w odniesieniu do dochodu podatkowego, który zostanie wygenerowany z tej instalacji. Rozpoznana na dzień 31 grudnia 2021 roku wartość
aktywa z tytułu podatku odroczonego w odniesieniu do niewykorzystanej ulgi podatkowej wyniosła 105 mln PLN. Dodatkowe informacje w nocie 14.10.2.1.
Na dzień 31 grudnia 2021 roku aktywa oraz zobowiązania z tytułu podatku odroczonego wyniosły odpowiednio 718 mln PLN i 2 060 mln
PLN.
Na dzień 31 grudnia 2021 roku i na dzień 31 grudnia 2020 roku Grupa posiadała nierozliczone straty podatkowe w łącznej wysokości
odpowiednio 570 mln PLN i 663 mln PLN dotyczące głównie spółek z Grupy ORLEN Upstream, dla których nie rozpoznano aktywów z
tytułu podatku odroczonego z powodu braku pewności odnośnie możliwości rozliczenia tych strat w przyszłości.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 46 / 113
Podatkowa Grupa Kapitałowa ENERGA
W dniu 9 listopada 2020 roku zawarto umowę podatkowej grupy kapitałowej pod nazwą PGK ENERGA 2021. Umowę zawarto na
trzy lata podatkowe od 1 stycznia 2021 do 31 grudnia 2023 roku. Umowa została zarejestrowana przez Naczelnika Pomorskiego
Urzędu Skarbowego w dniu 10 grudnia 2020 roku.
W skład PGK weszły spółki: Energa SA, Energa-Operator SA, Energa-Obrót SA, Energa OZE SA, Energa Informatyka
i Technologie Sp. z o.o., Energa Logistyka Sp. z o.o. oraz Energa Oświetlenie Sp. z o.o.
Spółka Energa SA została wyznaczona jako spółka reprezentująca PGK ENERGA 2021 w zakresie obowiązków wynikających
z ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz przepisów ustawy Ordynacja Podatkowa.
Przedmiotem opodatkowania PGK podatkiem dochodowym jest suma dochodów z dwóch źródeł przychodów tj. dochodu
osiągniętego z zysków kapitałowych oraz dochodu osiągniętego z innych przychodów. Dochodem ze źródła przychodów jest
nadwyżka sumy dochodów wszystkich spółek tworzących PGK uzyskanych z danego źródła przychodów nad sumą ich strat
poniesionych z tego źródła przychodów.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 47 / 113
14. NOTY OBJAŚNIAJĄCE DO SPRAWOZDANIA Z SYTUACJI FINANSOWEJ
14.1. Rzeczowe aktywa trwałe
WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŚCI
Rzeczowe aktywa trwałe
Wartość początkową rzeczowych aktywów trwałych początkowo wycenia się w cenie nabycia lub koszcie wytworzenia i wykazuje w sprawozdaniu
z sytuacji finansowej w wartości księgowej netto. Rzeczowe aktywa trwałe wycenia się i wykazuje w sprawozdaniu z sytuacji finansowej w wartości
księgowej netto stanowiącej cenę nabycia lub koszt wytworzenia pomniejszony o umorzenie i odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości.
Koszty istotnych remontów, napraw i okresowych przeglądów są zaliczane do rzeczowych aktywów trwałych.
Rzeczowe aktywa trwałe amortyzuje się metodą liniową, a w uzasadnionych przypadkach metodą naturalną (katalizatory, aktywa z tytułu
zagospodarowania i wydobycia zasobów mineralnych).
Poszczególne części składowe rzeczowych aktywów trwałych, których wartość jest istotna w stosunku do wartości całego składnika rzeczowych
aktywów trwałych, amortyzowane są oddzielnie, zgodnie z okresem ich użytkowania.
Stosowane są następujące typowe okresy użytkowania rzeczowych aktywów trwałych:
Budynki i budowle 10-40 lat
Urządzenia techniczne i maszyny 4-35 lat
Środki transportu i pozostałe rzeczowe aktywa trwałe 2-20 lat
Metodę amortyzacji, wartość końcową oraz okres użytkowania składnika aktywów weryfikuje się co najmniej na koniec każdego roku. W przypadku
wystąpienia takiej konieczności, korekt odpisów amortyzacyjnych dokonuje się w okresach następnych (prospektywnie).
Działalność poszukiwań i wydobycia zasobów mineralnych
W ramach działalności poszukiwań i wydobycia zasobów mineralnych przyjmuje się następującą klasyfikację etapów:
Etap poszukiwania i oceny zasobów mineralnych:
- nabycie praw do poszukiwań złóż, poszukiwania i rozpoznania złóż,
- nakłady na odwierty poszukiwawcze i rozpoznawcze,
- pozostałe nakłady, które można bezpośrednio przypisać do faz poszukiwań i rozpoznania złóż - Grupa kapitalizuje większość kosztów
poniesionych w ramach tego etapu.
Grupa dokonuje corocznego przeglądu nakładów poniesionych w fazie poszukiwania i rozpoznania złóż w celu potwierdzenia dalszego zamiaru
prowadzenia prac. Analizy są prowadzone na poziomie projektów, obejmujących prace ze zdefiniowanym celem poszukiwawczym i / lub
rozpoznawczym, które są prowadzone na wyznaczonym obszarze. Jeżeli prace zakończą się niepowodzeniem skutkującym brakiem zamiaru
kontynuowania prac, nakłady ujęte początkowo jako aktywa ujmuje się w kosztach bieżącego okresu.
W momencie stwierdzenia technicznej wykonalności i ekonomicznej opłacalności wydobycia nakłady poniesione w fazie poszukiwania
i rozpoznania złóż ujmuje się jako aktywa z tytułu zagospodarowania i wydobycia zasobów mineralnych w ramach rzeczowych aktywów
trwałych, które poddawane są testowi na utratę wartości.
Etap zagospodarowania i wydobycia zasobów mineralnych
Nakłady ponoszone w ramach etapu zagospodarowania i wydobycia złóż podlegają aktywowaniu i amortyzacji metodą naturalną kalkulowaną
proporcjonalnie do wielkości wydobycia złóż węglowodorów na podstawie jednostki wydobycia (unit-of-production). Grupa kalkuluje
amortyzację wszystkich składników aktywów z tytułu zagospodarowania i wydobycia zasobów mineralnych na podstawie wielkości
udokumentowanych złóż (tzw. rezerwy 2P - proved plus probable reserves). W przypadku istotnej zmiany wielkości szacowanych złóż, na
dzień sprawozdawczy dokonuje się ujęcia lub odwrócenia wcześniej ujętych odpisów aktualizujących z tytułu utraty wartości. W przypadku
wykonania odwiertów rozpoznawczych na już eksploatowanym złożu, Grupa dokonuje analizy, czy aktywowane nakłady dotyczące takich
odwiertów umożliwią powstanie nowych otworów eksploatacyjnych. Jeśli tak nie jest nakłady te ujmuje się w kosztach bieżącego okresu.
PROFESJONALNY OSĄD
Nakłady na aktywa z tytułu poszukiwania i oceny zasobów mineralnych
Stosowanie polityki rachunkowości Grupy w odniesieniu do nakładów poniesionych na aktywa z tytułu poszukiwania złóż i oceny zasobów mineralnych
wymaga dokonania osądu, czy przyszłe korzyści ekonomiczne, będące wynikiem przyszłego wydobycia lub sprzedaży są prawdopodobne bądź nie
istnieją jeszcze przesłanki pozwalające na oszacowanie zasobów. Przy oszacowaniu zasobów Grupa dokonuje estymacji przyszłych zdarzeń
i okoliczności, w tym określenia czy wydobycie będzie uzasadnione z ekonomicznego punktu widzenia.
SZACUNKI
Okresy użytkowania rzeczowych aktywów trwałych
Grupa weryfikuje okresy użytkowania składników rzeczowych aktywów trwałych na koniec każdego roku. W ramach tego procesu Grupa bierze
obecnie pod uwagę również wpływ czynników związanych ze zmianami klimatu, w tym w szczególności w odniesieniu do aktywów, których
okres użytkowania może ulec skróceniu w ramach realizacji planów redukcji emisyjności w Rafinerii, Petrochemii, jak również w Energetyce,
gdzie część produkcji jest nadal oparta na wysokoemisyjnych aktywach węglowych. Wpływ weryfikacji okresów użytkowania w roku 2021
skutkował zmniejszeniem kosztów amortyzacji o 46 mln PLN w porównaniu z kosztami amortyzacji, które zostałyby ujęte na bazie okresów
użytkowania stosowanych w roku 2020.
Działalność poszukiwań i wydobycia zasobów mineralnych
Grupa szacuje wielkość zasobów na podstawie interpretacji dostępnych danych geologicznych i na bieżąco je weryfikuje w oparciu o efekty
kolejnych odwiertów, próbną eksploatację, rzeczywiste wydobycie oraz czynniki ekonomiczne takie jak: ceny węglowodorów, warunki umowne
czy plany inwestycyjne. Grupa dokonuje także szacunków kosztów niezbędnych do poniesienia w celu likwidacji odwiertów produkcyjnych
i infrastruktury związanej z nimi.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 48 / 113
Remediacja środowiska gruntowo-wodnego
Grupa szacuje poziom rezerw dotyczących rzeczowych aktywów trwałych, które z istotnym prawdopodobieństwem są potrzebne na cele
remediacji środowiska gruntowo-wodnego terenów stacji paliw, terminali paliw, baz paliw, terenów zakładów produkcyjnych, instalacji
wytwórczych, stacji elektroenergetycznych oraz składowisk popiołu.
Przy kalkulacji rezerw dotyczących remediacji środowiska gruntowo-wodnego istnieje znaczna niepewność szacunków, na które wpływają takie
czynniki jak zmiany w regulacjach prawnych, dodatkowe istotne prace zidentyfikowane podczas remediacji terenu, pojawienie się nowych
technik remediacji, zmiany klimatyczne, zmiany w przewidywanym okresie użytkowania składników aktywów, jak również zmiany stóp dyskonta
oraz wskaźników inflacji.
Dodatkowe informacje w nocie 14.11.1
Grunty
Budynki i
budowle
Urządzenia
techniczne i
maszyny
Środki
transportu i
pozostałe
Środki trwałe
w budowie
Aktywa z tytułu
poszukiwania i
oceny zasobów
mineralnych
Aktywa z tytułu
zagospodaro-
wania i
wydobycia
zasobów
mineralnych
Razem
Wartość księgowa netto na
01/01/2021
Wartość księgowa brutto
1 351
37 204
47 132
3 493
5 796
1 514
7 140
103 630
Skumulowane umorzenie
(14)
(12 645)
(23 963)
(1 679)
(1)
(45)
(2 426)
(40 773)
Odpisy aktualizujące
(45)
(3 488)
(6 569)
(97)
(76)
(927)
(2 030)
(13 232)
1 292
21 071
16 600
1 717
5 719
542
2 684
49 625
zwiększenia/(zmniejszenia) netto
Nakłady inwestycyjne
1
27
198
30
7 743
129
228
8 356
Amortyzacja
-
(1 432)
(2 337)
(392)
-
(10)
(263)
(4 434)
Koszty finansowania zewnętrznego
-
9
9
1
43
6
-
68
Nabycie jednostek zależnych
7
121
393
9
3
-
-
533
Odpisy aktualizujące netto, w tym: *
-
21
66
-
(19)
(169)
955
854
Utworzenie
-
(115)
(54)
(8)
(55)
(38)
(90)
(360)
Odwrócenie
-
115
48
1
2
204
841
1 211
Reklasyfikacje
14
2 585
2 989
621
(6 212)
304
(264)
37
Zbycie jednostki zależnej
-
-
-
(7)
(78)
(37)
-
(122)
Różnice kursowe w tym:
22
145
297
29
89
1
186
769
różnice kursowe dotyczące odpisów aktualizujących
(1)
(218)
(461)
(6)
(4)
(2)
(152)
(844)
Rezerwa na rekultywację
-
(171)
(3)
-
-
(1)
(4)
(179)
Pozostałe**
-
(43)
(115)
(103)
(34)
(14)
181
(128)
1 336
22 333
18 097
1 905
7 254
751
3 703
55 379
Wartość księgowa netto na
31/12/2021
Wartość księgowa brutto
1 396
40 224
51 133
3 815
7 352
1 905
7 627
113 452
Skumulowane umorzenie
(14)
(14 206)
(26 072)
(1 807)
1
(56)
(2 697)
(44 851)
Odpisy aktualizujące
(46)
(3 685)
(6 964)
(103)
(99)
(1 098)
(1 227)
(13 222)
1 336
22 333
18 097
1 905
7 254
751
3 703
55 379
Wartość księgowa netto na
01/01/2020
(dane przekształcone)
Wartość księgowa brutto
1 182
24 208
41 732
2 599
3 991
1 379
6 757
81 848
Skumulowane umorzenie
(13)
(11 185)
(22 746)
(1 536)
-
(38)
(2 051)
(37 569)
Odpisy aktualizujące
(28)
(1 659)
(8 298)
(94)
(131)
(807)
(699)
(11 716)
1 141
11 364
10 688
969
3 860
534
4 007
32 563
zwiększenia/(zmniejszenia) netto
(dane przekształcone)
Nakłady inwestycyjne
4
158
162
37
6 865
146
255
7 627
Amortyzacja
(1)
(1 150)
(1 983)
(284)
-
(8)
(353)
(3 779)
Koszty finansowania zewnętrznego
-
2
17
-
24
-
-
43
Nabycie jednostek zależnych
108
8 960
4 060
515
704
-
-
14 347
Odpisy aktualizujące netto, w tym: *
(15)
(1 783)
1 641
(3)
56
(119)
(1 295)
(1 518)
Utworzenie
(15)
(106)
(89)
(11)
(22)
(331)
(1 356)
(1 930)
Odwrócenie
-
60
21
7
1
203
61
353
Reklasyfikacje
12
3 393
1 850
527
(5 814)
(2)
61
27
Różnice kursowe w tym:
44
148
222
16
50
-
10
490
różnice kursowe dotyczące odpisów aktualizujących
(2)
(46)
88
-
(1)
(1)
(36)
2
Pozostałe
(1)
(21)
(57)
(60)
(26)
(9)
(1)
(175)
Wartość księgowa netto na
31/12/2020
(dane przekształcone)
1 292
21 071
16 600
1 717
5 719
542
2 684
49 625
* odpisy aktualizujące netto obejmują utworzenie, odwrócenie, wykorzystanie oraz reklasyfikacje.
** pozycja pozostałe obejmuje głównie sprzedaż i likwidację
Opis przyczyn zmian głównych odpisów aktualizujących znajduje się w nocie 14.4.
W 2021 i 2020 roku nakłady inwestycyjne zostały pomniejszone o kwotę odpowiednio 12 mln PLN i 106 mln PLN z tytułu
otrzymanych/należnych kar za nieterminowe wykonanie kontraktów inwestycyjnych.
Stopa kapitalizacji zastosowana do wyliczenia aktywowanych kosztów finansowania zewnętrznego za 2021 rok i za 2020 rok
wyniosła odpowiednio 0,83% i 0,95%.
Wartość księgowa brutto w pełni zamortyzowanych rzeczowych aktywów trwałych będących nadal w użytkowaniu na dzień 31
grudnia 2021 roku oraz na dzień 31 grudnia 2020 roku wyniosła odpowiednio 5 314 mln PLN oraz 5 387 mln PLN.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 49 / 113
14.2. Wartości niematerialne oraz wartość firmy
WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŚCI
Wartości niematerialne
Składnik aktywów niematerialnych początkowo wycenia się w cenie nabycia lub koszcie wytworzenia i wykazuje w sprawozdaniu z sytuacji
finansowej w wartości księgowej netto.
Wartości niematerialne o określonym okresie użytkowania amortyzuje się metodą liniową począwszy od chwili, gdy są one gotowe do użycia,
tzn. od momentu dostosowania składnika aktywów do miejsca i warunków potrzebnych do rozpoczęcia jego funkcjonowania zgodnie
z zamierzeniami kierownictwa przez okres odpowiadający szacowanemu okresowi ich użytkowania.
Typowe okresy użytkowania wartości niematerialnych wynoszą od 2 do 10 lat dla oprogramowania oraz od 2 do 15 lat dla licencji, praw do
patentów oraz podobnych wartości.
Metodę amortyzacji oraz okres użytkowania składnika wartości niematerialnych weryfikuje się co najmniej na koniec każdego roku.
Wartość firmy
Na dzień połączenia jednostek gospodarczych wartość firmy podlega przypisaniu do ośrodków wypracowujących środki pieniężne (tzw. CGU –
cash generating unit) jednostki przejmującej, które zgodnie z oczekiwaniami, mają odnieść korzyści z tytułu synergii uzyskanej w wyniku
takiego połączenia.
Każdy ośrodek lub zespół ośrodków, do którego została przypisana wartość firmy:
a) odpowiada najniższemu poziomowi w jednostce, na którym wartość firmy jest monitorowana na wewnętrzne potrzeby zarządcze oraz
b) nie może być większy niż segment operacyjny przed agregacją określony zgodnie z paragrafem 5 MSSF 8 Segmenty operacyjne.
Po połączeniu, jednostka przejmująca wycenia wartość firmy w kwocie ustalonej na dzień przejęcia pomniejszonej o odpisy aktualizujące
z tytułu utraty wartości.
Ośrodek wypracowujący środki pieniężne, do którego została przypisana wartość firmy poddaje się testom na utratę wartości corocznie,
a także gdy wystąpią przesłanki wskazujące na utratę jego wartości.
Prawa majątkowe
Główną pozycją praw majątkowych są uprawnienia do emisji CO
2,
nie podlegające amortyzacji, które są poddawane analizie pod kątem utraty
wartości.
Otrzymane nieodpłatnie uprawnienia ujmuje się i prezentuje w wartościach niematerialnych w korespondencji z przychodami przyszłych
okresów w wartości godziwej ustalonej na dzień ich zarejestrowania. Dotacje rozlicza się w systematyczny sposób w poszczególnych okresach
sprawozdawczych, aby zapewnić współmierność z kosztami tworzonej rezerwy. Zakupione uprawnienia ujmowane są w cenie nabycia.
Na szacowaną w okresie sprawozdawczym emisję CO
2
tworzy się rezerwę w ciężar kosztów działalności podstawowej (podatki i opłaty).
Do praw majątkowych zalicza się ponadto certyfikaty energetyczne.
Prawa majątkowe, w tym uprawnienia do emisji CO2 oraz certyfikaty energetyczne podlegają umorzeniu w ciężar wartości księgowej rezerwy,
jako jej rozliczenie. Rozchód uprawnień do emisji CO2 oraz certyfikatów energetycznych jest ujmowany według metody średniej ważonej.
PROFESJONALNY OSĄD
Przypisanie wartości firmy do ośrodków wypracowujących środki pieniężne
Stosowanie polityki rachunkowości Grupy w zakresie przypisania wartości firmy do ośrodków wypracowujących środki pieniężne wymaga
dokonania osądu, które z CGU odniosą korzyści z synergii uzyskanej w wyniku połączenia jednostek. Alokacja wartości firmy dokonywana jest
przy uwzględnieniu szeregu subiektywnych kryteriów, w tym:
analizy czynników jakościowych, które doprowadziły do ujęcia wartości firmy w ramach rozliczenia ceny nabycia, w tym oczekiwanych
synergii operacyjnych i finansowych jak również wartości niematerialnych niekwalifikujących się do osobnego ujęcia;
istnienia aktywnego rynku na produkty generowane lub usługi świadczone przez jednostkę przejmowaną
sposobu w jaki wartość firmy monitorowana jest na wewnętrzne potrzeby zarządcze Grupy
istnienia planów integracyjnych, reorganizacyjnych, które w niedalekiej przyszłości wpłynął na zmiany w ramach CGU
lokalizacji geograficznej w której działa nabyta jednostka.
SZACUNKI
Okresy użytkowania wartości niematerialnych
Grupa weryfikuje okresy użytkowania składników wartości niematerialnych na koniec każdego roku, ze skutkiem od początku roku następnego.
Wpływ weryfikacji okresów użytkowania w roku 2021 skutkował zwiększeniem kosztów amortyzacji o (1) mln PLN w porównaniu z kosztami
amortyzacji, które zostałaby ujęte na bazie okresów użytkowania stosowanych w roku 2020.
Zmiana stanu wartości niematerialnych wytworzonych we własnym zakresie
Na dzień 31 grudnia 2021 roku oraz na dzień 31 grudnia 2020 roku wartości niematerialne wytworzone we własnym zakresie
wyniosły odpowiednio 5 mln PLN oraz 4 mln PLN.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 50 / 113
Zmiana stanu pozostałych wartości niematerialnych
Patenty i licencje
Wartość firmy
Prawa majątkowe
Pozostałe
Razem
Wartość księgowa netto na
01/01/2021
Wartość księgowa brutto
2 300
460
1 409
329
4 498
Skumulowane umorzenie
(1 490)
-
-
(54)
(1 544)
Odpisy aktualizujące
(62)
(324)
(57)
-
(443)
748
136
1 352
275
2 511
zwiększenia/(zmniejszenia) netto
Nakłady inwestycyjne
234
-
-
82
316
Amortyzacja
(205)
-
-
(11)
(216)
Koszty finansowania zewnętrznego
-
-
-
2
2
Nabycie jednostek zależnych
165
434
-
7
606
Odpisy aktualizujące netto*
12
6
-
(7)
11
Zbycie jednostki zależnej
(13)
(9)
-
-
(22)
Różnice kursowe
17
12
11
1
41
Pozostałe **
8
-
1 567
-
1 575
966
579
2 930
349
4 824
Wartość księgowa netto na
31/12/2021
Wartość księgowa brutto
2 663
899
2 987
421
6 970
Skumulowane umorzenie
(1 644)
(1)
-
(64)
(1 709)
Odpisy aktualizujące
(53)
(319)
(57)
(8)
(437)
966
579
2 930
349
4 824
Wartość księgowa netto na
01/01/2020
(dane przekształcone)
Wartość księgowa brutto
1 899
373
869
172
3 313
Skumulowane umorzenie
(1 333)
-
-
(50)
(1 383)
Odpisy aktualizujące
(59)
(324)
(57)
-
(440)
507
49
812
122
1 490
zwiększenia/(zmniejszenia) netto
(dane przekształcone)
Nakłady inwestycyjne
74
-
-
106
180
Amortyzacja
(139)
-
-
(8)
(147)
Koszty finansowania zewnętrznego
-
-
-
2
2
Nabycie jednostek zależnych
155
84
696
55
990
Odpisy aktualizujące netto*
(3)
-
-
-
(3)
Różnice kursowe
7
3
5
(1)
14
Pozostałe **
147
-
(161)
(1)
(15)
Wartość księgowa netto na
31/12/2020
(dane przekształcone)
748
136
1 352
275
2 511
* W 2021 i w 2020 roku odpisy aktualizujące netto obejmują: utworzenie, odwrócenie oraz wykorzystanie i reklasyfikacje.
** Pozostałe zwiększenia/(zmniejszenia) praw majątkowych w wartości księgowej netto obejmują głównie zakup, nieodpłatne nabycie praw za lata 2021 i 2020,
rozliczenie praw za 2020 rok i za 2019 rok..
Wartość księgowa brutto w pełni zamortyzowanych wartości niematerialnych będących nadal w użytkowaniu na dzień 31 grudnia
2021 roku oraz na dzień 31 grudnia 2020 roku wyniosła odpowiednio 737 mln PLN oraz 616 mln PLN.
14.2.1. Wartość firmy
Segment
działalności
31/12/2021
31/12/2020
Stan na początek okresu
136
49
Nowe nabycia
434
84
Grupa Polska Press
Funkcje
Korporacyjne
1
-
Orlen Transport Sp. z o.o. (dawniej OTP Sp. z o.o.)
Rafineria
80
-
CHP Energia Sp z o.o. (GRUPA ORLEN Południe)
Energetyka
4
-
Livingstone Sp z o.o. (GRUPA ORLEN WIND 3)
Energetyka
39
-
Nowotna Farma Wiatrowa Sp. z o.o. (GRUPA ORLEN WIND 3)
Energetyka
134
-
Grupa RUCH
Detal
-
84
UAB Mockavos terminalas (Grupa ORLEN Lietuva)
Rafineria
167
-
Bioutil Sp. z o.o. (GRUPA ORLEN Południe)
Energetyka
9
-
Likwidacja spółki Ship Service S.A.
(3)
-
Różnice kursowe
12
3
579
136
Na dzień 31 grudnia 2021 roku Grupa ORLEN przeprowadziła test na utratę wartości powyższych wartości firmy. W wyniku
przeprowadzonych analiz nie stwierdzono utraty wartości. Dodatkowe informacje w nocie 14.4.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 51 / 113
14.2.2. Prawa majątkowe
Zmiana stanu posiadanych uprawnień do emisji CO
2
za 2021 rok
Ilość
(w tys.ton)
#####
Wartość
01/01/2021
9 403
718
Otrzymane nieodpłatnie
6 538
1 912
Rozliczenie emisji za 2020 rok
(16 746)
(1 561)
Zakup/(Sprzedaż)/Pozostałe
8 951
1 284
Różnice kursowe
-
11
8 146
2 364
W 2021 roku emisje CO
2
w Grupie ORLEN wyniosły 17 644 tys. ton natomiast wartość rezerwy na emisje CO
2
na dzień
31 grudnia 2021 roku wyniosła 5 234 mln PLN (nota 14.11).
Wartość rynkowa posiadanych uprawnień EUA przewyższa ich łączną wartość księgową, w związku z czym Grupa nie
identyfikuje przesłanek utraty ich wartości.
Na dzień 31 grudnia 2021 roku wartość rynkowa jednego uprawnienia EUA wyniosła 370,94 PLN (co odpowiada 80,65 EUR
według kursu na dzień 31 grudnia 2021 roku) (źródło: www.theice.com).
Zmiana stanu posiadanych certyfikatów energetycznych za 2021 rok
Ilość
(w tys.MWh)
Wartość
01/01/2021
3 452
634
Otrzymane nieodpłatnie
490
86
Rozliczenie emisji za 2020 rok
(4 175)
(678)
Zakup/(Sprzedaż)/Pozostałe
2 845
524
2 612
566
W 2021 roku wolumen obowiązku umorzenia certyfikatów energetycznych w Grupie ORLEN wyniósł 812 tys. MWh natomiast
wartość rezerwy z tego tytułu na dzień 31 grudnia 2021 roku wyniosła 240 mln PLN (nota 14.11).
Na dzień 31 grudnia 2021 roku wartość księgowa uprawnień do emisji CO
2
i certyfikatów energetycznych zablokowanych w ramach
depozytów zabezpieczających w Izbie Rozliczeniowej Giełd Towarowych S.A. (IRGIT) wyniosła:
- 108 mln PLN i dotyczyła 400 tys. uprawnień EUA oraz 160 tys. MWh certyfikatów energetycznych PKN ORLEN,
- 38 mln PLN i dotyczyła 240 tys. MWh certyfikatów energetycznych Grupa ENERGA.
Dodatkowo na dzień 31 grudnia 2021 roku oraz na dzień 31 grudnia 2020 roku w pozycji należności z tytułu dostaw i usług oraz
pozostałe należności Grupa ujęła należne prawa majątkowe wynikające z certyfikatów energetycznych odpowiednio w kwocie 89 mln
PLN oraz 26 mln PLN oraz do emisji CO
2
na 31 grudnia 2021 roku w kwocie 457 mln PLN (nota 14.5.2).
14.3. Inwestycje w jednostkach współkontrolowanych i stowarzyszonych
PROFESJONALNY OSĄD
Na podstawie własnego osądu, biorąc pod uwagę swoje prawa i obowiązki, uwzględniając strukturę i formę prawną oraz uzgodnione przez strony
warunki umowy Grupa oceniła, że spółki BOP, Baltic Power, PPPT, Pieridae Production, Polska Grupa Górnicza i Elektrownia Ostrołęka stanowią
wspólne ustalenie umowne, na mocy którego Grupa ORLEN sprawuje nad nimi współkontrolę.
Umowy dają wszystkim stronom umowy łączną kontrolę nad przedsiębiorstwami, decyzje dotyczące znaczących działań wymagają jednomyślnej zgody
wszystkich stron umowy, a forma prawna odrębnych jednostek nie daje stronom umowy prawa do ich aktywów i obowiązku spłaty zobowiązań. W
związku z powyższym Grupa sklasyfikowała powyższe inwestycje jako wspólne przedsięwzięcia, które wycenia w skonsolidowanym sprawozdaniu
finansowym metodą praw własności.
Na podstawie profesjonalnego osądu, Grupa oceniła, że inwestycja w Butadien Kralupy stanowi wspólne działanie. Ustalenia umowne dotyczące tej
inwestycji wskazują, że strony umowy mają prawo do zasadniczo wszystkich korzyści ekonomicznych generowanych przez aktywa spółki i są jej
jedynym źródłem przychodów Zobowiązanie stron umowy do zakupu całej produkcji Butadien Kralupy odzwierciedla to wyłączną zależność spółki od
stron w zakresie generowania przepływów pieniężnych, co oznacza, że strony efektywnie mają obowiązek finansowania rozliczenia zobowiązań spółki.
Te fakty i okoliczności wskazują, że inwestycja w Butadien Kralupy jest wspólnym działaniem, w związku z czym Grupa ujmuje przypadający jej udział
(51%) w aktywach, zobowiązaniach, przychodach i kosztach spółki.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 52 / 113
Miejsce
prowadzenia
działalności
Podstawowa działalność
Segment
działalności
Udział w
kapitale
zakładowym
Metoda
wyceny
wspólne przedsięwzięcia
Basell ORLEN Polyolefins Sp. z o.o. (BOP)
(PKN ORLEN)
Płock/Polska
produkcja, dystrybucja i
sprzedaż poliolefin
Petrochemia
50,00%
praw własności
Płocki Park Przemysłowo-Technologiczny (PPPT)
(PKN ORLEN)
Płock/Polska
budowa i wynajem nieruchomości
Funkcje
Korporacyjne
50,00%
praw własności
Pieridae Production GP Ltd
(Grupa ORLEN Upstream)
Calgary/Kanada
poszukiwanie i wydobycie kopalin,
magazynowanie, transport i
logistyka
Wydobycie
50,00%
praw własności
Polska Grupa Górnicza (Grupa ENERGA)
Katowice/Polska
wydobycie węgla
Energetyka
15,32%
praw własności
Elektrownia Ostrołęka (Grupa ENERGA)
Ostrołęka/Polska
produkcja energii elektrycznej i
cieplnej
Energetyka
50,00%
praw własności
Baltic Power (PKN ORLEN)
Warszawa/Polska
budowa i eksploatacja morskich
farm wiatrowych
Energetyka
51,41%
praw własności
Jednostki stowarzyszone
Polimex Mostostal (Grupa ENERGA)*
Warszawa/Polska
firma inżynieryjno-budowlana,
generalny wykonawca w zakresie
budownictwa przemysłowego,
producent i eksporter konstrukcji
stalowych
Energetyka
16,48%
praw własności
UAB Naftelf (Grupa Orlen Lietuva)
Wilno/Litwa
obrót paliwem lotniczym oraz
budowa magazynów
Rafineria
34,00%
praw własności
wspólne działania
Butadien Kralupy a.s. (Grupa ORLEN Unipetrol)
Kralupy nad
Vltavou/ Czechy
produkcja butadienu
Petrochemia
51,00%
udział w
aktywach i
zobowiązaniach
* Grupa za pośrednictwem ENERGA posiada 39 mln akcji Polimex Mostostal o wartości nominalnej 2 PLN co stanowi około 16,4% udziału w akcjonariacie tej
spółki. Akcje Polimex Mostostal są notowane na GPW. Wartość godziwa spółki na dzień 31 grudnia 2021 roku wyniosła 151 mln PLN.
Na dzień 31 grudnia 2021 Grupa ORLEN Upstream posiada udział we wspólnych działaniach:
- konsorcjum (program Blue Gas – Polski Gaz Łupkowy) założonym przez ORLEN Upstream (OU), Polskie Górnictwo Naftowe
i Gazownictwo (PGNIG), LOTOS Petrobaltic oraz Akademię Górniczo-Hutniczą, Instytut Nafty i Gazu, Politechnikę Gdańską,
Politechnikę Warszawską. Prace w ramach programu Blue Gas–Polski Gaz Łupkowy zostały zakończone, projekty
rozliczone zarówno pod względem rzeczowym jak i finansowym. Celem programu było wytworzenie i komercjalizacja
technologii oraz pozyskanie wiedzy dla wydobycia gazu łupkowego w Polsce. Spółka była zaangażowana w prace na 6
projektach z 10 zgłoszonych. Całkowity wkład ORLEN Upstream w realizację powyższych projektów wyniósł ponad 24 mln
PLN. Zgromadzono wnioski, dające podstawy do ubiegania się o prawa patentowe dla wypracowanych rozwiązań, które
zostały przedstawione odpowiednim organom do zaopiniowania. Do końca grudnia 2021 Urząd Patentowy RP udzielił
3 decyzji patentowych na rzecz Konsorcjantów;
- projekty poszukiwawczo – wydobywcze prowadzone wspólnie z PGNiG (obszary „Sieraków” – 49% udział ORLEN Upstream,
oraz za obszar „Płotki” – 49% udział ORLEN Upstream). Przedmiotem umów jest prowadzenie wspólnych operacji i działań
z zakresu poszukiwania, rozpoznawania i eksploatacji złóż ropy naftowej i gazu ziemnego.
Grupa ORLEN Upstream ma prawo do proporcjonalnego udziału w przychodach i ponosi proporcjonalny udział w kosztach
wspólnych działań.
Inwestycje wyceniane metodą praw własności
31/12/2021
31/12/2020
Wspólne przedsięwzięcia, w tym:
1 030
680
Basell ORLEN Polyolefins Sp. z o.o. (PKN ORLEN)
715
648
Baltic Power Sp. z o.o. (PKN ORLEN)
281
-
Jednostki stowarzyszone
95
78
Polimex Mostostal (Grupa ENERGA)**
89
72
UAB Naftelf (Grupa Orlen Lietuva)
6
6
1 125
758
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 53 / 113
Udział w wyniku jednostek wycenianych metodą praw własności
2021
2020
Wspólne przedsięwzięcia
598
143
Basell ORLEN Polyolefins Sp. z o.o. (PKN ORLEN)
389
143
Elektrownia Ostrołęka Sp. z o.o. (Grupa ENERGA) *
212
-
Baltic Power Sp. z o.o. (PKN ORLEN)
(3)
-
Jednostki stowarzyszone
15
6
Polimex Mostostal S.A. (Grupa ENERGA) **
15
6
613
149
* Pozycja zawiera częściowe rozwiązanie rezerw dotyczących projektu budowy Elektrowni Ostrołęka C (Grupa ENERGA). Pierwotna wartość rezerw związanych z projektem Ostrołęka
C rozpoznana w ramach rozliczenia nabycia akcji ENERGA obejmowała szacunek zobowiązań inwestycyjnych wobec generalnego wykonawcy w związku z wstrzymaniem prac
budowlanych w elektrowni Ostrołęka C, jak również zobowiązania warunkowego dotyczącego ryzyka niewykonania obowiązku mocowego wynikającego z zawartych umów
mocowych i wynosiła 259 mln PLN. Częściowe rozwiązanie rezerw nastąpiło w związku z podpisaniem na koniec I półrocza 2021 roku dokumentów dotyczących rozliczenia projektu
węglowego w ramach projektu Ostrołęka C oraz realizacji projektu gazowego w Ostrołęce, w tym w szczególności zawarcia porozumienia z generalnym wykonawcą określającego
zasady i warunki rozliczenia prac wykonanych przy realizacji projektu w formule bloku węglowego, poprzedzających jego zawieszenie oraz po okresie zawieszenia do wdrożenia
decyzji o zmianie technologii i określeniu przedmiotu inwestycji, jako budowy elektrowni gazowo–parowej.
** dane na podstawie pakietu konsolidacyjnego Polimex Mostostal S.A. za III kwartał 2021 roku, ujęte w sprawozdaniu finansowym Grupy ENERGA za III kwartał 2021 roku
Skrócone informacje finansowe wspólnego przedsięwzięcia Grupy Basell ORLEN Polyolefins
31/12/2021
31/12/2020
Aktywa trwałe
746
733
Aktywa obrotowe
1 779
1 178
środki pieniężne
150
235
pozostałe aktywa obrotowe
1 629
943
Aktywa razem
2 525
1 911
Kapitał własny razem
1 454
1 329
Zobowiązania długoterminowe
48
61
Zobowiązania krótkoterminowe, w tym:
1 023
521
zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania
975
498
Zobowiązania razem
1 071
582
Pasywa razem
2 525
1 911
Dług netto
(150)
(235)
Aktywa netto
1 454
1 329
Udział Grupy we wspólnym przedsięwzięciu (50%)
727
665
Eliminacja niezrealizowanych zysków i strat
(12)
(17)
Inwestycje we wspólnym przedsięwzięciu wycenianym metodą praw własności
715
648
2021
2020
Przychody ze sprzedaży
3 997
3 298
Koszt własny sprzedaży, w tym:
(2 942)
(2 847)
amortyzacja
(79)
(88)
Zysk brutto na sprzedaży
1 055
451
Koszty sprzedaży
(91)
(106)
Koszty ogólnego zarządu
(22)
(21)
Pozostałe przychody i koszty operacyjne netto
13
1
Zysk z działalności operacyjnej
955
325
Przychody i koszty finansowe netto
(9)
17
Zysk przed opodatkowaniem
946
342
Podatek dochodowy
(179)
(65)
Zysk netto
767
277
Całkowite dochody netto
768
277
Dywidendy otrzymane od wspólnego przedsięwzięcia
321
137
Zysk netto
767
277
Udział Grupy we wspólnym przedsięwzięciu (50%)
384
139
Eliminacja niezrealizowanych zysków i strat
5
4
Udział Grupy w wyniku wspólnego przedsięwzięcia wycenianego metodą praw własności
389
143
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 54 / 113
Skrócone informacje finansowe wspólnego przedsięwzięcia Baltic Power Sp. z o.o.
31/12/2021
Aktywa trwałe
378
Aktywa obrotowe
218
środki pieniężne
168
pozostałe aktywa obrotowe
50
Aktywa razem
596
Kapitał własny razem
546
Zobowiązania krótkoterminowe, w tym:
50
zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania
50
Zobowiązania razem
50
Pasywa razem
596
Dług netto
(168)
Aktywa netto
546
Udział Grupy we wspólnym przedsięwzięciu (51,41%), w tym:
281
wartość firmy
69
Inwestycje we wspólnym przedsięwzięciu wycenianym metodą praw własności
281
Skrócone informacje finansowe jednostki stowarzyszonej Polimex-Mostostal S.A. (Grupa ENERGA)
Udział w spółce Polimex-Mostostal został zaklasyfikowany jako jednostka stowarzyszona wyceniana metodą praw własności.
Grupa wywiera znaczący wpływ na inwestycję poprzez wpływ na politykę finansową i operacyjną oraz na ustalanie składu
organów spółki Polimex - Mostostal.
30/09/2021
(niebadane)
31/12/2020
(niebadane)
Aktywa trwałe
431
311
Aktywa obrotowe
1 592
1 187
środki pieniężne
669
368
pozostałe aktywa obrotowe
923
819
Aktywa razem
2 023
1 498
Zobowiązania długoterminowe
225
220
Zobowiązania krótkoterminowe
1 260
936
Zobowiązania razem
1 485
1 156
Pasywa razem
2 023
1 498
Aktywa netto
538
342
Udział Grupy w aktywach netto jednostki stowarzyszonej (16,48%)
89
56
Eliminacja niezrealizowanych zysków i strat
-
16
Inwestycje w jednostce stowarzyszonej
89
72
9 MIESIĘCY
ZAKOŃCZONE
30/09/2021
(niebadane)
8 MIESIĘCY
OBEJMUJĄCY OKRES
od 01/05/2020 do 31/12/2020
(niebadane)
Przychody ze sprzedaży
1 588
1 248
amortyzacja
27
(28)
Przychody i koszty finansowe netto
(11)
(14)
Zysk przed opodatkowaniem
84
49
Podatek dochodowy
(15)
(12)
Zysk netto
69
37
Całkowite dochody netto
74
35
Zysk netto
69
37
Udział Grupy w jednostce stowarzyszonej (16,48%)
11
6
Eliminacja niezrealizowanych zysków i strat
4
-
Udział Grupy w wyniku jednostki stowarzyszonej
15
6
W 2021 roku oraz w 2020 roku nie wystąpiły znaczące ograniczenia w jednostkach stowarzyszonych oraz we wspólnych
przedsięwzięciach wynikające z umów kredytowych, wymogów regulacyjnych i innych ustaleń umownych, które ograniczałyby dostęp
do aktywów oraz rozliczania zobowiązań Grupy.
14.4. Utrata wartości rzeczowych aktywów trwałych, wartości niematerialnych, wartości firmy i aktywów z tytułu
praw do użytkowania
WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŚCI
Utrata wartości rzeczowych aktywów trwałych, wartości niematerialnych, wartości firmy, aktywów z tytułu praw do użytkowania
Na koniec okresu sprawozdawczego Grupa ocenia, czy istnieją przesłanki wskazujące na to, że mogła nastąpić utrata wartości lub odwrócenie odpisu
aktualizującego któregoś ze składników aktywów lub ośrodka wypracowującego środki pieniężne (tzw. CGU – cash generating unit).
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 55 / 113
W przypadku występowania przesłanek, że mogła nastąpić utrata wartości, przeprowadzany jest test na utratę wartości, w ramach którego Grupa
szacuje wartość odzyskiwalną tego składnika aktywów lub CGU poprzez ustalenie wartości godziwej pomniejszonej o koszty doprowadzenia do
sprzedaży lub wartości użytkowej z zastosowaniem właściwej stopy dyskonta, w zależności od tego, która z nich jest wyższa.
Ośrodek wypracowujący środki pieniężne, do którego została przypisana wartość firmy, corocznie poddaje się testom na utratę wartości, a także
wówczas, gdy istnieją przesłanki wskazujące na utratę jego wartości.
Wartość odzyskiwalna ustalana jest na poziomie CGU, do którego dany składnik aktywów należy. Aktywa, które samodzielnie nie generują przepływów
pieniężnych, grupuje się na najniższym poziomie, na jakim powstają przepływy pieniężne niezależne od przepływów z innych aktywów (CGU).
Utworzenie i odwrócenie odpisów aktualizujących wartość rzeczowych aktywów trwałych, wartości niematerialnych i aktywów z tytułu praw do
użytkowania ujmuje się w pozostałych kosztach operacyjnych i pozostałych przychodach operacyjnych.
Odpisy z tytułu utraty wartości dotyczące wartości firmy są ujmowane w ramach pozostałych kosztów operacyjnych i nie podlegają odwróceniu.
SZACUNKI I OSĄDY
Utrata wartości rzeczowych aktywów trwałych, wartości niematerialnych, wartości firmy, aktywów z tytułu praw do użytkowania
Grupa przeprowadziła testy pod kątem utraty wartości aktywów w oparciu o modele zdyskontowanych przepływów pieniężnych. Założenia przyjęte w
modelach w odniesieniu do kształtowania się przyszłych oczekiwanych przepływów pieniężnych, jak również sposób kalkulacji stóp dyskonta, to
najbardziej istotne obszary szacunków. W opracowanych scenariuszach kształtowania się przyszłych oczekiwanych przepływów pieniężnych krytyczne
założenia dotyczyły przede wszystkim prognoz co do kluczowych parametrów makroekonomicznych oraz szacunku prawdopodobieństwa wpływu cen
praw do emisji CO
2
na przychody ze sprzedaży produktów.
Istotnym osądem przyjętym przez Zarząd PKN ORLEN było przypisanie wag prawdopodobieństwa dla poszczególnych scenariuszy
makroekonomicznych. Analizę scenariuszową zastosowano do wyceny aktywów segmentu rafineryjnego i petrochemicznego w PKN ORLEN, ORLEN
Unipetrol i ORLEN Lietuva.
Na dzień 31 grudnia 2021 roku Grupa ORLEN zidentyfikowała przesłanki do przeprowadzenia testów na utratę wartości aktywów
zgodnie z MSR 36 „Utrata wartości aktywów” związane z:
- zmianą otoczenia makroekonomicznego w 2021 roku,
- wzrostem stóp dyskonta wynikającym z podwyżki referencyjnych stóp procentowych,
- aktualizacją założeń makroekonomicznych na lata 2022-2030, tj. dla okresu zgodnego z obowiązującą w Grupie Kapitałowej
ORLEN Strategią ORLEN2030 oraz przyjęciem w dniu 27 stycznia 2022 roku Planu Finansowego PKN ORLEN i Grupy ORLEN
na rok 2022,
- podpisaniem umów warunkowych dotyczących zbycia składników majątku trwałego (4 terminali paliw) objętych środkami
zaradczymi określonych w warunkowej zgodzie Komisji Europejskiej z dnia 14 lipca 2020 roku na dokonanie koncentracji
polegającej na przejęciu przez PKN ORLEN kontroli nad Grupą LOTOS S.A.
14.4.1 Stopa dyskonta
Grupa ORLEN określa stopy dyskonta indywidualne dla każdego zdefiniowanego ośrodka wypracowującego środki pieniężne (Cash
Generating Unit CGU) wykorzystując tzw. model CAPM – Capital Asset Pricing Model. Dla każdego CGU na dzień przeprowadzenia
testów na utratę wartości, tj. na 31 grudnia 2021 roku zostały uwzględnione ryzyka rynkowe specyficzne dla kraju i segmentu
działalności, tak by odzwierciedlić bieżącą na dzień bilansowy rynkową ocenę wartości pieniądza w czasie oraz ryzyko wiążące się z
daną grupą aktywów odpowiadającą zwrotowi, jakiego wymagaliby inwestorzy podejmując decyzje o inwestycji, która generowałaby
przepływy pieniężne w wysokości, terminach i rodzaju ryzyka odpowiadające przepływom, jakie Grupa oczekuje uzyskać z danego
CGU.
Oszacowane przez Grupę ORLEN główne stopy dyskonta na dzień 31 grudnia 2021 roku kształtowały się następująco:
Kraj
Segment / CGU
Stopa dyskonta
nominalna
Beta
nielewarowana
Koszt kapitału
własnego
Koszt długu po
opodatkowaniu
D/E
Polska
Rafineria
8,09%
87,32%
10,13%
3,84%
48,19%
Polska
Petrochemia
7,65%
74,14%
9,02%
3,84%
36,20%
Polska
Detal
7,07%
80,97%
8,52%
3,84%
45,11%
Polska
Wydobycie_OUP
8,19%
89,26%
10,16%
3,84%
45,11%
Polska
Energetyka Produkcyjna i Przemysłowa
6,64%
55,00%
8,62%
3,84%
70,90%
Czechy
Rafineria
7,41%
87,32%
9,41%
3,25%
48,19%
Czechy
Petrochemia
6,96%
74,14%
8,30%
3,25%
36,20%
Czechy
Detal
6,36%
80,97%
7,76%
3,25%
45,11%
Litwa
Rafineria
6,14%
87,32%
7,76%
2,78%
48,19%
Litwa
Detal
5,83%
80,97%
7,20%
2,78%
45,11%
Niemcy
Detal
3,18%
80,97%
4,34%
0,60%
45,11%
Polska
ENERGA_Grupa
6,72%
47,55%
9,25%
3,84%
87,65%
Polska
ENERGA_Dystrybucja
5,60%
40,00%
7,36%
3,84%
100,00%
Polska
ENERGA_Ciepło
6,23%
47,64%
7,42%
3,84%
50,00%
Polska
ENERGA_OZE
6,30%
45,48%
8,87%
3,84%
104,70%
Polska
ENERGA_Sprzedaż
8,15%
59,31%
11,35%
3,84%
74,35%
Polska
ENERGA_Wytwarzanie węgiel
7,73%
55,27%
8,50%
3,84%
20,00%
Stopy dyskonta na dzień 31 grudnia 2021 roku dla określenia wartości użytkowych wyliczone zostały z zastosowaniem metody
spółek porównywalnych jako średnioważony koszt zaangażowania kapitału własnego i obcego. Źródła wskaźników
makroekonomicznych niezbędnych do oszacowania kosztu kapitału i kosztu długu jak np. beta i D/E stanowiły serwis Bloomberg i
publikacje prof. Aswatha Damodarana (źródło: http://pages.stern.nyu.edu), oraz dla zakresu działalności Grupy ENERGA
publikacje Urzędu Regulacji Energetyki oraz notowania 10-letnich obligacji rządowych dostępne na dzień 31 grudnia 2021 roku.
Wskaźnik premii za ryzyko rynku został oszacowany na podstawie publikacji prof. Aswatha Damodarana (źródło:
http://pages.stern.nyu.edu) oraz dostępnych publikacji instytucji finansowych.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 56 / 113
Stopy dyskonta na dzień 31 grudnia 2021 roku dla określenia wartości wartość godziwej pomniejszonej o koszty doprowadzenia do
sprzedaży aktywów wydobywczych w Kanadzie ustalono indywidulanie dla każdego obszaru i wynosiły one od 11% do 16,4%.
Oszacowane przez Grupę ORLEN główne stopy dyskonta na dzień 31 grudnia 2020 roku kształtowały się następująco:
Kraj
Segment / CGU
Stopa dyskonta
nominalna
Beta
nielewarowana
Koszt kapitału
własnego
Koszt długu po
opodatkowaniu
D/E
Polska
Rafineria
5,61%
84,00%
8,12%
1,87%
66,92%
Polska
Petrochemia
5,64%
83,85%
6,82%
1,87%
31,22%
Polska
Detal
5,14%
71,15%
8,48%
1,91%
103,42%
Polska
Wydobycie_OUP
7,10%
113,18%
9,24%
1,87%
41,00%
Polska
Energetyka Produkcyjna i Przemysłowa
4,18%
54,70%
5,69%
1,87%
65,44%
Czechy
Rafineria
5,64%
84,00%
8,15%
1,89%
66,92%
Czechy
Petrochemia
5,67%
83,85%
6,85%
1,89%
31,22%
Czechy
Detal
3,84%
52,01%
6,34%
1,89%
128,47%
Litwa
Rafineria
6,22%
84,00%
8,66%
2,57%
66,92%
Litwa
Detal
4,65%
52,01%
7,31%
2,57%
128,47%
Niemcy
Detal
1,98%
52,01%
4,09%
0,34%
128,47%
Polska
ENERGA_Grupa
4,52%
43,83%
6,85%
1,87%
87,96%
Polska
ENERGA_Dystrybucja
3,54%
40,00%
5,22%
1,87%
100,00%
Polska
ENERGA_Ciepło
4,16%
41,68%
5,31%
1,87%
50,00%
Polska
ENERGA_OZE
4,18%
44,10%
6,81%
1,87%
113,89%
Polska
ENERGA_Sprzedaż
4,83%
28,82%
6,92%
1,87%
70,40%
Polska
ENERGA_Wytwarzanie węgiel
5,03%
43,36%
5,67%
1,87%
20,00%
Stopy dyskonta na dzień 31 grudnia 2020 dla określenia wartości użytkowych wyliczone zostały jako średnioważony koszt
zaangażowania kapitału własnego i obcego. Źródła wskaźników makroekonomicznych niezbędnych do oszacowania kosztu kapitału
i kosztu długu jak np. beta i D/E stanowiły publikacje prof. Aswatha Damodarana (źródło: http://pages.stern.nyu.edu), dla zakresu
działalności Grupy ENERGA serwis Bloomberg, publikacje/ogłoszenia Urzędu Regulacji Energetyki oraz notowania 10-letnich
obligacji rządowych dostępne na dzień 31 grudnia 2020 roku. Wskaźnik premii za ryzyko rynku został oszacowany na podstawie
publikacji prof. Aswatha Damodarana (źródło: http://pages.stern.nyu.edu oraz dostępnych publikacji instytucji finansowych.
Stopy dyskonta na dzień 31 grudnia 2020 roku dla określenia wartości wartość godziwej pomniejszonej o koszty doprowadzenia do
sprzedaży aktywów wydobywczych w Kanadzie ustalono indywidulanie dla każdego obszaru i wynosiły one od 11% do 16,4%.
14.4.2 Główne założenia przyjęte w testach na utratę wartości aktywów na dzień 31 grudnia 2021 roku
Testy na utratę wartości aktywów zostały przeprowadzone w oparciu o przyszłe oczekiwane przepływy pieniężne netto, opracowane
na bazie (i) założeń makroekonomicznych i projekcji wyników finansowych ujętych w Planie Finansowym PKN ORLEN i Grupy
ORLEN na rok 2022, (ii) zaktualizowanych na podstawie IHS Markit założeń makroekonomicznych dla cen ropy i głównych
produktów rafineryjnych i petrochemicznych, zaktualizowanych na bazie krzywych terminowych cen gazu i praw do emisji CO
2
, cen
energii elektrycznej jak również (iii) raportów rezerw dla aktywów segmentu Wydobycie. Przepływy pieniężne netto zostały
zdyskontowane do ich wartości bieżącej przy zastosowaniu stóp dyskonta odzwierciedlających bieżące rynkowe oszacowania
wartości pieniądza w czasie oraz ryzyka typowe dla wycenianych aktywów.
Przepływy pieniężne netto zaplanowane dla aktywów segmentu Energetyka
Grupa ORLEN testy na utratę wartości głównych aktywów energetycznych przeprowadziła wykorzystując metodę dochodową w
oparciu o zdyskontowaną wartość szacowanych przepływów z działalności operacyjnej (wartość użytkowa), z uwzględnieniem m.in.
następujących założeń:
- Założenia makroekonomiczne stosowane w Grupie ORLEN w zakresie dedykowanych dla źródeł cen energii elektrycznej, ceny
węgla kamiennego i gazu ziemnego, stawek rynku mocy dla rynku polskiego, ceny świadectw pochodzenia oraz ceny
uprawnień do emisji dwutlenku węgla. W zakresie cen biomasy zastosowano prognozy Spółek Grupy ORLEN wykorzystujących
ten surowiec.
- Ilość darmowych uprawnień do emisji CO
2
na lata 2022-2025 zgodnie z wykazem opublikowanym przez Ministra Środowiska
RP.
- Nakłady inwestycyjne o charakterze odtworzeniowym na poziomie zapewniającym utrzymanie zdolności produkcyjnych
istniejących aktywów trwałych, w tym nakłady na dostosowanie poziomów emisji przemysłowych do wymogów Dyrektywy
Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE z dnia 24 listopada 2010 roku, w sprawie emisji przemysłowych oraz decyzji
wykonawczej Komisji UE 2021/2326 w sprawie konkluzji najlepszych dostępnych technik (BAT) opublikowanej dnia 30 listopada
2021 roku.
- Utrzymanie wsparcia dla produkcji z istniejących odnawialnych źródeł energii w postaci przychodu z praw majątkowych oraz
uwzględnienie dla części instalacji wygranych aukcji na sprzedaż energii elektrycznej z odnawianych źródeł energii i przychodu
z mechanizmu FIT/FIP, zgodnie z Ustawą z dnia 20 lutego 2015 roku o odnawialnych źródłach energii wraz z jej późniejszymi
zmianami.
- Przychody z rynku mocy zgodne z przepisami Ustawy z dnia 8 grudnia 2017 roku o rynku mocy, z późniejszymi zmianami, przy
czym stawki zostały przyjęte na podstawie przeprowadzonych i wygranych w latach 2018-2021 aukcji oraz dla lat
wykraczających poza zakontraktowany okres – na podstawie ścieżek cenowych.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 57 / 113
Przepływy pieniężne netto zaplanowane dla aktywów segmentu Rafineria i segmentu Petrochemia
Grupa ORLEN przeprowadziła testy na utratę wartości aktywów segmentu Rafineria i segmentu Petrochemia wykorzystując metodę
zdyskontowanych przyszłych przepływów pieniężnych z działalności operacyjnej (wartość użytkowa).
Źródłem długoterminowych prognoz makroekonomicznych dla aktywów rafineryjnych i petrochemicznych jest IHS Markit oraz inne
źródła pomocnicze (krzywe terminowe, predykcje banków, analizy agencji rządowych) uwzględniające następujące założenia:
- Zakłada się, że najbliższe 2-3 lata będą okresem odbicia światowego PKB, który w roku 2022 osiągnie poziom 4,5%. Sukcesy w
zakresie szczepień i potężne bodźce fiskalne doprowadzą do wzrostu światowego popytu na ropę. Pandemia będzie wywierać
wpływ na światowy PKB do 2024-2025 roku, a potem nastąpi stabilizacja ze średniorocznym wzrostem na poziomie ok. 2,6%.
Dodatkowym silnym bodźcem do wzrostu europejskiego zapotrzebowania na produkty naftowe jest ich substytucyjność
względem gazu ziemnego.
- Rafinerie w okresie 2022-2023 osiągną przeroby z roku 2019. Do 2025 roku światowy przerób wzrośnie o 1 Mb/d, a do 2033
roku o 2,3 Mb/d w stosunku do 2019 roku, potem zacznie spadać. Pandemia COVID19 przyspieszyła działania racjonalizacyjne
w rafineriach. Rafinerie europejskie będą pod presją wysokich kosztów środowiskowych.
- Zakłada się wejście regulacji Komisji Europejskiej dotyczącej funkcjonowania granicznego podatku węglowego tzw. CBAM
(carbon border adjustment mechanism).
- Prognozowana Modelowa Marża Downstream (MMD) na bazie aktualnych założeń makroekonomicznych dla roku 2022 na
poziomie ok. 8,7 USD/bbl. Utrzymanie niskich marż przewidywane również w kolejnych dwóch latach, dopiero od 2024 roku
marża wraca do historycznych średnich poziomów i w roku 2030 osiąga poziom 14,6 USD/bbl.
- Ropa naftowa nadal pozostanie głównym źródłem energii, a jej maksymalne światowe zużycie nastąpi około roku 2033. Zakłada
się przyspieszenie transformacji energetycznej, rosnący udział paliw alternatywnych, zmianę napędu pojazdów, innowacje
technologiczne. W tej sytuacji zaopatrzenie w ropę pozostanie niezagrożone, a potencjalne okresowe cenowe presje popytowe
będą szybko łagodzone przez elastyczność uruchamiania złóż łupkowych.
- Zgodnie z prognozą IHS obecne wysokie poziomy cen ropy Brent DTD utrzymają się w roku 2022 na poziomie 78 USD/bbl by
osiągnąć poziom 75 USD/bbl w roku 2030. Średni poziom cen ropy Brent DTD dla lat 2022-2030 kształtuje się na poziomie ok.
70 USD/bbl.
- Oczekuje się, że europejski popyt na Benzynę powróci do poziomu z lat 2015-2019 w bardzo krótkim czasie, dzięki
sukcesywnemu odchodzeniu rynku od oleju napędowego. Zakłada się wzrost marż Crack na Benzyny (różnica między
notowaniem benzyn a ceną ropy) od 151 USD/t w 2022 roku do 159 USD/t w 2030 przy średnim poziomie147 USD/t w latach
2022-2030.
- Zakłada się, że marże dla ON będą ulegały stopniowej poprawie, gdy świat odbuduje się po COVID-19. W Europie flota
samochodów osobowych z silnikiem Diesla będzie nadal przestawiać się na alternatywne rozwiązania ze względu na presję
dotyczącą redukcji emisji. W dłuższej perspektywie oczekuje się, że marże dla ON będą wspierane przez wykorzystanie oleju
napędowego jako paliwa bunkrowego po wprowadzeniu regulacji IMO w 2020 r. Zakłada się wzrost marż Crack na ON (różnica
między notowaniem ON a ceną ropy) od 90 USD/t w 2022 roku do 110 USD/t w 2030 przy średnim poziomie 96 USD/t w latach
2022-2030.
- Przewidywany jest wzrost popytu na produkty petrochemiczne co wpływa na zwiększone zapotrzebowanie na Naftę. W
perspektywie długoterminowej zakłada się wyższe marże na rynkach produktów petrochemicznych, a tym samym wyższy popyt
na Naftę. Ceny Nafty podążają za rosnącym popytem azjatyckim, ponieważ europejska nadwyżka jest lokowana na Dalekim
Wschodzie. Popyt w Azji ma znacznie wzrosnąć w latach 2025-2030, głównie z powodu braku alternatywnych surowców, aby
zaspokoić wysokie zapotrzebowanie na tworzywa sztuczne. Zakłada się poziom notowań Nafty od 645 USD/t w 2022 roku do
670 USD/t w 2030 przy spadku notowań w latach 2023 -2024. Średni poziom notowań w latach 2022-2030 wynosi 612 USD/t.
- W roku 2022 spread na Etylenie vs Nafta (różnica między notowaniem Etylenu a notowaniem Nafty) założono na poziomie 575
EUR/t, w roku 2030 na poziomie 645 EUR/t . Dla lat 2022-2030 średni poziom spreadu wynosi 587 EUR/t.
- W latach 2022-2025, oczekuje się że światowa konsumpcja Propylenu będzie nadal rosła, napędzana głównie przez rozwijające
się rynki w Azji, w szczególności Chiny i Indie. Polipropylen będzie nadal napędzał globalny wzrost popytu na propylen. W
horyzoncie długoterminowym spodziewany jest wzrost spreadu na Propylenie vs Nafta (różnica między notowaniem Propylenu
a notowaniem Nafty) wynikający z prognozowanego wzrostu popytu w Europie oraz na świecie. W roku 2022 spread na
Propylenie vs Nafta założono na poziomie 562 EUR/t, w roku 2030 na poziomie 609 EUR/t . Dla lat 2022-2030 średni poziom
spreadu wynosi 552 EUR/t.
- W przepływach finansowych do testów na utratę wartości uwzględniono stopniowy plan redukcji emisji CO
2
do poziomu -20% w
roku 2030 zgodnie ze Strategią Dekarbonizacji Grupy ORLEN.
- Nakłady inwestycyjne o charakterze odtworzeniowym na poziomie zapewniającym utrzymanie zdolności produkcyjnych
istniejących aktywów trwałych.
Grupa ORLEN przeprowadziła testy na utratę wartości głównych aktywów produkcyjnych w oparciu o analizę scenariuszową. Dla CGU
Rafineria (PKN ORLEN, ORLEN Lietuva, ORLEN Unipetrol) i CGU Petrochemia (PKN ORLEN, ORLEN Unipetrol) zdefiniowano trzy
scenariusze: bazowy, pesymistyczny i optymistyczny. Scenariusz bazowy opiera się bezpośrednio na głównych założeniach
makroekonomicznych z Planu Finansowego 2022 i aktualizacji prognoz makroekonomicznych na lata 2023-2030 uwzględniających
powyżej opisane założenia. Scenariusze pesymistyczny i optymistyczny zostały zbudowane na jednym odchyleniu standardowym
historycznej Marży Downstream dla lat 2012-2021 oraz na szacowanym prawdopodobieństwie wpływu cen praw do emisji CO
2
na
przychody ze sprzedaży produktów rafineryjnych i petrochemicznych.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 58 / 113
Dla każdego ze scenariuszy ustalono wagi prawdopodobieństwa na bazie rozkładu normalnego i oceny eksperckiej, w każdym
przypadku przypisując większe prawdopodobieństwo zmaterializowania się scenariusza negatywnego niż pozytywnego, dla
zachowania konserwatywnego podejścia.
Przepływy pieniężne netto zaplanowane dla aktywów segmentu Wydobycie
Grupa ORLEN przeprowadziła testy na utratę wartości aktywów segmentu Wydobycie wykorzystując metodę zdyskontowanych
przyszłych przepływów pieniężnych z działalności operacyjnej (dla segmentu Wydobycie w Polsce podstawą była wartość użytkowa, dla
segmentu Wydobycie w Kanadzie podstawą była wartość godziwa pomniejszona o koszty doprowadzenia do sprzedaży) z
uwzględnieniem następujących założeń:
- Raporty Rezerw dla aktywów segmentu Wydobycie zlokalizowanych na terenie Polski i Kanady zostały przygotowane przez
niezależne firmy.
- Raporty Rezerw obejmują aktualne szacunki cen ropy, gazu i kondensatów.
- Nakłady inwestycyjne na poziomie zapewniającym optymalną efektywność przy założonych cenach.
- Wolumeny produkcji uwzględniają aktualną ocenę perspektywiczności eksploatowanych złóż oraz aktywów poszukiwawczych.
- Dla aktywów segmentu Wydobycie zlokalizowanych na terenie Polski obliczono wartość użytkową.
- Dla aktywów segmentu Wydobycie zlokalizowanych na terenie Kanady obliczono wartość godziwą pomniejszoną o koszty
doprowadzenia do sprzedaży (poziom wyceny 3, jak zdefiniowano w MSSF 13 – Wycena wartości godziwej).
Przepływy pieniężne netto zaplanowane dla aktywów segmentu Detal
Grupa ORLEN przeprowadziła testy na utratę wartości aktywów segmentu Detal wykorzystując metodę zdyskontowanych przyszłych
przepływów pieniężnych z działalności operacyjnej (wartość użytkowa) z uwzględnieniem następujących założeń:
- Marża paliwowa i pozapaliwowa w oparciu o założenia Planu Finansowego PKN ORLEN i Grupy ORLEN na 2022 rok.
- Nakłady inwestycyjne o charakterze odtworzeniowym na poziomie zapewniającym utrzymanie sieci stacji paliw.
14.4.3 Utworzenie i odwrócenie odpisów aktualizujących wartość rzeczowych aktywów trwałych, wartości
niematerialnych, wartości firmy oraz aktywów z tytułu praw do użytkowania na dzień 31 grudnia 2021 roku
Aktywa segmentu Energetyka
Przepływy dla aktywów Grupy Energa zostały oszacowane w oparciu o bazowe założenia makroekonomiczne stosowane w Grupie
ORLEN, zweryfikowane w oparciu o krzywe terminowe dla cen CO
2
i gazu ziemnego oraz zawarte kontrakty.
Na dzień 31 grudnia 2021 roku Grupa Energa rozpoznała odpis netto w wysokości (77) mln PLN z czego (67) mln PLN wynika z
przeprowadzonych testów. Pozostałe odpisy netto w wysokości (10) mln PLN dotyczą głównie zaniechania inwestycji.
Łączna wartość zawiązanych odpisów wyniosła (92) mln PLN. Testy na utratę wartości aktywów wykazały konieczność dokonania
odpisu dla ENERGA Elektrownie Ostrołęka: CGU Ostrołęka B w wysokości (55) mln PLN. Do wyceny aktywów zastosowano stopy
dyskonta w wysokości od 5,61% do 7,73%. Wartość majątku po odpisach dla CGU Ostrołęka B (z wyłączeniem gruntów i praw
wieczystego użytkowania) wyniosła 0. Testy na utratę wartości aktywów wykazały konieczność dokonania odpisu dla ENERGA
KOGENERACJA: CGU Żychlin (14) mln PLN (odpis zrealizowany w II kwartale 2021 roku). Do wyceny aktywów zastosowano stopę
dyskonta w wysokości 4,16%. Dodatkowo na dzień 31 grudnia 2021 roku utworzono odpis ENERGA OZE: CGU Magazyn Energii w
wysokości (10) mln PLN przy stopie dyskonta na poziomie 6,30%. Pozostałe odpisy w wysokości (13) mln PLN dotyczyły głównie
zaniechania inwestycji, likwidacji rzeczowych aktywów trwałych i innych.
Łączna wartość odwróceń odpisów wyniosła 15 mln PLN i dotyczyła głównie: ENERGA KOGENERACJA: CGU Żychlin 12 mln PLN z
tytułu aktualizacji wyceny oraz ENERGA Elektrownie Ostrołęka: CGU Ostrołęka B wysokości 3 mln PLN z tytułu aktualizacji rezerwy na
rekultywację. Wartość użytkowa CGU Żychlin wyniosła 33 mln PLN i została obliczona przy stopie dyskonta na poziomie 6,23%.
Analiza wrażliwości utraty wartości użytkowej ENERGA KOGENERACJA: CGU Żychlin w ramach testów
przeprowadzonych na dzień 31 grudnia 2021 roku
w mln PLN
EBITDA
STOPA DYSKONTA
zmiana
-5%
0%
5%
- 1 p.p.
zwiększenie odwrócenia
zwiększenie odwrócenia
zwiększenie odwrócenia
12
14
16
0,0 p.p.
zmniejszenie odwrócenia
-
zwiększenie odwrócenia
(2)
2
+ 1 p.p.
zmniejszenie odwrócenia
zmniejszenie odwrócenia
zmniejszenie odwrócenia
(10)
(8)
(7)
CGU Ostrołęka B oraz ENERGA OZE: CGU Magazyn Energii nie są wrażliwe na zmianę stopy dyskonta i EBITDA.
Na dzień 31 grudnia 2020 Grupa ORLEN nie zidentyfikowała utraty wartości aktywów segmentu Energetyka. W analizach
zastosowano odpowiednie stopy dyskontowe zaprezentowane (nota 14.4.1).
Aktywa segmentu Rafineria
Grupa ORLEN przeprowadziła testy na utratę wartości na koniec 31 grudnia 2021 roku oparte o w/w założenia. Przeprowadzone testy
skutkowały odwróceniem odpisów aktywów Grupy ORLEN Południe w wysokości 70 mln PLN oraz ORLEN Lietuva w wysokości 6 mln
PLN.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 59 / 113
Testy na utratę wartości aktywów produkcyjnych segmentu Rafineryjnego ORLEN Południe przeprowadzone przy stopie dyskonta na
poziomie 8,09% dla CGU Pozostałe wykazały możliwość odwrócenia odpisów w wysokości 51 mln PLN i ustaliły wartość użytkową na
poziomie 879 mln PLN, dla CGU Bio wykazały możliwość odwrócenia odpisów w wysokości 19 mln PLN i ustaliły wartość użytkową na
poziomie 960 mln PLN.
Testy na utratę wartości aktywów produkcyjnych segmentu Rafineryjnego ORLEN Lietuva przeprowadzone przy stopie dyskonta na
poziomie 6,14 % wykazały nadwyżkę wartości użytkowej nad wartością bilansową testowanych aktywów w tym alokowaną wartość
firmy z tytułu nabycia UAB Mockavos terminalas, w wysokości 1,6 mln USD, co odpowiada 6 mln PLN. Wartość użytkową ustalono na
poziomie 3 120 mln PLN.
Na dzień 31 grudnia 2021 roku przeprowadzono również testy na utratę wartości aktywów produkcyjnych segmentu Rafineryjnego
Grupy ORLEN Unipetrol przy stopie dyskonta na poziomie 7,41%. Analiza nie wykazała utraty wartości aktywów i ustaliła wartość
użytkową na poziomie 3 919 mln PLN.
W 2021 roku w wyniku przeprowadzonych testów na utratę wartości aktywów nie stwierdzono konieczności dokonywania odpisów
aktywów ORLEN Oil. Na dzień 31 grudnia 2021 roku wartość użytkowa wyniosła 326 mln PLN i została obliczona przy stopie dyskonta
na poziomie 8,09%, która odpowiada stopie dla działalności segmentu rafineryjnego z uwzględnieniem zmian organizacyjnych
wynikających ze Strategii Spółki.
Dodatkowo dla segmentu Rafineria PKN ORLEN wyniku oszacowania wartości odzyskiwalnej dla 4 terminali paliw określonej metodą
wartości godziwej pomniejszonej o koszty doprowadzenia do sprzedaży Spółka dokonała odpisów aktualizujących wartość rzeczowych
aktywów trwałych w wysokości (51) mln PLN.
Na dzień 31 grudnia 2020 roku odpowiednie testy na utratę wartości aktywów produkcyjnych segmentu Rafineryjnego wykazały
konieczność utworzenia odpisów aktualizujących w wysokości (22) mln USD dla aktywów produkcyjnych segmentu Rafineryjnego
ORLEN Lietuva, co odpowiadało (81) mln PLN. Stopa dyskonta dla aktywów ORLEN Lietuva wynosiła 6,22%.
W Grupie ORLEN Unipetrol na dzień 31 grudnia 2020 roku utworzono odpis aktualizujący aktywa PARAMO związany z zatwierdzeniem
strategii działalności oraz decyzją o zamknięciu zakładu produkcyjnego w Kolin w kwocie (387) mln CZK, co odpowiadało (66) mln PLN.
Stopa dyskonta dla aktywów rafineryjnych Grupy ORLEN Unipetrol wynosiła 5,64%.
Na dzień 31 grudnia 2020 roku ORLEN Oil dokonał odwrócenia odpisu na kwotę 30 mln PLN przy zastosowaniu stopy dyskonta 3,82%
adekwatnej dla jednostek dystrybucyjnych.
Wartość użytkowa CGU segmentu Rafineria w Grupie ORLEN na dzień 31 grudnia 2021 roku oraz na dzień 31 grudnia
2020 roku dla których dokonano aktualizacji wartości aktywów
2021
2020
ORLEN Południe CGU Pozostałe
879
938
ORLEN Południe CGU Bio
960
134
ORLEN Unipetrol Rafineria
3 919
3 698
ORLEN Lietuva
3 120
2 030
ORLEN Oil
326
349
Analiza wrażliwości utraty wartości użytkowej ORLEN Południe CGU Pozostałe w ramach testów przeprowadzonych na
dzień 31 grudnia 2021 roku
w mln PLN
EBITDA
STOPA DYSKONTA
zmiana
-5%
0%
5%
- 1 p.p.
zwiększenie odwrócenia
zwiększenie odwrócenia
zwiększenie odwrócenia
57
144
232
0,0 p.p.
zmniejszenie odwrócenia
-
zwiększenie odwrócenia
(79)
79
+ 1 p.p.
zmniejszenie odwrócenia
zmniejszenie odwrócenia
zmniejszenie odwrócenia
(197)
(124)
(52)
Analiza wrażliwości utraty wartości użytkowej ORLEN Południe CGU Bio w ramach testów przeprowadzonych na dzień
31 grudnia 2021 roku
w mln PLN
EBITDA
STOPA DYSKONTA
zmiana
-5%
0%
5%
- 1 p.p.
zwiększenie odwrócenia
zwiększenie odwrócenia
zwiększenie odwrócenia
50
106
163
0,0 p.p.
zmniejszenie odwrócenia
-
zwiększenie odwrócenia
(52)
52
+ 1 p.p.
zmniejszenie odwrócenia
zmniejszenie odwrócenia
zmniejszenie odwrócenia
(140)
(93)
(45)
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 60 / 113
Analiza wrażliwości utraty wartości użytkowej segmentu Rafineria Grupy ORLEN Lietuva w ramach testów
przeprowadzonych na dzień 31 grudnia 2021 roku
w mln PLN
EBITDA
STOPA DYSKONTA
zmiana
-5%
0%
5%
- 1 p.p.
zwiększenie odwrócenia
zwiększenie odwrócenia
zwiększenie odwrócenia
199
712
1 226
0,0 p.p.
zmniejszenie odwrócenia
-
zwiększenie odwrócenia
(460)
460
+ 1 p.p.
zmniejszenie odwrócenia
zmniejszenie odwrócenia
zmniejszenie odwrócenia
(1 016)
(602)
(189)
Analiza wrażliwości utraty wartości użytkowej segmentu Rafineria Grupy ORLEN Lietuva w ramach testów
przeprowadzonych na dzień 31 grudnia 2020 roku
w mln PLN
EBITDA
STOPA DYSKONTA
zmiana
-5%
0%
5%
- 1 p.p.
zmniejszenie odpisu
zmniejszenie odpisu
zmniejszenie odpisu
268
699
1 129
0,0 p.p.
zwiększenie odpisu
-
zmniejszenie odpisu
(383)
383
+ 1 p.p.
zwiększenie odpisu
zwiększenie odpisu
zwiększenie odpisu
(922)
(581)
(239)
Analiza wrażliwości wartości użytkowej segmentu Rafineria Grupy ORLEN Unipetrol w ramach testów
przeprowadzonych na dzień 31 grudnia 2020 roku
w mln PLN
EBITDA
STOPA DYSKONTA
Polska
-5%
0%
5%
- 1 p.p.
zmniejszenie odpisu
zmniejszenie odpisu
zmniejszenie odpisu
83
438
793
0,0 p.p.
zwiększenie odpisu
-
zmniejszenie odpisu
(327)
327
+ 1 p.p.
zwiększenie odpisu
zwiększenie odpisu
zwiększenie odpisu
(687)
(384)
(81)
Oszacowane w wyniku wyceny poziomy odpisów i odwróceń aktualizujących aktywa ORLEN Oil i PARAMO nie są wrażliwe na zmianę
przyjętych do analizy wrażliwości stóp dyskonta +/- 1p.p. i EBITDA +/- 5%.
Aktywa segmentu Petrochemia
Grupa ORLEN przeprowadziła testy na utratę wartości na koniec 31 grudnia 2021 roku oparte o w/w założenia. Przeprowadzone testy
przy stopie dyskonta na poziomie 7,65% skutkowały odwróceniem odpisów Anwil S.A. dla CGU Tworzywa w wysokości 29 mln PLN.
Wartość użytkową ustalono na poziomie 1 127 mln PLN.
Analiza wrażliwości wartości użytkowej aktywów segmentu petrochemicznego CGU Anwil Tworzywa w ramach testów
przeprowadzonych na dzień 31 grudnia 2021 roku
w mln PLN
EBITDA
STOPA DYSKONTA
zmiana
-5%
0%
5%
- 1 p.p.
zwiększenie odwrócenia
zwiększenie odwrócenia
zwiększenie odwrócenia
26
151
276
0,0 p.p.
zmniejszenie odwrócenia
-
zwiększenie odwrócenia
(115)
115
+ 1 p.p.
zmniejszenie odwrócenia
zmniejszenie odwrócenia
zmniejszenie odwrócenia
(239)
(132)
(25)
Aktywa segmentu Wydobycie
Każdy projekt poszukiwawczy i obszar wydobywczy w ramach segmentu Wydobycie traktowany jest jako odrębne CGU.
Na dzień 31 grudnia 2021 roku w wyniku testów na utratę wartości aktywów Grupa ORLEN Upstream dokonała odwrócenia odpisów
netto na majątku trwałym w wysokości 918 mln PLN.
Odwrócenie odpisów aktualizujących wynika z aktualizacji przepływów pieniężnych dla aktywów Grupy ORLEN Upstream segmentu
Wydobycie zlokalizowanych na terenie Polski i Kanady w oparciu o Raporty Rezerw opracowane przez niezależne firmy.
W Kanadzie pozytywna koniunktura gospodarcza przyczyniła się do utrzymania korzystnych notowań cen gazu ziemnego. Zwiększony
popyt lokalny oraz gwałtowny wzrost eksportu gazu do USA stanowią korzystne środowisko cenotwórcze dla producentów
węglowodorów w Kanadzie. Notowania benchmarku AECO w Albercie w II połowie roku 2021 sięgały nawet poziomu 5,0 CAD/mcf i
były najwyższe od 2014 roku. Średnia cena gazu AECO w 2021 roku wyniosła 3,61 CAD/mcf wobec 2,22 CAD/mcf rok wcześniej, co
stanowiło wzrost o 63% w ujęciu r/r.
W roku 2021 w związku z ożywieniem gospodarczym popyt na ropę naftową też stopniowo odbudowywał się. Według szacunków
amerykańskiej agencji EIA wzrost zapotrzebowania na surowiec wyniósł 5,1 mln boe/d na przestrzeni 2021 r., względem degradacji
popytu na poziomie 8,5 mln boe/d w wyniku pandemii w 2020 r. Prowadzona przez sojusz OPEC+ polityka powolnego znoszenia
ograniczeń w wydobyciu ropy naftowej pozwoliła na utrzymanie się przewagi popytowej a co za tym idzie wzrostowego trendu notowań
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 61 / 113
cen surowca praktycznie przez cały rok. Średnia cena ropy gatunku Brent w 2021 r. wyniosła 71 USD/bbl, wobec 42 USD/bbl rok
wcześniej, co stanowi wzrost o 69% w ujęciu r/r. Średnioroczna cena ropy gatunku CLS (Canadian Light Sweet) w roku 2021 wyniosła
80 CAD/bbl wobec 45 CAD/bbl rok wcześniej, co stanowi wzrost o 78% w ujęciu r/r. Średni dyferencjał cenowy CLS do amerykańskiego
benchmarku WTI wyniósł -5 CAD/bbl (w porównaniu do -7 CAD/bbl w roku 2020).
Strategia Grupy ORLEN zakłada kontynuację działalności poszukiwawczo-wydobywczej poprzez ostrożny i zrównoważony rozwój
portfela aktywów Upstream, ze szczególnym uwzględnieniem złóż gazowych. Prace inwestycyjne w roku 2021 prowadzone były w
oparciu o założenia ze Strategii Grupy ORLEN do roku 2030, które uwzględniały m.in. maksymalizację wartości z aktywów i wydobycia,
priorytetyzację wybranych projektów poszukiwawczo-rozpoznawczych oraz uruchomienie wydobycia na obszarach będących w
zagospodarowaniu. Wykorzystując ożywienie na rynku cen węglowodorów i korzystne prognozy średnioterminowe dla ropy naftowej i
gazu ziemnego, Spółka zdecydowała się przyspieszyć oraz zwiększyć zakres rzeczowy programu prac wiertniczych w roku 2021, co
pomimo spadku poziomu zweryfikowanych zasobów o 15% na terenie Polski i o 1% na terenie Kanady przekłada się na istotny wzrost
wartości inwestycji w ORLEN Upstream.
Grupa ORLEN Upstream Polska rozpoznała odwrócenie odpisów na utratę wartości aktywów netto w wysokości 164 mln PLN.
W wyniku przeprowadzenia testów oraz wycofania się z niektórych projektów poszukiwawczych w 2021 roku Grupa ORLEN Upstream
Polska rozpoznała odpisy w wysokości (120) mln PLN, z czego odpisy dla aktywów z tytułu zagospodarowania i wydobycia wyniosły dla
projektu Miocen (81) mln PLN, dla projektu Płotki (2) mln PLN, natomiast dla aktywów poszukiwawczych i oceny zasobów mineralnych
dla projektu Sieraków odpis wyniósł (24) mln PLN, a dla projektu Edge (13) mln PLN. W tym samym okresie dokonano również
odwróceń odpisów w wysokości 284 mln PLN dotyczący aktywów z tytułu zagospodarowania i wydobycia dla projektu Płotki 16 mln
PLN oraz odwrócenie odpisów w wysokości 268 mln PLN dotyczących aktywów poszukiwawczych i oceny zasobów mineralnych dla
projektu Płotki w wysokości 126 mln PLN a dla projektu Edge w wysokości 142 mln PLN. W wycenach zastosowano stopę dyskonta na
poziomie 8,19%. Wartość odzyskiwalna dla aktywów wydobywczych polskich została określona metodą wartości użytkowej ze względu
na brak aktywnego rynku.
W wyniku przeprowadzonych testów w 2021 roku Grupa ORLEN Upstream Kanada rozpoznała możliwość odwrócenia odpisów na
utratę wartości aktywów netto w wysokości 754 mln PLN.
Łączna wartość odwróceń wyniosła 761 mln PLN i dotyczyła głównie aktywów CGU Kakwa i CGU Ferrier. Łączna wartość
rozpoznanych odpisów wyniosła (7) mln PLN i dotyczyła CGU Peace River Oil. W wycenach zastosowano stopy dyskonta na poziomie
od 11% do 16,4%. Wartość odzyskiwalna dla aktywów wydobywczych kanadyjskich została określona metodą wartości godziwej
pomniejszonej o koszty doprowadzenia do sprzedaży. Przy wycenie zastosowano Poziom 3 hierarchii wyceny.
Łączny wpływ rozpoznanych odwróceń odpisów netto na majątku trwałym Grupy ORLEN Upstream w roku 2021 wyniósł 918 mln PLN.
Spółka (mln PLN)
IQ 2021
IIQ 2021
IIIQ 2021
IVQ 2021
2021
ORLRN Upstream Polska
-
-
-
164
164
ORLEN Upstream Kanada
754
754
Razem
-
-
-
918
918
Na dzień 31 grudnia 2020 roku w wyniku przeprowadzenia testów oraz wycofania się z niektórych projektów poszukiwawczych w 2020
roku Grupa ORLEN Upstream Polska rozpoznała odpis w wysokości (553) mln PLN . W tym samym okresie dokonano odwróceń
odpisów w wysokości 216 mln PLN. W wycenach na koniec 2020 roku zastosowano stopę dyskonta na poziomie 7,10%. Wartość
odzyskiwalna dla aktywów wydobywczych polskich została określona metodą wartości użytkowej ze względu na brak aktywnego rynku.
W wyniku przeprowadzonych testów w 2020 roku Grupa ORLEN Upstream Kanada rozpoznała utratę wartości aktywów netto w
wysokości (1 085) mln PLN. Łączna wartość rozpoznanych odpisów wynosiła (1 134) mln PLN. Łączna wartość odwróceń odpisów
wynosiła 49 mln PLN. W wycenach na koniec 2020 roku zastosowano stopy dyskonta na poziomie od 11% do 16,4%. Wartość
odzyskiwalna dla aktywów wydobywczych kanadyjskich została określona metodą wartości godziwej pomniejszonej o koszty
doprowadzenia do sprzedaży. Przy wycenie zastosowano Poziom 3 hierarchii wyceny.
Łączny wpływ rozpoznanych odpisów netto na majątku trwałym Grupy ORLEN Upstream w roku 2020 wyniósł (1 422) mln PLN.
Spółka (mln PLN)
IQ 2020
IIQ 2020
IIIQ 2020
IVQ 2020
2020
OLEN Upstream Polska
(115)
(133)
10
(99)
(337)
ORLEN Upstream Kanada
(381)
-
-
(704)
(1 085)
Razem
(496)
(133)
10
(803)
(1 422)
Wartość odzyskiwalna aktywów segmentu Wydobycie w Grupie Upstream na dzień 31 grudnia 2021 roku oraz na dzień
31 grudnia 2020 roku
2021
2020
ORLEN Upstream Kanada (wartość godziwa pomniejszona o koszty doprowadzenia do sprzedaży)
3 114
2 061
ORLEN Upstream Polska (wartość użytkowa)
553
408
Razem
3 667
2 469
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 62 / 113
Analiza wrażliwości wartości użytkowej aktywów segmentu Wydobycie ORLEN Upstream Polska w ramach testów
przeprowadzonych na dzień 31 grudnia 2021 roku oraz na dzień 31 grudnia 2020 roku
Rok 2021
w mln PLN
EBITDA
STOPA DYSKONTA
zmiana
-5%
0%
5%
- 1 p.p.
zwiększenie odwrócenia
zwiększenie odwrócenia
zwiększenie odwrócenia
6
41
76
0,0 p.p.
zmniejszenie odwrócenia
-
zwiększenie odwrócenia
(33)
33
+ 1 p.p.
zmniejszenie odwrócenia
zmniejszenie odwrócenia
zmniejszenie odwrócenia
(67)
(35)
(4)
Rok 2020
w mln PLN
EBITDA
STOPA DYSKONTA
zmiana
-5%
0%
5%
- 1 p.p.
zmniejszenie odpisu
zmniejszenie odpisu
zmniejszenie odpisu
6
27
47
0,0 p.p.
zwiększenie odpisu
-
zmniejszenie odpisu
(20)
19
+ 1 p.p.
zwiększenie odpisu
zwiększenie odpisu
zwiększenie odpisu
(42)
(24)
(5)
Analiza wrażliwości wartości godziwej pomniejszonej o koszty doprowadzenia do sprzedaży aktywów segmentu
Wydobycie ORLEN Upstream Kanada w ramach testów przeprowadzonych na dzień 31 grudnia 2021 roku oraz na dzień
31 grudnia 2020 roku
Rok 2021
w mln PLN
EBITDA
STOPA DYSKONTA
zmiana
-5%
0%
5%
- 1 p.p.
zmniejszenie odwrócenia
zwiększenie odwrócenia
zwiększenie odwrócenia
(280)
169
617
0,0 p.p.
zmniejszenie odwrócenia
-
zwiększenie odwrócenia
(427)
427
+ 1 p.p.
zmniejszenie odwrócenia
zmniejszenie odwrócenia
zwiększenie odwrócenia
(530)
(154)
252
Rok 2020
w mln PLN
EBITDA
STOPA DYSKONTA
zmiana
-5%
0%
5%
- 1 p.p.
zwiększenie odpisu
zmniejszenie odpisu
zmniejszenie odpisu
(213)
125
467
0,0 p.p.
zwiększenie odpisu
-
zmniejszenie odpisu
(321)
325
+ 1 p.p.
zwiększenie odpisu
zmniejszenie odpisu
zmniejszenie odpisu
(420)
114
195
Aktywa segmentu Detal
Grupa ORLEN w 2021 roku w wyniku przeprowadzenia testów na utratę wartości na pojedynczych stacjach paliw dokonała odpisów
aktualizujących netto wartość aktywów segmentu Detal w wysokości (47) mln PLN. Dotyczy to głównie aktywów PKN ORLEN (7)
mln PLN (stopy dyskonta stosowane w trakcie roku 2021 od 5,18% do 7,07%), Grupy ORLEN Unipetrol (28) mln PLN (stopy
dyskonta stosowane w trakcie roku 2021 od 5,36% do 6,36%) i Grupy ORLEN Deutschland (10) mln PLN (stopy dyskonta
stosowane w trakcie roku 2021 od 3,18% do 3,45%), pozostałe (2) mln PLN.
Grupa ORLEN w 2020 roku w wyniku przeprowadzenia testów na utratę wartości na pojedynczych stacjach paliw dokonała odpisów
aktualizujących netto wartość aktywów segmentu Detal w wysokości (39) mln PLN. Odpisy rozpoznane w 2020 roku dotyczyły
głównie aktywów PKN ORLEN (13) mln PLN (stopy dyskonta stosowane w trakcie roku 2020 od 5,14% do 5,92%), Grupy ORLEN
Unipetrol (8) mln PLN (stopy dyskonta stosowane w trakcie roku 2020 od 3,84% do 5,74%) i Grupy ORLEN Deutschland (17) mln
PLN (stopy dyskonta stosowane w trakcie roku 2020 od 1,98% do 3,64%).
Testy na utratę wartości firmy
Grupa zaalokowała wartości firmy powstałe na rozliczeniu połączeń jednostek opisanych w nocie 7.3 do CGU jakim jest
jednostka, na nabyciu której powstała wartość firmy, za wyjątkiem wartości firmy UAB Mockavos terminalas, która została
przypisana do CGU ORLEN Lietuva.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 63 / 113
Segment
działalności
Wartość firmy alokowana
do CGU
CGU Orlen Transport
Rafineria
80
CGU Livingstone
Energetyka
39
CGU Nowotna Farma Wiatrowa
Energetyka
134
CGU RUCH
Detal
84
CGU ORLEN Lietuva (UAB Mockavos terminalas)
Rafineria
167
Pozostałe*
75
*Pozycja pozostałe dotyczy nabyć, w ramach których ujęta na rozliczeniu wartość firmy wyniosła mniej niż 10 mln PLN. W ramach przeprowadzonych testów na
utratę wartości nie stwierdzono utraty wartości firmy.
Podstawę wyceny wartości odzyskiwalnej dla poszczególnych CGU do których przypisana została wartość firmy stanowiła ich
wartość użytkowa. Test został przeprowadzony w oparciu o modele zdyskontowanych przepływów pieniężnych dla poszczególnych
CGU. Założenia makroekonomiczne oraz stopy dyskonta przyjęte w testach są zgodne z założeniami dla poszczególnych
segmentów do których przypisane są testowane CGU wskazane w punktach 14.4.1 i 14.4.2.
W celu oszacowania wartości użytkowej przyjęto następujące dodatkowe kluczowe założenia w odniesieniu do poniższych CGU, do
których przypisano wartość firmy:
Grupa RUCH
Przepływy pieniężne dla wyceny wartości firmy RUCH uwzględniają procesy restrukturyzacji kluczowych segmentów Grupy RUCH:
detal, prasa, usługi kurierskie z uwzględnieniem weryfikacji kosztów logistycznych oraz rozwój sieci detalicznej o nowe formaty
punktów sprzedaży przy jednoczesnej optymalizacji biznesu prasowego. Wartość użytkowa RUCH obliczona przy stopie dyskonta
7,07% wynosi 471 mln PLN.
Livingstone i Nowotna Farma Wiatrowa
Przepływy pieniężne dla wyceny wartości firmy Livingstone i Nowotna Farma Wiatrowa obejmują warunki cenowe uwzględnione w
ramach podpisanych kontraktów sprzedaży energii elektrycznej z OZE (PPA) oraz kontraktów sprzedaży praw majątkowych
wynikających ze świadectw pochodzenia (CPA). Ponadto przepływy dla Nowotna Farma Wiatrowa uwzględniają przychody z
przyszłych umów, które Spółka zawrze z uwzględnieniem obowiązujących w Grupie ORLEN założeń cenowych dla segmentu
Energetyka. Wartości użytkowe Livingstone i Nowotna Farma Wiatrowa obliczone przy stopie dyskonta 6,3% wynoszą odpowiednio
141 mln PLN i 985 mln PLN.
ORLEN Transport
Przepływy pieniężne w teście na utratę wartości firmy ORLEN Transport uwzględniają założenia dotyczące rozwoju floty
transportowej Grupy ORLEN odzwierciedlone w Strategii ORLEN 2030, w tym wyższy poziom efektywności kosztów stałych w
docelowej strukturze działalności. Wartość użytkowa ORLEN Transport obliczona przy stopie dyskonta 7,18% wynosi 175 mln PLN.
UAB Mockavos terminalas
Wartości firmy UAB Mockavos terminalas została przypisana do CGU ORLEN Lietuva. Założenia przyjęte do testu ORLEN Lietuva
zostały opisane w nocie 14.4.2.
W ocenie Grupy nawet w przypadku uzasadnionych i prawdopodobnych zmian kluczowych założeń przyjętych do wyceny wartości
użytkowej w ramach przeprowadzonych testów na utratę wartości firmy, wartość bilansowa ośrodków wypracowujących środki
pieniężne wraz z przypisaną do nich wartością firmy nie przewyższyłaby istotnie ich wartość odzyskiwalnej.
W wyniku przeprowadzonych analiz nie stwierdzono utraty wartości w odniesieniu do wartości firmy na dzień 31 grudnia 2021 roku.
Podsumowanie wyników analizy utraty wartości
Łączny wpływ rozpoznanych odpisów netto na majątku trwałym Grupy ORLEN w roku 2021 wyniósł 811 mln PLN.
Spółka (mln PLN)
IQ 2021
IIQ 2021
IIIQ 2021
IVQ 2021
2021
PKN ORLEN
(2)
(14)
(2)
(60)
(78)
Grupa ORLEN Upstream
-
-
-
918*
918*
ORLEN Upstream Kanada
-
-
-
754
754
ORLEN Upstream Polska
-
-
-
164
164
ORLEN Lietuva
-
(2)
1
7
6
ORLEN Unipetrol
(2)
(1)
(1)
(36)
(40)
Grupa ENERGA
-
(62)
2
(17)
(77)
ORLEN Deutschland
(1)
(2)
(2)
(5)
(10)
Anwil
-
-
-
29
29
ORLEN Południe
70
70
Pozostałe
1
(4)
(1)
(3)
(7)
Razem
(4)
(85)
(3)
903
811
* wartości ujęte w raporcie bieżącym nr 9/2022 z dnia 1 marca 2022 roku w sprawie przewidywanych istotnych zdarzeń jednorazowych wpływających istotnie na dane finansowe 2021
roku wykazane w sprawozdaniu finansowym Grupy Kapitałowej ORLEN za 2021 rok.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 64 / 113
Łączny wpływ rozpoznanych odpisów netto na majątku trwałym Grupy ORLEN w roku 2020 wynosił (1 591) mln PLN.
Spółka (mln PLN)
IQ 2020
IIQ 2020
IIIQ 2020
IVQ 2020
2020
Grupa ORLEN Upstream
(496)
(133)
10
(803)*
(1 422)
ORLEN Lietuva
-
-
-
(81)*
(81)
ORLEN Unipetrol - Paramo
-
-
-
(66)*
(66)
ORLEN Oil
-
-
-
30
30
Pozostałe
(8)
(13)
(2)
(29)
(52)
Razem
(504)
(146)
8
(949)
(1 591)
*wartości ujęte w raporcie bieżącym nr 10/2021 z dnia 2 kwietnia 2021 w sprawie przewidywanych istotnych zdarzeń jednorazowych wpływających istotnie na dane finansowe 2020
roku wykazane w sprawozdaniu finansowym Grupy Kapitałowej ORLEN za 2020 rok.
Odpowiednio odwrócenie oraz utworzenie odpisów aktualizujących wartość rzeczowych aktywów trwałych, wartości
niematerialnych, wartości firmy oraz aktywów z tytułu praw do użytkowania, zostały ujęte w pozostałych przychodach
operacyjnych (nota 13.9) oraz pozostałych kosztach operacyjnych (nota13.10).
14.5. Kapitał pracujący netto
Kapitał pracujący netto
Grupa definiuje kapitał pracujący netto jako zapasy i należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności pomniejszone o
zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania.
Zapasy
Należności z tytułu
dostaw i usług oraz
pozostałe należności
Zobowiązania z
tytułu dostaw i usług
oraz pozostałe
zobowiązania
Kapitał
pracujący netto
31/12/2020
12 279
9 640
14 023
7 896
31/12/2021
18 410
15 041
19 811
13 640
Zmiana kapitału pracującego w sprawozdaniu z sytuacji
finansowej
(6 131)
(5 401)
5 788
(5 744)
Korekty
362
1 611
(671)
1 302
Zmiana stanu praw majątkowych i zaliczek
na niefinansowe aktywa trwałe
-
1 353
-
1 353
Zmiana stanu zobowiązań inwestycyjnych
-
-
(255)
(255)
Nabycie jednostki zależnej
23
79
(71)
31
Różnice kursowe
334
192
(334)
192
Pozostałe
5
(13)
(11)
(19)
Zmiana kapitału pracującego w sprawozdaniu z przepływów
pieniężnych
(5 769)
(3 790)
5 117
(4 442)
w tym odpisy
39
(94)
-
(55)
Zapasy
Należności z tytułu
dostaw i usług oraz
pozostałe należności
Zobowiązania z
tytułu dostaw i usług
oraz pozostałe
zobowiązania
Kapitał
pracujący netto
31/12/2019
15 074
9 669
15 132
9 611
31/12/2020
12 279
9 640
14 023
7 896
Zmiana kapitału pracującego w sprawozdaniu z sytuacji
finansowej
2 795
29
(1 109)
1 715
Korekty
349
2 223
(2 078)
494
Zmiana stanu praw majątkowych i zaliczek
na niefinansowe aktywa trwałe
-
(88)
-
(88)
Zmiana stanu zobowiązań inwestycyjnych
-
-
(665)
(665)
Nabycie jednostki zależnej, w tym:
216
2 117
(1 130)
1 203
Grupa ENERGA
161
2 057
(985)
1 233
Różnice kursowe
133
160
(281)
12
Pozostałe
-
34
(2)
32
Zmiana kapitału pracującego w sprawozdaniu z przepływów
pieniężnych
3 144
2 252
(3 187)
2 209
w tym odpisy
(586)
(73)
-
(659)
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 65 / 113
14.5.1. Zapasy
WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŚCI
Zapasy
Zapasy, w tym zapasy obowiązkowe są to produkty, półprodukty i produkty w toku, towary i materiały.
Produkty, półprodukty i produkty w toku wycenia się na moment początkowego ujęcia według kosztu wytworzenia. Koszt wytworzenia obejmuje
koszty wsadu, koszty przerobu przypadające na okres wytworzenia produktów, półproduktów i produktów w toku oraz alokację stałych
i zmiennych pośrednich kosztów produkcji, ustalonych dla jej normalnego poziomu.
Produkty, półprodukty i produkty w toku wycenia się na koniec okresu sprawozdawczego według kosztu wytworzenia lub też według wartości netto
możliwej do uzyskania, w zależności od tego, która z wartości jest niższa. Rozchody produktów, półproduktów i produktów w toku ujmuje się
według średnioważonych kosztów ich wytworzenia.
Towary i materiały wycenia się na moment początkowego ujęcia w cenie nabycia natomiast na koniec okresu sprawozdawczego w cenie nabycia
lub według wartości netto możliwej do uzyskania, w zależności od tego, która z kwot jest niższa. Rozchody towarów i materiałów ujmuje się według
cen średnioważonych nabycia, z wyjątkiem:
zapasów węgla, którego rozchód ujmowany jest według metody „pierwsze weszło, pierwsze wyszło” (FIFO);
materiałów nabytych pod zlecenia – rozchód według metody szczegółowej identyfikacji ceny;
materiałów, które ze względu na parametry techniczne wydawane są z magazynu według kolejności ich przyjęcia (np. materiały/towary
elektroenergetyczne, materiały poligraficzne) – rozchód według metody FIFO.
Wartość początkowa zapasów jest korygowana o dotyczące ich zyski lub straty z tytułu rozliczenia instrumentów zabezpieczających przepływy
pieniężne.
SZACUNKI
Wartości netto możliwe do uzyskania ze sprzedaży zapasów
W przypadku, gdy cena nabycia lub koszt wytworzenia zapasów nie są możliwe do odzyskania, Grupa ustala wysokość odpisów wartości zapasów na
bazie szacunków co do ich wartości netto możliwych do uzyskania.
Przecenie do poziomu cen sprzedaży netto możliwych do uzyskania podlegają zapasy, które utraciły swoje cechy użytkowe, przydatność lub spadły
ceny ich sprzedaży.
Na koniec każdego miesiąca, Grupa dokonuje porównania cen nabycia zapasów (średnia cena nabycia dla danej grupy zapasów) lub kosztów
wytworzenia zapasów (średni koszt wytworzenia dla danej grupy zapasów) z ich wartością netto możliwą do uzyskania, którą stanowi szacunkowa cena
sprzedaży w toku zwykłej działalności gospodarczej pomniejszona o szacowane koszty przygotowania sprzedaży i szacunkowe koszty niezbędne do
doprowadzenia sprzedaży do skutku.
W praktyce, wartości możliwe do zrealizowania ustalane są na podstawie rzeczywistych cen sprzedaży zapasów (zarówno detalicznych jak i hurtowych)
dla transakcji zrealizowanych w ostatnim dniu miesiąca oraz pierwszych dniach miesiąca następującego po dniu, na który sporządzana jest analiza
utraty wartości zapasów, nie później niż dzień, w którym zamykane są księgi rachunkowe i przy uwzględnieniu aktualnego cyklu rotacji, jak również
mając na uwadze ceny realizacji zawarte w ramach faktycznych kontraktów podpisanych na dzień bilansowy.
Wartości materiałów przeznaczonych do wykorzystania w procesie produkcji nie odpisuje się poniżej ceny nabycia, jeżeli oczekuje się, że wyroby
gotowe, do produkcji których będą wykorzystane, zostaną sprzedane za kwoty wyższe lub równe szacowanym kosztom wytworzenia ustalanym na
podstawie danych historycznych. Jeżeli jednak koszt wytworzenia produktów będzie wyższy od wartości netto możliwej do uzyskania, wartość
materiałów odpisuje się do poziomu wartości netto możliwej do uzyskania.
W odniesieniu do półproduktów i produktów w toku weryfikacja konieczności dokonania odpisu następuje poprzez porównanie średniego kosztu
wytworzenia z faktycznymi cenami realizacji sprzedaży, przy uwzględnieniu dedykowanych formuł cenowych, określających stopień ich przetworzenia w
stosunku do wyrobów gotowych.
W zależności od rodzaju zapasów Grupa dokonuje odpisów indywidualnych, jak i zbiorczych.
Odpisy indywidualne tworzone są wtedy, gdy w wyniku przeprowadzonych analiz i porównań wartość netto możliwa do uzyskania jest niższa niż cena
nabycia danego składnika zapasów lub jego koszt wytworzenia, w wartości tej różnicy. W przypadku, gdy następuje zmiana wartości netto możliwej do
uzyskania, wówczas ujmuje się utworzenie lub odwrócenie odpisów w wysokości tej zmiany.
Zbiorcze odpisy aktualizujące mają zastosowanie w przypadku pogrupowania podobnych lub powiązanych ze sobą pozycji zapasów, pochodzących z
tej samej linii produktowej, posiadających podobne przeznaczenie lub zastosowanie końcowe, wyprodukowanych i sprzedawanych w tym samym
zakładzie produkcyjnym oraz niedających się w praktyce ocenić w oderwaniu od innych pozycji pochodzących z tej samej linii produktowej i dotyczą
głównie zapasów ropy naftowej i wyrobów ropopochodnych.
Na koniec każdego miesiąca ustala się wartość zbiorczą odpisu grupy zapasów. Zmiana wartości odpisu zbiorczego na koniec następnego okresu
sprawozdawczego stanowi kwotę:
- ujęcia odpisu (zwiększenie wartości odpisu w stosunku do wartości odpisu na koniec poprzedniego okresu sprawozdawczego)
- odwrócenia odpisu (zmniejszenie wartości odpisu w stosunku do wartości odpisu na koniec poprzedniego okresu sprawozdawczego)
- wykorzystania odpisu (zmniejszenie odpisu z tytułu wykorzystania, sprzedaży lub likwidacji składników, dla których utworzony był odpis).
Utworzenie i odwrócenie odpisów aktualizujących wartość zapasów zarówno indywidualnych jak i zbiorczych ujmuje się w koszcie własnym sprzedaży.
31/12/2021
31/12/2020
Materiały
9 451
7 166
Półprodukty i produkty w toku
2 021
1 148
Produkty gotowe
6 093
3 273
Towary
845
692
Zapasy netto
18 410
12 279
Odpisy aktualizujące wartość zapasów do wartości netto możliwej do uzyskania
165
153
Zapasy brutto
18 575
12 432
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 66 / 113
Główną pozycją zapasów, która realizuje się w terminie dłuższym niż 12 miesięcy od zakończenia okresu sprawozdawczego są
zapasy obowiązkowe. Na dzień 31 grudnia 2021 roku oraz na dzień 31 grudnia 2020 roku wartość zapasów obowiązkowych
ujęta w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym wyniosła odpowiednio 6 400 mln PLN oraz 4 703 mln PLN. W 2021 roku
wzrost wartości zapasów w porównaniu ze stanem z końca 2020 roku to głównie efekt wzrostu cen ropy naftowej i produktów
ropopochodnych.
Zmiana stanu odpisów aktualizujących wartość zapasów do wartości netto możliwej do uzyskania
2021
2020
Stan na początek okresu
153
235
Zwiększenie
105
2 490
Zmniejszenie
(103)
(2 599)
Różnice kursowe
10
27
165
153
Pozycje zwiększenie i zmniejszenia odpisów aktualizujących wartość zapasów do wartości netto możliwej do uzyskania w 2021
roku były niższe w porównaniu do wykazanych zmian stanu odpisów dla roku poprzedniego, które wynikały głównie z
rozpoznania w I kwartale 2020 roku istotnych odpisów aktualizujących wartość zapasów do wartości netto możliwej do uzyskania
w związku ze spadkiem cen ropy naftowej i produktów ropopochodnych, które zostały wykorzystane w kolejnych okresach 2020
roku.
14.5.2. Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności
WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŚCI
Należności
Należności, z wyłączeniem należności z tytułu dostaw i usług, wycenia się na dzień ich powstania w wartości godziwej, a następnie według
zamortyzowanego kosztu przy zastosowaniu efektywnej stopy procentowej z uwzględnieniem odpisów z tytułu oczekiwanej straty kredytowej. W
momencie początkowego ujęcia Grupa wycenia należności z tytułu dostaw i usług, które nie mają istotnego komponentu finansowania, w ich cenie
transakcyjnej.
Grupa stosuje uproszczone metody wyceny należności wycenianych według zamortyzowanego kosztu jeżeli nie powoduje to zniekształcenia informacji
zawartych w sprawozdaniu z sytuacji finansowej w szczególności w przypadku, gdy okres do momentu spłaty należności nie jest długi.
Należności wyceniane według zamortyzowanego kosztu, w odniesieniu do których Grupa stosuje uproszczenia, są wyceniane w momencie
początkowego ujęcia w kwocie wymaganej zapłaty, a w okresie późniejszym, w tym na koniec okresu sprawozdawczego w kwocie wymaganej
zapłaty pomniejszonej o odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości.
SZACUNKI
Utrata wartości należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałych należności
Za zdarzenie niewypłacalności (przyjęcie założenia że kontrahent nie wywiąże się z zobowiązania) Grupa uznaje brak spłaty powyżej 90 dni od dnia
wymagalności należności.
Dla celów oszacowania oczekiwanej straty kredytowej, Grupa stosuje model uproszczony wykorzystując matrycę rezerw oszacowaną na podstawie
historycznych poziomów spłacalności oraz odzysków z należności od kontrahentów.
Grupa uwzględnia informacje dotyczące przyszłości w stosowanych parametrach modelu szacowania strat oczekiwanych, poprzez zarządczą korektę
bazowych współczynników prawdopodobieństwa niewypłacalności. W tym zakresie Grupa bierze pod uwagę zmiany danych makroekonomicznych
takich jak np.: dynamika Produktu Krajowego Brutto, wskaźnik inflacji, stopa bezrobocia czy indeksy cen akcji WIG i w przypadku gdy nastąpiło ich
istotne pogorszenie w stosunku do poprzedniego okresu, Grupa ocenia czy jest konieczność uwzględnienia w kalkulacji oczekiwanej straty kredytowej
dodatkowego elementu ryzyka związanego z sytuacją gospodarczą oraz prognozami na przyszłość. Na dzień 31 grudnia 2021 roku, Grupa nie
zidentyfikowała przesłanek do zmodyfikowania założeń przyjętych do oceny oczekiwanej straty kredytowej.
Oczekiwana strata kredytowa jest kalkulowana w momencie ujęcia należności w sprawozdaniu z sytuacji finansowej oraz jest aktualizowana na każdy
kolejny dzień kończący okres sprawozdawczy, w zależności od ilości dni przeterminowania danej należności.
Skalkulowaną, na moment początkowego ujęcia składnika aktywów finansowych, oczekiwaną utratę wartości oraz każde kolejne zwiększenie
oczekiwanej straty kredytowej ujmuje się w wyniku finansowym.
NOTA
31/12/2021
31/12/2020
Dostawy i usługi z tytułu umów z klientami
11 873
7 579
Pozostałe
223
624
Aktywa finansowe
12 096
8 203
Podatek akcyzowy i opłata paliwowa
105
127
Inne podatki, cła, ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia
594
457
Zaliczki na niefinansowe aktywa trwałe
1 082
249
Prawa majątkowe CO2
546
26
Zaliczki na dostawy
66
113
Rozliczenia międzyokresowe czynne
477
417
Pozostałe
75
48
Aktywa niefinansowe
2 945
1 437
Należności netto
15 041
9 640
Oczekiwana strata kredytowa dotycząca aktywów finansowych
14.5.2.1
617
516
Należności brutto
15 658
10 156
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 67 / 113
Podział aktywów finansowych denominowanych w walutach obcych został zaprezentowany w nocie 16.5.2. Podział należności
od jednostek powiązanych przedstawiono w nocie 17.6.2.
Grupa oczekuje, że realizacja należności z tytułu dostaw i usług przez kontrahentów nastąpi nie później niż dwanaście miesięcy
od zakończenia okresu sprawozdawczego.
14.5.2.1. Zmiana stanu oczekiwanej straty kredytowej z tytułu należności handlowych
NOTA
2021
2020
Stan na początek okresu
516
458
Utworzenie
13.12
248
248
Odwrócenie
13.12
(154)
(175)
Różnice kursowe
5
4
Pozostałe
2
(19)
617
516
Grupa definiuje należności handlowe objęte uproszczonym modelem ECL jako dostawy i usługi z tytułu umów z klientami oraz
pozostałe.
14.5.2.2. Analiza wiekowa należności z tytułu dostaw i usług oraz oczekiwanej straty kredytowej na 31 grudnia 2021 roku
Należności z tytułu dostaw i usług
wartość brutto
Oczekiwana strata kredytowa
(w horyzoncie całego życia)
Średnioważona stopa
oczekiwanej straty kredytowej
Należności z tytułu dostaw i usług
wartość netto
bieżące
11 399
26
0,0023
11 373
od 1 do 30 dni
346
28
0,0809
318
od 31 do 60 dni
50
4
0,08000
46
od 61 do 90 dni
15
2
0,1333
13
przeterminowane powyżej 90 dni
602
479
0,7957
123
12 412
539
11 873
Szczegółowe informacje o ryzyku kredytowym zostały opisane w nocie 16.5.4.
14.5.3. Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania
WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŚCI
Zobowiązania
Zobowiązania finansowe, w tym zobowiązania z tytułu dostaw i usług, wycenia się na dzień ich powstania w wartości godziwej, a następnie
według zamortyzowanego kosztu z zastosowaniem metody efektywnej stopy procentowej.
Grupa stosuje uproszczone metody wyceny zobowiązań finansowych wycenianych według zamortyzowanego kosztu jeżeli nie powoduje to
zniekształcenia informacji zawartych w sprawozdaniu z sytuacji finansowej w szczególności w przypadku, gdy okres do momentu uregulowania
zobowiązania nie jest długi. Zobowiązania finansowe, w odniesieniu do których Grupa stosuje uproszczenia, wyceniane są w momencie
początkowego ujęcia i w okresie późniejszym, w tym na koniec okresu sprawozdawczego, w kwocie wymagającej zapłaty. Pozostałe
zobowiązania niefinansowe ujmowane są w kwocie wymagającej zapłaty.
31/12/2021
31/12/2020
Dostawy i usługi
11 040
6 463
Zobowiązania inwestycyjne
2 282
2 027
Pozostałe
537
689
Zobowiązania finansowe
13 859
9 179
Wynagrodzenia
642
619
Podatek akcyzowy i opłata paliwowa
2 732
2 331
Podatek od towarów i usług
1 656
1 068
Inne podatki, cła, ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia
430
363
Rozliczenia międzyokresowe bierne z tytułu niewykorzystanych urlopów pracowniczych
152
137
Pozostałe
340
326
Zobowiązania niefinansowe
5 952
4 844
19 811
14 023
W 2021 roku i 2020 roku pozycja Pozostałe w zobowiązaniach niefinansowych dotyczyła głównie opłaty z tytułu realizacji
Narodowego Celu Redukcyjnego (NCR) w kwocie odpowiednio 185 mln PLN i 160 mln PLN.
Podział zobowiązań finansowych denominowanych w walutach obcych został zaprezentowany w nocie 16.5.2. Podział zobowiązań
od jednostek powiązanych przedstawiono w nocie 17.6.2.
Na dzień 31 grudnia 2021 roku oraz na dzień 31 grudnia 2020 roku w Grupie nie wystąpiły istotne zobowiązania przeterminowane.
Grupa oczekuje, że uregulowanie zobowiązań z tytułu dostaw i usług wobec kontrahentów nastąpi nie później niż dwanaście
miesięcy od zakończenia okresu sprawozdawczego.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 68 / 113
14.5.4. Zmiana stanu zobowiązań z tytułu umów z klientami
31/12/2021
31/12/2020
Stan na początek okresu
453
246
Przychody ujęte w danym okresie sprawozdawczym, uwzględnione w saldzie zobowiązań z
tytułu umów z klientami na początek okresu
(166)
(141)
Nabycie jednostek zależnych
5
112
Korekty przychodów
61
74
Otrzymane zaliczki, przedpłaty
371
162
Różnice kursowe
4
-
728
453
Grupa realizuje zobowiązania z tytułu umów z klientami w związku z otrzymanymi zaliczkami, przedpłatami w okresie do jednego
roku. Korekty przychodów dotyczą odroczonej części przychodu związanej z programem lojalnościowym VITAY, zgodnie z
którym klientowi przysługuje prawo do świadczeń w przyszłości (tzw. punkty VITAY). Punkty zachowują ważność przez okres 3
lat od dnia ich uzyskania. W tym okresie Grupa spodziewa się zrealizować zobowiązanie do wykonania świadczenia poprzez
dokonanie wymiany zgromadzonych punktów na wydane dobra/zrealizowane usługi dla klientów i rozpoznać przychody.
14.6. Środki pieniężne
WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŚCI
Środki pieniężne
Środki pieniężne obejmują gotówkę w kasie i na rachunkach bankowych oraz środki pieniężne w drodze. Ekwiwalenty środków pieniężnych to
krótkoterminowe inwestycje o dużej płynności (o pierwotnym terminie zapadalności do trzech miesięcy), łatwo wymienialne na określone kwoty
środków pieniężnych oraz narażone na nieznaczne ryzyko zmiany wartości. Wycenę i rozchód środków pieniężnych w walutach obcych ustala się
przy zastosowaniu metody FIFO (ang. First In First Out, tzn. Pierwsze Weszło Pierwsze Wyszło).
Grupa klasyfikuje środki pieniężne jako aktywa finansowe wyceniane w zamortyzowanym koszcie z uwzględnieniem odpisów z tytułu utraty
wartości ustalonych zgodnie z modelem strat oczekiwanych.
31/12/2021
31/12/2020
Środki pieniężne w kasie i na rachunkach bankowych
2 896
1 240
2 896
1 240
w tym środki pieniężne o ograniczonej możliwości dysponowania
398
217
Środki pieniężne o ograniczonej możliwości dysponowania stanowią głównie środki na rachunku VAT (split payment) oraz
zabezpieczenie rozliczeń z Izbą Rozliczeniową Giełd Towarowych S.A. wniesione przez PKN ORLEN oraz Grupę Energa.
14.7. Kredyty, pożyczki i obligacje
WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŚCI
Kredyty, pożyczki i obligacje
W momencie początkowego ujęcia, wszystkie kredyty, pożyczki i obligacje są ujmowane według wartości godziwej, pomniejszonej o koszty
transakcyjne oraz dyskonta lub premie. Po początkowym ujęciu kredyty, pożyczki i obligacje są wyceniane według zamortyzowanego kosztu, przy
zastosowaniu metody efektywnej stopy procentowej.
Długoterminowe
Krótkoterminowe
Razem
31/12/2021
31/12/2020
31/12/2021
31/12/2020
31/12/2021
31/12/2020
Kredyty *
3 434
1 584
502
2 282
3 936
3 866
Pożyczki
110
115
21
15
131
130
Obligacje
10 198
7 731
906
2 633
11 104
10 364
13 742
9 430
1 429
4 930
15 171
14 360
* na dzień 31 grudnia 2021 pozycja zawiera kredyty w formule Project Finance ( finansowania pozyskiwane przez Spółki celowe na realizację inwestycji): 223 mln PLN w części długoterminowej
oraz 18 mln PLN w części krótkoterminowej.
W 2021 roku w ramach przepływów pieniężnych z działalności finansowej:
- Grupa dokonywała ciągnień oraz spłat pożyczek i kredytów z dostępnych linii kredytowych w łącznej wysokości odpowiednio 14
392 mln PLN oraz (14 705) mln PLN. Grupa ORLEN Unipetrol dokonała zamiany długu kredytowego krótkoterminowego na
długoterminowy poprzez podpisanie odpowiednich umów z bankami,
- PKN ORLEN przeprowadził emisję obligacji korporacyjnych serii D w kwocie 1 000 mln PLN (co odpowiada kwocie przepływów
pieniężnych 995 mln PLN pomniejszonych o dyskonto) oraz euroobligacji serii A w kwocie 500 mln EUR (co odpowiada kwocie
przepływów pieniężnych 2 230 mln PLN pomniejszonych o dyskonto) a także dokonał wykupu serii A obligacji detalicznych w
kwocie nominalnej 200 mln PLN,
- ORLEN Capital dokonał wykupu euroobligacji z 2014 roku w kwocie 500 mln EUR (co odpowiada kwocie przepływów
pieniężnych 2 252 mln PLN).
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 69 / 113
Dodatkowo wpływ na zmianę salda kredytów na dzień 31 grudnia 2021 miało przejęcie przez Grupę nowych spółek z zadłużeniem
w łącznej kwocie 335 mln PLN.
Ponadto reklasyfikacji z części długoterminowej do krótkoterminowej uległy cztery serie obligacji detalicznych PKN ORLEN, seria C
i seria D o łącznej wartości nominalnej 400 mln PLN, których termin wykupu przypada na czerwiec 2022, seria E o wartości
nominalnej 200 mln PLN z terminem wykupu w lipcu 2022 a także seria B o wartości nominalnej 200 mln PLN z terminem wykupu w
grudniu 2022.
14.7.1. Kredyty
- w podziale na waluty (w przeliczeniu na PLN) / według rodzaju stopy procentowej
31/12/2021
31/12/2020
PLN - WIBOR
1 926
3 323
EUR - EURIBOR
828
-
USD - LIBOR USD
812
-
CZK - PRIBOR
370
499
CAD - LIBOR CAD
-
44
3 936
3 866
Na dzień 31 grudnia 2021 roku niewykorzystane otwarte linie kredytowe (nota 16.5.4) powiększone o należności z tytułu dostaw i usług
oraz pozostałe należności (nota 14.5.2) oraz środki pieniężne (nota 14.6) przewyższały zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz
pozostałe zobowiązania (nota 14.5.3) o 13 086 mln PLN.
Grupa zabezpiecza częściowo przepływy pieniężne związane z płatnościami odsetkowymi dotyczącymi zewnętrznego
finansowania w EUR wykorzystując w tym celu swapy walutowo-procentowe (CIRS) oraz swapy procentowe (IRS).
W okresie objętym niniejszym skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym ani po dniu sprawozdawczym nie wystąpiły
przypadki niewywiązania się ze spłaty kapitału bądź odsetek z tytułu kredytów.
W przypadku funkcjonujących umów kredytowych, spółki z Grupy ORLEN zobowiązane są do utrzymywania wybranych
wskaźników finansowych w określonych przedziałach. W 2021 roku wskaźniki te oceniane przez banki kredytujące znajdowały
się na bezpiecznym poziomie. Kowenantem w umowach kredytowych jest wskaźnik dług netto/EBITDA przed odpisami
aktualizującymi netto, skorygowany o wyłączenia zgodnie z definicjami poszczególnych składników z umów kredytowych.
Wartość tego kowenantu na dzień 31 grudnia 2021 roku wynosiła:
0,62 dla PKN ORLEN i skalkulowana została na poziomie danych skonsolidowanych Grupy ORLEN,
1,57 dla Grupy ENERGA i skalkulowana została na poziomie danych skonsolidowanych Grupy ENERGA.
Powyższe wartości kowenantu spełniają zapisy zawarte w umowach kredytowych PKN ORLEN oraz Grupy ENERGA.
Kredyty w formule Project Finance Spółki Nowotna Farma Wiatrowa z Grupy ORLEN Wind 3 zabezpieczone są majątkiem spółki
sfinansowanym z otrzymanych środków. Zabezpieczenia dotyczą głównie zastawów rejestrowych na rzeczowych aktywach
trwałych, wierzytelności oraz rachunków bankowych.
14.7.2. Pożyczki
- w podziale na waluty (w przeliczeniu na PLN) / według rodzaju stopy procentowej
31/12/2021
31/12/2020
PLN - WIBOR
131
130
131
130
W okresie objętym niniejszym skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym ani po dniu sprawozdawczym nie wystąpiły
przypadki niewywiązania się ze spłaty kapitału bądź odsetek z tytułu pożyczek.
14.7.3. Obligacje
- w podziale na waluty (w przeliczeniu na PLN)
31/12/2021
31/12/2020
PLN - WIBOR
2 802
1 975
EUR - EURIBOR
8 302
8 389
11 104
10 364
- według rodzaju stopy procentowej
Obligacje o stałym
oprocentowaniu
Obligacje o zmiennym
oprocentowaniu
Razem
31/12/2021
31/12/2020
31/12/2021
31/12/2020
31/12/2021
31/12/2020
Wartość nominalna
8 911
7 742
1 800
2 000
10 711
9 742
Wartość księgowa
9 302
8 362
1 802
2 002
11 104
10 364
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 70 / 113
Wartość nominalna
Data subskrypcji
Termin wykupu
Stopa bazowa
Marża
Rating
PLN
EUR
Program emisji obligacji 2017-2018
Seria B
200
-
08.12.2017
08.12.2022
6M WIBOR
1,00%
A(pol)
Seria C
200
-
10.05.2018
05.06.2022
6M WIBOR
1,20%
A(pol)
Seria D
200
-
06.06.2018
19.06.2022
6M WIBOR
1,20%
A(pol)
Seria E
200
-
27.06.2018
13.07.2022
6M WIBOR
1,20%
A(pol)
Obligacje detaliczne
800
-
Niepubliczny program emisji obligacji od 2006 roku
Seria C
1 000
08.12.2020
22.12.2025
6M WIBOR
0,90%
BBB-/A(pol)
Seria D
1 000
25.03.2021
25.03.2031
Oprocentowanie stałe 2,875%
emisja nie
była poddana
ocenie
ratingowej
Program emisji obligacji hybrydowych
seria 5-letnia
521 **
125
04.09.2017
12.09.2023
Oprocentowanie stałe 3,135%
BB
seria 10-letnia
521 **
125
04.09.2017
12.09.2027
Oprocentowanie stałe 4,57%
BB
Obligacje korporacyjne
3 042
250
Euroobligacje
3 318 *
750
07.06.2016
07.06.2023
Oprocentowanie stałe 2,5%
BBB-, Baa2
Euroobligacje
1 251 **
300
07.03.2017
07.03.2027
Oprocentowanie stałe 2,125%
BBB-, Baa2
Euroobligacje certyfikowane jako
"Zielone Obligacje" Seria A
2 300 ***
500
27.05.2021
27.05.2028
Oprocentowanie stałe 1,125%
BBB-, Baa2
Euroobligacje
6 869
1 550
10 711
1 800
* przeliczone kursem z dnia 31 grudnia 2016
** przeliczone kursem z dnia 29 grudnia 2017
*** przeliczone kursem z dnia 31 grudnia 2021
Różnica pomiędzy wartością nominalną obligacji, a ich wartością księgową wynika z wyceny obligacji według zamortyzowanego
kosztu z zastosowaniem metody efektywnej stopy procentowej.
W przypadku obligacji korporacyjnych serii C oraz D poziom marży oraz stała stopa procentowa uzależnione są od oceny
(ratingu) agencji ESG, mierzącej podatność PKN ORLEN na istotne ryzyka związane w szczególności z wywiązywaniem się
przez PKN ORLEN z zasad odpowiedzialności i troski o środowisko, jego społeczną odpowiedzialnością oraz wdrożonym ładem
korporacyjnym, a także sposobem zarządzania przez PKN ORLEN tymi ryzykami, albo od alternatywnego ratingu ESG:
- obligacje korporacyjne seria C - marża dla pierwszego okresu odsetkowego wynosi 90 punktów bazowych w skali roku i w
następnych okresach odsetkowych, możliwe jest dodanie do niej odpowiednio 0,05% lub 0,1% w skali roku w zależności od
poziomu przyznanego Ratingu ESG zgodnie z postanowieniami warunków emisji obligacji,
- obligacje korporacyjne seria D - stopa procentowa dla pierwszego okresu odsetkowego wynosi 2,875% w skali roku i w
następnych okresach odsetkowych pozostanie na tym poziomie lub możliwa będzie jej zmiana o odpowiednio 0,1% lub 0,2%
w skali roku w zależności od poziomu przyznanego ratingu ESG zgodnie z postanowieniami warunków emisji obligacji.
Rating ESG nadawany jest przez niezależne agencje i ocenia zdolności do trwałego, zrównoważonego rozwoju przedsiębiorstwa
lub branży biorąc pod uwagę trzy główne, pozafinansowe czynniki, takie jak: kwestie środowiskowe, kwestie społeczne i ład
korporacyjny. W zakresie kwestii środowiskowych kluczowe znaczenie mają emisyjność i ślad węglowy produktów,
zanieczyszczenia środowiska, jak również wykorzystanie zasobów naturalnych i stosowanie zielonych technologii.
Zielone obligacje
W I półroczu 2021 PKN ORLEN ustanowił program emisji średnioterminowych euroobligacji („Program EMTN”) umożliwiający
PKN ORLEN emisje euroobligacji. Na podstawie Programu EMTN PKN ORLEN będzie mógł dokonywać wielokrotnych emisji
euroobligacji, w wielu transzach i walutach, o różnej strukturze odsetkowej i terminach zapadalności. W ramach Programu EMTN
łączna wartość nominalna wyemitowanych i niewykupionych euroobligacji w żadnym czasie nie przekroczy kwoty 5 mld EUR lub
równowartości tej kwoty w innych walutach. Środki z emisji euroobligacji będą wykorzystywane przez PKN ORLEN zgodnie z
opublikowanymi zasadami zielonego/zrównoważonego finansowania („Green Finance Framework”). Dnia 27 maja 2021 roku
zakończony został proces pierwszej emisji euroobligacji. Seria A o łącznej wartości nominalnej 500 mln EUR została
wyemitowana na okres 7 lat.
W ramach Green Finance Framework zostały wskazane 3 grupy projektów inwestycyjnych realizowanych w Grupie ORLEN,
które będą przedmiotem finansowania i refinansowania w ramach emisji „zielonych” euroobligacji serii A:
Odnawialne Źródła Energi w tym:
morskie i lądowe farmy wiatrowe;
farmy fotowoltaiczne
Czysty Transport w tym:
ładowarki samochodów elektrycznych;
infrastruktura ładowania samochodów wodorem
Przeciwdziałanie zanieczyszczeniu środowiska w tym:
- projekty segregacji i przetwarzania odpadów (recykling)
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 71 / 113
oraz określono kluczowe wskaźniki efektywności (Key Performance Indicators – KPI) dla tych projektów w zakresie stopnia ich
realizacji oraz ich wpływu na środowisko. Realizacja tych wskaźników będzie przedmiotem cyklicznej (minimum raz do roku)
weryfikacji przez zewnętrznego doradcę oraz publicznego raportowania przez PKN ORLEN aż do momentu wykupu „zielonych”
papierów wartościowych.
14.8. Dług netto i zarządzanie kapitałem
14.8.1. Zmiana stanu zobowiązań wynikających z działalności finansowej oraz długu netto
Kredyty i
pożyczki
Obligacje
Środki
pieniężne
Lokaty
krótkoterminowe
Dług netto
Leasing
Zmiana stanu
zobowiązań z
działalności
finansowej
( A )
( B )
( C )
(D)
( A + B - C - D)
( E )
( A + B + E)
01/01/2021
3 996
10 364
1 240
60
13 060
5 214
19 574
Zmiany pieniężne
wpływy/(wypływy) netto
(313)
773
1 367
(62)
(845)
(701)
(241)
nabycie jednostek zależnych
-
-
183
-
(183)
-
-
odsetki i prowizje zapłacone
(61)
(257)
-
-
(318)
(151)
(469)
Zmiany niepieniężne
różnice kursowe
40
(80)
106
2
(148)
29
(11)
wycena zadłużenia
70
304
-
-
374
158
532
nabycie jednostek zależnych
335
-
-
-
335
126
461
w tym: Grupa WIND 3
318
-
-
-
318
-
318
nowe umowy leasingowe, zwiększenie
wynagrodzenia leasingowego
-
-
-
-
-
1 023
1 023
pozostałe *
-
-
-
-
-
(143)
(143)
31/12/2021
4 067
11 104
2 896
-
12 275
5 555
20 726
Kredyty i
pożyczki
Obligacje
Środki
pieniężne
Lokaty
krótkoterminowe
Dług netto
(dane
przekształcone)
Leasing
Zmiana stanu
zobowiązań z
działalności
finansowej
( A )
( B )
( C )
(D)
( A + B - C - D)
( E )
( A + B + E)
01/01/2020
2 136
6 471
6 159
-
2 448
3 998
12 605
Zmiany pieniężne
wpływy/(wypływy) netto
(3 106)
900
(3 671)
60
1 405
(675)
(2 881)
nabycie jednostek zależnych
-
-
(1 288)
-
1 288
-
-
w tym: Grupa ENERGA
-
-
(1 157)
-
1 157
-
-
odsetki i prowizje zapłacone
(87)
(210)
-
-
(297)
(111)
(408)
Zmiany niepieniężne
-
różnice kursowe
16
450
40
-
426
-
466
wycena zadłużenia
125
270
-
-
395
141
536
nabycie jednostek zależnych
4 912
2 483
-
-
7 395
695
8 090
w tym: Grupa ENERGA
4 866
2 483
-
-
7 349
-
7 349
nowe umowy leasingowe, zwiększenie
wynagrodzenia leasingowego
-
-
-
-
-
1 052
1 052
pozostałe *
-
-
-
-
-
114
114
31/12/2020
3 996
10 364
1 240
60
13 060
5 214
19 574
* pozostałe zmiany niepieniężne obejmują głównie likwidację oraz naliczone opłaty leasingowe, z których większość została opłacona i wykazana w zmianach
pieniężnych w pozycji wpływy/(wypływy) netto.
Grupa definiuje dług netto jako: długoterminowe i krótkoterminowe kredyty, pożyczki, obligacje pomniejszone o środki pieniężne
oraz lokaty krótkoterminowe.
14.8.2. Polityka zarządzania kapitałem własnym
Zarządzanie kapitałem własnym prowadzone w skali Grupy ma na celu zapewnienie bezpieczeństwa finansowego Grupy
w procesie kontynuowania działalności przy jednoczesnej maksymalizacji rentowności dla akcjonariuszy w szczególności
poprzez:
- zapewnienie dostępu do płynności dla spółek Grupy i rozwój efektywnych struktur dystrybucji płynności w ramach Grupy;
- dywersyfikację źródeł finansowania zewnętrznego i utrzymanie ich długiego terminu zapadalności z uwzględnieniem źródeł
bankowych i poza bankowych.
Powyższe działania realizowane są w oparciu o stałe monitorowanie:
- wartości kowenantu zawartego w umowach kredytowych PKN ORLEN oraz Grupy ENERGA (nota 14.7.1);
- ratingu PKN ORLEN oraz ENERGA.
W ramach przyjętej w listopadzie 2020 roku Strategii Grupy ORLEN na lata 2021-2030 PKN ORLEN przyjął również politykę
dywidendową zakładającą coroczną wypłatę dywidendy na poziomie minimum 3,50 PLN na 1 akcję poczynając od roku 2021.
Dywidenda za lata poprzednie wypłacona w 2021 roku i w 2020 roku wyniosła odpowiednio 3,50 PLN i 1 PLN na 1 akcję.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 72 / 113
14.9. Kapitał własny
WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŚCI
Kapitał podstawowy
Kapitał wniesiony przez akcjonariuszy wykazywany według wartości nominalnej, w wysokości zgodnej z aktem założycielskim Jednostki
Dominującej oraz wpisem do Krajowego Rejestru Sądowego.
Kapitał podstawowy na dzień 31 grudnia 1996 roku, na podstawie MSR 29 § 24 i 25, został przeszacowany w oparciu o miesięczne wskaźniki
wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych.
Kapitał z emisji akcji powyżej ich wartości nominalnej
Kapitał tworzony z nadwyżki ceny emisyjnej akcji powyżej ich wartości nominalnej pomniejszonej o koszty tej emisji. Kapitał z emisji akcji
powyżej ich wartości nominalnej na dzień 31 grudnia 1996 roku, na podstawie MSR 29 § 24 i 25, został przeszacowany w oparciu o
miesięczne wskaźniki wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych.
Kapitał z tytułu stosowania rachunkowości zabezpieczeń
Kapitał obejmuje wycenę i rozliczenie instrumentów zabezpieczających spełniających wymogi rachunkowości zabezpieczeń przepływów
pieniężnych.
Różnice kursowe z przeliczenia jednostek działających za granicą
Efekt przeliczenia sprawozdań finansowych zagranicznych spółek Grupy na PLN w ramach procedur konsolidacyjnych.
Kapitał z aktualizacji wyceny
Kapitał z aktualizacji wyceny obejmuje zmiany wartości godziwej aktywów finansowych wycenianych do wartości godziwej przez inne całkowite
dochody oraz różnice pomiędzy wartością księgową netto a wartością godziwą nieruchomości inwestycyjnych na dzień ich przeklasyfikowania
z nieruchomości zajmowanych przez Spółkę do nieruchomości inwestycyjnych.
Zyski zatrzymane
obejmują:
- kapitał zapasowy tworzony i wykorzystywany zgodnie z Ustawą Kodeks Spółek Handlowych,
- zyski i straty aktuarialne dotyczące świadczeń pracowniczych po okresie zatrudnienia,
- zysk/stratę bieżącego okresu sprawozdawczego,
- pozostałe kapitały tworzone i wykorzystywane według zasad określonych przepisami prawa.
Zysk/(strata) na jedną akcje
Zysk/(strata) na jedną akcję jest obliczany poprzez podzielnie zysku lub straty netto za dany okres, która przypada na zwykłych akcjonariuszy
Jednostki Dominującej, przez średnią ważoną liczbę akcji zwykłych występujących w ciągu danego okresu. Rozwodniony zysk/(strata) na
jedną akcję dla każdego okresu jest obliczany poprzez podzielenie zysku/(straty) netto za dany okres skorygowanego o zmiany zysku/(straty)
wynikające z zamiany potencjalnych akcji zwykłych na akcje zwykłe przez skorygowaną średnią ważoną liczbę akcji zwykłych. Zysk/(stratę)
przypadającą na zwykłych akcjonariuszy Jednostki Dominującej zwiększa się o kwotę dywidend po opodatkowaniu oraz odsetek zaliczonych
do danego okresu, odnoszących się do rozwadniających potencjalnych akcji zwykłych oraz koryguje się o wszelkie inne zmiany przychodów i
kosztów, które wynikałyby z zamiany rozwadniających akcji zwykłych na akcje zwykłe. Rozwodniony zysk na jedną akcję jest równy
podstawowemu zyskowi na jedną akcję, ponieważ w Grupie nie występują instrumenty rozwadniające.
14.9.1. Kapitał podstawowy
31/12/2021
31/12/2020
Kapitał zakładowy
535
535
Korekta z tytułu przeszacowania kapitału zakładowego
523
523
1 058
1 058
Kapitał zakładowy Polskiego Koncernu Naftowego ORLEN S.A. zgodnie z Krajowym Rejestrem Sądowym na dzień 31 grudnia
2021 roku oraz na dzień 31 grudnia 2020 roku podzielony był na 427 709 061 akcji zwykłych o wartości nominalnej 1,25 PLN
każda.
Liczba wyemitowanych akcji
Seria A
Seria B
Seria C
Seria D
Razem
336 000 000
6 971 496
77 205 641
7 531 924
427 709 061
Każda nowa emisja akcji w Polsce jest oznaczana jako kolejna seria. Akcje wszystkich powyższych serii mają takie same prawa.
Struktura akcjonariatu
Liczba akcji / głosów
Wartość nominalna akcji
(w PLN)
Udział w kapitale
podstawowym
Skarb Państwa
117 710 196
147 137 745
27,52%
Nationale-Nederlanden OFE*
32 260 505
40 325 631
7,54%
Aviva OFE*
27 500 000
34 375 000
6,43%
Pozostali
250 238 360
312 797 950
58,51%
427 709 061
534 636 326
100,00%
* zgodnie z informacjami ze Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia PKN ORLEN z dnia 27 maja 2021 roku
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 73 / 113
14.9.2. Kapitał z emisji akcji powyżej ich wartości nominalnej
31/12/2021
31/12/2020
Kapitał z emisji akcji powyżej ich wartości nominalnej
1 058
1 058
Korekta z tytułu przeszacowania kapitału z emisji akcji powyżej ich wartości nominalnej
169
169
1 227
1 227
14.9.3. Zyski zatrzymane
31/12/2021
31/12/2020
Kapitał zapasowy
35 774
34 512
Pozostałe kapitały
871
871
Zyski i straty aktuarialne
(6)
(102)
Zysk netto okresu przypadający na akcjonariuszy jednostki dominującej
11 122
2 755
47 761
38 036
14.9.4. Kapitał własny przypadający udziałom niekontrolującym
31/12/2021
31/12/2020
Grupa Energa
854
757
Pozostałe
17
36
871
793
31/12/2021
31/12/2020
Stan na początek okresu
793
11
Udział w zysku/(stracie) netto, w tym:
66
70
Grupa ENERGA
89
70
Pozostałe
(23)
-
Udział w składnikach innych całkowitych dochodów
7
(7)
Zmiana struktury udziału niekontrolującego
-
(965)
Nabycie jednostek zależnych
9
1 684
Likwidacja spółki
(3)
-
Wypłacone i zadeklarowane dywidendy
(1)
-
871
793
Skrócone informacje finansowe GRUPY ENERGA
2021
2020
Przychody ze sprzedaży
13 791
8 223
Koszt własny sprzedaży, w tym:
(10 969)
(6 811)
amortyzacja
(1 072)
(1 072)
Zysk brutto na sprzedaży
2 822
1 412
Koszty sprzedaży
(927)
(606)
Koszty ogólnego zarządu
(325)
(245)
Pozostałe przychody i koszty operacyjne netto
(94)
29
(Strata)/odwrócenie straty z tytułu utraty wartości należności handlowych
(69)
(27)
Udział w wyniku finansowym jednostek wycenianych metodą praw własności
226
7
Zysk z działalności operacyjnej
1 633
570
Przychody i koszty finansowe netto
27
(51)
(Strata)/odwrócenie straty z tytułu utraty wartości pożyczek i odsetek od należności handlowych
(7)
(13)
Zysk przed opodatkowaniem
1 653
506
Podatek dochodowy
(397)
(124)
Zysk netto
1 256
382
Całkowite dochody netto
1 328
339
31/12/2021
31/12/2020
Aktywa trwałe
18 329
17 048
Aktywa obrotowe
2 951
2 581
środki pieniężne
341
221
pozostałe aktywa obrotowe
2 610
2 360
Aktywa razem
21 280
19 629
Kapitał własny razem
10 112
8 784
Zobowiązania długoterminowe, w tym:
6 467
6 701
kredyty
3 791
4 178
rezerwy
721
948
Zobowiązania krótkoterminowe, w tym:
4 701
4 144
zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania
1 703
1 322
kredyty
1 426
1 788
rezerwy
1 112
849
Zobowiązania razem
11 168
10 845
Pasywa razem
21 280
19 629
Dług netto
4 876
5 745
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 74 / 113
W 2021 roku oraz w 2020 roku nie wystąpiły znaczące ograniczenia w jednostkach zależnych z istotnym udziałem
niekontrolującym wynikające z umów kredytowych, wymogów regulacyjnych i innych ustaleń umownych, które ograniczałyby
dostęp do aktywów oraz rozliczania zobowiązań Grupy.
14.9.5. Propozycja podziału zysku Jednostki Dominującej za 2021 rok oraz wypłaty dywidendy w 2022 roku
Biorąc pod uwagę realizację przejrzystej polityki dywidendowej, wynikającej z przyjętej Strategii PKN ORLEN na lata 2020-2030,
Zarząd Spółki rekomenduje podział zysku netto osiągniętego przez PKN ORLEN S.A. w roku 2021 w wysokości 8 397 702 761,43
PLN w taki sposób, aby kwotę 1 496 981 713,50 PLN przeznaczyć na wypłatę dywidendy (3,50 PLN na 1 akcję), natomiast
pozostałą kwotę, tj. 6 900 721 047,93 PLN przeznaczyć na kapitał zapasowy Spółki. Zarząd Spółki proponuje ustalić dzień 10
sierpnia 2022 roku jako dzień dywidendy oraz dzień 3 października 2022 roku jako termin wypłaty dywidendy. Rekomendacja
Zarządu zostanie przedstawiona Zwyczajnemu Walnemu Zgromadzeniu PKN ORLEN, które podejmie ostateczną decyzję w tej
kwestii.
14.9.6. Pokrycie straty netto Jednostki Dominującej za 2020 rok oraz wypłata dywidendy w 2021 roku
Zwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy PKN ORLEN w dniu 27 maja 2021 roku podjęło Uchwałę o pokryciu straty netto PKN
ORLEN za rok 2020 w kwocie 2 355 671 374,21 PLN z kapitału zapasowego Jednostki Dominującej oraz biorąc pod uwagę realizację
polityki dywidendowej, wynikającej z przyjętej Strategii PKN ORLEN na lata 2021-2030, przeznaczyło kwotę 1 496 981 713,50 PLN na
wypłatę dywidendy (3,50 PLN na 1 akcję) z kapitału zapasowego Spółki utworzonego z zysków z lat ubiegłych.
14.9.7. Zysk na jedną akcje
2021
2020
Zysk netto przypadający na akcjonariuszy jednostki dominującej
11 122
2 755
Liczba akcji
427 709 061
427 709 061
Zysk netto i rozwodniony zysk netto na jedną akcję przypadający akcjonariuszom
jednostki dominującej (w PLN na akcję)
26,00
6,44
14.10. Instrumenty pochodne oraz pozostałe aktywa i zobowiązania
14.10.1 Instrumenty pochodne oraz pozostałe aktywa
Długoterminowe
Krótkoterminowe
Razem
31/12/2021
31/12/2020
(dane
przekształcone)
31/12/2021
31/12/2020
(dane
przekształcone)
31/12/2021
31/12/2020
(dane
przekształcone)
Instrumenty zabezpieczające przepływy
pieniężne
68
109
159
60
227
169
forwardy walutowe
68
109
159
54
227
163
swapy towarowe
-
-
-
6
-
6
Instrumenty pochodne niewyznaczone dla
celów rachunkowości zabezpieczeń
261
70
985
374
1 246
444
forwardy walutowe
-
-
4
24
4
24
swapy towarowe
-
-
132
33
132
33
swapy walutowo - procentowe
202
53
48
-
250
53
swapy procentowe
2
-
4
-
6
-
forward towarowy (kontrakty terminowe CO2)
42
2
796
316
838
318
pozostałe
15
15
1
1
16
16
Instrumenty zabezpieczające wartość godziwą
14
-
5
6
19
6
swapy towarowe
14
-
5
6
19
6
Instrumenty pochodne
343
179
1 149
440
1 492
619
Pozostałe aktywa finansowe
133
107
423
541
556
648
należności z tytułu rozliczonych
instrumentów
pochodnych
-
-
155
46
155
46
aktywa finansowe wyceniane w wartości
godziwej przez inne całkowite dochody
81
61
-
-
81
61
aktywa finansowe wyceniane w wartości
godziwej przez wynik finansowy *
5
-
-
-
5
-
korekta pozycji zabezpieczanej
-
-
-
2
-
2
depozyty zabezpieczające
-
4
265
421
265
425
lokaty krótkoterminowe
-
-
-
60
-
60
pożyczki udzielone
1
-
1
1
2
1
pozostałe
46
42
2
11
48
53
Pozostałe aktywa niefinansowe
593
312
-
26
593
338
nieruchomości inwestycyjne
327
265
-
-
327
265
aktywa trwałe przeznaczone do sprzedaży
-
-
-
26
-
26
pozostałe
266
47
-
-
266
47
Pozostałe aktywa
726
419
423
567
1 149
986
* Pozycja aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy dotyczy akcji spółki Ship-Service S.A znajdującej się w likwidacji.
Na dzień 31 grudnia 2021 roku składnikami nieruchomości inwestycyjnych były głównie budynki socjalno-biurowe oraz grunty.
W zależności od charakteru nieruchomości do oszacowania wartości godziwej stosowano metodę porównawczą lub dochodową na
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 75 / 113
bazie operatów szacunkowych sporządzonych przez niezależnych ekspertów, wykorzystując obserwowalne informacje z rynku (poziom
hierarchii 2 – wartość 174 mln PLN) lub metodę dochodową na bazie planowanych przyszłych przepływów pieniężnych (poziom
hierarchii 3 – wartość 153 mln PLN). Metodę porównawczą stosowano przy założeniu, że wartość wycenianej nieruchomości jest równa
cenie możliwej do uzyskania na rynku za nieruchomość o podobnym charakterze.
Wzrost wartości nieruchomości inwestycyjnych w 2021 roku w stosunku do roku ubiegłego był spowodowany głównie wzrostem
wartości godziwej nieruchomości inwestycyjnych wynikającym ze zaktualizowanych operatów szacunkowych, rozpoznaniem nowych
aktywów na moment nabycia nowych jednostek, jak również zmianą klasyfikacji wybranych składników aktywów z nieruchomości
zajmowanych przez właściciela do nieruchomości inwestycyjnych (głównie gruntów własnych i prawa wieczystego użytkowania
gruntów).
Na dzień 31 grudnia 2021 roku i 31 grudnia 2020 roku pozycja nieruchomości inwestycyjne zawiera aktywa z tytułu praw do
użytkowania odpowiednio w wysokości 62 mln PLN i 50 mln PLN.
Na dzień 31 grudnia 2021 roku oraz 31 grudnia 2020 roku Grupa posiada depozyty zabezpieczające niespełniające definicji
ekwiwalentów środków pieniężnych dotyczące głównie zabezpieczenia rozliczeń transakcji na giełdzie Intercontinental Exchange
Inc (ICE) oraz w Izbie Rozliczeniowej Giełd Towarowych S.A. (IRGIT) a także w węgierskiej Izbie rozliczeniowej Keler CCP
(KELER) w łącznej wysokości odpowiednio 250 mln PLN i 416 mln PLN.
14.10.1.1 Aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody
Inwestycje w instrumenty kapitałowe,
wyceniane w wartości godziwej przez
inne całkowite dochody
Wartość godziwa składnika
aktywów
Dywidendy ujęte w trakcie okresu
sprawozdawczego, odnoszące się do
inwestycji utrzymywanych na koniec
okresu sprawozdawczego
Wskazanie przyczyny zastosowania danego
wariantu prezentacji
31/12/2021
31/12/2020
31/12/2021
31/12/2020
Naftoport Sp. z o.o.
40
40
3
6
Instrumenty nabyte nieprzeznaczone do obrotu, bez
wpływu reklasyfikacji zysków/strat na wynik finansowy
Bank Ochrony Środowiska S.A.
23
15
-
-
Pieridae Energy Limited
4
4
-
-
Wodkan S.A.
2
2
-
-
ElectroMobility Poland (Grupa ENERGA)
12
-
-
-
81
61
3
6
14.10.2 Instrumenty pochodne oraz pozostałe zobowiązania
Długoterminowe
Krótkoterminowe
Razem
31/12/2021
31/12/2020
(dane
przekształcone)
31/12/2021
31/12/2020
(dane
przekształcone)
31/12/2021
31/12/2020
(dane
przekształcone)
Instrumenty zabezpieczające przepływy
pieniężne
702
79
42
85
744
164
forwardy walutowe
702
79
31
27
733
106
swapy towarowe
-
-
11
58
11
58
Instrumenty pochodne niewyznaczone dla
celów rachunkowości zabezpieczeń
3
59
419
184
422
243
forwardy walutowe
-
-
21
17
21
17
swapy towarowe
-
-
125
140
125
140
swapy procentowe
-
5
-
6
-
11
swapy walutowo - procentowe
-
54
52
21
52
75
forward towarowy (kontrakty terminowe CO2)
3
-
122
-
125
-
forward towarowy (energia elektryczna)
-
-
99
-
99
-
Instrumenty zabezpieczające wartość godziwą
-
-
-
1
-
1
swapy towarowe
-
-
-
1
-
1
Instrumenty pochodne
705
138
461
270
1 166
408
Pozostałe zobowiązania finansowe
179
175
76
173
255
348
zobowiązania z tytułu rozliczonych
instrumentów pochodnych
-
-
25
156
25
156
zobowiązania inwestycyjne
77
84
-
-
77
84
korekta pozycji zabezpieczanej
14
-
5
7
19
7
zobowiązania do zwrotu wynagrodzenia
-
-
23
6
23
6
depozyty zabezpieczające
-
-
18
-
18
-
pozostałe *
88
91
5
4
93
95
Pozostałe zobowiązania niefinansowe
407
195
62
26
469
221
przychody przyszłych okresów
407
195
62
26
469
221
Pozostałe zobowiązania
586
370
138
199
724
569
* W 2021 roku i 2020 roku pozycja pozostałe w pozostałych zobowiązaniach finansowych w części długoterminowej dotyczy głównie zobowiązań z tytułu
nieodpłatnych świadczeń w kwocie odpowiednio 26 mln PLN i 31 mln PLN oraz otrzymanych kaucji zabezpieczających w kwocie 53 mln PLN i 42 mln PLN
Opis zmian instrumentów pochodnych niewyznaczonych do rachunkowości zabezpieczeń został zaprezentowany w nocie 13.9, 13.10
i 13.11.
Giełda ICE dokonuje rozliczeń instrumentów finansowych w kwotach netto w ramach prowadzonych osobnych depozytów
zabezpieczających: USD oraz EUR. Środki pieniężne zgromadzone na tych depozytach nie są wykorzystywane zamiennie, dlatego
w przypadku, gdy saldo jednego depozytu zabezpieczającego jest wartością dodatnią a drugiego ujemną Grupa nie dokonuje
netowania tych pozycji i prezentuje je oddzielnie. Na dzień 31 grudnia 2021 roku saldo depozytu zabezpieczającego w walucie USD
było dodatnie i wynosiło 60 mln USD co na dzień bilansowy stanowiło wartość 244 mln PLN i zostało zaprezentowane w pozycji
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 76 / 113
Pozostałe aktywa finansowe. Natomiast saldo depozytu zabezpieczającego prowadzonego w walucie EUR było ujemne i wynosiło (4)
mln EUR co na dzień bilansowy stanowiło wartość (18) mln PLN i zostało zaprezentowane w pozycji Pozostałe zobowiązania
finansowe.
14.10.2.1 Przychody przyszłych okresów
WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŚCI
Dotacje
Dotacje są ujmowane, jeżeli istnieje uzasadniona pewność, że dotacja zostanie uzyskana oraz spełnione zostaną wszystkie związane z nią
warunki.
Dotacje dotyczące składników rzeczowych aktywów trwałych są ujmowane jako przychody przyszłych okresów i są rozliczane w sposób
systematyczny w pozostałe przychody operacyjne na przestrzeni okresu użytkowania składnika aktywów podlegającego amortyzacji.
Dotacje dotyczące pozycji kosztowych są ujmowane jako pomniejszenie kosztów w momencie ich poniesienia, a nadwyżkę otrzymanej dotacji
ponad wartość odpowiednich kosztów ujmuje się w pozostałych przychodach operacyjnych.
PROFESJONALNY OSĄD
Inwestycyjne ulgi podatkowe
Spółki z Grupy korzystają z pomocy rządowej w formie podatkowych ulg inwestycyjnych otrzymywanych bezpośrednio w związku z nabyciem
lub wytworzeniem składników rzeczowych aktywów trwałych. W przypadku, gdy przyznanej uldze inwestycyjnej nie towarzyszy zmniejszenie
wartości podatkowej nabytych lub wytworzonych aktywów, a wysokość ulgi oparta jest o wartość wydatków kwalifikowanych, które wchodzą w
skład ceny nabycia bądź kosztu wytworzenia składnika aktywów i może być ona wykorzystana tylko w odniesieniu do dochodu generowanego
przez nabyty lub wytworzony składnik aktywów, Grupa stosuje zasady rachunkowości oparte o wytyczne zawarte w Krajowym Standardzie
Rachunkowości nr 2 w odniesieniu do ujęcia premii inwestycyjnych. Tym samym Grupa ujmuje otrzymaną podatkową ulgę inwestycyjną jako
dotację i rozlicza ją w sposób systematyczny w pozostałe przychody operacyjne na przestrzeni średnioważonego okresu użytkowania
składników aktywów, w odniesieniu do których ta ulga została przyznana.
31/12/2021
31/12/2020
Długoterminowe
407
195
Dotacje
402
193
Pozostałe
5
2
Krótkoterminowe
62
26
Dotacje
39
22
Pozostałe
23
4
469
221
Pozycja przychody przyszłych okresów na dzień 31 grudnia 2021 roku i 31 grudnia 2020 roku obejmuje przede wszystkim nierozliczoną
część otrzymanych, głównie w latach poprzednich, dotacji na aktywa trwałe w wysokości odpowiednio 321 mln PLN i 208 mln PLN.
W maju 2019 roku ORLEN Południe S.A. uzyskała decyzję o wsparciu z Krakowskiego Parku Technologicznego na realizację nowej
inwestycji do produkcji glikolu propylenowego oraz gliceryny. W związku z zakończeniem inwestycji oraz spełnieniem wskazanych w
decyzji kryteriów ilościowych i jakościowych spółka uzyskała uprawnienie do skorzystania z pomocy publicznej w postaci zwolnienia z
podatku dochodowego (podatkową ulgę inwestycyjną) w wysokości 106 mln PLN, która będzie rozliczana według średnioważonego
okresu ekonomicznej użyteczności środków trwałych oddanych do użytkowania, który został oszacowany na 13 lat. Na dzień 31 grudnia
2021 roku pozostała do rozliczenia wartość przyznanej podatkowej ulgi inwestycyjnej wyniosła 105 mln PLN. Ulga inwestycyjna została
zaprezentowana w pozycji dotacji długoterminowych i krótkoterminowych w kwotach odpowiednio 98 mln PLN i 7 mln PLN.
14.11. Rezerwy
WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŚCI
Rezerwy
Rezerwy tworzy się w wysokości stanowiącej najbardziej właściwy szacunek nakładów niezbędnych do wypełnienia obecnego obowiązku na koniec
okresu sprawozdawczego. Wysokość rezerw jest weryfikowana na bieżąco w trakcie okresu sprawozdawczego w celu skorygowania ich do wysokości
szacunków zgodnych ze stanem wiedzy na ten dzień. W przypadku, gdy wpływ zmian wartości pieniądza w czasie jest istotny, wysokość rezerwy
ustalana jest na poziomie bieżącej wartości spodziewanych przyszłych wydatków koniecznych do uregulowania zobowiązania.
Ryzyko środowiskowe
Grupa tworzy rezerwę na przyszłe zobowiązania z tytułu kosztów rekultywacji skażonego środowiska gruntowo-wodnego lub eliminacji szkodliwych
substancji w przypadku występowania prawnego lub zwyczajowo oczekiwanego obowiązku wykonania tych czynności. Wysokość rezerw podlega
okresowej weryfikacji na podstawie ocen stopnia zanieczyszczenia. Zmiany rezerwy zwiększają lub zmniejszają w bieżącym okresie wartość składnika
aktywów wywołującego obowiązek rekultywacji, za wyjątkiem zmian wynikających z okresowego odwracania dyskonta, które Spółka ujmuje jako koszt
finansowy w momencie poniesienia. W przypadku, gdy zmniejszenie rezerwy jest większe od wartości bilansowej składnika aktywów, kwotę tej
nadwyżki ujmuje się w wyniku finansowym.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 77 / 113
Nagrody jubileuszowe oraz świadczenia po okresie zatrudnienia
Zgodnie z obowiązującymi systemami wynagradzania pracownicy Grupy mają prawo do nagród jubileuszowych wypłacanych po przepracowaniu
określonej liczby lat oraz odpraw emerytalnych i rentowych wypłacanych w momencie przejścia na emeryturę lub rentę. Wysokość powyższych nagród i
odpraw zależy od stażu pracy oraz wynagrodzenia pracownika.
Nagrody jubileuszowe zalicza się do innych długoterminowych świadczeń pracowniczych, natomiast odprawy emerytalne i rentowe zalicza się do
programów określonych świadczeń po okresie zatrudnienia.
Rezerwy są szacowane przez niezależnego aktuariusza i przeszacowywane w przypadku wystąpienia istotnych przesłanek mających wpływ na ich
wysokość z uwzględnieniem m.in. rotacji zatrudnienia i planowanych zmian wynagrodzeń.
Zyski i straty aktuarialne od świadczeń pracowniczych po okresie zatrudnienia ujmuje się w składnikach innych całkowitych dochodów a od pozostałych
świadczeń pracowniczych, ujmuje się w wyniku finansowym.
Emisje CO
2
, certyfikaty energetyczne
Grupa tworzy rezerwę na szacowane koszty emisji CO
2.
w okresie sprawozdawczym, która jest ujmowana w ciężar kosztów działalności podstawowej
(podatki i opłaty). Wartość rezerwy ustala się w oparciu o wartości posiadanych uprawnień z uwzględnieniem metody średniej ważonej, a w przypadku
niedoboru uprawnień na podstawie cen zakupu uprawnień określonych w zawartych kontraktach terminowych lub rynkowych notowań uprawnień do
emisji na dzień sprawozdawczy.
Certyfikaty energetyczne są to prawa majątkowe do energii i świadectwa efektywności energetycznej. Grupa tworzy rezerwy na szacowaną ilość praw
do energii i świadectw efektywności energetycznej do umorzenia w okresie sprawozdawczym, która jest ujmowana w ciężar kosztów działalności
podstawowej, jako koszty zużycia materiałów i energii w przypadku zakupu energii na potrzeby własne lub jako podatki i opłaty w przypadku sprzedaży
energii.
Obowiązek przedłożenia certyfikatów energetycznych do umorzenia lub do uiszczenia opłaty zastępczej lub uzyskania oświadczenia wraz audytem
efektywności energetycznej jest uregulowany na podstawie odrębnych przepisów.
Pozostałe rezerwy
Pozostałe rezerwy obejmują głównie rezerwy na toczące się postępowania sądowe i tworzone są na bazie dostępnych informacji, w tym opinii
niezależnych ekspertów. Grupa tworzy rezerwy w przypadku, gdy na koniec okresu sprawozdawczego na Grupie ciąży obowiązek wynikający ze
zdarzeń przeszłych, który można wiarygodnie oszacować i gdy jest prawdopodobne, że wypełnienie tego obowiązku spowoduje konieczność
wydatkowania środków zawierających w sobie korzyści ekonomiczne.
SZACUNKI
Tworzenie rezerw wymaga dokonania szacunków prawdopodobieństwa wypływu środków zawierających w sobie korzyści ekonomiczne oraz
określenia wysokości stanowiącej najbardziej wiarygodny szacunek nakładów niezbędnych do wypełnienia obowiązku obecnego na koniec okresu
sprawozdawczego. Rezerwy są tworzone, gdy prawdopodobieństwo wypływu środków zawierających w sobie korzyści ekonomiczne jest większe niż
50%.
Rezerwy
Długoterminowe
Krótkoterminowe
Razem
31/12/2021
31/12/2020
31/12/2021
31/12/2020
31/12/2021
31/12/2020
Środowiskowa
961
1 101
64
59
1 025
1 160
Nagrody jubileuszowe i świadczenia
po okresie zatrudnienia
788
1 003
102
97
890
1 100
Emisje CO₂, certyfikaty energetyczne
-
-
5 474
1 460
5 474
1 460
Pozostałe
156
160
561
683
717
843
1 905
2 264
6 201
2 299
8 106
4 563
Zmiana stanu rezerw
Rezerwa
środowiskowa
Rezerwa na
nagrody jubileuszowe i
świadczenia
po okresie
zatrudnienia
Emisje CO₂,
certyfikaty
energetyczne
Pozostałe
Razem
01/01/2021
1 160
1 100
1 460
843
4 563
Utworzenie
45
12
6 194
195
6 446
Odwrócenie
(199)
(149)
(26)
(253)
(627)
Wykorzystanie
(34)
(81)
(2 221)
(73)
(2 409)
Nabycie jednostek zależnych
29
6
-
11
46
Różnice kursowe
24
2
67
(6)
87
1 025
890
5 474
717
8 106
01/01/2020
859
305
961
224
2 349
Utworzenie
233
158
1 726
226
2 343
Odwrócenie
(1)
-
(29)
(184)
(214)
Wykorzystanie
(29)
(72)
(1 529)
(116)
(1 746)
Nabycie jednostek zależnych
87
705
313
682
1 787
Różnice kursowe
11
4
18
11
44
1 160
1 100
1 460
843
4 563
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 78 / 113
14.11.1. Rezerwa środowiskowa
Grupa jest prawnie zobowiązana do usuwania zanieczyszczeń środowiska gruntowo-wodnego w obrębie zakładów produkcyjnych,
instalacji wytwórczych, stacji paliw, terminali paliw, stacji elektroenergetycznych, baz magazynowych i składowisk popiołu.
Grupa dokonała szacunków rezerwy na ryzyko środowiskowe związane z usunięciem zanieczyszczeń na podstawie analizy
przygotowanej przez niezależnego eksperta lub własne analizy uwzględniające przewidywane koszty remediacji. W zależności od
rodzaju obiektu generującego zanieczyszczenia, wartość rezerwy jest szacowana poprzez uwzględnienie częstotliwości remediacji,
skali zanieczyszczenia środowiska i osiągniętych efektów ekologicznych. Wycofanie z eksploatacji większości obiektów nastąpi
w dalszej przyszłości, co skutkuje niepewnością w zakresie oceny szczegółowych wymagań, które będą musiały zostać spełnione
w momencie ich usunięcia. Poziom niepewności jest obciążony potencjalną zmianą regulacji dotyczących m.in. ochrony środowiska,
czynników związanych ze zmianami klimatu i oczekiwań społecznych. Jednocześnie, istotnym czynnikiem jest postęp technologiczny,
który będzie kształtował przyszłe koszty likwidacji.
Na etapie zagospodarowania i wydobycia złóż węglowodorów Grupa tworzy rezerwy na koszty likwidacji odwiertów i infrastruktury
wspierającej. W ramach tej kategorii rezerwy obejmują również koszty demontażu farm wiatrowych.
Pozycja rezerwy środowiskowej dotyczy głównie spółek działających na terenie Polski, Czech i Kanady. W Republice Czeskiej,
zobowiązania wynikające z zanieczyszczenia środowiska gruntowo-wodnego powstałe przed datą prywatyzacji poszczególnych
jednostek spoczywają na państwie czeskim. W przypadku zanieczyszczeń, powstałych po tej dacie, obowiązek taki spoczywa na
spółkach Grupy.
Spadek salda rezerwy środowiskowej o 143 mln PLN w stosunku do poprzedniego roku wynikał głównie ze wzrostu stopy dyskonta
zastosowanej w 2021 roku.
Na dzień 31 grudnia 2021 roku i 31 grudnia 2020 roku średnia ważona stopa dyskonta przyjęta do kalkulacji rezerwy środowiskowej
wynosiła odpowiednio 3,90% i 1,72% (Polska), 2,27% i 0,94% (Kanada) i 3,06% i 1,76% (Czechy). Stopę dyskonta skorygowano o
efekt inflacji.
14.11.2. Rezerwa na nagrody jubileuszowe i świadczenia po okresie zatrudnienia
Zmiana stanu zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych
NOTA
Rezerwa na nagrody
jubileuszowe
Świadczenia po okresie
zatrudnienia
Razem
31/12/2021
31/12/2020
31/12/2021
31/12/2020
31/12/2021
31/12/2020
Stan na początek okresu
429
137
671
168
1 100
305
Koszty bieżącego zatrudnienia
20
21
18
22
38
43
Koszty odsetek
5
6
8
10
13
16
Zyski i straty aktuarialne, powstałe na
skutek zmian założeń:
(51)
32
(124)
68
(175)
100
demograficznych
(6)
-
(28)
(1)
(34)
(1)
finansowych
(65)
20
(131)
73
(196)
93
pozostałych
20
12
35
(4)
55
8
Koszty przeszłego zatrudnienia
2
5
(15)
(5)
(13)
-
Nabycie jednostek zależnych
-
267
5
438
5
705
Różnice kursowe
-
-
3
3
3
3
Płatności w ramach programu
(44)
(39)
(37)
(33)
(81)
(72)
14.11
361
429
529
671
890
1 100
Wartość księgowa zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych na dzień 31 grudnia 2021 roku i 31 grudnia 2020 roku jest
równa wartości bieżącej.
Zobowiązania z tytułu świadczeń pracowniczych w podziale na pracowników aktywnych i emerytów
Pracownicy aktywni
Emeryci
Razem
31/12/2021
31/12/2020
31/12/2021
31/12/2020
31/12/2021
31/12/2020
Polska
655
823
196
236
851
1 059
Czechy
23
24
-
-
23
24
Litwa, Łotwa, Estonia
16
17
-
-
16
17
694
864
196
236
890
1 100
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 79 / 113
Rezerwa na nagrody
jubileuszowe
Świadczenia po okresie
zatrudnienia
Razem
31/12/2021
31/12/2020
31/12/2021
31/12/2020
31/12/2021
31/12/2020
Zobowiązania z tytułu świadczeń pracowniczych w
podziale na obszary geograficzne
Polska
354
423
497
636
851
1 059
Czechy
7
6
16
18
23
24
Litwa, Łotwa, Estonia
-
-
16
17
16
17
361
429
529
671
890
1 100
Analiza zapadalności świadczeń pracowniczych
do 1 roku
45
46
57
51
102
97
powyżej 1 do 5 lat
128
135
113
107
241
242
powyżej 5 lat
188
248
359
513
547
761
361
429
529
671
890
1 100
Średni ważony okres obowiązywania zobowiązania dla świadczeń po okresie zatrudnienia w 2021 roku i w 2020 roku wyniósł
odpowiednio: Polska 8 oraz 10 lat, Czechy 9 oraz 9 lat i Litwa, Łotwa, Estonia 10 oraz 13 lat.
W 2021 roku wartość rezerwy na świadczenia pracownicze zmieniła się w efekcie aktualizacji założeń, w głównej mierze
w zakresie stopy dyskonta i przewidywanej inflacji oraz zmiany wskaźnika planowanego wzrostu wynagrodzeń. Rezerwa na
świadczenia pracownicze oszacowana na bazie założeń z roku 2020 byłaby wyższa o 234 mln PLN.
Analiza wrażliwości na zmiany założeń aktuarialnych
Na dzień 31 grudnia 2021 roku Grupa przyjęła następujące założenia aktuarialne, które miały wpływ na wysokość rezerw
aktuarialnych dla podmiotów polskich: stopa dyskonta: 3,6%, wskaźnik wzrostu wynagrodzeń: 4% w latach 2022-2023, 3% w
roku 2024 oraz 2% w latach kolejnych. Dla podmiotów zagranicznych główny wpływ miała wysokość stóp dyskonta od 0,6% do
2,7%.
Grupa przeanalizowała wpływ zmiany założeń finansowych, demograficznych i ustaliła że efekty zmian wskaźników: wzrostu
wynagrodzeń o +/- 0,5 p.p., stopy dyskonta finansowego o +/- 0,5 p.p. oraz wskaźnika rotacji pracowników o +/- 0,5 p.p. na
terenie Polski, Czech oraz Litwy, Łotwy i Estonii są nie wyższe/niższe niż 9 mln PLN. W związku z tym Grupa odstąpiła od
szczegółowej prezentacji.
Grupa realizuje płatności świadczeń pracowniczych z bieżących środków. W ramach świadczeń pracowniczych w Grupie
występują również dodatkowe programy określonych składek, gdzie obowiązek jest spełniony przez odprowadzanie składek do
wyodrębnionych funduszów (Pracowniczy Program Emerytalny oraz Pracowniczy Program Kapitałowy). Koszty z tego tytułu
prezentowane są w pozycji Świadczenia pracownicze.
14.11.3. Rezerwa na emisje CO
2
, certyfikaty energetyczne
Rezerwa na emisje CO₂ i certyfikaty energetyczne obejmuje głównie utworzenie rezerwy na szacowane w okresie
sprawozdawczym koszty emisji CO
2
. Na dzień 31 grudnia 2021 roku i na dzień 31 grudnia 2020 roku wartość rezerwy na emisje
CO
2
wyniosła odpowiednio 5 234 mln PLN oraz 1 274 mln PLN. Dodatkowe informacje w nocie 9.
14.11.4. Pozostałe rezerwy
Na dzień 31 grudnia 2021 roku i na dzień 31 grudnia 2020 roku pozostałe rezerwy obejmują głównie rezerwy na ryzyka
niekorzystnych rozstrzygnięć toczących się procesów administracyjnych lub sądowych oraz podatkowych w kwocie odpowiednio
539 mln PLN oraz 664 mln PLN. W 2021 roku i 2020 roku dotyczą one gównie rozpoznania rezerw na ryzyka niekorzystnych
rozstrzygnięć toczących się procesów sądowych Grupy ENERGA w wysokości odpowiednio 392 mln i 486 mln PLN, związanych
głównie z infrastrukturą energetyczną spółki Energa-Operator SA usadowioną na prywatnym gruncie.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 80 / 113
15. NOTY OBJAŚNIAJĄCE DO SPRAWOZDANIA Z PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH
15.1. Zysk/(Strata) z tytułu różnic kursowych
NOTA
2021
2020
Nadwyżka dodatnich/(ujemnych) różnic kursowych
zaprezentowana w sprawozdaniu z zysków lub strat i
innych całkowitych dochodów
13.11.1
13.11.2
9
(506)
Korekty zysku przed opodatkowaniem z tytułu różnic
kursowych zaprezentowane w sprawozdaniu z
przepływów pieniężnych
(152)
659
zrealizowane różnice kursowe dotyczące działalności inwestycyjnej i finansowej
185
148
niezrealizowane różnice kursowe dotyczące działalności inwestycyjnej i finansowej
(332)
511
różnice kursowe od środków pieniężnych
(5)
-
Różnice kursowe dotyczące działalności operacyjnej nie korygujące
zysku przed opodatkowaniem
(143)
153
15.2. Odsetki netto
NOTA
2021
2020
Przychody i koszty finansowe z tytułu odsetek netto zaprezentowane w sprawozdaniu z zysków
lub strat i innych całkowitych dochodów
13.11.1
13.11.2
(443)
(375)
Korekty zysku przed opodatkowaniem z tytułu odsetek zaprezentowane w sprawozdaniu z
przepływów pieniężnych
431
392
otrzymane odsetki dotyczące działalności inwestycyjnej
-
(13)
zapłacone odsetki dotyczące działalności finansowej
469
408
naliczone odsetki dotyczące działalności inwestycyjnej i finansowej
(38)
(3)
Odsetki netto dotyczące działalności operacyjnej nie korygujące zysku przed opodatkowaniem
12
(17)
15.3. (Zysk)/Strata na działalności inwestycyjnej
2021
2020
Utworzenie/(odwrócenie) odpisów aktualizujących wartość rzeczowych aktywów trwałych, wartości
niematerialnych i pozostałych składników majątku trwałego
13.9, 13.10
(811)
1 591
Rozliczenie i wycena pochodnych instrumentów finansowych
13.9, 13.10,
13.11
(2 660)
(1 115)
(Zysk) z tytułu okazyjnego nabycia jednostek zależnych
13.9
-
4 063
Zysk na zmianie struktury właścicielskiej
13.9
(169)
-
Pozostałe
(15)
(8 133)
(3 655)
(3 594)
15.4. Zmiana stanu rezerw
2021
2020
Zmiana stanu rezerw zaprezentowana w sprawozdaniu z sytuacji finansowej
3 543
2 215
Wykorzystanie rezerwy na emisje CO₂, certyfikaty energetyczne z roku poprzedniego
2 221
1 529
Nabycie jednostek zależnych
(40)
(1 788)
w tym: Grupa ENERGA
-
(1 718)
Zwiększenia/(Zmniejszenia) rezerwy środowiskowej na rzeczowe aktywa trwałe
139
(187)
Zyski i straty aktuarialne
124
(68)
Różnice kursowe
(100)
(42)
Częściowe rozwiązanie rezerw dotyczących projektu budowy Elektrowni Ostrołęka C
212
-
Pozostałe
-
43
Zmiana stanu rezerw w sprawozdaniu z przepływów pieniężnych
6 099
1 702
15.5. Pozostałe korekty
2021
2020
Rozliczenie dotacji na prawa majątkowe
(2 503)
(790)
Depozyty zabezpieczające
190
140
Pozostałe
113
15
(2 200)
(635)
15.6. Podatek dochodowy (zapłacony)
NOTA
2021
2020
Podatek dochodowy od zysku przed opodatkowaniem
13.13.1.
(2 495)
(31)
Zmiana stanu aktywów i zobowiązań z tytułu podatku odroczonego
13.13.2
24
(105)
Zmiana stanu należności i zobowiązań z tytułu podatku dochodowego
1 109
(245)
Podatek odroczony ujęty w innych całkowitych dochodach
13.13.2
72
90
Nabycie jednostek zależnych
(28)
(427)
Inwestycyjna ulga podatkowa
105
-
Różnice kursowe
19
(26)
(1 194)
(744)
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 81 / 113
15.7. Nabycie akcji/udziałów pomniejszone o środki pieniężne
31/12/2021
Grupa Polska Press
(118)
Wartość godziwa przekazanej zapłaty z tytułu przejęcia kontroli
(222)
Środki pieniężne na dzień przejęcia kontroli
104
Orlen Transport Sp. z o.o. (dawniej OTP Sp. z o.o.)
(94)
Wartość godziwa przekazanej zapłaty z tytułu przejęcia kontroli
(102)
Środki pieniężne na dzień przejęcia kontroli
8
CHP Energia Sp z o.o. (GRUPA ORLEN Południe)
(1)
Wartość godziwa przekazanej zapłaty z tytułu przejęcia kontroli
(2)
Środki pieniężne na dzień przejęcia kontroli
1
Bioutil Sp. z o.o. (GRUPA ORLEN Południe)
(27)
Wartość godziwa przekazanej zapłaty z tytułu przejęcia kontroli
(29)
Środki pieniężne na dzień przejęcia kontroli
2
Nowotna Farma Wiatrowa Sp. z o.o. (GRUPA ORLEN WIND 3)
(308)
Wartość godziwa przekazanej zapłaty z tytułu przejęcia kontroli
(372)
Środki pieniężne na dzień przejęcia kontroli
64
Livingstone Sp z o.o. (GRUPA ORLEN WIND 3)
(22)
Wartość godziwa przekazanej zapłaty z tytułu przejęcia kontroli
(24)
Środki pieniężne na dzień przejęcia kontroli
2
UAB Mockavos terminalas (Grupa ORLEN Lietuva)
(202)
Wartość godziwa przekazanej zapłaty z tytułu przejęcia kontroli
(202)
(772)
31/12/2020
Grupa ENERGA
(1 986)
Wartość godziwa przekazanej zapłaty z tytułu przejęcia kontroli
(2 766)
Środki pieniężne na dzień przejęcia kontroli
1 157
Nabycie dodatkowych 10,91% udziałów
(377)
Ruch S.A.
1
Wartość godziwa przekazanej zapłaty z tytułu przejęcia kontroli
(130)
Środki pieniężne na dzień przejęcia kontroli
131
BioEnergy Project Sp. z o.o
(15)
Wartość godziwa przekazanej zapłaty z tytułu przejęcia kontroli
(15)
(2 000)
15.8. Dywidendy
NOTA
2021
2020
Dywidendy wypłacone
akcjonariuszom jednostki dominującej
14.9.6
(1 497)
(428)
akcjonariuszom niekontrolującym
(1)
-
(1 498)
(428)
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 82 / 113
16. NOTY OBJAŚNIAJĄCE DO INSTRUMENTÓW FINANSOWYCH ORAZ RYZYKA FINANSOWEGO
WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŚCI
Instrumenty finansowe
Grupa ujmuje składnik aktywów lub zobowiązanie finansowe w swoim sprawozdaniu z sytuacji finansowej wtedy i tylko wtedy, gdy staje się stroną
umowy tego instrumentu. Grupa wyłącza składnik aktywów finansowych ze sprawozdania z sytuacji finansowej wtedy gdy:
umowne prawa do przepływów pieniężnych ze składnika aktywów finansowych wygasły, lub
Grupa przeniosła składnik aktywów finansowych na inną jednostkę, a przeniesienie spełniło warunki zaprzestania ujmowania.
Grupa wyłącza ze swojego sprawozdania z sytuacji finansowej zobowiązanie finansowe, gdy zobowiązanie przestało istnieć – to znaczy, kiedy
obowiązek określony w umowie został wypełniony, umorzony lub wygasł.
Wycena aktywów i zobowiązań finansowych
W momencie początkowego ujęcia Grupa wycenia składnik aktywów lub zobowiązań finansowych niekwalifikowanych jako wyceniane według wartości
godziwej przez wynik finansowy (tj. przeznaczone do obrotu) według wartości godziwej powiększonej, o koszty transakcji, które mogą być bezpośrednio
przypisane do nabycia lub emisji składnika aktywów finansowych lub zobowiązań finansowych. Grupa nie klasyfikuje instrumentów jako wyceniane
w wartości godziwej przez wynik finansowy przy początkowym ujęciu, tj. nie stosuje opcji wartości godziwej.
Na koniec okresu sprawozdawczego Grupa wycenia składnik aktywów lub zobowiązań finansowych według zamortyzowanego kosztu
z zastosowaniem metody efektywnej stopy procentowej, z wyjątkiem instrumentów pochodnych, które są wyceniane według wartości godziwej.
W odniesieniu do instrumentów kapitałowych, w szczególności do akcji i udziałów notowanych/nienotowanych, utrzymywanych zarówno w celu
uzyskania umownych przepływów pieniężnych stanowiących jedynie płatności kapitału i odsetek, jak i w celu sprzedaży Grupa klasyfikuje instrumenty
jako wyceniane według wartości godziwej przez inne całkowite dochody.
Zyski i straty z tytułu zmian wartości godziwej instrumentów pochodnych, które nie spełniają zasad rachunkowości zabezpieczeń są odnoszone w zysk
lub stratę okresu sprawozdawczego.
Instrumenty pochodne na zakup aktywów niefinansowych, które są zawierane i utrzymywane z zamiarem rozliczenia tych transakcji poprzez fizyczną
dostawę aktywów w celu ich wykorzystania na potrzeby własne Grupy, nie podlegają wycenie na dzień bilansowy.
Utrata wartości aktywów finansowych
Grupa ujmuje odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych na składnikach aktywów finansowych wycenianych w zamortyzowanym koszcie
lub w wartości godziwej przez inne całkowite dochody (za wyjątkiem inwestycji w aktywa kapitałowe).
Oczekiwane straty kredytowe są to straty kredytowe (ang. Expected Credit Loss - ECL) ważone prawdopodobieństwem wystąpienia
niewykonania zobowiązania. Grupa stosuje następujące modele wyznaczania odpisów z tytułu utraty wartości:
Model ogólny
Model ogólny jest stosowany przez Grupę dla aktywów finansowych wycenianych wg zamortyzowanego kosztu – innych, niż należności z
tytułu dostaw i usług i pozostałych należności (dla których stosowany jest model uproszczony) oraz dla instrumentów dłużnych wycenianych do
wartości godziwej przez inne całkowite dochody.
W modelu ogólnym Grupa monitoruje zmiany poziomu ryzyka kredytowego związanego z danym składnikiem aktywów finansowych oraz
klasyfikuje aktywa finansowe do jednego z trzech etapów wyznaczania odpisów z tytułu utraty wartości w oparciu o obserwację zmiany
poziomu ryzyka kredytowego w stosunku do początkowego ujęcia instrumentu.
W zależności od zaklasyfikowania do poszczególnych etapów, odpis z tytułu utraty wartości jest szacowany w horyzoncie 12-miesięcy (etap 1)
lub w horyzoncie życia instrumentu (etap 2 oraz etap 3).
Na każdy dzień kończący okres sprawozdawczy Grupa dokonuje analizy wystąpienia przesłanek skutkujących zaklasyfikowaniem aktywów
finansowych do poszczególnych etapów wyznaczania odpisu z tytułu utraty wartości, takich jak m.in. zmiany ratingu dłużnika, poważne
problemy finansowe dłużnika, wystąpienie istotnej niekorzystnej zmiany w jego środowisku ekonomicznym, prawnym lub rynkowym.
Grupa uwzględnia informacje dotyczące przyszłości, w tym prognoz dotyczących przyszłych warunków gospodarczych w stosowanych
parametrach modelu szacowania strat oczekiwanych poprzez kalkulację parametrów prawdopodobieństwa niewypłacalności w oparciu
o bieżące kwotowania rynkowe.
Model uproszczony
Model uproszczony jest stosowany przez Grupę dla należności z tytułu dostaw i usług i pozostałych należności.
W modelu uproszczonym Grupa nie monitoruje zmian poziomu ryzyka kredytowego w trakcie życia instrumentu oraz szacuje oczekiwaną
stratę kredytową w horyzoncie do terminu zapadalności instrumentu. Szczegóły dotyczące modelu uproszczonego zostały opisane w nocie
14.5.2.
Rachunkowość zabezpieczeń
W obszarze rachunkowości zabezpieczeń Grupa stosuje wymogi MSSF 9. Instrumenty pochodne, wyznaczone jako instrumenty zabezpieczające, od
których oczekuje się, że ich wartość godziwa lub wynikające z nich przepływy pieniężne skompensują zmiany wartości godziwej lub przepływów
pieniężnych pozycji zabezpieczanej ujmuje się zgodnie z zasadami rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej lub przepływów pieniężnych.
W Grupie występują dwa rodzaje powiązań zabezpieczających: zabezpieczenie przepływów pieniężnych oraz zabezpieczenie wartości godziwej.
Grupa ocenia efektywność zabezpieczenia przepływów pieniężnych zarówno w momencie ustanowienia zabezpieczenia jak i w okresach późniejszych,
co najmniej na koniec okresu sprawozdawczego. W przypadku stosowania rachunkowości zabezpieczeń przepływów pieniężnych, Grupa ujmuje
w innych całkowitych dochodach część zysków lub strat związanych z instrumentem zabezpieczającym, która stanowi efektywne zabezpieczenie,
natomiast nieefektywną część ujmuje w wyniku finansowym. Dodatkowo (w przypadku zabezpieczenia ryzyka walutowego – element ryzyka kursu
spot), w ramach kapitału w oddzielnej pozycji Grupa ujmuje zmianę wartości godziwej z tytułu elementu terminowego, stanowiącego koszt
zabezpieczenia.
Do oceny efektywności zabezpieczenia Grupa wykorzystuje metody statystyczne, w tym w szczególności metodę bezpośredniej kompensaty.
Weryfikacja spełnienia warunków w zakresie efektywności powiązania dokonywana jest na bazie prospektywnej, w oparciu o analizę jakościową. Jeśli
to konieczne, Grupa wykorzystuje analizę ilościową (metoda regresji liniowej) w celu potwierdzenia istnienia ekonomicznego powiązania pomiędzy
instrumentem zabezpieczającym i pozycją zabezpieczaną.
W przypadku stosowania rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej, Grupa ujmuje zyski lub straty wynikające z przeszacowania wartości
godziwej pochodnego instrumentu zabezpieczającego w wyniku finansowym, oraz koryguje wartość księgową pozycji zabezpieczanej o zyski lub straty
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 83 / 113
związane z pozycją zabezpieczaną, wynikające z zabezpieczanego ryzyka i ujmuje je w wyniku finansowym (w tej samej pozycji, w której są ujmowane
zabezpieczające instrumenty pochodne). Skumulowana korekta wyceny pozycji zabezpieczanej z tytułu zabezpieczanego ryzyka jest przenoszona do
wyniku finansowego w momencie, gdy realizacja pozycji zabezpieczanej ma wpływ na wynik finansowy.
W przypadku stosowania rachunkowości zabezpieczeń przepływów pieniężnych, Grupa ujmuje część zysków lub strat związanych z instrumentem
zabezpieczającym, która stanowi efektywne zabezpieczenie z tytułu zabezpieczanego ryzyka w innych całkowitych dochodach. Dodatkowo,
w przypadku zabezpieczenia ryzyka walutowego , gdzie występuje element ryzyka kursu spot, Grupa ujmuje w osobnej pozycji w ramach kapitału koszt
zabezpieczenia) zmianę wartości godziwej z tytułu elementu terminowego (w tym marży dwuwalutowej). Nieefektywną część zysków lub strat
związanych z instrumentem zabezpieczającym Grupa ujmuje w wyniku finansowym.
Jeśli zabezpieczana planowana transakcja skutkuje ujęciem składnika aktywów finansowych lub zobowiązania finansowego, związane z nią zyski lub
straty, które były ujęte w innych całkowitych dochodach, przenosi się do zysku lub straty okresu sprawozdawczego w tym samym okresie albo w
okresach, w których nabyty składnik aktywów lub przyjęte zobowiązanie mają wpływ na zysk lub stratę. Jednakże, jeśli Grupa oczekuje, że całość lub
część strat ujętych w innych całkowitych dochodach nie będzie odzyskana w przyszłych okresach ujmuje w zysku lub stracie kwotę, co do której
oczekuje się, że nie będzie odzyskana.
Jeśli zabezpieczenie planowanej transakcji skutkuje ujęciem składnika aktywów niefinansowych lub zobowiązania niefinansowego, albo planowana
transakcja związana ze składnikiem aktywów niefinansowych lub zobowiązaniem niefinansowym staje się uprawdopodobnionym przyszłym
zobowiązaniem, Grupa wyłącza związane z tym zyski lub straty, które były ujęte w innych całkowitych dochodach i włącza je do początkowego kosztu
nabycia lub do innej wartości księgowej składnika aktywów lub zobowiązania w chwili pojawienia się pozycji w sprawozdaniu z sytuacji finansowej.
Jeśli zabezpieczenie planowanej transakcji skutkuje ujęciem przychodów ze sprzedaży wyrobów, towarów, materiałów lub usług, Grupa wyłącza
związane z tym zyski lub straty, które były ujęte w innych całkowitych dochodach i koryguje powyższe przychody. W przypadku stosowania
rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej, skumulowana korekta wyceny pozycji zabezpieczanej z tytułu zabezpieczanego ryzyka jest
przenoszona do wyniku finansowego w momencie, gdy realizacja pozycji zabezpieczanej ma wpływ na wynik. Instrumenty pochodne wykazywane są
jako aktywa, w przypadku gdy ich wycena jest dodatnia oraz jako zobowiązania, w przypadku wyceny ujemnej.
Ustalanie wartości godziwej
Grupa wykorzystuje w maksymalnym stopniu obserwowalne dane wejściowe i w minimalnym stopniu uwzględnia nieobserwowalne dane wejściowe aby
oszacować wartość godziwą czyli cenę, która zostałaby osiągnięta w transakcji przeprowadzonej na zwykłych warunkach przeniesienia zobowiązania
lub instrumentu kapitałowego między uczestnikami rynku na dzień wyceny i w aktualnych warunkach rynkowych.
Grupa wycenia instrumenty pochodne w wartości godziwej przy zastosowaniu modeli wyceny instrumentów finansowych, wykorzystując ogólnie
dostępne kursy walutowe, stopy procentowe, krzywe forward i zmienności dla walut i towarów pochodzące z aktywnych rynków.
Wartość godziwa instrumentów pochodnych ustalana jest w oparciu o zdyskontowane przyszłe przepływy z tytułu zawartych transakcji kalkulowane
w oparciu o różnicę między ceną terminową a transakcyjną.
Terminowych kursów wymiany walut nie modeluje się jako osobnego czynnika ryzyka, ale wyprowadza z kursu spot i odpowiedniej terminowej stopy
procentowej dla waluty obcej w stosunku do PLN.
PROFESJONALNY OSĄD
Instrumenty finansowe
Zarząd dokonuje osądu w zakresie klasyfikacji instrumentów finansowych, oceny charakteru i zakresu ryzyka związanego z instrumentami
finansowymi oraz zastosowania rachunkowości zabezpieczeń. Instrumenty finansowe klasyfikuje się do poszczególnych kategorii na bazie
oceny modelu biznesowego, biorąc pod uwagę cel ich nabycia oraz charakter nabywanych walorów.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 84 / 113
16.1. Kategorie i klasy instrumentów finansowych
Kategorie instrumentów finansowych
NOTA
31/12/2021
31/12/2020
AKTYWA
Aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej
przez wynik finansowy
Aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej
przez wynik finansowy
14.10.1
5
-
Wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite
dochody
Wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody
14.10.1
81
61
Instrumenty zabezpieczające przepływy pieniężne
Instrumenty finansowe zabezpieczające
14.10.1
227
169
Instrumenty pochodne niewyznaczone dla celów
rachunkowości zabezpieczeń
Wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy
14.10.1
1 246
444
Instrumenty zabezpieczające wartość godziwą
Wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy
14.10.1
19
6
Leasing
Wyłączone z zakresu klasyfikacji i wyceny MSSF 9
3
13
Aktywa wyceniane w zamortyzowanym koszcie
15 459
10 017
Dostawy i usługi
Aktywa wyceniane w zamortyzowanym koszcie
14.5.2
11 873
7 579
Środki pieniężne
Aktywa wyceniane w zamortyzowanym koszcie
14.6
2 896
1 240
Należności z tytułu rozliczonych
instrumentów pochodnych
Aktywa wyceniane w zamortyzowanym koszcie
14.10.1
155
46
Depozyty zabezpieczające
Aktywa wyceniane w zamortyzowanym koszcie
14.10.1
265
425
Pożyczki udzielone
Aktywa wyceniane w zamortyzowanym koszcie
14.10.1
2
1
Lokaty krótkoterminowe
Aktywa wyceniane w zamortyzowanym koszcie
14.10.1
-
60
Korekta pozycji zabezpieczanej
Aktywa wyceniane w zamortyzowanym koszcie
14.10.1
-
2
Pozostałe
Aktywa wyceniane w zamortyzowanym koszcie
14.5.2, 14.10.1
268
664
17 040
10 710
ZOBOWIĄZANIA
Instrumenty zabezpieczające przepływy pieniężne
Instrumenty finansowe zabezpieczające
14.10.2
744
164
Instrumenty pochodne niewyznaczone dla celów
rachunkowości zabezpieczeń
Wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy
14.10.2
422
243
Instrumenty zabezpieczające wartość godziwą
Wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy
14.10.2
-
1
Leasing
Wyłączone z zakresu klasyfikacji i wyceny MSSF 9
17.2.1
5 555
5 214
Zobowiązania wyceniane w zamortyzowanym
koszcie
29 285
23 887
Dostawy i usługi
Zobowiązania wyceniane w zamortyzowanym koszcie
14.5.3
11 040
6 463
Zobowiązania do zwrotu wynagrodzenia
Zobowiązania wyceniane w zamortyzowanym koszcie
14.10.2
23
6
Kredyty
Zobowiązania wyceniane w zamortyzowanym koszcie
14.7
3 936
3 866
Pożyczki
Zobowiązania wyceniane w zamortyzowanym koszcie
14.7
131
130
Obligacje
Zobowiązania wyceniane w zamortyzowanym koszcie
14.7
11 104
10 364
Zobowiązania inwestycyjne
Zobowiązania wyceniane w zamortyzowanym koszcie
14.5.3, 14.10.2
2 359
2 111
Zobowiązania z tytułu rozliczonych
instrumentów pochodnych
Zobowiązania wyceniane w zamortyzowanym koszcie
14.10.2
25
156
Korekta pozycji zabezpieczanej
Zobowiązania wyceniane w zamortyzowanym koszcie
14.10.2
19
7
Depozyty zabezpieczające
Zobowiązania wyceniane w zamortyzowanym koszcie
14.10.2
18
-
Pozostałe
Zobowiązania wyceniane w zamortyzowanym koszcie
14.5.3, 14.10.2
630
784
36 006
29 509
16.2. Pozycje dochodów, kosztów, zysków lub strat i innych całkowitych dochodów
Kategorie instrumentów finansowych
NOTA
2021
2020
Przychody finansowe z tytułu odsetek
51
57
od aktywów finansowych wycenianych w
zamortyzowanym koszcie
Aktywa wyceniane w zamortyzowanym koszcie
13.11.1
51
57
Koszty finansowe z tytułu odsetek
(491)
(436)
od zobowiązań finansowych wycenianych w
zamortyzowanym koszcie
Aktywa wyceniane w zamortyzowanym koszcie
13.11.2
(332)
(304)
od leasingu
Wyłączone z zakresu klasyfikacji i wyceny MSSF 9
13.11.2
(159)
(132)
(Strata)/odwrócenie straty z tytułu utraty wartości
instrumentów finansowych
Zobowiązania wyceniane w zamortyzowanym
koszcie
13.12
(94)
(81)
Zyski z tytułu instrumentów finansowych
2 941
758
nadwyżka dodatnich/(ujemnych) różnic kursowych
Aktywa wyceniane w zamortyzowanym koszcie
13.11.1
415
464
Wyceniane w zamortyzowanym koszcie pasywa
13.11.2
(406)
(970)
rozliczenie i wycena pochodnych instrumentów
finansowych
Wyceniane w wartości godziwej przez
wynik finansowy
13.9, 13.10
13.11.1, 13.11.2
2 660
1 115
Instrumenty finansowe zabezpieczające
przepływy pieniężne (część nieefektywna)
13.9, 13.10
(17)
(24)
Instrumenty finansowe zabezpieczające
(rozliczenie kosztów zabezpieczenia)
13.9, 13.10
286
167
dywidendy od jednostek pozostałych
Wyceniane w wartości godziwej przez inne
całkowite dochody
13.11.1
3
6
Pozostałe przychody i koszty finansowe
Aktywa wyceniane w zamortyzowanym koszcie
13.11.1, 13.11.2
(33)
22
2 374
320
pozostałe, niepodlegające MSSF 7
(12)
(2)
Dyskontowanie rezerw
13.11.1, 13.11.2
(9)
-
Odsetki od zobowiązań podatkowych
13.11.2
(3)
(2)
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 85 / 113
Powyższa tabela prezentuje pozycje zysków lub strat, w których ujmowany jest wynik na wycenie i rozliczeniu instrumentów
finansowych.
W 2021 roku i 2020 roku zyski/(straty) z tytułu inwestycji w instrumenty kapitałowe wyceniane w wartości godziwej przez inne
całkowite dochody wyniosły odpowiednio 6 mln PLN i (5) mln PLN.
16.3. Ustalanie wartości godziwej
31/12/2021
Hierarchia wartości godziwej
NOTA
Wartość
księgowa
Wartość
godziwa
Poziom 1
Poziom 2
Poziom 3
Aktywa finansowe
Aktywa finansowe wyceniane w wartości
godziwej
przez wynik finansowy
14.10.1.1
5
5
-
-
5
Aktywa finansowe wyceniane w wartości
godziwej przez inne całkowite dochody
14.10.1.1
81
81
28
-
53
Pożyczki udzielone
14.10.1
2
2
-
2
-
Instrumenty pochodne
14.10.1
1 492
1 492
-
1 492
-
1 580
1 580
28
1 494
58
Zobowiązania finansowe
Kredyty
14.7.1
3 936
3 920
-
3 920
-
Pożyczki
14.7.2
131
131
-
131
-
Obligacje
14.7.3
11 104
11 335
9 164
2 171
-
Instrumenty pochodne
14.10.2
1 166
1 166
-
1 166
-
16 337
16 552
9 164
7 388
-
31/12/2020
Hierarchia wartości godziwej
NOTA
Wartość
księgowa
Wartość
godziwa
Poziom 1
Poziom 2
Poziom 3
Aktywa finansowe
Aktywa finansowe wyceniane w wartości
godziwej przez inne całkowite dochody
61
61
21
-
40
Instrumenty pochodne
14.10.1
619
619
-
619
-
680
680
21
619
40
Zobowiązania finansowe
Kredyty
14.7.1
3 866
3 859
-
3 859
-
Pożyczki
14.7.2
130
132
-
132
-
Obligacje
14.7.3
10 364
10 565
9 417
1 148
-
Instrumenty pochodne
14.10.2
408
408
-
408
-
14 768
14 964
9 417
5 547
-
Dla pozostałych klas aktywów i zobowiązań finansowych wartość godziwa odpowiada ich wartości księgowej.
Informacje w zakresie wartości godziwej Nieruchomości inwestycyjnych zostały przedstawione w nocie 14.10.1.
16.3.1. Metody wyceny do wartości godziwej (hierarchia wartości godziwej)
Zobowiązania finansowe z tytułu kredytów, pożyczek, obligacji oraz zobowiązania i należności z tytułu pożyczek wyceniane są
do wartości godziwej przy zastosowaniu metody zdyskontowanych przepływów pieniężnych. Stopy dyskontowe ustalane są na
podstawie rynkowych stóp na bazie kwotowań 1–miesięcznych, 3–miesięcznych i 6–miesięcznych powiększonych o marże
właściwe dla poszczególnych instrumentów finansowych.
W pozycji aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody ujęto udziały i akcje
notowane/nienotowane nieprzeznaczone do obrotu. Dla akcji nienotowanych na aktywnym rynku dla których nie ma
obserwowalnych danych wejściowych zastosowano wartość godziwą ustaloną na bazie oczekiwanych dyskontowanych
przepływów pieniężnych.
W okresie sprawozdawczym i w okresie porównawczym w Grupie nie wystąpiły przesunięcia pomiędzy Poziomami 1 i 2
hierarchii wartości godziwej.
16.4. Rachunkowość zabezpieczeń
Grupa ORLEN stosuje rachunkowość zabezpieczeń przepływów pieniężnych oraz wartości godziwej w odniesieniu do przyjętych
następujących strategii:
a) przepływów pieniężnych dotyczące:
- terminowych transakcji sprzedaży i zakupu walut zabezpieczających działalność operacyjną;
- zabezpieczenia zmiany marż na sprzedawanych produktach rafineryjnych,
- zabezpieczenia okresowego zwiększenia zapasów operacyjnych,
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 86 / 113
- zabezpieczenia niedopasowania czasowego wynikającego ze sprzedaży produktów rafineryjnych.
b) wartości godziwej dotyczące:
- zabezpieczenia sprzedaży asfaltów i paliwa lotniczego po cenie stałej.
Obecnie źródłami nieefektywności w przypadku stosowania rachunkowości zabezpieczeń dla ryzyka walutowego jest różnica
pomiędzy terminem zapadalności dla instrumentu zabezpieczającego, przypadającego na ostatnie dni robocze miesiąca M-1 a
terminem zapadalności pozycji zabezpieczanej, gdzie przychody ze sprzedaży produktów petrochemicznych i rafineryjnych
realizowane są w pierwszych kolejnych dniach danego miesiąca M.
Natomiast w przypadku ryzyka towarowego źródła nieefektywności wynikają z wyznaczonych na pozycję zabezpieczaną
komponentów ryzyka, będących elementem składowym uprawdopodobnionego planowanego przyszłego zakupu ropy a
instrumentami zabezpieczającymi opartymi wyłącznie o indeksy towarowe sprzedawanych produktów rafineryjnych.
Dla kursu USD/PLN występuje częściowo naturalny hedging, gdyż przychody ze sprzedaży produktów uzależnionych od kursu USD
są równoważone przez koszty zakupu ropy w tej samej walucie. Z uwagi na fakt posiadania przez PKN ORLEN długiej pozycji w
EUR oraz historycznie utrzymujące się na stosunkowo niskim poziomie stopy procentowe dla EUR (w porównaniu do stóp w PLN)
uznano, iż zasadne jest dążenie do sytuacji, w której Grupa posiada zobowiązania dłużne częściowo w walucie obcej.
Informacja o instrumentach zabezpieczających – struktura terminowa zapadalności
2021
Rodzaj ryzyka / typ instrumentu
Jednostka miary
do 1 roku
powyżej 1
do 3 lat
powyżej 3
do 5 lat
Zabezpieczenie przepływów pieniężnych
Ryzyko walutowe
Forwardy walutowe - zabezpieczenie pozycji długiej (kupno)
Nominał
USD
8 058 576
9 076 707
-
Średni kurs USD/PLN
3,97
3,72
-
Forwardy walutowe - zabezpieczenie pozycji krótkiej (sprzedaż)
Nominał
EUR
480 000 000
930 000 000
455 000 000
Średni kurs EUR/CZK
27,27
27,29
27,76
Nominał
EUR
501 000 000
1 026 500 000
794 500 000
Średni kurs EUR/PLN
4,64
4,71
4,88
Nominał
USD
-
-
-
Średni kurs USD/PLN
-
-
-
Ryzyko towarowe
Swapy towarowe - zabezpieczenie przyszłych przychodów (sprzedaż)
Benzyna
Wolumen
MT
11 800
-
-
Średnia cena
646,00
-
-
Olej napędowy
Wolumen
MT
70 000
-
-
Średnia cena
642,00
-
-
Ropa naftowa
Wolumen
BBL
-
-
-
Średnia cena
-
-
-
Olej opałowy
Wolumen
MT
-
-
-
Średnia cena
-
-
-
Swap towarowy - zapasy (kupno)
Benzyna
Wolumen
MT
-
-
-
Średnia cena
-
-
-
Swapy towarowe - zabezpieczenie przyszłych kosztów wytworzenia (kupno)
Ropa naftowa
Wolumen
BBL
-
-
-
Średnia cena
-
-
-
Zabezpieczenie wartości godziwej
Ryzyko towarowe
Swapy towarowe - zabezpieczenie przyszłych przychodów (kupno)
Ropa naftowa
Wolumen
BBL
122 400
178 550
-
Średnia cena
65,84
50,84
-
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 87 / 113
2020
Rodzaj ryzyka / typ instrumentu
Jednostka miary
do 1 roku
powyżej 1
do 3 lat
powyżej 3
do 5 lat
powyżej
5 lat
Zabezpieczenie przepływów pieniężnych
Ryzyko walutowe
Forwardy walutowe - zabezpieczenie pozycji długiej (kupno)
Nominał
USD
12 923 334
6 813 312
-
-
Średni kurs USD/PLN
3,95
3,73
-
-
Forwardy walutowe - zabezpieczenie pozycji krótkiej (sprzedaż)
Nominał
EUR
430 000 000
945 000 000
353 000 000
-
Średni kurs EUR/CZK
27,02
27,26
27,39
-
Nominał
EUR
481 300 000
1 067 012 228
756 330 807
25 000 000
Średni kurs EUR/PLN
4,58
4,66
4,74
4,88
Nominał
USD
900 000
-
-
-
Średni kurs USD/PLN
4,17
-
-
-
Ryzyko towarowe
Swapy towarowe - zabezpieczenie przyszłych przychodów (sprzedaż)
Benzyna
Wolumen
MT
50 000
-
-
-
Średnia cena
437,63
-
-
-
Olej napędowy
Wolumen
MT
91 250
-
-
-
Średnia cena
368,00
-
-
-
Ropa naftowa
Wolumen
BBL
553 000
-
-
-
Średnia cena
38,06
-
-
-
Olej opałowy
Wolumen
MT
4 000
-
-
-
Średnia cena
283,30
-
-
-
Swap towarowy - zapasy (kupno)
Benzyna
Wolumen
MT
24 000
-
-
-
Średnia cena
429,75
-
-
-
Swapy towarowe - zabezpieczenie przyszłych kosztów wytworzenia (kupno)
Ropa naftowa
Wolumen
BBL
144 000
-
-
-
Średnia cena
43,86
-
-
-
Zabezpieczenie wartości godziwej
Ryzyko towarowe
Swapy towarowe - zabezpieczenie przyszłych przychodów (kupno)
Ropa naftowa
Wolumen
BBL
265 470
138 210
-
-
Średnia cena
45,29
49,30
-
-
Planowana data realizacji zabezpieczanego przepływu pieniężnego i wartości godziwej, która zostanie ujęta w zysku lub
stracie
31/12/2021
31/12/2020
Ekspozycja walutowa operacyjna
2022-2026
2021-2026
Ekspozycja na ryzyko towarowe
2022-2023
2021-2023
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 88 / 113
Skutki rachunkowości zabezpieczeń dla sytuacji finansowej i wyników
2021
Typ powiązania /
rodzaj ryzyka /
typ instrumentu
Kupno (K) /
Sprzedaż (S)
Strategie zabezpieczające w ramach
zabezpieczenia przepływów pieniężnych
Jednostka
miary
Nominał /
wolumen
31/12/2021
Aktywa
31/12/2021
Zobowiązania
31/12/2021
Zmiany wartości
godziwej (jako
podstawa do
ustalenia części
nieefektywnej w
danym okresie)
Zabezpieczenie przepływów pieniężnych
Ryzyko walutowe
FX_EUR.PLN
S
sprzedaż produktów denominowanych/indeksowanych w
walutach obcych
EUR
2 322 000 000
1
674
(581)
FX_EUR.CZK
S
EUR
1 865 000 000
220
59
10
FX_USD.PLN
K
dostawy za zakupy denominowane w walucie obcej lub
indeksowane do kursu waluty obcej
USD
17 135 283
6
-
8
FX_USD.PLN
S
sprzedaż produktów denominowanych/indeksowanych w
walutach obcych
USD
-
-
-
-
227
733
(563)
Ryzyko towarowe
Ropa naftowa
S
niedopasowanie czasowe na zakupach ropy
zabezpieczenie zapasów ponadnormatywnych
BBL
-
-
-
27
Ropa naftowa
K
zabezpieczenie zapasów ponadnormatywnych
BBL
-
-
-
(4)
Benzyna
S
zabezpieczenie zapasów ponadnormatywnych
MT
11 800
-
3
6
Benzyna
K
zabezpieczenie zapasów ponadnormatywnych
MT
-
-
-
(2)
Olej napędowy
K
zabezpieczenie zapasów ponadnormatywnych
MT
-
-
-
-
Olej napędowy
S
zabezpieczenie zapasów ponadnormatywnych
MT
70 000
-
8
14
Olej opałowy
S
zabezpieczenie zapasów ponadnormatywnych
MT
-
-
-
-
Paliwo lotnicze
S
zabezpieczenie zapasów ponadnormatywnych
MT
-
-
-
-
-
11
41
227
744
(522)
Zabezpieczenie wartości godziwej
Ryzyko towarowe
Ropa naftowa
K
sprzedaż asfaltu w cenie stałej
BBL
300 950
19
-
14
Olej opałowy
K
sprzedaż asfaltu w cenie stałej
MT
-
-
-
-
19
-
14
246
744
(508)
Wartość bilansowa została ujęta w sprawozdaniu z sytuacji finansowej w pozycji Instrumenty pochodne, Nota 14.10.1, 14.10.2
2020
Typ powiązania /
rodzaj ryzyka /
typ instrumentu
Kupno (K) /
Sprzedaż (S)
Strategie zabezpieczające w ramach
zabezpieczenia przepływów pieniężnych
Jednostka
miary
Nominał /
wolumen
31/12/2020
Aktywa
31/12/2020
Zobowiązania
31/12/2020
Zmiany wartości
godziwej (jako
podstawa do
ustalenia części
nieefektywnej w
danym okresie)
Zabezpieczenie przepływów pieniężnych
Ryzyko walutowe
FX_EUR.PLN
S
sprzedaż produktów denominowanych/indeksowanych w
walutach obcych
EUR
2 329 643 035
10
102
(369)
FX_EUR.CZK
S
EUR
1 728 000 000
153
1
(27)
FX_USD.PLN
K
dostawy za zakupy denominowane w walucie obcej lub
indeksowane do kursu waluty obcej
USD
19 736 646
-
3
(6)
FX_USD.PLN
S
sprzedaż produktów denominowanych/indeksowanych w
walutach obcych
USD
900 000
-
-
-
163
106
(402)
Ryzyko towarowe
Ropa naftowa
S
niedopasowanie czasowe na zakupach ropy
zabezpieczenie zapasów ponadnormatywnych
BBL
553 000
-
27
37
Ropa naftowa
K
zabezpieczenie zapasów ponadnormatywnych
BBL
144 000
4
-
4
Benzyna
S
zabezpieczenie zapasów ponadnormatywnych
MT
50 000
-
10
(10)
Benzyna
K
zabezpieczenie zapasów ponadnormatywnych
MT
24 000
2
-
2
Olej napędowy
K
zabezpieczenie zapasów ponadnormatywnych
MT
-
-
-
(4)
Olej napędowy
S
zabezpieczenie zapasów ponadnormatywnych
MT
91 250
-
21
(5)
Olej opałowy
S
zabezpieczenie zapasów ponadnormatywnych
MT
4 000
-
-
-
Paliwo lotnicze
S
zabezpieczenie zapasów ponadnormatywnych
MT
-
-
-
1
6
58
25
169
164
(377)
Zabezpieczenie wartości godziwej
Ryzyko towarowe
Ropa naftowa
K
sprzedaż asfaltu w cenie stałej
BBL
403 680
6
1
2
Olej opałowy
K
sprzedaż asfaltu w cenie stałej
MT
-
-
-
3
6
1
5
175
165
(372)
Wartość bilansowa została ujęta w sprawozdaniu z sytuacji finansowej w pozycji Instrumenty pochodne, Nota 14.10.1, 14.10.2
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 89 / 113
Zabezpieczenie przepływów pieniężnych
2021
Rodzaj ryzyka / typ pozycji
Zmiany wartości godziwej pozycji zabezpieczanej
(jako podstawa do ustalenia części nieefektywnej
w danym okresie - pozycja pozabilansowa)
Kapitał z tytułu stosowania rachunkowości
zabezpieczeń (wartość brutto) dla powiązań
pozostających w rachunkowości zabezpieczeń
Zabezpieczenie przepływów pieniężnych
Ryzyko walutowe (EUR)
Przyszłe przychody ze sprzedaży
55
(245)
Ryzyko walutowe (USD)
Przyszłe koszty wytworzenia
(8)
4
47
(241)
Ryzyko towarowe
Zapasy
1
-
Przyszłe przychody ze sprzedaży
(52)
(8)
Przyszłe koszty wytworzenia
5
-
(46)
(8)
1
(249)
2020
Rodzaj ryzyka / typ pozycji
Zmiany wartości godziwej pozycji zabezpieczanej
(jako podstawa do ustalenia części nieefektywnej
w danym okresie - pozycja pozabilansowa)
Kapitał z tytułu stosowania rachunkowości
zabezpieczeń (wartość brutto) dla powiązań
pozostających w rachunkowości zabezpieczeń
Zabezpieczenie przepływów pieniężnych
Ryzyko walutowe (EUR)
Przyszłe przychody ze sprzedaży
613
(361)
Ryzyko walutowe (USD)
Przyszłe koszty wytworzenia
4
(2)
617
(363)
Ryzyko towarowe
Zapasy
(1)
1
Przyszłe przychody ze sprzedaży
(25)
(57)
Przyszłe koszty wytworzenia
1
4
(25)
(52)
592
(415)
Zabezpieczenie wartości godziwej
2021
Rodzaj ryzyka / typ pozycji
Skumulowana wartość korekty
bilansowej z tytułu wartości
godziwej
Pozycja w
sprawozdaniu z
sytuacji finansowej,
w której została ujęta
wartość bilansowa
Zmiana wartości
korekty pozycji
zabezpieczanej w
danym okresie
Zmiany wartości
godziwej (jako
podstawa do ustalenia
części nieefektywnej w
danym okresie)
Różnica między zyskiem
lub stratą z tytułu
zabezpieczenia na
instrumencie
zabezpieczającym oraz
pozycją zabezpieczaną
Aktywa
Zobowiązania
Ryzyko towarowe
Przyszłe przychody ze
sprzedaży
-
19
Instrumenty pochodne
oraz pozostałe aktywa
i zobowiązania
(14)
14
-
2020
Rodzaj ryzyka / typ pozycji
Skumulowana wartość korekty
bilansowej z tytułu wartości
godziwej
Pozycja w
sprawozdaniu z
sytuacji finansowej,
w której została
ujęta wartość
bilansowa
Zmiana wartości
korekty pozycji
zabezpieczanej w
danym okresie
Zmiany wartości
godziwej (jako
podstawa do ustalenia
części nieefektywnej w
danym okresie)
Różnica między zyskiem
lub stratą z tytułu
zabezpieczenia na
instrumencie
zabezpieczającym oraz
pozycją zabezpieczaną
Aktywa
Zobowiązania
Ryzyko towarowe
Przyszłe przychody ze
sprzedaży
2
7
Instrumenty
pochodne
oraz pozostałe aktywa
i zobowiązania
(5)
5
-
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 90 / 113
Wpływ rachunkowości zabezpieczeń przepływów pieniężnych na sprawozdanie z zysków lub strat i inne całkowite
dochody
2021
Rodzaj ryzyka / typ pozycji
Zyski lub straty z tytułu
zabezpieczenia dla
okresu
sprawozdawczego ujęte
w innych całkowitych
dochodach
Nieefektywność
zabezpieczenia
ujęta w wyniku
finansowym w
okresie
Pozycja w sprawozdaniu, gdzie
została ujęta wycena nieefektywności
zabezpieczenia
Kwota przeklasyfikowana z innych całkowitych dochodów
do wyniku finansowego jako korekta z tytułu
przeklasyfikowania, ze względu na:
Realizację pozycji
zabezpieczanej w
okresie (powiązania
kontynuowane)
Pozycja w wyniku finansowym,
która zawiera korektę z tytułu
przeklasyfikowania
Ryzyko walutowe (EUR/PLN)
forwardy walutowe
102
-
(186)
Przychody ze sprzedaży
forwardy walutowe
-
-
2
Koszty wytworzenia (operacyjne)
forwardy walutowe
(676)
-
Pozostałe przychody i koszty operacyjne
287
Pozostałe przychody / koszty operacyjne
Ryzyko walutowe (USD/PLN)
forwardy walutowe
-
-
1
Przychody ze sprzedaży
forwardy walutowe
6
-
(3)
Koszty wytworzenia (operacyjne)
forwardy walutowe
1
-
Pozostałe przychody i koszty operacyjne
(1)
Pozostałe przychody / koszty operacyjne
(567)
-
100
Ryzyko towarowe
swapy towarowe
(6)
-
43
Zapasy
swapy towarowe
50
(1)
Pozostałe przychody i koszty operacyjne
(180)
Przychody ze sprzedaży
44
(1)
(137)
(523)
(1)
(37)
W składnikach innych całkowitych dochodów dotyczących kapitału z tytułu stosowania rachunkowości zabezpieczeń brutto w
kwocie (513) mln PLN Grupa ujmuje zyski lub straty w kwocie (523) mln PLN ujęte w 2021 roku oraz rozliczone instrumenty
zabezpieczające oczekujące na pozycję zabezpieczaną w kwocie 10 mln PLN, w tym 14 mln PLN dotyczące 2021 roku i (4) mln
PLN rozliczone z poprzedniego roku.
2020
Rodzaj ryzyka / typ pozycji
Zyski lub straty z tytułu
zabezpieczenia dla
okresu
sprawozdawczego ujęte
w innych całkowitych
dochodach
Nieefektywność
zabezpieczenia
ujęta w wyniku
finansowym w
okresie
Pozycja w sprawozdaniu, gdzie została
ujęta wycena nieefektywności
zabezpieczenia
Kwota przeklasyfikowana z innych całkowitych dochodów
do wyniku finansowego jako korekta z tytułu
przeklasyfikowania, ze względu na:
Realizację pozycji
zabezpieczanej w
okresie (powiązania
kontynuowane)
Pozycja w wyniku finansowym,
która zawiera korektę z tytułu
przeklasyfikowania
Ryzyko walutowe (EUR/PLN)
forwardy walutowe
(396)
-
95
Przychody ze sprzedaży
forwardy walutowe
-
-
2
Koszty wytworzenia (operacyjne)
Ryzyko walutowe (USD/PLN)
forwardy walutowe
-
-
(4)
Przychody ze sprzedaży
forwardy walutowe
(6)
-
(12)
Koszty wytworzenia (operacyjne)
forwardy walutowe
-
(167)
Pozostałe przychody / koszty operacyjne
(402)
-
(86)
Ryzyko towarowe
swapy towarowe
-
Pozostałe przychody i koszty operacyjne
202
Zapasy
swapy towarowe
25
1
Pozostałe przychody i koszty operacyjne
(363)
Przychody ze sprzedaży
25
1
(161)
(377)
1
(247)
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 91 / 113
Uzgodnienie kapitału z tytułu stosowania rachunkowości zabezpieczeń
2021
Kapitał z tytułu stosowania rachunkowości zabezpieczeń w podziale na
Część efektywna
zmiany wartości
godziwej
Część efektywna z
tytułu rozliczenia
instrumentów
Koszt zabezpieczenia
Razem
związany z wystąpieniem
transakcji
Ryzyko walutowe
01/01/2021
(363)
14
402
53
Zabezpieczenie przepływów pieniężnych *
122
(29)
(650)
(557)
Wpływ wyceny transakcji zabezpieczających (część skuteczna)
(58)
(20)
(393)
(471)
Reklasyfikacja do wyniku finansowego w związku z realizacją pozycji zabezpieczanej, w tym:
180
6
(286)
(100)
reklasyfikacja instrumentów z poprzedniego roku - brak pozycji zabezpieczanej
-
6
(10)
(4)
Instrumenty do rozliczenia
-
(15)
29
14
31/12/2021
(241)
(15)
(248)
(504)
Ryzyko towarowe
01/01/2021
(52)
-
-
(52)
Zabezpieczenie przepływów pieniężnych
44
-
-
44
Wpływ wyceny transakcji zabezpieczających (część skuteczna)
(110)
-
n/d
(110)
Reklasyfikacja do wyniku finansowego w związku z realizacją pozycji zabezpieczanej
137
-
n/d
137
Rozliczenie części nieefektywnej
17
-
n/d
17
31/12/2021
(8)
-
-
(8)
Kapitał z tytułu stosowania rachunkowości zabezpieczeń brutto 01/01/2021
(415)
14
402
1
Podatek odroczony od rozliczenia i wyceny instrumentów zabezpieczających
60
1
(78)
(17)
Kapitał z tytułu stosowania rachunkowości zabezpieczeń netto 01/01/2021
(355)
15
324
(16)
Kapitał z tytułu stosowania rachunkowości zabezpieczeń brutto 31/12/2021
(249)
(15)
(248)
(512)
Podatek odroczony od rozliczenia i wyceny instrumentów zabezpieczających
37
3
42
82
Kapitał z tytułu stosowania rachunkowości zabezpieczeń netto 31/12/2021
(212)
(12)
(206)
(430)
* istotna zmiana kosztów zabezpieczenia związanego z wystąpieniem transakcji wynika głównie z podwyżki stóp procentowych, a w konsekwencji zmiany
czynników dyskontowych, stosowanych w rozliczeniach transakcji terminowych, a także kształtowania się kursu EUR/PLN.
2020
Kapitał z tytułu stosowania rachunkowości zabezpieczeń w podziale na
Część efektywna
zmiany wartości
godziwej
Część efektywna
z tytułu
rozliczenia
instrumentów
Koszt zabezpieczenia
Razem
związany z wystąpieniem
transakcji
Ryzyko walutowe
01/01/2020
298
16
147
461
Zabezpieczenie przepływów pieniężnych
(661)
(2)
255
(408)
Wpływ wyceny transakcji zabezpieczających (część skuteczna)
(740)
-
415
(325)
Reklasyfikacja do wyniku finansowego w związku z realizacją pozycji zabezpieczanej, w tym:
97
(16)
(167)
(86)
reklasyfikacja instrumentów z poprzedniego roku - brak pozycji zabezpieczanej
-
(35)
(11)
(46)
Instrumenty do rozliczenia
(18)
14
7
3
31/12/2020
(363)
14
402
53
Ryzyko towarowe
01/01/2020
(40)
-
-
(40)
Zabezpieczenie przepływów pieniężnych
(12)
-
-
(12)
Wpływ wyceny transakcji zabezpieczających (część skuteczna)
186
-
n/d
186
Reklasyfikacja do wyniku finansowego w związku z realizacją pozycji zabezpieczanej
(161)
-
n/d
(161)
Rozliczenie części nieefektywnej
(37)
-
n/d
(37)
31/12/2020
(52)
-
-
(52)
Kapitał z tytułu stosowania rachunkowości zabezpieczeń brutto 01/01/2020
258
16
147
421
Podatek odroczony od rozliczenia i wyceny instrumentów zabezpieczających
(62)
(3)
(28)
(93)
Kapitał z tytułu stosowania rachunkowości zabezpieczeń netto 01/01/2020
196
13
119
328
Kapitał z tytułu stosowania rachunkowości zabezpieczeń brutto 31/12/2020
(415)
14
402
1
Podatek odroczony od rozliczenia i wyceny instrumentów zabezpieczających
60
1
(78)
(17)
Kapitał z tytułu stosowania rachunkowości zabezpieczeń netto 31/12/2020
(355)
15
324
(16)
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 92 / 113
16.5. Identyfikacja ryzyka
Zarządzanie ryzykiem skupia się głównie na nieprzewidywalności rynków i ma na celu ograniczenie wpływu zmienności na wyniki
finansowe Grupy.
Rodzaj ryzyka
Ekspozycja
Pomiar ryzyka
Zarządzanie/Zabezpieczanie
RYNKOWE
Towarowe
- ryzyko zmian marż na sprzedawanych produktach rafineryjnych i
petrochemicznych oraz zmian wysokości dyferencjału Brent;
- ryzyko zmian cen ropy naftowej, gazu i produktów związane z
niedopasowaniem czasowym;
- ryzyko zmian cen uprawnień do emisji CO₂;
- ryzyko zmian cen ropy naftowej i produktów rafineryjnych związane z
obowiązkiem utrzymywania zapasów obowiązkowych ropy i paliw;
- ryzyko wynikające z uprawdopodobnionych zobowiązań i należności
obejmujące zapewnienie wybranym odbiorcom formuł cenowych opartych na
cenie stałej w czasie
- ryzyko zmiany cen zakupu energii elektrycznej oraz świadectw pochodzenia
na rynku hurtowym
W oparciu o planowane
przepływy pieniężne.
Polityka zarządzania ryzykiem rynkowym oraz
strategie zabezpieczające, które określają zasady
pomiaru poszczególnych ekspozycji, parametry i
horyzont czasowy zabezpieczania danego ryzyka
oraz stosowane instrumenty zabezpieczające.
Zarządzanie ryzykiem rynkowym odbywa się przy
wykorzystaniu instrumentów pochodnych, które są
stosowane wyłącznie do ograniczenia ryzyka zmian
wartości godziwej i ryzyka zmian przepływów
pieniężnych.
Ustalając wycenę rynkową instrumentów, Grupa
korzysta z własnych systemów ewidencji i wyceny
instrumentów pochodnych jak również polega na
informacjach uzyskanych z wiodących na danym
rynku banków oraz firm brokerskich lub serwisów
informacyjnych. Transakcje zawierane są wyłącznie z
wiarygodnymi partnerami, dopuszczonymi do udziału
w transakcjach w wyniku zastosowania odpowiednich
procedur i podpisania odpowiedniej dokumentacji.
Zmian kursów
walutowych
- ekonomiczna ekspozycja walutowa wynikająca z wpływów pomniejszonych o
wydatki indeksowane do lub denominowane w walucie innej niż waluta
funkcjonalna;
- ekspozycja walutowa wynikająca z inwestycji bądź uprawdopodobnionych
zobowiązań i należności w walutach obcych;
- bilansowa ekspozycja walutowa wynikająca z denominowanych w walutach
obcych aktywów i pasywów w tym zobowiązań dłużnych w walutach obcych
zaciągniętych w ramach ustanowionych programów emisji euroobligacji i
obligacji hybrydowych
W oparciu o planowane
przepływy pieniężne.
W oparciu o analizy pozycji
bilansowych.
Zmian stóp
procentowych
-ekspozycja wynikająca z posiadanych aktywów oraz pasywów, dla których
przychody oraz koszty odsetkowe uzależnione są od zmiennych stóp
procentowych, w tym lokowanie nadwyżek pieniężnych i zobowiązania dłużne
W oparciu o udział w całości
zadłużenia brutto pozycji, dla
których koszty odsetkowe są
uzależnione od zmiennych stóp
procentowych.
-wpływ zmiany stóp procentowych na zmianę wskaźnika WACC podawanego
przez Prezesa URE stosowanego do kalkulacji zwrotu z WRA wliczonego w
taryfę Energa Operatora S.A.
W oparciu o analizy wysokości
stopy zwrotu z WRA
Płynności
Ryzyko nieprzewidzianego niedoboru środków pieniężnych lub braku dostępu
do źródeł finansowania zarówno w horyzoncie krótko jak i długoterminowym,
prowadzące do przejściowej lub trwałej utraty zdolności do regulowania
zobowiązań skutkujących koniecznością pozyskania finansowania na mniej
korzystnych warunkach lub utratą potencjalnych korzyści wynikających z
nadpłynności.
W oparciu o planowane
przepływy pieniężne z
działalności operacyjnej,
inwestycyjnej i finansowej w
horyzoncie krótko i
długoterminowym.
Polityka zarządzania płynnością, która określa
zasady raportowania i konsolidacji płynności PKN
ORLEN i spółek Grupy ORLEN. Grupa prowadzi
politykę dywersyfikacji źródeł finansowania oraz
wykorzystuje zróżnicowane narzędzia dla
efektywnego zarządzania płynnością. Grupa
prowadzi również bieżący monitoring poziomu
kowenantów kredytowych oraz ich szacunkowego
poziomu w okresach długoterminowych .
Utraty środków
pieniężnych i lokat
Ryzyko upadłości banków krajowych lub zagranicznych, na rachunkach
których są przetrzymywane lub w których lokowane są środki pieniężne
będące bilansową ekspozycją posiadanych aktywów finansowych: środków
pieniężnych i ich ekwiwalentów.
Regularny przeglad
wiarygodności kredytowej banków
i wyznaczania limitów
koncentracji środków.
Zarządzanie w oparciu o zasady zarządzania
nadwyżkami pieniężnymi, które określają możliwości
przyznawania limitów dla poszczególnych banków
ustalanych na podstawie m in. ratingów oraz danych
sprawozdawczych. Współpraca głównie z bankami
kredytującymi.
Kredytowe
Ryzyko nieuregulowania przez kontrahentów należności za dostarczone
produkty i usługi, z którymi zawierane są transakcje handlowe z odroczonym
terminem płatności.
Analiza wiarygodności i
wypłacalności kontrahentów.
Zarządzanie w oparciu o przyjęte procedury i politykę
w zakresie zarządzania kredytem kupieckim i
windykacją, w tym wyznaczania limitów i
ustanawiania zabezpieczeń.
Strategie zabezpieczające w ramach rachunkowości
zabezpieczeń wykorzystywane w 2021 roku
Komponent
Rodzaj powiązania
Sprzedaż asfaltu w cenie stałej
Komponent ryzyka Brent, będący elementem składowym bezwarunkowego i wiążącego
zobowiązania komercyjnego z zawartej transakcji sprzedaży w cenie stałej
zabezpieczenie wartości godziwej
Zapasy ponadnormatywne
Komponent ryzyka Brent DTd, będący elementem przyszłego zakupu ropy; pozycja
identyfikowana na podstawie dostaw ropy z miesiąca realizacji/dostawy transakcji
zabezpieczającej według kolejności ich otrzymania
zabezpieczenie przepływów pieniężnych
Komponent ryzyka EBOB/ULSD/JET/3,5PCT, będący elementem składowym
sprzedaży benzyny / oleju napędowego / paliwa lotniczego / oleju opałowego; pozycja
identyfikowana na podstawie faktur sprzedażowych wystawionych w miesiącu
realizacji/dostawy transakcji zabezpieczającej według kolejności ich wystawienia
Sprzedaż produktów denominowanych /indeksowanych w
walutach obcych
Faktury dotyczące sprzedaży denominowanej w walucie obcej lub indeksowanej do
kursu waluty obcej wystawione w dniu zapadalności transakcji Forward i dniach
kolejnych według kolejności ich wystawienia; wartość nominalna w walucie obcej do
wysokości wartości nominalnej instrumentu zabezpieczającego w walucie obcej
zabezpieczenie przepływów pieniężnych
Dostawy za zakupy denominowane w walucie obcej lub
indeksowane do kursu waluty obcej
Dostawy za zakupy denominowane w walucie obcej lub indeksowane do kursu waluty
obcej otrzymane w dniu zapadalności transakcji Forward i dniach kolejnych według
kolejności ich dostarczenia; wartość nominalna w walucie obcej do wysokości wartości
nominalnej instrumentu zabezpieczającego w walucie obcej
zabezpieczenie przepływów pieniężnych
Grupa ORLEN stosuje spójne zasady zabezpieczania ryzyka finansowego w oparciu o politykę i strategie zarządzania ryzykiem
rynkowym pod nadzorem Komitetu Ryzyka Finansowego, Zarządu i Rady Nadzorczej PKN ORLEN.
Standardowe zabezpieczanie walutowej ekspozycji ekonomicznej odbywa się w sposób rolowany i powtarzalny obejmując standardowo
okres kolejnych 12 miesięcy.
Dopuszcza się zabezpieczanie walutowej ekspozycji ekonomicznej w EUR (z uwagi na jej stabilność i przewidywalność) na
okresy maksymalnie do 60 miesięcy.
Dedykowana strategia zabezpieczająca wyznacza optymalne poziomy zabezpieczenia dla standardowego okresu oraz
dopuszczalne odchylenia.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 93 / 113
Ekspozycja na ryzyko walutowe bilansowe jest zabezpieczana do 100% kwoty narażonej na przedmiotowe ryzyko walutowe.
W przypadku ryzyka towarowego poziom zabezpieczenia poszczególnych ekspozycji jest zgodny z rekomendacjami dla
poszczególnych spółek zaakceptowanymi przez Komitet Ryzyka Finansowego.
Ekspozycja na ryzyko cen towarów związana z niedopasowaniem czasowym na nienormatywnych zapasach operacyjnych jest
zabezpieczana na 100% wolumenu zapasów narażonego na przedmiotowe ryzyko.
Ekspozycja na ryzyko cen towarów związana z uprawdopodobnionymi zobowiązaniami lub należnościami w Grupie ORLEN jest
zabezpieczana na 100 % wolumenu narażonego na przedmiotowe ryzyko (oferowania odbiorcom formuł cenowych opartych na cenie
stałej w czasie).
Ekspozycja na ryzyko cen towarów związana z niedopasowaniem czasowym na zakupach ropy jest zabezpieczana na wolumenie
odpowiadającym 90% wolumenu sprzedawanych produktów wytworzonych z kupowanej ropy, narażonych na przedmiotowe ryzyko.
Ekspozycja z tytułu marży rafineryjnej jest zabezpieczana oportunistycznie. Zgodnie z przyjętymi w tym zakresie strategiami, marża
rafineryjna zabezpieczana jest w horyzoncie do 36 miesięcy w przód na wolumenie planowanej produkcji.
Wszystkie transakcje zabezpieczające ekspozycję towarową i walutową w ORLEN Unipetrol i ORLEN Lietuva są wykonywane
na bilansie PKN ORLEN a następnie przenoszone na spółki na zasadzie transakcji wewnątrzgrupowych.
16.5.1. Ryzyko towarowe
16.5.1.1. Ryzyko zmiany cen produktów rafineryjnych i petrochemicznych oraz surowców
Rodzaj zabezpieczonego surowca/produktu
Jednostka miary
31/12/2021
31/12/2020
Ropa naftowa
bbl
20 977 300
30 247 180
Olej napędowy
t
70 000
91 250
Olej opałowy
t
-
4 000
Gaz
gj
8 975 000
9 722 500
Marża rafineryjna
bbl
5 415 000
-
Energia elektryczna
MWh
171 990
-
Pozostałe
t
11 800
74 000
Analiza wrażliwości na zmiany cen produktów i surowców
Analiza wpływu zmiany wartości księgowej instrumentów finansowych na wynik przed opodatkowaniem i kapitał z tytułu
stosowania rachunkowości zabezpieczeń w związku z hipotetyczną zmianą cen produktów i surowców:
Założone odchylenia
Wpływ na wynik
przed opodatkowaniem
Wpływ na kapitał z tytułu
stosowania rachunkowości
zabezpieczeń
Razem
2021
2020
2021
2020
2021
2020
2021
2020
Wzrost cen
Wzrost cen
Wpływ łączny
Ropa naftowa USD/bbl;CAD/bbl
31%
6%
(820)
(51)
27
5
(793)
(46)
Olej napędowy USD/t
31%
6%
-
-
(59)
(9)
(59)
(9)
Benzyna USD/t
30%
3%
-
-
(10)
(2)
(10)
(2)
Olej opałowy USD/t
-
18%
-
-
-
(1)
-
(1)
Gaz CAD/Gj
31%
6%
21
4
-
-
21
4
Marża rafineryjna USD/bbl
30%
-
(42)
-
-
-
(42)
-
Energia elektryczna PLN/MWh
30%
-
(57)
-
-
-
(57)
-
(898)
(47)
(42)
(7)
(940)
(54)
Przy analogicznym procentowym spadku cen analiza wrażliwości wykazuje odchylenia tej samej wartości jak w powyższej tabeli ale
ze znakiem przeciwnym.
Przyjęte w analizach wrażliwości instrumentów zabezpieczających ryzyka towarowe odchylenia cen ropy naftowej, gazu, produktów
rafineryjnych oraz energii elektrycznej skalkulowano na podstawie ich obserwowanej zmienności historycznej w 2021 roku.
Wpływ zmian cen zaprezentowano w skali roku.
W przypadku instrumentów pochodnych zbadano wpływ zmian cen ropy naftowej, gazu i produktów na wartość godziwą przy
niezmiennym poziomie kursów walut.
16.5.1.2. Ryzyko zmiany cen uprawnień do emisji (CO
2
)
PKN ORLEN zarządza centralnie ryzykiem związanym z kosztem rozliczenia emisji CO
2
w Grupie zgodnie z założeniami
przyjętej Polityki zabezpieczania ryzyka rynkowego zatwierdzonej przez Zarząd PKN ORLEN. W ramach realizowanej strategii
PKN ORLEN nabywa uprawnienia zarówno na potrzeby własne jak również w celu zabezpieczenia szacowanego wolumenu
oraz kosztów nabycia uprawnień do emisji CO
2
spółek z Grupy. Bilans brakujących uprawnień do emisji CO
2
jest szacowany
w oparciu o m.in. aktualne saldo posiadanych uprawnień, wykonane transakcje zakupu uprawnień z dostawą w przyszłości,
zrealizowane oraz szacowane w przyszłych okresach emisje z poszczególnych instalacji w Grupie ORLEN oraz prognozy
przydziału darmowych uprawnień.
Mając na uwadze założenia nowej strategii Grupy ORLEN do 2030 roku, wpływającej na strategię zabezpieczenia ryzyka kosztu
rozliczenia emisji CO
2,
jak również działania Grupy w zakresie zarządzania ryzykiem płynności skoncentrowane na optymalizacji
przepływów gotówkowych i poziomu długu oraz wymogi MSSF w zakresie ujmowania i wyceny instrumentów finansowych,
Grupa wydziela dwa portfele w ramach zawieranych kontraktów na zakup uprawnień CO
2
:
- portfel „własny” CO
2
– w ramach którego kontrakty zostaną wykorzystane na potrzeby realizacji obowiązku umorzenia przez
PKN ORLEN oraz spółki z Grupy - kontrakty te nie będą podlegały wycenie do wartości godziwej, zgodnie z wyłączeniem
zawartym w MSSF 9
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 94 / 113
- portfel „transakcyjny” CO
2
– dotyczący kontraktów, które zgodnie z realizowaną strategią zabezpieczenia ryzyka kosztu
rozliczenia emisji CO
2
, będą podlegały rozliczeniu w środkach pieniężnych lub w formie wymiany na inny instrument
finansowy w późniejszych terminach, w związku z tym są ujmowane jako Instrumenty pochodne niewyznaczone dla celów
rachunkowości zabezpieczeń zaklasyfikowane do aktywów/zobowiązań finansowych wycenianych w wartości godziwej przez
wynik finansowy zgodnie z MSSF 9.
Otwarte kontrakty terminowe na zakup uprawnień do emisji CO
2
:
Okres rozliczenia
transakcji
Ilość uprawnień w
tonach
Okres rozliczenia
transakcji
Ilość uprawnień w
tonach
2021
2020
Portfel „transakcyjny” CO2
III 2022, XII 2022,
III 2023, XII 2023
20 716 000
III 2021, XII 2021, XII
2022
12 224 000
Portfel „własny” CO2
III 2022, XII 2022
2 300 000
III 2021
7 423 000
Efekt wyceny kontraktów transakcyjnych CO
2
został rozpoznany w pozostałych przychodach operacyjnych i pozostałych
kosztach operacyjnych w pozycji Rozliczenie i wycena pochodnych instrumentów finansowych dotyczących ekspozycji
operacyjnej. Dodatkowe informacje przedstawiono w nocie 13.9 i 13.10.
Analiza wrażliwości na zmiany cen uprawnień do emisji CO
2
Analiza wpływu zmiany wartości księgowej instrumentów finansowych na wynik przed opodatkowaniem w związku
z hipotetyczną zmianą cen uprawnień do emisji CO
2
Założone odchylenia
Wpływ na wynik
przed opodatkowaniem
Założone odchylenia
Wpływ na wynik
przed opodatkowaniem
2021
2021
2020
2020
Wzrost cen
Wzrost cen
Portfel „transakcyjny” CO2
44%
3 396
16%
297
Przy analogicznym procentowym spadku cen analiza wrażliwości wykazuje odchylenia tej samej wartości jak w powyższej tabeli
ale ze znakiem przeciwnym.
Przyjęte w analizach wrażliwości na zmiany cen uprawnień do emisji CO
2
odchylenia cen skalkulowano na podstawie ich
obserwowanej zmienności historycznej w 2021 roku.
Wartość księgowa netto instrumentów pochodnych zabezpieczających ryzyka towarowe opisane w punktach 16.5.1.1 i 16.5.1.2
na dzień 31 grudnia 2021 roku oraz na dzień 31 grudnia 2020 roku wyniosła odpowiednio 728 mln PLN oraz 164 mln PLN*.
* dane przekształcone
16.5.2. Ryzyko zmian kursów walutowych
Struktura walutowa instrumentów finansowych
Klasy instrumentów
finansowych
EUR
USD
CZK
CAD
Pozostałe waluty
po przeliczeniu
na PLN
Razem
po przeliczeniu
na PLN
31/12/2021
31/12/2020
31/12/2021
31/12/2020
31/12/2021
31/12/2020
31/12/2021
31/12/2020
31/12/2021
31/12/2020
31/12/2021
31/12/2020
Aktywa finansowe
Aktywa finansowe wyceniane w
wartości
godziwej przez inne całkowite
dochody
-
-
-
-
-
-
1
2
-
-
4
4
Dostawy i usługi
727
431
126
74
6 388
4 684
23
21
46
30
5 158
3 181
Leasing
-
-
-
-
15
76
-
-
-
-
3
13
Instrumenty pochodne
285
115
38
18
-
-
2
2
-
-
1 470
604
Środki pieniężne
43
49
243
35
2 300
254
-
5
13
23
1 624
442
Depozyty zabezpieczające
-
-
60
97
-
-
-
2
-
-
245
368
Należności z tytułu rozliczonych
instrumentów pochodnych
-
-
38
12
-
-
-
-
-
-
155
46
Korekta pozycji zabezpieczanej
-
-
-
1
-
-
-
-
-
-
-
2
Pozostałe
17
7
-
12
214
296
2
-
-
1
121
133
1 072
602
505
249
8 917
5 310
28
32
59
54
8 780
4 793
Zobowiązania finansowe
Kredyty
180
-
200
-
2 001
2 847
-
15
-
-
2 010
543
Obligacje
1 805
1 818
-
-
-
-
-
-
-
-
8 302
8 389
Leasing
399
373
-
-
2 525
2 313
1
1
-
-
2 304
2 131
Dostawy i usługi
418
260
1 032
571
5 366
3 617
20
16
15
4
7 182
4 032
Zobowiązania inwestycyjne
161
117
18
5
1 771
1 485
19
25
-
-
1 197
891
Instrumenty pochodne
213
41
19
35
-
305
4
9
-
-
1 067
397
Zobowiązania z tytułu
rozliczonych
instrumentów pochodnych
-
-
6
41
-
-
-
-
-
-
25
156
Korekta pozycji zabezpieczanej
-
-
5
2
-
-
-
-
-
-
19
7
Depozyty zabezpieczające
-
-
4
-
-
-
-
-
-
-
18
-
Pozostałe
3
2
66
72
516
1 631
-
-
-
-
373
565
3 179
2 611
1 350
726
12 179
12 198
44
66
15
4
22 497
17 111
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 95 / 113
Analiza wrażliwości na zmiany kursów walutowych
EUR / PLN
USD / PLN
CZK / PLN
CAD / PLN
Razem
2021
2020
2021
2020
2021
2020
2021
2020
2021
2020
odchylenie kursów +15%
Wpływ na wynik przed opodatkowaniem (A)
(1 300)
(1 063)
(601)
8
(91)
(25)
(126)
(159)
(2 118)
(1 239)
Wpływ na kapitał z tytułu stosowania
rachunkowości zabezpieczeń (B)
57
(319)
13
10
-
-
-
-
70
(309)
Wpływ na kapitał z tytułu różnic kursowych z
przeliczenia jednostek działających za granicą (C)
-
(110)
26
(150)
-
(149)
120
147
146
(262)
Wpływ łączny (A+B+C)
(1 243)
(1 492)
(562)
(132)
(91)
(174)
(6)
(12)
(1 902)
(1 810)
Wrażliwość inwestycji netto w podmioty
zagraniczne z uwzględnieniem rachunkowości
zabezpieczeń (D)
143
137
343
279
1 564
1 393
304
303
2 354
2 112
Łączny wpływ na rachunek zysków lub strat i
inne całkowite dochody (A+B+D)
(1 100)
(1 245)
(245)
297
1 473
1 368
178
144
306
564
Przy odchyleniu kursów walutowych o (-)15% analiza wrażliwości wykazuje odchylenia tej samej wartości jak w powyższej tabeli ale ze
znakiem przeciwnym.
Powyższe odchylenia kursów skalkulowano na podstawie średnich zmienności poszczególnych kursów walut w 2021 i 2020 roku.
Wpływ odchyleń kursów walut na wartość godziwą instrumentów pochodnych oszacowano przy niezmiennych poziomach stóp
procentowych.
16.5.3. Ryzyko zmian stóp procentowych
Struktura instrumentów finansowych narażonych na ryzyko zmiany stóp procentowych na dzień 31 grudnia 2021 roku
Klasy instrumentów finansowych
WIBOR
EURIBOR
LIBOR USD
PRIBOR
LIBOR CAD
Razem
NOTA
Aktywa finansowe
Instrumenty pochodne
14.10.1
22
472
154
-
6
632
22
472
154
-
6
632
Zobowiązania finansowe
Kredyty
14.7.1
1 926
828
812
370
-
3 936
Pożyczki
14.7.2
131
-
-
-
-
131
Obligacje
14.7.3
1 802
-
-
-
-
1 802
Instrumenty pochodne
14.10.2
151*
852*
78
-
12
942
4 010
1 680
890
370
12
6 811
* Pozycja zobowiązania finansowe - instrumenty pochodne WIBOR zawiera w 2021 roku oprócz instrumentów wrażliwych na zmianę stopy WIBOR, również
swapy walutowo-procentowe (CCIRS cross currency interest rate swap) wycenione odpowiednio na kwotę 52 mln PLN i 69 mln PLN, które są wrażliwe
zarówno na zmiany stóp procentowych WIBOR i EURIBOR.
Struktura instrumentów finansowych narażonych na ryzyko zmiany stóp procentowych na dzień 31 grudnia 2020 roku
Klasy instrumentów finansowych
WIBOR
EURIBOR
LIBOR USD
PRIBOR
LIBOR CAD
Razem
NOTA
Aktywa finansowe
Instrumenty pochodne
14.10.1
68*
215*
67
-
4
301
68
215
67
-
4
301
Zobowiązania finansowe
Kredyty
14.7.1
3 323
-
-
499
44
3 866
Pożyczki
14.7.2
130
-
-
-
-
130
Obligacje
14.7.3
2 002
-
-
-
-
2 002
Instrumenty pochodne
14.10.2
85*
188*
130
53
26
408
5 540
188
130
552
70
6 406
* Pozycja aktywa finansowe- instrumenty pochodne WIBOR zawiera w 2020 roku, oprócz instrumentów wrażliwych na zmianę stopy WIBOR, również swapy
walutowo-procentowe (CCIRS cross currency interest rate swap) wycenione na kwotę 53 mln PLN, które są wrażliwe zarówno na zmiany stóp procentowych
WIBOR i EURIBOR.
W pozycji zobowiązania finansowe- instrumenty pochodne WIBOR ujęto w 2020 roku, oprócz instrumentów wrażliwych na zmianę stopy WIBOR, również
swapy walutowo-procentowe (CCIRS cross currency interest rate swap) wycenione na kwotę 74 mln PLN, które są wrażliwe zarówno na zmiany stóp
procentowych WIBOR i EURIBOR.
Na dzień 31 grudnia 2021 roku i na dzień 31 grudnia 2020 roku Grupa posiadała forwardy towarowe , które nie są wrażliwe na
zmianę stopy procentowej dotyczące CO
2
w walucie EUR w kwocie netto odpowiednio 713 mln PLN i 318 mln PLN oraz na
dzień 31 grudnia 2021 roku forwardy towarowe dotyczące energii elektrycznej w walucie PLN w kwocie netto 99 mln PLN.
Wartości bilansowe tych pozycji zostały zaprezentowane w nocie 14.10.
Grupa ORLEN narażona jest na ryzyko zmienności przepływów pieniężnych z tytułu zmian stóp procentowych wynikające
z posiadanych aktywów oraz pasywów dla których przychody oraz koszty odsetkowe są uzależnione od zmiennych stóp procentowych.
Grupa ORLEN zabezpiecza skonsolidowaną ekspozycję na zmienność przepływów pieniężnych z tytułu zmian stóp procentowych.
W tym celu wykorzystywane są instrumenty typu swap procentowy oraz walutowy swap procentowy.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 96 / 113
Pomiar ryzyka dokonywany jest w oparciu o udział w całości zadłużenia brutto pozycji, dla których koszty odsetkowe są uzależnione od
zmiennych stóp procentowych.
Analiza wrażliwości na zmiany stóp procentowych
Stopa procentowa
Założone odchylenia
Wpływ na wynik
przed opodatkowaniem
Wpływ na kapitał z tytułu
stosowania rachunkowości
zabezpieczeń
Razem
31/12/2021
31/12/2020
2021
2020
2021
2020
2021
2020
WIBOR
+0,5p.p.
+0,5p.p.
78
62
-
-
78
62
LIBOR USD
+0,5p.p.
+0,5p.p.
(4)
-
1
-
(3)
-
EURIBOR
+0,5p.p.
+0,5p.p.
(63)
(10)
(172)
2
(235)
(8)
11
52
(171)
2
(160)
54
Przy odchyleniu stóp procentowych o (-) 0,5p.p. analiza wrażliwości wykazuje odchylenia tej samej wartości jak w powyższej
tabeli ale ze znakiem przeciwnym.
Powyższe odchylenia stóp procentowych skalkulowano na podstawie obserwacji średnich wahań stóp procentowych w 2021
i 2020 roku.
Wpływ zmian stóp procentowych zaprezentowano w skali rocznej.
W przypadku instrumentów pochodnych w analizie wrażliwości na ryzyko zmian stóp procentowych zastosowano przesunięcie
krzywej stóp procentowych o potencjalnie możliwą zmianę referencyjnych stóp procentowych, przy założeniu niezmienności
innych czynników ryzyka.
Analiza wrażliwości na ryzyko towarowe, na zmiany kursów walutowych oraz na ryzyko zmiany stóp
procentowych przeprowadzona została w oparciu o tą samą metodologię.
16.5.4. Ryzyko płynności i kredytowe
Ryzyko płynności
Analiza wymagalności zobowiązań finansowych na dzień 31 grudnia 2021 roku
do 1 roku
powyżej 1
do 3 lat
powyżej 3
do 5 lat
powyżej
5 lat
Razem
Wartość
księgowa
NOTA
Kredyty - wartość niezdyskontowana
14.7.1
531
2 810
276
406
4 023
3 936
Pożyczki - wartość niezdyskontowana
14.7.2
22
44
36
35
137
131
Obligacje
14.7.3
1 069
4 407
1 255
5 484
12 215
11 104
o zmiennym oprocentowaniu – wartość niezdyskontowana
855
70
1 035
-
1 960
1 802
o stałym oprocentowaniu – wartość niezdyskontowana
214
4 337
220
5 484
10 255
9 302
Dostawy i usługi
14.5.2
11 040
-
-
-
11 040
11 040
Zobowiązania inwestycyjne
14.5.3, 14.10.1
2 282
14
14
49
2 359
2 359
Instrumenty pochodne - wartość niezdyskontowana
14.10.1
444
356
438
-
1 238
1 166
wymiana środków pieniężnych brutto, w tym:
282
61
76
-
419
420
forwardy walutowe
14.10.1
25
58
76
-
159
144
forward towarowy (kontrakty terminowe CO2)
122
3
-
-
125
125
forward towarowy (energia elektryczna)
99
-
-
-
99
99
swapy walutowo - procentowe
14.10.1
36
-
-
-
36
52
wymiana środków pieniężnych netto, w tym:
162
295
362
-
819
746
forwardy walutowe
14.10.1
26
295
362
-
683
610
swapy towarowe
14.10.1
136
-
-
-
136
136
Zobowiązania z tytułu rozliczonych
instrumentów pochodnych
14.10.1
25
-
-
-
25
25
Korekta pozycji zabezpieczanej
14.10.1
5
14
-
-
19
19
Depozyty zabezpieczające
18
-
-
-
18
18
Pozostałe
14.5.3, 14.10.1
568
21
14
50
653
653
16 004
7 666
2 033
6 024
31 727
30 451
Analiza wymagalności zobowiązań finansowych z tytułu leasingu została zaprezentowana w nocie 17.2.1.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 97 / 113
Analiza wymagalności zobowiązań finansowych na dzień 31 grudnia 2020 roku
do 1 roku
powyżej 1
do 3 lat
powyżej 3
do 5 lat
powyżej
5 lat
Razem
Wartość
księgowa
NOTA
Kredyty - wartość niezdyskontowana
14.7.1
2 315
797
517
355
3 984
3 866
Pożyczki - wartość niezdyskontowana
14.7.2
18
44
45
53
160
130
Obligacje
14.7.3
2 687
1 556
4 581
2 041
10 865
10 364
o zmiennym oprocentowaniu – wartość niezdyskontowana
225
831
1 023
-
2 079
2 002
o stałym oprocentowaniu – wartość niezdyskontowana
2 462
725
3 558
2 041
8 786
8 362
Dostawy i usługi
14.5.2
6 463
-
-
-
6 463
6 463
Zobowiązania inwestycyjne
14.5.3, 14.10.1
2 027
14
14
56
2 111
2 111
Instrumenty pochodne - wartość niezdyskontowana
14.10.1
272
79
46
-
397
408
wymiana środków pieniężnych brutto, w tym:
47
48
7
-
102
113
forwardy walutowe
14.10.1
16
4
7
-
27
27
swapy procentowe
11
-
-
-
11
11
swapy walutowo - procentowe
14.10.1
20
44
-
-
64
75
swapy towarowe
14.10.1
-
-
-
-
-
-
wymiana środków pieniężnych netto, w tym:
225
31
39
-
295
295
forwardy walutowe
14.10.1
27
30
39
-
96
96
swapy towarowe
14.10.1
198
1
-
-
199
199
Zobowiązania z tytułu rozliczonych
instrumentów pochodnych
14.10.1
156
-
-
-
156
156
Korekta pozycji zabezpieczanej
7
-
-
-
7
7
Pozostałe
14.5.3, 14.10.1
699
36
13
42
790
790
14 644
2 526
5 216
2 547
24 933
24 295
Poprzez ryzyko płynności finansowej rozumie się utratę zdolności do terminowego regulowania bieżących zobowiązań.
Grupa ORLEN narażona jest na ryzyko płynności wynikające z relacji aktywów obrotowych do zobowiązań krótkoterminowych. Na
dzień 31 grudnia 2021 roku i 31 grudnia 2020 roku wskaźnik płynności bieżącej wyniósł odpowiednio 1,3 i 1,1.
Celem procesu zarządzania ryzykiem płynności finansowej jest zapewnienie bezpieczeństwa i stabilizacji finansowej Grupy,
a podstawowym narzędziem ograniczającym powyższe ryzyko jest bieżący przegląd dopasowania terminów zapadalności aktywów
i wymagalności pasywów. Dodatkowo Grupa ORLEN prowadzi politykę dywersyfikacji źródeł finansowania oraz wykorzystuje szereg
narzędzi dla efektywnego zarządzania płynnością.
Grupa ORLEN wykorzystuje systemy koncentracji środków finansowych („systemy cash-pool”) do efektywnego zarządzania bieżącą
płynnością finansową oraz optymalizacji kosztów finansowych w ramach Grupy ORLEN. Na koniec 2021 roku funkcjonowały
następujące systemy cash-pool zarządzane przez:
a) PKN ORLEN:
systemy cash-poolingu dla polskich spółek Grupy ORLEN. Na dzień 31 grudnia 2021 roku systemy te obejmowały łącznie 33
spółki Grupy ORLEN,
międzynarodowy system cash-poolingu dla zagranicznych spółek Grupy ORLEN. Na dzień 31 grudnia 2021 roku system ten
obejmował 8 spółek zagranicznych Grupy ORLEN,
b) ENERGA:
systemy cash poolingu dla polskich spółek Grupy ENERGA. Na dzień 31 grudnia 2021 roku systemy te obejmowały łącznie 23
spółki Grupy ENERGA.
Zarządzając płynnością Grupa może emitować obligacje w ramach ustalonych limitów jak również nabywać obligacje emitowane
przez spółki z Grupy ORLEN. Dodatkowe informacje o obligacjach w nocie 14.7.3.
W Grupie ORLEN nie występuje koncentracja ryzyka kredytowego w stosunku do współpracujących banków. Udział procentowy
trzech banków o największej koncentracji środków pieniężnych wynosi na dzień 31 grudnia 2021 roku: 25%, 19% oraz 9% całego
salda środków pieniężnych. W roku 2021 Grupa ORLEN inwestowała nadwyżki środków pieniężnych w lokaty bankowe. Decyzje
dotyczące lokat bankowych opierają się na maksymalizacji stopy zwrotu przy ustalonych limitach koncentracji dla każdego z banków
oraz bieżącej ocenie kondycji finansowej banków wymagającej posiadania przez bank krótkoterminowej oceny ratingowej dla
depozytów na poziomie inwestycyjnym. Oczekiwana strata kredytowa (ECL) z tytułu zawartych w Grupie ORLEN na dzień
31 grudnia 2021 lokat terminowych stanowiła wartość niematerialną.
Na 31 grudnia 2021 roku i 31 grudnia 2020 roku maksymalne możliwe zadłużenie z tytułu zawartych umów kredytowych i
pożyczek wynosiło odpowiednio 19 063 mln PLN i 16 356 mln PLN. Do wykorzystania na 31 grudnia 2021 roku oraz 31 grudnia
2020 roku pozostało odpowiednio 14 960 mln PLN i 12 318 mln PLN. Zwiększenie maksymalnego możliwego zadłużenia oraz
dostępności otwartych linii kredytowych wynika z podpisania nowych umów o finansowanie bankowe zawartych przez PKN
ORLEN oraz Grupę ORLEN Unipetrol.
Ponadto kwota gwarancji dotyczących zobowiązań wobec osób trzecich wystawionych w toku bieżącej działalności na dzień 31
grudnia 2021 roku oraz na dzień 31 grudnia 2020 roku wyniosła odpowiednio 486 mln PLN oraz 418 PLN. Gwarancje dotyczyły
głównie: gwarancji cywilnoprawnych związanych z zabezpieczeniem należytego wykonania umów, oraz gwarancji
publicznoprawnych wynikających z przepisów powszechnie obowiązujących zabezpieczających prawidłowość prowadzenia
działalności koncesjonowanych w sektorze paliw ciekłych i wynikających z tej działalności należności podatkowych, celnych.
Ponadto udzielone w Grupie poręczenia i gwarancje jednostkom zależnym na rzecz podmiotów trzecich wyniosły na dzień 31
grudnia 2021 roku i na dzień 31 grudnia 2020 roku odpowiednio 14 385 mln PLN oraz 16 833 mln PLN. Dotyczyły one głównie
zabezpieczenia przyszłych zobowiązań spółki ORLEN Capital i Energa Finance wynikających z emisji euroobligacji w łącznej
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 98 / 113
wysokości 10 809 mln PLN oraz zabezpieczenia realizacji projektu gazowego CCGT Ostrołęka w równowartości 1 461 mln PLN a
także terminowego regulowania zobowiązań przez jednostki zależne. W oparciu o analizy i prognozy Grupa określiła na koniec
okresu sprawozdawczego prawdopodobieństwo zapłaty powyższych kwot jako niskie.
PKN ORLEN na podstawie zawartych porozumień ze spółkami Grupy ORLEN zobowiązany jest na warunkach określonych w tych
porozumieniach, do:
- zapewnienia środków na finansowanie nakładów inwestycyjnych CCGT Ostrołęka, poprzez objęcie określonej w porozumieniu
liczby udziałów w CCGT Ostrołęka lub udzielenie finansowania ENERGA niezbędnego do sfinansowania projektu w kwocie nie
wyższej niż 1,55 mld PLN - związanych z budową elektrowni gazowej w Ostrołęce,
- zapewnienia środków na finansowanie do 100% nakładów inwestycyjnych CCGT Grudziądz - związanych z budową elektrowni
gazowo-parowej w Grudziądzu, ale nie więcej niż 1,8 mld PLN,
- zapewnienia środków na finansowanie do 100% nakładów inwestycyjnych ORLEN Lietuva - związanych z realizacją budowy instalacji
„Bottom of Barrel” w zakładzie produkcyjnym ORLEN Lietuva w Możejkach, ale nie więcej niż do kwoty około 633 mln EUR,
- uzgodnienia kierunkowego sposobu sfinansowania zadań inwestycyjnych w ORLEN Południe: „Projektu i budowy linii produkcji i
destylacji UCO FAME” oraz „Budowy kompleksu instalacji do produkcji bioetanolu II generacji (B2G)” - „Projekt B2G”.
Na dzień 31 grudnia 2021 roku strony nie wypracowały jeszcze szczegółowych form i warunków finansowań realizowanych w
ramach powyższych porozumień. Zostaną one określone w przyszłych decyzjach korporacyjnych PKN ORLEN i spółek oraz w
ramach odrębnych umów.
W dniu 17 grudnia 2021 roku PKN ORLEN zawarł z Europejskim Bankiem Inwestycyjnym długoterminową umowę kredytową na
kwotę 180 mln EUR. Celem kredytu jest częściowe sfinansowanie inwestycji w Grupie ORLEN, które wspierają jej zrównoważony
rozwój. W dniu 22 lutego 2022 roku nastąpiła wypłata całej przyznanej umową kwoty, z czego część zostanie wykorzystana na
sfinansowanie zadania inwestycyjnego w ORLEN Południe „Budowy kompleksu instalacji do produkcji bioetanolu II generacji
(B2G)”.
Ryzyko kredytowe
Grupa ocenia, że ryzyko nieuregulowania należności przez kontrahentów w zakresie należności nieprzeterminowanych oraz
należności przeterminowanych nieobjętych odpisem jest znikome, ze względu na efektywne zarządzanie kredytem kupieckim i
windykacją. Grupa m.in. wyznacza limity dla poszczególnych kontrahentów i ustanawia zabezpieczenia, ma możliwość
dokonywania kompensaty wzajemnych wierzytelności. Grupa korzysta z faktoringu bez regresu, faktoringu niepełnego
z regresem jak również stosuje rozwiązanie w postaci faktoringu odwrotnego.
W ocenie Grupy nie występuje istotna koncentracja ryzyka kredytowego w odniesieniu do należności z tytułu dostaw i usług. Limity
kredytu kupieckiego są ustalane na podstawie wykonywanej analizy finansowej kontrahentów oraz w oparciu o historię współpracy
lub na podstawie aktualnego raportu z Wywiadowni Gospodarczej.
Oddzielną grupę stanowią kontrahenci, dla których nadawany jest limit ubezpieczeniowy np. flota, mikroflota, kontrahenci
eksportowi.
Część kontrahentów dokonuje wpłaty kaucji na rachunek. W przypadku braku limitu kredytowego kontrahenci są zobligowani do
dokonania przedpłat.
W zakresie obrotu energią elektryczną na hurtowym rynku energii procedury określają limity możliwej sprzedaży energii elektrycznej
bez wymagania zabezpieczeń. Dla transakcji przekraczających limit wymagane są zabezpieczenia np. gwarancja bankowa.
Miarą ryzyka kredytowego jest kwota maksymalnego ryzyka kredytowego dla poszczególnych klas aktywów finansowych, która
odpowiada ich wartości księgowej (nota 14.5.2. i 14.10.1).
Grupa na dzień 31 grudnia 2021 roku oraz na dzień 31 grudnia 2020 roku otrzymała gwarancje bankowe i ubezpieczeniowe w
wysokości odpowiednio 5 482 mln PLN oraz 3 355 mln PLN. Wzrost wartości otrzymanych gwarancji wynika głównie z
przyjętego przez PKN ORLEN zabezpieczenia należytego wykonania umowy o wartości 2 155 mln PLN na budowę kompleksu
Olefin III. Grupa dodatkowo przyjmuje od swoich odbiorców zabezpieczenie w postaci poręczeń, dobrowolne poddanie się
egzekucji (Art. 777 KPC), kaucji, zastawu rejestrowego, hipotek i weksli, gwarancji, akredytyw.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 99 / 113
17. POZOSTAŁE NOTY OBJAŚNIAJĄCE
17.1. Posiadane koncesje
Grupa prowadzi działalność gospodarczą, która ze względu na interes publiczny wymaga posiadania koncesji.
31/12/2021
Okresy pozostałe do wygaśnięcia
koncesji (w latach)
Energia elektryczna: wytwarzanie, dystrybucja, obrót
1-10
Energia cieplna: wytwarzanie, przesyłanie, dystrybucja, obrót
4-9
Gaz ziemny: dystrybucja, obrót w kraju i zagranicą
4-9
Paliwa ciekłe: wytwarzanie, przesyłanie, magazynowanie, przeładunek, obrót w kraju i zagranicą
4-10
Bezzbiornikowe magazynowanie ropy naftowej i paliw płynnych
8
Złoża soli kamiennej: eksploatacja
11
Poszukiwanie i rozpoznanie złóż ropy naftowej i gazu ziemnego
1-4
Obrót materiałami petrochemicznymi i chemicznymi
29
Ochrona osób i mienia
bezterminowo
Na dzień 31 grudnia 2021 i 31 grudnia 2020 roku Grupa nie posiadała zobowiązań umownych na usługi koncesjonowane
zgodnie z interpretacją KIMSF 12 - Umowy na usługi koncesjonowane.
Opłaty koncesyjne, ponoszone z tytułu posiadanych koncesji na prowadzenie działalności, w tym uzyskanych zgodnie z
postanowieniami Prawa energetycznego oraz przepisów wykonawczych wydanych na podstawie tej ustawy są ujmowane w
ramach kosztów działalności operacyjnej w pozycji Podatki i opłaty. Wydatki z tytułu koncesji wynikających z prawa
geologicznego i górniczego, w szczególności nabywanych koncesji na poszukiwanie i rozpoznanie złóż ropy naftowej i gazu
ziemnego aktywowane są w ramach rzeczowych aktywów trwałych jako element realizowanych nakładów dotyczących
działalności poszukiwań i wydobycia zasobów mineralnych.
17.2. Leasing
WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŚCI
Leasing
Grupa jako leasingobiorca
Prawa wynikające z umów leasingu, najmu, dzierżawy oraz innych umów, które spełniają definicję leasingu zgodnie z wymogami MSSF 16 są
ujmowane jako aktywa z tytułu praw do użytkowania bazowych składników aktywów w ramach aktywów trwałych oraz drugostronnie jako
zobowiązania z tytułu leasingu.
Początkowe ujęcie i wycena
Grupa ujmuje składnik aktywów z tytułu praw do użytkowania oraz zobowiązanie z tytułu leasingu w dacie rozpoczęcia leasingu.
W dacie rozpoczęcia Grupa wycenia składnik aktywów z tytułu praw do użytkowania według kosztu.
Koszt składnika aktywów z tytułu praw do użytkowania obejmuje:
- kwotę początkowej wyceny zobowiązania z tytułu leasingu,
- wszelkie opłaty leasingowe zapłacone w dacie rozpoczęcia lub przed tą datą, pomniejszone o wszelkie otrzymane zachęty leasingowe,
- wszelkie początkowe koszty bezpośrednie poniesione przez Grupę, oraz
- szacunek kosztów, które mają zostać poniesione przez Grupę w związku z demontażem i usunięciem bazowego składnika aktywów,
przeprowadzeniem renowacji miejsca, w którym się znajdował, lub przeprowadzeniem renowacji bazowego składnika aktywów do stanu
wymaganego przez warunki leasingu, chyba że te koszty są ponoszone w celu wytworzenia zapasów.
Opłaty leasingowe zawarte w wycenie zobowiązania z tytułu leasingu obejmują:
- stałe opłaty leasingowe;
- zmienne opłaty leasingowe, które zależą od indeksu lub stawki, wycenione początkowo z zastosowaniem tego indeksu lub tej stawki zgodnie z ich
wartością w dacie rozpoczęcia;
- kwoty, których zapłaty przez leasingobiorcę oczekuje się w ramach gwarantowanej wartości końcowej;
- cenę wykonania opcji kupna, jeżeli można z wystarczającą pewnością założyć, że Grupa skorzysta z opcji kupna;
- kary pieniężne za wypowiedzenie leasingu, chyba że można z wystarczającą pewnością założyć, że Grupa nie skorzysta z opcji wypowiedzenia.
Opłaty zmienne, które nie zależą od indeksu lub stawki nie są wliczane do wartości zobowiązania z tytułu leasingu. Opłaty te są ujmowane w rachunku
wyników w okresie zaistnienia zdarzenia, które powoduje ich wymagalność.
W dacie rozpoczęcia, zobowiązanie z tytułu leasingu jest wyceniane w wysokości wartości bieżącej opłat leasingowych pozostających do zapłaty w tej
dacie, zdyskontowanych z zastosowaniem krańcowych stóp procentowych leasingobiorcy.
Grupa nie dyskontuje zobowiązań z tytułu leasingu przy użyciu stóp procentowych leasingu, gdyż dla celów określenia tej stopy wymagane byłyby
informacje na temat niegwarantowanej wartości końcowej przedmiotu leasingu jak również bezpośrednich kosztów poniesionych przez leasingodawcę,
czyli informacji, które mogą być znane tylko leasingodawcy.
Ustalenie krańcowej stopy leasingobiorcy
Krańcowe stopy procentowe zostały określone jako suma:
a) stopy wolnej od ryzyka (risk free rate), wyznaczonej na bazie IRS (Interest Rate Swap) zgodnie z okresem zapadalności stopy dyskonta i
odpowiedniej stopy bazowej dla danej waluty, oraz
b) premii za ryzyko kredytowe Grupy w oparciu o marżę kredytową wyliczoną z uwzględnieniem segmentacji ryzyka kredytowego wszystkich
spółek w których zostały zidentyfikowane umowy leasingowe.
Późniejsza wycena
Po dacie rozpoczęcia Grupa wycenia składnik aktywów z tytułu praw do użytkowania stosując model kosztu.
W celu zastosowania modelu kosztu Grupa wycenia składnik aktywów z tytułu praw do użytkowania według kosztu:
a) pomniejszonego o łączne odpisy amortyzacyjne (umorzenie) i łączne odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości; oraz
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 100 / 113
b) skorygowanego z tytułu jakiejkolwiek aktualizacji wyceny zobowiązania z tytułu leasingu nieskutkującej koniecznością ujęcia odrębnego
składnika leasingu.
Po dacie rozpoczęcia Grupa wycenia zobowiązanie z tytułu leasingu poprzez:
a) zwiększenie wartości bilansowej w celu odzwierciedlenia odsetek od zobowiązania z tytułu leasingu,
b) zmniejszenie wartości bilansowej w celu uwzględnienia zapłaconych opłat leasingowych oraz
c) zaktualizowanie wyceny wartości bilansowej w celu uwzględnienia wszelkiej ponownej oceny lub zmiany leasingu lub w celu
uwzględnienia zaktualizowanych zasadniczo stałych opłat leasingowych.
Grupa aktualizuje wycenę zobowiązania z tytułu leasingu z powodu ponownej oceny gdy zaistnieje zmiana w przyszłych opłatach
leasingowych wynikająca ze zmiany w indeksie lub stawce stosowanej do ustalenia opłat (np. zmieni się opłata w prawie wieczystego
użytkowania), gdy zmieni się kwota, której zapłaty Grupa oczekuje w ramach gwarantowanej wartości końcowej lub jeżeli Grupa zmieni ocenę
prawdopodobieństwa skorzystania z opcji kupna, przedłużenia lub wypowiedzenia leasingu.
Aktualizacja zobowiązania z tytułu leasingu koryguje również wartość składnika aktywów z tytułu praw do użytkowania. Jeżeli wartość
bilansowa składnika aktywów z tytułu praw do użytkowania została zmniejszona do zera, dalsze zmniejszenie wyceny zobowiązania z tytułu
leasingu Grupa ujmuje w zysku lub stracie.
Amortyzacja
Aktywa z tytułu praw do użytkowania są amortyzowane liniowo przez krótszy z dwóch okresów: okres leasingu lub okres użytkowania bazowego
składnika aktywów, chyba, że Grupa posiada wystarczającą pewność, że uzyska tytuł własności przed upływem okresu leasingu – wówczas prawo do
użytkowania amortyzuje się od dnia rozpoczęcia leasingu do końca okresu użytkowania składnika aktywów.
Szacowany okres użytkowania aktywów z tytułu praw do użytkowania jest określany w ten sam sposób jak w przypadku rzeczowych aktywów trwałych.
Grupa posiada umowy leasingu dotyczące głównie:
a) Gruntów, w tym:
- praw wieczystego użytkowania gruntów zawartych na czas określony do 99 lat,
- gruntów pod stacje paliw i miejsca obsługi podróżnych zawartych na czas określony do 30 lat,
b) Budynków i budowli, w tym stacji paliw, zbiorników magazynowych, powierzchni biurowych zawartych na czas określony do 30 lat.
c) Środków transportu i pozostałych, w tym:
- cystern kolejowych zawartych na czas określony od 3 do 10 lat,
- samochodów osobowych zawartych na czas określony do 3 lat,
- lokomotyw zawartych na czas określony do 3 lat.
Utrata wartości
Grupa stosuje MSR 36 „Utrata wartości aktywów” w celu określenia, czy składnik aktywów z tytułu praw do użytkowania utracił wartość oraz w
celu ujęcia jakiejkolwiek zidentyfikowanej straty z tytułu utraty wartości.
Wyłączenia, uproszczenia i praktyczne rozwiązania w zakresie zastosowania MSSF 16
Wyłączenia
Następujące umowy w Grupie nie wchodzą w zakres MSSF 16:
- umowy leasingu dotyczące poszukiwań lub wykorzystania surowców naturalnych,
- umowy licencyjne udzielone objęte zakresem MSSF 15 - Przychody z tytułu umów z klientami oraz
- umowy leasingu aktywów niematerialnych objętych zakresem MSR 38.
Grupa nie stosuje MSSF 16 do umów leasingu lub podobnych dotyczących aktywów niematerialnych.
Uproszczenia i praktyczne rozwiązania
Leasing krótkoterminowy
Grupa stosuje praktyczne rozwiązanie dla wszystkich klas aktywów w odniesieniu do umów leasingu krótkoterminowego, które charakteryzują
się maksymalnym możliwym okresem trwania umów, włączając opcje ich odnowienia, o długości do 12 miesięcy.
Uproszczenia dotyczące tych umów polegają na rozliczaniu opłat leasingowych jako kosztów:
- metodą liniową, przez okres trwania umowy leasingu, lub
- inną systematyczną metodą, jeżeli lepiej odzwierciedla ona sposób rozłożenia w czasie korzyści czerpanych przez korzystającego.
Leasing przedmiotów o niskiej wartości
Grupa nie stosuje ogólnych zasad ujmowania, wyceny i prezentacji zawartych w MSSF 16 do umów leasingu, których przedmiot ma niską
wartość.
Za składniki aktywów o niskiej wartości uważa się te, które, gdy są nowe, mają wartość nie wyższą niż 5 000 USD, co na moment pierwszego
zastosowania odpowiada kwocie 18 799 PLN przeliczone po kursie z dnia 1 stycznia 2019 roku lub ekwiwalentu w innej walucie według
średniego kursu zamknięcia NBP na moment początkowego ujęcia dla każdej zawieranej umowy leasingu.
Uproszczenia dotyczące tych umów polegają na rozliczaniu opłat leasingowych jako kosztów:
- metodą liniową, przez okres trwania umowy leasingu, lub
- inną systematyczną metodą, jeżeli lepiej odzwierciedla ona sposób rozłożenia w czasie korzyści czerpanych przez korzystającego.
Przedmiot umowy leasingu nie może być zaliczany do przedmiotów o niskiej wartości, jeżeli z jego charakteru wynika, że nowy (nieużywany)
składnik aktywów ma zazwyczaj wysoką wartość. Jako przedmioty o niskiej wartości Grupa ujmuje np.: butle z gazem technicznym, ekspresy
do kawy, inne małe elementy wyposażenia.
Bazowy składnik aktywów może mieć niską wartość tylko wtedy, gdy:
a) Grupa może odnosić korzyści z użytkowania samego bazowego składnika aktywów lub wraz z innymi zasobami, które są dla niej łatwo
dostępne, oraz
b) bazowy składnik aktywów nie jest w dużym stopniu zależny od innych aktywów ani nie jest z nimi w dużym stopniu powiązany.
Jeżeli Grupa przekazuje składnik aktywów w subleasing lub spodziewa się przekazania składnika aktywów w subleasing, wówczas główny
leasing nie kwalifikuje się jako leasing składnika aktywów o niskiej wartości.
Ustalenie okresu leasingu: umowy na czas nieokreślony
W Grupie występują umowy leasingu zawarte na czas nieokreślony, które dotyczą głównie gruntów oraz budynków i budowli.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 101 / 113
Ustalając okres leasingu dla umów na czas nieokreślony Grupa ustala okres leasingu, w którym wypowiedzenie umowy nie będzie
uzasadnione, dokonując profesjonalnego osądu i uwzględniając, między innymi:
- poniesione nakłady w związku z daną umową lub
- potencjalne koszty związane z wypowiedzeniem umowy leasingu, w tym koszty pozyskania nowej umowy leasingu takie jak koszty
negocjacji, koszty relokacji, koszty zidentyfikowania innego bazowego składnika aktywów odpowiadającego potrzebom leasingobiorcy,
koszty zintegrowania nowego składnika aktywów z działalnością Grupy lub kary za wypowiedzenie i podobne koszty, w tym koszty związane
ze zwrotem bazowego składnika aktywów w stanie określonym w umowie lub na miejsce wskazane w umowie lub
- istniejące plany biznesowe oraz inne istniejące umowy uzasadniające wykorzystanie leasingowanego przedmiotu w danym okresie.
W przypadku gdy koszty związane z wypowiedzeniem umowy leasingu są istotne, przyjmuje się okres leasingu równy przyjętemu okresowi
amortyzacji podobnego środka trwałego o parametrach zbliżonych do przedmiotu leasingu.
W przypadku gdy poniesione nakłady w związku z daną umową są istotne, przyjmuje się okres leasingu równy oczekiwanemu okresowi
czerpania korzyści ekonomicznych z tytułu wykorzystywania poniesionych nakładów.
Wartość poniesionych nakładów stanowi odrębny składnik aktywów od aktywa z tytułu praw do użytkowania.
Wydzielanie komponentów nieleasingowych
Z umów, które zawierają komponenty leasingowe i nieleasingowe, Grupa dla wszystkich klas aktywów wydziela i ujmuje odrębnie komponenty
nieleasingowe np. serwis składników aktywów stanowiących przedmiot umowy i alokuje odpowiednio wynagrodzenie na bazie warunków
umowy, chyba że elementy nieleasingowe są uznane za nieistotne w kontekście całej umowy.
Grupa jako leasingodawca
Gdy Grupa występuje jako leasingodawca, w dacie rozpoczęcia klasyfikuje leasing jako leasing finansowy lub operacyjny.
Grupa, w celu dokonania ww. klasyfikacji, dokonuje oceny czy następuje przeniesienie zasadniczo całego ryzyka i pożytków wynikających z
posiadania bazowego składnika aktywów na leasingobiorcę. Jeżeli ma miejsce przeniesienie zasadniczo całego ryzyka i korzyści, leasing
zostaje zaklasyfikowany jako leasing finansowy, w odwrotnej sytuacji – jako leasing operacyjny.
Ustalenie czy następuje przekazanie ryzyka i korzyści zależy od oceny istoty treści ekonomicznej transakcji.
W ramach oceny klasyfikacji leasingu Grupa rozważa pewne sytuacje, takie jak na przykład czy ma miejsce przeniesienie na leasingobiorcę
własności danego składnika przed końcem okresu leasingu czy jaki jest stosunek okresu leasingu do ekonomicznego okresu użytkowania
bazowego składnika aktywów, nawet jeżeli tytuł prawny nie ulega przeniesieniu.
Jeżeli umowa zawiera elementy leasingowe i nieleasingowe, Grupa alokuje wynagrodzenie w umowie do każdego elementu stosując MSSF 15.
W dacie rozpoczęcia leasingodawca ujmuje aktywa oddane w leasing finansowy w sprawozdaniu z sytuacji finansowej i prezentuje je jako
należności w kwocie równej inwestycji leasingowej netto.
W dacie rozpoczęcia, opłaty leasingowe uwzględnione w wycenie inwestycji leasingowej netto obejmują następujące opłaty za prawo do
użytkowania bazowego składnika aktywów podczas okresu leasingu, które nie są otrzymane w dacie rozpoczęcia:
a) stałe opłaty leasingowe (w tym zasadniczo stałe opłaty leasingowe), pomniejszone o zachęty leasingowe przypadające do zapłaty,
b) zmienne opłaty leasingowe, które zależą od indeksu lub stawki, wycenione początkowo z zastosowaniem tego indeksu lub tej stawki
zgodnie z ich wartością w dacie rozpoczęcia,
c) wszelkie gwarantowane wartości końcowe udzielone leasingodawcy przez leasingobiorcę, podmiot powiązany z leasingobiorcą lub
niezależną osobę trzecią zdolną finansowo do wywiązania się ze swoich zobowiązań w ramach tej gwarancji,
d) cenę wykonania opcji kupna, jeżeli można z wystarczającą pewnością założyć, że leasingobiorca skorzysta z tej opcji oraz
e) kary pieniężne za wypowiedzenie leasingu, jeżeli w warunkach leasingu przewidziano, że leasingobiorca może skorzystać z opcji
wypowiedzenia leasingu.
Jeżeli Grupa oddała do używania innej jednostce składnik aktywów na podstawie umowy leasingu finansowego, wartość bieżąca opłat
leasingowych oraz niegwarantowanej wartości końcowej jest prezentowana jako należności, z podziałem na część krótkoterminową i
długoterminową. Dyskontowanie opłat leasingowych oraz niegwarantowanej wartości końcowej odbywa się poprzez zastosowanie stopy
procentowej leasingu, tj. stopy procentowej, która powoduje, że wartość bieżąca:
a) opłat leasingowych oraz
b) niegwarantowanej wartości końcowej równa się sumie:
(i) wartości godziwej bazowego składnika aktywów oraz
(ii) wszelkich początkowych kosztów bezpośrednich poniesionych przez leasingodawcę.
Aktywa oddawane przez Grupę innym podmiotom do użytkowania na podstawie umowy leasingu operacyjnego zaliczane są do aktywów Grupy.
Opłaty leasingowe z tytułu leasingów operacyjnych są ujmowane liniowo przez okres leasingu jako przychody ze sprzedaży produktów i usług.
Umowy subleasingu
W przypadku subleasingu, Grupa działa zarówno jako leasingobiorca, jak i leasingodawca w stosunku do tego samego bazowego składnika
aktywów. Takie umowy są klasyfikowane jako leasing operacyjny bądź finansowy, na podstawie analizy takich samych kryteriów, jakie stosuje
leasingodawca, ale są one rozpatrywane w odniesieniu do prawa do użytkowania w leasingu głównym (a nie w stosunku do bazowego
składnika aktywów). Jeżeli główny leasing jest leasingiem krótkoterminowym, Grupa klasyfikuje subleasing jako leasing operacyjny.
PROFESJONALNY OSĄD
Ustalenie okresu leasingu
Przy ustalaniu okresu leasingu, Grupa rozważa wszystkie istotne fakty i zdarzenia, powodujące istnienie zachęt ekonomicznych do
skorzystania z opcji przedłużenia lub nie skorzystania z opcji wypowiedzenia. Grupa dokonuje również profesjonalnego osądu do ustalenia
okresu egzekwowalności umowy (okresu leasingu, w którym wypowiedzenie umowy nie będzie uzasadnione) w przypadku umów zawartych na
czas nieokreślony. Ocena okresu leasingu przeprowadzana jest na dzień rozpoczęcia leasingu. Ponowna ocena jest dokonywana w przypadku
wystąpienia znaczącego zdarzenia lub znaczącej zmiany w okolicznościach, które leasingobiorca kontroluje, wpływających na tę ocenę.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 102 / 113
SZACUNKI
Okresy użytkowania składników aktywów z tytułu praw do użytkowania
Szacowany okres użytkowania aktywów z tytułu praw do użytkowania jest określany w ten sam sposób jak w przypadku rzeczowych aktywów trwałych,
przy czym okres użytkowania aktywów z tytułu praw do użytkowania obejmuje nieodwoływalny okres leasingu oraz okres użytkowania rzeczowego
składnika aktywów trwałych wynikający z wysoce prawdopodobnego wykorzystania z opcji jego wykupu
Ustalenie krańcowej stopy procentowej leasingobiorcy
W związku z tym, że Grupa nie posiada informacji odnośnie stopy procentowej dla umów leasingowych, stosuje krańcową stopę procentową
do wyceny zobowiązań z tytułu leasingu, jaką Grupa musiałaby zapłacić, aby na podobny okres i przy podobnych zabezpieczeniach pożyczyć
środki w danej walucie niezbędne do zakupu składnika aktywów o podobnej wartości co składnik aktywów z tytułu praw do użytkowania
w podobnym środowisku gospodarczym.
17.2.1. Grupa jako leasingobiorca
Zmiana stanu aktywów z tytułu praw do użytkowania
Grunty
Budynki i
budowle
Urządzenia
techniczne i
maszyny
Środki transportu
i pozostałe
Razem
Wartość księgowa netto na
01/01/2021
Wartość księgowa brutto
2 732
2 153
138
1 426
6 449
Skumulowane umorzenie
(167)
(377)
(38)
(569)
(1 151)
Odpisy aktualizujące
(36)
(4)
(2)
(4)
(46)
2 529
1 772
98
853
5 252
zwiększenia/(zmniejszenia) netto
222
113
(16)
15
334
Nowe umowy leasingu, zwiększenie wynagrodzenia
leasingowego
344
285
11
450
1 090
Amortyzacja
(103)
(197)
(26)
(364)
(690)
Odpisy aktualizujące netto
(8)
(12)
-
1
(19)
Nabycie jednostek zależnych
7
59
1
58
125
Zmiana struktury udziałowej
(2)
-
-
(107)
(109)
Pozostałe
(16)
(22)
(2)
(23)
(63)
2 751
1 885
82
868
5 586
Wartość księgowa netto na
31/12/2021
Wartość księgowa brutto
3 064
2 453
140
1 598
7 255
Skumulowane umorzenie
(269)
(552)
(56)
(727)
(1 604)
Odpisy aktualizujące
(44)
(16)
(2)
(3)
(65)
2 751
1 885
82
868
5 586
Wartość księgowa netto na
01/01/2020
Wartość księgowa brutto
1 795
1 685
125
1 012
4 617
Skumulowane umorzenie
(81)
(205)
(24)
(322)
(632)
Odpisy aktualizujące
(24)
(5)
(2)
(2)
(33)
1 690
1 475
99
688
3 952
zwiększenia/(zmniejszenia) netto
839
297
(1)
165
1 300
Nowe umowy leasingu, zwiększenie wynagrodzenia
leasingowego
204
308
11
529
1 052
Amortyzacja
(86)
(165)
(20)
(359)
(630)
Odpisy aktualizujące netto
(12)
1
-
(2)
(13)
Zmiana struktury udziałowej
731
92
7
21
851
Pozostałe
2
61
1
(24)
40
Wartość księgowa netto na
31/12/2020
2 529
1 772
98
853
5 252
Łączna wartość wydatków z tytułu umów leasingowych, zaprezentowanych w działalności finansowej i operacyjnej w
sprawozdaniu z przepływów pieniężnych w roku 2021 i 2020 wyniosła odpowiednio (1 054) mln PLN i (913) mln PLN.
Analiza wymagalności zobowiązań z tytułu leasingu
31/12/2021
31/12/2020
do jednego roku
679
713
od 1 roku do 2 lat
1 421
1 372
od 2 lat do 3 lat
437
410
od 3 lat do 4 lat
452
334
od 4 lat do 5 lat
299
329
powyżej 5 lat
5 146
4 946
8 434
8 104
Dyskonto
(2 879)
(2 890)
5 555
5 214
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 103 / 113
Kwoty z tytułu umów leasingu ujęte w sprawozdaniu z zysku lub strat i innych całkowitych dochodów
2021
2020
Koszty z tytułu:
(361)
(259)
odsetek z tytułu leasingu
Koszty finansowe
(159)
(132)
leasingu krótkoterminowego
Koszty według rodzaju: Usługi Obce
(157)
(91)
leasingu aktywów o niskiej
wartości niebędący
leasingiem krótkoterminowym
Koszty według rodzaju: Usługi Obce
(6)
(7)
zmiennych opłat leasingowych
nieujętych w wycenie
zobowiązań leasingowych
Koszty według rodzaju: Usługi Obce
(39)
(29)
17.2.2. Grupa jako leasingodawca
Leasing operacyjny
Analiza wymagalności opłat leasingowych w leasingu operacyjnym
31/12/2021
31/12/2020
do jednego roku
92
101
od 1 roku do 2 lat
36
35
od 2 lat do 3 lat
33
34
od 3 lat do 4 lat
31
30
od 4 lat do 5 lat
31
28
powyżej 5 lat
319
305
542
533
Na dzień 31 grudnia 2021 roku i na dzień 31 grudnia 2020 roku wartość księgowa netto rzeczowych aktywów trwałych Grupy
oddanych innym podmiotom do użytkowania na podstawie umowy leasingu operacyjnego wyniosła odpowiednio 191 mln PLN i 129
mln PLN i dotyczyła głównie budynków i budowli (odpowiednio 133 mln PLN i 71 mln PLN) oraz gruntów, w tym gruntów własnych i
prawa do użytkowania (odpowiednio 52 mln PLN i 54 mln PLN).
Przychody z tytułu leasingu operacyjnego w 2021 roku i w 2020 wyniosły odpowiednio 322 mln PLN i 264 mln PLN.
17.3. Poniesione nakłady inwestycyjne oraz przyszłe zobowiązania z tytułu podpisanych kontraktów inwestycyjnych
Łączna wartość nakładów inwestycyjnych wraz z kosztami finansowania zewnętrznego poniesionych w 2021 roku oraz w 2020
roku wynosiła odpowiednio 9 890 mln PLN i 8 992 mln PLN, w tym nakłady na inwestycje związane z ochroną środowiska
odpowiednio 383 mln PLN i 472 mln PLN.
Na dzień 31 grudnia 2021 roku i na dzień 31 grudnia 2020 roku wartość przyszłych zobowiązań z tytułu podpisanych do tego
dnia kontraktów inwestycyjnych wyniosła odpowiednio 19 033 mln PLN i 9 202 mln PLN. Wzrost w 2021 roku wynika głównie z
podpisanych kontraktów inwestycyjnych dotyczących budowy kompleksu Olefiny III.
17.4. Aktywa i zobowiązania warunkowe
WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŚCI
Aktywa i zobowiązania warunkowe
Grupa ujawnia na koniec okresu sprawozdawczego informacje o aktywach warunkowych jeśli wpływ środków zawierających w sobie korzyści
ekonomiczne jest prawdopodobny. Jeśli jest to wykonalne w praktyce, Grupa szacuje skutki finansowe aktywów warunkowych, wyceniając je zgodnie z
zasadami obowiązującymi przy wycenie rezerw.
Grupa ujawnia na koniec okresu sprawozdawczego informacje o zobowiązaniach warunkowych jeśli:
- ma możliwy obowiązek, który powstał na skutek zdarzeń przeszłych, których istnienie zostanie potwierdzone dopiero w momencie wystąpienia lub
niewystąpienia jednego lub większej ilości niepewnych przyszłych zdarzeń, które nie w pełni podlegają kontroli Grupy lub
- ma obecny obowiązek który powstał na skutek zdarzeń przeszłych, ale wypływ środków zawierających w sobie korzyści ekonomiczne nie jest
prawdopodobny lub Grupa nie jest w stanie wycenić kwoty zobowiązania wystarczająco wiarygodnie.
Grupa nie ujawnia zobowiązania warunkowego gdy prawdopodobieństwo wypływu środków zawierających w sobie korzyści ekonomiczne jest znikome.
SZACUNKI
Aktywa warunkowe
Grupa dokonuje szacunków w odniesieniu do skutków finansowych ujawnianych aktywów warunkowych w oparciu o wartość wcześniej
rozpoznanych kosztów, które Grupa spodziewa się odzyskać (np. na mocy podpisanych umów ubezpieczenia), bądź wartość przedmiotu
postępowań, w których spółki Grupy występują w roli powoda.
Zobowiązania warunkowe
Grupa szacuje możliwe przyszłe zobowiązania, stanowiące zobowiązania warunkowe, w oparciu o wartość roszczeń w ramach toczących się
postępowań, w których spółki z Grupy ORLEN są strona pozwaną.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 104 / 113
17.4.1. Aktywa warunkowe
Zgodnie z informacją opublikowaną w Sprawozdaniach Finansowych PKN ORLEN i Grupy ORLEN za rok 2019, 2020 oraz za 2021
rok, PERN S.A. (dalej PERN) poinformował PKN ORLEN, o różnicach w ilości zapasu operacyjnego ropy naftowej typu REBCO
(Russian Export Blend Crude Oil) w związku z przeprowadzoną przez niego, jako operatora systemu rurociągowego, inwentaryzacją
zapasów ropy naftowej dostarczanej przez park zbiornikowy w Adamowie. Równolegle, na dzień 31 grudnia 2021 roku PERN
wskazał niedobór w ilości zapasu ropy naftowej PKN ORLEN dostarczanej drogą morską poprzez Bazę Manipulacyjną PERN-u w
Gdańsku wprowadzając jednostronną korektę salda zapasu ropy REBCO.
PERN utrzymuje, że przyczyną zmiany stanu zapasów operacyjnych są różnice metodologii obliczania ilości ropy naftowej typu REBCO
dostarczanej przez park zbiornikowy w Adamowie oraz ropy dostarczanej drogą morską. Na dzień 31 grudnia 2021 roku zgodnie
z potwierdzeniem otrzymanym od PERN zapas operacyjny PKN ORLEN w zakresie ropy naftowej typu REBCO wyniósł 443 803 ton
metrycznych netto. Różnica w stanie zapasów zwiększyła się w stosunku do stanu z 2020 roku o 1 282 ton metrycznych netto
i wyniosła 91 690 ton metrycznych netto.
PKN ORLEN nie zgadza się ze stanowiskiem PERN, ponieważ w jego ocenie pozostaje ono bezpodstawne, nieudowodnione
i niezgodne z umowami wiążącymi PKN ORLEN oraz PERN, a dotychczasowa metodologia stosowana na potrzeby obliczeń ilości ropy
naftowej typu REBCO oraz rop naftowych dostarczanych drogą morską poprzez Bazę Manipulacyjną PERN-u w Gdańsku
i przesyłanych przez PERN do PKN ORLEN jest prawidłowa i nie była nigdy wcześniej kwestionowana.
W ocenie PKN ORLEN wartość korekty zapasów rozpoznana w 2019 i 2020 roku oraz w 2021 roku w łącznej kwocie (158) mln PLN
stanowi jednocześnie aktywo warunkowe PKN ORLEN.
W związku z ujawnieniem przez PERN ubytku ropy naftowej należącej do PKN ORLEN i przechowywanej przez PERN, PKN ORLEN
wystawił notę obciążeniową i skierował do PERN 24 lipca 2020 roku wezwanie o zapłatę odszkodowania w związku z utratą przez
PERN 90 356 ton metrycznych netto ropy naftowej typu REBCO oraz związanym z tą utratą bezprawnym obniżeniem stanów
magazynowych ropy naftowej PKN ORLEN, które PERN winien utrzymywać w swoim systemie magazynowo-przesyłowym w kwocie
156 mln PLN. PERN nie uregulował tej kwoty w terminie określonym w wezwaniu. W konsekwencji, w okresie od 30 lipca 2020 roku do
19 maja 2021 roku PKN ORLEN zaspokajał wierzytelności PERN z tytułu wystawianych faktur w drodze potrąceń ustawowych
z wierzytelnością o zapłatę odszkodowania.
W dniu 1 października 2021 roku PERN zainicjował postępowanie sądowe, w którym domaga się zasądzenia od PKN ORLEN kwoty
156 mln PLN wraz z odsetkami oraz zryczałtowaną rekompensatą za koszty odzyskiwania należności, którą PKN ORLEN uprzednio
potrącił z wynagrodzenia PERN. PERN kwestionuje skuteczność potrąceń dokonanych przez PKN ORLEN. PKN ORLEN nie zgadza
się ze stanowiskiem PERN przedstawionym w pozwie złożonym przez PERN i zamierza bronić swojego stanowiska w toku
postępowania sądowego. W ocenie PKN ORLEN roszczenia PERN są bezpodstawne.
17.4.2. Zobowiązania warunkowe
Informacje o istotnych postępowaniach toczących się przed sądem, organem właściwym dla postępowania arbitrażowego lub
organem administracji w których spółki z Grupy ORLEN są stroną pozwaną:
Pozew I.P.-95 s.r.o. przeciwko ORLEN Unipetrol RPA s.r.o. o odszkodowanie
W dniu 23 maja 2012 roku ORLEN Unipetrol RPA s.r.o. otrzymał z Sądu Okręgowego w Ostrawie pozew spółki I.P.-95 s.r.o.
o odszkodowanie związane ze złożeniem przez ORLEN Unipetrol RPA s.r.o. w listopadzie 2009 roku wniosku o ogłoszenie
upadłości spółki I.P.-95 s.r.o. Łączna wartość pozwu wynosiła około 331 mln PLN przeliczone kursem z dnia 31 grudnia 2021 roku
(co odpowiada 1 789 mln CZK). ORLEN Unipetrol RPA s.r.o. był jednym z ośmiu podmiotów pozwanych solidarnie o zapłatę wyżej
wymienionej kwoty. Na wniosek I.P.-95 s.r.o. toczyło się postępowanie dotyczące przystąpienia do sprawy w charakterze powoda
spółki NESTARMO TRADING LIMITED. Sąd odmówił zgody na przystąpienie tej spółki do sprawy. W lutym 2018 roku sąd oddalił w
całości pozew orzekając na korzyść ORLEN Unipetrol RPA s.r.o. W dniu 3 kwietnia 2018 roku I.P.-95 s.r.o. złożył apelację od
orzeczenia sądu pierwszej instancji. W dniu 22 maja 2018 roku Sąd Okręgowy w Ostrawie zobowiązał I.P.-95 s.r.o. do zapłaty
opłaty od apelacji. W dniu 11 grudnia 2018 roku Sąd drugiej instancji oddalił apelację I.P.-95 s.r.o. od wyroku Sądu Okręgowego w
Ostrawie. Wyrok jest prawomocny. W dniu 20 marca 2019 roku I.P.-95 s.r.o. wniosła skargę kasacyjną od wyroku sądu drugiej
instancji. W dniu 30 czerwca 2021 roku skarga kasacyjna I.P.-95 s.r.o. została oddalona. Sprawa prawomocnie zakończona. I.P.-
95.s.r.o. ma możliwość złożenia skargi konstytucyjnej do Czeskiego Sądu Konstytucyjnego.
Roszczenie Warter Fuels S.A (poprzednio: OBR S.A.) przeciwko PKN ORLEN o odszkodowanie
W dniu 5 września 2014 roku spółka OBR S.A. (obecnie: Warter Fuels S.A.) wystąpiła przeciwko PKN ORLEN do Sądu
Okręgowego w Łodzi z pozwem o zapłatę z tytułu zarzucanego naruszenia przez PKN ORLEN praw do patentu. Kwota roszczenia
w pozwie została oszacowana przez Warter Fuels S.A. na kwotę 84 mln PLN. Żądanie pozwu obejmuje zasądzenie od PKN
ORLEN na rzecz Warter Fuels S.A. sumy pieniężnej w wysokości odpowiadającej wartości opłaty licencyjnej za korzystanie
z rozwiązania objętego ww. patentem oraz zasądzenie obowiązku zwrotu korzyści uzyskanych na skutek stosowania tego
rozwiązania. W dniu 16 października 2014 roku PKN ORLEN złożył odpowiedź na pozew. Pismem procesowym z dnia 11 grudnia
2014 roku wartość przedmiotu sporu została określona przez powoda na kwotę 247 mln PLN. Dotychczas odbyło się kilka rozpraw,
podczas których sąd przesłuchał świadków zgłoszonych przez strony. W dniu 19 grudnia 2018 roku odbyła się rozprawa, w trakcie
której Sąd wysłuchał stanowiska stron w zakresie podstaw ewentualnego uchylenia postanowienia o zabezpieczeniu.
Postanowieniem z dnia 2 stycznia 2019 roku Sąd Okręgowy uchylił postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia roszczeń. Warter
Fuels S.A. złożył zażalenie na to postanowienie w dniu 5 lutego 2019 roku. PKN ORLEN złożył odpowiedź na zażalenie. Sprawa
rozpoznania zażalenia jest na etapie postępowania drugoinstancyjnego, tj. przed Sądem Apelacyjnym w Łodzi. Zabezpieczenie
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 105 / 113
zostało prawomocnie uchylone. Pełnomocnik PKN ORLEN złożył także wniosek o zawieszenie postępowania z uwagi na toczące
się równolegle postępowanie o ustalenie prawa do spornego patentu, którego wynik będzie miał znaczenie dla rozstrzygnięcia w
sprawie o naruszenie. Na dzień sporządzenia niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego wniosek nie został jeszcze
rozpatrzony. Sąd znalazł biegłego celem wydania opinii także wśród podmiotów zagranicznych. Opinię w sprawie sporządzi
Uniwersytet Techniczno-Ekonomiczny. W dniu 21 września 2021 roku Warter Fuels S.A uiścił zaliczkę na biegłego.
Pełna ocena ryzyka niepomyślnego rozstrzygnięcia może być dokonana na dalszym etapie postępowania biorąc pod uwagę
argumenty PKN ORLEN. W ocenie PKN ORLEN roszczenia Warter Fuels S.A. są bezpodstawne.
Spór POLWAX S.A. - ORLEN Projekt S.A.
I. Sprawa z powództwa ORLEN Projekt przeciwko POLWAX o zapłatę 6,7 mln PLN, rozpatrywana przez Sąd Okręgowy w
Rzeszowie sygn. akt VI GC 225/19
W dniu 23 maja 2019 roku Sąd wydał na rzecz ORLEN Projekt nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym obejmujący całość
dochodzonej kwoty. W dniu 27 listopada 2020 roku w sprawie zapadł wyrok, zgodnie z którym Sąd: (i) utrzymał w mocy nakaz
zapłaty w całości w zakresie dochodzonej należności głównej w kwocie 6,7 mln PLN oraz w zakresie zaległych odsetek za
opóźnienie w transakcjach handlowych liczonych od 2 października 2019 roku do dnia zapłaty; (ii) uchylił nakaz zapłaty wydany w
dniu 23 maja 2019 roku co do zapłaty części zaległych odsetek, tj. w zakresie kwoty 3 mln PLN od 11 stycznia 2019 roku do
1 października 2019 roku oraz w zakresie kwoty 3,7 mln PLN od 25 stycznia 2019 roku do 1 października 2019 roku.
Obie strony wniosły apelację od wyroku, przy czym POLWAX zaskarżył go w całości, natomiast ORLEN Projekt w części, w jakiej
Sąd uchylił nakaz zapłaty co do zapłaty ustawowych odsetek za opóźnienie w transakcjach handlowych. Aktualnie sprawa jest
rozpatrywana przez Sąd Apelacyjny w Rzeszowie pod sygn. akt I AGa 20/21.
II. Sprawa z powództwa ORLEN Projekt przeciwko POLWAX o zapłatę 67,8 mln PLN, rozpatrywana przez Sąd Okręgowy w
Rzeszowie pod sygn. akt VI GC 201/19
W sprawie ORLEN Projekt dochodzi od POLWAX zapłaty łącznej kwoty 67,8 mln PLN wraz z odsetkami za opóźnienie z tytułu: (i)
wynagrodzenia za wykonane prace budowlane oraz zrealizowane dostawy, (ii) bezpodstawnie zrealizowaną gwarancję dobrego
wykonania umowy oraz (iii) kosztów związanych z odstąpieniem przez ORLEN Projekt od umowy. Sąd przesłuchał już w sprawie
wszystkich świadków, rozprawa została odroczona bez wyznaczania kolejnego terminu.
III. Sprawa z powództwa POLWAX przeciwko ORLEN Projekt o zapłatę 132 mln PLN, rozpatrywana przez Sąd Okręgowy w
Rzeszowie sygn. akt VI GC 84/20
Dochodzone przez POLWAX od ORLEN Projekt roszczenie obejmuje 84 mln PLN tytułem szkody rzeczywistej oraz 48 mln PLN
tytułem utraconych korzyści, które miały powstać w związku z nienależytym wykonaniem i niewykonaniem umowy przez ORLEN
Projekt. Postępowanie było zawieszone na zgodny wniosek stron. W dniu 21 października 2021 roku Sąd, na wniosek POLWAX,
wydał postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania. W sprawie nie został jeszcze wyznaczony termin posiedzenia
przygotowawczego.
IV. Sprawa z powództwa POLWAX przeciwko ORLEN Projekt o zapłatę 9,7 mln PLN rozpatrywana przez Sąd Okręgowy w
Rzeszowie pod sygn. akt VI GC 104/20
POLWAX dochodzi przeciwko ORLEN Projekt zapłaty kwoty 9,7 mln PLN wraz z należnymi odsetkami za opóźnienie z tytułu: (i)
zwrotu kosztów usunięcia i utylizacji odpadu w postaci zanieczyszczonej ziemi pochodzącej z terenu Inwestycji, oraz (ii)
bezumownego składowania ziemi pochodzącej z terenu Inwestycji na należącej do POLWAX działce nr 3762/70. W styczniu 2022
roku odbyły się trzy posiedzenia w sprawie. W marcu 2022 roku odbyły się kolejne rozprawy. Następna rozprawa została
zaplanowana na 4 kwietnia 2022 roku.
V. Sprawa z powództwa POLWAX przeciwko ORLEN Projekt o usunięcie ruchomości rozpatrywana przez Sąd Rejonowy w
Tychach pod sygn. akt VI GC 120/20
POLWAX zażądał, aby Sąd zobowiązał ORLEN Projekt do przywrócenia stanu zgodnego z prawem poprzez opróżnienie
magazynów przekazanych ORLEN Projekt celem przechowywania urządzeń i materiałów na potrzeby prowadzonej Inwestycji.
Dotychczas w sprawie odbyło się pięć rozpraw, kolejna jest zaplanowana na 25 kwietnia 2022 roku.
W ocenie ORLEN Projekt roszczenie jest bezpodstawne w związku, z czym spółka nie rozpoznała rezerwy.
Technip Italy S.p.A. przeciwko ORLEN Unipetrol RPA, s.r.o.
W związku z opóźnieniem wykonania Umowy zawartej pomiędzy Technip Italy S.p.A. („Technip”) a ORLEN Unipetrol na budowę
Zakładu Polietylenu w Litvinov, Technip zobowiązany był do zapłaty kar umownych za opóźnienie w wysokości 106 mln PLN
przeliczone kursem z dnia 31 grudnia 2021 roku (co odpowiada 23 mln EUR). Technip nie zapłacił ww. kar umownych ORLEN
Unipetrol, w związku z czym ORLEN Unipetrol wykorzystał gwarancję bankową w kwocie 97 mln PLN przeliczone kursem z dnia 31
grudnia 2021 roku (co odpowiada 21 mln EUR).
W dniu 17 sierpnia 2020 roku Technip wniósł wezwanie na arbitraż. W listopadzie 2020 roku ORLEN Unipetrol wystąpił z kompensatą
pozostałych odsetek umownych z faktury wystawionej przez Technip za pozostałą część wynagrodzenia umownego: zaległa wysokość
odsetek umownych za opóźnienie wynosi 8,3 mln PLN przeliczone kursem z dnia 31 grudnia 2021 roku (co odpowiada 1,8 mln EUR).
W dniu 30 listopada 2020 roku ORLEN Unipetrol złożył odpowiedź na pozew oraz zgłosił powództwo wzajemne z tytułu zaległych
odsetek umownych za opóźnienie w kwocie 8,3 mln PLN przeliczone kursem z dnia 31 grudnia 2021 roku (co odpowiada 1,8 mln EUR).
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 106 / 113
W dniu 5 stycznia 2021 roku Technip złożył poprawkę do wezwania na arbitraż zwiększając całkowitą wysokość roszczenia do kwoty
132 mln PLN przeliczone kursem z dnia 31 grudnia 2021 roku (co odpowiada 28,8 mln EUR).
Technip wnosząc o arbitraż uwzględniając zgłoszoną poprawkę dąży do uzyskania:
a) zapłaty kwoty 98 mln PLN przeliczone kursem z dnia 31 grudnia 2021 roku (co odpowiada 21,3 mln EUR) stanowiącego wysokość
bezpodstawnej wypłaty z gwarancji bankowej przez ORLEN Unipetrol;
b) zapłaty kwoty 34 mln PLN przeliczone kursem z dnia 31 grudnia 2021 roku (co odpowiada 7,3 mln EUR) stanowiącej roszczenia
dodatkowe Technip oparte na różnych okolicznościach i podstawach prawnych głównie dotyczących prac, usług dodatkowych
wykonanych przez Technip w związku z projektem budowy Zakładu Polietylenu;
c) zapłaty kwoty 0,9 mln PLN przeliczone kursem z dnia 31 grudnia 2021 roku (co odpowiada 0,2 mln EUR) z faktury wystawionej
przez Technip stanowiącą pozostałą część wynagrodzenia umownego (co było kompensowane przez ORLEN Unipetrol
w listopadzie 2020);
d) zapłaty kwoty odsetek ustawowych za całą wymagalną płatność;
e) odrzucenie pozwu wzajemnego ORLEN Unipetrol.
Postępowanie arbitrażowe toczy się przed Sądem Arbitrażowym przy Międzynarodowej Izbie Gospodarczej w Wiedniu. ORLEN
Unipetrol RPA s.r.o. przedstawił swoje pełne stanowisko w sprawie w dniu 6 sierpnia 2021 roku. Nastąpiła wymiana pism
przygotowawczych między Stronami. W lutym odbyła się rozprawa. Kolejne posiedzenia zostały zaplanowane na kwiecień 2022 roku.
W ocenie ORLEN Unipetrol RPA s.r.o. roszczenie Technip jest bezpodstawne.
Zobowiązania warunkowe dotyczące Grupy ENERGA
Na dzień 31 grudnia 2021 roku zobowiązania warunkowe Grupy ENERGA rozpoznane w skonsolidowanym sprawozdaniu
finansowym Grupy ORLEN wynosiły 269 mln PLN.
Największą pozycję zobowiązań warunkowych stanowią sprawy sporne związane z infrastrukturą energetyczną spółki Energa-
Operator SA usadowioną na prywatnym gruncie. Grupa tworzy rezerwy na zgłoszone spory sądowe. W przypadku niepewności, co
do zasadności kwoty roszczenia lub tytułu prawnego do gruntu, Grupa rozpoznaje zobowiązania warunkowe. Na dzień 31 grudnia
2021 roku oszacowana wartość tych roszczeń wykazana jako zobowiązania warunkowe wynosi 249 mln PLN, podczas gdy na
dzień 31 grudnia 2020 roku ich wartość wynosiła 248 mln PLN. Biorąc pod uwagę opinie prawne szacowane kwoty określają ryzyko
powstania zobowiązania poniżej 50%.
Postępowanie arbitrażowe z powództwa Elektrobudowa S.A. przeciwko PKN ORLEN
Elektrobudowa S.A. wniosła pozew o zapłatę przeciwko PKN ORLEN do Sądu Arbitrażowego przy Stowarzyszeniu Inżynierów,
Doradców i Rzeczoznawców (SIDIR) w Warszawie (sygn. P/SA/5/2019) na łączną kwotę 104 mln PLN oraz 11,5 mln EUR. Sprawa
dotyczy wykonywania umowy EPC na budowę Instalacji Metateza, zawartej pomiędzy PKN ORLEN a Elektrobudowa.
Na powyższą kwotę składają się następujące kwoty:
1) 20,6 mln PLN oraz 7,6 mln EUR wraz z odsetkami za opóźnienie tytułem zapłaty zaległego wynagrodzenia przewidzianego
w Umowie EPC - na rzecz Elektrobudowa, ewentualnie na rzecz Citibanku, w razie uznania, że w wyniku cesji wynagrodzenie
należne jest Citibankowi,
2) 7,8 mln PLN oraz 1, 26 mln EUR wraz z odsetkami ustawowymi od 23 października 2018 roku tytułem wynagrodzenia za prace
dodatkowe i zamienne – na rzecz Elektrobudowa ewentualnie Citibanku jak wyżej,
3) 62,4 mln PLN wraz z odsetkami ustawowymi od 27 grudnia 2019 roku tytułem wynagrodzenia, o które powinien zostać
podwyższony ryczałt na rzecz Elektrobudowa, ewentualnie Citibanku jak wyżej,
4) 13,2 mln PLN oraz 2,6 mln EUR wraz z odsetkami ustawowymi od 25 października 2019 roku – tytułem odszkodowania za
szkodę wyrządzona bezpodstawną wypłatą przez PKN ORLEN sum gwarancyjnych dostępnych w ramach gwarancji
bankowych – na rzecz Elektrobudowa.
PKN ORLEN złożył odpowiedź na pozew w dniu 17 kwietnia 2020 roku. Sąd Arbitrażowy wydał następujące orzeczenia:
(I) Wyrok wstępny (nr 1) w dniu 7 stycznia 2021 roku dotyczy roszczenia Elektrobudowa o zasądzenie kwoty 0,3 mln PLN za
wykonanie „Instrukcji przygotowania instalacji po remoncie do ruchu” (dalej: Instrukcja) oraz kwoty 0,1 mln PLN tytułem dopłaty za
dostarczenie adsorbera FA-2202 Nitrogen Treater wykonanego ze stali nierdzewnej zamiast ze stali węglowej (dalej: adsorber).
(II) Wyrok częściowy (nr 1) z dnia 8 stycznia 2021 roku dotyczy żądania PKN ORLEN o obniżenie wynagrodzenia Elektrobudowa
w związku z wadami kompresorów K-2302A, K-2302B i rurociągów wody pitnej oraz gospodarczej w łącznej wysokości 0,01 mln
PLN i 4,6 mln EUR. Sąd oddalił żądanie PKN ORLEN o obniżenie umownego zryczałtowanego wynagrodzenia strony powodowej
łącznie o 0,01 mln PLN i 4,6 mln EUR.
(III) Wyrok Częściowy (nr 2) z dnia 3 lutego 2021 roku Sąd zasądził od PKN ORLEN na rzecz Elektrobudowa kwotę 4,3 mln PLN
(17 faktur) oraz kwotę 7 mln PLN (jako równowartość 1,62 EUR - 5 faktur) z tytułu podatku VAT (łącznie: 11,3 mln PLN), wraz
z odsetkami ustawowymi za opóźnienie oraz ustalił bezzasadność potrąceń dokonanych przez pozwanego na kwotę 0,7 mln EUR
i kwotę 3,5 mln PLN.
(IV) Wyrok Częściowy (nr 3) z dnia 3 lutego 2021 roku zasądzający od PKN ORLEN na rzecz Syndyka masy upadłości łączną
kwotę 1,2 mln PLN netto tytułem częściowej zapłaty umownego wynagrodzenia (6 faktur), wraz z odsetkami ustawowymi za
opóźnienie do daty zapłaty.
(V) Wyrok Częściowy (nr 4) z dnia 3 lutego 2021 roku zasądzający od pozwanego na rzecz powoda łączną kwotę 2,1 mln PLN i kwotę
1,4 mln EUR tytułem częściowej zapłaty umownego wynagrodzenia, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie do daty zapłaty oraz
ustalający bezzasadność potrąceń dokonanych przez pozwanego z tytułu kar umownych na kwotę 1,9 mln EUR.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 107 / 113
(VI) Wyrok Częściowy (nr 5) z dnia 12 lutego 2021 roku zasądzający od pozwanego na rzecz powoda łączną kwotę 1,3 mln PLN i kwotę
2,5 mln EUR tytułem częściowej zapłaty umownego wynagrodzenia (część należności netto wynikająca z 6 faktur, z których kwoty
podatku VAT zasądzone zostały wcześniej w wyroku częściowym nr 2), wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie do daty zapłaty.
(VII) Wyrok Częściowy (nr 6) z dnia 16 kwietnia 2021 roku umarzający postępowanie co do kwoty 0,2 mln PLN wobec cofnięcia
przez powoda pozwu w tym zakresie.
(VIII) Wyrok Wstępny (nr 2) z dnia 5 lipca 2021 roku dotyczący roszczeń Elektrobudowy o zasądzenie kwot 0,40 mln PLN i 0,04 mln
EUR tytułem wynagrodzenia za dostawę podgrzewacza E-2213 i aparatu E-2308, w którym Zespół Orzekający orzekł, że o uznaniu
tych roszczeń za usprawiedliwione co do zasady. Wyrok wstępny nie stanowi o istnieniu po stronie PKN ORLEN obowiązku zapłaty
na rzecz powoda w/w kwot, ale jest wyrazem uznania przez Zespół Orzekający, iż Elektrobudowa jest uprawniona do oczekiwania
od PKN ORLEN zapłaty za wyżej spełnione świadczenia rzeczowe, jako dodatkowe lub/i zamienne.
(IX) Wyrok Częściowy (nr 7) z dnia 3 września 2021 roku zasądzający od pozwanego na rzecz powoda łączną kwotę 0,4 mln PLN
wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie do daty zapłaty tytułem podatku VAT z 3 faktur i części należności netto z 1 faktury.
(X) Wyrok Częściowy (nr 8) z dnia 3 września 2021 roku zasądzający od pozwanego na rzecz powoda kwotę 0,7 mln PLN tytułem
części należność netto z 1 faktury wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie do daty zapłaty.
(XI) Wyrok Wstępny (nr 3) z dnia z dnia 3 września 2021 roku dotyczący roszczeń Elektrobudowy o zasądzenie kwot 0,02 mln PLN i
0,8 mln EUR tytułem wynagrodzenia za dostawę zaworów ON/OFF o zmienionych parametrach oraz dostawę dodatkowego zaworu
ESD, w którym Zespół Orzekający orzekł, że o uznaniu tych roszczeń za usprawiedliwione co do zasady. Wyrok wstępny nie
stanowi o istnieniu po stronie PKN ORLEN obowiązku zapłaty na rzecz powoda w/w kwot, ale jest wyrazem uznania przez Zespół
Orzekający, iż Elektrobudowa jest uprawniona do oczekiwania od PKN ORLEN zapłaty za wyżej spełnione świadczenia rzeczowe,
jako dodatkowe lub/i zamienne.
(XII) Wyrok Częściowy (nr 9) z dnia 5 października 2021r. zasądzający od pozwanego na rzecz powoda: (a) w pkt I Wyroku kwotę
0,01 mln PLN tytułem wynagrodzenia za wykonanie analizy rozwiązań dotyczących pieca H-2202 wraz z odsetkami ustawowymi za
opóźnienie do daty zapłaty oraz (b) w pkt II Wyroku kwotę 0,1 mln PLN netto tytułem dodatkowego wynagrodzenia za dostawę
adsorbera FA-2202 (kwota ta była wcześniej przedmiotem Wyroku Wstępnego (nr 1) oraz ugody stron, o których mowa w pkt (I)
wyżej).
W dniu 13 września 2021 roku Syndyk Masy Upadłości Elektrobudowa S.A. rozszerzył powództwo o kwotę 13,2 mln PLN i 2,6 mln
EUR stanowiącą roszczenie o zwrot kwot zatrzymanych tytułem Kaucji Gwarancyjnej z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od
dnia 24 marca 2021 roku do dnia zapłaty.
Od w/w wyroków nie przysługuje PKN ORLEN żaden środek odwoławczy w postępowaniu przed Sądem Arbitrażowym.
Należności główne zasądzone wyrokami częściowymi nr 2, 3, i 4 zostały przez PKN ORLEN zapłacone na rzecz Syndyka masy
upadłości Elektrobudowa S.A. w dniach 31 maja 2021 roku i 1 czerwca 2021 roku.
Należności główne zasądzone wyrokiem częściowym nr 5 zostały przez PKN ORLEN zapłacone na rzecz Syndyka w dniach 15
czerwca 2021 roku i 17 czerwca 2021 roku. Odsetki od zapłaconych należności głównych z wyroków częściowych nr 2,3,4,5,
zostały zapłacone w dniu 2 sierpnia 2021 roku.
Należności główne zasądzone wyrokami częściowymi (nr 7) i (nr 8) zostały przez PKN ORLEN zapłacone na rzecz Syndyka w dniu
19 listopada 2021 roku. Odsetki od zapłaconych należności głównych zostały zapłacone w dniu 14 grudnia 2021 roku.
Należności główne wraz z odsetkami zasądzone wyrokiem częściowym (nr 9) zostały przez PKN ORLEN zapłacone w całości na
rzecz Syndyka.
Wartość utworzonych rezerw z tytułu toczącego się postępowania z Elektrobudowa na dzień 31 grudnia 2021 roku wyniosła
26 mln PLN.
Poza postępowaniami opisanymi powyżej Grupa nie zidentyfikowała innych istotnych zobowiązań warunkowych.
17.5. Zabezpieczenia akcyzowe
Zabezpieczenia akcyzowe i akcyza od wyrobów i towarów znajdujących się w procedurze zawieszonego poboru stanowią
element zobowiązań pozabilansowych i na dzień 31 grudnia 2021 roku i na dzień 31 grudnia 2020 roku wynosiły odpowiednio 2
659 mln PLN i 2 483 mln PLN. Na dzień 31 grudnia 2021 roku Grupa ocenia zmaterializowanie się tego typu zobowiązania jako
bardzo niskie.
17.6. Transakcje z podmiotami powiązanymi
W 2021 roku oraz w 2020 roku oraz na dzień 31 grudnia 2021 roku oraz na dzień 31 grudnia 2020 roku nie wystąpiły transakcje
podmiotów powiązanych Grupy ORLEN z członkami Zarządu i Rady Nadzorczej oraz członkami pozostałego kluczowego
personelu kierowniczego Jednostki Dominującej i z bliskimi im osobami.
W 2021 roku na podstawie złożonych oświadczeń, wystąpiły głównie transakcje sprzedaży członków kluczowego personelu
kierowniczego oraz bliskich osób powiązanych z kluczowym personelem kierowniczym spółek Grupy ORLEN z podmiotami
powiązanymi Grupy ORLEN w kwocie 4,8 mln PLN, przy czym główna kwota dotyczyła sprzedaży udziałów spółki z Grupy
ORLEN przez udziałowca będącego członkiem kluczowego personelu.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 108 / 113
W 2020 roku na podstawie złożonych oświadczeń, wystąpiły głównie transakcje sprzedaży członków kluczowego personelu
kierowniczego i bliskich im osób z podmiotami powiązanymi Grupy ORLEN w kwocie 0,9 mln PLN i dotyczyły sprzedaży usług
prawnych.
Na dzień 31 grudnia 2021 roku salda zobowiązań z tytułu dostaw i usług i pozostałych zobowiązań z tytułu powyższych
transakcji wyniosły 0,1 mln PLN, a na dzień 31 grudnia 2020 roku salda zobowiązań z tytułu dostaw i usług i pozostałych
zobowiązań z tytułu powyższych transakcji wyniosły 0,03 mln PLN.
17.6.1. Wynagrodzenia wypłacone i należne lub potencjalnie należne członkom Zarządu, Rady Nadzorczej Jednostki
Dominującej oraz pozostałym członkom kluczowego personelu kierowniczego Jednostki Dominującej oraz
spółek Grupy ORLEN
2021
2020
Jednostka Dominująca
Krótkoterminowe świadczenia pracownicze
50,8
45,9
Świadczenia po okresie zatrudnienia
0,1
0,1
Świadczenia z tytułu rozwiązania stosunku pracy
0,3
1,9
Jednostki zależne
Krótkoterminowe świadczenia pracownicze
296,5
243,0
Świadczenia po okresie zatrudnienia
0,5
0,2
Pozostałe świadczenia długoterminowe
0,8
0,1
Świadczenia z tytułu rozwiązania stosunku pracy
6,5
9,5
355,5
300,7
Powyższa tabela przedstawia wynagrodzenia wypłacone, należne lub potencjalnie należne kluczowemu personelowi
kierowniczemu Jednostki Dominującej i spółek zależnych za okres sprawozdawczy.
Wpływ nowych jednostek na poziom wynagrodzeń kluczowego personelu w Grupie ORLEN
2021
2020
Jednostki zależne
Krótkoterminowe świadczenia pracownicze
99,4
62,7
Świadczenia po okresie zatrudnienia
0,3
-
Pozostałe świadczenia długoterminowe
0,7
0,1
Świadczenia z tytułu rozwiązania stosunku pracy
3,7
5,9
104,1
68,7
Zasady premiowania kluczowego personelu kierowniczego Grupy ORLEN
Regulaminy dotyczące premiowania funkcjonujące dla Zarządu PKN ORLEN, dyrektorów bezpośrednio podległych Zarządowi
PKN ORLEN oraz pozostałych kluczowych stanowisk Grupy ORLEN mają wspólne podstawowe cechy. Osoby objęte wyżej
wymienionymi systemami premiowane są za realizację indywidualnych celów, wyznaczanych na początku okresu premiowego
przez Radę Nadzorczą dla Członków Zarządu oraz przez Zarząd dla pracowników kluczowego personelu kierowniczego.
Systemy Premiowania są spójne z Wartościami Koncernu, promują współpracę pomiędzy poszczególnymi pracownikami
i motywują do osiągania najlepszych wyników w skali Grupy ORLEN. Postawione cele mają charakter zarówno jakościowy, jak
i ilościowy, i są rozliczane po zakończeniu roku, na który zostały wyznaczone.
Wynagrodzenia z tytułu zakazu konkurencji i rozwiązania umowy w rezultacie odwołania z zajmowanego stanowiska
Zgodnie z umowami Członkowie Zarządu PKN ORLEN i Członkowie Zarządów spółek Grupy ORLEN zobowiązani są przez
okres 6 miesięcy po rozwiązaniu umowy do powstrzymania się od działalności konkurencyjnej. W okresie tym otrzymują
odszkodowanie w wysokości 50% lub 100% sześciokrotności miesięcznego wynagrodzenia stałego, płatne w 6 równych ratach
miesięcznych. Zapisy w umowach dotyczące zakazu konkurencji po ustaniu funkcji Członka Zarządu wchodzą w życie dopiero
po upływie 3 miesięcy pełnienia funkcji Członka Zarządu.
Ponadto umowy przewidują wypłatę odprawy w przypadku rozwiązania umowy lub wypowiedzenia umowy przez Spółkę,
z innych przyczyn niż naruszenie podstawowych, istotnych obowiązków wynikających z umowy, pod warunkiem pełnienia
funkcji Członka Zarządu przez okres co najmniej 12 miesięcy. Odprawa w takim przypadku wynosi trzykrotność miesięcznego
wynagrodzenia stałego.
Dyrektorzy bezpośrednio podlegli Zarządowi PKN ORLEN standardowo zobowiązani są do powstrzymania się od działalności
konkurencyjnej przez okres 6 miesięcy po rozwiązaniu umowy. W tym czasie otrzymują odszkodowanie w wysokości 50%
sześciokrotności miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego, płatne w 6 równych ratach miesięcznych. Odprawa z tytułu
rozwiązania umowy przez Pracodawcę wynosi standardowo sześciokrotność miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego.
17.6.2. Transakcje oraz stan rozrachunków spółek Grupy ORLEN z podmiotami powiązanymi
Sprzedaż
Zakupy
2021
2020
2021
2020
Jednostki współkontrolowane
3 156
2 578
(354)
(228)
wspólne przedsięwzięcia
2 985
2 485
(254)
(170)
wspólne działania
171
93
(100)
(58)
3 156
2 578
(354)
(228)
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 109 / 113
Należności z tytułu dostaw i usług
oraz pozostałe należności
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług
oraz pozostałe zobowiązania
31/12/2021
31/12/2020
31/12/2021
31/12/2020
Jednostki współkontrolowane
844
394
154
91
wspólne przedsięwzięcia
819
383
134
70
wspólne działania
25
11
20
21
844
394
154
91
Powyższe transakcje z jednostkami współkontrolowanymi obejmują głównie sprzedaż i zakupy produktów rafineryjnych
i petrochemicznych oraz usług.
W 2021 roku i w 2020 roku w Grupie nie wystąpiły transakcje zawarte z podmiotami powiązanymi na warunkach innych niż
rynkowe.
Dodatkowo w 2021 roku, na podstawie złożonych oświadczeń, wystąpiły transakcje pomiędzy podmiotami, w których kluczowe
stanowiska pełniły bliskie osoby powiązane z kluczowym personelem kierowniczym Jednostki Dominującej oraz spółek Grupy ORLEN,
a podmiotami Grupy ORLEN.
W 2021 roku oraz na dzień 31 grudnia 2021 roku Grupa zidentyfikowała następujące transakcje:
- sprzedaż i zakup wyniosły odpowiednio 1,3 mln PLN i (11,9) mln PLN;
- saldo należności wyniosło 0,1 mln PLN,
- saldo zobowiązań wyniosło 3,3 mln PLN.
Powyższe transakcje dotyczyły głównie zakupu i sprzedaży paliw, oleju napędowego, folii, polietylenu do produkcji folii, oraz prac
budowlano – montażowych.
17.6.3. Transakcje z jednostkami powiązanymi ze Skarbem Państwa
Na dzień 31 grudnia 2021 roku oraz 31 grudnia 2020 roku Skarb Państwa był właścicielem 27,52% akcji Jednostki Dominującej
Grupy ORLEN - PKN ORLEN i posiada zdolność wywierania na nią znaczącego wpływu.
W związku z powyższym podmiotami powiązanymi wobec spółek z Grupy ORLEN, są te jednostki, wobec których Skarb
Państwa sprawuje kontrolę w sposób bezpośredni (jednostki zależne) lub pośredni (jednostki współzależne).
Grupa zidentyfikowała transakcje z podmiotami powiązanymi, będącymi równocześnie jednostkami powiązanymi ze Skarbem
Państwa w oparciu o „ Wykaz spółek z udziałem Skarbu Państwa” udostępniany przez Kancelarię Prezesa Rady Ministrów.
W 2021 i w 2020 roku oraz na dzień 31 grudnia 2021 i na dzień 31 grudnia 2020 roku Grupa zidentyfikowała następujące
transakcje:
2021
2020
Sprzedaż
4 953
2 297
Zakupy
(9 653)
(5 146)
31/12/2021
31/12/2020
Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności
687
653
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania
1 571
592
Powyższe transakcje, przeprowadzone na warunkach rynkowych, związane były głównie z bieżącą działalnością operacyjną
Grupy ORLEN i dotyczyły głównie sprzedaży paliw, zakupu i sprzedaży gazu ziemnego, energii, usług transportowych
i magazynowania.
Dodatkowo występowały również transakcje o charakterze finansowym (kredyty, opłaty bankowe, prowizje) z Bankiem
Gospodarstwa Krajowego.
Pod koniec 2020 roku PKN ORLEN oraz inne spółki z Grupy ORLEN, wykonując polecenie Prezesa Rady Ministrów przekazane
w ramach decyzji wydanej na podstawie art. 11h ust 3 i 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach
związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi
sytuacji kryzysowych zaangażowały się w przygotowanie szpitali tymczasowych w Płocku oraz w Ostrołęce w celu
zabezpieczenia dodatkowych łóżek dla pacjentów z COVID-19. Koszty poniesione w związku z zaangażowaniem w realizację
projektu budowy szpitali tymczasowych, które są sukcesywnie zwracane na podstawie umów pomiędzy PKN ORLEN a Skarbem
Państwa – Ministrem Aktywów Państwowych, wyniosły za 2021 rok i 2020 rok odpowiednio 3 mln PLN oraz 39 mln PLN.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 110 / 113
17.7. Wynagrodzenie wynikające z umowy z podmiotem uprawnionym do badania sprawozdań finansowych
2021
2020
Jednostka Dominująca
3,9
3,1
Badanie sprawozdań finansowych
1,6
2,4
Inne usługi poświadczające:
2,3
0,7
przeglądy sprawozdań finansowych
0,7
0,7
pozostałe usługi
1,6
-
Jednostki zależne Grupy Kapitałowej
4,6
4,3
Badanie sprawozdań finansowych
4,2
3,9
Inne usługi poświadczające:
0,4
0,4
przeglądy sprawozdań finansowych
0,2
0,2
pozostałe usługi
0,2
0,2
8,5
7,4
W okresie objętym niniejszym skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym podmiotem uprawnionym do badania
skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy był Deloitte Audyt spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka
komandytowa (Deloitte).
Deloitte Audyt spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa począwszy od I kwartału 2017 roku wykonuje
przeglądy śródrocznych oraz badania jednostkowych sprawozdań finansowych PKN ORLEN i skonsolidowanych sprawozdań
finansowych Grupy. Deloitte Audyt spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa została wybrana do
przeprowadzenia przeglądów śródrocznych sprawozdań finansowych oraz badania jednostkowych sprawozdań finansowych
PKN ORLEN i skonsolidowanych sprawozdań finansowych Grupy:
- uchwałą Rady Nadzorczej Nr 2071/18 z dnia 20 grudnia 2018 roku zmienioną uchwałą Nr 2103/19 z dnia 25 stycznia 2019
roku za lata 2019-2021 oraz
- uchwałą Rady Nadzorczej Nr 2698/21 z dnia 29 listopada 2021 roku za lata obrotowe 2022-2024, przy czym wybór Deloitte
jako podmiotu uprawnionego do badania sprawozdań finansowych w roku 2024 jest uzależniony od dokonania w okresie od
1 stycznia 2022 do 30 czerwca 2023 inkorporacji spółki Grupa LOTOS S.A. lub spółki PGNiG S.A. ewentualnie w inny
sposób przejęcia przez PKN ORLEN kontroli nad spółkami z Grupy Kapitałowej LOTOS lub Grupy Kapitałowej PGNiG.
Spełnienie tego warunku zostanie potwierdzone odpowiednią uchwałą Rady Nadzorczej PKN ORLEN.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 111 / 113
18. WYDARZENIA PO ZAKOŃCZENIU OKRESU SPRAWOZDAWCZEGO
18.1. Inkorporacja LOTOS S.A.
W dniu 12 stycznia 2022 roku PKN ORLEN poinformował, że zakończone zostały prace mające na celu wdrożenie środków
zaradczych określonych w warunkowej zgodzie Komisji Europejskiej z dnia 14 lipca 2020 roku na dokonanie koncentracji
polegającej na przejęciu przez Spółkę kontroli nad Grupą LOTOS S.A. z siedzibą w Gdańsku („Grupa LOTOS”) („Środki
Zaradcze”).
W celu realizacji Środków Zaradczych zawarte zostały umowy o charakterze warunkowym, których wejście w życie uzależnione
jest między innymi od:
1. wydania przez Komisję decyzji akceptującej nabywców aktywów zbywanych w wykonaniu Środków Zaradczych oraz
warunków zawartych z nimi umów,
2. realizacji koncentracji pomiędzy Spółką a Grupą LOTOS,
3. uzyskania przez nabywców aktywów zbywanych w wykonaniu Środków Zaradczych zgód właściwych organów
antymonopolowych oraz innych organów administracji publicznej na zawarcie oraz wykonanie przez nich poniższych umów,
4. uzyskania pozostałych wymaganych prawem zgód właściwych organów na zbycie praw do niektórych składników
wchodzących w skład dezinwestowanych aktywów.
Szczegółowe informacje na stronie PKN ORLEN: https://www.orlen.pl/content/internet/orlen/pl/pl/relacje-inwestorskie/raporty-i-
publikacje/raporty-biezace/2022/01/Raport-biezacy-nr-2-2022.
18.2. Wpływ konfliktu zbrojnego na Ukrainie na działalność operacyjną i finansową Grupy
Na dzień sporządzenia niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupa nie zakończyła analizy i kwantyfikacji
możliwego wpływu konfliktu zbrojnego na Ukrainie na przyszłą sytuację finansową Grupy, jej działalność operacyjną, jak również
osiągane w przyszłości wyniki finansowe. Wpływ ten będzie uzależniony zarówno od realizacji możliwych scenariuszy rozwoju wojny na
Ukrainie, a także od działań jakie będą podejmowały rządy innych krajów, w tym podtrzymywania lub nakładania nowych sankcji na
Rosję, a także ograniczania bądź zrywania relacji handlowych z Rosją i ewentualnie państwami popierającymi jej działania zbrojne na
Ukrainie.
Wybuch wojny na Ukrainie spowodował w początkowym okresie intensywny wzrost cen ropy i produktów ropopochodnych. Wzrosły
również ceny gazu i energii elektrycznej w odpowiedzi na ryzyko możliwych braków dostaw tych surowców. Jednocześnie nastąpiła
gwałtowna zmiana notowań uprawnień do emisji CO
2
. W tym czasie Grupa obserwowała wzrost marż, przy jednoczesnym ujemnym
wpływie wzrostu cen surowców, dużej zmienności cen uprawnień CO
2
, jak również osłabienia waluty PLN na wycenę i rozliczenie
posiadanych przez Grupę instrumentów pochodnych.
W ostatnich dniach sytuacja makroekonomiczna uległa czasowej stabilizacji. Nastąpił spadek cen ropy na rynkach światowych oraz cen
innych surowców. Ponadto umocnił się polski złoty, który w wyniku konfliktu zbrojnego na Ukrainie oraz podwyżki cen surowców
energetycznych stracił znacznie na wartości. W ocenie Grupy trwający konflikt na Ukrainie będzie w dalszym ciągu wpływać na sytuację
makroekonomiczną w kraju i na świecie i będzie powodować zmienność cen produktów rafineryjnych i petrochemicznych oraz
surowców, w tym ropy, energii oraz uprawnień do emisji CO
2
, z trudnym obecnie do określenia kierunkiem wpływu na marże. W
konsekwencji może to prowadzić do dalszego wzrostu inflacji i stóp procentowych, co przełoży się na sytuację gospodarczą w krajach,
w których Grupa prowadzi swoją działalność, w tym możliwe spowolnienie wzrostu gospodarczego lub nawet recesję. Natomiast skala i
wpływ wojny na Ukrainie na sytuację makroekonomiczną są obecnie bardzo trudne do oszacowania.
Na dzień sporządzenia niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego Zarząd ocenił, że trwający konflikt zbrojny na
Ukrainie nie ma wpływu na ocenę kontynuacji działalności przez Grupę.
Grupa ocenia, że zmiany sytuacji makroekonomicznej w Europie i na świecie spowodowane przez konflikt zbrojny na Ukrainie oraz
sankcje nakładane na Rosję, mogą wpłynąć na niektóre założenia i szacunki dokonywane przez Grupę. W konsekwencji może to
prowadzić do istotnych korekt wartości bilansowej niektórych aktywów i zobowiązań w kolejnych okresach sprawozdawczych. Niemniej
jednak na tym etapie, biorąc pod uwagę, że sytuacja na Ukrainie zmienia się z dnia na dzień, Zarząd nie jest w stanie wiarygodnie
oszacować wpływu tych zdarzeń na przyszłe wyniki finansowe Grupy.
Dotychczas nie wystąpiły zakłócenia w procesach operacyjnych realizowanych w ramach Grupy, jak również nie miały miejsca żadne
istotne ograniczenia w zakresie dostępności surowców, w tym ropy naftowej, w żadnym z obszarów funkcjonowania Grupy. Terminale,
bazy magazynowe i rafinerie w Grupie ORLEN funkcjonują w niezmienionym zakresie, a dostawy paliw na wszystkie stacje są cały czas
realizowane. Grupa ocenia, że dysponuje odpowiednimi zapasami surowców, w tym ropy naftowej oraz paliw. Dodatkowo, Grupa
zabezpieczyła dodatkowe dostawy ropy naftowej z innych źródeł, zapewniające kontynuację przerobu i sprzedaży bez istotnych
ograniczeń. W odniesieniu do zakupów gazu, Grupa jest w trakcie opracowywania planów awaryjnych dotyczących przeorganizowania
łańcuchów dostaw w przypadku braku zaopatrzenia ze wschodu.
W związku z trwającą wojną na Ukrainie Grupa opracowała odpowiednie plany awaryjne zarówno na wypadek ataków
cybernetycznych, konieczności wprowadzenia natychmiastowych zmian w łańcuchu dostaw, jak również na wypadek zagrożenia życia
pracowników spółek Grupy w przypadku rozszerzenia działań zbrojnych na terytoria innych krajów. Dodatkowo opracowane zostały
procedury na wypadek wystąpienia sytuacji awaryjnych w celu zapewnienia ciągłości działania infrastruktury krytycznej.
Grupa posiada wystarczające środki finansowe umożliwiające jej regulowanie bieżących zobowiązań, a także kontynuację planowanych
projektów inwestycyjnych i akwizycyjnych. W ocenie Grupy trwający konflikt na Ukrainie nie wpływa na zmianę ryzyka w odniesieniu do
udzielonych gwarancji na 31 grudnia 2021 roku. Obserwowane dynamiczne zmiany cen uprawnień do emisji CO
2
oraz osłabienie się
waluty PLN mają wpływ na obecny portfel transakcji pochodnych posiadanych przez Grupę. Grupa na bieżąco monitoruje rozwój
wydarzeń i dostosowuje działania na obecnym portfelu transakcji do zmieniających się warunków rynkowych, aby zredukować ich
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 112 / 113
negatywny wpływ na sytuację płynnościową oraz wyniki Grupy. W wyniku zwiększonego zapotrzebowania na kapitał pracujący oraz w
celu uzupełnienia depozytów zabezpieczających Grupa wykorzystywała dodatkowe środki w ramach umowy kredytu konsorcjalnego.
Grupa dokonała również szczegółowej analizy sprzedaży realizowanej na rynkach ukraińskim i rosyjskim. Na bazie przeprowadzonej
analizy, ze względu na niski wolumen sprzedaży w tych krajach (udział poniżej 2% w przychodach ze sprzedaży Grupy) oraz nieistotne
saldo należności od podmiotów mających siedzibę w tych krajach na dzień bilansowy, Grupa nie stwierdziła istotnego wzrostu ryzyka
niespłacalności należności wykazanych na dzień 31 grudnia 2021 roku.
Ponadto, w związku z trwającą wojną na Ukrainie spółki z Grupy ORLEN aktywnie zaangażowały się w działania prospołeczne
w zakresie pomocy zarówno uchodźcom przybywającym do Polski zza wschodniej granicy jak i osobom walczącym na Ukrainie.
Grupa na bieżąco monitoruje rozwój wydarzeń na Ukrainie i dostosowuje swoje działania do zmieniających się warunków rynkowych.
Niemniej jednak, w przypadku przedłużającego się konfliktu zbrojnego na Ukrainie i realizacji negatywnych scenariuszy wypływu wojny
na sytuację gospodarczą na świecie, może mieć to negatywny wpływ również na działalność Grupy, zarówno od strony organizacyjnej
jak i płynnościowej.
18.3. Pozytywna warunkowa decyzja UOKiK w sprawie koncentracji między PKN ORLEN oraz PGNiG S.A.
W dniu 16 marca 2022 roku PKN ORLEN poinformował, że otrzymał pozytywną warunkową decyzję Prezesa Urzędu Ochrony
Konkurencji i Konsumentów („UOKiK”) w przedmiocie zgody na dokonanie koncentracji polegającej na połączeniu ze spółką Polskie
Górnictwo Naftowe i Gazownictwo S.A. z siedzibą w Warszawie („PGNiG”).
Pozytywna decyzja Prezesa UOKiK została wydana pod warunkiem wykonania przez PKN ORLEN i PGNiG środka zaradczego
w postaci wyzbycia się kontroli nad Gas Storage Poland Sp. z o.o., spółki zależnej PGNiG, której podstawowym przedmiotem
działalności jest wykonywanie zadań operatora systemu magazynowania gazu ziemnego. Decyzja przewiduje także obowiązek
zawarcia lub utrzymania z Gas Storage Poland Sp. z o.o. umowy powierzającej obowiązki operatora systemu magazynowania po
wyzbyciu się kontroli nad tą spółką. Na realizację środka zaradczego PKN ORLEN i PGNiG mają 12 miesięcy od momentu dokonania
koncentracji.
Po zakończeniu okresu sprawozdawczego nie wystąpiły dodatkowe zdarzenia poza ujawnionymi w niniejszym skonsolidowanym
sprawozdaniu finansowym, które wymagałyby ujęcia lub ujawnienia.
GRUPA ORLEN
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2021 113 / 113
Niniejsze skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało zatwierdzone przez Zarząd Jednostki Dominującej w dniu 30 marca
2022 roku.
………………………..…………..
Daniel Obajtek
Prezes Zarządu
………………………..…………..
Armen Artwich
Członek Zarządu
………………………..…………..
Adam Burak
Członek Zarządu
………………………..…………..
Patrycja Klarecka
Członek Zarządu
………………………..…………..
Michał Róg
Członek Zarządu
………………………..…………..
Piotr Sabat
Członek Zarządu
………………………..…………..
Jan Szewczak
Członek Zarządu
………………………..…………..
Józef Węgrecki
Członek Zarządu