GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 2 / 98
WYBRANE DANE ZA 2020 ROK
GRUPA ORLEN
EBITDA 8 445 mln PLN
EBITDA przed odpisami aktualizującymi netto 10 036 mln PLN
EBIT 3 908 mln PLN
Zysk netto 2 825 mln PLN
Zysk netto przed odpisami aktualizującymi netto 4 416 mln PLN
Aktywa 83 827 mln PLN
CAPEX 8 992 mln PLN
Kapitał własny 42 379 mln PLN
Kapitał własny przypadający akcjonariuszom jednostki dominującej
41 596 mln PLN
Liczba akcji 427 709 061
Kapitał własny na 1 akcję 99,08 PLN
Kapitał własny na 1 akcję przypadający akcjonariuszom jednostki
dominującej 97,25 PLN
Wypłata dywidendy za rok 2019: 428 mln PLN / 1 PLN na akcję
Dług netto 13 120 mln PLN
Dług netto/EBITDA 1,27
RAFINERIA
PETROCHEMIA
Przychody ze sprzedaży 52 010 mln PLN
EBITDA (2 628) mln PLN
EBITDA przed odpisami aktualizującymi netto (2 517) mln PLN
EBIT (3 815) mln PLN
Aktywa 25 890 mln PLN
CAPEX 3 174 mln PLN
Przychody ze sprzedaży 12 640 mln PLN
EBITDA 1 973 mln PLN
EBITDA przed odpisami aktualizującymi netto 1 983 mln PLN
EBIT 1 059 mln PLN
Aktywa 13 858 mln PLN
CAPEX 1 912 mln PLN
ENERGETYKA
DETAL
Przychody ze sprzedaży 13 462 mln PLN
EBITDA 7 435 mln PLN
EBITDA przed odpisami aktualizującymi netto 7 440 mln PLN
EBIT 6 275 mln PLN
Aktywa 24 723 mln PLN
CAPEX 1 722 mln PLN
Przychody ze sprzedaży 30 911 mln PLN
EBITDA 3 193 mln PLN
EBITDA przed odpisami aktualizującymi netto 3 232 mln PLN
EBIT 2 473 mln PLN
Aktywa 10 968 mln PLN
CAPEX 1 329 mln PLN
WYDOBYCIE
Przychody ze sprzedaży 483 mln PLN
EBITDA (1 100) mln PLN
EBITDA przed odpisami aktualizującymi netto 322 mln PLN
EBIT (1 450) mln PLN
Aktywa 3 070 mln PLN
CAPEX 400 mln PLN
EBIT - zysk/(strata) z działalności operacyjnej
EBITDA - zysk/(strata) z działalności operacyjnej powiększony o amortyzację
EBITDA przed odpisami aktualizującymi netto – EBITDA przed uwzględnieniem odpisów aktualizujących (odwrócenie/utworzenie odpisów aktualizujących wartość rzeczowych aktywów
trwałych, wartości niematerialnych, pozostałych składników majątku trwałego oraz aktywów trwałych przeznaczonych do sprzedaży)
CAPEX- zwiększenie rzeczowych aktywów trwałych, wartości niematerialnych, nieruchomości inwestycyjnych oraz aktywów z tytułu praw do użytkowania wraz z kapitalizacją kosztów
finansowania zewnętrznego oraz zmniejszenie z tytułu otrzymanych/należnych kar za nieterminowe wykonanie kontraktu
Dług netto: długoterminowe i krótkoterminowe kredyty, pożyczki i obligacje pomniejszone o środki pieniężne i ich ekwiwalenty
Dług netto/EBITDA - dług netto do EBITDA przed odpisami aktualizującymi netto, skorygowany o wyłączenia zgodnie z definicjami poszczególnych składników z umów kredytowych.
GRUPA ORLEN
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 3 / 98
SPIS TREŚCI
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z ZYSKÓW LUB STRAT I INNYCH CAŁKOWITYCH DOCHODÓW ........................ 5
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z SYTUACJI FINANSOWEJ ....................................................................................... 6
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE ZE ZMIAN W KAPITALE WŁASNYM ......................................................................... 7
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH .............................................................................. 8
PODSTAWOWE INFORMACJE .................................................................................................................................................... 9
1. PODSTAWOWA DZIAŁALNOŚĆ GRUPY ORLEN ................................................................................................................................................... 9
2. PODSTAWA SPORZĄDZENIA SKONSOLIDOWANEGO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ............................................................................. 9
3. WALUTA FUNKCJONALNA I WALUTA PREZENTACJI SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH ORAZ ZASADY PRZELICZENIA DANYCH
FINANSOWYCH DLA CELÓW KONSOLIDACJI ..................................................................................................................................................... 10
4. POLITYKA RACHUNKOWOŚCI ............................................................................................................................................................................... 10
5. WPŁYW ZMIAN STANDARDÓW MSSF NA SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE GRUPY ORLEN ...................................... 11
6. RÓŻNICE POMIĘDZY DANYMI UJAWNIONYMI W SKONSOLIDOWANYM SPRAWOZDANIU FINANSOWYM A UPRZEDNIO
SPORZĄDZONYMI I OPUBLIKOWANYMI SPRAWOZDANIAMI FINANSOWYMI ................................................................................................ 13
7. STRUKTURA GRUPY ORAZ JEJ ZMIANY ............................................................................................................................................................. 14
7.1. Struktura Grupy .........................................................................................................................................................................................................................14
7.2. Zmiany w strukturze udziałowej GRUPY ORLEN od 1 stycznia do 31 grudnia 2020 ......................................................................................................16
7.3. Rozliczenie transakcji nabycia akcji ENERGA zgodnie z MSSF 3 Połączenia jednostek................................................................................................17
7.4. Rozliczenie transakcji nabycia akcji RUCH S.A. zgodnie z MSSF 3 Połączenia jednostek ............................................................................................21
7.5. Zmiany w strukturze Grupy ORLEN po zakończeniu okresu sprawozdawczego .............................................................................................................22
SYTUACJA FINANSOWA GRUPY ............................................................................................................................................. 24
8. WPŁYW PANDEMII KORONAWIRUSA NA DZIAŁALNOŚĆ GRUPY ORLEN ...................................................................................................... 24
9. WYNIKI FINANSOWE I OPERACYJNE ................................................................................................................................................................... 26
DANE SEGMENTOWE ................................................................................................................................................................ 29
10. SEGMENTY DZIAŁALNOŚCI ................................................................................................................................................................................... 29
11. PRZYCHODY, KOSZTY, WYNIKI FINANSOWE, ZWIĘKSZENIA AKTYWÓW TRWAŁYCH ................................................................................ 29
12. AKTYWA W PODZIALE NA SEGMENTY OPERACYJNE I OBSZARY GEOGRAFICZNE ................................................................................... 30
12.1. Aktywa w podziale na segmenty operacyjne .........................................................................................................................................................................30
12.2. Aktywa trwałe w podziale na obszary geograficzne ..............................................................................................................................................................31
NOTY OBJAŚNIAJĄCE DO SKONSOLIDOWANEGO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ................................................... 32
13. NOTY OBJAŚNIAJĄCE DO SPRAWOZDANIA Z ZYSKÓW LUB STRAT I INNYCH CAŁKOWITYCH DOCHODÓW ........................................ 32
13.1. Przychody ze sprzedaży ..........................................................................................................................................................................................................32
13.2. Przychody ze sprzedaży według segmentów operacyjnych w podziale na asortymenty ................................................................................................34
13.3. Podział geograficzny przychodów ze sprzedaży - zaprezentowany według kraju siedziby zleceniodawcy ..................................................................35
13.4. Przychody z tytułu umów z klientami według kryterium rodzaju umowy ............................................................................................................................35
13.5. Przychody z tytułu umów z klientami według terminu przekazania .....................................................................................................................................35
13.6. Przychody z tytułu umów z klientami według okresu obowiązywania umowy ...................................................................................................................36
13.7. Przychody z tytułu umów z klientami według kanałów sprzedaży.......................................................................................................................................36
13.8. Koszty .........................................................................................................................................................................................................................................36
13.9. Pozostałe przychody operacyjne .............................................................................................................................................................................................37
13.10. Pozostałe koszty operacyjne ...................................................................................................................................................................................................37
13.11. Przychody i koszty finansowe ..................................................................................................................................................................................................38
13.12. (Strata)/odwrócenie straty z tytułu utraty wartości należności handlowych oraz wartości pożyczek i odsetek od należności handlowych ...............38
13.13. Podatek dochodowy .................................................................................................................................................................................................................39
14. NOTY OBJAŚNIAJĄCE DO SPRAWOZDANIA Z SYTUACJI FINANSOWEJ ....................................................................................................... 41
14.1. Rzeczowe aktywa trwałe ..........................................................................................................................................................................................................41
14.2. Wartości niematerialne .............................................................................................................................................................................................................43
14.3. Inwestycje w jednostkach współkontrolowanych i stowarzyszonych ..................................................................................................................................45
14.4. Utrata wartości rzeczowych aktywów trwałych, wartości niematerialnych i aktywów z tytułu praw do użytkowania .....................................................47
14.5. Kapitał pracujący netto..............................................................................................................................................................................................................52
14.6. Środki pieniężne i ich ekwiwalenty ..........................................................................................................................................................................................55
14.7. Kredyty, pożyczki i obligacje ....................................................................................................................................................................................................55
14.8. Dług netto i zarządzanie kapitałem .........................................................................................................................................................................................57
14.9. Kapitał własny ............................................................................................................................................................................................................................58
14.10. Instrumenty pochodne oraz pozostałe aktywa i zobowiązania ............................................................................................................................................60
14.11. Rezerwy .....................................................................................................................................................................................................................................61
15. NOTY OBJAŚNIAJĄCE DO SPRAWOZDANIA Z PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH .............................................................................................. 65
15.1. Zysk/(Strata) z tytułu różnic kursowych ..................................................................................................................................................................................65
15.2. Odsetki netto ..............................................................................................................................................................................................................................65
15.3. (Zysk)/Strata na działalności inwestycyjnej ............................................................................................................................................................................65
15.4. Zmiana stanu rezerw ................................................................................................................................................................................................................65
15.5. Pozostałe korekty ......................................................................................................................................................................................................................65
15.6. Podatek dochodowy (zapłacony) ............................................................................................................................................................................................65
GRUPA ORLEN
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 4 / 98
15.7. Nabycie akcji/udziałów pomniejszone o środki pieniężne ....................................................................................................................................................66
16. NOTY OBJAŚNIAJĄCE DO INSTRUMENTÓW FINANSOWYCH ORAZ RYZYKA FINANSOWEGO .................................................................. 67
16.1. Kategorie i klasy instrumentów finansowych .........................................................................................................................................................................69
16.2. Pozycje dochodów, kosztów, zysków lub strat i innych całkowitych dochodów ................................................................................................................69
16.3. Ustalanie wartości godziwej .....................................................................................................................................................................................................70
16.4. Rachunkowość zabezpieczeń .................................................................................................................................................................................................70
16.5. Identyfikacja ryzyka ...................................................................................................................................................................................................................77
17. POZOSTAŁE NOTY OBJAŚNIAJĄCE ..................................................................................................................................................................... 84
17.1. Posiadane koncesje ..................................................................................................................................................................................................................84
17.2. Leasing .......................................................................................................................................................................................................................................84
17.3. Poniesione nakłady inwestycyjne oraz przyszłe zobowiązania z tytułu podpisanych kontraktów inwestycyjnych ........................................................88
17.4. Aktywa i zobowiązania warunkowe.........................................................................................................................................................................................88
17.5. Zabezpieczenia akcyzowe .......................................................................................................................................................................................................93
17.6. Transakcje z podmiotami powiązanymi ..................................................................................................................................................................................93
17.7. Wynagrodzenie wynikające z umowy z podmiotem uprawnionym do badania sprawozdań finansowych ....................................................................95
WYDARZENIA PO ZAKOŃCZENIU OKRESU SPRAWOZDAWCZEGO .................................................................................. 96
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 5 / 98
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z ZYSKÓW LUB STRAT I INNYCH CAŁKOWITYCH DOCHODÓW
NOTA
2020
2019
Przychody ze sprzedaży
11, 13.1, 13.2, 13.3
Koszt własny sprzedaży
13.8.1
(76 647 )
(97 301 )
Zysk brutto ze sprzedaży
Koszty sprzedaży
(7 226 )
(6 355 )
Koszty ogólnego zarządu
(2 314 )
(1 806 )
Pozostałe przychody operacyjne
13.9
zysk z tytułu okazyjnego nabycia Grupy ENERGA
13.9
Pozostałe koszty operacyjne
13.10
(6 226 )
(1 717 )
(Strata)/odwrócenie straty z tytułu utraty wartości należności handlowych
13.12
(66 )
(41 )
Udział w wyniku finansowym jednostek wycenianych metodą praw własności
14.3
Zysk z działalności operacyjnej
Przychody finansowe
13.11.1
Koszty finansowe
13.11.2
(1 889 )
(901 )
Przychody i koszty finansowe netto
(1 037 )
(11 )
(Strata)/odwrócenie straty z tytułu utraty wartości pożyczek i odsetek od należności
handlowych
13.12
(15 )
(2 )
Zysk przed opodatkowaniem
Podatek dochodowy
13.13
(31 )
(1 054 )
Zysk netto
Inne całkowite dochody:
które nie zostaną następnie przeklasyfikowane na zyski lub straty
(59 )
(35 )
zyski i straty aktuarialne
(68 )
(21 )
zyski/(straty) z tytułu inwestycji w instrumenty kapitałowe
wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite
dochody
(5 )
(20 )
podatek odroczony
które zostaną przeklasyfikowane na zyski lub straty
instrumenty zabezpieczające
(675 )
(148 )
koszty zabezpieczenia
różnice kursowe z przeliczenia jednostek działających
za granicą
podatek odroczony
Całkowite dochody netto
Zysk netto przypadający na
akcjonariuszy jednostki dominującej
akcjonariuszy/udziałowców niekontrolujących
(2 )
Całkowite dochody netto przypadające na
akcjonariuszy jednostki dominującej
akcjonariuszy/udziałowców niekontrolujących
(2 )
Zysk netto i rozwodniony zysk netto na jedną akcję przypadający akcjonariuszom
jednostki dominującej (w PLN na akcję)
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 6 / 98
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z SYTUACJI FINANSOWEJ
NOTA
31/12/2020
31/12/2019
AKTYWA
Aktywa trwałe
Rzeczowe aktywa trwałe
14.1
Wartości niematerialne
14.2
Aktywa z tytułu praw do użytkowania
17.2.1
Inwestycje wyceniane metodą praw własności
14.3
Aktywa z tytułu podatku odroczonego
13.13.2
Instrumenty pochodne
14.10.1
Należności długoterminowe z tytułu leasingu
Pozostałe aktywa
14.10.1
Aktywa obrotowe
Zapasy
14.5.1
Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności
14.5.2
Należności z tytułu podatku dochodowego
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty
14.6
Instrumenty pochodne
14.10.1
Należności krótkoterminowe z tytułu leasingu
Pozostałe aktywa
14.10.1
Aktywa trwałe przeznaczone do sprzedaży
Aktywa razem
PASYWA
KAPITAŁ WŁASNY
Kapitał podstawowy
14.9.1
Kapitał z emisji akcji powyżej ich wartości nominalnej
14.9.2
Kapitał z tytułu stosowania rachunkowości zabezpieczeń
16.4
(16 )
Kapitał z aktualizacji wyceny
(37 )
(33 )
Różnice kursowe z przeliczenia jednostek działających za granicą
Zyski zatrzymane
14.9.3
Kapitał własny przypadający na akcjonariuszy jednostki dominującej
Kapitał własny przypadający udziałom niekontrolującym
14.9.4
Kapitał własny razem
ZOBOWIĄZANIA
Zobowiązania długoterminowe
Kredyty, pożyczki i obligacje
14.7
Rezerwy
14.11
Zobowiązania z tytułu podatku odroczonego
13.13.2
Instrumenty pochodne
14.10.2
Zobowiązania z tytułu leasingu
17.2.1
Pozostałe zobowiązania
14.10.2
Zobowiązania z tytułu umów z klientami
14.5.4
Zobowiązania krótkoterminowe
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania
14.5.3
Zobowiązania z tytułu leasingu
17.2.1
Zobowiązania z tytułu umów z klientami
14.5.4
Kredyty, pożyczki i obligacje
14.7
Rezerwy
14.11
Zobowiązania z tytułu podatku dochodowego
Instrumenty pochodne
14.10.2
Pozostałe zobowiązania
14.10.2
Zobowiązania razem
Pasywa razem
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 7 / 98
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE ZE ZMIAN W KAPITALE WŁASNYM
Kapitał własny przypadający akcjonariuszom jednostki dominującej
Kapitał własny
razem
Kapitał
podstawowy oraz
kapitał z emisji
akcji powyżej ich
wartości
nominalnej
Kapitał z tytułu
stosowania
rachunkowości
zabezpieczeń
Kapitał
z aktualizacji
wyceny
Różnice kursowe
z przeliczenia
jednostek
działających za
granicą
Zyski
zatrzymane
Razem
Kapitał własny
przypadający
udziałom
niekontrolującym
NOTA
14.9.1, 14.9.2
16.4
14.9.3
14.9.4
01/01/2020
(33 )
Zysk netto
Składniki innych całkowitych
dochodów
(344 )
(4 )
(48 )
(7 )
Całkowite dochody netto
(344 )
(4 )
Nabycie jednostek zależnych
Zmiana struktury udziałowej
(965 )
(377 )
Dywidendy
(428 )
(428 )
(428 )
31/12/2020
(16 )
(37 )
01/01/2019
(15 )
Zysk/(strata) netto
(2 )
Składniki innych całkowitych
dochodów
(33 )
(18 )
(17 )
Całkowite dochody netto
(33 )
(18 )
(2 )
Emisja akcji przypadająca
akcjonariuszom niekontrolującym
Dywidendy
(1 497 )
(1 497 )
(1 497 )
31/12/2019
(33 )
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 8 / 98
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE Z PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH
NOTA
2020
2019
Przepływy pieniężne z działalności operacyjnej
Zysk przed opodatkowaniem
Korekty o pozycje:
Udział w wyniku finansowym jednostek wycenianych metodą praw własności
14.3
(149 )
(136 )
Amortyzacja
13.8.2
Strata/(Zysk) z tytułu różnic kursowych
15.1
(72 )
Odsetki netto
15.2
Dywidendy
13.11.1
(6 )
(5 )
(Zysk)/Strata na działalności inwestycyjnej
15.3
(3 594 )
Zmiana stanu rezerw
15.4
Zmiana stanu kapitału pracującego
14.5
zapasy
(709 )
należności
zobowiązania
(3 187 )
Pozostałe korekty
15.5
(615 )
(624 )
Podatek dochodowy (zapłacony)
15.6
(744 )
(1 498 )
Środki pieniężne netto z działalności operacyjnej
Przepływy pieniężne z działalności inwestycyjnej
Nabycie składników rzeczowego majątku trwałego,
wartości niematerialnych i aktywów z tytułu praw do użytkowania
(7 573 )
(4 450 )
Nabycie akcji/udziałów pomniejszone o środki pieniężne
15.7
(2 000 )
Sprzedaż składników rzeczowego majątku trwałego,
wartości niematerialnych i aktywów z tytułu praw do użytkowania
Lokaty krótkoterminowe
(71 )
Dywidendy otrzymane
Przepływy netto z tytułu pożyczek
Rozliczenie instrumentów pochodnych niewyznaczonych dla celów rachunkowości
zabezpieczeń
Pozostałe
Środki pieniężne netto (wykorzystane) w działalności inwestycyjnej
(8 495 )
(3 994 )
Przepływy pieniężne z działalności finansowej
Wpływy z otrzymanych kredytów i pożyczek
14.8.1
Emisja obligacji
14.8.1
Spłata kredytów i pożyczek
14.8.1
(9 034 )
(492 )
Wykup obligacji
14.8.1
(100 )
(1 000 )
Odsetki zapłacone od kredytów i obligacji
15.2, 14.8.1
(297 )
(218 )
Odsetki zapłacone z tytułu leasingu
15.2, 14.8.1
(111 )
(68 )
Dywidendy wypłacone
(428 )
(1 497 )
Płatności zobowiązań z tytułu umów leasingu
14.8.1
(675 )
(656 )
Pozostałe
Środki pieniężne netto (wykorzystane) w działalności finansowej
(3 711 )
(3 363 )
Zwiększenie/(Zmniejszenie) netto stanu środków pieniężnych i ich ekwiwalentów
(4 959 )
Zmiana stanu środków pieniężnych i ich ekwiwalentów z tytułu różnic kursowych
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty na początek okresu
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty na koniec okresu
w tym środki pieniężne o ograniczonej możliwości dysponowania
14.6
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 9 / 98
PODSTAWOWE INFORMACJE
1. PODSTAWOWA DZIAŁALNOŚĆ GRUPY ORLEN
PODSTAWOWE INFORMACJE O GRUPIE
NAZWA JEDNOSTKI DOMINUJĄCEJ
Polski Koncern Naftowy ORLEN Spółka Akcyjna
SIEDZIBA
KRS
0000028860
REGON
610188201
NIP
774-00-01-454
PODSTAWOWY PRZEDMIOT DZIAŁALNOŚCI
˗ przerób ropy naftowej,
„Jednostka Dominująca”) powstał z połączenia Petrochemii Płock S.A. z Centralą Produktów Naftowych S.A. w dniu 7 września
1999 roku. PKN ORLEN nie jest jednostką zależną od innej jednostki, która posiadałaby w niej całościowy lub częściowy udział.
PKN ORLEN wraz ze spółkami tworzącymi Grupę Kapitałową Polskiego Koncernu Naftowego ORLEN S.A. („Grupa ORLEN”,
„Grupa”) jest jednym z największych i najbardziej nowoczesnych koncernów multi - energetycznych w Europie Środkowej
zlokalizowane na terenie Malty, Szwecji, Holandii, Węgier, Estonii i Łotwy oraz USA.
Od 26 listopada 1999 roku akcje PKN ORLEN są notowane na rynku podstawowym Giełdy Papierów Wartościowych
w Warszawie (GPW) w systemie notowań ciągłych.
2. PODSTAWA SPORZĄDZENIA SKONSOLIDOWANEGO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało sporządzone przy zastosowaniu zasad rachunkowości zgodnych
z Międzynarodowymi Standardami Sprawozdawczości Finansowej (MSSF), obejmującymi Międzynarodowe Standardy
Rachunkowości (MSR) oraz Interpretacje Stałego Komitetu ds. Interpretacji (SKI) i Komitetu ds. Interpretacji Międzynarodowej
Sprawozdawczości Finansowej (KIMSF), które zostały zatwierdzone przez Unię Europejską (UE). Zastosowane przez Grupę
zasady rachunkowości opierają się na standardach i interpretacjach przyjętych przez Unię Europejską i mających zastosowanie dla
okresu rozpoczynającego się dnia 1 stycznia 2020 roku lub okresów wcześniejszych.
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało sporządzone w oparciu o zasadę kosztu historycznego, za wyjątkiem
pochodnych instrumentów finansowych i nieruchomości inwestycyjnych wycenianych w wartości godziwej oraz aktywów
wycenianych według wartości godziwej przez inne całkowite dochody. Niniejsze skonsolidowane sprawozdanie finansowe
z wyjątkiem skonsolidowanego sprawozdania z przepływów pieniężnych zostało sporządzone zgodnie z zasadą memoriału.
Zakres skonsolidowanego sprawozdania finansowego jest zgodny z Rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 29 marca 2018
roku w sprawie informacji bieżących i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów wartościowych oraz warunków
uznawania za równoważne informacji wymaganych przepisami prawa państwa niebędącego państwem członkowskim (Dz. U.
2018 r. poz.757) i obejmuje roczny okres sprawozdawczy od 1 stycznia do 31 grudnia 2020 roku i okres porównawczy od
1 stycznia do 31 grudnia 2019 roku.
Prezentowane skonsolidowane sprawozdanie finansowe przedstawia rzetelnie sytuację finansową i majątkową Grupy ORLEN na dzień
31 grudnia 2020 roku, wyniki jej działalności oraz przepływy pieniężne za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 roku.
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało sporządzone przy założeniu kontynuowania działalności gospodarczej przez Grupę
ORLEN w dającej się przewidzieć przyszłości.
W ramach oceny możliwości kontynuacji działalności przez Grupę Zarząd dokonał analizy dotychczasowych ryzyk, w tym
w szczególności dokonał oceny wpływu pandemii COVID-19 na działalność Grupy, o czym szerzej opisano w nocie 8.
Na dzień zatwierdzenia niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego nie stwierdza się istnienia okoliczności wskazujących
na zagrożenie kontynuowania działalności przez Grupę ORLEN.
Czas trwania Jednostki Dominującej oraz jednostek wchodzących w skład Grupy ORLEN jest nieoznaczony.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 10 / 98
3. WALUTA FUNKCJONALNA I WALUTA PREZENTACJI SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH ORAZ ZASADY
PRZELICZENIA DANYCH FINANSOWYCH DLA CELÓW KONSOLIDACJI
Walutą funkcjonalną Jednostki Dominującej i walutą prezentacji niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego jest złoty
polski (PLN). Ewentualne zaistniałe różnice w wysokości 1 mln PLN przy sumowaniu pozycji zaprezentowanych w notach
objaśniających wynikają z przyjętych zaokrągleń. Przeliczenie na PLN sprawozdań finansowych jednostek zagranicznych dla
celów konsolidacji:
pozycje aktywów i zobowiązań – według kursu wymiany na koniec okresu sprawozdawczego,
pozycje sprawozdania z zysków lub strat i innych całkowitych dochodów oraz sprawozdania z przepływów pieniężnych –
według średniego kursu wymiany w okresie sprawozdawczym (średnia arytmetyczna średnich kursów dziennych
określonych przez Narodowy Bank Polski („NBP”) w danym okresie).
Różnice kursowe powstałe w wyniku powyższych przeliczeń ujmowane są w kapitale własnym w pozycji różnice kursowe z przeliczenia
jednostek działających za granicą.
WALUTA
Kurs średni
w okresie sprawozdawczym
Kurs na koniec okresu
sprawozdawczego
2020
2019
31/12/2020
31/12/2019
EUR/PLN
4,4442
4,2987
4,6148
4,2585
USD/PLN
3,8996
3,8399
3,7584
3,7977
CZK/PLN
0,1680
0,1675
0,1753
0,1676
CAD/PLN
2,9068
2,8939
2,9477
2,9139
4. POLITYKA RACHUNKOWOŚCI
Wybrane istotne zasady rachunkowości oraz istotne wartości oparte na osądach i szacunkach zostały przedstawione jako element
poszczególnych not objaśniających do skonsolidowanego sprawozdania finansowego. Grupa stosowała zasady rachunkowości
w sposób ciągły dla wszystkich prezentowanych okresów sprawozdawczych, z wyjątkiem:
- zmiany prezentacji w odniesieniu do Segmentów działalności,
- wprowadzenia metody rozchodu zapasów „pierwsze weszło pierwsze wyszło” FIFO w odniesieniu do zapasów węgla,
- zmiany prezentacji ujęcia rezerwy na szacowaną ilość praw do energii i świadectw efektywności energetycznej do umorzenia.
W konsekwencji zmian w strukturze Grupy ORLEN związanych z objęciem kontroli nad ENERGA S.A. („ENERGA”), jak również
biorąc pod uwagę rozwój działalności Grupy ORLEN w poszczególnych obszarach i związany z tym obowiązujący proces
podejmowania decyzji operacyjnych oraz alokacji zasobów w ramach Grupy, począwszy od I półrocza 2020 roku Grupa ORLEN
zdecydowała o zmianie prezentacji segmentu Downstream i rozbicia go na trzy segmenty operacyjne: Rafineria, Petrochemia
i Energetyka. W związku z nową prezentacją przekształceniu uległy również segmentowe dane porównawcze za 2019 rok.
W opinii Zarządu PKN ORLEN taka prezentacja w większym stopniu odzwierciedla strukturę raportowania wewnętrznego
w ramach Grupy, na podstawie której podejmowane są kluczowe decyzje dotyczące oceny działalności i alokacji zasobów Grupy
ORLEN oraz zwiększa przejrzystość i użyteczność danych prezentowanych w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym.
W szczególności, po przejęciu w kwietniu 2020 roku kontroli nad ENERGA, obszar Energetyki zyskał na znaczeniu w ramach
Grupy ORLEN i obecnie poza funkcją zapewniania dostaw energii na potrzeby własne, generuje również istotne przychody
w zakresie dystrybucji i sprzedaży oraz wytwarzania energii elektrycznej i cieplnej.
Dodatkowo, Grupa zdecydowała o przyjęciu metody rozchodu „pierwsze weszło, pierwsze wyszło” (FIFO) w odniesieniu do
zapasów węgla, co jest spójne z metodą ustalania ceny nabycia stosowaną dotychczas przez ENERGA w odniesieniu do tego
surowca. W opinii Grupy ta metoda najlepiej odpowiada uwarunkowaniom biznesowym i faktycznemu procesowi
wykorzystywania węgla do wytwarzania energii, biorąc pod uwagę jego właściwości fizyczne.
Ponadto Grupa dokonała zamiany sposobu prezentacji ujęcia rezerwy na szacowaną ilość praw do energii i świadectw
efektywności energetycznej do umorzenia. Dotychczas, wartość utworzonej rezerwy odnosząca się do sprzedanej energii
pomniejszała przychody ze sprzedaży. W efekcie prowadzonego obecnie procesu integracji z Grupą Energa, obejmującego
również ujednolicanie stosowanych zasad rachunkowości w ramach całej Grupy ORLEN, została podjęta decyzja o zmianie
prezentacji ujęcia w rachunku wyników tej części rezerwy. W niniejszym sprawozdaniu finansowym rezerwa na szacowaną ilość
praw do energii i świadectw efektywności energetycznej dotycząca sprzedanej energii została ujęta w ciężar kosztów
działalności podstawowej (Podatki i opłaty), a w rachunku kalkulacyjnym jako koszty sprzedaży. W ocenie Zarządu PKN ORLEN
obecna prezentacja w lepszy sposób odzwierciedla charakter tworzonej rezerwy, w szczególności biorąc pod uwagę moment
powstania obowiązku wynikający z obecnych regulacji prawnych. Prezentacja ujęcia rezerwy na szacowaną ilość praw do
energii i świadectw efektywności energetycznej do umorzenia w ramach kosztów działalności podstawowej jest również zbieżna
z obecną praktyką rynkową. W odniesieniu do prezentowanych danych porównawczych za 2019 rok powyższa zmiana nie miała
istotnego wpływu.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 11 / 98
Wybrane zasady rachunkowości
Nota
Strona
Inwestycje w jednostkach zależnych, współkontrolowanych i stowarzyszonych
7.1
14
Segmenty działalności
10
29
Przychody ze sprzedaży
13.1
32
Koszty
13.8
36
Podatek dochodowy
13.13
39
Rzeczowe aktywa trwałe
14.1
41
Działalność poszukiwań i wydobycia zasobów mineralnych
14.1
41
Wartości niematerialne
14.2
43
Inwestycje wyceniane metodą praw własności
14.3
45
Utrata wartości rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych
14.4
47
Kapitał pracujący
14.5
52
Zapasy
14.5.1
52
Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności
14.5.2
53
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania
14.5.3
54
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty
14.6
55
Kredyty, pożyczki i obligacje
14.7
55
Kapitał własny
14.9
58
Rezerwy
14.11
61
Instrumenty finansowe
16
67
Ustalanie wartości godziwej
16
67
Leasing
17.2
84
Aktywa i zobowiązania warunkowe
17.4
88
5. WPŁYW ZMIAN STANDARDÓW MSSF NA SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE GRUPY ORLEN
Zmiany do istniejących standardów zastosowane po raz pierwszy w sprawozdaniu finansowym za 2020 rok
Zmiany do MSR 1 „Prezentacja sprawozdań finansowych” i MSR 8 „Zasady (polityka) rachunkowości, zmiany wartości
szacunkowych i korygowanie błędów” – definicja istotności - zatwierdzone w UE w dniu 29 listopada 2019 roku (obowiązujące w
odniesieniu do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2020 roku lub później),
Zmiany do MSSF 3 „Połączenia przedsięwzięć” – definicja przedsięwzięcia - zatwierdzone w UE w dniu 21 kwietnia 2020 roku
(obowiązujące w odniesieniu do połączeń, w przypadku których data przejęcia przypada na początek pierwszego okresu
rocznego rozpoczynającego się 1 stycznia 2020 roku lub później oraz w odniesieniu do nabycia aktywów, które nastąpiło w dniu
rozpoczęcia w/w okresu rocznego lub później),
Zmiany do MSSF 9 „Instrumenty finansowe”, MSR 39 „Instrumenty finansowe: ujmowanie i wycena” oraz MSSF 7 „Instrumenty
finansowe: ujawnianie informacji” - Reforma Referencyjnej Stopy Procentowej - zatwierdzone w UE w dniu 15 stycznia 2020
roku (obowiązujące w odniesieniu do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2020 roku lub później),
Zmiany do MSSF 16 „Leasing” - ulgi w spłatach czynszu w związku z Covid-19 (zatwierdzone w UE w dniu 9 października 2020
roku i obowiązujące najpóźniej od dnia 1 czerwca 2020 roku w odniesieniu do roku obrotowego rozpoczynającego się dnia 1
stycznia 2020 roku lub później).
Zmiany odniesień do założeń koncepcyjnych zawartych w MSSF - zatwierdzone w UE w dniu 29 listopada 2019 roku
(obowiązujące w odniesieniu do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2020 roku lub później).
Wyżej wymienione zmiany do istniejących standardów nie miały istotnego wpływu na sprawozdania finansowe Grupy ORLEN za
2020 rok.
Standardy przyjęte przez Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (IASB), zatwierdzone przez Unię Europejską,
ale jeszcze nieobowiązujące
Zmiany do MSSF 4 „Umowy ubezpieczeniowe” pt. „Przedłużenie tymczasowego zwolnienia ze stosowania MSSF 9”
zatwierdzone w UE w dniu 16 grudnia 2020 roku (data wygaśnięcia tymczasowego zwolnienia z MSSF 9 została przedłużona
z 1 stycznia 2021 roku na okresy roczne rozpoczynające się 1 stycznia 2023 roku i później),
Zmiany do MSSF 9 „Instrumenty finansowe”, MSR 39 „Instrumenty finansowe: ujmowanie i wycena”, MSSF 7 „Instrumenty
finansowe: ujawnianie informacji”, MSSF 4 „Umowy ubezpieczeniowe” oraz MSSF 16 „Leasing” - Reforma Referencyjnej Stopy
Procentowej - Etap 2 zatwierdzone w UE w dniu 13 stycznia 2021 roku (obowiązujące w odniesieniu do okresów rocznych
rozpoczynających się 1 stycznia 2021 roku lub później).
Standardy przyjęte przez Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (IASB), oczekujące na zatwierdzenie przez
Unię Europejską
MSSF 14 „Odroczone salda z regulowanej działalności” (obowiązujący w odniesieniu do okresów rocznych rozpoczynających
się 1 stycznia 2016 roku lub później) – Komisja Europejska postanowiła nie rozpoczynać procesu zatwierdzania tego
tymczasowego standardu do stosowania na terenie UE do czasu wydania ostatecznej wersji MSSF 14,
MSSF 17 „Umowy ubezpieczeniowe” z późniejszymi zmianami do MSSF 17 (obowiązujący w odniesieniu do okresów rocznych
rozpoczynających się 1 stycznia 2023 roku lub później),
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 12 / 98
Zmiany do MSR 1 „Prezentacja sprawozdań finansowych” – Ujawnienia na temat stosowanej polityki rachunkowej
(obowiązujące w odniesieniu do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2023 roku lub później),
Zmiany do MSR 1 „Prezentacja sprawozdań finansowych” – Klasyfikacja zobowiązań jako krótkoterminowe lub długoterminowe
(obowiązujące w odniesieniu do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2023 roku lub później),
Zmiany do MSR 8 „Zasady (polityka) rachunkowości, zmiany wartości szacunkowych i korygowanie błędów” – Ujawnienia na
temat stosowanej polityki rachunkowej (obowiązujące w odniesieniu do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2023
roku lub później),
Zmiany do MSR 16 „Rzeczowe aktywa trwałe” – przychody uzyskiwane przed przyjęciem składnika aktywów trwałych do
użytkowania (obowiązujące w odniesieniu do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2022 roku lub później),
Zmiany do MSR 37 „Rezerwy, zobowiązania warunkowe i aktywa warunkowe” – umowy rodzące obciążenia – koszt wypełnienia
umowy (obowiązujące w odniesieniu do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2022 roku lub później),
Zmiany do MSSF 3 „Połączenia przedsięwzięć” – zmiany odniesień do założeń koncepcyjnych wraz ze zmianami do MSSF 3
(obowiązujące w odniesieniu do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2022 roku lub później),
Zmiany do MSSF 10 „Skonsolidowane sprawozdania finansowe” oraz MSR 28 „Inwestycje w jednostkach stowarzyszonych i
wspólnych przedsięwzięciach” – sprzedaż lub wniesienie aktywów pomiędzy inwestorem a jego jednostką stowarzyszoną lub
wspólnym przedsięwzięciem oraz późniejsze zmiany (data wejścia w życie zmian została odroczona do momentu zakończenia
prac badawczych nad metodą praw własności),
Zmiany do różnych standardów „Poprawki do MSSF (cykl 2018 - 2020)” – dokonane zmiany w ramach procedury wprowadzania
dorocznych poprawek do MSSF (MSSF 1, MSSF 9, MSSF 16 oraz MSR 41) ukierunkowane głównie na rozwiązywanie
niezgodności i uściślenie słownictwa (zmiany do MSSF 1, MSSF 9 oraz MSR 41 obowiązują w odniesieniu do okresów rocznych
rozpoczynających się 1 stycznia 2022 roku lub później. Zmiany do MSSF 16 dotyczą jedynie przykładu ilustrującego, a zatem
nie podano daty jej wejścia w życie.).
Grupa oczekuje, iż powyżej wymienione standardy nie będą miały istotnego wpływu na skonsolidowane sprawozdanie finansowe
Grupy ORLEN.
Grupa zamierza przyjąć wymienione powyżej nowe standardy MSSF opublikowane przez Radę Międzynarodowych Standardów
Rachunkowości lecz nieobowiązujące do dnia zatwierdzenia do publikacji niniejszego skonsolidowanego sprawozdania
finansowego zgodnie z datą ich wejścia w życie.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 13 / 98
6. RÓŻNICE POMIĘDZY DANYMI UJAWNIONYMI W SKONSOLIDOWANYM SPRAWOZDANIU FINANSOWYM A
UPRZEDNIO SPORZĄDZONYMI I OPUBLIKOWANYMI SPRAWOZDANIAMI FINANSOWYMI
Zmiany wprowadzone w stosunku do danych finansowych opublikowanych w dniu 4 lutego 2021 roku w skonsolidowanym
raporcie kwartalnym za IV kwartał 2020 roku wpływające na sumę bilansową i zysk netto:
Dane ujawnione w
kwartalnej informacji
finansowej za 4Q 2020
Korekta
Dane ujawnione w
skonsolidowanym
sprawozdaniu finansowym za
2020 rok
AKTYWA
84 254
(427)
83 827
Aktywa trwałe, w tym:
59 991
(779)
59 212
Rzeczowe aktywa trwałe
50 395
(1 008)
49 387
Wartości niematerialne
2 528
6
2 534
Aktywa z tytułu praw do użytkowania
5 217
35
5 252
Inwestycje wyceniane metodą praw własności
757
1
758
Aktywa z tytułu podatku odroczonego
511
176
687
Instrumenty pochodne długoterminowe
177
2
179
Pozostałe aktywa, w tym:
404
9
413
nieruchomości inwestycyjne
252
9
261
Aktywa obrotowe, w tym:
24 263
352
24 615
Zapasy
12 284
(5)
12 279
Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności
9 594
46
9 640
Należności z tytułu podatku dochodowego
457
(8)
449
Instrumenty pochodne krótkoterminowe
124
316
440
Aktywa trwałe przeznaczone do sprzedaży
23
3
26
PASYWA
84 254
(427)
83 827
Kapitał własny, w tym:
42 951
(572)
42 379
Różnice kursowe z przeliczenia jednostek działających za granicą
1 348
(20)
1 328
Zyski zatrzymane
38 594
(558)
38 036
Kapitał własny przypadający udziałom niekontrolującym
777
6
783
Zobowiązania długoterminowe, w tym:
18 447
77
18 524
Rezerwy
2 257
7
2 264
Zobowiązania z tytułu podatku odroczonego
1 951
48
1 999
Zobowiązania z tytułu leasingu
4 479
22
4 501
Zobowiązania krótkoterminowe, w tym:
22 856
68
22 924
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania
13 985
39
14 024
Zobowiązania z tytułu leasingu
702
11
713
Kredyty, pożyczki i obligacje
4 934
(4)
4 930
Rezerwy
2 289
11
2 300
Zobowiązania z tytułu podatku dochodowego
60
6
66
Pozostałe zobowiązania
174
5
179
Zysk z działalności operacyjnej, w tym:
4 562
(654)
3 908
Przychody ze sprzedaży
86 178
2
86 180
Koszt własny sprzedaży
(77 083)
436
(76 647)
Koszty sprzedaży
(6 813)
(413)
(7 226)
Koszty ogólnego zarządu
(2 312)
(2)
(2 314)
Pozostałe przychody operacyjne
9 717
341
10 058
Pozostałe koszty operacyjne
(5 206)
(1 020)
(6 226)
Udział w wyniku finansowym jednostek wycenianych metodą praw własności
147
2
149
Koszty finansowe
(1 887)
(2)
(1 889)
Podatek dochodowy
(129)
98
(31)
Zysk netto
3 383
(558)
2 825
Powyższe zmiany mające wpływ na pozycje aktywów i pasywów oraz wynik Grupy dotyczyły głównie:
- wyceny kontraktów terminowych CO
2
w wysokości 318 mln PLN. Dodatkowe informacje w nocie 16.5.1.2;
- utworzenia rezerw na dodatkowe zobowiązania podatkowe w ORLEN Deutschland w kwocie (62) mln PLN;
- zmiana prezentacji ujęcia rezerwy na szacowaną ilość praw do energii i świadectw efektywności energetycznej do umorzenia
w PKN ORLEN i Grupie ENERGA, reklasyfikacja z pozycji przychody ze sprzedaży i koszt własny sprzedaży (wartość
sprzedanych towarów i materiałów) na zwiększenie kosztów sprzedaży w wysokości (415) mln PLN;
- utworzenie netto odpisów aktualizujących wartość majątku trwałego w łącznej kwocie (965) mln PLN: głównie w ORLEN
Upstream Kanada i Polska w wysokości (803) mln PLN, w ORLEN Lietuva w wysokości (81) mln PLN i w spółce Paramo w
Grupie UNIPETROL w wysokości (66) mln PLN. Dodatkowe informacje w nocie 14.4.
- wprowadzenie tymczasowej wyceny do wartości godziwej aktywów i zobowiązań Grupy RUCH, w związku z rozliczeniem
metodą przejęcia zgodnie z MSSF 3;
- korekt podatku odroczonego związanych z powyższymi kwestiami.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 14 / 98
7. STRUKTURA GRUPY ORAZ JEJ ZMIANY
7.1. Struktura Grupy
WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŚCI
Zasady konsolidacji
Skonsolidowane sprawozdanie finansowe Grupy obejmuje aktywa, zobowiązania, kapitał własny, przychody, koszty i przepływy środków pieniężnych
Jednostki Dominującej i jej jednostek zależnych prezentowane w taki sposób, jakby należały one do pojedynczej jednostki i sporządzane były na ten
sam dzień sprawozdawczy, co jednostkowe sprawozdanie finansowe Jednostki Dominującej przy zastosowaniu tych samych zasad rachunkowości w
odniesieniu do podobnych transakcji oraz innych zdarzeń następujących w zbliżonych okolicznościach.
Spółki zależne konsolidowane są metodą pełną, udziały niekontrolujące prezentuje się w skonsolidowanym sprawozdaniu z sytuacji finansowej jako
kapitał własny przypadający udziałom niekontrolującym, oddzielnie od kapitału własnego przypadającego na akcjonariuszy Jednostki Dominującej.
Wspólne działania prezentowane są poprzez ujęcie odpowiednich części aktywów, zobowiązań, przychodów i kosztów.
Wspólne przedsięwzięcia oraz inwestycje w jednostki stowarzyszone wycenia się przy zastosowaniu metody praw własności. Udział Grupy w zysku lub
stracie netto jednostki, w której dokonano inwestycji, ujmuje się w zysku lub stracie Grupy w pozostałej działalności operacyjnej. W zakresie inwestycji w
jednostki stowarzyszone Grupa wywiera znaczący wpływ gdy posiada bezpośrednio lub pośrednio (np. poprzez jednostki zależne) od 20% do 49%
praw głosu w jednostce, w której dokonano inwestycji, chyba że można w sposób oczywisty wykazać, że jest inaczej.
PROFESJONALNY OSĄD
Inwestycje w jednostkach zależnych i współkontrolowanych
Grupa, niezależnie od charakteru jej zaangażowania w danej jednostce (jednostce, w której dokonano inwestycji) określa swój status
oceniając, czy sprawuje kontrolę nad jednostką, w której dokonano inwestycji, a także czy sprawuje współkontrolę we wspólnym
przedsięwzięciu biorąc pod uwagę wszystkie fakty i okoliczności.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 15 / 98
PKN ORLEN jako Jednostka Dominująca Grupy jest podmiotem wielosegmentowym, odpowiednio alokowanym do wszystkich
segmentów operacyjnych i funkcji korporacyjnych.
Zakres działalności podstawowych spółek Grupy ORLEN
Nazwa jednostki
Siedziba
Podstawowa działalność
AB ORLEN Lietuva
(łącznie z własną Grupą Kapitałową)
Litwa - Juodeikiai
przerób ropy naftowej, wytwarzanie produktów rafineryjnych oraz sprzedaż hurtowa
UNIPETROL a.s.
(łącznie z własną Grupą Kapitałową)
Republika Czeska - Praga
przerób ropy naftowej oraz produkcja i dystrybucja produktów rafineryjnych, petrochemicznych i chemicznych
Anwil S.A.
Polska - Włocławek
wytwarzanie nawozów azotowych, tworzyw sztucznych i chemikaliów
ORLEN Południe S.A.
(łącznie z własną Grupą Kapitałową)
Polska - Trzebinia
przerób ropy naftowej, produkcja i sprzedaż biopaliw, olejów
ORLEN Oil Sp. z o.o.
Polska - Kraków
produkcja, dystrybucja i sprzedaż olejów smarowych, płynów eksploatacyjnych
ORLEN Asfalt Sp. z o.o.
Polska - Płock
produkcja i sprzedaż asfaltów drogowych oraz specyfików asfaltowych
ORLEN Paliwa Sp. z o.o.
Polska - Płock
handel paliwami płynnymi
Inowrocławskie Kopalnie Soli "SOLINO" S.A.
Polska - Inowrocław
magazynowanie ropy naftowej, paliw, wydobycie solanki oraz konfekcjonowanie soli
ORLEN Upstream Sp. z o.o.
(łącznie z własną Grupą Kapitałową)
Polska - Warszawa
poszukiwanie i rozpoznanie złóż węglowodorów, prowadzenie wydobycia ropy naftowej i gazu ziemnego
Energa S.A.
(łącznie z własną Grupą Kapitałową)
Polska - Gdańsk
wytwarzanie, dystrybucja, obrót energią elektryczną i cieplną oraz obrót gazem
RUCH S.A.
(łącznie z własną Grupą Kapitałową)
Polska - Warszawa
sprzedaż detaliczna gazet i artykułów piśmiennych prowadzona w wyspecjalizowanych sklepach
ORLEN WIND1, ORLEN WIND2, ORLEN WIND3
Polska - Warszawa
wytwarzanie, przesyłanie, dystrybucja i handel energią eletryczną
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 16 / 98
7.2. Zmiany w strukturze udziałowej GRUPY ORLEN od 1 stycznia do 31 grudnia 2020
RODZAJ TRANSKACJI / SPÓŁKI
DATA ZDARZENIA
LICZBA NABYTYCH /
(ZBYTYCH) AKCJI /
UDZIAŁÓW
UDZIAŁ W
KAPITALE
ZAKŁADOWYM PO
ZDARZENIU
NABYCIE AKCJI / UDZIAŁÓW
przez PKN ORLEN w:
ENERGA S.A.
30 kwietnia 2020
331 313 082
85,20%
ENERGA S.A.
20 listopada 2020
45 175 558
90,92%
ORLEN Wind 1 Sp. z o.o. w organizacji
24 września 2020 *
50
100,00%
ORLEN Wind 2 Sp. z o.o. w organizacji
24 września 2020 *
50
100,00%
ORLEN INTERNATIONAL TRADING (SUZHOU) Co., Ltd.
22 października 2020
**
100,00%
ORLEN VC sp. z o.o. w organizacji
17 grudnia 2020 *
1 000 000
100,00%
ORLEN Wind 3 Sp. z o.o. w organizacji
18 grudnia 2020 *
50
100,00%
RUCH S.A.
24 listopada 2020
70 973 251
64,94%
przez ORLEN Południe S.A. w:
Bioenergy Project sp. z o.o.
11 grudnia 2020
5 800
100,00%
BIOZEC sp. z o.o.
11 grudnia 2020
100
100,00%
przez ENERGA S.A. w:
ECARB Sp. z o.o.
4 maja 2020
3 600
100,00%
przez Energa OZE S.A. w:
ECARB Sp. z o.o.
11 maja 2020
1 275
35,40%
ZBYCIE UDZIAŁÓW W RAMACH GRUPY
przez ENERGA S.A. w:
ECARB Sp. z o.o.
11 maja 2020
1 275
64,60%
UMORZENIE UDZIAŁÓW
ORLEN Centrum Serwisowe Sp. z o.o.
10 marca 2020
850
99,89%
ORLEN Centrum Serwisowe Sp. z o.o.
26 listopada 2020
167
100,00%
ORLEN Centrum Serwisowe Sp. z o.o.
9 grudnia 2020
3
100,00%
LIKWIDACJA SPÓŁEK
FX Energy Poland Sp. z o.o. w likwidacji
4 grudnia 2020
-
FX Energy Netherlands BV
22 grudnia 2020
-
FX Energy Netherlands Partnership CV
31 grudnia 2020
-
1426628 Alberta Ltd.
31 grudnia 2020
-
OneEx Operations Partnership
31 grudnia 2020
-
PODWYŻSZENIE KAPITAŁU ZAKŁADOWEGO SPÓŁKI
przez PKN ORLEN w:
ORLEN Południe S.A.
***
3 557 630
100,00%
IKS Solino S.A.
***
71 650
100,00%
ORLEN Upstream Sp. z o.o.
16 grudnia 2020
1 260
100,00%
przez ORLEN Serwis S.A. w:
ORLEN Service Česká republika s.r.o.
1 kwietnia 2020
15 575 000****
100,00%
ZMIANA NAZWY SPÓŁEK
z UAB EMAS na UAB ORLEN Service Lietuva
14 lutego 2020
-
100,00%
z FX Energy Poland Sp. z o.o. na FX Energy Poland Sp. z o.o. w likwidacji
8 kwietnia 2020
-
100,00%
POZOSTAŁE ZMIANY W STRUKTURZE GRUPY
Grupa ENERGA
Podział spółki ENERGA Kogeneracja Sp. z o.o.
*****
144
*****
* data zawiązania spółki, nie dokonano rejestracji spółki przez KRS (na dzień 31.12.2020)
** docelowa maksymalna wartość kapitału rejestrowego wynosi 700 000 EUR, kapitał rejestrowy spółki nie dzieli się na udziały
*** podwyższenie kapitału zakładowego spółki nie zostało zarejestrowane przez KRS (na dzień 31.12.2020 r.)
**** wartość nominalna podwyższenia kapitału zakładowego wyrażona w koronach czeskich (CZK), kapitał zakładowy spółki nie dzieli się na udziały (łączna wartość kapitału
zakładowego wynosi 15 875 000 CZK)
***** obniżenie kapitału zakładowego ENERGA Kogeneracja Sp. z o.o., jakie nastąpi w wyniku podziału , jak i, podwyższenie kapitału zakładowego ECARB Sp. z o.o. (spółka
przejmująca) nie zostały zarejestrowane przez KRS (na dzień 31.12.2020 r.). W wyniku transakcji udział w liczbie głosów wyniesie odpowiednio: 64,60% ENERGA S.A. i 35,40%
ENERGA OZE S.A.
Zmiany struktury Grupy są elementem realizacji strategii zakładającej koncentrację na działalności podstawowej i przeznaczanie
uwolnionego kapitału na rozwój Grupy w najbardziej perspektywicznych obszarach.
JEDNOSTKI STRUKTURYZOWANE
ORLEN Capital AB
Przedmiotem działalności spółki jest pozyskiwanie środków pieniężnych w drodze emisji obligacji oraz innych instrumentów
finansowych dla inwestorów instytucjonalnych i prywatnych oraz udzielanie pożyczek lub kredytów do spółek Grupy a także
prowadzenie wszelkich innych czynności związanych z powyższymi instrumentami finansowymi.
W dniu 30 czerwca 2014 roku oraz w dniu 7 czerwca 2016 roku ORLEN Capital AB zrealizował emisje euroobligacji z 7 letnim
okresem wykupu na łączną kwotę 5 769 mln PLN przeliczone kursem z dnia 31 grudnia 2020 roku (co odpowiada 1 250 mln
EUR). Środki pozyskane przez ORLEN Capital w drodze emisji zostały pożyczone do PKN ORLEN na mocy zawartych umów
pożyczki. PKN ORLEN jest gwarantem obu emisji obligacji na mocy nieodwołalnych i bezwarunkowych gwarancji wydanych na
rzecz obligatariuszy w łącznej kwocie 9 691 mln PLN przeliczone kursem z dnia 31 grudnia 2020 roku (co odpowiada 2,1 mld
EUR). Gwarancje zostały udzielone na okres trwania emisji euroobligacji, czyli odpowiednio do 30 czerwca 2021 roku i 7
czerwca 2023 roku.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 17 / 98
Energa Finance AB
Przedmiotem działalności spółki jest pozyskiwanie środków pieniężnych w drodze emisji obligacji dla inwestorów
instytucjonalnych i prywatnych oraz udzielanie pożyczek do spółek Grupy ENERGA a także prowadzenie wszelkich innych
czynności związanych z powyższymi instrumentami finansowymi.
W dniu 7 marca 2017 roku Energa Finance AB zrealizowała emisje euroobligacji z 10 letnim okresem wykupu na łączną kwotę
1 384 mln PLN przeliczone kursem z dnia 31 grudnia 2020 roku (co odpowiada 300 mln EUR). Środki pozyskane przez Energa
Finance AB w drodze emisji zostały pożyczone do Energa SA na mocy zawartych umów pożyczek. Energa SA jest gwarantem
emisji obligacji na mocy nieodwołalnej i bezwarunkowej gwarancji wydanej na rzecz obligatariuszy w łącznej kwocie 5 769 mln
PLN przeliczone kursem z dnia 31 grudnia 2020 roku (co odpowiada 1 250 mln EUR). Gwarancje zostały udzielone na okres do
31 grudnia 2033 roku.
ORLEN Insurance Ltd.
ORLEN Insurance jest wewnętrznym towarzystwem ubezpieczeniowym (tzw. captive), którego głównym celem działalności jest
ubezpieczanie i reasekurowanie działalności Grupy, dopasowując ubezpieczenia do indywidualnych jej potrzeb w zakresie
posiadanego majątku i potencjalnej utraty marży.
7.3. Rozliczenie transakcji nabycia akcji ENERGA zgodnie z MSSF 3 Połączenia jednostek
Transakcja nabycia akcji ENERGA
W dniu 5 grudnia 2019 roku PKN ORLEN ogłosił wezwanie (‘Wezwanie’) do zapisywania się na sprzedaż wszystkich akcji
wyemitowanych przez ENERGA po cenie 7 PLN za sztukę. W dniu 15 kwietnia 2020 roku, w wyniku negocjacji z Ministerstwem
Aktywów Państwowych, PKN ORLEN podniósł cenę w Wezwaniu do 8,35 PLN za akcję.
Wezwanie było uzależnione od spełnienia się następujących warunków zawieszających:
- warunku prawnego uzyskania przez PKN ORLEN bezwarunkowej decyzji Komisji Europejskiej (lub innego właściwego organu
antymonopolowego) w przedmiocie zgody na dokonanie koncentracji polegającej na przejęciu kontroli nad ENERGA, który
spełnił się w dniu 31 marca 2020 roku,
- warunku zastrzeżonego dotyczącego objęcia zapisami w Wezwaniu liczby akcji ENERGA uprawniających do wykonywania co
najmniej 66% ogólnej liczby głosów, który spełnił się w dniu 20 kwietnia 2020 roku,
- pozostałych warunków, tj. podjęcia przez walne zgromadzenie uchwały w przedmiocie zmiany statutu spółki ENERGA, podjęcia przez
radę nadzorczą ENERGA uchwały w przedmiocie ustalenia tekstu jednolitego statutu oraz zawarcia przez ENERGA z PKN ORLEN
umowy na przeprowadzenie badania ENERGA, które zostały spełnione do dnia 22 kwietnia 2020 roku.
Przedmiotem transakcji zawieranych w ramach Wezwania było:
a) 33 533 320 akcji zdematerializowanych ENERGA, uprawniających do 33 533 320 głosów,
b) 152 851 762 akcji zdematerializowanych ENERGA, uprawniających do 152 851 762 głosów,
c) 144 928 000 akcji niezdematerializowanych ENERGA uprawniających do 289 856 000 głosów.
Istotnym akcjonariuszem sprzedającym akcje ENERGA w ramach Wezwania był Skarb Państwa, który na moment transakcji
posiadał pakiet 213,33 mln akcji spółki stanowiących 51,52% jej kapitału i uprawniających do około 64 % głosów na walnym
zgromadzeniu spółki.
Rozliczenie transakcji, o której mowa w lit. a) nastąpiło w dniu 24 kwietnia 2020 roku. Natomiast rozliczenie transakcji, o których
mowa w lit. b) oraz c) nastąpiło 30 kwietnia 2020 roku.
W związku z powyższym w dniu 30 kwietnia 2020 roku PKN ORLEN zakończył proces nabycia 331 313 082 akcji ENERGA,
które stanowią około 80% kapitału zakładowego ENERGA oraz około 85% ogólnej liczby głosów na walnym zgromadzeniu spółki
i tym samym objął kontrolę nad ENERGA. Cena za jedną Akcję ENERGA wyniosła 8,35 PLN, a wartość wszystkich nabytych
akcji wyniosła około 2 766 mln PLN i została pokryta ze środków własnych oraz z dostępnego kredytu konsorcjalnego.
ENERGA wraz ze spółkami tworzącymi Grupę Kapitałową ENERGA (‘Grupa ENERGA’), to jedna z wiodących grup
energetycznych w Polsce, zapewniająca dostawę energii i usług dla 1/4 kraju. Niemal 40% produkowanej przez Grupę ENERGA
energii pochodzi z odnawialnych źródeł energii („OZE”) w produkcji własnej. ENERGA jest spółką notowaną na Giełdzie
Papierów Wartościowych w Warszawie.
Do kluczowych linii biznesowych Grupy ENERGA należy ENERGA Operator (odpowiedzialna za dystrybucję i kluczowa dla
rentowności spółki), ENERGA OZE (odpowiedzialna za wytwarzanie) oraz ENERGA Obrót (odpowiedzialna za sprzedaż).
Głównymi aktywami Grupy ENERGA, zlokalizowanymi w północnej i środkowej części Polski, są m.in. sieci ciepłownicze, sieć
dystrybucyjna energii elektrycznej, elektrociepłownie, farmy wiatrowe, elektrownie wodne oraz farmy fotowoltaiczne.
W ramach transakcji przejęcia kontroli nad Grupą ENERGA Spółka podpisała porozumienie ze Skarbem Państwa, zgodnie
z którym zobowiązała się do kontynuacji strategicznych projektów Grupy ENERGA przy jednoczesnej weryfikacji warunków ich
kontynuacji, oraz utrzymania polityki zatrudnienia zapewniającej prawidłowe funkcjonowanie jej spółek. Dodatkowo PKN ORLEN
zobowiązał się do wykonania zobowiązań spółek z grupy ENERGA wynikających z zatwierdzonych przez Urząd Regulacji
Energetyki („URE”) planów rozwoju dotyczących m.in. utrzymania łącznej mocy pochodzącej z odnawialnych źródeł energii,
wytwarzania i zapewnienia ciągłości dostaw ciepła, dostarczenia mocy z jednostki wytwórczej zlokalizowanej na terenie powiatu
ostrołęckiego, a także funkcjonowania sieci dystrybucyjnej. W ocenie Grupy, na dzień sporządzenia niniejszego
skonsolidowanego sprawozdania finansowego nie ma ryzyka, że warunki zawarte w porozumieniu ze Skarbem Państwa
mogłyby nie zostać spełnione.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 18 / 98
PKN ORLEN planuje kontynuować rozwój obszarów takich jak elektromobilność czy projekty związane z Odnawialnymi Źródłami
Energii, w których PKN ORLEN i ENERGA są już aktywne, jak również realizację nowych projektów takich jak morskie farmy
wiatrowe.
PKN ORLEN rozpoczął integrację działań w ramach poszerzonej Grupy, która pozwoli m.in. na synergie w zakresie ograniczenia
kosztów operacyjnych, w tym związanych z obrotem energią na Towarowej Giełdzie Energii poprzez wykorzystanie nadwyżek
produkcyjnych w Grupie ENERGA oraz zwiększenia sprzedaży produktów i usług w szczególności w segmencie odbiorców
detalicznych poprzez połączenie bazy klientów obu grup.
Pełne rozliczenie transakcji
Transakcja nabycia akcji ENERGA podlega rozliczeniu metodą przejęcia zgodnie z MSSF 3 Połączenia jednostek. Dniem
objęcia kontroli nad ENERGA był 30 kwietnia 2020 roku. W skonsolidowanym raporcie półrocznym za I półrocze 2020 roku oraz
w skonsolidowanym raporcie kwartalnym za III kwartał 2020 roku Grupa prezentowała tymczasowe rozliczenie transakcji, w
związku z niezakończonym procesem wycen majątku trwałego i zobowiązań warunkowych. W IV kwartale 2020 roku Grupa
ostatecznie zakończyła przeprowadzany przez niezależnych rzeczoznawców proces wyceny do wartości godziwej
poszczególnych rzeczowych aktywów trwałych oraz wartości niematerialnych, jak również aktywów z tytułu praw do użytkowania
dotyczących służebności przesyłu i prawa wieczystego użytkowania gruntu. Dodatkowo Grupa sfinalizowała wycenę w
odniesieniu do przejętych zobowiązań warunkowych ENERGA na dzień objęcia kontroli, w tym w szczególności zobowiązania
warunkowego wobec generalnego wykonawcy wynikającego z wstrzymania prac budowlanych w elektrowni Ostrołęka C, w
związku z planami kontynuacji projektu budowy w wariancie bloku gazowo-parowego oraz zobowiązań warunkowych z tytułu
spraw spornych w Grupie ENERGA dotyczących infrastruktury energetycznej spółki Energa-Operator SA usadowionej na
prywatnym gruncie. W związku z powyższym, w skonsolidowanym raporcie kwartalnym za IV kwartał 2020 roku oraz w
niniejszym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Grupa prezentuje finalne wartości godziwe przejętych aktywów i
zobowiązań i dokonuje ostatecznego rozliczenia transakcji nabycia ENERGA.
Finalna wartość aktywów netto wyniosła 8 443 mln PLN, co oznacza wzrost o 457 mln PLN względem tymczasowego rozliczenia
transakcji prezentowanego w skonsolidowanym raporcie półrocznym za I półrocze 2020 roku oraz w skonsolidowanym raporcie
kwartalnym za III kwartał 2020 roku. Istotnym zmianom uległy następujące pozycje:
- rzeczowe aktywa trwałe, których wartość godziwa w ramach ostatecznego rozliczenia wyniosła 14 281 mln PLN (wartość
tymczasowa wynosiła 13 715 mln PLN);
- wartości niematerialne, których wartość godziwa w ramach ostatecznego rozliczenia wyniosła 882 mln PLN (wartość tymczasowa
wynosiła 942 mln PLN);
- aktywa z tytułu prawa do użytkowania, których wartość godziwa w ramach ostatecznego rozliczenia wyniosła 814 mln PLN
(wartość tymczasowa wynosiła 843 mln PLN);
- rezerwy krótkoterminowe, których wartość godziwa w ramach ostatecznego rozliczenia została obniżona do wartości 754 mln PLN
(wartość tymczasowa wynosiła 835 mln PLN) w związku ze zmianą szacunku wartości godziwej przejętych zobowiązań
warunkowych dotyczący spraw spornych przeciwko spółkom z Grupy ENERGA z poziomu 154 mln PLN do 74 mln PLN.
W efekcie powyższych zmian, związanych z wyceną do wartości godziwej, istotnej zmianie uległa także kwota aktywa z tytułu podatku
odroczonego oraz zobowiązania z tytułu podatku odroczonego, których wartość w ramach ostatecznego rozliczenia została ustalona na
poziomie odpowiednio 388 mln PLN i 861 mln PLN (tymczasowe wartości wynosiły odpowiednio 421 mln PLN oraz 794 mln PLN).
W odniesieniu do pozostałych aktywów netto nie nastąpiły żadne istotne zmiany.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 19 / 98
Wartość godziwa możliwych do zidentyfikowania głównych pozycji nabytych aktywów i zobowiązań Grupy ENERGA na dzień
przejęcia przedstawia się następująco:
Nabyte aktywa
A
20 316
Aktywa trwałe
Rzeczowe aktywa trwałe
14 281
Wartości niematerialne
882
Aktywa z tytułu prawa do użytkowania
814
Inwestycje w jednostki stowarzyszone i współkontrolowane
68
Aktywa z tytułu podatku odroczonego
388
Instrumenty pochodne
3
Pozostałe aktywa
71
Aktywa obrotowe
Zapasy
161
Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności
2 057
Należności z tytułu podatku dochodowego
43
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty
1 157
Udzielone pożyczki
180
Depozyty zabezpieczające
211
Nabyte zobowiązania
B
11 873
Zobowiązania długoterminowe
Rezerwy
964
Kredyty, pożyczki i obligacje
4 417
Zobowiązania z tytułu podatku odroczonego
861
Zobowiązania z tytułu leasingu
614
Pozostałe zobowiązania
106
Zobowiązania krótkoterminowe
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania
1 068
Zobowiązania z tytułu leasingu
42
Zobowiązania z tytułu umów z klientami
112
Kredyty, pożyczki i obligacje
2 932
Rezerwy
754
Pozostałe zobowiązania
3
Wartość aktywów netto
C = A - B
8 443
Nabyte aktywa netto przypadające udziałom niekontrolującym
(37)
Wartość aktywów netto przypadających na akcjonariuszy jednostki dominującej
D
8 481
Wartość udziałów niekontrolujących wycenionych proporcjonalnie do udziału w aktywach netto
1 659
Udział % w kapitale zakładowym
E
80,01%
Wartość udziałów wycenionych proporcjonalnie do udziału w aktywach netto
F = D*E
6 785
Wartość godziwa przekazanej zapłaty z tytułu przejęcia (Środki pieniężne zapłacone)
G
2 766
Wartość wcześniej istniejących powiązań
H
43
Zysk z tytułu okazyjnego nabycia
I = F - G + H
4 062
Całkowita wartość wykazanych w powyższej tabeli udziałów niekontrolujących wycenionych proporcjonalnie do udziału w aktywach
netto w kwocie 1 659 mln PLN obejmuje istniejące na dzień objęcia kontroli udziały niekontrolujące w ramach Grupy ENERGA w
ostatecznej kwocie (37) mln PLN (wartość tymczasowa wynosiła (30) mln PLN), odnoszące się do aktywów netto spółek zależnych,
w których ENERGA nie posiada 100% udziałów w kapitale zakładowym oraz wartość udziałów niekontrolujących w kwocie 1 696
mln PLN przypisanych akcjonariuszom mniejszościowym posiadających 20% udziałów w kapitale zakładowym ENERGA (wartość
tymczasowa wynosiła 1 603 mln PLN).
W ramach transakcji nabycia nastąpiło rozliczenie wcześniej istniejących powiązań z tytułu sporu pomiędzy PKN ORLEN oraz
ENERGA, w oszacowanej wartości godziwej 43 mln PLN, która odpowiadała wartości rezerwy ujętej dotychczas w jednostkowym
sprawozdaniu finansowym PKN ORLEN oraz w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Grupy ORLEN w pozycji
krótkoterminowych rezerw.
Zgodnie ze szczególnymi wymogami MSSF 3 Połączenia jednostek, Grupa oszacowała wartość godziwą dodatkowych rezerw
w odniesieniu do projektu Ostrołęka C w związku z decyzją Enea i ENERGA o wstrzymaniu budowy bloku węglowego i planach
realizacji projektu z wykorzystaniem gazu ziemnego. Zmiana ta wpisuje się w strategię Grupy ORLEN zakładającą realizację
zero-i niskoemisyjnych inwestycji, w tym z wykorzystaniem technologii gazowej. W ramach rozliczenia nabycia Grupa przeprowadziła
przy udziale niezależnych ekspertów szczegółowy proces analizy w odniesieniu do zasadności kwoty roszczeń w obszarze rozliczenia
prac w toku oraz kosztów zawieszenia wynikających z propozycji przedstawionych przez generalnego wykonawcę. Rozpoznana przez
Grupę łączna wartość godziwa rezerw związanych z projektem Ostrołęka C wynikających z zobowiązań inwestycyjnych wobec
generalnego wykonawcy w związku z wstrzymaniem prac budowlanych w elektrowni Ostrołęka C, jak również zobowiązania
warunkowego dotyczącego ryzyka niewykonania obowiązku mocowego wynikającego z zawartych umów mocowych wyniosła 259 mln
PLN. W ocenie Grupy w przypadku zrealizowania się powyższych ryzyk, główny wypływ korzyści ekonomicznych z tego tytułu nastąpi
do końca 2021 roku.
W pozycji rezerw Grupa ujęła również szacunek wartości godziwej przejętych zobowiązań warunkowych dotyczący spraw spornych
przeciwko spółkom z Grupy ENERGA, w tym związanych z infrastrukturą energetyczną spółki Energa- Operator SA usadowioną na
prywatnym gruncie w kwocie 74 mln PLN, która została ustalona w oparciu o prawdopodobieństwo zrealizowania się roszczeń klientów
na bazie oszacowania kancelarii prawnych. Grupa szacuje, że wypływ korzyści ekonomicznych z tego tytułu, w przypadku wystąpienia
obowiązku, może nastąpić w 2021 roku.
Wartość godziwa nabytych należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałych należności na dzień przejęcia ujęta w ramach pełnego
rozliczenia wyniosła 2 057 mln PLN, przy czym wartość brutto tych należności wynikająca z zawartych umów wyniosła 2 558 mln PLN
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 20 / 98
na ten dzień. Zgodnie z najlepszym szacunkiem, Grupa uznaje spłatę wykazanych należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałych
należności w wysokości 2 057 mln PLN za prawdopodobną.
W ramach rozliczenia Grupa dokonała również korekty wartości brutto udzielonych pożyczek dla SPV realizującej projekt Ostrołęka C
w kwocie 364 mln PLN do ich wartości godziwej ustalonej na poziomie 180 mln PLN, która odpowiada wartości pożyczki stanowiącej
wierzytelność Enea wobec ENERGA zgodnie z warunkami zawartego pomiędzy nimi Porozumienia z dnia 30 kwietnia 2019 roku.
Na dzień nabycia udział PKN ORLEN w wartości godziwej netto możliwych do zidentyfikowania aktywów, zobowiązań i zobowiązań
warunkowych przewyższa cenę nabycia udziałów o kwotę 4 062 mln PLN, która została ujęta w skonsolidowanym sprawozdaniu
z zysków lub strat i innych całkowitych dochodów za okres 12 miesięcy 2020 roku jako zysk z tytułu okazyjnego nabycia w ramach
pozostałych przychodów operacyjnych. W wyniku zmian w wartości godziwej aktywów netto oraz wartości udziałów niekontrolujących
Grupy ENERGA opisanych powyżej, wartość zysku z tytułu okazyjnego nabycia w ramach ostatecznego rozliczenia transakcji uległa
zwiększeniu o kwotę 372 mln PLN w stosunku do prezentowanej we wcześniejszych okresach wartości tymczasowej 3 690 mln PLN.
Biorąc pod uwagę wymagania MSSF 3 Połączenia jednostek w zakresie możliwości rozpoznania ewentualnego zysku z tytułu
okazyjnego nabycia, Grupa dokonała ponownego przeglądu i oceny przeprowadzonych procedur identyfikacji i wyceny wszystkich
pozycji wpływających na kalkulację wyniku na transakcji i uznała ujęcie zysku z tytułu okazyjnego nabycia za uzasadnione.
Cena akcji ENERGA w Wezwaniu na poziomie 8,35 PLN została wyznaczona w oparciu o strategiczne plany Grupy ORLEN w zakresie
dalszego rozwoju obszaru energetyki, biorąc pod uwagę również deklarację Grupy ORLEN w zakresie realizacji polityki energetycznej
Polski, poprzez m.in. kontynuację kluczowych inwestycji, w tym projektu Ostrołęka C. Zaproponowana cena Wezwania przewyższała
ówczesną wycenę rynkową ENERGA o około 20% i w opinii Grupy ORLEN odpowiadała wartości godziwej ceny akcji ENERGA.
Pomimo zaoferowania 20% premii w stosunku do ceny akcji z dnia Wezwania Grupa rozpoznała na nabyciu akcji ENERGA zysk
z tytułu okazyjnego nabycia wynikający z nadwyżki wartości aktywów netto Grupy ENERGA ponad zapłaconą przez Grupę ORLEN
cenę. W ocenie Grupy, na wystąpienie zysku na transakcji miał wpływ szereg faktów i okoliczności, w tym przede wszystkim widoczna
w okresie ostatnich 5 lat istotna zaniżone notowania spółek energetycznych notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych, w tym
również zaniżone notowania akcji ENERGA. Przecena polskich spółek z sektora energetycznego wynikała w dużej mierze z
posiadanych przez te spółki istotnych aktywów węglowych i wciąż znaczących inwestycji tych spółek w sektor górnictwa. W obliczu
rosnących kosztów emisji CO
2
oraz prowadzonej polityki klimatycznej przez UE, kładącej coraz większy nacisk na dekarbonizację i
wymagającej od państw członkowskich zwiększania udziału mocy wytwórczych z OZE, krajowe spółki z sektora energetycznego od
dłuższego czasu zmagają się z niskimi wycenami. Ponadto wymagane zmiany w kierunku zwiększenia udziału niskoemisyjnych źródeł
oraz związane z nimi istotne planowane nakłady CAPEX przy jednoczesnym wysokim poziomie zadłużenia wpływały negatywnie na
polityki dywidendowe tych spółek, co miało dodatkowy wpływ na poziomy ich wycen.
PKN ORLEN traktuje transakcję nabycia akcji ENERGA i objęcia kontroli nad spółką jako strategiczną i długoterminową inwestycję,
która umożliwi realizację planów stworzenia zintegrowanego koncernu multienergetycznego, zdolnego do efektywniejszego działania
na coraz bardziej konkurencyjnym rynku paliwowym i energetycznym. Budowanie koncernu multienergetycznego i dywersyfikacja
źródeł przychodów pozwala na budowanie większej odporności Grupy na ryzyka i wahania rynkowe oraz wzmacnia pozycję
konkurencyjną i finansową połączonych firm. Dodatkowo stanowi odpowiedź PKN ORLEN na globalne trendy i wyzwania związane
m.in. z rosnącą presją regulacyjną w zakresie polityki proklimatycznej, rozwojem paliw alternatywnych i odnawialnych źródeł energii,
digitalizacją produkcji, czy też rosnącymi oczekiwaniami i świadomością klientów i związaną z tym koniecznością poszukiwania
najbardziej efektywnych kierunków rozwoju.
Wypływ netto środków pieniężnych z tytułu nabycia ENERGA, będący różnicą pomiędzy przejętymi środkami pieniężnymi netto
na dzień nabycia (ujętymi jako przepływy z działalności inwestycyjnej) oraz zapłaconymi środkami pieniężnymi przekazanymi
w ramach zapłaty wyniósł 1 609 mln PLN.
W okresie od daty przejęcia, udział Grupy ENERGA w wypracowanym przez Grupę ORLEN zysku netto wyniósł 382 mln PLN,
a w przychodach ze sprzedaży 7 838 mln PLN. Gdyby przejęcie akcji ENERGA miało miejsce na początku okresu, zysk netto dla Grupy
byłby na poziomie 2 876 mln PLN, a przychody ze sprzedaży wyniosłyby 90 374 mln PLN.
W związku z transakcją Grupa poniosła w bieżącym okresie koszty związane z przejęciem akcji ENERGA w wysokości 1 mln PLN,
które zostały ujęte jako koszty ogólnego zarządu w skonsolidowanym sprawozdaniu z zysków lub strat i innych całkowitych dochodów
oraz jako element przepływów z działalności operacyjnej w skonsolidowanym sprawozdaniu z przepływów pieniężnych.
Nabycie dodatkowych 10,91% akcji ENERGA
W dniu 21 września 2020 roku PKN ORLEN ogłosił drugie Wezwanie do zapisywania się na sprzedaż akcji wyemitowanych przez
ENERGA przez wszystkich pozostałych akcjonariuszy ENERGA. Przedmiotem transakcji zawieranych w ramach drugiego Wezwania
było 45 175 558 akcji zdematerializowanych ENERGA, stanowiących około 10,91% kapitału zakładowego ENERGA oraz około 8,08%
ogólnej liczby głosów na walnym zgromadzeniu ENERGA S.A. Rozliczenie transakcji nastąpiło 30 listopada 2020 roku. Cena za jedną
akcję ENERGA w ramach tego Wezwania wyniosła 8,35 PLN, a wartość nabytych dodatkowych akcji wyniosła około 377 mln PLN i
została pokryta ze środków własnych oraz z dostępnego kredytu konsorcjalnego.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 21 / 98
Wynik rozliczenia tej transakcji rozpoznano w pozycji Zmiana struktury udziałowej w skonsolidowanym sprawozdaniu ze zmian w
kapitale własnym:
Wartość godziwa przekazanej zapłaty
A
377
nabyty %
10,91%
Wartość aktywów netto przypadających na akcjonariuszy jednostki dominującej GK ENERGA
8 842
Wartość aktywów netto przypadających na dokupiony %
B
965
Zmiana struktury udziałowej na pozycji zyski zatrzymane
B-A
588
Na dzień 31 grudnia 2020 roku PKN ORLEN łącznie posiada 376 488 640 akcji ENERGA stanowiących około 90,92% kapitału
zakładowego ENERGA oraz około 93,28% ogólnej liczby głosów na walnym zgromadzeniu ENERGA.
7.4. Rozliczenie transakcji nabycia akcji RUCH S.A. zgodnie z MSSF 3 Połączenia jednostek
W dniu 11 kwietnia 2019 roku PKN ORLEN złożył spółce RUCH S.A. (‘RUCH’) warunkową ofertę finansowania w związku
z zamiarem przejęcia kontrolnego pakietu akcji spółki. Decyzję o złożeniu oferty poprzedziło badanie due diligence spółki RUCH,
jak również wypracowanie kierunków przyszłych działań restrukturyzacyjnych. Od tego momentu prowadzone były w spółce
RUCH działania związane m.in. z przyjęciem i zatwierdzeniem układów restrukturyzacyjnych, co było jednym z warunków
udzielenia spółce RUCH finansowania przez PKN ORLEN. W międzyczasie powstał szczegółowy plan restrukturyzacji spółki
oraz wynegocjowano zapisy umowy inwestycyjnej z pozostałymi partnerami w tym przedsięwzięciu – PZU S.A. i PZU Życie S.A.
oraz Alior Bank S.A. Zawarcie umowy inwestycyjnej w czerwcu 2020 roku oraz wydanie przez Prezesa UOKiK zgody na objęcie
przez PKN ORLEN kontroli nad RUCH umożliwiło dalszą kontynuację procesu. Prawomocne stwierdzenie przez sąd wykonania
układów RUCH z wierzycielami w listopadzie 2020 roku w ramach dwóch przyspieszonych postępowań układowych stanowiło
ostatni warunek i umożliwiło PKN ORLEN finalizację transakcji przejęcia kontrolnego pakietu akcji spółki RUCH.
W dniu 24 listopada 2020 roku Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy RUCH podjęło uchwałę o podwyższeniu kapitału
zakładowego spółki o kwotę 109 189 617 PLN, poprzez emisję 109 189 617 akcji o wartości nominalnej 1 PLN każda. Cena
emisyjna 1 akcji wyniosła 1,83 PLN. W ramach podjętej uchwały PKN ORLEN objął i jednocześnie opłacił 70 973 251 akcji spółki
RUCH za łączną kwotę 130 mln PLN, stanowiących 64,94% kapitału zakładowego spółki oraz uprawniających do 64,94% liczby
głosów na walnym zgromadzeniu spółki RUCH. Tym samym, dzień 24 listopada 2020 roku jest dniem objęcia kontroli przez PKN
ORLEN nad RUCH.
Transakcja nabycia akcji RUCH podlega rozliczeniu metodą przejęcia zgodnie z MSSF 3 Połączenia jednostek. Do dnia
zatwierdzenia niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego proces alokacji ceny nabycia nie został jeszcze w pełni
ukończony. W związku z powyższym Grupa zdecydowała o dokonaniu tymczasowego rozliczenia transakcji, w ramach którego:
- rozpoznano wartości niematerialne niewykazywane dotąd w sprawozdaniu finansowym RUCH, w szczególności wartość
godziwą nabytych znaków towarowych,
- dokonano wyceny do wartości godziwej nabytych aktywów i zobowiązań, z wyjątkiem rzeczowych aktywów trwałych
i nieruchomości inwestycyjnych,
- zidentyfikowano i wyceniono zobowiązania warunkowe wymagające ujęcia, zgodnie ze szczególnymi wymogami MSSF 3
Połączenia jednostek.
Na chwilę obecną nie został jeszcze sfinalizowany przeprowadzany przez niezależnych rzeczoznawców majątkowych proces
wyceny do wartości godziwej aktywów zaliczanych do rzeczowych aktywów trwałych oraz nieruchomości inwestycyjnych.
Pozycje te dla potrzeb niniejszego sprawozdania tymczasowo zaprezentowano w wartościach księgowych. Tym samym
rozpoznana na nabyciu wartość firmy może ulec zmianie w ramach ostatecznego rozliczenia transakcji RUCH, które Grupa
planuje dokonać w okresie 12 miesięcy od dnia objęcia kontroli nad spółką.
Rozliczenie nabycia akcji RUCH S.A. na dzień objęcia kontroli przeprowadzono na podstawie danych sporządzonych na dzień
30 listopada 2020 roku. Nie wystąpiły istotne różnice w danych księgowych pomiędzy 24 listopada 2020 roku a 30 listopada
2020 roku.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 22 / 98
Wartości tymczasowe możliwe do zidentyfikowania przejętych aktywów i zobowiązań na dzień nabycia przedstawiają się
następująco:
Nabyte aktywa
A
337
Aktywa trwałe
Rzeczowe aktywa trwałe
13
Wartości niematerialne
25
Aktywa z tytułu prawa do użytkowania
37
Aktywa z tytułu podatku odroczonego
10
Pozostałe aktywa
6
Aktywa obrotowe
Zapasy
54
Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności
58
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty
131
Pozostałe aktywa
3
Nabyte zobowiązania
B
295
Zobowiązania długoterminowe
Zobowiązania z tytułu podatku odroczonego
1
Zobowiązania z tytułu leasingu
27
Zobowiązania krótkoterminowe
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania
150
Zobowiązania z tytułu leasingu
10
Kredyty, pożyczki i obligacje
35
Rezerwy
70
Pozostałe zobowiązania
2
Wartość aktywów netto
C = A - B
42
Wartość aktywów netto przypadających na akcjonariuszy jednostki dominującej
D
42
Wartość udziałów niekontrolujących wycenionych proporcjonalnie do udziału w aktywach netto
15
Udział % w kapitale zakładowym
E
64,94%
Wartość udziałów wycenionych proporcjonalnie do udziału w aktywach netto
F = D*E
27
Wartość godziwa przekazanej zapłaty z tytułu przejęcia (Środki pieniężne zapłacone)
G
130
Wartość firmy
I = F - G
103
Pozycje w wartościach tymczasowych ponieważ ich rozliczenie nie zostało zakończone na dzień nabycia
Poprzez przejęcie RUCH, Grupa realizuje strategię rozwoju obszaru detalicznego opartego o lokalizacje poza stacjami paliw
i kompleksowe usługi dla klientów, w tym kurierskie. Efektywne wykorzystanie aktywów RUCH umożliwi Grupie ORLEN
uzyskanie przewag logistycznych poprzez istotne rozszerzenie sieci sprzedaży i planowany rozwój nowych formatów
gastronomiczno-sklepowych oraz dalsze zwiększenie konkurencyjności w zakresie jakości obsługi, asortymencie, usługach oraz
poprawy standardów operacyjnych w segmencie detalicznym.
Wartość firmy powstała w wyniku przejęcia RUCH wynika z prognozowanych synergii wynikających z połączenia działalności
RUCH z Grupą ORLEN oraz przedstawia wartość aktywów, których nie można było ująć odrębnie zgodnie z wymogami MSR 38
(pracownicy i ich wiedza). Na 31 grudnia 2020 roku Grupa nie zidentyfikowała przesłanek utraty wartości w odniesieniu do
rozpoznanej tymczasowej wartości firmy.
Na dzień objęcia kontroli, jak również obecnie, na majątku spółki RUCH oraz jej spółek zależnych ustanowione były
zabezpieczenia na rzecz Alior Bank w ramach podpisanych z bankiem umów. Na dzień 31 grudnia 2020 roku zadłużenie spółki
RUCH wobec Alior Bank zostało w całości spłacone. Spółka RUCH jest w trakcie realizacji pozostałych czynności koniecznych
do zwolnienia ustanowionych zabezpieczeń na jej majątku.
7.5. Zmiany w strukturze Grupy ORLEN po zakończeniu okresu sprawozdawczego
- w styczniu 2021 roku zostały zlikwidowane 2 Spółki z Grupy ORLEN Upstream.: Frontier Exploration Inc. i FX Energy Inc,
- w styczniu 2021 roku w Grupie ENERGA zostały utworzone 2 nowe spółki: CCGT Ostrołęka Spółka z ograniczoną
odpowiedzialnością w organizacji (kapitał zakładowy wynosi 150 000 PLN- 150 udziałów po 1000 PLN każdy) oraz ENERGA Green
Development Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji (kapitał zakładowy wynosi 600 000 PLN -1200 udziałów po
500 PLN każdy). ENERGA posiada 100 % udziałów w obydwu spółkach;
- w dniu 11 lutego 2021 roku spółka ORLEN Wind 3 Sp. z o.o. („ORLEN Wind 3”) w organizacji nabyła od zagranicznych
funduszy inwestycyjnych 100% udziałów w spółce Livingstone Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie za cenę 25 mln PLN.
Dodatkowo w tym samym dniu ORLEN Wind 3 podpisała ze spółką Livingstone Sp. z o.o. umowę pożyczki na kwotę 75,5
mln PLN, która została przeznaczona na spłatę zobowiązań przejmowanej spółki wskazanych w umowie sprzedaży
udziałów, w tym w szczególności zobowiązań wobec byłych udziałowców z tytułu udzielonych pożyczek i kredytów
bankowych w kwocie odpowiednio 33,6 mln PLN oraz 40,8 mln PLN. Przedmiotem działalności nabytej spółki jest
wytwarzanie energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii na farmie wiatrowej Kanin zlokalizowanej w województwie
zachodniopomorskim o mocy 20 MW. Transakcja została zrealizowana w ramach przyjętej strategii Grupy ORLEN, której
celem jest między innymi rozbudowa portfela zeroemisyjnych źródeł energii. Wartość księgowa nabytych aktywow netto na
moment przejęcia kontroli wynosiła 9 mln PLN. Na dzień zatwierdzenia niniejszego skonsolidowanego sprawozdania
finansowego proces alokacji ceny nabycia nie został jeszcze zakończony;
- w dniu 1 marca 2021 roku PKN ORLEN nabył od niemieckiej Verlagsgruppe Passau Capital Group 100% udziałów w spółce
Polska Press Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie. Polska Press jest jedną z największych grup wydawniczych w Polsce
posiadającą około 20 dzienników regionalnych, blisko 120 tygodników lokalnych, jak również około 500 witryn online.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 23 / 98
Transakcja nabycia Polska Press wpisuje się w strategiczne plany Grupy ORLEN w zakresie wzmacniania sprzedaży
detalicznej, w tym pozapaliwowej. Poprzez przejęcie Polska Press Koncern uzyskał m.in. dostęp do 17,4 milionów
użytkowników internetu i możliwość pozyskania nowych klientów, optymalizacji ponoszonych kosztów marketingowych oraz
rozbudowy narzędzi big data w ramach Grupy. Cena nabycia wyniosła 210 mln PLN i została ustalona jako suma przejętej
nadwyżki środków pieniężnych (tj. ujemny dług netto) w kwocie 79 mln PLN oraz oszacowanej wartości przedsiębiorstwa
(enterprise value) w kwocie 131 mln PLN. Wartość księgowa nabytych aktywów netto na moment przejęcia kontroli wynosiła
201 mln PLN. Na dzień zatwierdzenia niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego proces alokacji ceny
nabycia nie został jeszcze zakończony.
W dniu 17 marca 2021 roku Rzecznik Praw Obywatelskich („RPO”) poinformował w komunikacie opublikowanym na swojej stronie
internetowej, że odwołał się do Sądu Okręgowego w Warszawie (Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów) od decyzji Prezesa
Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z 5 lutego 2021 roku w sprawie zgody na koncentrację polegającą na przejęciu przez
PKN ORLEN kontroli nad Polska Press sp. z o.o. W komunikacie RPO zwrócił również uwagę, że zgodnie z obowiązującymi
regulacjami samo odwołanie przekazuje się do sądu za pośrednictwem UOKiK. Prezes UOKiK ma 3 miesiące na przesłanie
odwołania do sądu (chyba że w trybie autokontroli zmieni swą decyzję o zgodzie na koncentrację). Jednocześnie RPO skierował -
już bezpośrednio do sądu - wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji (w tym zakaz wykonywania przez PKN ORLEN praw
udziałowych w Polska Press).
W dniu 8 kwietnia 2021 roku Sąd Okręgowy wydał postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji Prezesa UOKiK z 5
lutego 2021 roku do czasu rozstrzygnięcia przez sąd odwołania złożonego przez RPO. W ocenie PKN ORLEN
postanowienie to nie ma wpływu na skuteczność nabycia przez PKN ORLEN udziałów w Polska Press, gdyż nabycie zostało
dokonane przed wydaniem przez sąd tego postanowienia; postanowienie sądu nie ogranicza też PKN ORLEN w
wykonywaniu praw z udziałów w Polska Press (sąd w swoim postanowieniu nie uwzględnił wniosku RPO w tym zakresie).
- w dniu 26 marca 2021 roku zostały utworzone dwie nowe spółki przez ENERGA OZE SA:
ENERGA MFW 1 Sp. z o.o. w organizacji z siedzibą w Gdańsku z kapitałem zakładowym 5 000 PLN, 100 udziałów o
wartości nominalnej 50 PLN, nadwyżka wkładu pieniężnego ponad łączną wartość nominalną udziałów w wysokości
245.000 PLN została przelana na kapitał zapasowy.
ENERGA MFW 2 Sp. z o.o. w organizacji z siedzibą w Gdańsku z kapitałem zakładowym 5 000 PLN, 100 udziałów o
wartości nominalnej 50 PLN, nadwyżka wkładu pieniężnego ponad łączną wartość nominalną udziałów w wysokości
245 000 PLN została przelana na kapitał zapasowy.
Spółki są w 100% własnością ENERGA OZE SA.
- w dniu 30 marca 2021 roku zostały zawiązane nowe spółki: ORLEN Neptun III sp. z o.o., ORLEN Neptun IV sp. z o.o.,
ORLEN Neptun V sp. z o.o., ORLEN Neptun VI sp. z o.o., ORLEN Neptun VII sp. z o.o., ORLEN Neptun VIII sp. z o.o.,
ORLEN Neptun IX sp. z o.o., ORLEN Neptun X sp. z o.o., ORLEN Neptun XI sp. z o.o. oraz ORLEN Energia sp. z o.o.
Kapitał zakładowy spółek ORLEN Neptun III – ORLEN Neptun XI wynosi 1 750 000 PLN i dzieli się na 700 udziałów o
wartości nominalnej 2 500 PLN każdy.
Kapitał zakładowy spółki ORLEN Energia wynosi 5 000 PLN i dzieli się na 50 udziałów o wartości nominalnej 100 PLN
każdy. Nadwyżka wkładu pieniężnego ponad łączną wartość nominalną udziałów, w kwocie 9 995 000 PLN, zostanie
przelana na kapitał zapasowy spółki (agio).
Spółki ORLEN Neptun zostały utworzone w ramach projektu Morskiej Energetyki Wiatrowej a spółka ORLEN Energia do
handlu hurtowego energią wyprodukowaną w Grupie ORLEN.
- w dniu 31 marca 2021 roku PKN ORLEN nabył 454.546 sztuk udziałów spółki ORLEN Trans Polonia Sp. z o.o. z siedzibą w
Płocku, co stanowi 100% kapitału zakładowego, tym samym PKN ORLEN stał się jedynym właścicielem spółki.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 24 / 98
SYTUACJA FINANSOWA GRUPY
8. WPŁYW PANDEMII KORONAWIRUSA NA DZIAŁALNOŚĆ GRUPY ORLEN
Wybuch pandemii koronawirusa SARS-Cov-2 wywołującego chorobę COVID-19 wywarł ogromny wpływ na światową
gospodarkę oraz sytuację w kraju, powodując wprowadzenie istotnych ograniczeń w skali całego globu. W szczególności,
w okresie marzec - czerwiec 2020 roku nastąpiła blokada transportu w skali globalnej i bezprecedensowy spadek globalnego
popytu na paliwo lotnicze, olej napędowy i benzynę, co w konsekwencji doprowadziło do istotnego spadku popytu na ropę
naftową. Powstała nadwyżka podaży ropy nad popytem w skali przekraczającej dostępne pojemności magazynowe wywołała na
przełomie I i II kwartału gwałtowny i głęboki spadek cen ropy, wyprzedzający w czasie i skali dostosowania cenowe na rynkach
paliw i produktów naftowych. Ceny ropy zaczęły rosnąć od maja w wyniku ograniczenia wydobycia tego surowca przez OPEC
oraz Rosję i spadku wydobycia z powodów ekonomicznych, głównie w USA, jak również w związku ze wzrostem popytu
wynikającym z odmrażania światowych gospodarek.
Sytuacja związana z pandemią koronawirusa w znacznym stopniu wpłynęła na wyniki osiągnięte przez Grupę w 2020 roku we
wszystkich segmentach operacyjnych. W szczególności w okresie marzec – czerwiec 2020 roku Grupa zidentyfikowała wpływ
zarówno spadku cen ropy jak i gwałtowny spadek popytu na swoje produkty i idący za tym spadek ich cen w segmentach
Rafineria, Petrochemia, Detal i Wydobycie. Skutki koronawirusa są widoczne również w segmencie Energetyka, gdzie nastąpił
znaczny spadek zapotrzebowania na energię elektryczną szczególnie dotyczący klientów końcowych z grup taryfowych A, B i C
oraz spadek wolumenu produkcji.
W II i III kwartale w związku z odmrażaniem gospodarek i życia społecznego i dostosowywaniem ich do funkcjonowania w
warunkach pandemii Grupa obserwowała stopniową poprawę sytuacji popytowej. Niestety jesienna fala zachorowań
spowodowała zatrzymanie tego trendu i ponowne zastopowanie gospodarki co negatywnie wpłynęło na wyniki Grupy w IV
kwartale 2020 roku.
Przez cały 2020 rok oraz obecnie wszystkie stacje paliw sieci ORLEN są otwarte, nie występują zakłócenia w żadnym
z obszarów funkcjonowania Koncernu. Nie wystąpiły również żadne istotne zaburzenia w działalności operacyjnej Grupy na
rynkach zagranicznych z powodu epidemii COVID-19. W ocenie Grupy obecnie łańcuch dostaw, zarówno w zakresie zakupu
surowców i towarów, jak i w odniesieniu do wewnętrznych procesów logistycznych (m.in. dostaw paliw ciekłych z zakładu
produkcyjnego na terminale paliw a następnie stacje paliw), jest niezagrożony.
Od momentu wybuchu pandemii PKN ORLEN oraz spółki z Grupy podjęły szereg działań w związku z koniecznością
dostosowania się do nieustannie zmieniających się warunków funkcjonowania, jak również w celu zapobiegania
rozprzestrzenianiu się zarażeń COVID-19, zarówno w odniesieniu do własnych pracowników, jak również w zakresie wsparcia
rządowej walki z koronawirusem.
Poniżej zaprezentowano wpływ pandemii koronawirusa na wybrane obszary działalności Grupy.
Wyniki Grupy w podziale na segmenty, sytuacja makroekonomiczna oraz szacunki dotyczące wpływu COVID-19 na plany
finansowe Grupy, które są podstawą testów na utratę wartości zostały zaprezentowane w notach 10, 14.4.
Działania podjęte przez Grupę w związku z pandemią COVID-19
PKN ORLEN i spółki wchodzące w skład Grupy ORLEN podjęły szereg działań w związku z pandemią COVID-19.
W momencie pojawienia się pierwszych przypadków zachorowania na COVID-19 w kraju, Grupa ORLEN opracowała plany
działań na wypadek wystąpienia sytuacji awaryjnych w celu zapewnienia ciągłości działania infrastruktury krytycznej
i świadczenia kluczowych usług realizowanych przez Grupę ORLEN. Plany kryzysowe w zależności od skutków, jakie może
wywołać wzrastająca liczba zachorowań, koordynowane są z instytucjami odpowiedzialnymi za ochronę infrastruktury krytycznej.
W odniesieniu do realizowanych zakupów Grupa wdrożyła dodatkowe działania w celu ograniczenia ryzyka potencjalnego
złamania warunków podpisanych umów handlowych oraz dostaw przez kontrahentów w wyniku zmiany sytuacji gospodarczej,
w szczególności:
- w obszarze zakupów bezpośrednich podjęto działania w zakresie rozszerzenia baz dostawców na potrzeby sytuacji
awaryjnych, organizacji dostaw z alternatywnych źródeł oraz współpracy z kluczowymi dostawcami w zakresie bieżącego
raportowania stanów magazynowych oraz pojawiających się ryzyk dotyczących łańcucha dostaw oraz doraźnego ustalania
planu działań alternatywnych celem zabezpieczenia ciągłości operacyjnej,
- w obszarze zakupów inwestycyjnych wdrożono dodatkowe procedury w zakresie bieżącego monitorowania dotrzymania
warunków i terminów realizacji umów oraz sytuacji finansowej kontrahentów w ramach czynnych umów, a w razie potrzeby
uruchomienia procesów zakupów wykonania zastępczego,
- wdrożono procedury w zakresie bieżącej analizy ryzyka utraty płynności finansowej przez kluczowych dostawców oraz
bieżącej zdolności regulowania zobowiązań na podstawie oświadczeń podwykonawców robót budowlanych i w razie
potrzeby podejmowania odpowiednich działań, w tym skracanie warunków płatności w indywidualnych przypadkach.
Grupa podjęła szereg działań o charakterze prewencyjnym w celu ograniczenia możliwości rozprzestrzeniania się wirusa na
obiektach oraz ochrony pracowników, w tym:
- wprowadzono szereg nowych procedur i wytycznych w zakresie ruchu osobowego i materiałowego, w szczególności
polegające na minimalizacji kontaktów bezpośrednich i wprowadzenia kontroli temperatury osób przebywających na
obiektach; tam, gdzie to możliwe, zapewniono pracownikom możliwość pracy zdalnej; wprowadzono procedury
zabezpieczające dostępność kluczowego personelu spółek Grupy,
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 25 / 98
- zalecono ograniczenie wyjazdów służbowych i uczestnictwa w spotkaniach służbowych, a w zamian korzystanie ze środków
przekazu takich jak telefony, komunikatory internetowe, wideokonferencje,
- wyposażono pracowników w środki ochrony (maski ochronne, rękawiczki) i środki dezynfekcyjne oraz wprowadzono
procedury higieniczno-sanitarne i odkażające,
- w celu zapewnienia ciągłości funkcjonowania stacji paliw sieci ORLEN (własnych i franczyzowych) wprowadzono regularne
dezynfekcje, ograniczenia w ilości klientów mogących jednocześnie przebywać na stacji oraz pomiar temperatury;
zamontowano na stacjach bariery z pleksi przy kasach, wyłączono z użytku strefy restauracyjne oraz przygotowano
rozwiązania przyspieszające tankowanie i wprowadzono nowe metody płatności bezpośrednio przy dystrybutorach w ramach
aplikacji ORLEN Pay. W IV kwartale PKN ORLEN dodatkowo wyposażył stacje paliw w specjalistyczne urządzenia
oczyszczające i filtrujące powietrze aby dodatkowo zwiększyć bezpieczeństwo klientów i pracowników.
Grupa szacuje, że całkowity koszt podjętych w 2020 roku działań opisanych powyżej wyniósł około (92) mln PLN.
Grupa na bieżąco dostosowuje swoje działania do zmieniających się warunków epidemiologicznych.
Działania prospołeczne podjęte przez Grupę na rzecz walki z koronawirusem
W 2020 roku Grupa wykazała w pozostałych kosztach operacyjnych koszty nieodpłatnych świadczeń przekazanych w ramach
działań prospołecznych na rzecz walki z koronawirusem w wysokości odpowiednio (139) mln PLN.
Większość z tych środków Grupa przeznaczyła dla służb mundurowych oraz medycznych, które były zaangażowane
w największym stopniu w pomoc osobom zakażonym koronawirusem oraz ochronę zdrowia pozostałych osób. Środki te zostały
przeznaczone m.in. na zakup maseczek medycznych, sprzętu medycznego, kombinezonów ochronnych, rękawiczek. W ramach
wsparcia rzeczowego Grupa przekazywała również środki dezynfekujące, na których produkcję przestawiła się spółka zależna
ORLEN Oil, oraz organizowała akcje darmowych wydań produktów i towarów dla służb mundurowych, oraz kierowców
czekających na granicy. Darowizny rzeczowe i pieniężne przekazywane były również między innymi poprzez Fundację ORLEN
do placówek medycznych, jednostek policji, domów pomocy społecznej i Agencji Rezerw Materiałowych. Spółki z Grupy ORLEN
podejmowały również dodatkowe działania, w szczególności w zakresie wsparcia polskich przedsiębiorców w trudnym okresie
związanym z trwającą pandemią. PKN ORLEN w tym czasie rozszerzył swoją współpracę z polskimi producentami
i konsekwentnie zwiększa dostępność produktów wytworzonych w Polsce na swoich stacjach. Dodatkowo, w połowie czerwca
2020 roku PKN ORLEN rozpoczął kampanię #WspieramyPolskę, w ramach której we współpracy z Fundacją ORLEN
koncentrował się na promocji lokalnych produktów i wsparcia firm w procesie odmrażania krajowej gospodarki. W IV kwartale
wolontariusze z PKN ORLEN włączyli się w działania Solidarnościowego Korpusu Wsparcia Seniorów – nowego rządowego
programu mającego na celu wsparcie i ochronę osób starszych, w ramach których świadczyli pomoc seniorom w codziennych
czynnościach, takich jak zakupy, czy wizyty w aptece.
Ponadto w IV kwartale, w celu zabezpieczenia dodatkowych łóżek dla pacjentów z COVID-19, PKN ORLEN zaangażował się
w przygotowanie szpitala tymczasowego w Płocku oraz drugiego podobnego obiektu w Ostrołęce, realizowanego przy wsparciu
spółki Energa. W samą budowę szpitali zaangażowane były również inne spółki z Grupy, w tym ORLEN Projekt, który
uczestniczył w zaprojektowaniu placówki w Płocku, jak również ORLEN Budonaft, ORLEN Serwis, ORLEN Administracja oraz
ORLEN Ochrona.
W ramach realizacji projektu PKN ORLEN wykonał czynności m.in. związane ze zorganizowaniem i utworzeniem szpitali
tymczasowych, zakupem i udostępnieniem kontenerów tymczasowych z niezbędną infrastrukturą, przystosowaniem obiektów
i zapewnieniem dostępności wyposażenia jak również utrzymaniem funkcjonowania szpitali.
Projekt budowy szpitala tymczasowego w Płocku został zakończony na początku grudnia 2020 roku, a placówka została
przekazana Wojewódzkiemu Szpitalowi Zespolonemu w Płocku. Prace dotyczące szpitala tymczasowego w Ostrołęce zostały
sfinalizowane pod koniec 2020 roku, a szpital w marcu 2021 roku został przekazany Mazowieckiemu Szpitalowi
Specjalistycznemu w Ostrołęce im. dr Józefa Psarskiego, w tym z wydzieloną częścią obiektu, która już od drugiej połowy
stycznia 2021 roku wykorzystywana jest do akcji szczepień na podstawie decyzji Wojewody Mazowieckiego.
Koszty poniesione w związku z zaangażowaniem Grupy w budowę, wyposażenie i funkcjonowanie szpitali tymczasowych
zostały pomniejszone o wartość zwrotu kosztów realizacji projektu, jaką Grupie zagwarantowało Ministerstwo Aktywów
Państwowych (MAP). W rezultacie koszt nieodpłatnych świadczeń wykazany w pozostałych kosztach operacyjnych dotyczących
realizacji projektu szpitali tymczasowych przez Grupę wyniósł 1,55 mln PLN.
Analiza wpływu zmiany sytuacji gospodarczej na wycenę aktywów i zobowiązań Grupy
Odpisy aktualizujące wartości zapasów do wartości netto możliwej do uzyskania
Dynamiczne zmiany w sytuacji gospodarczej w Polsce i na świecie wywołane przez pandemię koronawirusa skutkowały
istotnymi wahaniami cen ropy oraz cen sprzedaży produktów Grupy przez cały 2020 rok. W okresie marzec – maj 2020 roku
miały miejsce rekordowe spadki cen ropy oraz nastąpił gwałtowny spadek popytu oraz cen sprzedaży produktów Grupy. Od
czerwca 2020 roku ceny ropy zaczęły rosnąć a stopniowe odmrażanie gospodarek światowych umożliwiło ponowne podniesienie
cen sprzedaży. W kolejnych miesiącach ceny ropy oraz ceny sprzedaży produktów Grupy nadal wykazywały się dużą
zmiennością w zależności od aktualnej sytuacji epidemiologicznej oraz charakteru i zakresu wprowadzanych ograniczeń przez
rządy poszczególnych krajów.
Skumulowana wartość odpisów aktualizujących netto zapasów do wartości netto możliwej do uzyskania rozpoznana przez
Grupę w 2020 roku wyniosła 153 mln PLN. Dodatkowe informacje w nocie 14.5.1.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 26 / 98
Ocena oczekiwanej straty kredytowej (ECL)
Na dzień 31 grudnia 2020 roku Grupa dokonała szczegółowej analizy wpływu zmian w otoczeniu ekonomicznym związanym
z pandemią koronawirusa na kalkulację oczekiwanych strat kredytowych pod kątem potencjalnej konieczności modyfikacji przyjętych
założeń w dokonywanych szacunkach i uwzględnienia dodatkowego elementu ryzyka związanego z obecną sytuacją gospodarczą
oraz prognozami na przyszłość.
Sytuacja gospodarcza związana z COVID-19 przełożyła się na zmniejszenie salda należności w porównaniu do wcześniejszych
okresów. Natomiast w okresie od wybuchu pandemii Grupa nie zaobserwowała istotnego pogorszenia spłacalności, bądź też
zwiększenia ilości upadłości lub restrukturyzacji wśród swoich klientów.
Ponadto należności od podmiotów, które w ocenie Grupy są obarczone największym ryzykiem niespłacalności, są objęte
zabezpieczeniami. Dodatkowe informacje w zakresie otrzymanych na dzień 31 grudnia 2020 roku gwarancji finansowych i
bankowych oraz stosowanych zabezpieczeń należności zawarto w nocie 16.5.4.
Na bazie przeprowadzonej analizy, na dzień 31 grudnia 2020 roku, Grupa nie zidentyfikowała przesłanek do zmodyfikowania
założeń przyjętych do oceny oczekiwanej straty kredytowej.
Grupa na bieżąco analizuje sytuację na rynkach oraz spływające sygnały od kontrahentów mogące świadczyć o pogorszeniu
sytuacji finansowej i w razie konieczności dokona aktualizacji przyjętych szacunków do kalkulacji ECL w kolejnych okresach
sprawozdawczych.
Utrata wartości rzeczowych aktywów trwałych, wartości niematerialnych i aktywów z tytułu praw do użytkowania
Sytuacja związana z pandemią COVID-19, w szczególności zmiany warunków prowadzenia działalności gospodarczej oraz
destabilizacja na rynku paliw i produktów naftowych powodujące wysoką zmienność cen i wahania popytu, będą w ocenie Grupy
wpływać w średnim i długim terminie na stan krajowej i globalnej koniunktury. Dodatkowe informacje odnośnie wpływu pandemii
COVID-19 na założenia oraz podejście do testów na utratę wartości na koniec 2020 roku, statusu przeprowadzanych testów, jak
również rozpoznanych na moment sporządzenia niniejszego sprawozdania finansowego odpisów z tytułu utraty wartości aktywów w
2020 roku zawarto w nocie 14.4.
Sytuacja płynnościowa
Na moment sporządzenia niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego sytuacja finansowa Grupy jest stabilna.
Kapitał pracujący spadł o 2 209 mln PLN w stosunku do stanu z końca 2019 roku, co związane było głównie ze spadkiem notowań cen
ropy i produktów, które przełożyły się na wartość zapasów, należności i zobowiązań, jak również ograniczeniem popytu w związku
z pandemią koronawirusa.
Trwająca pandemia koronawirusa nie wpłynęła w ocenie Grupy na zmianę poziomu ryzyka w odniesieniu do udzielonych gwarancji na
dzień 31 grudnia 2020 roku i prawdopodobieństwo uruchomienia powyższych gwarancji pozostaje niskie.
Grupa nie identyfikuje obecnie, jak i w ciągu kolejnych 12 miesięcy, problemów z płynnością. Nie widzi też ryzyka braku wywiązania się
z umów kredytowych lub innych umów o finansowanie. Grupa podejmuje działania optymalizacyjne i zakłada utrzymanie bezpiecznego
poziomu długu netto oraz wskaźników finansowych uwzględnionych w umowach o finansowanie.
Dodatkowe informacje w zakresie wystawionych gwarancji przez spółki z Grupy oraz stosowanej w Grupie polityki zarządzania
płynnością zawarto w nocie 16.5.4.
Na dzień sporządzenia niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego, Grupa ocenia, że posiada wystarczające źródła
finansowania do realizacji zaplanowanych wcześniej strategicznych projektów rozwojowych, inwestycyjnych oraz akwizycji zgodnie z
harmonogramem.
Inne szacunki księgowe
Na moment sporządzenia niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupa nie identyfikuje żadnych istotnych ryzyk
związanych z potencjalnym złamaniem warunków podpisanych umów handlowych oraz umów na dostawy (w tym dostawy ropy).
9. WYNIKI FINANSOWE I OPERACYJNE
Rachunek zysków lub strat
Przychody ze sprzedaży Grupy ORLEN za 2020 rok wyniosły 86 180 mln PLN i były niższe o (25 023) mln PLN (r/r). Spadek
przychodów ze sprzedaży (r/r) wynika z niższej sprzedaży wolumenowej o (12)% (w segmentach Rafinerii, Petrochemii i Detalu) oraz
odzwierciedla spadek o (35)% cen ropy naftowej i w efekcie także notowań głównych produktów. W 2020 roku w porównaniu do
analogicznego okresu 2019 roku ceny benzyny zmniejszyły się o (36)%, oleju napędowego o (38)%, paliwa lotniczego o (43)%,
ciężkiego oleju opałowego o (33)%, etylenu o (21)% i propylenu o (21)%.
Koszty działalności operacyjnej łącznie zmniejszyły się o 19 275 mln PLN (r/r) do poziomu (86 187) mln PLN. Największą pozycję
w strukturze tych kosztów stanowiły koszty zużycia materiałów i energii, głównie ropy naftowej i innych chemikaliów wykorzystywanych
w procesach technologicznych. Spadek kosztów zużytych materiałów i energii o 33% (r/r) wynika z ograniczenia o (4,4) mln ton (r/r)
przerobu ropy w efekcie niekorzystnej sytuacji makroekonomicznej oraz zrealizowanych postojów remontowych instalacji głównie
w PKN ORLEN i Grupie Unipetrol.
Dodatni wynik na pozostałej działalności operacyjnej był wyższy o 4 303 mln PLN (r/r) i wyniósł 3 832 mln PLN głównie w wyniku
rozpoznania zysku z tytułu okazyjnego nabycia 80% akcji ENERGA w wysokości 4 062 mln PLN, wpływu netto rozliczenia i wyceny
pochodnych instrumentów finansowych dotyczących ekspozycji operacyjnej (instrumenty niewyznaczone dla celów rachunkowości
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 27 / 98
zabezpieczeń) w kwocie 1 293 mln PLN, w tym wyceny i rozliczenia kontraktu terminowego CO
2
w wysokości 700 mln PLN oraz
utworzenia netto odpisów aktualizujących wartość rzeczowych aktywów trwałych, wartości niematerialnych, aktywów z tytułu praw do
użytkowania, pozostałych składników majątku trwałego oraz aktywów trwałych przeznaczonych do sprzedaży głównie w segmencie
Wydobycie w Polsce (337) mln PLN i Kanadzie (1 085) mln PLN.
W efekcie wynik z działalności operacyjnej wyniósł 3 908 mln PLN i był niższy o (1 457) mln PLN (r/r).
Koszty finansowe netto w omawianym okresie wyniosły (1 037) mln PLN i obejmowały głównie nadwyżkę ujemnych różnic kursowych
w kwocie (506) mln PLN, koszty odsetkowe netto w kwocie (375) mln PLN oraz rozliczenie i wycenę instrumentów finansowych netto
w wysokości (178) mln PLN.
Po uwzględnieniu podatku dochodowego w kwocie (31) mln PLN zysk netto Grupy ORLEN za 2020 rok osiągnął wartość 2 825 mln
PLN i był niższy o (1 473) mln PLN (r/r).
Sprawozdanie z sytuacji finansowej
Suma aktywów Grupy ORLEN na dzień 31 grudnia 2020 roku wyniosła 83 827 mln PLN i była wyższa o 12 625 mln PLN
w porównaniu ze stanem z dnia 31 grudnia 2019 roku.
Wartość aktywów trwałych na 31 grudnia 2020 roku wyniosła 59 212 mln PLN i była wyższa o 19 935 mln PLN w porównaniu
z końcem poprzedniego roku, głównie z tytułu zwiększenia wartości rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych o
17 958 mln PLN głównie w związku z objęciem kontrolą aktywów trwałych Grupy ENERGA w wysokości 15 163 mln PLN.
Dodatkowo zmiana salda rzeczowych aktywów trwałych oraz wartości niematerialnych obejmowała nakłady inwestycyjne w
wysokości 7 885 mln PLN, w tym poniesione na rozbudowę zdolności produkcyjnych nawozów w Anwil, budowę instalacji Glikolu
w ORLEN Południe i instalacji Visbreakingu w Płocku, wydatki na budowę instalacji w ramach Programu Rozwoju Petrochemii,
projekty w segmencie Energetyka związane głównie z modernizacja turbozespołu TG1 Elektrociepłowni w Płocku,
przygotowywanie do budowy morskich farm wiatrowych na Bałtyku, budową farmy wiatrowej oraz przyłączeniem infrastruktury
dystrybucyjnej Energa-Operator i projekty w segmencie Detal i Wydobycie oraz dokonane odpisy aktualizujące wartość
rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych netto w wysokości (1 518) mln PLN oraz amortyzację w kwocie (3 907)
mln PLN.
Zmiana o 1 300 mln PLN na pozycji aktywa z tytułu praw do użytkowania w stosunku do 2019 roku dotyczyła głównie
rozpoznania nowych umów leasingu oraz zwiększenia wynagrodzenia w kwocie 1 052 mln PLN, rozpoznania nowych aktywów
na moment nabycia nowych jednostek zależnych w kwocie 851 mln PLN oraz amortyzacji (630) mln PLN.
Wartość aktywów obrotowych na dzień 31 grudnia 2020 zmniejszyła się o (7 310) mln PLN w porównaniu z końcem
poprzedniego roku, przede wszystkim w efekcie zmniejszenia salda zapasów o (2 795) mln PLN, salda środków pieniężnych
i ich ekwiwalentów o (4 919) mln PLN, salda należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałych należności o (29) mln PLN przy
zwiększeniu należności z tytułu podatku dochodowego o 187 mln PLN. Spadek wartości zapasów to głównie efekt spadku cen
ropy naftowej i produktów ropopochodnych.
Kapitał własny na dzień 31 grudnia 2020 roku wyniósł 42 379 mln PLN i był wyższy o 3 772 mln PLN w porównaniu ze stanem
z końca 2019 roku głównie z tytułu ujęcia zysku netto za 2020 rok w kwocie 2 825 mln PLN, zwiększenia o 772 mln PLN (r/r)
wartości kapitałów przypadających udziałom niekontrolującym głównie z Grupy ENERGA, zwiększenia zysków zatrzymanych
przypadających na akcjonariuszy jednostki dominującej w kwocie 588 mln PLN głownie z tytułu nabycia dodatkowych 10,91%
akcji Grupy ENERGA, ujemnego wpływu zmiany salda kapitałów z tytułu stosowania rachunkowości zabezpieczeń w kwocie
(344) mln PLN oraz wpływu różnic kursowych z tytułu przeliczenia kapitałów własnych jednostek działających za granicą w
kwocie 481 mln PLN oraz wypłat dywidend z zysków lat ubiegłych w łącznej wysokości (428) mln PLN.
Wartość zobowiązań z tytułu dostaw i usług oraz pozostałych zobowiązań zmniejszyła się o (1 108) mln PLN w porównaniu ze
stanem z końca 2019 roku głównie w wyniku zmniejszenia zobowiązań handlowych w kwocie (1 426) mln PLN, zobowiązań
podatkowych w wysokości (952) mln PLN dotyczące głównie zobowiązań z tytułu podatku akcyzowego i opłaty paliwowej oraz
podatku od towarów i usług w związku z niższą sprzedażą wolumenową i wartościową produktów przy zwiększeniu zobowiązań
inwestycyjnych w kwocie 665 mln PLN oraz pozostałych zobowiązań głównie z tytułu opłat związanych z Narodowym Celem
Wskaźnikowym i Narodowym Celem Redukcyjnym w wysokości 251 mln PLN. Spadek zobowiązań handlowych wynika głównie
z mniejszej ilości zakupionych surowców ropy i towarów oraz niższych cen na rynkach. Na dzień 31 grudnia 2020 roku
zobowiązania z tytułu leasingu długoterminowego i krótkoterminowego wyniosły 5 214 mln PLN i były wyższe o 1 216 mln PLN
w porównaniu do roku poprzedniego głównie z tytułu nowych umów leasingu oraz zwiększenia wynagrodzenia w kwocie 1 052
mln PLN.
Wartość rezerw na dzień 31 grudnia 2020 roku wyniosła 4 564 mln PLN i była wyższa o 2 215 mln PLN w porównaniu ze stanem
z końca 2019 roku. Zwiększenie rezerw wynikało głównie z tytułu:
- rozpoznania w sprawozdaniu sytuacji finansowej Grupy ORLEN rezerw Grupy ENERGA w łącznej wysokości 1 718 mln
PLN (głównie w zakresie rezerw na nagrody jubileuszowe i świadczenia po okresie zatrudnienia, rezerwy na szacowane
emisje CO
2
i certyfikaty energetyczne oraz pozostałych rezerw dotyczących spraw spornych);
- rozliczenia salda rezerwy netto na szacowane emisje CO
2
oraz certyfikaty energetyczne w łącznej kwocie 197 mln PLN
głównie w efekcie netto utworzenia rezerw w kwocie 1 726 mln PLN w oparciu o metodę średnioważonej ceny
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 28 / 98
posiadanych uprawnień i certyfikatów oraz ich wykorzystania z tytułu umorzenia praw majątkowych za 2019 rok w kwocie
(1 529) mln PLN;
- utworzenie rezerwy na rekultywację w wysokości 233 mln PLN w związku z aktualizacją rezerwy na podstawie analizy
przygotowanej przez niezależnego eksperta.
Zadłużenie finansowe netto Grupy ORLEN na dzień 31 grudnia 2020 roku wyniosło 13 120 mln PLN i było wyższe o 10 672 mln
PLN w porównaniu z końcem 2019 roku głównie z tytułu rozpoznania zadłużenia wynikającego ze zmiany struktury Grupy
ORLEN w wysokości 7 395 mln PLN (w tym Grupa ENERGA w wysokości 7 349 mln PLN), wypływów netto obejmujących
wpływy i spłaty kredytów, pożyczek oraz wykup i emisję obligacji w kwocie (2 206) mln PLN, zmniejszenia salda środków
pieniężnych i ich ekwiwalentów o 4 919 mln PLN oraz wpływu netto ujemnych różnic kursowych z przeszacowania wyceny
zadłużenia i odsetek w łącznej kwocie 564 mln PLN.
Sprawozdanie z przepływów pieniężnych
Środki pieniężne netto z działalności operacyjnej za 2020 rok wyniosły 7 247 mln PLN i były niższe o (2 072) mln PLN (r/r) głównie
z tytułu niższego zysku przed opodatkowaniem o (2 496) mln PLN, wzrostu amortyzacji o 1 040 mln PLN głównie z tytułu nowo
oddanych składników majątku trwałego w kwocie 309 mln PLN oraz objęcia kontrolą Grupy ENERGA w kwocie 690 mln PLN,
zwiększenia zysku z działalności inwestycyjnej o (3 910) mln PLN (dotyczącej głównie rozpoznania zysku z tytułu okazyjnego
nabycia Grupy ENERGA w wysokości (4 062) mln PLN), zmiany stanu kapitału pracującego o 1 027 mln PLN głównie w wyniku
spadku notowań cen ropy i produktów, które przełożyły się na wartość zapasów, należności i zobowiązań, jak również ograniczenia
popytu w związku z pandemią koronawirusa, zwiększenia stanu rezerw o 667 mln PLN głównie w wyniku nabycia Grupy ENERGA
oraz rozliczenia praw majątkowych w kwocie 1 532 mln PLN oraz niższych w 2020 roku płatności z tytułu podatku dochodowego o
754 mln PLN.
Środki pieniężne netto wykorzystane w działalności inwestycyjnej za 2020 rok wyniosły (8 495) mln PLN i były wyższe o (4 501) (r/r)
głownie z tytułu zwiększenia wydatków netto na nabycie i sprzedaż składników rzeczowego majątku trwałego, wartości
niematerialnych i aktywów z tytułu praw do użytkowania w kwocie o (3 298) mln PLN, na nabycie akcji i udziałów jednostek
zależnych skorygowanych o przejęte środki pieniężne na dzień nabycia w wysokości (2 000) mln PLN oraz wyższych wpływów
z tytułu rozliczenia instrumentów pochodnych niewyznaczonych dla celów rachunkowości zabezpieczeń w wysokości 668 mln PLN
oraz spłaconych pożyczek w kwocie 136 mln PLN.
Środki pieniężne wykorzystane w z działalności finansowej za 2020 rok wyniosły (3 711) mln PLN i były wyższe o (348) mln PLN
(r/r) głównie z tytułu wzrostu spłat netto kredytów pożyczek i obligacji w wysokości (1 095) mln PLN i niższej o 1 069 mln PLN
dywidendy wypłaconej akcjonariuszom jednostki dominującej.
Po uwzględnieniu przeszacowania środków pieniężnych z tytułu różnic kursowych saldo środków pieniężnych w 2020 roku
zmniejszyło się o (4 919) mln PLN i na dzień 31 grudnia 2020 roku wyniosło 1 240 mln PLN.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 29 / 98
DANE SEGMENTOWE
10. SEGMENTY DZIAŁALNOŚCI
RAFINERIA
Produkcja i hurt rafineryjny
Produkcja i sprzedaż olejów
Produkcja pomocnicza
PETROCHEMIA
Produkcja i hurt petrochemiczny
Produkcja i sprzedaż chemii
Produkcja pomocnicza
ENERGETYKA
Wytwarzanie, dystrybucja i sprzedaż
energii elektrycznej i cieplnej
Obrót energią elektryczną
DETAL
Działalność na stacjach paliw
Działalność Grupy RUCH
WYDOBYCIE
Poszukiwanie i wydobycie zasobów
mineralnych
FUNKCJE
KORPORACYJNE
Zarządzanie
Administracja
Pozostałe stanowiące tzw. pozycję
uzgodnieniową
WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŚCI
Oceny wyników finansowych segmentów operacyjnych i decyzje o przydziale zasobów dokonywane są głównie na bazie EBITDA. Wskaźnik
EBITDA jest jedną z miar efektywności prowadzonej działalności, która nie jest zdefiniowana w MSSF. Grupa ORLEN definiuje wskaźnik
EBITDA jako zysk/(strata) netto za dany okres sprawozdawczy przed uwzględnieniem wpływu podatku dochodowego, efektów działalności
finansowej oraz kosztów amortyzacji.
Przychody z transakcji z podmiotami zewnętrznymi i transakcje między segmentami realizowane są na warunkach rynkowych.
11. PRZYCHODY, KOSZTY, WYNIKI FINANSOWE, ZWIĘKSZENIA AKTYWÓW TRWAŁYCH
2020 rok
NOTA
Segment
Rafineria
Segment
Petrochemia
Segment
Energetyka
Segment
Detal
Segment
Wydobycie
Funkcje
Korporacyjne
Wyłączenia
Razem
Sprzedaż zewnętrzna
13.1,
13.2
34 090
10 587
10 095
30 837
483
88
-
86 180
Sprzedaż między segmentami
17 920
2 053
3 367
74
-
505
(23 919)
-
Przychody ze sprzedaży
52 010
12 640
13 462
30 911
483
593
(23 919)
86 180
Koszty operacyjne ogółem
(56 228)
(11 885)
(11 336)
(28 339)
(606)
(1 712)
23 919
(86 187)
Pozostałe przychody operacyjne, w tym:
13.9
4 217
203
4 342
123
367
806
-
10 058
zysk z tytułu okazyjnego nabycia Grupy ENERGA
13.9
-
-
4 062
-
-
-
-
4 062
Pozostałe koszty operacyjne
13.10
(3 813)
(42)
(172)
(218)
(1 692)
(289)
-
(6 226)
(Strata)/odwrócenie straty z tytułu utraty wartości
należności handlowych
13.12
-
-
(27)
(4)
(2)
(33)
-
(66)
Udział w wyniku finansowym jednostek
wycenianych metodą praw własności
14.3
(1)
143
6
-
-
1
-
149
Zysk/(Strata) z działalności operacyjnej
(3 815)
1 059
6 275
2 473
(1 450)
(634)
-
3 908
Przychody i koszty finansowe netto
13.11
(1 037)
(Strata)/odwrócenie straty z tytułu utraty wartości
pożyczek i odsetek od należności handlowych
(15)
Zysk przed opodatkowaniem
2 856
Podatek dochodowy
(31)
Zysk netto
2 825
Amortyzacja
13.8.2
1 187
914
1 160
720
350
206
-
4 537
EBITDA
(2 628)
1 973
7 435
3 193
(1 100)
(428)
-
8 445
Zwiększenia aktywów trwałych
3 174
1 912
1 722
1 329
400
455
-
8 992
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 30 / 98
2019 rok
NOTA
Segment
Rafineria
Segment
Petrochemia
Segment
Energetyka
Segment
Detal
Segment
Wydobycie
Funkcje
Korporacyjne
Wyłączenia
Razem
(dane
przekształcone)
(dane
przekształcone)
(dane
przekształcone)
(dane
przekształcone)
Sprzedaż zewnętrzna
13.1,
13.2
56 517
13 353
1 734
38 910
608
81
-
111 203
Sprzedaż między segmentami
28 999
2 397
3 239
179
-
444
(35 258)
-
Przychody ze sprzedaży
85 516
15 750
4 973
39 089
608
525
(35 258)
111 203
Koszty operacyjne ogółem
(83 641)
(14 528)
(3 786)
(36 645)
(598)
(1 522)
35 258
(105 462)
Pozostałe przychody operacyjne
13.9
663
182
16
167
122
96
-
1 246
Pozostałe koszty operacyjne
13.10
(1 028)
(68)
(76)
(173)
(287)
(85)
-
(1 717)
(Strata)/odwrócenie straty z tytułu utraty
wartości należności handlowych
13.12
(8)
(2)
-
(7)
-
(24)
-
(41)
Udział w wyniku finansowym jednostek
wycenianych metodą praw własności
14.3
-
136
-
-
-
-
-
136
Zysk/(Strata) z działalności
operacyjnej
1 502
1 470
1 127
2 431
(155)
(1 010)
-
5 365
Przychody i koszty finansowe netto
13.11
(11)
(Strata)/odwrócenie straty z tytułu utraty
wartości pożyczek i odsetek od
należności handlowych
(2)
Zysk przed opodatkowaniem
5 352
Podatek dochodowy
(1 054)
Zysk netto
4 298
Amortyzacja
13.8.2
1 135
809
436
630
319
168
-
3 497
EBITDA
2 637
2 279
1 563
3 061
164
(842)
-
8 862
Zwiększenia aktywów trwałych, w
tym:
2 478
1 221
337
3 365
635
737
-
8 773
wpływ wdrożenia MSSF 16
757
271
19
1 974
3
292
-
3 316
Zwiększenia aktywów trwałych (CAPEX) obejmują zwiększenie rzeczowych aktywów trwałych, wartości niematerialnych, nieruchomości inwestycyjnych oraz
aktywów z tytułu praw do użytkowania wraz z kapitalizacją kosztów finansowania zewnętrznego oraz zmniejszenie z tytułu otrzymanych/należnych kar za
nienależyte wykonanie kontraktu.
Odpisy aktualizujące wartość rzeczowych aktywów trwałych, wartości niematerialnych, aktywów z tytułu praw do
użytkowania, pozostałych składników majątku trwałego oraz aktywów trwałych przeznaczonych do sprzedaży
Utworzenie
Odwrócenie
NOTA
2020
2019
(dane
przekształcone)
2020
2019
(dane
przekształcone)
Segment Rafineria
(147)
(6)
36
5
Segment Petrochemia
(10)
(50)
-
1
Segment Energetyka
(7)
(7)
2
-
Segment Detal
(106)
(112)
67
128
Segment Wydobycie
(1 687)
(241)
265
110
Odpisy aktualizujące segmentów
(1 957)
(416)
370
244
Funkcje Korporacyjne
(4)
(8)
-
1
13.9, 13.10, 14.4
(1 961)
(424)
370
245
12. AKTYWA W PODZIALE NA SEGMENTY OPERACYJNE I OBSZARY GEOGRAFICZNE
12.1. Aktywa w podziale na segmenty operacyjne
31/12/2020
31/12/2019
(dane przekształcone)
Segment Rafineria
25 890
28 618
Segment Petrochemia
13 858
13 245
Segment Energetyka
24 723
5 511
Segment Detal
10 968
9 945
Segment Wydobycie
3 070
4 440
Aktywa segmentów
78 509
61 759
Funkcje Korporacyjne
5 537
9 705
Wyłączenia
(219)
(262)
83 827
71 202
Do segmentów operacyjnych przyporządkowuje się wszystkie aktywa z wyjątkiem aktywów finansowych, aktywów podatkowych
oraz środków pieniężnych. Aktywa użytkowane wspólnie przez segmenty operacyjne przydziela się na podstawie klucza
opartego o udział w przychodach.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 31 / 98
12.2. Aktywa trwałe w podziale na obszary geograficzne
31/12/2020
31/12/2019
Udział %
31/12/2020
31/12/2019
Polska
42 050
23 082
73,2%
60,5%
Niemcy
2 042
1 842
3,6%
4,8%
Czechy, Słowacja
9 676
8 491
16,8%
22,3%
Litwa, Łotwa, Estonia
1 420
1 306
2,5%
3,4%
Kanada
2 246
3 413
3,9%
9,0%
57 434
38 134
100,0%
100,0%
Aktywa trwałe w podziale na obszary geograficzne na dzień 31 grudnia 2020 roku i 31 grudnia 2019 roku obejmują rzeczowe aktywa trwałe (nota 14.1), wartości
niematerialne (nota 14.2), nieruchomości inwestycyjne (nota 14.10.1), aktywa z tytułu praw do użytkowania (nota 17.2.1).
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 32 / 98
NOTY OBJAŚNIAJĄCE DO SKONSOLIDOWANEGO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO
13. NOTY OBJAŚNIAJĄCE DO SPRAWOZDANIA Z ZYSKÓW LUB STRAT I INNYCH CAŁKOWITYCH DOCHODÓW
13.1. Przychody ze sprzedaży
WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŚCI
Przychody ze sprzedaży
Przychody ze sprzedaży dóbr i usług ujmuje się w momencie spełnienia (lub w trakcie spełniania) zobowiązania do wykonania świadczenia poprzez
przekazanie przyrzeczonego dobra lub usługi (tj. składnika aktywów) klientowi, w kwocie odzwierciedlającej wynagrodzenie, do którego – zgodnie z
oczekiwaniem Grupy – będzie ona uprawniona w zamian za te dobra lub usługi. Zasadę tę Grupa stosuje również w stosunku do wynagrodzenia, które
obejmuje kwotę zmienną. Przekazanie składnika aktywów następuje w momencie, gdy klient uzyskuje kontrolę nad tym składnikiem aktywów.
Następujące okoliczności świadczą o przeniesieniu kontroli zgodnie z MSSF 15: bieżące prawo sprzedającego do zapłaty za składnik aktywów,
posiadanie przez klienta tytułu prawnego do aktywa, fizyczne posiadanie składnika aktywów, transfer ryzyk i korzyści oraz przyjęcie składnika aktywów
przez klienta. Przychody obejmują kwoty otrzymane i należne z tytułu dostarczonych produktów, towarów, materiałów i usług, pomniejszone o rabaty,
kary, premie oraz podatek od towarów i usług (VAT), podatek akcyzowy i opłatę paliwową. Przychody ze sprzedaży dóbr i usług są korygowane o zyski
lub straty z tytułu rozliczenia instrumentów zabezpieczających przepływy pieniężne dotyczące powyższych przychodów.
W przypadku sprzedaży przekazywanej w miarę upływu czasu przychody ujmuje się na podstawie stopnia całkowitego spełnienia zobowiązania do
wykonania świadczenia z zastosowaniem metody opartej na nakładach. Grupa nie uwzględnia wpływu tych nakładów, które nie odzwierciedlają
świadczenia wykonanego przez Grupę polegającego na przeniesieniu kontroli nad dobrami lub usługami na klienta. W pozostałych przypadkach Grupa
stosuje metodę wynikową opartą o analizę wykonanych świadczeń. Grupa korzysta z praktycznego rozwiązania, zgodnie z którym ujmuje przychody,
które ma prawo zafakturować, w kwocie odpowiadającej bezpośrednio wartości, która przysługuje Grupie za przekazane dotychczas klientowi towary i
usługi. W umowach z klientami zawieranych przez Grupę nie występuje istotny element finansowania.
PROFESJONALNY OSĄD
Grupa w oparciu o dokonane analizy klauzul umownych w kontraktach sprzedażowych zidentyfikowała model agencyjny głównie w obszarze
sprzedaży gazu ziemnego i LPG oraz sprzedaży towarów pozapaliwowych przez ORLEN Deutschland do sieci klientów.
Zobowiązanie z tytułu posiadanego poprzez Grupę programu lojalnościowego VITAY, powstaje w momencie sprzedaży dóbr i usług na
stacjach własnych i franczyzowych dla każdej pojedynczej transakcji sprzedaży oraz w przypadku zakupu przez klientów Grupy w e-Sklepach
partnerów i polega na naliczaniu punktów uprawniających do zniżek na przyszłe zakupy. Do ujęcia zobowiązania przyjęty jest współczynnik
68,5% uwzględniający prawdopodobieństwo jego realizacji, w oparciu o empiryczne dane wykorzystanych punktów w stosunku do wydanych
klientom w okresie ostatnich 36 miesięcy.
Grupa dokonała oceny, że świadczone usługi marketingowe na rzecz dostawców są nierozerwalnie związane z zakupem tych towarów, stąd
przychody z tytułu usług marketingowych pomniejszają koszty związane z ich zakupem i wydaniem do sprzedaży.
NOTA
2020
2019
Udział %
2020
2019
Przychody ze sprzedaży produktów i usług
66 180
93 009
76,8%
83,6%
przychody z tytułu z umów z klientami
65 916
92 690
76,5%
83,3%
wyłączone z zakresu MSSF 15
264
319
0,3%
0,3%
Przychody ze sprzedaży towarów i materiałów
20 000
18 194
23,2%
16,4%
przychody z tytułu z umów z klientami
19 999
18 161
23,2%
16,4%
wyłączone z zakresu MSSF 15
1
33
-
-
Przychody ze sprzedaży, w tym:
86 180
111 203
100,0%
100,0%
przychody z tytułu z umów z klientami
13.4 - 13.7
85 915
110 851
99,7%
99,7%
Przychody wyłączone z zakresu MSSF15 dotyczą umów leasingu operacyjnego oraz rekompensat do cen energii.
Zobowiązania do wykonania świadczenia
Grupa w ramach zawieranych kontraktów, zobowiązuje się do dostarczenia na rzecz klientów głównie produktów oraz towarów
rafineryjnych, petrochemicznych, energii elektrycznej i cieplnej, ropy naftowej, gazu ziemnego, usług dystrybucji energii oraz dostawy
i prenumeraty prasy a także dystrybucji przesyłek kurierskich. W ramach tych umów Grupa działa jako zleceniodawca.
Ceny transakcyjne w występujących umowach z klientami nie podlegają ograniczeniom, za wyjątkiem cen dla odbiorców grup
taryfowych G oraz dystrybucji energii elektrycznej i ciepła zatwierdzanych przez Prezesa URE w segmencie Energetyka. Nie występują
umowy przewidujące istotne zwroty wynagrodzenia i inne podobne zobowiązania. Przychody ze sprzedaży prasy dla większości
punktów/sieci są ujmowane na podstawie rozliczenia różnicy pomiędzy prasą dostarczoną a zwróconą. Faktura wystawiana jest na
zrealizowaną sprzedaż prasy do klientów końcowych. Grupa nie identyfikuje przychodów, dla których otrzymanie zapłaty jest
warunkowe i nie prezentuje w związku z tym pozycji Aktywa z tytułu umów z klientami.
Udzielone w ramach umów gwarancje są gwarancjami stanowiącymi zapewnienie klienta, że dany produkt jest zgodny z ustaloną
specyfikacją. Nie polegają one na świadczeniu oddzielnej usługi.
W Grupie występuje głównie sprzedaż z odroczonym terminem płatności. Dodatkowo w segmencie Detal ma miejsce sprzedaż
gotówkowa. W umowach z klientami w większości stosowane są terminy płatności nieprzekraczające 30 dni, z wyłączeniem segmentu
Wydobycie, gdzie terminy płatności nie przekraczają 60 dni. Płatność zazwyczaj jest wymagalna po dostarczeniu dobra lub po
zakończeniu usługi.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 33 / 98
W ramach segmentów Rafineria, Petrochemia, Detal i Wydobycie, w przypadku dostaw dóbr, gdzie następuje przeniesienie kontroli na
klienta w świadczeniach spełnianych w punkcie czasu, rozliczenia z klientami i ujęcie przychodu następują po każdej dostawie.
W Grupie dostawy dóbr oraz świadczenia usług kiedy klient jednocześnie otrzymuje i czerpie z nich korzyści rozliczane są w miarę
upływu czasu. W segmencie Rafineria i Petrochemia przy sprzedaży ciągłej, gdy dobra przesyłane są przy użyciu rurociągów prawo
własności nad przekazywanym dobrem przechodzi na klienta w określonym punkcie na instalacji. Moment ten jest uznawany za datę
sprzedaży. Przychody ujmuje się w oparciu o metodę wynikową za dostarczone jednostki dóbr. W Grupie w przypadku realizacji usług
budowy, gdy w wyniku wykonania świadczenia powstaje składnik aktywów, a kontrolę nad tym składnikiem w miarę powstawania
sprawuje klient, przychód jest rozpoznawany w miarę upływu czasu, metodą opartą na nakładach w oparciu o poniesione koszty
niezależnie od podpisanych protokołów odbioru prac. W ramach segmentu Detal, w Programie Flota rozliczenia z klientami następują
najczęściej w okresach dwutygodniowych, dostawy prasy rozliczane są w okresach tygodniowych, a prenumeraty w okresach
miesięcznych, kwartalnych, półrocznych i rocznych.
W ramach segmentu Energetyka ujmowanie przychodów za dostarczoną w okresie energię oraz dystrybucję energii następuje w
cyklach miesięcznych w oparciu o zafakturowane wolumeny i cenę oraz doszacowania. Doszacowania ustalane są na podstawie
raportów pochodzących z systemów bilingowych jak również prognoz zapotrzebowania klientów na energię i cen na szacowane dni
zużycia energii oraz w wyniku dokonywanych uzgodnień bilansu energii elektrycznej. Rozliczenia z klientami odbywają się w okresach
jedno- i dwumiesięcznych. Przychody z tytułu przyłączenia podmiotów do sieci są ujmowane w punkcie czasu, w momencie
zakończenia prac.
Otoczenie makroekonomiczne
Grupa ORLEN funkcjonuje w warunkach zmiennego otoczenia makroekonomicznego. Sytuacja gospodarcza, rynek pracy oraz trendy
makroekonomiczne mają istotny wpływ na poziom konsumpcji paliw i produktów petrochemicznych, a w konsekwencji na wielkość
i ceny ich sprzedaży. Na osiągane marże w segmencie Rafineria, Petrochemia i Energetyka główny wpływ wywierają notowania
produktów rafineryjnych i petrochemicznych, ceny ropy naftowej, gazu i energii elektrycznej. Ceny ropy i gazu są kształtowane przez
takie czynniki jak zmiany popytu, wielkość wydobycia i światowe poziomy zapasów ropy oraz notowania paliw.
Podstawowym wskaźnikiem odzwierciedlającym sytuację gospodarczą jest wskaźnik PKB (Produkt Krajowy Brutto), który
determinowany przez konsumpcję, nakłady inwestycyjne oraz eksport pozwala ocenić w jakim stadium znajduje się gospodarka. Ze
zmianami wskaźnika PKB zazwyczaj skorelowane są zmiany stopy bezrobocia oraz konsumpcji paliw. Ogólna kondycja gospodarki,
mierzona między innymi poziomem PKB wpływa na bieżące, jak i przyszłe zachowania konsumentów.
Podział przychodów z umów z klientami według kryteriów
Grupa dokonuje podziału przychodów z umów z klientami w podziale na:
- rodzaj dobra lub usługi,
- region geograficzny,
- rodzaj umowy,
- termin przekazania,
- okres obowiązywania umowy,
- kanał sprzedaży.
W ocenie Grupy podział wg powyższych kryteriów umożliwia w najlepszym stopniu na zapoznanie się z charakterem, kwotą,
terminami uzyskania oraz niepewnością związaną z przychodami i przepływami pieniężnymi wynikającymi z umów z klientami.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 34 / 98
13.2. Przychody ze sprzedaży według segmentów operacyjnych w podziale na asortymenty
NOTA
2020
2019
(dane
przekształcone)
Udział %
2020 2019
Segment Rafineria
Przychody z tytułu umów z klientami MSSF 15
34 073
56 500
39,5%
50,8%
Lekkie destylaty
7 150
12 098
8,3%
10,9%
Średnie destylaty
21 222
35 916
24,6%
32,3%
Frakcje ciężkie
3 886
6 369
4,5%
5,7%
Pozostałe*
1 815
2 117
2,1%
1,9%
Wyłączone z zakresu MSSF15
17
17
-
-
34 090
56 517
39,5%
50,8%
Segment Petrochemia
Przychody z tytułu umów z klientami MSSF 15
10 580
13 346
12,3%
12,0%
Monomery
2 806
3 585
3,3%
3,2%
Polimery
1 869
2 390
2,2%
2,1%
Aromaty
716
1 080
0,8%
1,0%
Nawozy sztuczne
820
903
1,0%
0,8%
Tworzywa sztuczne
1 304
1 218
1,5%
1,1%
PTA
1 384
1 893
1,6%
1,7%
Pozostałe
1 681
2 277
1,9%
2,1%
Wyłączone z zakresu MSSF15
7
7
-
-
10 587
13 353
12,3%
12,0%
Segment Energetyka
Przychody z tytułu umów z klientami MSSF 15
10 091
1 635
11,8%
1,5%
Wyłączone z zakresu MSSF15
4
99
-
0,1%
10 095
1 734
11,8%
1,6%
Segment Detal
Przychody z tytułu umów z klientami MSSF 15
30 624
38 703
35,6%
34,8%
Lekkie destylaty
11 713
14 659
13,6%
13,2%
Średnie destylaty
15 208
20 405
17,6%
18,3%
Pozostałe **
3 703
3 639
4,3%
3,3%
Wyłączone z zakresu MSSF15
213
207
0,2%
0,2%
30 837
38 910
35,8%
35,0%
Segment Wydobycie
Przychody z tytułu umów z klientami MSSF 15
482
608
0,5%
0,5%
NGL ***
197
314
0,2%
0,3%
Ropa naftowa
92
126
0,1%
0,1%
Gaz ziemny
187
163
0,2%
0,1%
Pozostałe
6
5
-
-
Wyłączone z zakresu MSSF15
1
-
-
-
483
608
0,5%
0,5%
Funkcje Korporacyjne
Przychody z tytułu umów z klientami MSSF 15
65
59
0,1%
0,1%
Wyłączone z zakresu MSSF15
23
22
-
-
88
81
0,1%
0,1%
13.1
86 180
111 203
100,0%
100,0%
* Pozostałe obejmują głównie: solankę, sól wypadową, destylaty próżniowe, aceton, amoniak, butadien, fenol, gazy techniczne, kaprolaktam, ług sodowy oraz siarkę.
Dodatkowo ujmują przychody ze sprzedaży usług i materiałów
** Pozostałe obejmuje głównie sprzedaż towarów pozapaliwowych
*** NGL (Natural Gas Liquids)
W 2020 roku oraz 2019 roku Grupa nie zidentyfikowała wiodących klientów, z którymi zrealizowałaby indywidualnie przychody ze
sprzedaży przekraczające poziom 10% łącznych przychodów ze sprzedaży Grupy ORLEN.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 35 / 98
13.3. Podział geograficzny przychodów ze sprzedaży - zaprezentowany według kraju siedziby zleceniodawcy
NOTA
2020
2019
Udział %
2020
2019
Przychody z tytułu z umów z klientami
Polska
48 103
51 672
55,9%
46,5%
Niemcy
12 706
16 102
14,6%
14,5%
Czechy
9 136
14 802
10,6%
13,3%
Litwa, Łotwa, Estonia
5 766
11 972
6,7%
10,8%
Pozostałe kraje
10 204
16 303
11,9%
14,6%
85 915
110 851
99,7%
99,7%
wyłączone z zakresu MSSF15
Polska
47
141
0,1%
0,1%
Niemcy
95
88
0,1%
0,1%
Czechy
121
123
0,1%
0,1%
Litwa, Łotwa, Estonia
1
-
-
-
Pozostałe kraje
1
-
-
-
265
352
0,3%
0,3%
11, 13.1
86 180
111 203
100,0%
100,0%
Pozycja pozostałe kraje zawiera głównie sprzedaż zrealizowaną dla klientów ze Szwajcarii, Singapuru, Ukrainy, Słowacji,
Wielkiej Brytanii i Węgier.
13.4. Przychody z tytułu umów z klientami według kryterium rodzaju umowy
NOTA
Segment
Rafineria
Segment
Petrochemia
Segment
Energetyka
Segment
Detal
Segment
Wydobycie
Funkcje
Korporacyjne
Razem
2020
2019*
2020
2019*
2020
2019*
2020
2019
2020
2019
2020
2019
2020
2019
Oparte na stałej cenie
33 348
55 675
8 124
10 501
10 084
1 627
30 620
38 516
482
608
61
47
82 719
106 974
Oparte na zmiennej cenie
599
719
2 456
2 845
6
6
-
184
-
-
-
4
3 061
3 758
Rozliczane w oparciu o
zużyty czas i nakłady
126
106
-
-
1
2
4
3
-
-
4
8
135
119
13.1
34 073
56 500
10 580
13 346
10 091
1 635
30 624
38 703
482
608
65
59
85 915
110 851
* dane przekształcone
W przypadku umów, gdzie wynagrodzenie obejmuje kwotę zmienną, Grupa ujmuje przychody w kwocie wynagrodzenia, co do którego
– zgodnie z oczekiwaniami – będzie uprawniona i w stosunku do których istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że nie ulegną one
odwróceniu w przyszłości. W konsekwencji Grupa nie ujmuje przychodów do momentu kiedy ustanie niepewność co do otrzymania
wynagrodzenia, w szczególności w związku z posiadanymi przez klientów prawami do rabatów, premii oraz nałożonymi karami. Grupa
kwalifikuje do kategorii przychodów opartych na zmiennej cenie również przychody wynikające z umów, gdzie wynagrodzenie stanowi
opłatę zmienną od obrotów. Do umów rozliczanych w oparciu o zużyty czas i nakłady należą kontrakty długoterminowe, w tym
budowlane i IT.
13.5. Przychody z tytułu umów z klientami według terminu przekazania
NOTA
Segment
Rafineria
Segment
Petrochemia
Segment
Energetyka
Segment
Detal
Segment
Wydobycie
Funkcje
Korporacyjne
Razem
2020
2019*
2020
2019*
2020
2019*
2020
2019
2020
2019
2020
2019
2020
2019
W określonym momencie
26 401
41 831
6 486
7 780
29
23
23 116
28 961
-
-
27
21
56 059
78 616
W miarę upływu czasu
7 672
14 669
4 094
5 566
10 062
1 612
7 508
9 742
482
608
38
38
29 856
32 235
13.1
34 073
56 500
10 580
13 346
10 091
1 635
30 624
38 703
482
608
65
59
85 915
110 851
* dane przekształcone
W ramach segmentów Rafineria i Petrochemia w zakresie sprzedaży produktów rafineryjnych i petrochemicznych Grupa ujmuje
przychody z tytułu spełnienia zobowiązania do wykonania świadczenia, w zależności od zastosowanych warunków dostawy
(Incoterms CFR, CIF, CPT). W przypadku niektórych dostaw Grupa jako sprzedający jest odpowiedzialna za organizację transportu.
W przypadku, kiedy kontrola nad dobrem przechodzi na klienta przed wykonaniem usługi transportu, stanowią one odrębne
zobowiązania do wykonania świadczenia. Dostawa dobra jest świadczeniem spełnianym w punkcie czasu, natomiast usługa
transportu jest usługą ciągłą (spełnianą w miarę upływu czasu), gdzie klient jednocześnie otrzymuje i czerpie korzyści płynące z
usługi. Przychody ujmuje się w oparciu o metodę wynikową za zrealizowane świadczenia.
W segmencie Detal momentem spełnienia zobowiązania do wykonania świadczenia jest moment wydania dobra, z wyłączeniem
sprzedaży paliw w Programie Flota przy użyciu Kart Flotowych.
Przychody rozpoznawane w miarę upływu czasu dotyczą głównie sprzedaży energii elektrycznej oraz usługi dystrybucji energii w
ramach segmentu Energetyki, sprzedaży paliw w Programie Flota i sprzedaży prenumerat w ramach segmentu Detal oraz
sprzedaży gazu i ropy naftowej w ramach segmentu Wydobycie. Przychody te rozpoznawane są metodą wynikową za
dostarczone jednostki dóbr.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 36 / 98
13.6. Przychody z tytułu umów z klientami według okresu obowiązywania umowy
NOTA
Segment
Rafineria
Segment
Petrochemia
Segment
Energetyka
Segment
Detal
Segment
Wydobycie
Funkcje
Korporacyjne
Razem
2020
2019*
2020
2019*
2020
2019*
2020
2019
2020
2019
2020
2019
2020
2019
Krótkoterminowe
33 941
56 411
10 580
13 346
8 983
855
30 620
38 701
482
608
62
55
84 668
109 976
Długoterminowe
132
89
-
-
1 108
780
4
2
-
-
3
4
1 247
875
13.1
34 073
56 500
10 580
13 346
10 091
1 635
30 624
38 703
482
608
65
59
85 915
110 851
* dane przekształcone
W Grupie w większości okres obowiązywania umów jest krótkoterminowy. Przychody dotyczące usług, których moment
rozpoczęcia i zakończenia przypadają w różnych okresach sprawozdawczych (umowy długoterminowe), ujmuje się na podstawie
stopnia całkowitego spełnienia zobowiązania do wykonania świadczenia z zastosowaniem metody opartej na nakładach. Umowy
długoterminowe, które pozostają niespełnione w całości na dzień bilansowy dotyczą m.in. kontraktów budowlano-montażowych.
Na dzień 31 grudnia 2020 roku Grupa dokonała analizy wartości ceny transakcyjnej przypisanej do niespełnionych zobowiązań
do wykonania świadczenia na koniec roku. Niespełnione lub częściowo niespełnione zobowiązania do wykonania świadczenia
na koniec roku dotyczyły głównie umów sprzedaży energii elektrycznej, mediów energetycznych oraz w zakresie dostawy prasy,
prenumeraty, usługi dostarczania i odbioru paczek, które zakończą się w ciągu 2021 roku lub są zawarte na czas nieokreślony
z terminem wypowiedzenia do 12 miesięcy. W związku z tym, że opisane zobowiązania stanowią część umów, które można
uznać za krótkoterminowe, bądź też przychody z tytułu spełnienia zobowiązania do wykonania świadczenia z tych umów są
rozpoznawane w kwocie, którą Grupa ma prawo zafakturować, Grupa zastosowała praktyczne rozwiązanie, zgodnie z którym nie
ujawnia informacji o łącznej kwocie ceny transakcyjnej przypisanej do zobowiązań do wykonania świadczenia.
13.7. Przychody z tytułu umów z klientami według kanałów sprzedaży
Grupa w większości generuje przychody ze sprzedaży bezpośredniej klientom z oparciu o własne, dzierżawione lub będące w
systemie umowy franczyzy kanały sprzedaży. W segmencie Detal Grupa zarządza siecią 2 855 stacji paliw: 2 323 stacji
własnych i 532 stacji prowadzonych w systemie umowy franczyzy oraz przez 1209 punktów sprzedaży detalicznej/kiosków
zarządzanych przez Grupę RUCH. Dodatkowo sprzedaż prasy odbywa się w ponad 13 tys. obcych punktach tj. dużych
zorganizowanych sieciach, w tym franczyzowych i prywatnych sklepach. Sprzedaż bezpośrednia Grupy do klientów
w segmencie Rafineria, Petrochemia oraz Wydobycie realizowana jest przy wykorzystaniu sieci uzupełniających się elementów
infrastruktury: terminali paliw, lądowych baz przeładunkowych, sieci rurociągów, a także transportu kolejowego oraz cysternami
samochodowymi. Sprzedaż i dystrybucja energii do klientów w segmencie Energetyka odbywa się przy wykorzystaniu
w większości własnej infrastruktury dystrybucyjnej.
13.8. Koszty
WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŚCI
Koszty
Koszt własny sprzedaży obejmuje koszt sprzedanych wyrobów, towarów, materiałów i usług oraz odpisy wartości zapasów do ich cen
sprzedaży netto możliwych do uzyskania. Koszty są korygowane o zyski lub straty z tytułu rozliczenia instrumentów zabezpieczających
przepływy pieniężne dotyczące powyższych kosztów.
Koszty sprzedaży obejmują koszty pośrednictwa w sprzedaży, koszty handlowe, koszty reklamy i promocji oraz koszty dystrybucji jak
również ponoszone przez Grupę opłaty wynikające z przepisów prawa naliczane w oparciu o wolumeny określonych dóbr
wprowadzanych na rynek, takich jak NCR i NCW.
Koszty ogólnego zarządu obejmują koszty związane z zarządzaniem i administrowaniem Grupą jako całością.
13.8.1. Koszt własny sprzedaży
2020
2019
Udział %
2020
2019
Koszt wytworzenia sprzedanych produktów i usług
(59 768)
(81 266)
78,0%
83,5%
Wartość sprzedanych towarów i materiałów
(16 879)
(16 035)
22,0%
16,5%
(76 647)
(97 301)
100,0%
100,0%
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 37 / 98
13.8.2. Koszty według rodzaju
2020
2019
Udział %
2020
2019
Zużycie materiałów i energii
(50 480)
(75 468)
59,0%
71,4%
Wartość sprzedanych towarów i materiałów
(16 879)
(16 035)
19,7%
15,2%
Usługi obce
(5 285)
(4 519)
6,2%
4,3%
Świadczenia pracownicze, w tym:
(4 102)
(2 942)
4,8%
2,8%
wynagrodzenia
(3 176)
(2 336)
3,8%
2,3%
ubezpieczenia społeczne
(607)
(463)
0,7%
0,4%
Amortyzacja
(4 537)
(3 497)
5,3%
3,3%
Podatki i opłaty
(3 579)
(2 659)
4,2%
2,5%
Pozostałe
(718)
(647)
0,8%
0,5%
(85 580)
(105 767)
100,0%
100,0%
Zmiana stanu zapasów
(1 479)
164
Świadczenia na własne potrzeby
872
141
Koszty operacyjne
(86 187)
(105 462)
Koszty sprzedaży
7 226
6 355
Koszty ogólnego zarządu
2 314
1 806
Koszt własny sprzedaży
(76 647)
(97 301)
Wzrost pozycji podatki i opłaty w 2020 roku wynikał głównie z wyższych kosztów utworzenia rezerwy na szacowaną ilość praw do
energii i świadectw efektywności energetycznej do umorzenia w związku z objęciem kontroli nad Grupą ENERGA oraz ujęciem opłaty
NCR obowiązującej od 1 stycznia 2020 roku. Koszty te w rachunku kalkulacyjnym obciążyły koszty sprzedaży.
13.9. Pozostałe przychody operacyjne
NOTA
2020
2019
Zysk ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych
24
21
Zysk z tytułu okazyjnego nabycia jednostek zależnych
7.3
4 063
-
Odwrócenie rezerw
104
26
Odwrócenie odpisów aktualizujących wartość rzeczowych aktywów trwałych, wartości
niematerialnych, aktywów z tytułu praw do użytkowania, pozostałych składników majątku
trwałego oraz aktywów trwałych przeznaczonych do sprzedaży
11, 14.4
370
245
Kary i odszkodowania
134
54
Dotacje
40
-
Rozliczenie i wycena pochodnych instrumentów finansowych dotyczących ekspozycji
operacyjnej
4 859
466
Część nieefektywna dotycząca wyceny i rozliczenia
ekspozycji operacyjnej
23
120
Rozliczenie kosztów zabezpieczenia
173
165
Pozostałe, w tym:
268
149
otrzymane/należne certyfikaty energetyczne
70
29
rekompensaty z tytułu różnicy cen z funduszu wypłat z lat poprzednich
60
-
10 058
1 246
Pozycja zysk z tytułu okazyjnego nabycia jednostek zależnych dotyczy głównie rozliczenia transakcji nabycia akcji ENERGA
w wysokości 4 062 mln PLN. Dodatkowe informacje w nocie 7.3.
W 2020 roku pozycja odwrócenie odpisów aktualizujących wartość rzeczowych aktywów trwałych, wartości niematerialnych,
aktywów z tytułu praw do użytkowania, pozostałych składników majątku trwałego oraz aktywów trwałych przeznaczonych do
sprzedaży w wysokości 370 mln PLN dotyczyła głównie odpisów aktualizujących wartość aktywów trwałych w segmencie
Wydobycie w wysokości 264 mln PLN. Dodatkowe informacje w nocie 14.4.
13.10. Pozostałe koszty operacyjne
NOTA
2020
2019
Strata ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych
(45)
(55)
Utworzenie rezerw
(227)
(104)
Utworzenie odpisów aktualizujących wartość rzeczowych aktywów trwałych, wartości
niematerialnych, aktywów z tytułu praw do użytkowania, pozostałych składników majątku
trwałego oraz aktywów trwałych przeznaczonych do sprzedaży
14.4
(1 961)
(424)
Kary, szkody i odszkodowania
(54)
(24)
Rozliczenie i wycena pochodnych instrumentów finansowych dotyczących ekspozycji
operacyjnej
(3 566)
(692)
Część nieefektywna dotycząca wyceny i rozliczenia
ekspozycji operacyjnej
(47)
(92)
Rozliczenie kosztów zabezpieczenia
(6)
(4)
Pozostałe, w tym:
(320)
(322)
nieodpłatne świadczenia
(214)
(58)
niedobory materiałów w magazynach obcych
17.4.1
-
(156)
(6 226)
(1 717)
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 38 / 98
W 2020 roku pozycja utworzenie odpisów aktualizujących wartość rzeczowych aktywów trwałych, wartości niematerialnych,
aktywów z tytułu praw do użytkowania i pozostałych składników majątku trwałego oraz aktywów trwałych przeznaczonych do
sprzedaży w wysokości (1 961) mln PLN dotyczyła głównie odpisów w segmencie Wydobycie w wysokości (1 686) mln PLN.
Dodatkowe informacje w nocie14.4.
W 2020 roku pozycja netto wycen i rozliczeń pochodnych instrumentów finansowych dotyczących ekspozycji operacyjnej
(instrumenty niewyznaczone dla celów rachunkowości zabezpieczeń) w kwocie 1 293 mln PLN dotyczyła głównie wyceny i
rozliczenia kontraktów terminowych CO
2
w wysokości 700 mln PLN (szczegółowe informacje w nocie 16.5.1.2). W 2019 roku w
Grupie nie występowały tego typu transakcje. W 2020 i 2019 roku powyższe pozycje dotyczyły także swapów towarowych
zabezpieczających niedopasowanie czasowe na zakupach ropy i zabezpieczenia asfaltów w wysokości odpowiednio 592 mln PLN i
(226) mln PLN. Zmiana wyceny transakcji wynika ze spadku cen ropy naftowej związanej z kryzysem na rynku wywołanym
koronawirusem a także osłabieniem PLN względem USD. Zmiana pozycji netto wycen i rozliczeń pochodnych instrumentów
finansowych dotyczących ekspozycji operacyjnej wynikała głównie z zaprzestania stosowania rachunkowości zabezpieczeń dla
transakcji zabezpieczających ekspozycję wynikającą z tytułu niedopasowania czasowego na zakupach ropy. Na 31 grudnia 2019
roku wycena transakcji ujęta była w kapitale z tytułu stosowania rachunkowości zabezpieczeń, natomiast na 31 grudnia 2020 roku
zarówno wycena jak i rozliczenie transakcji ujęte są w pozostałej działalności operacyjnej.
W 2020 roku wzrost kosztów nieodpłatnych świadczeń dotyczył głównie działań prospołecznych Grupy na rzecz walki z
koronawirusem w kwocie (139) mln PLN. Dodatkowe informacje w nocie 8.
13.11. Przychody i koszty finansowe
13.11.1. Przychody finansowe
2020
2019
Odsetki obliczone z zastosowaniem metody efektywnej stopy procentowej
57
48
Pozostałe odsetki
6
-
Dywidendy
6
5
Rozliczenie i wycena pochodnych instrumentów finansowych
663
801
Pozostałe
120
36
852
890
13.11.2. Koszty finansowe
2020
2019
Odsetki obliczone z zastosowaniem metody efektywnej stopy procentowej
(304)
(187)
Odsetki z tytułu leasingu
(132)
(100)
Odsetki od zobowiązań podatkowych
(2)
(2)
Nadwyżka ujemnych różnic kursowych
(506)
-
Rozliczenie i wycena pochodnych instrumentów finansowych
(841)
(547)
Pozostałe
(104)
(65)
(1 889)
(901)
W 2020 i 2019 roku pozycje netto wycen i rozliczeń pochodnych instrumentów finansowych (instrumenty niewyznaczone dla
celów rachunkowości zabezpieczeń) wyniosły odpowiednio (178) mln PLN i 254 mln PLN i dotyczyły głównie zabezpieczenia
ryzyka zmian kursów wymiany w odniesieniu do płatności faktur za ropę w walutach obcych, zabezpieczenia waluty dla transakcji
płynnościowych oraz zabezpieczenia stóp procentowych i płatności odsetek od obligacji.
Główny wpływ na zmianę wyceny i rozliczenia pochodnych instrumentów finansowych w 2020 roku miało osłabienie się PLN
względem USD oraz EUR na rynkach finansowych.
Nadwyżka ujemnych różnic kursowych w 2020 roku w kwocie (506) mln PLN wynika głównie ze zrealizowanych różnic
kursowych w wartości (141) mln PLN z tytułu spłaty kredytów EUR przez PKN ORLEN S.A oraz z niezrealizowanych różnic
kursowych (461) mln PLN z tytułu aktualnego na dzień 31 grudnia 2020 zadłużenia Grupy w walucie EUR.
13.12. (Strata)/odwrócenie straty z tytułu utraty wartości należności handlowych oraz wartości pożyczek i odsetek od
należności handlowych
NOTA
2020
2019
(Strata) z tytułu utraty wartości należności handlowych
14.5.2.1
(234)
(199)
Odwrócenie straty z tytułu utraty wartości należności handlowych
14.5.2.1
168
158
(66)
(41)
(Strata) z tytułu utraty wartości odsetek od należności handlowych
14.5.2.1
(14)
(3)
Odwrócenie straty z tytułu utraty wartości odsetek od należności handlowych
14.5.2.1
7
1
(Strata) z tytułu utraty wartości udzielonych pożyczek
(8)
-
(15)
(2)
(81)
(43)
(Strata)/odwrócenie straty z tytułu utraty wartości instrumentów finansowych zaprezentowana w:
- pozostałej działalności operacyjnej dotyczy utraty wartości należności handlowych;
- działalności finansowej dotyczy utraty wartości pożyczek oraz odsetek.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 39 / 98
13.13. Podatek dochodowy
WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŚCI
Podatek dochodowy
Podatek dochodowy obejmuje podatek bieżący oraz odroczony. Bieżący podatek dochodowy jest to kwota ustalona na podstawie przepisów
podatkowych, która jest naliczona od dochodu do opodatkowania za dany okres i ujmowana jako zobowiązanie w kwocie, w jakiej nie zostało
zapłacone lub należność, jeśli kwota dotychczas zapłacona z tytułu bieżącego podatku dochodowego przekracza kwotę do zapłaty.
Aktywa i zobowiązania z tytułu odroczonego podatku dochodowego traktowane są w całości jako długoterminowe i nie podlegają
dyskontowaniu. Podlegają one kompensacie na poziomie sprawozdań jednostkowych poszczególnych spółek z Grupy jeżeli istnieje możliwy
do wyegzekwowania tytuł prawny do przeprowadzania kompensat ujmowanych kwot
2020
2019
Podatek dochodowy wykazany w rachunku zysków lub strat
Podatek dochodowy bieżący
(539)
(1 000)
Podatek odroczony
508
(54)
(31)
(1 054)
Podatek odroczony w innych całkowitych dochodach
Instrumenty zabezpieczające
76
-
Zyski i straty aktuarialne
13
4
Zyski/(straty) z tytułu inwestycji w instrumenty kapitałowe wyceniane w wartości
godziwej przez inne całkowite dochody
1
2
90
6
59
(1 048)
13.13.1. Uzgodnienie efektywnej stawki podatku
2020
2019
Zysk przed opodatkowaniem
2 856
5 352
Podatek dochodowy obliczony według obowiązującej w Polsce stawki (19%)
(543)
(1 017)
Różnice stawek podatkowych
13
69
Litwa (15%)
(28)
16
Niemcy (30%)
(36)
(27)
Kanada (23%)
81
80
Malta (35%)
(4)
-
Zysk z tytułu okazyjnego nabycia jednostek zależnych
772
-
Odpisy aktualizujące rzeczowe aktywa trwałe i wartości niematerialne
(328)
-
Nieodpłatne prawa majątkowe do energii
(62)
(15)
Darowizny
(37)
(8)
Inwestycje wyceniane metodą praw własności
28
26
Opłata z tytułu realizacji Narodowego Celu Redukcyjnego (NCR)
(30)
-
Rezerwa na podatek odroczony od zysków kapitałowych w Orlen Capital
43
(22)
Niedobory materiałów w magazynach obcych
-
(29)
Pozostałe
113
(58)
Podatek dochodowy
(31)
(1 054)
Efektywna stawka podatku
1%
20%
Na dzień 31 grudnia 2020 roku i na dzień 31 grudnia 2019 roku Grupa posiadała nierozliczone straty podatkowe w łącznej
wysokości odpowiednio 663 mln PLN i 1 251 mln PLN dotyczące głównie spółek z Grupy ORLEN Upstream, dla których nie
rozpoznano aktywów z tytułu podatku odroczonego z powodu braku pewności odnośnie możliwości rozliczenia tych strat w
przyszłości.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 40 / 98
13.13.2. Podatek odroczony
31/12/2019
Podatek
odroczony ujęty w
wyniku
finansowym
Podatek
odroczony ujęty w
innych całkowitych
dochodach
Różnice
kursowe z
przeliczenia
jednostek
działających za
granicą
Nabycie
jednostek
zależnych
31/12/2020
Aktywa z tytułu podatku odroczonego
Odpisy aktualizujące wartość aktywów
189
17
-
6
160
372
Rezerwy i rozliczenia międzyokresowe
332
14
13
8
279
646
Straty podatkowe
325
390
-
15
26
756
Wycena pochodnych instrumentów
finansowych
10
(15)
20
(2)
35
48
Zobowiązania z tytułu leasingu
785
51
-
25
130
991
Pozostałe
275
86
-
(9)
167
519
1 916
543
33
43
797
3 332
Zobowiązania z tytułu podatku
odroczonego
Różnice przejściowe dotyczące
aktywów trwałych
2 975
44
-
48
1 041
4 108
Niezrealizowane różnice kursowe
149
(73)
-
17
154
247
Wycena pochodnych instrumentów
finansowych
107
50
(56)
3
1
105
Pozostałe
108
14
(1)
(2)
65
184
3 339
35
(57)
66
1 261
4 644
(1 423)
508
90
(23)
(464)
(1 312)
31/12/2018
Wpływ wdrożenia
MSSF 16
Podatek
odroczony ujęty w
wyniku
finansowym
Podatek odroczony ujęty w innych całkowitych
dochodach
31/12/2019
Aktywa z tytułu podatku odroczonego
Odpisy aktualizujące wartość aktywów
123
-
66
-
189
Rezerwy i rozliczenia międzyokresowe
378
-
(50)
4
332
Straty podatkowe
354
-
(29)
-
325
Wycena pochodnych instrumentów
finansowych
26
-
(16)
-
10
Zobowiązania z tytułu leasingu
-
732
53
-
785
Pozostałe
109
(39)
203
2
275
990
693
227
6
1 916
Zobowiązania z tytułu podatku
odroczonego
Różnice przejściowe dotyczące
aktywów trwałych
2 092
693
190
-
2 975
Niezrealizowane różnice kursowe
70
-
79
-
149
Wycena pochodnych instrumentów
finansowych
97
-
10
-
107
Pozostałe
106
-
2
-
108
2 365
693
281
-
3 339
(1 375)
-
(54)
6
(1 423)
Na dzień 31 grudnia 2020 roku aktywa oraz zobowiązania z tytułu podatku odroczonego wyniosły odpowiednio 687 mln PLN i 1 999 mln
PLN.
Pozycja Nabycie jednostek zależnych dotyczy głównie Grupy ENERGA: na dzień nabycia aktywa i zobowiązania z tytułu podatku
odroczonego wyniosły odpowiednio 786 mln PLN oraz 1 259 mln PLN.
Po dokonaniu kompensaty aktywów i zobowiązań na poziomie poszczególnych sprawozdań jednostkowych spółek wchodzących w skład
Grupy ENERGA, aktywa i zobowiązania z tytułu podatku odroczonego na dzień nabycia wyniosły odpowiednio 388 mln PLN i 861 mln PLN.
Podatkowa Grupa Kapitałowa ENERGA
W dniu 25 września 2017 roku spółka ENERGA wraz z podmiotami powiązanymi: Energa-Operator SA, Energa-Obrót SA, Energa
OZE SA, Energa Informatyka i Technologie Sp. z o.o., Energa Centrum Usług Wspólnych Sp. z o.o., Energa Logistyka Sp. z o.o.,
Energa Oświetlenie Sp. z o.o., Enspirion Sp. z o.o. oraz pięcioma innymi spółkami kapitałowymi zawarła umowę podatkowej grupy
kapitałowej pod nazwą PGK ENERGA 2018. Umowa została zarejestrowana przez Naczelnika Pomorskiego Urzędu Skarbowego w
dniu 26 października 2017 roku. Spółka ENERGA została wyznaczona jako spółka reprezentująca PGK ENERGA 2018 w zakresie
obowiązków wynikających z ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz przepisów ustawy Ordynacja Podatkowa.
Datą rozpoczęcia działalności PGK ENERGA 2018 był 1 stycznia 2018 roku. Umowa została zawarta na okres 3 lat podatkowych, tj.
do 31 grudnia 2020 roku. Przedmiotem opodatkowania PGK podatkiem dochodowym jest suma dochodów z dwóch źródeł
przychodów tj. dochodu osiągniętego z zysków kapitałowych oraz dochodu osiągniętego z innych przychodów. Dochodem ze źródła
przychodów jest nadwyżka sumy dochodów wszystkich spółek tworzących PGK uzyskanych z danego źródła przychodów nad sumą
ich strat poniesionych z tego źródła przychodów.
W dniu 9 listopada 2020 roku zawarto nową umowę pod nazwą PGK ENERGA 2021. Umowę zawarto na trzy lata od 1 stycznia
2021 do 31 grudnia 2023 roku. W skład nowej PGK weszły spółki: ENERGA, Energa-Operator SA, Energa-Obrót SA, Energa OZE
SA, Energa Informatyka i Technologie Sp. z o.o., Energa Logistyka Sp. z o.o. oraz Energa Oświetlenie Sp. z o.o.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 41 / 98
14. NOTY OBJAŚNIAJĄCE DO SPRAWOZDANIA Z SYTUACJI FINANSOWEJ
14.1. Rzeczowe aktywa trwałe
WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŚCI
Rzeczowe aktywa trwałe
Wartość początkową rzeczowych aktywów trwałych początkowo wycenia się w cenie nabycia lub koszcie wytworzenia i wykazuje w sprawozdaniu
z sytuacji finansowej w wartości księgowej netto z uwzględnieniem otrzymanych dotacji. Rzeczowe aktywa trwałe wycenia się i wykazuje w
sprawozdaniu z sytuacji finansowej w wartości księgowej netto stanowiącej cenę nabycia lub koszt wytworzenia pomniejszony o umorzenie i odpisy
aktualizujące z tytułu utraty wartości, oraz otrzymane dotacje do aktywów.
Koszty istotnych remontów, napraw i okresowych przeglądów są zaliczane do rzeczowych aktywów trwałych.
Rzeczowe aktywa trwałe amortyzuje się metodą liniową, a w uzasadnionych przypadkach metodą naturalną (katalizatory, aktywa z tytułu
zagospodarowania i wydobycia zasobów mineralnych).
Poszczególne części składowe rzeczowych aktywów trwałych, których wartość jest istotna w stosunku do wartości całego składnika rzeczowych
aktywów trwałych, amortyzowane są oddzielnie, zgodnie z okresem ich użytkowania.
Stosowane są następujące typowe okresy użytkowania rzeczowych aktywów trwałych:
Budynki i budowle 10-40 lat
Urządzenia techniczne i maszyny 4-35 lat
Środki transportu i pozostałe rzeczowe aktywa trwałe 2-20 lat
Metodę amortyzacji, wartość końcową oraz okres użytkowania składnika aktywów weryfikuje się co najmniej na koniec każdego roku. W przypadku
wystąpienia takiej konieczności, korekt odpisów amortyzacyjnych dokonuje się w okresach następnych (prospektywnie).
Dotacje
Dotacje są ujmowane, jeżeli istnieje uzasadniona pewność, że dotacja zostanie uzyskana oraz spełnione zostaną wszystkie związane z nią
warunki.
Dotacje dotyczące składników aktywów są ujmowane jako pomniejszenie wartości księgowej składnika aktywów i w efekcie zmniejszenie
odpisów amortyzacyjnych na przestrzeni okresu jego użytkowania.
Działalność poszukiwań i wydobycia zasobów mineralnych
W ramach działalności poszukiwań i wydobycia zasobów mineralnych przyjmuje się następującą klasyfikację etapów:
Etap poszukiwania i oceny zasobów mineralnych:
- nabycie praw do poszukiwań złóż, poszukiwania i rozpoznania złóż,
- nakłady na odwierty poszukiwawcze i rozpoznawcze,
- pozostałe nakłady, które można bezpośrednio przypisać do faz poszukiwań i rozpoznania złóż - Grupa kapitalizuje większość kosztów
poniesionych w ramach tego etapu.
Grupa dokonuje corocznego przeglądu nakładów poniesionych w fazie poszukiwania i rozpoznania złóż w celu potwierdzenia dalszego zamiaru
prowadzenia prac. Analizy są prowadzone na poziomie projektów, obejmujących prace ze zdefiniowanym celem poszukiwawczym i / lub
rozpoznawczym, które są prowadzone na wyznaczonym obszarze. Jeżeli prace zakończą się niepowodzeniem skutkującym brakiem zamiaru
kontynuowania prac, nakłady ujęte początkowo jako aktywa ujmuje się w kosztach bieżącego okresu.
W momencie stwierdzenia technicznej wykonalności i ekonomicznej opłacalności wydobycia nakłady poniesione w fazie poszukiwania i
rozpoznania złóż ujmuje się jako aktywa z tytułu zagospodarowania i wydobycia zasobów mineralnych w ramach rzeczowych aktywów
trwałych, które poddawane są testowi na utratę wartości.
Etap zagospodarowania i wydobycia zasobów mineralnych
Nakłady ponoszone w ramach etapu zagospodarowania i wydobycia złóż podlegają aktywowaniu i amortyzacji metodą naturalną kalkulowaną
proporcjonalnie do wielkości wydobycia złóż węglowodorów na podstawie jednostki wydobycia (unit-of-production). Grupa kalkuluje
amortyzację wszystkich składników aktywów z tytułu zagospodarowania i wydobycia zasobów mineralnych na podstawie wielkości
udokumentowanych złóż (tzw. rezerwy 2P - proved plus probable reserves). W przypadku istotnej zmiany wielkości szacowanych złóż, na
dzień sprawozdawczy dokonuje się ujęcia lub odwrócenia wcześniej ujętych odpisów aktualizujących z tytułu utraty wartości. W przypadku
wykonania odwiertów rozpoznawczych na już eksploatowanym złożu, Grupa dokonuje analizy, czy aktywowane nakłady dotyczące takich
odwiertów umożliwią powstanie nowych otworów eksploatacyjnych. Jeśli tak nie jest nakłady te ujmuje się w kosztach bieżącego okresu.
PROFESJONALNY OSĄD
Nakłady na aktywa z tytułu poszukiwania i oceny zasobów mineralnych
Stosowanie polityki rachunkowości Grupy w odniesieniu do nakładów poniesionych na aktywa z tytułu poszukiwania złóż i oceny zasobów mineralnych
wymaga dokonania osądu, czy przyszłe korzyści ekonomiczne, będące wynikiem przyszłego wydobycia lub sprzedaży są prawdopodobne bądź nie
istnieją jeszcze przesłanki pozwalające na oszacowanie zasobów. Przy oszacowaniu zasobów Grupa dokonuje estymacji przyszłych zdarzeń i
okoliczności, w tym określenia czy wydobycie będzie uzasadnione z ekonomicznego punktu widzenia.
SZACUNKI
Okresy użytkowania rzeczowych aktywów trwałych
Grupa weryfikuje okresy użytkowania składników rzeczowych aktywów trwałych na koniec każdego roku. Wpływ weryfikacji okresów
użytkowania w roku 2020 skutkował zmniejszeniem kosztów amortyzacji o 49 mln PLN w porównaniu z kosztami amortyzacji, które zostałyby
ujęte na bazie okresów użytkowania stosowanych w roku 2019.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 42 / 98
Działalność poszukiwań i wydobycia zasobów mineralnych
Grupa szacuje wielkość zasobów na podstawie interpretacji dostępnych danych geologicznych i na bieżąco je weryfikuje w oparciu o efekty
kolejnych odwiertów, próbną eksploatację, rzeczywiste wydobycie oraz czynniki ekonomiczne takie jak: ceny węglowodorów, warunki umowne
czy plany inwestycyjne. Grupa dokonuje także szacunków kosztów niezbędnych do poniesienia w celu likwidacji odwiertów produkcyjnych i
infrastruktury związanej z nimi.
Remediacja środowiska gruntowo-wodnego
Grupa szacuje poziom rezerw dotyczących rzeczowych aktywów trwałych, które z istotnym prawdopodobieństwem są potrzebne na cele
remediacji środowiska gruntowo-wodnego terenów stacji paliw, terminali paliw, baz paliw, terenów zakładów produkcyjnych, instalacji
wytwórczych, stacji elektroenergetycznych oraz składowisk popiołu . Dodatkowe informacje w nocie 14.11.1
Grunty
Budynki i
budowle
Urządzenia
techniczne i
maszyny
Środki
transportu i
pozostałe
Środki trwałe w
budowie
Aktywa z tytułu
poszukiwania i
oceny zasobów
mineralnych
Aktywa z tytułu
zagospodaro-
wania i
wydobycia
zasobów
mineralnych
Razem
Wartość księgowa netto na
01/01/2020
Wartość księgowa brutto
1 182
24 208
41 732
2 599
3 991
1 379
6 757
81 848
Skumulowane umorzenie
(13)
(11 185)
(22 746)
(1 536)
-
(38)
(2 051)
(37 569)
Odpisy aktualizujące
(28)
(1 659)
(8 298)
(94)
(131)
(807)
(699)
(11 716)
Dotacje
-
(45)
(152)
(2)
(1)
-
-
(200)
1 141
11 319
10 536
967
3 859
534
4 007
32 363
zwiększenia/(zmniejszenia) netto
Nakłady inwestycyjne
4
158
162
37
6 865
146
255
7 627
Amortyzacja
(1)
(1 141)
(1 976)
(280)
-
(8)
(353)
(3 759)
Koszty finansowania zewnętrznego
-
2
17
-
24
-
-
43
Nabycie jednostek zależnych
108
8 957
4 050
499
704
-
-
14 318
Odpisy aktualizujące netto, w tym: *
(15)
(1 783)
1 641
(3)
56
(119)
(1 295)
(1 518)
Utworzenie
(15)
(106)
(89)
(11)
(22)
(331)
(1 356)
(1 930)
Odwrócenie
-
60
21
7
1
203
61
353
Reklasyfikacje
12
3 393
1 850
527
(5 814)
(2)
61
27
Dotacje
-
(12)
3
-
-
-
-
(9)
Różnice kursowe w tym:
43
139
215
10
52
-
10
469
różnice kursowe dotyczące odpisów aktualizujących
(2)
(46)
88
-
(1)
(1)
(36)
2
Pozostałe
(1)
(21)
(57)
(59)
(26)
(9)
(1)
(174)
1 291
21 011
16 441
1 698
5 720
542
2 684
49 387
Wartość księgowa netto na
31/12/2020
Wartość księgowa brutto
1 350
37 200
47 123
3 477
5 798
1 514
7 140
103 602
Skumulowane umorzenie
(14)
(12 644)
(23 964)
(1 680)
(1)
(45)
(2 426)
(40 774)
Odpisy aktualizujące
(45)
(3 488)
(6 569)
(97)
(76)
(927)
(2 030)
(13 232)
Dotacje
-
(57)
(149)
(2)
(1)
-
-
(209)
1 291
21 011
16 441
1 698
5 720
542
2 684
49 387
Wartość księgowa netto na
01/01/2019
Wartość księgowa brutto
1 193
23 634
40 384
2 376
3 476
1 281
6 045
78 389
Skumulowane umorzenie
(11)
(10 505)
(21 601)
(1 420)
-
(31)
(1 695)
(35 263)
Odpisy aktualizujące
(34)
(1 702)
(8 227)
(95)
(145)
(608)
(736)
(11 547)
Dotacje
-
(48)
(138)
(3)
-
-
-
(189)
1 148
11 379
10 418
858
3 331
642
3 614
31 390
zwiększenia/(zmniejszenia) netto
Nakłady inwestycyjne
4
49
103
98
3 227
143
473
4 097
Amortyzacja
(1)
(752)
(1 548)
(231)
-
(7)
(323)
(2 862)
Koszty finansowania zewnętrznego
-
5
10
2
5
13
-
35
Odpisy aktualizujące netto, w tym: *
5
50
2
1
15
(199)
72
(54)
Utworzenie
-
(54)
(30)
(1)
(36)
(206)
(36)
(363)
Odwrócenie
-
89
13
2
-
-
110
214
Reklasyfikacje
(14)
603
1 617
246
(2 675)
(56)
26
(253)
Dotacje
-
3
(14)
1
(1)
-
-
(11)
Różnice kursowe w tym:
(3)
(1)
7
2
7
3
163
178
różnice kursowe dotyczące odpisów aktualizujących
1
(7)
(73)
-
(1)
-
(35)
(115)
Pozostałe
2
(17)
(59)
(10)
(50)
(5)
(18)
(157)
Wartość księgowa netto na
31/12/2019
1 141
11 319
10 536
967
3 859
534
4 007
32 363
* Odpisy aktualizujące netto obejmują utworzenie, odwrócenie, wykorzystanie oraz reklasyfikacje.
Opis przyczyn zmian głównych odpisów aktualizujących znajduje się w nocie 14.4.
W 2020 i 2019 roku nakłady inwestycyjne zostały pomniejszone o kwotę odpowiednio 106 mln PLN i 30 mln PLN z tytułu
otrzymanych/należnych kar za nieterminowe wykonanie kontraktów inwestycyjnych.
Stopa kapitalizacji zastosowana do wyliczenia aktywowanych kosztów finansowania zewnętrznego za 2020 rok i za 2019 rok
wyniosła odpowiednio 0,95% i 0,92%.
Wartość księgowa brutto w pełni zamortyzowanych rzeczowych aktywów trwałych będących nadal w użytkowaniu na dzień 31
grudnia 2020 roku oraz na dzień 31 grudnia 2019 roku wyniosła odpowiednio 5 387 mln PLN oraz 4 790 mln PLN*.
* dane przekształcone
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 43 / 98
14.2. Wartości niematerialne
WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŚCI
Wartości niematerialne
Składnik aktywów niematerialnych początkowo wycenia się w cenie nabycia lub koszcie wytworzenia i wykazuje w sprawozdaniu z sytuacji
finansowej w wartości księgowej netto z uwzględnieniem otrzymanych dotacji.
Wartości niematerialne o określonym okresie użytkowania amortyzuje się metodą liniową począwszy od chwili, gdy są one gotowe do użycia,
tzn. od momentu dostosowania składnika aktywów do miejsca i warunków potrzebnych do rozpoczęcia jego funkcjonowania zgodnie z
zamierzeniami kierownictwa przez okres odpowiadający szacowanemu okresowi ich użytkowania.
Typowe okresy użytkowania wartości niematerialnych wynoszą od 2 do 10 lat dla oprogramowania oraz od 2 do 15 lat dla koncesji, licencji,
praw do patentów oraz podobnych wartości.
Metodę amortyzacji oraz okres użytkowania składnika wartości niematerialnych weryfikuje się co najmniej na koniec każdego roku.
Wartość firmy
Na dzień połączenia jednostek gospodarczych wartość firmy podlega przypisaniu do ośrodków wypracowujących środki pieniężne (tzw. CGU –
cash generating unit) jednostki przejmującej, które zgodnie z oczekiwaniami, mają odnieść korzyści z tytułu synergii uzyskanej w wyniku
takiego połączenia.
Po połączeniu, jednostka przejmująca wycenia wartość firmy w kwocie ustalonej na dzień przejęcia pomniejszonej o odpisy aktualizujące z
tytułu utraty wartości.
Ośrodek wypracowujący środki pieniężne, do którego została przypisana wartość firmy poddaje się testom na utratę wartości corocznie, a
także gdy wystąpią przesłanki wskazujące na utratę jego wartości.
Prawa majątkowe
Główną pozycją praw majątkowych są uprawnienia do emisji CO
2,
nie podlegające amortyzacji, które są poddawane analizie pod kątem utraty
wartości.
Otrzymane nieodpłatnie uprawnienia ujmuje się i prezentuje w wartościach niematerialnych w korespondencji z przychodami przyszłych
okresów w wartości godziwej ustalonej na dzień ich zarejestrowania. Zakupione uprawnienia ujmowane są w cenie nabycia.
Na szacowaną w okresie sprawozdawczym emisję CO
2
tworzy się rezerwę w ciężar kosztów działalności podstawowej (podatki i opłaty).
Dotacje rozlicza się w systematyczny sposób w poszczególnych okresach sprawozdawczych, aby zapewnić współmierność z kosztami
tworzonej rezerwy.
Rozchód uprawnień emisji CO
2
ujmowany jest według metody średniej ważonej. Do praw majątkowych zalicza się ponadto certyfikaty
energetyczne, których rozchód ujmowany jest według metody FIFO (ang. First In First Out, tzn. Pierwsze Weszło Pierwsze Wyszło).
SZACUNKI
Okresy użytkowania wartości niematerialnych
Grupa weryfikuje okresy użytkowania składników wartości niematerialnych na koniec każdego roku, ze skutkiem od początku roku następnego.
Wpływ weryfikacji okresów użytkowania w roku 2020 skutkował zmniejszeniem kosztów amortyzacji o 2 mln PLN w porównaniu z kosztami
amortyzacji, które zostałaby ujęte na bazie okresów użytkowania stosowanych w roku 2019.
Zmiana stanu wartości niematerialnych wytworzonych we własnym zakresie
Na dzień 31 grudnia 2020 roku oraz na dzień 31 grudnia 2019 roku wartości niematerialne wytworzone we własnym zakresie
wyniosły odpowiednio 4 mln PLN oraz 112 mln PLN.
Zmiana stanu pozostałych wartości niematerialnych
Patenty i licencje
Wartość firmy
Prawa majątkowe
Pozostałe
Razem
Wartość księgowa netto na
01/01/2020
Wartość księgowa brutto
1 899
373
869
172
3 313
Skumulowane umorzenie
(1 333)
-
-
(50)
(1 383)
Odpisy aktualizujące
(59)
(324)
(57)
-
(440)
Dotacje
(2)
-
-
-
(2)
505
49
812
122
1 488
zwiększenia/(zmniejszenia) netto
Nakłady inwestycyjne
74
-
-
106
180
Amortyzacja
(139)
-
-
(8)
(147)
Koszty finansowania zewnętrznego
-
-
-
2
2
Nabycie jednostek zależnych
155
103
696
55
1 009
Odpisy aktualizujące netto*
(3)
-
-
-
(3)
Różnice kursowe
9
3
5
(1)
16
Pozostałe **
147
-
(161)
(1)
(15)
748
155
1 352
275
2 530
Wartość księgowa netto na
31/12/2020
Wartość księgowa brutto
2 301
479
1 409
329
4 518
Skumulowane umorzenie
(1 489)
-
-
(54)
(1 543)
Odpisy aktualizujące
(62)
(324)
(57)
-
(443)
Dotacje
(2)
-
-
-
(2)
748
155
1 352
275
2 530
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 44 / 98
Wartość księgowa netto na
01/01/2019
Wartość księgowa brutto
1 717
374
749
105
2 945
Skumulowane umorzenie
(1 229)
-
-
(43)
(1 272)
Odpisy aktualizujące
(67)
(324)
(57)
-
(448)
Dotacje
(3)
-
-
-
(3)
418
50
692
62
1 222
zwiększenia/(zmniejszenia) netto
Nakłady inwestycyjne
135
-
-
68
203
Amortyzacja
(96)
-
-
(11)
(107)
Koszty finansowania zewnętrznego
-
-
-
3
3
Odpisy aktualizujące netto*
8
-
-
-
8
Dotacje
1
-
-
-
1
Różnice kursowe
(1)
(1)
(1)
(2)
(5)
Pozostałe **
40
-
121
2
163
Wartość księgowa netto na
31/12/2019
505
49
812
122
1 488
* W 2020 i w 2019 roku odpisy aktualizujące netto obejmują: utworzenie, odwrócenie oraz wykorzystanie i reklasyfikacje.
** Pozostałe zwiększenia/(zmniejszenia) praw majątkowych w wartości księgowej netto obejmują głównie nieodpłatne nabycie praw za lata 2020 i 2019, zakup,
rozliczenie praw za 2019 rok i za 2018 rok oraz przeniesienie uprawnień do emisji CO
2
oraz energii kolorowych na aktywa trwałe przeznaczone do sprzedaży
Wartość księgowa brutto w pełni zamortyzowanych wartości niematerialnych będących nadal w użytkowaniu na dzień 31 grudnia
2020 roku oraz na dzień 31 grudnia 2019 roku wyniosła odpowiednio 616 mln PLN oraz 617 mln PLN*.
* dane przekształcone
14.2.1. Prawa majątkowe
Zmiana stanu posiadanych uprawnień do emisji CO
2
za 2020 rok
Ilość
(w tys. ton)
Wartość
01/01/2020
16 432
787
Otrzymane nieodpłatnie
7 422
764
Rozliczenie emisji za 2019 rok
(15 875)
(987)
Nabycie jednostek zależnych
567
62
Zakup/(Sprzedaż)/Pozostałe
891
100
Różnice kursowe
-
5
9 437
731
W 2020 roku emisje CO
2
w Grupie ORLEN wyniosły 17 027 tys. ton natomiast wartość rezerwy na emisje CO
2
na dzień 31
grudnia 2020 roku wyniosła 1 274 mln PLN.
Wartość rynkowa posiadanych uprawnień EUA przewyższa ich łączną wartość księgową, w związku z czym Grupa nie
identyfikuje przesłanek utraty ich wartości.
Na dzień 31 grudnia 2020 roku wartość rynkowa jednego uprawnienia EUA wyniosła 150,17 PLN (co odpowiada 32,54 EUR
według kursu na dzień 31 grudnia 2020 roku) (źródło: www.theice.com).
Zmiana stanu posiadanych uprawnień do energii kolorowych za 2020 rok
Ilość
(w tys. ton)
Wartość
01/01/2020
346
25
Otrzymane nieodpłatnie
414
74
Rozliczenie emisji za 2019 rok
(3 737)
(545)
Nabycie jednostek zależnych
4 100
634
Zakup/(Sprzedaż)/Pozostałe
2 795
433
3 918
621
W 2020 roku wolumen obowiązku umorzenia uprawnień do energii kolorowych w Grupie ORLEN wyniósł 916 tys. ton natomiast
wartość rezerwy z tego tytułu na dzień 31 grudnia 2020 roku wyniosła 186 mln PLN.
Na dzień 31 grudnia 2020 roku wartość księgowa uprawnień zablokowanych w ramach depozytów zabezpieczających w Izbie
Rozliczeniowej Giełd Towarowych S.A. (IRGIT) wyniosła:
- 180 mln PLN i dotyczyła 3 mln uprawnień EUA oraz 160 tys. MWh uprawnień do energii kolorowych PKN ORLEN S.A,
- 67 mln PLN i dotyczyła 496 tys. uprawnień EUA oraz 240 tys. MWh uprawnień do energii kolorowych Grupa ENERGA.
Dodatkowo na dzień 31 grudnia 2020 roku oraz na dzień 31 grudnia 2019 roku w pozycji należności z tytułu dostaw i usług oraz
pozostałe należności Grupa ujęła należne prawa majątkowe do energii kolorowych odpowiednio w kwocie 26 mln PLN oraz 30 mln PLN
oraz do emisji CO
2
na 31 grudnia 2019 roku w kwocie 18 mln PLN (nota 14.5.2).
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 45 / 98
14.3. Inwestycje w jednostkach współkontrolowanych i stowarzyszonych
PROFESJONALNY OSĄD
Na podstawie własnego osądu, biorąc pod uwagę swoje prawa i obowiązki, uwzględniając strukturę i formę prawną oraz uzgodnione przez strony
warunki umowy Grupa oceniła, że spółki BOP, PPPT, Pieridae Production, Polska Grupa Górnicza i Elektrownia Ostrołęka stanowią wspólne ustalenie
umowne, na mocy którego Grupa ORLEN sprawuje nad nimi współkontrolę.
Umowy dają wszystkim udziałowcom łączną kontrolę nad przedsiębiorstwami, decyzje dotyczące znaczących działań wymagają jednomyślnej zgody
wszystkich udziałowców, a forma prawna odrębnych jednostek nie daje udziałowcom prawa do ich aktywów i obowiązku spłaty zobowiązań. W związku
z powyższym Grupa sklasyfikowała powyższe inwestycje jako wspólne przedsięwzięcia, które wycenia w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym
metodą praw własności.
Na podstawie profesjonalnego osądu, Grupa oceniła, że inwestycja w Butadien Kralupy stanowi wspólne działanie. Ustalenia umowne dotyczące tej
inwestycji wskazują, że strony umowy mają prawo do zasadniczo wszystkich korzyści ekonomicznych generowanych przez aktywa spółki i są jej
jedynym źródłem przychodów Zobowiązanie stron umowy do zakupu całej produkcji Butadien Kralupy odzwierciedla to wyłączną zależność spółki od
stron w zakresie generowania przepływów pieniężnych, co oznacza, że strony efektywnie mają obowiązek finansowania rozliczenia zobowiązań spółki.
Te fakty i okoliczności wskazują, że inwestycja w Butadien Kralupy jest wspólnym działaniem, w związku z czym Grupa ujmuje przypadający jej udział
(51%) w aktywach, zobowiązaniach, przychodach i kosztach spółki.
Miejsce prowadzenia
działalności
Podstawowa działalność
Udział w
kapitale
zakładowym
Metoda wyceny
wspólne przedsięwzięcia
Basell ORLEN Polyolefins Sp. z o.o. (BOP) (PKN
ORLEN)
Płock/Polska
produkcja, dystrybucja i
sprzedaż poliolefin
50,00%
praw własności
Płocki Park Przemysłowo-Technologiczny (PPPT) (PKN
ORLEN)
Płock/Polska
budowa i wynajem nieruchomości
50,00%
praw własności
Pieridae Production GP Ltd (Grupa ORLEN Upstream)
Calgary/Kanada
poszukiwanie i wydobycie kopalin,
magazynowanie, transport i logistyka
50,00%
praw własności
Polska Grupa Górnicza (Grupa ENERGA)
Katowice/Polska
wydobycie węgla
15,32%
praw własności
Elektrownia Ostrołęka (Grupa ENERGA)
Ostrołęka/Polska
produkcja energii elektrycznej i
cieplnej
50,00%
praw własności
Jednostki stowarzyszone
Polimex Mostostal S.A. (Grupa ENERGA)
Warszawa/Polska
firma inżynieryjno-budowlana,
generalny wykonawca w zakresie
budownictwa przemysłowego,
producent i eksporter konstrukcji
stalowych
16,48%
praw własności
ElectroMobility Poland (Grupa ENERGA)
Warszawa/Polska
elektormobilność i samochody
elektryczne
25,00%
praw własności
UAB Naftelf (Grupa ORLEN Lietuva)
Wilno/Litwa
obrót paliwem lotniczym oraz budowa
magazynów
34,00%
praw własności
wspólne działania
Butadien Kralupy a.s. (Grupa Unipetrol)
Kralupy nad Vltavou/
Czechy
produkcja butadienu
51,00%
udział w aktywach i
zobowiązaniach
* Grupa za pośrednictwem ENERGA posiada 39 mln akcji Polimex Mostostal o wartości nominalnej 2 PLN co stanowi około 16,48% udziału w akcjonariacie tej
spółki. Akcje Polimex Mostostal są notowane na GPW. Wartość godziwa spółki na dzień 31 grudnia 2020 roku wyniosła 145 mln PLN.
Na dzień 31 grudnia 2020 Grupa ORLEN Upstream posiada udział we wspólnych działaniach:
- konsorcjum (program Blue Gas – Polski Gaz Łupkowy) założonym przez ORLEN Upstream (OU), Polskie Górnictwo Naftowe
i Gazownictwo (PGNIG), LOTOS Petrobaltic oraz Akademię Górniczo-Hutniczą, Instytut Nafty i Gazu, Politechnikę Gdańską,
Politechnikę Warszawską. Prace w ramach programu Blue Gas–Polski Gaz Łupkowy zostały zakończone, projekty
rozliczone zarówno pod względem rzeczowym jak i finansowym. Celem programu było wytworzenie i komercjalizacja
technologii oraz pozyskanie wiedzy dla wydobycia gazu łupkowego w Polsce. Spółka była zaangażowana w prace na 6
projektach z 10 zgłoszonych. Całkowity wkład ORLEN Upstream w realizację powyższych projektów wyniósł ponad 24 mln
PLN. Zgromadzono wnioski, dające podstawy do ubiegania się o prawa patentowe dla wypracowanych rozwiązań, które
zostały przedstawione odpowiednim organom do zaopiniowania. Do końca grudnia 2020 Urząd Patentowy RP udzielił 3
decyzji patentowych na rzecz Konsorcjantów;
- projekty poszukiwawczo – wydobywcze prowadzone wspólnie z PGNiG (obszary „Sieraków” – 49% udział ORLEN Upstream,
oraz za obszar „Płotki” – 49% udział ORLEN Upstream. Przedmiotem umów jest prowadzenie wspólnych operacji i działań z
zakresu poszukiwania, rozpoznawania i eksploatacji złóż ropy naftowej i gazu ziemnego.
Grupa ORLEN Upstream ma prawo do proporcjonalnego udziału w przychodach i ponosi proporcjonalny udział w kosztach
wspólnych działań.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 46 / 98
Inwestycje wyceniane metodą praw własności
31/12/2020
31/12/2019
Wspólne przedsięwzięcia, w tym:
680
672
Basell ORLEN Polyolefins Sp. z o.o. (PKN ORLEN)
648
640
Jednostki stowarzyszone
78
6
Polimex Mostostal S.A. (Grupa ENERGA)
72
-
UAB Naftelf (Grupa Orlen Lietuva)
6
6
758
678
Udział w wyniku jednostek wycenianych metodą praw własności
2020
2019
Wspólne przedsięwzięcia
143
136
Basell ORLEN Polyolefins Sp. z o.o. (PKN ORLEN)
143
136
Jednostki stowarzyszone
6
-
Polimex Mostostal S.A. (Grupa ENERGA)
6
-
149
136
Nierozpoznany za 2020 rok udział w stracie od momentu nabycia Grupy Energa w odniesieniu do Elektrowni Ostrołęka wynosił
(90) mln PLN, w odniesieniu do Polskiej Grupy Górniczej wynosił (54) mln PLN.
Skrócone informacje finansowe Grupy Basell ORLEN Polyolefins
31/12/2020
31/12/2019
Aktywa trwałe
733
789
Aktywa obrotowe
1 178
1 259
środki pieniężne
235
366
pozostałe aktywa obrotowe
943
893
Aktywa razem
1 911
2 048
Kapitał własny razem
1 329
1 324
Zobowiązania długoterminowe
61
61
Zobowiązania krótkoterminowe
521
663
zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania
498
646
Zobowiązania razem
582
724
Pasywa razem
1 911
2 048
Dług netto
(235)
(366)
Aktywa netto
1 329
1 324
Udział Grupy we wspólnym przedsięwzięciu (50%)
665
662
Eliminacja niezrealizowanych zysków i strat
(17)
(22)
Inwestycje we wspólnym przedsięwzięciu wycenianym metodą praw własności
648
640
2020
2019
Przychody ze sprzedaży
3 298
3 741
Koszt własny sprzedaży, w tym:
(2 847)
(3 271)
Amortyzacja
(88)
(90)
Zysk brutto na sprzedaży
451
470
Koszty sprzedaży
(106)
(104)
Koszty ogólnego zarządu
(21)
(23)
Pozostałe przychody i koszty operacyjne netto
1
(5)
Zysk z działalności operacyjnej
325
338
Przychody i koszty finansowe netto
17
(4)
Zysk przed opodatkowaniem
342
334
Podatek dochodowy
(65)
(64)
Zysk netto
277
270
Całkowite dochody netto
277
270
Dywidendy otrzymane od wspólnego przedsięwzięcia
137
107
Zysk netto
277
270
Udział Grupy we wspólnym przedsięwzięciu (50%)
139
135
Eliminacja niezrealizowanych zysków i strat
4
1
Udział Grupy w wyniku wspólnego przedsięwzięcia wycenianego metodą praw własności
143
136
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 47 / 98
Skrócone informacje finansowe jednostki stowarzyszonej Polimex-Mostostal (Grupa ENERGA)
31/12/2020
(niebadane)
Aktywa trwałe
311
Aktywa obrotowe
1 187
środki pieniężne
368
pozostałe aktywa obrotowe
819
Aktywa razem
1 498
Zobowiązania długoterminowe
220
Zobowiązania krótkoterminowe
936
Zobowiązania razem
1 156
Pasywa razem
1 498
Aktywa netto
342
Udział Grupy w aktywach netto jednostki stowarzyszonej (16,48%)
56
Eliminacja niezrealizowanych zysków i strat
16
Inwestycje w jednostce stowarzyszonej
72
8 MIESIĘCY
OBEJMUJĄCY OKRES
od 01/05/2020 do 31/12/2020
(niebadane)
Przychody ze sprzedaży
1 248
Amortyzacja
(28)
Przychody i koszty finansowe netto
(14)
Zysk przed opodatkowaniem
49
Podatek dochodowy
(12)
Zysk netto
37
Całkowite dochody netto
35
Zysk netto
37
Udział Grupy w jednostce stowarzyszonej (16,48%)
6
Udział Grupy w wyniku jednostki stowarzyszonej
6
W 2020 roku oraz w 2019 roku nie wystąpiły znaczące ograniczenia w jednostkach stowarzyszonych oraz we wspólnych
przedsięwzięciach wynikające z umów kredytowych, wymogów regulacyjnych i innych ustaleń umownych, które ograniczałyby dostęp
do aktywów oraz rozliczania zobowiązań Grupy.
14.4. Utrata wartości rzeczowych aktywów trwałych, wartości niematerialnych i aktywów z tytułu praw do
użytkowania
WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŚCI
Utrata wartości rzeczowych aktywów trwałych, wartości niematerialnych, aktywów z tytułu praw do użytkowania
Na koniec okresu sprawozdawczego Grupa ocenia, czy istnieją przesłanki wskazujące na to, że mogła nastąpić utrata wartości lub odwrócenie odpisu
aktualizującego któregoś ze składników aktywów lub ośrodka wypracowującego środki pieniężne (tzw. CGU – cash generating unit).
W przypadku występowania przesłanek, że mogła nastąpić utrata wartości, przeprowadzany jest test na utratę wartości, w ramach którego Grupa
szacuje wartość odzyskiwalną tego składnika aktywów lub CGU poprzez ustalenie wartości godziwej pomniejszonej o koszty doprowadzenia do
sprzedaży lub wartości użytkowej z zastosowaniem właściwej stopy dyskonta, w zależności od tego, która z nich jest wyższa.
Wartość odzyskiwalna ustalana jest na poziomie CGU, do którego dany składnik aktywów należy. Aktywa, które samodzielnie nie generują przepływów
pieniężnych, grupuje się na najniższym poziomie, na jakim powstają przepływy pieniężne niezależne od przepływów z innych aktywów (CGU).
Utworzenie i odwrócenie odpisów aktualizujących wartość rzeczowych aktywów trwałych, wartości niematerialnych i aktywów z tytułu praw do
użytkowania ujmuje się w pozostałych kosztach operacyjnych i pozostałych przychodach operacyjnych.
SZACUNKI I OSĄDY
Utrata wartości rzeczowych aktywów trwałych, wartości niematerialnych, aktywów z tytułu praw do użytkowania
Grupa przeprowadziła testy pod kątem utraty wartości aktywów w oparciu o modele zdyskontowanych przepływów pieniężnych. Założenia przyjęte w
modelach w odniesieniu do kształtowania się przyszłych oczekiwanych przepływów pieniężnych, jak również sposób kalkulacji stóp dyskonta, to
najbardziej istotne obszary szacunków. W opracowanych scenariuszach kształtowania się przyszłych oczekiwanych przepływów pieniężnych krytyczne
założenia dotyczyły przede wszystkim prognoz co do kluczowych parametrów makroekonomicznych.
Istotnym osądem przyjętym przez Zarząd PKN ORLEN było przypisanie wag prawdopodobieństwa dla poszczególnych scenariuszy
makroekonomicznych.
Na dzień 31 grudnia 2020 roku Grupa ORLEN zidentyfikowała przesłanki do przeprowadzenia testów na utratę wartości aktywów
zgodnie z MSR 36 „Utrata wartości aktywów” związane z:
- zmianą otoczenia makroekonomicznego w 2020 roku wywołaną pandemią COVID-19,
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 48 / 98
- przyjęciem nowych założeń makroekonomicznych na lata 2021-2030 oraz planów w zakresie utrzymania i wykorzystania
poszczególnych aktywów oraz spółek zależnych PKN ORLEN ujętych w ogłoszonej w dniu 30 listopada 2020 roku Strategią
Grupy ORLEN do 2030 roku,
- przyjęciem nowych założeń makroekonomicznych i prognoz finansowych na rok 2021 ujętych w Planie Finansowym PKN
ORLEN i Grupy ORLEN na rok 2021, przyjętym w dniu 28 stycznia 2021 roku.
14.4.1. Główne założenia przyjęte w testach na utratę wartości aktywów na dzień 31 grudnia 2020
Testy na utratę wartości aktywów zostały przeprowadzone w oparciu o przyszłe oczekiwane przepływy pieniężne netto, opracowane
na bazie (i) założeń makroekonomicznych i projekcji wyników finansowych ujętych w Planie Finansowym PKN ORLEN i Grupy
ORLEN na rok 2021, (ii) założeń makroekonomicznych ujętych w Strategii 2030, oraz (iii) raportów rezerw dla aktywów segmentu
Wydobycie. Przepływy pieniężne netto zostały zdyskontowane do ich wartości bieżącej przy zastosowaniu stóp dyskonta
odzwierciedlających bieżące rynkowe oszacowania wartości pieniądza w czasie oraz ryzyka typowe dla wycenianych aktywów.
Przepływy pieniężne netto zaplanowane dla aktywów segmentu Energetyka
Grupa ORLEN testy na utratę wartości głównych aktywów energetycznych przeprowadziła wykorzystując metodę dochodową
w oparciu o zdyskontowaną wartość szacowanych przepływów z działalności operacyjnej (wartość użytkowa), z uwzględnieniem
m.in. następujących założeń:
- Założenia makroekonomiczne stosowane w Grupie ORLEN w zakresie cen energii elektrycznej BASE i PEAK, ceny węgla
kamiennego i gazu ziemnego oraz ceny uprawnień do emisji dwutlenku węgla. Prognozy zostały przygotowane do 2030 roku
włącznie, w związku z tym dla lat dalszych dokonano ekstrapolacji danych z ostatniego roku projekcji. W zakresie cen
świadectw pochodzenia energii, cen biomasy oraz stawek rynku mocy dla rynku polskiego przyjęto prognozy na podstawie
raportu przygotowanego dla Grupy przez niezależny podmiot. Prognoza została przygotowana w perspektywie do 2065 roku,
- Ilość darmowych uprawnień do emisji CO2 na 2021 rok zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 31 marca 2014 roku
(poz. 439) w sprawie wykazu instalacji innych niż wytwarzające energię elektryczną, objętych systemem handlu uprawnieniami
do emisji gazów cieplarnianych w okresie rozliczeniowym rozpoczynającym się od dnia 1 stycznia 2013 r., oraz 8 kwietnia 2014
roku (poz. 472) w sprawie wykazu instalacji wytwarzających energię elektryczną, objętych systemem handlu uprawnieniami do
emisji gazów cieplarnianych w okresie rozliczeniowym rozpoczynającym się od dnia 1 stycznia 2013 r., wraz z przyznaną im
liczbą uprawnień do emisji.
- Nakłady inwestycyjne o charakterze odtworzeniowym na poziomie zapewniającym utrzymanie zdolności produkcyjnych
istniejących aktywów trwałych, w tym nakłady na dostosowanie poziomów emisji przemysłowych do wymogów Dyrektywy
Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/75/UE z dnia 24 listopada 2010 roku, w sprawie emisji przemysłowych oraz decyzji
wykonawczej Komisji UE 2017/1442 w sprawie konkluzji najlepszych dostępnych technik (BAT) opublikowanej dnia 17 sierpnia
2017 roku.
- Utrzymanie wsparcia dla produkcji z istniejących odnawialnych źródeł energii w postaci przychodu z praw majątkowych oraz
uwzględnienie dla części instalacji wygranych aukcji na sprzedaż energii elektrycznej z odnawianych źródeł energii zgodnie z
Ustawą z dnia 20 lutego 2015 roku o odnawialnych źródłach energii wraz z jej późniejszymi zmianami (Dz.U. 2017 nr 0, poz.
1148).
- Przychody z rynku mocy zostały przyjęte zgodne z przepisami Ustawy z dnia 8 grudnia 2017 roku o rynku mocy, z późniejszymi
zmianami, przy czym stawki zostały przyjęte na podstawie przeprowadzonych i wygranych w 2019 oraz 2020 roku aukcji oraz
dla lat wykraczających poza zakontraktowany okres – na podstawie ścieżek cenowych.
Przepływy pieniężne netto zaplanowane dla aktywów segmentu Rafineria i segmentu Petrochemia
Grupa ORLEN przeprowadziła testy na utratę wartości aktywów segmentu Rafineria i segmentu Petrochemia wykorzystując metodę
zdyskontowanych przyszłych przepływów pieniężnych z działalności operacyjnej (wartość użytkowa).
Źródłem długoterminowych prognoz makroekonomicznych dla aktywów rafineryjnych jest IHS Markit, dla aktywów
petrochemicznych Nexant uwzględniające następujące założenia:
- Pandemia COVID-19 będzie miała długoterminowy wpływ na globalną gospodarkę.
- Szczepionka przeciw COVID-19 pojawi się w połowie 2021, ale będzie powszechnie dostępna na świecie na początku 2022.
- Lata 2021-2022 będą okresem odbicia światowego PKB (+3,7%/rok). Od 2023 roku nastąpi powrót do stabilnego wzrostu na
poziomie ok. 2,8%/rok.
- Prognozowana Modelowa Marża Downstream (MMD) na bazie założeń makroekonomicznym przyjętych w Strategii 2030 dla
roku 2021 rok na poziomie ok. 9 $/bbl, znacznie poniżej historycznych poziomów. Utrzymanie niskich marż przewidywane
również w kolejnych trzech latach, dopiero od 2024 roku marża wraca do historycznych średnich poziomów. Po roku 2024
prognozowane jest bardziej dynamiczne odbicie MMD ze względu na prognozowane wyższe marże produktów
petrochemicznych oraz rafineryjnych.
- Ropa naftowa nadal pozostanie głównym źródłem energii a jej maksymalne światowe zużycie nastąpi ok. roku 2035. Dla ropy
Brent DTD dla całego prognozowanego okresu przyjęto średnio roczną dynamikę wzrostu ceny na poziomie 8%. Zakłada się
stabilizację sytuacji na globalnym rynku i stopniowy wzrost ceny – nominalnie, od 48 $/bbl w 2021 roku do 86 $/bbl w 2030 roku.
- Zakłada się wzrost marż Crack na Benzyny (różnica między notowaniem benzyn a ceną ropy) od 101 $/t w 2021 roku do 179 $/t
w 2030 roku po gwałtownym spadkach w roku 2020 powodowanym pandemią COVID-19. Prognozowany popyt na benzyny na
świecie będzie rósł w wyniku wzrostu częstotliwości transportu oraz wolniejszej rotacji floty samochodowej w kierunku
samochodów elektrycznych. Również predykcja zapotrzebowania na benzyny w Europie zakłada wzrost ok. 2% rocznie
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 49 / 98
w okresie 2021-2030. W najbliższych latach zakłada się wychodzenie z niskich marż 2020 roku spowodowanych zmniejszonym
popytem na produkty rafineryjne przez pandemię. Prognozy IHS pokazują utrzymanie wzrostu marż dla benzyn do roku 2030.
- Według predykcji IHS popyt na ON na świecie będzie rósł w wyniku wzrostu częstotliwości transportu oraz wolniejszej rotacji
floty samochodowej w kierunku samochodów elektrycznych. Prognozy IHS wskazują na utrzymanie wzrostu marż na ON do
roku 2039.
- W najbliższych dwóch latach (2021-2022) na rynku produktów petrochemicznych spodziewane jest utrzymanie presji na niższe
poziomy spreadu vs. Nafta (różnica między notowaniami a naftą), co wynika z globalnej sytuacji związanej z COVID-19.
W perspektywie długoterminowej zakładane są wyższe marże na rynkach produktów dla których spodziewany jest wzrost
popytu.
- Nakłady inwestycyjne o charakterze odtworzeniowym na poziomie zapewniającym utrzymanie zdolności produkcyjnych
istniejących aktywów trwałych,
Ze względu na bieżącą sytuację gospodarczą związaną z pandemią COVID-19 Grupa zdecydowała o przyprowadzeniu testów na
utratę wartości głównych aktywów produkcyjnych w oparciu o analizę scenariuszową. Dla CGU Rafineria (PKN ORLEN, ORLEN
Lietuva, UNIPETROL) i CGU Petrochemia (PKN ORLEN, UNIPETROL) zdefiniowano trzy scenariusze: bazowy, pesymistyczny
i optymistyczny. Scenariusz bazowy opiera się bezpośrednio na głównych założeniach makroekonomicznych z Planu Finansowego
2021 i Strategii 2030 opisanych powyżej. Scenariusze pesymistyczny i optymistyczny zostały zbudowane na jednym odchyleniu
standardowym historycznej Marży Downstream dla lat 2012-2020. Dla każdego ze scenariuszy ustalono wagi prawdopodobieństwa na
bazie rozkładu normalnego i oceny eksperckiej, w każdym przypadku przypisując większe prawdopodobieństwo zmaterializowania się
scenariusza negatywnego niż pozytywnego, dla zachowania konserwatywnego podejścia.
Przepływy pieniężne netto zaplanowane dla aktywów segmentu Wydobycie
Grupa ORLEN przeprowadziła testy na utratę wartości aktywów segmentu Wydobycie wykorzystując metodę zdyskontowanych
przyszłych przepływów pieniężnych z działalności operacyjnej (dla segmentu Wydobycie w Polsce podstawą była wartość użytkowa, dla
segmentu Wydobycie w Kanadzie podstawą była wartość godziwa pomniejszona o koszty doprowadzenia do sprzedaży)
z uwzględnieniem następujących założeń:
- Raporty Rezerw dla aktywów segmentu Wydobycie zlokalizowanych na terenie Polski i Kanady zostały przygotowane przez
niezależne firmy.
- Raporty Rezerw obejmują aktualne szacunki cen ropy, gazu i kondensatów.
- Nakłady inwestycyjne na poziomie zapewniającym optymalną efektywność przy założonych cenach.
- Wolumeny produkcji uwzględniają aktualną ocenę perspektywiczności eksploatowanych złóż oraz aktywów poszukiwawczych.
- Dla aktywów segmentu Wydobycie zlokalizowanych na terenie Polski obliczono wartość użytkową.
- Dla aktywów segmentu Wydobycie zlokalizowanych na terenie Kanady obliczono wartość godziwą pomniejszoną o koszty
doprowadzenia do sprzedaży (poziom wyceny 3, jak zdefiniowano w MSSF 13 – Wycena wartości godziwej)
Przepływy pieniężne netto zaplanowane dla aktywów segmentu Detal
Grupa ORLEN przeprowadziła testy na utratę wartości aktywów segmentu Detal wykorzystując metodę zdyskontowanych przyszłych
przepływów pieniężnych z działalności operacyjnej (wartość użytkowa) z uwzględnieniem następujących założeń:
- Marża paliwowa i pozapaliwowa w oparciu o założenia Planu Finansowego PKN ORLEN i Grupy ORLEN na 2021 rok.
- Nakłady inwestycyjne o charakterze odtworzeniowym na poziomie zapewniającym utrzymanie zdolności produkcyjnych
istniejących aktywów trwałych.
14.4.2. Utworzenie i odwrócenie odpisów aktualizujących wartość rzeczowych aktywów trwałych, wartości
niematerialnych, aktywów z tytułu praw do użytkowania na dzień 31 grudnia 2020
Aktywa segmentu Rafineria
Testy na utratę wartości aktywów oparte o w/w założenia wykazały konieczność utworzenia odpisów aktualizujących aktywa
produkcyjne segmentu Rafineryjnego ORLEN Lietuva w wysokości (22) mln USD, co odpowiada (81) mln PLN. Stopa dyskonta dla
aktywów Orlen Lietuva to 6,22%.
W Grupie UNIPETROL utworzono odpis aktualizujący aktywa PARAMO związanego z zatwierdzeniem nowej strategii działalności oraz
decyzją o zamknięciu zakładu produkcyjnego w Kolin w kwocie (387) mln CZK ,co odpowiada (66) mln PLN. Stopa dyskonta dla
aktywów rafineryjnych Grupy UNIPETROL to 5,64%.
ORLEN Oil po przeprowadzonej restrukturyzacji od 2019 roku wykazuje pozytywne i stabilne wyniki finansowe. Testy na utratę wartości
przeprowadzone na dzień 31 grudnia 2020 roku przy zastosowaniu stopy dyskonta 3,82% potwierdziły pozytywną wycenę wartości
użytkowej aktywów ORLEN Oil, w wyniku czego ORLEN Oil dokonał odwrócenia odpisu na kwotę 30 mln PLN.
Wartość użytkowa CGU segmentu Rafineria w Grupie ORLEN dla których na dzień 31 grudnia 2020 dokonano
aktualizacji wartości aktywów
2020
Unipetrol Rafineria
3 698
ORLEN Lietuva
2 030
ORLEN Oil
349
6 077
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 50 / 98
Analiza wrażliwości wartości użytkowej segmentu Rafineria Grupy UNIPETROL w ramach testów przeprowadzonych na
dzień 31 grudnia 2020 roku
w mln PLN
EBITDA
STOPA DYSKONTA
Polska
-5%
0%
5%
- 1 p.p.
zwiększenie odwrócenia
zwiększenie odwrócenia
zwiększenie odwrócenia
83
438
793
0,0 p.p.
zwiększenie odpisu
-
zwiększenie odwrócenia
(327)
327
+ 1 p.p.
zwiększenie odpisu
zwiększenie odpisu
zwiększenie odpisu
(687)
(384)
(81)
Analiza wrażliwości utraty wartości użytkowej segmentu Rafineria Grupy ORLEN Lietuva w ramach testów
przeprowadzonych na dzień 31 grudnia 2020 roku
w mln PLN
EBITDA
STOPA D
YSKONTA
Polska
-5%
0%
5%
- 1 p.p.
zwiększenie odwrócenia
zwiększenie odwrócenia
zwiększenie odwrócenia
268
699
1 129
0,0 p.p.
zwiększenie odpisu
-
zwiększenie odwrócenia
(383)
383
+ 1 p.p.
zwiększenie odpisu
zwiększenie odpisu
zwiększenie odpisu
(922)
(581)
(239)
Oszacowane w wyniku wyceny poziomy odpisów i odwróceń aktualizujących aktywa ORELN Oil i PARAMO nie są wrażliwe na zmianę
przyjętych do analizy wrażliwości stóp dyskonta +/- 1p.p. i EBITDA +/- 5%.
Dla pozostałych aktywów segmentu Rafineria, testy na utratę wartości dokonane na dzień 31 grudnia 2020 roku nie potwierdziły
konieczności dokonywania odpisów ani rozwiązań odpisów z tytułu utraty wartości aktywów.
Aktywa segmentu Wydobycie
Każdy projekt poszukiwawczy i obszar wydobywczy w ramach segmentu Wydobycie traktowany jest jako odrębne CGU.
Aktualna ocena perspektywiczności eksploatowanych złóż oraz odkryć ropy i gazu na terenie Polski ujawniła spadek poziomu zasobów
względem ostatniej weryfikacji o 31%.
W wyniku przeprowadzenia testów oraz wycofania się z niektórych projektów poszukiwawczych w 2020 roku Grupa ORLEN Upstream
Polska rozpoznała odpis w wysokości (553) mln PLN (w projekcie Płotki dotyczący aktywów wydobywczych w kwocie (211) mln PLN
oraz aktywów poszukiwawczych w kwocie (342) mln PLN, z czego w projekcie Edge w kwocie (36) mln PLN, w projekcie Sieraków w
kwocie (40) mln PLN, w projekcie Płotki w kwocie (123) mln PLN, w projekcie Bieszczady (135) mln PLN, w projekcie Karpaty (8) mln
PLN). W tym samym okresie dokonano odwróceń odpisów w wysokości 216 mln PLN, z czego 13 mln PLN dotyczący aktywów
wydobywczych w projekcie Płotki, 203 mln PLN dotyczący aktywów poszukiwawczych z czego w projekcie Płotki w kwocie 174 mln
PLN, w projekcie Bieszczady w kwocie 13 mln PLN, oraz dla materiałów inwestycyjnych w kwocie 16 mln PLN. W wycenach
zastosowano stopę dyskonta na poziomie 7,10%. Wartość odzyskiwalna dla aktywów wydobywczych polskich została określona
metodą wartości użytkowej ze względu na brak aktywnego rynku.
Aktualna ocena perspektywiczności eksploatowanych złóż oraz aktywów poszukiwawczych na terenie Kanady ujawniła spadek
poziomu zasobów względem ostatniej weryfikacji o 35%.
W wyniku przeprowadzonych testów w 2020 roku Grupa ORLEN Upstream Kanada rozpoznała utratę wartości aktywów netto w
wysokości (1 085) mln PLN. Łączna wartość rozpoznanych odpisów wyniosła (1 134) mln PLN i dotyczyła głównie aktywów CGU
Kakwa i CGU Ferrier. Łączna wartość odwróceń odpisów wyniosła 49 mln PLN i dotyczyła CGU Ferrier i CGU Southern Alberta. W
wycenach zastosowano stopy dyskonta na poziomie od 11% do 16,4%. Wartość odzyskiwalna dla aktywów wydobywczych
kanadyjskich została określona metodą wartości godziwej pomniejszonej o koszty doprowadzenia do sprzedaży. Przy wycenie
zastosowano Poziom 3 hierarchii wyceny.
Łączny wpływ rozpoznanych odpisów netto na majątku trwałym Grupy ORLEN Upstream w roku 2020 wynosi (1 422) mln PLN.
IQ_2020
IIQ_2020
IIIQ_2020
IVQ_2020
2020
ORLEN Upstream Polska
(115)
(133)
10
(99)
(337)
ORLEN Upstream Kanada
(381)
(704)
(1 085)
(496)
(133)
10
(803)
(1 422)
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 51 / 98
Wartość odzyskiwalna aktywów segmentu Wydobycie w Grupie Upstream na 31 grudnia 2020
2020
ORLEN Upstream Kanada (wartość godziwa pomniejszona o koszty doprowadzenia do sprzedaży)
2 061
ORLEN Upstream Polska (wartość użytkowa)
408
2 469
Analiza wrażliwości wartości użytkowej aktywów segmentu wydobycie ORLEN Upstream Polska w ramach testów
przeprowadzonych na dzień 31 grudnia 2020 roku
w mln PLN
EBITDA
STOPA DYSKONTA
zmiana
-5%
0%
5%
- 1 p.p.
zmniejszenie odpisu
zmniejszenie odpisu
zmniejszenie odpisu
6
27
47
0,0 p.p.
zwiększenie odpisu
-
zmniejszenie odpisu
(20)
19
+ 1 p.p.
zwiększenie odpisu
zwiększenie odpisu
zwiększenie odpisu
(42)
(24)
(5)
Analiza wrażliwości wartości godziwej pomniejszonej o koszty doprowadzenia do sprzedaży aktywów segmentu
wydobycie ORLEN Upstream Kanada w ramach testów przeprowadzonych na dzień 31 grudnia 2020 roku
w mln PLN
EBITDA
STOPA DYSKONTA
0
-5%
0%
5%
- 1 p.p.
zwiększenie odpisu
zmniejszenie odpisu
zmniejszenie odpisu
(213)
125
467
0,0 p.p.
zwiększenie odpisu
-
zmniejszenie odpisu
(321)
325
+ 1 p.p.
zwiększenie odpisu
zmniejszenie odpisu
zmniejszenie odpisu
(420)
114
195
Aktywa segmentu Detal
Grupa ORLEN w 2020 roku w wyniku przeprowadzenia testów na utratę wartości na pojedynczych stacjach paliw dokonała odpisów
aktualizujących netto wartość aktywów segmentu Detal w wysokości (39) mln PLN. Dotyczy to głównie aktywów PKN ORLEN (13)
mln PLN (stopy dyskonta stosowane w trakcie roku 2020 od 5,14% do 5,92%), Grupy Unipetrol (8) mln PLN (stopy dyskonta
stosowane w trakcie roku 2020 od 3,84% do 5,74%) i Grupy ORLEN Deutschland (17) mln PLN (stopy dyskonta stosowane w
trakcie roku 2020 od 1,98% do 3,64%).
Podsumowanie wyników analizy utraty wartości
Łączny wpływ rozpoznanych odpisów netto na majątku trwałym Grupy ORLEN w roku 2020 wynosi (1 591) mln PLN.
Odpisy aktualizujące netto wartość rzeczowych aktywów trwałych, wartości niematerialnych i aktywów z tytułu praw do
użytkowania
IQ_2020
IIQ_2020
IIIQ_2020
IVQ_2020
2020
Grupa Orlen Upstream
(496)
(133)
10
(803)*
(1 422)
ORLEN Lietuva
(81)*
(81)
Unipetrol - Paramo
(66)*
(66)
ORLEN Oil
30
30
Pozostałe
(8)
(13)
(2)
(29)
(52)
(504)
(146)
8
(949)
(1 591)
*wartości ujęte w raporcie bieżącym nr 10/2021 z dnia 2 kwietnia 2021 w sprawie przewidywanych istotnych zdarzeń jednorazowych wpływających istotnie na
dane finansowe 2020 roku wykazane w sprawozdaniu finansowym Grupy Kapitałowej ORLEN za 2020 rok
Odpowiednio odwrócenie oraz utworzenie odpisów aktualizujących wartość rzeczowych aktywów trwałych, wartości
niematerialnych i aktywów z tytułu praw do użytkowania, zostały ujęte w pozostałych przychodach operacyjnych w nocie 13.9
oraz pozostałych kosztach operacyjnych w nocie 13.10.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 52 / 98
14.5. Kapitał pracujący netto
Kapitał pracujący netto
Grupa definiuje kapitał pracujący netto jako zapasy i należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności pomniejszone o
zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania.
Zapasy
Należności z tytułu
dostaw i usług oraz
pozostałe
należności
Zobowiązania z
tytułu dostaw i
usług oraz pozostałe
zobowiązania
Kapitał
pracujący netto
31/12/2019
15 074
9 669
15 132
9 611
31/12/2020
12 279
9 640
14 024
7 895
Zmiana kapitału pracującego w sprawozdaniu z sytuacji
finansowej
2 795
29
(1 108)
1 716
Korekty
349
2 223
(2 079)
493
Zmiana stanu praw majątkowych i
zaliczek na niefinansowe aktywa trwałe
-
(88)
-
(88)
Zmiana stanu zobowiązań inwestycyjnych
-
-
(665)
(665)
Nabycie jednostki zależnej, w tym:
216
2 117
(1 130)
1 203
Grupa ENERGA
161
2 057
(985)
1 233
Różnice kursowe
133
160
(281)
12
Pozostałe
-
34
(3)
31
Zmiana kapitału pracującego w sprawozdaniu z przepływów
pieniężnych
3 144
2 252
(3 187)
2 209
w tym odpisy
(586)
(73)
-
(659)
14.5.1. Zapasy
WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŚCI
Zapasy
Zapasy, w tym zapasy obowiązkowe są to produkty, półprodukty i produkty w toku, towary i materiały.
Produkty, półprodukty i produkty w toku wycenia się na moment początkowego ujęcia według kosztu wytworzenia. Koszt wytworzenia obejmuje
koszty wsadu, koszty przerobu przypadające na okres wytworzenia produktów, półproduktów i produktów w toku oraz alokację stałych
i zmiennych pośrednich kosztów produkcji, ustalonych dla jej normalnego poziomu.
Produkty, półprodukty i produkty w toku wycenia się na koniec okresu sprawozdawczego według kosztu wytworzenia lub też według wartości netto
możliwej do uzyskania, w zależności od tego, która z wartości jest niższa. Rozchody produktów, półproduktów i produktów w toku ujmuje się
według średnioważonych kosztów ich wytworzenia.
Towary i materiały wycenia się na moment początkowego ujęcia w cenie nabycia natomiast na koniec okresu sprawozdawczego w cenie nabycia
lub według wartości netto możliwej do uzyskania, w zależności od tego, która z kwot jest niższa. Rozchody towarów i materiałów ujmuje się według
cen średnioważonych nabycia, z wyjątkiem:
zapasów węgla, którego rozchód ujmowany jest według metody „pierwsze weszło, pierwsze wyszło” (FIFO);
materiałów nabytych pod zlecenia – rozchód według metody szczegółowej identyfikacji ceny;
materiałów, które ze względu na parametry techniczne wydawane są z magazynu według kolejności ich przyjęcia (np. materiały
elektroenergetyczne) – rozchód według metody FIFO.
Wartość początkowa zapasów jest korygowana o dotyczące ich zyski lub straty z tytułu rozliczenia instrumentów zabezpieczających przepływy
pieniężne.
Testy sprawdzające utratę wartości poszczególnych pozycji zapasów przeprowadza się na koniec każdego miesiąca. Przecenie do poziomu cen
sprzedaży netto możliwych do uzyskania podlegają zapasy, które utraciły swoje cechy użytkowe, przydatność lub spadły ceny ich sprzedaży.
Wartości materiałów przeznaczonych do wykorzystania w procesie produkcji nie odpisuje się poniżej ceny nabycia, jeżeli oczekuje się, że produkty, do
produkcji których będą wykorzystane, zostaną sprzedane za kwoty wyższe lub równe kosztom wytworzenia. Jeżeli jednak koszt wytworzenia produktów
będzie wyższy od wartości netto możliwej do uzyskania, wartość materiałów odpisuje się do poziomu wartości netto możliwej do uzyskania.
Utworzenie i odwrócenie odpisów aktualizujących wartość zapasów ujmuje się w koszcie własnym sprzedaży.
SZACUNKI
Wartości netto możliwe do uzyskania ze sprzedaży zapasów
Grupa ustala wysokość odpisów wartości zapasów na bazie szacunków co do ich wartości netto możliwych do uzyskania biorąc pod uwagę
najbardziej aktualne ceny sprzedaży na moment dokonania szacunków.
31/12/2020
31/12/2019
Materiały
7 166
8 673
Półprodukty i produkty w toku
1 148
1 245
Produkty gotowe
3 273
4 474
Towary
692
682
Zapasy netto
12 279
15 074
Odpisy aktualizujące wartość zapasów do wartości netto możliwej do uzyskania
153
235
Zapasy brutto
12 432
15 309
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 53 / 98
Główną pozycją zapasów, która realizuje się w terminie dłuższym niż 12 miesięcy od zakończenia okresu sprawozdawczego są
zapasy obowiązkowe. Na dzień 31 grudnia 2020 roku oraz na dzień 31 grudnia 2019 roku wartość zapasów obowiązkowych
ujęta w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym wyniosła odpowiednio 4 703 mln PLN oraz 6 133 mln PLN.
Zmiana stanu odpisów aktualizujących wartość zapasów do wartości netto możliwej do uzyskania
2020
2019
Stan na początek okresu
235
301
Zwiększenie
2 490
284
Zmniejszenie
(2 599)
(351)
Różnice kursowe
27
1
153
235
W 2020 roku pozycja zmniejszenie obejmuje przede wszystkim wykorzystanie w II kwartale 2020 roku odpisów aktualizujących
wartość zapasów do wartości netto możliwej do uzyskania rozpoznanych głównie w I kwartale 2020 roku (jako zwiększenie
odpisu) w związku ze spadkiem cen ropy naftowej i produktów ropopochodnych.
14.5.2. Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności
WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŚCI
Należności
Należności, z wyłączeniem należności z tytułu dostaw i usług, wycenia się na dzień ich powstania w wartości godziwej, a następnie według
zamortyzowanego kosztu przy zastosowaniu efektywnej stopy procentowej z uwzględnieniem odpisów z tytułu oczekiwanej straty kredytowej. W
momencie początkowego ujęcia Grupa wycenia należności z tytułu dostaw i usług, które nie mają istotnego komponentu finansowania, w ich cenie
transakcyjnej.
Grupa stosuje uproszczone metody wyceny należności wycenianych według zamortyzowanego kosztu jeżeli nie powoduje to zniekształcenia informacji
zawartych w sprawozdaniu z sytuacji finansowej w szczególności w przypadku, gdy okres do momentu spłaty należności nie jest długi.
Należności wyceniane według zamortyzowanego kosztu, w odniesieniu do których Grupa stosuje uproszczenia, są wyceniane w momencie
początkowego ujęcia w kwocie wymaganej zapłaty, a w okresie późniejszym, w tym na koniec okresu sprawozdawczego w kwocie wymaganej
zapłaty pomniejszonej o odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości.
SZACUNKI
Utrata wartości należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałych należności
Za zdarzenie niewypłacalności (ang. „default”) Grupa uznaje brak wywiązania się z zobowiązania przez kontrahenta po upływie 90 dni od dnia
wymagalności należności.
Dla celów oszacowania oczekiwanej straty kredytowej Grupa wykorzystuje matrycę rezerw oszacowaną na podstawie historycznych poziomów
spłacalności oraz odzysków z należności od kontrahentów.
Grupa uwzględnia informacje dotyczące przyszłości w stosowanych parametrach modelu szacowania strat oczekiwanych, poprzez zarządczą korektę
bazowych współczynników prawdopodobieństwa niewypłacalności.
Grupa nie monitoruje zmian poziomu ryzyka kredytowego w trakcie życia instrumentu. Grupa szacuje oczekiwaną stratę kredytową w horyzoncie do
terminu zapadalności instrumentu. Oczekiwana strata kredytowa jest kalkulowana w momencie ujęcia należności w sprawozdaniu z sytuacji finansowej
oraz jest aktualizowana na każdy kolejny dzień kończący okres sprawozdawczy.
NOTA
31/12/2020
31/12/2019
Dostawy i usługi z tytułu umów z klientami
7 579
8 424
Pozostałe
624
132
Aktywa finansowe
8 203
8 556
Podatek akcyzowy i opłata paliwowa
127
123
Inne podatki, cła, ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia
457
246
Zaliczki na niefinansowe aktywa trwałe
249
315
Prawa majątkowe
26
48
Zaliczki na dostawy
113
54
Rozliczenia międzyokresowe czynne
417
327
Pozostałe
48
-
Aktywa niefinansowe
1 437
1 113
Należności netto
9 640
9 669
Oczekiwana strata kredytowa
14.5.2.1
516
458
Należności brutto
10 156
10 127
Podział aktywów finansowych denominowanych w walutach obcych został zaprezentowany w nocie 16.5.2. Podział należności
od jednostek powiązanych przedstawiono w nocie 17.6.2.
Grupa oczekuje, że realizacja należności z tytułu dostaw i usług przez kontrahentów nastąpi nie później niż dwanaście miesięcy
od zakończenia okresu sprawozdawczego.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 54 / 98
14.5.2.1. Zmiana stanu oczekiwanej straty kredytowej z tytułu należności handlowych
NOTA
2 020
2 019
Stan na początek okresu
458
430
Utworzenie
13.12
248
202
Odwrócenie
13.12
(175)
(159)
Wykorzystanie
(19)
(11)
Różnice kursowe
4
(4)
516
458
Grupa definiuje należności handlowe objęte uproszczonym modelem ECL jako dostawy i usługi z tytułu umów z klientami oraz
pozostałe.
14.5.2.2. Analiza wiekowa należności z tytułu dostaw i usług oraz oczekiwanej straty kredytowej na 31 grudnia 2020 roku
Należności z tytułu dostaw i usług
wartość brutto
Oczekiwana strata kredytowa
(w horyzoncie całego życia)
Średnioważona stopa
oczekiwanej straty kredytowej
Należności z tytułu dostaw i usług
wartość netto
bieżące
7 159
17
0,0024
7 142
od 1 do 30 dni
296
1
0,0034
295
od 31 do 60 dni
53
-
-
53
od 61 do 90 dni
3
-
-
3
przeterminowane powyżej 90 dni
505
419
0,8297
86
8 016
437
7 579
Szczegółowe informacje o ryzyku kredytowym zostały opisane w nocie 16.5.4.
14.5.3. Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania
WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŚCI
Zobowiązania
Zobowiązania, w tym zobowiązania z tytułu dostaw i usług, wycenia się na dzień ich powstania w wartości godziwej, a następnie według
zamortyzowanego kosztu z zastosowaniem metody efektywnej stopy procentowej.
Grupa stosuje uproszczone metody wyceny zobowiązań wycenianych według zamortyzowanego kosztu jeżeli nie powoduje to zniekształcenia
informacji zawartych w sprawozdaniu z sytuacji finansowej w szczególności w przypadku, gdy okres do momentu uregulowania zobowiązania
nie jest długi.
31/12/2020
31/12/2019
Dostawy i usługi
6 463
7 889
Zobowiązania inwestycyjne
2 027
1 362
Pozostałe
689
615
Zobowiązania finansowe
9 179
9 866
Wynagrodzenia
619
403
Podatek akcyzowy i opłata paliwowa
2 331
2 910
Podatek od towarów i usług
1 068
1 501
Inne podatki, cła, ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia
363
303
Rozliczenia międzyokresowe bierne z tytułu niewykorzystanych urlopów pracowniczych
137
93
Pozostałe
327
56
Zobowiązania niefinansowe
4 845
5 266
14 024
15 132
W 2020 roku pozycja Pozostałe w zobowiązaniach niefinansowych dotyczyła głównie opłaty z tytułu realizacji Narodowego Celu
Redukcyjnego w kwocie 160 mln PLN.
Podział zobowiązań finansowych denominowanych w walutach obcych został zaprezentowany w nocie 16.5.2. Podział zobowiązań
od jednostek powiązanych przedstawiono w nocie 17.6.2.
Na dzień 31 grudnia 2020 roku oraz na dzień 31 grudnia 2019 roku w Grupie nie wystąpiły istotne zobowiązania przeterminowane.
Grupa oczekuje, że uregulowanie zobowiązań z tytułu dostaw i usług wobec kontrahentów nastąpi nie później niż dwanaście
miesięcy od zakończenia okresu sprawozdawczego.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 55 / 98
14.5.4. Zmiana stanu zobowiązań z tytułu umów z klientami
31/12/2020
31/12/2019
Stan na początek okresu
246
231
Przychody ujęte w danym okresie sprawozdawczym, uwzględnione w saldzie zobowiązań z
tytułu umów na początek okresu
(141)
(120)
Nabycie jednostek zależnych
112
-
Korekty przychodów
74
79
Otrzymane zaliczki, przedpłaty
162
58
Pozostałe
-
(2)
453
246
Grupa realizuje zobowiązania z tytułu umów z klientami w związku z otrzymanymi zaliczkami, przedpłatami w okresie do jednego
roku. Korekty przychodów dotyczą odroczonej części przychodu związanej z programem lojalnościowym VITAY, zgodnie z
którym klientowi przysługuje prawo do świadczeń w przyszłości (tzw. punkty VITAY). Punkty zachowują ważność przez okres 3
lat od dnia ich uzyskania. W tym okresie Grupa spodziewa się zrealizować zobowiązanie do wykonania świadczenia poprzez
dokonanie wymiany zgromadzonych punktów na wydane dobra/zrealizowane usługi dla klientów i rozpoznać przychody.
14.6. Środki pieniężne i ich ekwiwalenty
WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŚCI
Środki pieniężne
Środki pieniężne obejmują gotówkę w kasie i na rachunkach bankowych oraz środki pieniężne w drodze. Ekwiwalenty środków pieniężnych to
krótkoterminowe inwestycje o dużej płynności (o pierwotnym terminie zapadalności do trzech miesięcy), łatwo wymienialne na określone kwoty
środków pieniężnych oraz narażone na nieznaczne ryzyko zmiany wartości. Wycenę i rozchód środków pieniężnych w walutach obcych ustala się
przy zastosowaniu metody FIFO (ang. First In First Out, tzn. Pierwsze Weszło Pierwsze Wyszło).
31/12/2020
31/12/2019
Środki pieniężne
1 240
6 037
Pozostałe środki pieniężne
-
122
1 240
6 159
w tym środki pieniężne o ograniczonej możliwości dysponowania
217
1 086
Środki pieniężne o ograniczonej możliwości dysponowania stanowią głównie środki na rachunku VAT (split payment) oraz
zabezpieczenie rozliczeń z Izbą Rozliczeniową Giełd Towarowych S.A. wniesione przez PKN ORLEN oraz Grupę Energa.
Na dzień 31 grudnia 2020 roku środki pieniężne o ograniczonej możliwości dysponowania zmniejszyły się o 869 mln PLN i wyniosły
217 mln PLN głównie w związku z:
rozwiązanym w II kwartale 2020 roku zabezpieczeniem w kwocie 1 mld PLN na ogłoszone we wcześniejszym okresie przez
PKN ORLEN wezwanie do zapisywania się na sprzedaż wszystkich akcji ENERGA S.A.;
zwiększeniem stanu zabezpieczeń z Izbą Rozliczeniową Giełd Towarowych S.A. w związku z objęciem kontroli nad Grupą
ENERGA prezentującą w tej pozycji w kwotę 45 mln PLN.
14.7. Kredyty, pożyczki i obligacje
WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŚCI
Kredyty, pożyczki i obligacje
W momencie początkowego ujęcia, wszystkie kredyty, pożyczki i obligacje są ujmowane według wartości godziwej, pomniejszonej o koszty
transakcyjne oraz dyskonta lub premie. Po początkowym ujęciu kredyty, pożyczki i obligacje są wyceniane według zamortyzowanego kosztu, przy
zastosowaniu metody efektywnej stopy procentowej.
Długoterminowe
Krótkoterminowe
Razem
31/12/2020
31/12/2019
31/12/2020
31/12/2019
31/12/2020
31/12/2019
Kredyty
1 584
1 884
2 282
252
3 866
2 136
Pożyczki
115
-
15
-
130
-
Obligacje
7 731
6 301
2 633
170
10 364
6 471
9 430
8 185
4 930
422
14 360
8 607
Na dzień 31 grudnia 2020 roku wzrost zadłużenia z tytułu kredytów, pożyczek i obligacji wynikał głównie z:
1. objęcia kontroli nad Grupą ENERGA, zadłużenie na dzień 31 grudnia 2020 roku Grupy Energa wyniosło:
- kredyty inwestycyjne oraz kredyty zaciągnięte na cele ogólnokorporacyjne w łącznej kwocie 3 307 mln PLN;
- otrzymane pożyczki o wartości 126 mln PLN;
- obligacje wyemitowane w wysokości 2 534 mln PLN,
2. przeprowadzenia przez PKN ORLEN w grudniu 2020 nowej emisji obligacji o wartości 1 mld PLN.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 56 / 98
Dodatkowo w ciągu 12 miesięcy 2020 roku PKN ORLEN dokonał:
- zaciągnięcia kredytu rewolwingowego w kwocie 3 494 mln PLN (496 mln EUR oraz 1 243 mln PLN)
- całkowitej spłaty kredytu rewolwingowego zaciągniętego w poprzednich okresach oraz zaciągniętego w ciągu 12 miesięcy
2020 roku od konsorcjum banków. Łącznie spłata wyniosła 5 706 mln PLN (co odpowiada kwocie 996 mln EUR oraz 1 243
mln PLN).
Ponadto zmiana w pozycji obligacje krótkoterminowe na dzień 31 grudnia 2020 roku w stosunku do roku 2019 wynikała z:
- reklasyfikacji pierwszej emisji euroobligacji ORLEN Capital w kwocie 500 mln EUR (co odpowiada kwocie 2 307 mln PLN
przeliczonej według średniego kursu określonego przez Narodowy Bank Polski na dzień 31 grudnia 2020 roku) z terminem
wykupu w czerwcu 2021 roku;
- reklasyfikacj serii A drugiego publicznego programu emisji obligacji PKN ORLEN w kwocie 200 mln PLN z terminem
wykupu we wrześniu 2021 roku;
- wykupu serii F długoterminowych obligacji o wartości nominalnej 100 mln PLN w ramach pierwszego publicznego
programu emisji obligacji.
14.7.1. Kredyty
- w podziale na waluty (w przeliczeniu na PLN) / według rodzaju stopy procentowej
31/12/2020
31/12/2019
PLN - WIBOR
3 323
2
EUR - EURIBOR
-
2 132
CZK - PRIBOR
499
-
CAD - LIBOR CAD
44
2
3 866
2 136
Na dzień 31 grudnia 2020 roku niewykorzystane otwarte linie kredytowe (nota 16.5.4) powiększone o należności z tytułu dostaw i usług
oraz pozostałe należności (nota 14.5.2) oraz środki pieniężne i ich ekwiwalenty (nota 14.6) przewyższały zobowiązania z tytułu dostaw i
usług oraz pozostałe zobowiązania (nota 14.5.3) o 9 174 mln PLN.
Grupa zabezpiecza częściowo przepływy pieniężne związane z płatnościami odsetkowymi dotyczącymi zewnętrznego
finansowania w EUR wykorzystując w tym celu swapy walutowo-procentowe (CIRS) oraz swapy procentowe (IRS).
W okresie objętym niniejszym skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym ani po dniu sprawozdawczym nie wystąpiły
przypadki niewywiązania się ze spłaty kapitału bądź odsetek z tytułu kredytów.
W przypadku funkcjonujących umów kredytowych, spółki z Grupy ORLEN zobowiązane są do utrzymywania wybranych
wskaźników finansowych w określonych przedziałach. W 2020 roku wskaźniki te oceniane przez banki kredytujące znajdowały
się na bezpiecznym poziomie. Wartość kowenantu na dzień 31 grudnia 2020 roku zawartego w umowie kredytowej PKN ORLEN
skalkulowanego na poziomie danych skonsolidowanych Grupy ORLEN (wskaźnik dług netto/EBITDA przed odpisami
aktualizującymi netto, skorygowany o wyłączenia zgodnie z definicjami poszczególnych składników z umowy kredytowej)
wyniosła 1,27 i spełniała zapisy w zawarte w umowie.
14.7.2. Obligacje
- w podziale na waluty (w przeliczeniu na PLN)
31/12/2020
31/12/2019
PLN
1 975
1 102
EUR
8 389
5 369
10 364
6 471
- według rodzaju stopy procentowej
Obligacje o stałym
oprocentowaniu
Obligacje o zmiennym
oprocentowaniu
Razem
31/12/2020
31/12/2019
31/12/2020
31/12/2019
31/12/2020
31/12/2019
Wartość nominalna
7 742
5 549
2 000
1 000
9 742
6 549
Wartość księgowa
8 362
5 469
2 002
1 002
10 364
6 471
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 57 / 98
Wartość nominalna
Data
subskrypcji
Termin
wykupu
Stopa bazowa
Marża
Rating
PLN
EUR
Program emisji obligacji 2017-2018
Seria A
200
-
19.09.2017
19.09.2021
6M WIBOR
1,00%
A(pol)
Seria B
200
-
08.12.2017
08.12.2022
6M WIBOR
1,00%
A(pol)
Seria C
200
-
10.05.2018
05.06.2022
6M WIBOR
1,20%
A(pol)
Seria D
200
-
06.06.2018
19.06.2022
6M WIBOR
1,20%
A(pol)
Seria E
200
-
27.06.2018
13.07.2022
6M WIBOR
1,20%
A(pol)
Obligacje detaliczne
1 000
-
Niepubliczny program emisji obligacji od 2006 roku
Seria C
1 000
08.12.2020
22.12.2025
6M WIBOR
0,90%
BBB-
/A(pol)
Program emisji obligacji hybrydowych
seria 5-letnia
521 ***
125
04.09.2017
12.09.2023
Oprocentowanie stałe 3,135%
BB
seria 10-letnia
521 ***
125
04.09.2017
12.09.2027
Oprocentowanie stałe 4,57%
BB
Obligacje korporacyjne
2 042
250
Euroobligacje
2 131 *
500
30.06.2014
30.06.2021
Oprocentowanie stałe 2,5%
BBB-, Baa2
Euroobligacje
3 318 **
750
07.06.2016
07.06.2023
Oprocentowanie stałe 2,5%
BBB-, Baa2
Euroobligacje
1 251 ***
300
07.03.2017
07.03.2027
Oprocentowanie stałe 2,125%
BBB-, Baa2
Euroobligacje
6 700
1 550
9 742
1 800
* przeliczone kursem z dnia 31 grudnia 2014
** przeliczone kursem z dnia 31 grudnia 2016
***przeliczone kursem z dnia 29 grudnia 2017
Różnica pomiędzy wartością nominalną obligacji, a ich wartością księgową wynika z wyceny obligacji według zamortyzowanego
kosztu z zastosowaniem metody efektywnej stopy procentowej.
14.8. Dług netto i zarządzanie kapitałem
14.8.1 Zmiana stanu zobowiązań wynikających z działalności finansowej oraz długu netto
Kredyty i
pożyczki
Obligacje
Środki
pieniężne i ich
ekwiwalenty
Dług netto
Leasing
Zmiana stanu
zobowiązań z
działalności
finansowej
( A )
( B )
( C )
( A + B - C )
( D )
( A + B + D)
01/01/2020
2 136
6 471
6 159
2 448
3 998
12 605
Zmiany pieniężne
wpływy/(wypływy) netto
(3 106)
900
(3 671)
1 465
(675)
(2 881)
nabycie jednostek zależnych
-
-
(1 288)
1 288
-
-
w tym: Grupa ENERGA
-
-
(1 157)
1 157
-
-
odsetki zapłacone
(87)
(210)
-
(297)
(111)
(408)
Zmiany niepieniężne
różnice kursowe
16
450
40
426
-
466
wycena zadłużenia
125
270
-
395
141
536
nabycie jednostek zależnych
4 912
2 483
-
7 395
695
8 090
w tym: Grupa ENERGA
4 866
2 483
-
7 349
-
7 349
nowe umowy leasingowe, zwiększenie wynagrodzenia
leasingowego
-
-
-
-
1 052
1 052
pozostałe *
-
-
-
-
114
114
31/12/2020
3 996
10 364
1 240
13 120
5 214
19 574
Kredyty i
pożyczki
Obligacje
Środki
pieniężne i ich
ekwiwalenty
Dług netto
Leasing
Zmiana stanu
zobowiązań z
działalności
finansowej
( A )
( B )
( C )
( A + B - C )
( D )
( A + B + D)
01/01/2019
2 263
7 528
4 192
5 599
3 581
13 372
Zmiany pieniężne
wpływy/(wypływy) netto
(111)
(1 000)
1 962
(3 073)
(656)
(1 767)
odsetki zapłacone
(33)
(185)
-
(218)
(68)
(286)
Zmiany niepieniężne
różnice kursowe
(42)
(53)
5
(100)
2
(93)
wycena zadłużenia
59
181
-
240
34
274
nowe umowy leasingu finansowego
-
-
-
-
993
993
pozostałe *
-
-
-
-
112
112
31/12/2019
2 136
6 471
6 159
2 448
3 998
12 605
* pozostałe zmiany niepieniężne obejmują głównie likwidację oraz naliczone opłaty leasingowe, z których większość została opłacona i wykazana w zmianach
pieniężnych w pozycji wpływy/(wypływy) netto.
Grupa definiuje dług netto jako: długoterminowe i krótkoterminowe kredyty, pożyczki i obligacje pomniejszone o środki pieniężne
i ich ekwiwalenty.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 58 / 98
14.8.2 Polityka zarządzania kapitałem własnym
Zarządzanie kapitałem własnym prowadzone w skali Grupy ma na celu zapewnienie bezpieczeństwa finansowego Grupy
w procesie kontynuowania działalności przy jednoczesnej maksymalizacji rentowności dla akcjonariuszy w szczególności
poprzez:
- zapewnienie dostępu do płynności dla spółek Grupy i rozwój efektywnych struktur dystrybucji płynności w ramach Grupy;
- dywersyfikację źródeł finansowania zewnętrznego i utrzymanie ich długiego terminu zapadalności z uwzględnieniem źródeł
bankowych i poza bankowych.
Powyższe działania realizowane są w oparciu o stałe monitorowanie:
- wartości kowenantu zawartego w umowie kredytowej PKN ORLEN (nota 14.7.1) - na dzień 31 grudnia 2020 roku i na dzień
31 grudnia 2019 roku wskaźnik ten wyniósł odpowiednio 1,27 i 0,27.
- ratingu PKN ORLEN.
W ramach przyjętej w listopadzie 2020 roku Strategii Grupy ORLEN na lata 2021-2030 PKN ORLEN przyjął również politykę
dywidendową zakładającą coroczną wypłatę dywidendy na poziomie minimum 3,50 PLN na 1 akcję poczynając od roku 2021.
Dywidenda za lata poprzednie wypłacona w 2020 roku i w 2019 roku wyniosła odpowiednio 1,00 PLN i 3,50 PLN na 1 akcję.
14.9. Kapitał własny
WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŚCI
Kapitał podstawowy
Kapitał wniesiony przez akcjonariuszy wykazywany według wartości nominalnej, w wysokości zgodnej z aktem założycielskim Jednostki
Dominującej oraz wpisem do Krajowego Rejestru Sądowego.
Kapitał podstawowy na dzień 31 grudnia 1996 roku, na podstawie MSR 29 § 24 i 25, został przeszacowany w oparciu o miesięczne wskaźniki
wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych.
Kapitał z emisji akcji powyżej ich wartości nominalnej
Kapitał tworzony z nadwyżki ceny emisyjnej akcji powyżej ich wartości nominalnej pomniejszonej o koszty tej emisji. Kapitał z emisji akcji
powyżej ich wartości nominalnej na dzień 31 grudnia 1996 roku, na podstawie MSR 29 § 24 i 25, został przeszacowany w oparciu o
miesięczne wskaźniki wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych.
Kapitał z tytułu stosowania rachunkowości zabezpieczeń
Kapitał obejmuje wycenę i rozliczenie instrumentów zabezpieczających spełniających wymogi rachunkowości zabezpieczeń przepływów
pieniężnych.
Różnice kursowe z przeliczenia jednostek działających za granicą
Efekt przeliczenia sprawozdań finansowych zagranicznych spółek Grupy na PLN w ramach procedur konsolidacyjnych.
Zyski zatrzymane
obejmują:
- kapitał zapasowy tworzony i wykorzystywany zgodnie z Ustawą Kodeks Spółek Handlowych,
- zyski i straty aktuarialne dotyczące świadczeń pracowniczych po okresie zatrudnienia,
- zysk/stratę bieżącego okresu sprawozdawczego,
- pozostałe kapitały tworzone i wykorzystywane według zasad określonych przepisami prawa.
14.9.1. Kapitał podstawowy
31/12/2020
31/12/2019
Kapitał zakładowy
535
535
Korekta z tytułu przeszacowania kapitału zakładowego
523
523
1 058
1 058
Kapitał zakładowy Polskiego Koncernu Naftowego ORLEN S.A. zgodnie z Krajowym Rejestrem Sądowym na dzień 31 grudnia
2020 roku oraz na dzień 31 grudnia 2019 roku podzielony był na 427 709 061 akcji zwykłych o wartości nominalnej 1,25 PLN
każda.
Liczba wyemitowanych akcji
Seria A
Seria B
Seria C
Seria D
Razem
336 000 000
6 971 496
77 205 641
7 531 924
427 709 061
Każda nowa emisja akcji w Polsce jest oznaczana jako kolejna seria. Akcje wszystkich powyższych serii mają takie same prawa.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 59 / 98
Struktura akcjonariatu
Liczba akcji / głosów
Wartość nominalna akcji
(w PLN)
Udział w kapitale
podstawowym
Skarb Państwa
117 710 196
147 137 745
27,52%
Nationale-Nederlanden OFE*
31 391 297
39 239 121
7,34%
Aviva OFE*
26 898 000
33 622 500
6,29%
Pozostali
251 709 568
314 636 960
58,85%
427 709 061
534 636 326
100,00%
* zgodnie z informacjami z Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia PKN ORLEN z dnia 5 czerwca 2020 roku
14.9.2. Kapitał z emisji akcji powyżej ich wartości nominalnej
31/12/2020
31/12/2019
Kapitał z emisji akcji powyżej ich wartości nominalnej
1 058
1 058
Korekta z tytułu przeszacowania kapitału z emisji akcji powyżej ich wartości nominalnej
169
169
1 227
1 227
14.9.3. Zyski zatrzymane
31/12/2020
31/12/2019
Kapitał zapasowy
34 512
30 052
Pozostałe kapitały
871
875
Zyski i straty aktuarialne
(102)
(54)
Zysk netto okresu przypadający na akcjonariuszy jednostki dominującej
2 755
4 300
Wpływ wdrożenia nowych MSSF16
-
(4)
38 036
35 169
14.9.4. Kapitał własny przypadający udziałom niekontrolującym
31/12/2020
31/12/2019
Grupa ENERGA S.A
757
-
RUCH S.A.
15
-
Ship Service S.A.
7
8
Pozostałe
4
3
783
11
31/12/2020
31/12/2019
Stan na początek okresu
11
12
Udział w zysku/(stracie) netto, w tym:
70
(2)
Grupa ENERGA
70
-
Pozostałe
-
(2)
Udział w składnikach innych całkowitych dochodów
(7)
-
Zmiana struktury udziału niekontrolującego
(965)
1
Nabycie jednostek zależnych
1 674
-
783
11
W 2020 roku oraz w 2019 roku nie wystąpiły znaczące ograniczenia w jednostkach zależnych z istotnym udziałem
niekontrolującym wynikające z umów kredytowych, wymogów regulacyjnych i innych ustaleń umownych, które ograniczałyby
dostęp do aktywów oraz rozliczania zobowiązań Grupy.
14.9.5. Propozycja pokrycia straty netto Jednostki Dominującej za 2020 rok oraz wypłaty dywidendy w 2021 roku
Zarząd PKN ORLEN rekomenduje pokrycie straty netto za rok obrotowy 2020 w wysokości 2 355 671 374,21 PLN z kapitału
zapasowego Spółki. Biorąc pod uwagę realizację przejrzystej polityki dywidendowej, wynikającej z przyjętej Strategii PKN ORLEN
na lata 2020-2030, Zarząd PKN ORLEN rekomenduje kwotę 1 496 981 713,50 PLN przeznaczyć na wypłatę dywidendy (3,50 PLN
na 1 akcję) z kapitału zapasowego Spółki utworzonego z zysków z lat ubiegłych. Zarząd PKN ORLEN proponuje dzień 22 lipca
2021 roku jako dzień dywidendy oraz 5 sierpnia 2021 roku jako termin wypłaty dywidendy. Rekomendacja Zarządu zostanie
przedstawiona Zwyczajnemu Walnemu Zgromadzeniu PKN ORLEN, które podejmie ostateczną decyzję w tej kwestii.
14.9.6. Podział wyniku Jednostki Dominującej za 2019 rok
Zwyczajne Walne Zgromadzenie Akcjonariuszy PKN ORLEN w dniu 5 czerwca 2020 roku podzieliło zysk netto PKN ORLEN za rok
2019 w kwocie 4 813 592 019,09 PLN w następujący sposób: kwotę 427 709 061,00 PLN przeznaczono na wypłatę dywidendy
(1 PLN na 1 akcję), zaś pozostałą kwotę, tj. 4 385 882 958,09 PLN na kapitał zapasowy.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 60 / 98
14.10. Instrumenty pochodne oraz pozostałe aktywa i zobowiązania
14.10.1 Instrumenty pochodne oraz pozostałe aktywa
Długoterminowe
Krótkoterminowe
Razem
31/12/2020
31/12/2019
31/12/2020
31/12/2019
31/12/2020
31/12/2019
Instrumenty zabezpieczające przepływy pieniężne
109
291
60
174
169
465
forwardy walutowe
109
291
54
169
163
460
swapy towarowe
-
-
6
5
6
5
Instrumenty pochodne niewyznaczone dla celów
rachunkowości zabezpieczeń
70
19
374
65
444
84
forwardy walutowe
-
-
24
27
24
27
swapy towarowe
-
-
33
38
33
38
swapy walutowo - procentowe
53
19
-
-
53
19
forward towarowy
2
-
316
-
318
-
pozostałe
15
1
-
16
-
Instrumenty zabezpieczające wartość godziwą
-
-
6
4
6
4
swapy towarowe
-
-
6
4
6
4
Instrumenty pochodne
179
310
440
243
619
553
Pozostałe aktywa finansowe
105
72
530
468
635
540
należności z tytułu rozliczonych instrumentów
pochodnych
-
-
46
110
46
110
aktywa finansowe wyceniane w wartości
godziwej przez inne całkowite dochody
61
66
-
-
61
66
korekta pozycji zabezpieczanej
-
-
2
4
2
4
depozyty zabezpieczające
4
-
421
354
425
354
lokaty krótkoterminowe
-
-
60
-
60
-
pożyczki udzielone
-
-
1
-
1
-
pozostałe
40
6
-
-
40
6
Pozostałe aktywa niefinansowe
308
238
-
-
308
238
nieruchomości inwestycyjne
261
219
-
-
261
219
pozostałe
47
19
-
-
47
19
Pozostałe aktywa
413
310
530
468
943
778
Na dzień 31 grudnia 2020 roku składnikami nieruchomości inwestycyjnych były głównie budynki socjalno-biurowe oraz grunty.
W zależności od charakteru nieruchomości do oszacowania wartości godziwej stosowano metodę porównawczą lub dochodową na
bazie operatów szacunkowych sporządzonych przez niezależnych ekspertów, wykorzystując obserwowalne informacje z rynku (poziom
hierarchii 2 – wartość 105 mln PLN) lub metodę dochodową na bazie planowanych przyszłych przepływów pieniężnych (poziom
hierarchii 3 – wartość 156 mln PLN). Metodę porównawczą stosowano przy założeniu, że wartość wycenianej nieruchomości jest równa
cenie możliwej do uzyskania na rynku za nieruchomość o podobnym charakterze.
Na dzień 31 grudnia 2020 roku i 31 grudnia 2019 roku pozycja nieruchomości inwestycyjne zawiera aktywa z tytułu praw do
użytkowania odpowiednio w wysokości 50 mln PLN i 42 mln PLN.
Na dzień 31 grudnia 2020 roku i na dzień 31 grudnia 2019 roku Grupa posiada depozyty zabezpieczające niespełniające definicji
ekwiwalentów środków pieniężnych dotyczące głównie zabezpieczenia rozliczeń transakcji na giełdzie Intercontinental Exchange Inc
(ICE) oraz w Izbie Rozliczeniowej Giełd Towarowych S.A. (IRGIT) w wysokości odpowiednio 416 mln PLN i 340 mln PLN.
14.10.1.1 Aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody
Inwestycje w instrumenty kapitałowe,
wyceniane w wartości godziwej przez
inne całkowite dochody
Wartość godziwa składnika
aktywów
Dywidendy ujęte w trakcie okresu
sprawozdawczego, odnoszące się do
inwestycji utrzymywanych na koniec
okresu sprawozdawczego
Wskazanie przyczyny zastosowania danego wariantu
prezentacji
Naftoport Sp. z o.o.
40
6
Instrumenty nabyte nieprzeznaczone do obrotu, bez
wpływu reklasyfikacji zysków/strat na wynik finansowy
Bank Ochrony Środowiska S.A.
15
-
Pieridae Energy Limited
4
-
Wodkan S.A.
2
-
61
6
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 61 / 98
14.10.2 Instrumenty pochodne oraz pozostałe zobowiązania
Długoterminowe
Krótkoterminowe
Razem
31/12/2020
31/12/2019
31/12/2020
31/12/2019
31/12/2020
31/12/2019
Instrumenty zabezpieczające przepływy pieniężne
79
1
85
82
164
83
forwardy walutowe
79
1
27
-
106
1
swapy towarowe
-
-
58
82
58
82
Instrumenty pochodne niewyznaczone dla celów
rachunkowości zabezpieczeń
59
1
184
180
243
181
forwardy walutowe
-
1
17
42
17
43
swapy towarowe
-
-
140
119
140
119
swapy procentowe
5
-
6
19
11
19
swapy walutowo - procentowe
54
-
21
-
75
-
Instrumenty zabezpieczające wartość godziwą
-
-
1
4
1
4
swapy towarowe
-
-
1
4
1
4
Instrumenty pochodne
138
2
270
266
408
268
Pozostałe zobowiązania finansowe
175
152
173
223
348
375
zobowiązania z tytułu rozliczonych
instrumentów pochodnych
-
-
156
209
156
209
zobowiązania inwestycyjne
84
94
-
-
84
94
korekta pozycji zabezpieczanej
-
-
7
4
7
4
zobowiązania do zwrotu wynagrodzenia
-
-
6
10
6
10
pozostałe *
91
58
4
-
95
58
Pozostałe zobowiązania niefinansowe
6
9
6
13
12
22
przychody przyszłych okresów
6
9
6
13
12
22
Pozostałe zobowiązania
181
161
179
236
360
397
* W 2020 i 2019 roku pozycja pozycja pozostałe w pozostałych zobowiązaniach finansowych w części długoterminowej dotyczy głównie zobowiązań z tytułu nieodpłatnych
świadczeń głównie na rzecz Polskiej Fundacji Narodowej w kwocie odpowiednio 31 mln PLN i 18 mln PLN oraz gwarancji w kwocie 42 mln PLN i 39 mln PLN.
14.11. Rezerwy
WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŚCI
Rezerwy
Rezerwy tworzy się w wysokości stanowiącej najbardziej właściwy szacunek nakładów niezbędnych do wypełnienia obecnego obowiązku na koniec
okresu sprawozdawczego.
Ryzyko środowiskowe
Grupa tworzy rezerwę na przyszłe zobowiązania z tytułu kosztów rekultywacji skażonego środowiska gruntowo-wodnego lub eliminacji
szkodliwych substancji w przypadku występowania prawnego lub zwyczajowo oczekiwanego obowiązku wykonania tych czynności. Wysokość
rezerw podlega okresowej weryfikacji na podstawie ocen stopnia zanieczyszczenia. Zmiany rezerwy zwiększają lub zmniejszają w bieżącym
okresie wartość składnika aktywów wywołującego obowiązek rekultywacji. W przypadku, gdy zmniejszenie rezerwy jest większe od wartości
bilansowej składnika aktywów, kwotę tej nadwyżki ujmuje się w wyniku finansowym.
Nagrody jubileuszowe oraz świadczenia po okresie zatrudnienia
Zgodnie z obowiązującymi systemami wynagradzania pracownicy Grupy mają prawo do nagród jubileuszowych wypłacanych po przepracowaniu
określonej liczby lat oraz odpraw emerytalnych i rentowych wypłacanych w momencie przejścia na emeryturę lub rentę. Wysokość powyższych nagród i
odpraw zależy od stażu pracy oraz wynagrodzenia pracownika.
Nagrody jubileuszowe zalicza się do innych długoterminowych świadczeń pracowniczych, natomiast odprawy emerytalne i rentowe zalicza się do
programów określonych świadczeń po okresie zatrudnienia.
Rezerwy są szacowane przez niezależnego aktuariusza i przeszacowywane w przypadku wystąpienia istotnych przesłanek mających wpływ na ich
wysokość z uwzględnieniem m.in. rotacji zatrudnienia i planowanych zmian wynagrodzeń.
Zyski i straty aktuarialne od świadczeń pracowniczych po okresie zatrudnienia ujmuje się w składnikach innych całkowitych dochodów a od pozostałych
świadczeń pracowniczych, ujmuje się w wyniku finansowym.
Emisje CO
2
, certyfikaty energetyczne
Grupa tworzy rezerwę na szacowane koszty emisji CO
2.
w okresie sprawozdawczym, która jest ujmowana w ciężar kosztów działalności
podstawowej (podatki i opłaty). Wartość rezerwy ustala się w oparciu o wartości posiadanych uprawnień z uwzględnieniem metody średniej
ważonej, a w przypadku niedoboru uprawnień na podstawie cen zakupu uprawnień określonych w zawartych kontraktach terminowych lub
rynkowych notowań uprawnień do emisji na dzień sprawozdawczy.
Certyfikaty energetyczne są to prawa majątkowe do energii i świadectwa efektywności energetycznej. Grupa tworzy rezerwy na szacowaną
ilość praw do energii i świadectw efektywności energetycznej do umorzenia w okresie sprawozdawczym, która jest ujmowana w ciężar kosztów
działalności podstawowej, jako koszty zużycia materiałów i energii w przypadku zakupu energii na potrzeby własne lub jako podatki i opłaty w
przypadku sprzedaży energii.
Obowiązek przedłożenia certyfikatów energetycznych do umorzenia lub do uiszczenia opłaty zastępczej lub uzyskania oświadczenia wraz
audytem efektywności energetycznej jest uregulowany na podstawie odrębnych przepisów.
Pozostałe rezerwy
Pozostałe rezerwy obejmują głównie rezerwy na toczące się postępowania sądowe i tworzone są na bazie dostępnych informacji, w tym opinii
niezależnych ekspertów. Grupa tworzy rezerwy w przypadku, gdy na koniec okresu sprawozdawczego na Grupie ciąży obowiązek wynikający
ze zdarzeń przeszłych, który można wiarygodnie oszacować i gdy jest prawdopodobne, że wypełnienie tego obowiązku spowoduje
konieczność wydatkowania środków zawierających w sobie korzyści ekonomiczne.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 62 / 98
SZACUNKI
Tworzenie rezerw wymaga dokonania szacunków prawdopodobieństwa wypływu środków zawierających w sobie korzyści ekonomiczne oraz
określenia wysokości stanowiącej najbardziej wiarygodny szacunek nakładów niezbędnych do wypełnienia obowiązku obecnego na koniec
okresu sprawozdawczego. Rezerwy są tworzone, gdy prawdopodobieństwo wypływu środków zawierających w sobie korzyści ekonomiczne
jest większe niż 50%.
Rezerwy
Długoterminowe
Krótkoterminowe
Razem
31/12/2020
31/12/2019
31/12/2020
31/12/2019
31/12/2020
31/12/2019
Środowiskowa
1 101
817
59
42
1 160
859
Nagrody jubileuszowe i świadczenia
po okresie zatrudnienia
1 003
256
97
49
1 100
305
Emisje CO₂, certyfikaty energetyczne
-
-
1 460
961
1 460
961
Pozostałe
160
40
684
184
844
224
2 264
1 113
2 300
1 236
4 564
2 349
Zmiana stanu rezerw
Rezerwa
środowiskowa
Rezerwa na
nagrody jubileuszowe
i świadczenia
po okresie
zatrudnienia
Emisje CO₂,
certyfikaty
energetyczne
Pozostałe
Razem
01/01/2020
859
305
961
224
2 349
Utworzenie
233
158
1 726
226
2 343
Odwrócenie
(1)
-
(29)
(184)
(214)
Wykorzystanie
(29)
(72)
(1 529)
(116)
(1 746)
Nabycie jednostek zależnych
87
705
313
683
1 788
Różnice kursowe
11
4
18
11
44
1 160
1 100
1 460
844
4 564
01/01/2019
846
289
784
155
2 074
Utworzenie
52
44
1 027
97
1 220
Odwrócenie
(4)
-
(30)
(22)
(56)
Wykorzystanie
(43)
(29)
(821)
(6)
(899)
Różnice kursowe
8
1
1
-
10
859
305
961
224
2 349
14.11.1. Rezerwa środowiskowa
Grupa jest prawnie zobowiązana do usuwania zanieczyszczeń środowiska gruntowo-wodnego w obrębie zakładów produkcyjnych,
instalacji wytwórczych, stacji paliw, terminali paliw, stacji elektroenergetycznych, baz magazynowych i składowisk popiołu.
Grupa dokonała szacunków rezerwy na ryzyko środowiskowe związane z usunięciem zanieczyszczeń na podstawie analizy
przygotowanej przez niezależnego eksperta lub własne analizy uwzględniającej przewidywane koszty remediacji. W zależności od
rodzaju obiektu generującego zanieczyszczenia, wartość rezerwy jest szacowana poprzez uwzględnienie częstotliwości remediacji,
skali zanieczyszczenia środowiska i osiągniętych efektów ekologicznych. Wycofanie z eksploatacji większości obiektów nastąpi
w dalszej przyszłości, co skutkuje niepewnością w zakresie oceny szczegółowych wymagań, które będą musiały zostać spełnione
w momencie ich usunięcia. Poziom niepewności jest obciążony potencjalną zmianą regulacji dotyczących m.in. ochrony środowiska
i oczekiwań społecznych. Jednocześnie, istotnym czynnikiem jest postęp technologiczny, który będzie kształtował przyszłe koszty
likwidacji.
Na etapie zagospodarowania i wydobycia złóż węglowodorów Grupa tworzy rezerwy na koszty likwidacji odwiertów i infrastruktury
wspierającej. W ramach tej kategorii rezerwy obejmują również koszty demontażu farm wiatrowych.
Pozycja rezerwy środowiskowej dotyczy głównie spółek działających na terenie Polski, Czech i Kanady. W Republice Czeskiej,
zobowiązania wynikające z zanieczyszczenia środowiska gruntowo-wodnego powstałe przed datą prywatyzacji poszczególnych
jednostek spoczywają na państwie czeskim. W przypadku zanieczyszczeń, powstałych po tej dacie, obowiązek taki spoczywa na
spółkach Grupy.
W 2020 roku dokonano aktualizacji założeń przyjętych do wyliczenia wartości rezerwy środowiskowej. Metodologia wyliczenia wartości
rezerwy środowiskowej nie uległa zmianie w porównaniu z rokiem poprzednim. Obliczenia zostały zdyskontowane w oparciu o stopę
wolną od ryzyka ustaloną na poziomie rentowności obligacji (10, 20 lub 30 letnich w zależności od przewidywanego okresu
zapadalności rezerwy).
Na dzień 31 grudnia 2020 roku i 31 grudnia 2019 roku średnia ważona stopa dyskonta przyjęta do kalkulacji rezerwy środowiskowej
wynosiła odpowiednio 1,72% i 2,26% (Polska), 0,94% i 1,68% (Kanada) i 1,8% i 1,9% (Czechy). Stopę dyskonta skorygowano o efekt
inflacji.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 63 / 98
14.11.2. Rezerwa na nagrody jubileuszowe i świadczenia po okresie zatrudnienia
Zmiana stanu zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych
NOTA
Rezerwa na nagrody
jubileuszowe
Świadczenia po okresie
zatrudnienia
Razem
31/12/2020
31/12/2019
31/12/2020
31/12/2019
31/12/2020
31/12/2019
Stan na początek okresu
137
144
168
145
305
289
Koszty bieżącego zatrudnienia
21
6
22
8
43
14
Koszty odsetek
6
4
10
4
16
8
Zyski i straty aktuarialne, powstałe na
skutek zmian założeń:
32
16
68
21
100
37
demograficznych
-
3
(1)
1
(1)
4
finansowych
20
8
73
20
93
28
pozostałych
12
5
(4)
-
8
5
Koszty przeszłego zatrudnienia
5
(12)
(5)
(2)
-
(14)
Nabycie jednostek zależnych
267
-
438
-
705
-
Różnice kursowe
-
-
3
-
3
-
Płatności w ramach programu
(39)
(21)
(33)
(8)
(72)
(29)
14.11
429
137
671
168
1 100
305
Wartość księgowa zobowiązań z tytułu świadczeń pracowniczych na dzień 31 grudnia 2020 roku i 31 grudnia 2019 roku jest
równa wartości bieżącej.
Zobowiązania z tytułu świadczeń pracowniczych w podziale na pracowników aktywnych i emerytów
Pracownicy aktywni
Emeryci
Razem
31/12/2020
31/12/2019
31/12/2020
31/12/2019
31/12/2020
31/12/2019
Polska
823
202
236
64
1 059
266
Czechy
24
22
-
-
24
22
Litwa, Łotwa, Estonia
17
17
-
-
17
17
864
241
236
64
1 100
305
Rezerwa na nagrody
jubileuszowe
Świadczenia po okresie
zatrudnienia
Razem
31/12/2020
31/12/2019
31/12/2020
31/12/2019
31/12/2020
31/12/2019
Zobowiązania z tytułu świadczeń pracowniczych w
podziale na obszary geograficzne
Polska
423
131
636
135
1 059
266
Czechy
6
6
18
17
24
23
Litwa, Łotwa, Estonia
-
-
17
16
17
16
429
137
671
168
1 100
305
Analiza zapadalności świadczeń pracowniczych
do 1 roku
46
21
51
28
97
49
powyżej 1 do 5 lat
135
52
107
28
242
80
powyżej 5 lat
248
64
513
112
761
176
429
137
671
168
1 100
305
Średni ważony okres obowiązywania zobowiązania dla świadczeń po okresie zatrudnienia w 2020 roku i w 2019 roku wyniósł
odpowiednio: Polska 10 oraz 9 lat, Czechy 9 oraz 9 lat i Litwa, Łotwa, Estonia 13 oraz 9 lat.
W 2020 roku wartość rezerwy na świadczenia pracownicze zmieniła się w efekcie aktualizacji założeń, w głównej mierze
w zakresie stopy dyskonta i przewidywanej inflacji oraz zmiany wskaźnika planowanego wzrostu wynagrodzeń. Rezerwa na
świadczenia pracownicze oszacowana na bazie założeń z roku 2019 byłaby niższa o (17) mln PLN.
Analiza wrażliwości na zmiany założeń aktuarialnych
Na dzień 31 grudnia 2020 roku Grupa przyjęła następujące założenia aktuarialne, które miały wpływ na wysokość rezerw
aktuarialnych dla podmiotów polskich: stopa dyskonta: 1,2%, wskaźnik wzrostu wynagrodzeń: 2,5% w roku 2021 i w latach
kolejnych. Dla podmiotów zagranicznych główny wpływ miała wysokość stóp dyskonta od 0,2% do 1,1%.
Grupa przeanalizowała wpływ zmiany założeń finansowych, demograficznych i ustaliła że efekty zmian wskaźników: wzrostu
wynagrodzeń o +/- 0,5 p.p. , stopy dyskonta finansowego o +/- 0,5 p.p. oraz wskaźnika rotacji pracowników o +/- 0,5 p.p. na
terenie Polski, Czech oraz Litwy, Łotwy i Estonii są nie wyższe/niższe niż 13 mln PLN. W związku z tym Grupa odstąpiła od
szczegółowej prezentacji.
Grupa realizuje płatności świadczeń pracowniczych z bieżących środków. W ramach świadczeń pracowniczych w Grupie
występują również dodatkowe programy określonych składek, gdzie obowiązek jest spełniony przez odprowadzanie składek do
wyodrębnionych funduszów (Pracowniczy Program Emerytalny oraz Pracowniczy Program Kapitałowy). Koszty z tego tytułu
prezentowane są w pozycji Świadczenia pracownicze.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 64 / 98
14.11.3. Rezerwa na emisje CO
2
, certyfikaty energetyczne
Rezerwa na emisje CO₂ i certyfikaty energetyczne obejmuje głównie utworzenie rezerwy na szacowane w okresie
sprawozdawczym koszty emisji CO
2
. Na dzień 31 grudnia 2020 roku i na dzień 31 grudnia 2019 roku wartość rezerwy na emisje
CO
2
wyniosła odpowiednio 1 274 mln PLN oraz 939 mln PLN.
14.11.4. Pozostałe rezerwy
Na dzień 31 grudnia 2020 roku i na dzień 31 grudnia 2019 roku pozostałe rezerwy obejmują głównie rezerwy na ryzyka
niekorzystnych rozstrzygnięć toczących się procesów administracyjnych lub sądowych oraz podatkowych w kwocie odpowiednio
664 mln PLN oraz 182 mln PLN. Wzrost w 2020 roku wynika głównie z rozpoznania rezerw na ryzyka niekorzystnych
rozstrzygnięć toczących się procesów sądowych Grupy ENERGA w wysokości 486 mln PLN.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 65 / 98
15. NOTY OBJAŚNIAJĄCE DO SPRAWOZDANIA Z PRZEPŁYWÓW PIENIĘŻNYCH
15.1. Zysk/(Strata) z tytułu różnic kursowych
NOTA
2020
2019
Nadwyżka dodatnich/(ujemnych) różnic kursowych
zaprezentowana w sprawozdaniu z zysków lub strat i
innych całkowitych dochodów
13.11.1,
13.11.2
(506)
-
Korekty zysku przed opodatkowaniem z tytułu różnic
kursowych zaprezentowane w sprawozdaniu z
przepływów pieniężnych
659
(72)
zrealizowane różnice kursowe dotyczące działalności inwestycyjnej i finansowej
148
46
niezrealizowane różnice kursowe dotyczące działalności inwestycyjnej i finansowej
511
(108)
różnice kursowe od środków pieniężnych
-
(10)
Różnice kursowe dotyczące działalności operacyjnej nie korygujące
zysku przed opodatkowaniem
153
(72)
15.2. Odsetki netto
NOTA
2020
2019
Przychody i koszty finansowe z tytułu odsetek netto zaprezentowane w sprawozdaniu z
zysków lub strat i innych całkowitych dochodów
13.11.1,
13.11.2
(375)
(239)
Korekty zysku przed opodatkowaniem z tytułu odsetek zaprezentowane w sprawozdaniu z
przepływów pieniężnych
392
272
otrzymane odsetki dotyczące działalności inwestycyjnej
(13)
-
zapłacone odsetki dotyczące działalności finansowej
408
286
naliczone odsetki dotyczące działalności inwestycyjnej i finansowej
(3)
(14)
Odsetki netto dotyczące działalności operacyjnej nie korygujące zysku przed opodatkowaniem
(17)
(33)
15.3. (Zysk)/Strata na działalności inwestycyjnej
2020
2019
Utworzenie/(odwrócenie) odpisów aktualizujących wartość rzeczowych aktywów
trwałych, wartości niematerialnych i pozostałych składników majątku trwałego
13.9, 13.10
1 591
179
Rozliczenie i wycena pochodnych instrumentów finansowych
13.9, 13.10, 13.11
(1 115)
161
(Zysk) z tytułu okazyjnego nabycia jednostek zależnych
13.9
(4 063)
-
Pozostałe
(7)
(24)
(3 594)
316
15.4. Zmiana stanu rezerw
2020
2019
Zmiana stanu rezerw zaprezentowana w sprawozdaniu z sytuacji finansowej
2 215
275
Wykorzystanie rezerwy na emisje CO₂, certyfikaty energetyczne z roku poprzedniego
1 529
821
Nabycie jednostek zależnych
(1 788)
-
w tym: Grupa ENERGA
(1 718)
-
Kapitalizacja rezerwy środowiskowej na rzeczowe aktywa trwałe
(187)
(32)
Zyski i straty aktuarialne
(68)
(21)
Różnice kursowe
(42)
(8)
Rozliczenie w ramach transakcji nabycia wcześniej istniejących powiązań z tytułu sporu
pomiędzy PKN ORLEN oraz ENERGA
43
-
Zmiana stanu rezerw w sprawozdaniu z przepływów pieniężnych
1 702
1 035
15.5. Pozostałe korekty
2020
2019
Nieodpłatnie otrzymane prawa majątkowe
(749)
(683)
Zmiana stanu należności i zobowiązań z tytułu rozliczonych instrumentów
zabezpieczających
6
226
Depozyty zabezpieczajace
140
(367)
Pozostałe
(12)
200
(615)
(624)
15.6. Podatek dochodowy (zapłacony)
NOTA
2020
2019
Podatek dochodowy od zysku przed opodatkowaniem
13.13.1
(31)
(1 054)
Zmiana stanu aktywów i zobowiązań z tytułu podatku odroczonego
13.13.2
(111)
48
Zmiana stanu należności i zobowiązań z tytułu podatku dochodowego
(245)
(497)
Podatek odroczony ujęty w innych całkowitych dochodach
13.13.2
90
6
Nabycie jednostek zależnych
(421)
-
Różnice kursowe
(26)
(1)
(744)
(1 498)
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 66 / 98
15.7. Nabycie akcji/udziałów pomniejszone o środki pieniężne
31/12/2020
Grupa ENERGA
(1 986)
Wartość godziwa przekazanej zapłaty z tytułu przejęcia kontroli
(2 766)
Środki pieniężne na dzień przejęcia kontroli
1 157
Nabycie dodatkowych 10,91% udziałów
(377)
Ruch S.A.
1
Wartość godziwa przekazanej zapłaty z tytułu przejęcia kontroli
(130)
Środki pieniężne na dzień przejęcia kontroli
131
BioEnergy Project
(15)
Wartość godziwa przekazanej zapłaty z tytułu przejęcia kontroli
(15)
(2 000)
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 67 / 98
16. NOTY OBJAŚNIAJĄCE DO INSTRUMENTÓW FINANSOWYCH ORAZ RYZYKA FINANSOWEGO
WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŚCI
Instrumenty finansowe
Grupa ujmuje składnik aktywów lub zobowiązanie finansowe w swoim sprawozdaniu z sytuacji finansowej wtedy i tylko wtedy, gdy staje się stroną
umowy tego instrumentu. Grupa wyłącza składnik aktywów finansowych ze sprawozdania z sytuacji finansowej wtedy gdy:
umowne prawa do przepływów pieniężnych ze składnika aktywów finansowych wygasły, lub
Grupa przeniosła składnik aktywów finansowych na inną jednostkę, a przeniesienie spełniło warunki zaprzestania ujmowania.
Grupa wyłącza ze swojego sprawozdania z sytuacji finansowej zobowiązanie finansowe, gdy zobowiązanie przestało istnieć – to znaczy, kiedy
obowiązek określony w umowie został wypełniony, umorzony lub wygasł.
Wycena aktywów i zobowiązań finansowych
W momencie początkowego ujęcia Grupa wycenia składnik aktywów lub zobowiązań finansowych niekwalifikowanych jako wyceniane według wartości
godziwej przez wynik finansowy (tj. przeznaczone do obrotu) według wartości godziwej powiększonej, o koszty transakcji, które mogą być bezpośrednio
przypisane do nabycia lub emisji składnika aktywów finansowych lub zobowiązań finansowych. Grupa nie klasyfikuje instrumentów jako wyceniane
w wartości godziwej przez wynik finansowy przy początkowym ujęciu, tj. nie stosuje opcji wartości godziwej.
Na koniec okresu sprawozdawczego Grupa wycenia składnik aktywów lub zobowiązań finansowych według zamortyzowanego kosztu
z zastosowaniem metody efektywnej stopy procentowej, z wyjątkiem instrumentów pochodnych, które są wyceniane według wartości godziwej.
W odniesieniu do instrumentów kapitałowych, w szczególności do akcji i udziałów notowanych/nienotowanych, utrzymywanych zarówno w celu
uzyskania umownych przepływów pieniężnych stanowiących jedynie płatności kapitału i odsetek, jak i w celu sprzedaży Grupa klasyfikuje instrumenty
jako wyceniane według wartości godziwej przez inne całkowite dochody.
Zyski i straty z tytułu zmian wartości godziwej instrumentów pochodnych, które nie spełniają zasad rachunkowości zabezpieczeń są odnoszone w zysk
lub stratę okresu sprawozdawczego.
Instrumenty pochodne na zakup aktywów niefinansowych, które są zawierane i utrzymywane z zamiarem rozliczenia tych transakcji poprzez fizyczną
dostawę aktywów w celu ich wykorzystania na potrzeby własne Grupy, nie podlegają wycenie na dzień bilansowy.
Utrata wartości aktywów finansowych
Grupa ujmuje odpis z tytułu oczekiwanych strat kredytowych na składnikach aktywów finansowych wycenianych w zamortyzowanym koszcie lub
w wartości godziwej przez inne całkowite dochody (za wyjątkiem inwestycji w aktywa kapitałowe).
Grupa stosuje następujące modele wyznaczania odpisów z tytułu utraty wartości:
- model ogólny (podstawowy),
- model uproszczony.
Model ogólny jest stosowany przez Grupę dla aktywów finansowych wycenianych wg zamortyzowanego kosztu – innych, niż należności z tytułu dostaw
i usług oraz dla instrumentów dłużnych wycenianych do wartości godziwej przez inne całkowite dochody.
W modelu ogólnym Grupa monitoruje zmiany poziomu ryzyka kredytowego związanego z danym składnikiem aktywów finansowych oraz klasyfikuje
aktywa finansowe do jednego z trzech etapów wyznaczania odpisów z tytułu utraty wartości w oparciu o obserwację zmiany poziomu ryzyka
kredytowego w stosunku do początkowego ujęcia instrumentu.
W zależności od zaklasyfikowania do poszczególnych etapów, odpis z tytułu utraty wartości jest szacowany w horyzoncie 12 miesięcy (etap 1) lub
w horyzoncie życia instrumentu (etap 2 oraz etap 3).
Na każdy dzień kończący okres sprawozdawczy Grupa dokonuje analizy wystąpienia przesłanek skutkujących zaklasyfikowaniem aktywów
finansowych do poszczególnych etapów wyznaczania odpisu z tytułu utraty wartości. Przesłanki obejmują przede wszystkim: zmiany ratingu dłużnika,
poważne problemy finansowe dłużnika, wystąpienie istotnej niekorzystnej zmiany w jego środowisku ekonomicznym, prawnym lub rynkowym.
Dla celów oszacowania oczekiwanej straty kredytowej Grupa wykorzystuje poziomy prawdopodobieństwa niewypłacalności na bazie rynkowych
kwotowań kredytowych instrumentów pochodnych, dla podmiotów o danym ratingu i z danego sektora.
Grupa uwzględnia informacje dotyczące przyszłości w stosowanych parametrach modelu szacowania strat oczekiwanych poprzez kalkulację
parametrów prawdopodobieństwa niewypłacalności w oparciu o bieżące kwotowania rynkowe.
Model uproszczony jest stosowany przez Grupę dla należności handlowych.
W modelu uproszczonym Grupa nie monitoruje zmian poziomu ryzyka kredytowego w trakcie życia instrumentu, a szacuje oczekiwaną stratę kredytową
w horyzoncie do terminu zapadalności instrumentu.
Rachunkowość zabezpieczeń
W obszarze rachunkowości zabezpieczeń Grupa stosuje wymogi MSSF 9. Instrumenty pochodne, wyznaczone jako instrumenty zabezpieczające, od
których oczekuje się, że ich wartość godziwa lub wynikające z nich przepływy pieniężne skompensują zmiany wartości godziwej lub przepływów
pieniężnych pozycji zabezpieczanej ujmuje się zgodnie z zasadami rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej lub przepływów pieniężnych.
W Grupie występują dwa rodzaje powiązań zabezpieczających: zabezpieczenie przepływów pieniężnych oraz zabezpieczenie wartości godziwej.
Grupa ocenia efektywność zabezpieczenia przepływów pieniężnych zarówno w momencie ustanowienia zabezpieczenia jak i w okresach późniejszych,
co najmniej na koniec okresu sprawozdawczego. W przypadku stosowania rachunkowości zabezpieczeń przepływów pieniężnych, Grupa ujmuje
w innych całkowitych dochodach część zysków lub strat związanych z instrumentem zabezpieczającym, która stanowi efektywne zabezpieczenie,
natomiast nieefektywną część ujmuje w wyniku finansowym. Dodatkowo (w przypadku zabezpieczenia ryzyka walutowego – element ryzyka kursu
spot), w ramach kapitału w oddzielnej pozycji Grupa ujmuje zmianę wartości godziwej z tytułu elementu terminowego, stanowiącego koszt
zabezpieczenia.
Do oceny efektywności zabezpieczenia Grupa wykorzystuje metody statystyczne, w tym w szczególności metodę bezpośredniej kompensaty.
Weryfikacja spełnienia warunków w zakresie efektywności powiązania dokonywana jest na bazie prospektywnej, w oparciu o analizę jakościową. Jeśli
to konieczne, Grupa wykorzystuje analizę ilościową (metoda regresji liniowej) w celu potwierdzenia istnienia ekonomicznego powiązania pomiędzy
instrumentem zabezpieczającym i pozycją zabezpieczaną.
W przypadku stosowania rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej, Grupa ujmuje zyski lub straty wynikające z przeszacowania wartości
godziwej pochodnego instrumentu zabezpieczającego w wyniku finansowym, oraz koryguje wartość księgową pozycji zabezpieczanej o zyski lub straty
związane z pozycją zabezpieczaną, wynikające z zabezpieczanego ryzyka i ujmuje je w wyniku finansowym (w tej samej pozycji, w której są ujmowane
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 68 / 98
zabezpieczające instrumenty pochodne). Skumulowana korekta wyceny pozycji zabezpieczanej z tytułu zabezpieczanego ryzyka jest przenoszona do
wyniku finansowego w momencie, gdy realizacja pozycji zabezpieczanej ma wpływ na wynik finansowy.
W przypadku stosowania rachunkowości zabezpieczeń przepływów pieniężnych, Grupa ujmuje część zysków lub strat związanych z instrumentem
zabezpieczającym, która stanowi efektywne zabezpieczenie z tytułu zabezpieczanego ryzyka w innych całkowitych dochodach. Dodatkowo,
w przypadku zabezpieczenia ryzyka walutowego , gdzie występuje element ryzyka kursu spot, Grupa ujmuje w osobnej pozycji w ramach kapitału koszt
zabezpieczenia) zmianę wartości godziwej z tytułu elementu terminowego (w tym marży dwuwalutowej). Nieefektywną część zysków lub strat
związanych z instrumentem zabezpieczającym Grupa ujmuje w wyniku finansowym.
Jeśli zabezpieczana planowana transakcja skutkuje ujęciem składnika aktywów finansowych lub zobowiązania finansowego, związane z nią zyski lub
straty, które były ujęte w innych całkowitych dochodach, przenosi się do zysku lub straty okresu sprawozdawczego w tym samym okresie albo w
okresach, w których nabyty składnik aktywów lub przyjęte zobowiązanie mają wpływ na zysk lub stratę. Jednakże, jeśli Grupa oczekuje, że całość lub
część strat ujętych w innych całkowitych dochodach nie będzie odzyskana w przyszłych okresach ujmuje w zysku lub stracie kwotę, co do której
oczekuje się, że nie będzie odzyskana.
Jeśli zabezpieczenie planowanej transakcji skutkuje ujęciem składnika aktywów niefinansowych lub zobowiązania niefinansowego, albo planowana
transakcja związana ze składnikiem aktywów niefinansowych lub zobowiązaniem niefinansowym staje się uprawdopodobnionym przyszłym
zobowiązaniem, Grupa wyłącza związane z tym zyski lub straty, które były ujęte w innych całkowitych dochodach i włącza je do początkowego kosztu
nabycia lub do innej wartości księgowej składnika aktywów lub zobowiązania w chwili pojawienia się pozycji w sprawozdaniu z sytuacji finansowej.
Jeśli zabezpieczenie planowanej transakcji skutkuje ujęciem przychodów ze sprzedaży wyrobów, towarów, materiałów lub usług, Grupa wyłącza
związane z tym zyski lub straty, które były ujęte w innych całkowitych dochodach i koryguje powyższe przychody. W przypadku stosowania
rachunkowości zabezpieczeń wartości godziwej, skumulowana korekta wyceny pozycji zabezpieczanej z tytułu zabezpieczanego ryzyka jest
przenoszona do wyniku finansowego w momencie, gdy realizacja pozycji zabezpieczanej ma wpływ na wynik. Instrumenty pochodne wykazywane są
jako aktywa, w przypadku gdy ich wycena jest dodatnia oraz jako zobowiązania, w przypadku wyceny ujemnej.
Ustalanie wartości godziwej
Grupa wykorzystuje w maksymalnym stopniu obserwowalne dane wejściowe i w minimalnym stopniu uwzględnia nieobserwowalne dane wejściowe aby
oszacować wartość godziwą czyli cenę, która zostałaby osiągnięta w transakcji przeprowadzonej na zwykłych warunkach przeniesienia zobowiązania
lub instrumentu kapitałowego między uczestnikami rynku na dzień wyceny i w aktualnych warunkach rynkowych.
Grupa wycenia instrumenty pochodne w wartości godziwej przy zastosowaniu modeli wyceny instrumentów finansowych, wykorzystując ogólnie
dostępne kursy walutowe, stopy procentowe, krzywe forward i zmienności dla walut i towarów pochodzące z aktywnych rynków.
Wartość godziwa instrumentów pochodnych ustalana jest w oparciu o zdyskontowane przyszłe przepływy z tytułu zawartych transakcji kalkulowane
w oparciu o różnicę między ceną terminową a transakcyjną.
Terminowych kursów wymiany walut nie modeluje się jako osobnego czynnika ryzyka, ale wyprowadza z kursu spot i odpowiedniej terminowej stopy
procentowej dla waluty obcej w stosunku do PLN.
PROFESJONALNY OSĄD
Instrumenty finansowe
Zarząd dokonuje osądu w zakresie klasyfikacji instrumentów finansowych, oceny charakteru i zakresu ryzyka związanego z instrumentami
finansowymi oraz zastosowania rachunkowości zabezpieczeń. Instrumenty finansowe klasyfikuje się do poszczególnych kategorii w zależności
od celu ich nabycia oraz charakteru nabywanych walorów.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 69 / 98
16.1. Kategorie i klasy instrumentów finansowych
Kategorie instrumentów finansowych
NOTA
31/12/2020
31/12/2019
AKTYWA
Wyceniane w wartości godziwej przez inne
całkowite dochody
Wyceniane w wartości godziwej przez inne
całkowite dochody
14.10.1
61
66
Instrumenty zabezpieczające przepływy
pieniężne
Instrumenty finansowe zabezpieczające
14.10.1
169
465
Instrumenty pochodne niewyznaczone dla celów
rachunkowości zabezpieczeń
Wyceniane w wartości godziwej przez wynik
finansowy
14.10.1
444
84
Instrumenty zabezpieczające wartość godziwą
Wyceniane w wartości godziwej przez wynik
finansowy
14.10.1
6
4
Leasing
Wyłączone z zakresu klasyfikacji i wyceny MSSF 9
13
25
Wyceniane w zamortyzowanym koszcie aktywa
10 017
15 189
Dostawy i usługi
Wyceniane w zamortyzowanym koszcie aktywa
14.5.2
7 579
8 424
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty
Wyceniane w zamortyzowanym koszcie aktywa
14.6
1 240
6 159
Należności z tytułu rozliczonych
instrumentów pochodnych
Wyceniane w zamortyzowanym koszcie aktywa
14.10.1
46
110
Depozyty zabezpieczające
Wyceniane w zamortyzowanym koszcie aktywa
14.10.1
425
354
Pożyczki udzielone
Wyceniane w zamortyzowanym koszcie aktywa
14.10.1
1
-
Lokaty krótkoterminowe
Wyceniane w zamortyzowanym koszcie aktywa
14.10.1
60
-
Korekta pozycji zabezpieczanej
Wyceniane w zamortyzowanym koszcie aktywa
14.10.1
2
4
Pozostałe
Wyceniane w zamortyzowanym koszcie aktywa
14.5.2, 14.10.1
664
138
10 710
15 833
ZOBOWIĄZANIA
Instrumenty zabezpieczające przepływy
pieniężne
Instrumenty finansowe zabezpieczające
14.10.2
164
83
Instrumenty pochodne niewyznaczone dla celów
rachunkowości zabezpieczeń
Wyceniane w wartości godziwej przez wynik
finansowy
14.10.2
243
181
Instrumenty zabezpieczające wartość godziwą
Wyceniane w wartości godziwej przez wynik
finansowy
14.10.2
1
4
Leasing
Wyłączone z zakresu klasyfikacji i wyceny MSSF 9
17.2.1
5 214
3 998
Wyceniane w zamortyzowanym koszcie
23 887
18 848
Dostawy i usługi
Wyceniane w zamortyzowanym koszcie
14.5.3
6 463
7 889
Zobowiązania do zwrotu wynagrodzenia
Wyceniane w zamortyzowanym koszcie
14.10.2
6
10
Kredyty
Wyceniane w zamortyzowanym koszcie
14.7
3 866
2 136
Pożyczki
Wyceniane w zamortyzowanym koszcie
14.7
130
-
Obligacje
Wyceniane w zamortyzowanym koszcie
14.7
10 364
6 471
Zobowiązania inwestycyjne
Wyceniane w zamortyzowanym koszcie
14.5.3, 14.10.2
2 111
1 456
Zobowiązania z tytułu rozliczonych
instrumentów pochodnych
Wyceniane w zamortyzowanym koszcie
14.10.2
156
209
Korekta pozycji zabezpieczanej
Wyceniane w zamortyzowanym koszcie
14.10.2
7
4
Pozostałe
Wyceniane w zamortyzowanym koszcie
14.5.3, 14.10.2
784
673
29 509
23 114
16.2. Pozycje dochodów, kosztów, zysków lub strat i innych całkowitych dochodów
Kategorie instrumentów finansowych
NOTA
2020
2019
Przychody finansowe z tytułu odsetek
13.11.1
57
48
od aktywów finansowych wycenianych w
zamortyzowanym koszcie
Wyceniane w zamortyzowanym koszcie aktywa
57
48
Koszty finansowe z tytułu odsetek
13.11.2
(436)
(287)
od zobowiązań finansowych wycenianych w
zamortyzowanym koszcie
Wyceniane w zamortyzowanym koszcie aktywa
(304)
(187)
od leasingu
Wyłączone z zakresu klasyfikacji i wyceny MSSF 9
(132)
(100)
(Strata)/odwrócenie straty z tytułu utraty wartości
instrumentów finansowych
Wyceniane w zamortyzowanym koszcie
13.12
(81)
(43)
Zyski z tytułu instrumentów finansowych
758
222
nadwyżka dodatnich/(ujemnych) różnic kursowych
Wyceniane w zamortyzowanym koszcie aktywa
13.11.1, 13.11.2
464
(8)
Wyceniane w zamortyzowanym koszcie pasywa
(970)
8
rozliczenie i wycena pochodnych instrumentów
finansowych
Wyceniane w wartości godziwej przez
wynik finansowy
13.9, 13.10
13.11.1, 13.11.2
1 115
28
Instrumenty finansowe zabezpieczające przepływy
pieniężne (część nieefektywna)
13.9, 13.10
(24)
28
Instrumenty finansowe zabezpieczające
(rozliczenie kosztów zabezpieczenia)
13.9, 13.10
167
161
dywidendy od jednostek pozostałych
Wyceniane w wartości godziwej przez inne
całkowite dochody
13.11.1
6
5
Pozostałe przychody i koszty finansowe
Wyceniane w zamortyzowanym koszcie aktywa
13.11.1, 13.11.2
22
(25)
320
(85)
pozostałe, niepodlegające MSSF 7
(2)
(6)
Pozostałe przychody i koszty finansowe
-
(4)
Odsetki od zobowiązań podatkowych
13.11.2
(2)
(2)
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 70 / 98
Powyższa tabela prezentuje pozycje zysków lub strat, w których ujmowany jest wynik na wycenie i rozliczeniu instrumentów
finansowych.
W 2020 roku i 2019 roku zyski/(straty) z tytułu inwestycji w instrumenty kapitałowe wyceniane w wartości godziwej przez inne
całkowite dochody wyniosły odpowiednio (5) mln PLN i (20) mln PLN.
16.3. Ustalanie wartości godziwej
31/12/2020
Hierarchia wartości godziwej
NOTA
Wartość
księgowa
Wartość
godziwa
Poziom 1
Poziom 2
Poziom 3
Aktywa finansowe
Aktywa finansowe wyceniane w wartości
godziwej przez inne całkowite dochody
14.10.1.1
61
61
21
-
40
Instrumenty pochodne
14.10.1
619
619
-
619
-
680
680
21
619
40
Zobowiązania finansowe
Kredyty
14.7.1
3 866
3 859
-
3 859
-
Pożyczki
14.7
130
132
-
132
-
Obligacje
14.7.2
10 364
10 565
9 417
1 148
-
Instrumenty pochodne
14.10.2
408
408
-
408
-
14 768
14 964
9 417
5 547
-
31/12/2019
Hierarchia wartości godziwej
NOTA
Wartość
księgowa
Wartość
godziwa
Poziom 1
Poziom 2
Poziom 3
Aktywa finansowe
Aktywa finansowe wyceniane w wartości
godziwej przez inne całkowite dochody
66
66
26
-
40
Instrumenty pochodne
14.10.1
553
553
-
553
-
619
619
26
553
40
Zobowiązania finansowe
Kredyty
14.7.1
2 136
2 135
-
2 135
-
Obligacje
14.7.2
6 471
6 745
6 745
-
-
Instrumenty pochodne
14.10.2
268
268
-
268
-
8 875
9 148
6 745
2 403
-
Dla pozostałych klas aktywów i zobowiązań finansowych wartość godziwa odpowiada ich wartości księgowej.
16.3.1. Metody wyceny do wartości godziwej (hierarchia wartości godziwej)
Zobowiązania finansowe z tytułu kredytów, obligacji oraz zobowiązania i należności z tytułu pożyczek wyceniane są do wartości
godziwej przy zastosowaniu metody zdyskontowanych przepływów pieniężnych. Stopy dyskontowe ustalane są na podstawie
rynkowych stóp na bazie kwotowań 1–miesięcznych, 3–miesięcznych i 6–miesięcznych powiększonych o marże właściwe dla
poszczególnych instrumentów finansowych.
W pozycji aktywa finansowe wyceniane w wartości godziwej przez inne całkowite dochody ujęto udziały i akcje
notowane/nienotowane nieprzeznaczone do obrotu. Dla akcji nienotowanych na aktywnym rynku dla których nie ma
obserwowalnych danych wejściowych zastosowano wartość godziwą ustaloną na bazie oczekiwanych dyskontowanych
przepływów pieniężnych.
W okresie sprawozdawczym i w okresie porównawczym w Grupie nie wystąpiły przesunięcia pomiędzy Poziomami 1 i 2
hierarchii wartości godziwej.
16.4. Rachunkowość zabezpieczeń
Grupa ORLEN stosuje rachunkowość zabezpieczeń przepływów pieniężnych oraz wartości godziwej.
Rachunkowość zabezpieczeń przepływów pieniężnych dotyczy:
- terminowych transakcji sprzedaży i zakupu walut zabezpieczających działalność operacyjną;
- zabezpieczenia zmiany marż na sprzedawanych produktach rafineryjnych,
- zabezpieczenia okresowego zwiększenia zapasów operacyjnych,
- zabezpieczenia niedopasowania czasowego wynikającego ze sprzedaży produktów rafineryjnych.
Rachunkowość zabezpieczeń wartości godziwej dotyczy:
- zabezpieczenia sprzedaży asfaltów i paliwa lotniczego po cenie stałej.
Obecnie źródłami nieefektywności w przypadku stosowania rachunkowości zabezpieczeń dla ryzyka walutowego jest różnica
pomiędzy terminem zapadalności dla instrumentu zabezpieczającego, przypadającego na ostatnie dni robocze miesiąca M-1 a
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 71 / 98
terminem zapadalności pozycji zabezpieczanej, gdzie przychody ze sprzedaży produktów petrochemicznych i rafineryjnych
realizowane są w pierwszych kolejnych dniach danego miesiąca M.
Natomiast w przypadku ryzyka towarowego źródła nieefektywności wynikają z wyznaczonych na pozycję zabezpieczaną
komponentów ryzyka, będących elementem składowym uprawdopodobnionego planowanego przyszłego zakupu ropy a
instrumentami zabezpieczającymi opartymi wyłącznie o indeksy towarowe sprzedawanych produktów rafineryjnych.
Dla kursu USD/PLN występuje częściowo naturalny hedging, gdyż przychody ze sprzedaży produktów uzależnionych od kursu USD
są równoważone przez koszty zakupu ropy w tej samej walucie. Z uwagi na fakt posiadania przez PKN ORLEN długiej pozycji w
EUR oraz historycznie utrzymujące się na stosunkowo niskim poziomie stopy procentowe dla EUR (w porównaniu do stóp w PLN)
uznano, iż zasadne jest dążenie do sytuacji, w której Grupa posiada zobowiązania dłużne częściowo w walucie obcej.
Informacja o instrumentach zabezpieczających – struktura terminowa zapadalności
2020
Rodzaj ryzyka / typ instrumentu
Jednostka
miary
do 1 roku
powyżej 1
do 3 lat
powyżej 3
do 5 lat
powyżej
5 lat
Zabezpieczenie przepływów pieniężnych
Ryzyko walutowe
Forwardy walutowe - zabezpieczenie pozycji długiej (kupno)
Nominał
USD
12 923 334
6 813 312
-
-
Średni kurs USD/PLN
3,95
3,73
-
-
Forwardy walutowe - zabezpieczenie pozycji krótkiej (sprzedaż)
Nominał
EUR
430 000 000
945 000 000
353 000 000
-
Średni kurs EUR/CZK
27,02
27,26
27,39
-
Nominał
EUR
481 300 000
1 067 012 228
756 330 807
25 000 000
Średni kurs EUR/PLN
4,58
4,66
4,74
4,88
Nominał
USD
900 000
-
-
-
Średni kurs USD/PLN
4,17
-
-
-
Ryzyko towarowe
Swapy towarowe - zabezpieczenie przyszłych przychodów (sprzedaż)
Benzyna
Wolumen
MT
50 000
-
-
-
Średnia cena
437,63
-
-
-
Olej napędowy
Wolumen
MT
91 250
-
-
-
Średnia cena
368,00
-
-
-
Ropa naftowa
Wolumen
BBL
553 000
-
-
-
Średnia cena
38,06
-
-
-
olej opałowy
Wolumen
MT
4 000
-
-
-
Średnia cena
283,30
-
-
-
Swap towarowy - zapasy (kupno)
Benzyna
Wolumen
MT
24 000
-
-
-
Średnia cena
429,75
-
-
-
Swapy towarowe - zabezpieczenie przyszłych kosztów wytworzenia
(kupno)
Ropa naftowa
Wolumen
BBL
144 000
-
-
-
Średnia cena
43,86
-
-
-
Zabezpieczenie wartości godziwej
Ryzyko towarowe
Swapy towarowe - zabezpieczenie przyszłych przychodów (kupno)
Ropa naftowa
Wolumen
BBL
265 470
138 210
-
-
Średnia cena
45,29
49,30
-
-
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 72 / 98
2019
Rodzaj ryzyka / typ instrumentu
Jednostka
miary
do 1 roku
powyżej 1
do 3 lat
powyżej 3
do 5 lat
powyżej
5 lat
Zabezpieczenie przepływów pieniężnych
Ryzyko walutowe
Forwardy walutowe - zabezpieczenie pozycji długiej (kupno)
Nominał
EUR
460 000 000
910 000 000
395 000 000
-
Średni kurs EUR/CZK
26,68
27,15
27,30
-
Nominał
EUR
47 000 000
10 000 000
28 081 676
1 532 625
Średni kurs EUR/PLN
4,40
4,61
4,73
4,76
Nominał
USD
15 979 876
2 026 170
-
-
Średni kurs USD/PLN
3,61
3,93
-
-
Forwardy walutowe - zabezpieczenie pozycji krótkiej (sprzedaż)
Nominał
EUR
409 000 000
816 000 000
384 000 000
-
Średni kurs EUR/PLN
4,52
4,60
4,69
-
Ryzyko towarowe
Swapy towarowe - zabezpieczenie przyszłych przychodów (sprzedaż)
Benzyna
Wolumen
MT
41 000
-
-
-
Średnia cena
603,67
-
-
-
Olej napędowy
Wolumen
MT
101 901
-
-
-
Średnia cena
565,13
-
-
-
Ropa naftowa
Wolumen
BBL
2 065 000
-
-
-
Średnia cena
57,05
-
-
-
Paliwo lotnicze
Wolumen
MT
4 000
-
-
-
Średnia cena
616,39
-
Swap towarowy - zapasy (kupno)
Benzyna
Wolumen
MT
8 000
-
-
-
Średnia cena
599,00
-
-
-
Swapy towarowe - zabezpieczenie przyszłych kosztów wytworzenia
(kupno)
Olej napędowy
Wolumen
MT
24 000
-
-
-
Średnia cena
569,52
-
-
-
Zabezpieczenie wartości godziwej
Ryzyko towarowe
Swapy towarowe - zabezpieczenie przyszłych przychodów (kupno)
Olej opałowy
Wolumen
MT
43 793
-
-
-
Średnia cena
260,85
-
-
-
Ropa naftowa
Wolumen
BBL
141 750
36 130
-
-
Średnia cena
57,02
56,08
-
-
Swapy towarowe - zabezpieczenie przyszłych przychodów (sprzedaż)
Olej opałowy
Wolumen
MT
4 379
-
-
-
Średnia cena
580,92
-
-
-
Planowana data realizacji zabezpieczanego przepływu pieniężnego i wartości godziwej, która zostanie ujęta w zysku lub
stracie
31/12/2020
31/12/2019
Ekspozycja walutowa operacyjna
2021-2026
2020-2025
Ekspozycja na ryzyko towarowe
2021-2023
2020-2021
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 73 / 98
Skutki rachunkowości zabezpieczeń dla sytuacji finansowej i wyników
2020
Typ powiązania
/
rodzaj ryzyka /
typ instrumentu
Kupno (K) /
Sprzedaż (S)
Strategie zabezpieczające w ramach
zabezpieczenia przepływów pieniężnych
Jednost
ka miary
Nominał /
wolumen
31/12/2020
Aktywa
31/12/2020
Zobowiązania
31/12/2020
Zmiany wartości
godziwej (jako
podstawa do
ustalenia części
nieefektywnej w
danym okresie)
Zabezpieczenie przepływów pieniężnych
Ryzyko
walutowe
FX_EUR.PLN
S
sprzedaż produktów denominowanych/indeksowanych w
walutach obcych
EUR
2 329 643 035
10
102
(369)
FX_EUR.CZK
S
EUR
1 728 000 000
153
1
(27)
FX_USD.PLN
K
dostawy za zakupy denominowane w walucie obcej lub
indeksowane do kursu waluty obcej
USD
19 736 646
-
3
(6)
FX_USD.PLN
S
sprzedaż produktów denominowanych/indeksowanych w
walutach obcych
USD
900 000
-
-
-
163
106
(402)
Ryzyko
towarowe
Ropa naftowa
S
niedopasowanie czasowe na zakupach ropy
zabezpieczenie zapasów ponadnormatywnych
BBL
553 000
-
27
37
Ropa naftowa
K
zabezpieczenie zapasów ponadnormatywnych
BBL
144 000
4
-
4
Benzyna
S
zabezpieczenie zapasów ponadnormatywnych
MT
50 000
-
10
(10)
Benzyna
K
zabezpieczenie zapasów ponadnormatywnych
MT
24 000
2
-
2
Olej napędowy
K
zabezpieczenie zapasów ponadnormatywnych
MT
-
-
-
(4)
Olej napędowy
S
zabezpieczenie zapasów ponadnormatywnych
MT
91 250
-
21
(5)
Olej opałowy
S
zabezpieczenie zapasów ponadnormatywnych
MT
4 000
-
-
-
Paliwo lotnicze
S
zabezpieczenie zapasów ponadnormatywnych
MT
-
-
-
1
6
58
25
169
164
(377)
Zabezpieczenie wartości godziwej
Ryzyko
towarowe
Ropa naftowa
K
sprzedaż asfaltu w cenie stałej
BBL
403 680
6
1
2
Olej opałowy
K
sprzedaż asfaltu w cenie stałej
MT
-
-
-
3
6
1
5
175
165
(372)
Wartość bilansowa została ujęta w sprawozdaniu z sytuacji finansowej w pozycji Instrumenty pochodne
2019
Typ powiązania
/
rodzaj ryzyka /
typ instrumentu
Kupno (K) /
Sprzedaż (S)
Strategie zabezpieczające w ramach
zabezpieczenia przepływów pieniężnych
Jednost
ka miary
Nominał /
wolumen
31/12/2019
Aktywa
31/12/2019
Zobowiązania
31/12/2019
Zmiany wartości
godziwej (jako
podstawa do
ustalenia części
nieefektywnej w
danym okresie)
Zabezpieczenie przepływów pieniężnych
Ryzyko
walutowe
FX_EUR.PLN
S
sprzedaż produktów denominowanych/indeksowanych w
walutach obcych
EUR
1 695 614 301
277
-
74
FX_EUR.CZK
S
EUR
1 765 000 000
180
1
35
FX_USD.PLN
K
dostawy za zakupy denominowane w walucie obcej lub
indeksowane do kursu waluty obcej
USD
18 006 046
3
-
(2)
460
1
107
Ryzyko
towarowe
Ropa naftowa
S
niedopasowanie czasowe na zakupach ropy
BBL
2 065 000
-
64
(308)
Ropa naftowa
K
BBL
-
-
-
103
Benzyna
S
zabezpieczenie zapasów ponadnormatywnych
MT
41 000
1
1
(12)
Benzyna
K
zabezpieczenie zapasów ponadnormatywnych
MT
8 000
-
-
-
Olej napędowy
K
zabezpieczenie zapasów ponadnormatywnych
MT
24 000
4
-
4
Olej napędowy
S
zabezpieczenie marży crack, zabezpieczenie zapasów
ponadnormatywnych
MT
101 901
-
16
(32)
Paliwo lotnicze
S
zabezpieczenie zapasów ponadnormatywnych
MT
4 000
-
1
(1)
5
82
(246)
465
83
(139)
Zabezpieczenie wartości godziwej
Ryzyko
towarowe
Ropa naftowa
K
sprzedaż asfaltu w cenie stałej
BBL
177 880
3
-
7
Olej opałowy
S
sprzedaż asfaltu w cenie stałej
MT
4 379
-
-
(2)
Olej opałowy
K
sprzedaż asfaltu w cenie stałej
MT
43 793
1
4
4
Jet
K
sprzedaż paliwa lotniczego w cenie stałej
MT
-
-
-
13
4
4
22
469
87
(117)
Wartość bilansowa została ujęta w sprawozdaniu z sytuacji finansowej w pozycji Instrumenty pochodne
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 74 / 98
Zabezpieczenie przepływów pieniężnych
2020
Rodzaj ryzyka / typ pozycji
Zmiany wartości godziwej pozycji
zabezpieczanej (jako podstawa do ustalenia
części nieefektywnej w danym okresie -
pozycja pozabilansowa)
Kapitał z tytułu stosowania rachunkowości
zabezpieczeń (wartość brutto) dla powiązań
pozostających w rachunkowości zabezpieczeń
Zabezpieczenie przepływów pieniężnych
Ryzyko walutowe (EUR)
Przyszłe przychody ze sprzedaży
613
(361)
Ryzyko walutowe (USD)
Przyszłe koszty wytworzenia
4
(2)
617
(363)
Ryzyko towarowe
Zapasy
(1)
1
Przyszłe przychody ze sprzedaży
(25)
(57)
Przyszłe koszty wytworzenia
1
4
(25)
(52)
592
(415)
2019
Rodzaj ryzyka / typ pozycji
Zmiany wartości godziwej pozycji
zabezpieczanej (jako podstawa do ustalenia
części nieefektywnej w danym okresie -
pozycja pozabilansowa)
Kapitał z tytułu stosowania rachunkowości
zabezpieczeń (wartość brutto) dla powiązań
pozostających w rachunkowości zabezpieczeń
Zabezpieczenie przepływów pieniężnych
Ryzyko walutowe (EUR)
Przyszłe przychody ze sprzedaży
(87)
55
Ryzyko walutowe (USD)
Przyszłe koszty zakupu
2
4
Ryzyko walutowe (CZK)
Przyszłe przychody ze sprzedaży
-
239
(85)
298
Ryzyko towarowe
Zapasy
(93)
-
Przyszłe przychody ze sprzedaży
212
(40)
Przyszłe koszty wytworzenia
(5)
-
114
(40)
29
258
Zabezpieczenie wartości godziwej
2020
Rodzaj ryzyka / typ pozycji
Skumulowana wartość korekty
bilansowej z tytułu wartości
godziwej
Pozycja w
sprawozdaniu z
sytuacji finansowej,
w której została
ujęta wartość
bilansowa
Zmiana wartości
korekty pozycji
zabezpieczanej w
danym okresie
Zmiany wartości
godziwej (jako
podstawa do ustalenia
części nieefektywnej w
danym okresie)
Różnica między zyskiem
lub stratą z tytułu
zabezpieczenia na
instrumencie
zabezpieczającym oraz
pozycją zabezpieczaną
Aktywa
Zobowiązania
Ryzyko towarowe
Przyszłe przychody ze
sprzedaży
2
7
Instrumenty
pochodne
oraz pozostałe
aktywa
i zobowiązania
(5)
5
-
2019
Rodzaj ryzyka / typ pozycji
Skumulowana wartość korekty
bilansowej z tytułu wartości
godziwej
Pozycja w
sprawozdaniu z
sytuacji finansowej,
w której została
ujęta wartość
bilansowa
Zmiana wartości
korekty pozycji
zabezpieczanej w
danym okresie
Zmiany wartości
godziwej (jako
podstawa do ustalenia
części nieefektywnej w
danym okresie)
Różnica między zyskiem
lub stratą z tytułu
zabezpieczenia na
instrumencie
zabezpieczającym oraz
pozycją zabezpieczaną
Aktywa
Zobowiązania
Ryzyko towarowe
Przyszłe przychody ze
sprzedaży
4
4
Instrumenty
pochodne
oraz pozostałe
aktywa
i zobowiązania
(21)
22
1
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 75 / 98
Wpływ rachunkowości zabezpieczeń przepływów pieniężnych na sprawozdanie z zysków lub strat i inne całkowite
dochody
2020
Rodzaj ryzyka / typ pozycji
Zyski lub straty z tytułu
zabezpieczenia dla
okresu
sprawozdawczego ujęte
w innych całkowitych
dochodach
Nieefektywność
zabezpieczenia
ujęta w wyniku
finansowym w
okresie
Pozycja w sprawozdaniu, gdzie została
ujęta wycena nieefektywności
zabezpieczenia
Kwota przeklasyfikowana z innych całkowitych dochodów
do wyniku finansowego jako korekta z tytułu
przeklasyfikowania, ze względu na:
Realizację pozycji
zabezpieczanej w
okresie (powiązania
kontynuowane)
Pozycja w wyniku finansowym,
która zawiera korektę z tytułu
przeklasyfikowania
Ryzyko walutowe (EUR/PLN)
forwardy walutowe
(396)
-
95
Przychody ze sprzedaży
forwardy walutowe
-
-
2
Koszty wytworzenia (operacyjne)
Ryzyko walutowe (USD/PLN)
forwardy walutowe
-
-
(4)
Przychody ze sprzedaży
forwardy walutowe
(6)
-
(12)
Koszty wytworzenia (operacyjne)
forwardy walutowe
-
(167)
Pozostałe przychody / koszty operacyjne
(402)
-
(86)
Ryzyko towarowe
Swapy towarowe
-
Pozostałe przychody i koszty operacyjne
202
Zapasy
Swapy towarowe
25
1
Pozostałe przychody i koszty operacyjne
(363)
Przychody ze sprzedaży
25
1
(161)
(377)
1
(247)
W składnikach innych całkowitych dochodów dotyczących kapitału z tytułu stosowania rachunkowości zabezpieczeń brutto w
kwocie (420) mln PLN Grupa ujmuje zyski lub straty w kwocie (377) mln PLN ujęte w okresie 12 miesięcy 2020 roku oraz
rozliczone instrumenty zabezpieczające oczekujące na pozycję zabezpieczaną w kwocie (43) mln PLN, w tym 3 mln PLN
dotyczące 2020 roku i (46) mln PLN rozliczone z poprzedniego roku.
2019
Rodzaj ryzyka / typ pozycji
Zyski lub straty z tytułu
zabezpieczenia dla
okresu
sprawozdawczego ujęte
w innych całkowitych
dochodach
Nieefektywność
zabezpieczenia
ujęta w wyniku
finansowym w
okresie
Pozycja w sprawozdaniu, gdzie została
ujęta wycena nieefektywności
zabezpieczenia
Kwota przeklasyfikowana z innych całkowitych dochodów
do wyniku finansowego jako korekta z tytułu
przeklasyfikowania, ze względu na:
Realizację pozycji
zabezpieczanej w
okresie (powiązania
kontynuowane)
Pozycja w wyniku finansowym,
która zawiera korektę z tytułu
przeklasyfikowania
Ryzyko walutowe (EUR/PLN)
forwardy walutowe
(4)
-
84
Przychody ze sprzedaży
forwardy walutowe
-
-
-
Koszty wytworzenia (operacyjne)
forwardy walutowe
115
-
167
Pozostałe przychody / koszty operacyjne
Ryzyko walutowe (USD/PLN)
forwardy walutowe
(1)
-
-
Koszty wytworzenia (operacyjne)
forwardy walutowe
(1)
-
-
Pozostałe przychody / koszty operacyjne
109
-
251
Ryzyko towarowe
Swapy towarowe
102
2
Pozostałe przychody i koszty operacyjne
130
Zapasy
Swapy towarowe
-
-
36
Koszty wytworzenia (operacyjne)
Swapy towarowe
(260)
(10)
Pozostałe przychody i koszty operacyjne
(77)
Przychody ze sprzedaży
(158)
(8)
89
(49)
(8)
340
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 76 / 98
Uzgodnienie kapitału z tytułu stosowania rachunkowości zabezpieczeń
2020
Kapitał z tytułu stosowania rachunkowości zabezpieczeń w podziale na
Część efektywna
zmiany wartości
godziwej
Część efektywna
z tytułu
rozliczenia
instrumentów
Koszt zabezpieczenia
Razem
związany z wystąpieniem
transakcji
Ryzyko walutowe
01/01/2020
298
16
147
461
Zabezpieczenie przepływów pieniężnych
(661)
(2)
255
(408)
Wpływ wyceny transakcji zabezpieczających (część skuteczna)
(740)
-
415
(325)
Reklasyfikacja do wyniku finansowego w związku z realizacją pozycji zabezpieczanej, w tym:
97
(16)
(167)
(86)
reklsyfikacja instrumentów z poprzedniego roku - brak pozycji zabezpieczanej
-
(35)
(11)
(46)
Instrumenty do rozliczenia
(18)
14
7
3
31/12/2020
(363)
14
402
53
Ryzyko towarowe
01/01/2020
(40)
-
-
(40)
Zabezpieczenie przepływów pieniężnych
(12)
-
-
(12)
Wpływ wyceny transakcji zabezpieczających (część skuteczna)
186
-
n/d
186
Reklasyfikacja do wyniku finansowego w związku z realizacją pozycji zabezpieczanej
(161)
-
n/d
(161)
Rozliczenie części nieefektywnej
(37)
-
n/d
(37)
31/12/2020
(52)
-
-
(52)
Kapitał z tytułu stosowania rachunkowości zabezpieczeń brutto 01/01/2020
258
16
147
421
Podatek odroczony od rozliczenia i wyceny instrumentów zabezpieczających
(62)
(3)
(28)
(93)
Kapitał z tytułu stosowania rachunkowości zabezpieczeń netto 01/01/2020
196
13
119
328
Kapitał z tytułu stosowania rachunkowości zabezpieczeń brutto 31/12/2020
(415)
14
402
1
Podatek odroczony od rozliczenia i wyceny instrumentów zabezpieczających
60
1
(78)
(17)
Kapitał z tytułu stosowania rachunkowości zabezpieczeń netto 31/12/2020
(355)
15
324
(16)
2019
Kapitał z tytułu stosowania rachunkowości zabezpieczeń w podziale na
Część efektywna
zmiany wartości
godziwej
Część efektywna
z tytułu
rozliczenia
instrumentów
Koszt zabezpieczenia
Razem
związany z wystąpieniem
transakcji
Ryzyko walutowe
01/01/2019
298
6
32
336
Zabezpieczenie przepływów pieniężnych
-
10
115
125
Wpływ wyceny transakcji zabezpieczających (część skuteczna)
84
-
260
344
Reklasyfikacja do wyniku finansowego w związku z realizacją pozycji zabezpieczanej, w tym:
(84)
(6)
(161)
(251)
reklsyfikacja instrumentów z poprzedniego roku - brak pozycji zabezpieczanej
-
(6)
(10)
(16)
Instrumenty do rozliczenia
-
16
16
32
31/12/2019
298
16
147
461
Ryzyko towarowe
01/01/2019
118
-
-
118
Zabezpieczenie przepływów pieniężnych
(158)
-
-
(158)
Wpływ wyceny transakcji zabezpieczających (część skuteczna)
(33)
-
n/d
(33)
Reklasyfikacja do wyniku finansowego w związku z realizacją pozycji zabezpieczanej
(89)
-
n/d
(89)
Rozliczenie części nieefektywnej
(36)
-
n/d
(36)
31/12/2019
(40)
-
-
(40)
Kapitał z tytułu stosowania rachunkowości zabezpieczeń brutto 01/01/2019
416
6
32
454
Podatek odroczony od rozliczenia i wyceny instrumentów zabezpieczających
(86)
(1)
(6)
(93)
Kapitał z tytułu stosowania rachunkowości zabezpieczeń netto 01/01/2019
330
5
26
361
Kapitał z tytułu stosowania rachunkowości zabezpieczeń brutto 31/12/2019
258
16
147
421
Podatek odroczony od rozliczenia i wyceny instrumentów zabezpieczających
(62)
(3)
(28)
(93)
Kapitał z tytułu stosowania rachunkowości zabezpieczeń netto 31/12/2019
196
13
119
328
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 77 / 98
16.5. Identyfikacja ryzyka
Zarządzanie ryzykiem skupia się głównie na nieprzewidywalności rynków i ma na celu ograniczenie wpływu zmienności na wyniki
finansowe Grupy.
Rodzaj ryzyka
Ekspozycja
Pomiar ryzyka
Zarządzanie/Zabezpieczanie
RYZYKO RYNKOWE
Towarowe
- ryzyko zmian marż na sprzedawanych produktach rafineryjnych i
petrochemicznych oraz zmian wysokości dyferencjału Brent;
- ryzyko zmian cen ropy naftowej i produktów związane z
niedopasowaniem czasowym;
- ryzyko zmian cen uprawnień do emisji CO₂;
- ryzyko zmian cen ropy naftowej i produktów rafineryjnych związane z
obowiązkiem utrzymywania zapasów obowiązkowych ropy i paliw;
- ryzyko wynikające z uprawdopodobnionych zobowiązań i należności
obejmujące zapewnienie wybranym odbiorcom formuł cenowych opartych
na cenie stałej w czasie
- ryzyko zmiany cen zakupu energii elektrycznej oraz świadectw
pochodzenia na rynku hurtowym
W oparciu o planowane
przepływy pieniężne.
Polityka zarządzania ryzykiem rynkowym oraz
strategie zabezpieczające, które określają
zasady pomiaru poszczególnych ekspozycji,
parametry i horyzont czasowy zabezpieczania
danego ryzyka oraz stosowane instrumenty
zabezpieczające.
Zarządzanie ryzykiem rynkowym odbywa się
przy wykorzystaniu instrumentów pochodnych,
które są stosowane wyłącznie do ograniczenia
ryzyka zmian wartości godziwej i ryzyka zmian
przepływów pieniężnych.
Ustalając wycenę rynkową instrumentów,
Grupa korzysta z własnych systemów ewidencji
i wyceny instrumentów pochodnych jak również
polega na informacjach uzyskanych z
wiodących na danym rynku banków oraz firm
brokerskich lub serwisów informacyjnych.
Transakcje zawierane są wyłącznie z
wiarygodnymi partnerami, dopuszczonymi do
udziału w transakcjach w wyniku zastosowania
odpowiednich procedur i podpisania
odpowiedniej dokumentacji.
Zmian kursów
walutowych
- ekonomiczna ekspozycja walutowa wynikająca z wpływów
pomniejszonych o wydatki indeksowane do lub denominowane w walucie
innej niż waluta funkcjonalna;
- ekspozycja walutowa wynikająca z inwestycji bądź uprawdopodobnionych
zobowiązań i należności w walutach obcych;
- bilansowa ekspozycja walutowa wynikająca z denominowanych w
walutach obcych aktywów i pasywów w tym zobowiązań dłużnych w
walutach obcych zaciągniętych w ramach ustanowionych programów emisji
euroobligacji i obligacji hybrydowych
W oparciu o planowane
przepływy pieniężne.
W oparciu o analizy pozycji
bilansowych.
Zmian stóp
procentowych
-ekspozycja wynikająca z posiadanych aktywów oraz pasywów, dla których
przychody oraz koszty odsetkowe uzależnione są od zmiennych stóp
procentowych, w tym lokowanie nadwyżek pieniężnych i zobowiązania
dłużne
W oparciu o udział w całości
zadłużenia brutto pozycji, dla
których koszty odsetkowe są
uzależnione od zmiennych
stóp procentowych.
-wpływ zmiany stóp procentowych na zmianę wskaźnika WACC
podawanego przez Prezesa URE stosowanego do kalkulacji zwrotu z WRA
wliczonego w taryfę Energa Operatora S.A.
W oparciu o analizy
wysokości stopy zwrotu z
WRA
Płynności
Ryzyko nieprzewidzianego niedoboru środków pieniężnych lub braku
dostępu do źródeł finansowania zarówno w horyzoncie krótko jak i
długoterminowym, prowadzące do przejściowej lub trwałej utraty zdolności
do regulowania zobowiązań skutkujących koniecznością pozyskania
finansowania na mniej korzystnych warunkach lub utratą potencjalnych
korzyści wynikających z nadpłynności.
W oparciu o planowane
przepływy pieniężne z
działalności operacyjnej,
inwestycyjnej i finansowej w
horyzoncie krótko i
długoterminowym.
Polityka zarządzania płynnością, która określa
zasady raportowania i konsolidacji płynności
PKN ORLEN i spółek Grupy ORLEN. Grupa
prowadzi politykę dywersyfikacji źródeł
finansowania oraz wykorzystuje zróżnicowane
narzędzia dla efektywnego zarządzania
płynnością. Grupa prowadzi również bieżący
monitoring poziomu kowenantów kredytowych
oraz ich szacunkowego poziomu w okresach
długoterminowych .
Utraty środków pieniężnych i
lokat
Ryzyko upadłości banków krajowych lub zagranicznych, na rachunkach
których są przetrzymywane lub w których lokowane są środki pieniężne
będące bilansową ekspozycją posiadanych aktywów finansowych: środków
pieniężnych i ich ekwiwalentów.
Regularny przeglad
wiarygodności kredytowej
banków i wyznaczania
limitów koncentracji środków.
Zarządzanie w oparciu o zasady zarządzania
nadwyżkami pieniężnymi, które określają
możliwości przyznawania limitów dla
poszczególnych banków ustalanych na
podstawie m in. ratingów oraz danych
sprawozdawczych. Współpraca głównie z
bankami kredytującymi.
Kredytowe
Ryzyko nieuregulowania przez kontrahentów należności za dostarczone
produkty i usługi, z którymi zawierane są transakcje handlowe z
odroczonym terminem płatności.
Analiza wiarygodności i
wypłacalności kontrahentów.
Zarządzanie w oparciu o przyjęte procedury i
politykę w zakresie zarządzania kredytem
kupieckim i windykacją, w tym wyznaczania
limitów i ustanawiania zabezpieczeń.
Strategie zabezpieczające w ramach
rachunkowości zabezpieczeń obowiązujące
na 31.12.2020
Komponent
Rodzaj powiązania
Sprzedaż asfaltu w cenie stałej
Komponent ryzyka Brent / Fuel Oil i Gas Oil, będący elementem składowym bezwarunkowego i wiążącego
zobowiązania komercyjnego z zawartej transakcji sprzedaży w cenie stałej
zabezpieczenie wartości
godziwej
Sprzedaż paliwa lotniczego w cenie stałej
Komponent ryzyka Jet Fuel, będący elementem składowym bezwarunkowego i wiążącego zobowiązania
komercyjnego z zawartej transakcji sprzedaży w cenie stałej
zabezpieczenie wartości
godziwej
Zapasy ponadnormatywne
Komponent ryzyka Brent DTd, będący elementem przyszłego zakupu ropy; pozycja identyfikowana na podstawie
dostaw ropy z miesiąca realizacji/dostawy transakcji zabezpieczającej według kolejności ich otrzymania
zabezpieczenie przepływów
pieniężnych
Komponent ryzyka EBOB/ULSD/JET/3,5PCT, będący elementem składowym sprzedaży benzyny / oleju
napędowego / paliwa lotniczego / oleju opałowego; pozycja identyfikowana na podstawie faktur sprzedażowych
wystawionych w miesiącu realizacji/dostawy transakcji zabezpieczającej według kolejności ich wystawienia
Marża rafineryjna
Komponent ryzyka Brent DTd, będący elementem przyszłego zakupu ropy; pozycja identyfikowana na podstawie
dostaw ropy z miesiąca realizacji/dostawy transakcji zabezpieczającej według kolejności ich otrzymania
zabezpieczenie przepływów
pieniężnych
Komponent ryzyka EBOB/ULSD/3,5PCT, będący elementem składowym sprzedaży benzyny / oleju napędowego /
oleju opałowego; pozycja identyfikowana na podstawie faktur sprzedażowych wystawionych w miesiącu
realizacji/dostawy transakcji zabezpieczającej według kolejności ich wystawienia
Sprzedaż produktów denominowanych
/indeksowanych w walutach obcych
Faktury dotyczące sprzedaży denominowanej w walucie obcej lub indeksowanej do kursu waluty obcej
wystawione w dniu zapadalności transakcji Forward i dniach kolejnych według kolejności ich wystawienia; wartość
nominalna w walucie obcej do wysokości wartości nominalnej instrumentu zabezpieczającego w walucie obcej
zabezpieczenie przepływów
pieniężnych
Dostawy za zakupy denominowane w
walucie obcej lub indeksowane do kursu
waluty obcej
Dostawy za zakupy denominowane w walucie obcej lub indeksowane do kursu waluty obcej otrzymane w dniu
zapadalności transakcji Forward i dniach kolejnych według kolejności ich dostarczenia; wartość nominalna w
walucie obcej do wysokości wartości nominalnej instrumentu zabezpieczającego w walucie obcej
zabezpieczenie przepływów
pieniężnych
Grupa ORLEN stosuje spójne zasady zabezpieczania ryzyka finansowego w oparciu o politykę i strategie zarządzania ryzykiem
rynkowym pod nadzorem Komitetu Ryzyka Finansowego, Zarządu i Rady Nadzorczej PKN ORLEN.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 78 / 98
Standardowe zabezpieczanie walutowej ekspozycji ekonomicznej odbywa się w sposób rolowany i powtarzalny obejmując standardowo
okres kolejnych 12 miesięcy.
Dopuszcza się zabezpieczanie walutowej ekspozycji ekonomicznej w EUR (z uwagi na jej stabilność i przewidywalność) na
okresy maksymalnie do 60 miesięcy.
Dedykowana strategia zabezpieczająca wyznacza optymalne poziomy zabezpieczenia dla standardowego okresu oraz
dopuszczalne odchylenia.
Ekspozycja na ryzyko walutowe bilansowe jest zabezpieczana do 100% kwoty narażonej na przedmiotowe ryzyko walutowe.
W przypadku ryzyka towarowego poziom zabezpieczenia poszczególnych ekspozycji jest zgodny z rekomendacjami dla
poszczególnych spółek zaakceptowanymi przez Komitet Ryzyka Finansowego.
Ekspozycja na ryzyko cen towarów związana z niedopasowaniem czasowym na nienormatywnych zapasach operacyjnych jest
zabezpieczana na 100% wolumenu zapasów narażonego na przedmiotowe ryzyko.
Ekspozycja na ryzyko cen towarów związana z uprawdopodobnionymi zobowiązaniami lub należnościami w PKN ORLEN jest
zabezpieczana na 100 % wolumenu narażonego na przedmiotowe ryzyko (oferowania odbiorcom formuł cenowych opartych na cenie
stałej w czasie).
Ekspozycja na ryzyko cen towarów związana z niedopasowaniem czasowym na zakupach ropy jest zabezpieczana na wolumenie
odpowiadającym 90% wolumenu sprzedawanych produktów wytworzonych z kupowanej ropy, narażonych na przedmiotowe ryzyko.
Ekspozycja z tytułu marży rafineryjnej jest zabezpieczana oportunistycznie. Zgodnie z przyjętymi w tym zakresie strategiami, marża
rafineryjna zabezpieczana jest w horyzoncie do 12 miesięcy w przód na wolumenie planowanej produkcji nieprzekraczającym 30% w
PKN ORLEN, 50% w Unipetrolu oraz w ORLEN Lietuva.
Wszystkie transakcje zabezpieczające ekspozycję towarową i walutową w Unipetrol i ORLEN Lietuva są wykonywane na
bilansie PKN a następnie przenoszone na Spółki na zasadzie transakcji wewnątrzgrupowych.
16.5.1. Ryzyko towarowe
16.5.1.1. Ryzyko zmiany cen produktów rafineryjnych i petrochemicznych oraz surowców
Rodzaj zabezpieczonego surowca/produktu
Jednostka miary
31/12/2020
31/12/2019
Ropa naftowa
bbl
30 247 180
26 370 730
Olej napędowy
t
91 250
130 280
Olej opałowy
t
4 000
43 793
Gaz
gj
9 722 500
6 420 000
Pozostałe
t
74 000
53 000
Analiza wrażliwości na zmiany cen produktów i surowców
Analiza wpływu zmiany wartości księgowej instrumentów finansowych na wynik przed opodatkowaniem i kapitał z tytułu
stosowania rachunkowości zabezpieczeń w związku z hipotetyczną zmianą cen produktów i surowców:
Założone odchylenia
Wpływ na wynik
przed opodatkowaniem
Wpływ na kapitał z tytułu
stosowania rachunkowości
zabezpieczeń
Razem
2020
2019
2020
2019
2020
2019
2020
2019
Wzrost cen
Wzrost cen
Wpływ łączny
Ropa naftowa USD/bbl;CAD/bbl
6%
32%
(51)
(415)
5
(96)
(46)
(511)
Olej napędowy USD/t
6%
26%
-
-
(9)
(47)
(9)
(47)
Benzyna USD/t
3%
31%
-
-
(2)
(23)
(2)
(23)
Olej opałowy USD/t
18%
-
-
-
(1)
24
(1)
24
Gaz CAD/Gj
6%
27%
4
11
-
-
4
11
Paliwo lotnicze JET USD/t
-
25%
-
-
-
(2)
-
(2)
(47)
(404)
(7)
(144)
(54)
(548)
Przy analogicznym procentowym spadku cen analiza wrażliwości wykazuje odchylenia tej samej wartości jak w powyższej tabeli ale
ze znakiem przeciwnym.
Przyjęte w analizach wrażliwości instrumentów zabezpieczających ryzyka towarowe odchylenia cen ropy naftowej, gazu i produktów
skalkulowano na podstawie ich obserwowanej zmienności historycznej w 2019 roku. W związku z trwającą pandemią Covid 19
mającą wysoki wpływ na zmienność cen ropy i produktów rafineryjnych, analiza wrażliwości dla 2020 roku bazowała na poziomach
cen określonych w planie finansowym na rok następny.
Wpływ zmian cen zaprezentowano w skali roku.
W przypadku instrumentów pochodnych zbadano wpływ zmian cen ropy naftowej, gazu i produktów na wartość godziwą przy
niezmiennym poziomie kursów walut.
16.5.1.2. Ryzyko zmiany cen uprawnień do emisji (CO
2
)
PKN ORLEN zarządza centralnie ryzykiem związanym z kosztem rozliczenia emisji CO
2
w Grupie zgodnie z założeniami
przyjętej Polityki zabezpieczania ryzyka rynkowego zatwierdzonej przez Zarząd PKN ORLEN. W ramach realizowanej strategii
PKN ORLEN nabywa uprawnienia zarówno na potrzeby własne jak również w celu zabezpieczenia szacowanego wolumenu
oraz kosztów nabycia uprawnień do emisji CO
2
spółek z Grupy. Bilans brakujących uprawnień do emisji CO
2
jest szacowany
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 79 / 98
w oparciu o m.in. aktualne saldo posiadanych uprawnień, wykonane transakcje zakupu uprawnień z dostawą w przyszłości,
zrealizowane oraz szacowane w przyszłych okresach emisje z poszczególnych instalacji w Grupie ORLEN oraz prognozy
przydziału darmowych uprawnień.
Historycznie wszystkie zawierane przez Grupę kontrakty terminowe na zakup uprawnień do emisji CO
2
realizowane były w
formie fizycznej dostawy w dacie ich zapadalności i wykorzystywane na potrzeby realizacji przez nią obowiązku umorzenia lub
odsprzedawane na cele umorzeniowe spółkom z Grupy, w związku z czym nie podlegały wycenie do wartości godziwej, jako
wyłączone z zakresu MSSF 9 Instrumenty finansowe.
W IV kwartale 2020 roku, biorąc pod uwagę sytuację gospodarczą związaną z COVID-19 oraz prognozy makroekonomiczne,
pomimo stabilnej sytuacji finansowej i płynnościowej Grupy, została podjęta decyzja o przesunięciu daty realizacji zakupu
uprawnień do emisji CO
2
, które miały być dostarczone w grudniu 2020 roku, na marzec 2021 roku oraz grudzień 2021 roku.
Grupa w konsekwencji dokonała odsprzedaży pozycji terminowej na giełdzie z datą dostawy w grudniu 2020 roku (poprzez
zawarcie transakcji przeciwstawnych) oraz zawarła nowe kontrakty giełdowe na zakup tego samego wolumenu uprawnień do
emisji CO
2
na późniejsze terminy. Podjęta decyzja przez Grupę o zmianie strategii w odniesieniu do zawartych kontraktów z datą
dostawy na grudzień 2020 roku miała charakter incydentalny w momencie jej podejmowania i stanowiła reakcję na zdarzenia,
których Grupa nie mogła w żaden sposób przewidzieć w momencie zawierania kontraktów.
W ramach realizacji pierwotnych kontraktów (buy) oraz transakcji przeciwstawnej (sell) Grupa rozpoznała w Pozostałych
przychodach operacyjnych w pozycji Rozliczenie i wycena pochodnych instrumentów finansowych dotyczących ekspozycji
operacyjnej efekt na rozliczeniu w wysokości 382 mln PLN.
Mając na uwadze podjętą po koniec 2020 roku decyzję o przesunięciu daty realizacji zakupu uprawnień do emisji CO
2
, założenia
nowej strategii Grupy ORLEN do 2030 roku, której realizacja wpłynie również na strategię zabezpieczenia ryzyka kosztu
rozliczenia emisji CO
2,
jak również działania Grupy w zakresie zarządzania ryzykiem płynności skoncentrowane na optymalizacji
przepływów gotówkowych i poziomu długu oraz wymogi MSSF w zakresie ujmowania i wyceny instrumentów finansowych,
Grupa podjęła decyzję o wydzieleniu dwóch portfeli w ramach zawieranych kontraktów na zakup uprawnień CO
2
:
- portfel „własny” CO
2
– w ramach którego kontrakty zostaną wykorzystane na potrzeby realizacji obowiązku umorzenia przez
PKN ORLEN oraz spółki z Grupy - kontrakty te nie będą podlegały wycenie do wartości godziwej, zgodnie z wyłączeniem
zawartym w MSSF 9
- portfel „transakcyjny” CO
2
– dotyczący kontraktów, które zgodnie z realizowaną nową strategią zabezpieczenia ryzyka kosztu
rozliczenia emisji CO
2
, będą podlegały rozliczeniu w środkach pieniężnych lub w formie wymiany na inny instrument
finansowy w późniejszych terminach, w związku z tym są ujmowane jako Instrumenty pochodne niewyznaczone dla celów
rachunkowości zabezpieczeń zaklasyfikowane do aktywów/zobowiązań finansowych wycenianych w wartości godziwej przez
wynik finansowy zgodnie z MSSF 9.
Otwarte kontrakty terminowe na zakup uprawnień do emisji CO
2
na dzień 31 grudnia 2020 roku:
Otwarte kontrakty terminowe na zakup
uprawnień do emisji CO2
Okres rozliczenia
transakcji
Liczba
uprawnień w
tonach
Wycena w wartości godziwej
2020
Aktywa finansowe
Zobowiązania finansowe
Portfel „transakcyjny” CO2
III 2021, XII 2021, XII
2022
12 224 000
318
-
Portfel „własny” CO2
III 2021
7 300 000
nie podlega wycenie na dzień
bilansowy
-
Efekt wyceny kontraktów transakcyjnych CO
2
został rozpoznany w Pozostałych przychodach operacyjnych w pozycji Rozliczenie
i wycena pochodnych instrumentów finansowych.
Analiza wrażliwości na zmiany cen uprawnień do emisji CO
2
Analiza wpływu zmiany wartości księgowej instrumentów finansowych na wynik przed opodatkowaniem w związku
z hipotetyczną zmianą cen uprawnień do emisji CO
2
Założone odchylenia
Wpływ na wynik
przed opodatkowaniem
2020
2020
Wzrost cen
Uprawnienia do emisji CO2
16%
297
297
Przy analogicznym procentowym spadku cen analiza wrażliwości wykazuje odchylenia tej samej wartości jak w powyższej tabeli
ale ze znakiem przeciwnym.
Wartość księgowa netto instrumentów pochodnych zabezpieczających ryzyka towarowe opisane w punktach 16.5.1.1 i 16.5.1.2
na dzień 31 grudnia 2020 roku oraz na dzień 31 grudnia 2019 roku wyniosła odpowiednio (154) mln PLN oraz (158) mln PLN.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 80 / 98
16.5.2. Ryzyko zmian kursów walutowych
Struktura walutowa instrumentów finansowych
Klasy instrumentów finansowych
EUR
USD
CZK
CAD
Pozostałe waluty
po przeliczeniu
na PLN
Razem
po przeliczeniu
na PLN
31/12/2020
31/12/2019
31/12/2020
31/12/2019
31/12/2020
31/12/2019
31/12/2020
31/12/2019
31/12/2020
31/12/2019
31/12/2020
31/12/2019
Aktywa finansowe
Aktywa finansowe wyceniane w wartości
godziwej przez inne całkowite dochody
-
-
-
-
-
-
2
2
-
-
4
7
Dostawy i usługi
431
634
74
156
4 684
6 719
21
30
30
31
3 181
4 536
Leasing
-
-
-
-
76
143
-
-
-
-
13
25
Instrumenty pochodne
115
118
18
13
-
-
2
-
-
-
604
553
Środki pieniężne i ich ekwiwalenty
49
728
35
209
254
5 216
5
1
23
14
442
4 787
Depozyty zabezpieczające
-
-
97
79
-
-
2
2
-
-
368
304
Należności z tytułu rozliczonych
instrumentów pochodnych
-
-
12
29
-
-
-
-
-
-
46
110
Korekta pozycji zabezpieczanej
-
-
1
1
-
-
-
-
-
-
2
4
Pozostałe
7
10
12
79
296
124
-
2
1
2
133
373
602
1 490
249
566
5 310
12 202
32
37
54
47
4 793
10 699
Zobowiązania finansowe
Kredyty
-
501
-
-
2 847
-
15
1
-
-
543
2 134
Obligacje
1 818
1 261
-
-
-
-
-
-
-
-
8 389
5 369
Leasing
373
341
-
-
2 313
2 371
1
-
-
-
2 131
1 852
Dostawy i usługi
260
368
571
1 072
3 617
3 708
16
20
4
5
4 032
6 326
Zobowiązania inwestycyjne
117
81
5
14
1 485
1 422
25
50
-
-
891
783
Instrumenty pochodne
41
6
35
48
305
305
9
4
-
-
397
268
Zobowiązania z tytułu rozliczonych
instrumentów pochodnych
-
-
41
55
-
-
-
-
-
-
156
209
Korekta pozycji zabezpieczanej
-
-
2
1
-
-
-
-
-
-
7
4
Pozostałe
2
3
72
73
1 631
1 494
-
2
-
-
565
551
2 611
2 561
726
1 263
12 198
9 300
66
77
4
5
17 111
17 496
Analiza wrażliwości na zmiany kursów walutowych
EUR / PLN
USD / PLN
CZK / PLN
CAD / PLN
Razem
2020
2019
2020
2019
2020
2019
2020
2019
2020
2019
odchylenie kursów +15%
Wpływ na wynik przed opodatkowaniem (A)
(1 063)
(1 526)
8
60
(25)
11
(159)
4
(1 239)
(1 451)
Wpływ na kapitał z tytułu stosowania
rachunkowości zabezpieczeń (B)
(319)
(1 036)
10
1
-
-
-
-
(309)
(1 035)
Wpływ na kapitał z tytułu różnic kursowych z
przeliczenia jednostek działających za granicą ( C )
(110)
(11)
(150)
(129)
(149)
69
147
(20)
(262)
(91)
Wpływ łączny (A+B+C)
(1 492)
(2 573)
(132)
(68)
(174)
80
(12)
(16)
(1 810)
(2 577)
Wrażliwość inwestycji netto w podmioty
zagraniczne z uwzględnieniem rachunkowości
zabezpieczeń (D)
137
112
279
363
1 393
1 480
303
318
2 112
2 273
Łączny wpływ na rachunek zysków lub strat i
inne całkowite dochody (A+B+D)
(1 245)
(2 450)
297
424
1 368
1 491
144
322
564
(213)
Przy odchyleniu kursów walutowych o (-)15% analiza wrażliwości wykazuje odchylenia tej samej wartości jak w powyższej tabeli ale ze
znakiem przeciwnym.
Powyższe odchylenia kursów skalkulowano na podstawie średnich zmienności poszczególnych kursów walut w 2020 i 2019 roku.
Wpływ odchyleń kursów walut na wartość godziwą instrumentów pochodnych oszacowano przy niezmiennych poziomach stóp
procentowych.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 81 / 98
16.5.3. Ryzyko zmian stóp procentowych
Struktura instrumentów finansowych narażonych na ryzyko zmiany stóp procentowych na dzień 31 grudnia 2020 roku
Klasy instrumentów finansowych
WIBOR
EURIBOR
LIBOR USD
PRIBOR
LIBOR CAD
Razem
NOTA
Aktywa finansowe
Instrumenty pochodne
14.10.1
68*
215*
67
-
4
301
68
215
67
-
4
301
Zobowiązania finansowe
Kredyty
14.7.1
3 323
-
-
499
44
3 866
Pożyczki
14.7
130
-
-
-
-
130
Obligacje
14.7.2
2 002
-
-
-
-
2 002
Instrumenty pochodne
14.10.2
85*
188*
130
53
26
408
5 540
188
130
552
70
6 406
* Pozycja aktywa finansowe- instrumenty pochodne WIBOR zawiera w 2020 roku, oprócz instrumentów wrażliwych na zmianę stopy WIBOR, również swapy
walutowo-procentowe (CCIRS cross currency interest rate swap) wycenione na kwotę 53 mln PLN, które są wrażliwe zarówno na zmiany stóp procentowych
WIBOR i EURIBOR.
W pozycji zobowiązania finansowe- instrumenty pochodne WIBOR ujęto w 2020 roku, oprócz instrumentów wrażliwych na zmianę stopy WIBOR, również
swapy walutowo-procentowe (CCIRS cross currency interest rate swap) wycenione na kwotę 74 mln PLN, które są wrażliwe zarówno na zmiany stóp
procentowych WIBOR i EURIBOR
Struktura instrumentów finansowych narażonych na ryzyko zmiany stóp procentowych na dzień 31 grudnia 2019 roku
Klasy instrumentów finansowych
WIBOR
EURIBOR
LIBOR USD
PRIBOR
LIBOR CAD
Razem
NOTA
Aktywa finansowe
Instrumenty pochodne
14.10.1
19*
504
49
-
-
553
19
504
49
-
-
553
Zobowiązania finansowe
Kredyty
14.7.1
2
2 132
-
-
2
2 136
Obligacje
14.7.2
1 002
-
-
-
-
1 002
Instrumenty pochodne
14.10.2
-
24
181
51
12
268
1 004
2 156
181
51
14
3 406
* Pozycja aktywa finansowe- instrumenty pochodne WIBOR zawiera w 2019 roku, oprócz instrumentów wrażliwych na zmianę stopy WIBOR, również swapy
walutowo-procentowe (CCIRS cross currency interest rate swap) wycenione na kwotę 19 mln PLN, które są wrażliwe zarówno na zmiany stóp procentowych
WIBOR i EURIBOR.
Na dzień 31 grudnia 2020 roku Grupa posiadała forwardy towarowe w walucie EUR w kwocie 318 mln PLN, które nie są
wrażliwe na zmianę stopy procentowej.
Grupa ORLEN narażona jest na ryzyko zmienności przepływów pieniężnych z tytułu zmian stóp procentowych wynikające
z posiadanych aktywów oraz pasywów dla których przychody oraz koszty odsetkowe są uzależnione od zmiennych stóp procentowych.
Grupa ORLEN zabezpiecza skonsolidowaną ekspozycję na zmienność przepływów pieniężnych z tytułu zmian stóp procentowych.
W tym celu wykorzystywane są instrumenty typu swap procentowy oraz walutowy swap procentowy.
Pomiar ryzyka dokonywany jest w oparciu o udział w całości zadłużenia brutto pozycji, dla których koszty odsetkowe są uzależnione od
zmiennych stóp procentowych.
Analiza wrażliwości na zmiany stóp procentowych
Stopa procentowa
Założone odchylenia
Wpływ na wynik
przed opodatkowaniem
Wpływ na kapitał z tytułu
stosowania rachunkowości
zabezpieczeń
Razem
31/12/2020
31/12/2019
2020
2019
2020
2019
2020
2019
WIBOR
+0,5p.p.
+0,5p.p.
62
(5)
-
-
62
(5)
LIBOR USD
+0,5p.p.
+0,5p.p.
-
1
-
-
-
1
EURIBOR
+0,5p.p.
+0,5p.p.
(10)
(8)
2
(1)
(8)
(9)
52
(12)
2
(1)
54
(13)
Przy odchyleniu stóp procentowych o (-) 0,5p.p. analiza wrażliwości wykazuje odchylenia tej samej wartości jak w powyższej
tabeli ale ze znakiem przeciwnym.
Powyższe odchylenia stóp procentowych skalkulowano na podstawie obserwacji średnich wahań stóp procentowych w 2020
i 2019 roku.
Wpływ zmian stóp procentowych zaprezentowano w skali rocznej.
W przypadku instrumentów pochodnych w analizie wrażliwości na ryzyko zmian stóp procentowych zastosowano przesunięcie
krzywej stóp procentowych o potencjalnie możliwą zmianę referencyjnych stóp procentowych, przy założeniu niezmienności
innych czynników ryzyka.
Analiza wrażliwości na ryzyko towarowe, na zmiany kursów walutowych oraz na ryzyko zmiany stóp
procentowych przeprowadzona została w oparciu o tą samą metodologię.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 82 / 98
16.5.4. Ryzyko płynności i kredytowe
Ryzyko płynności
Analiza wymagalności zobowiązań finansowych na dzień 31 grudnia 2020 roku
do 1 roku
powyżej 1
do 3 lat
powyżej 3
do 5 lat
powyżej
5 lat
Razem
Wartość
księgowa
NOTA
Kredyty - wartość niezdyskontowana
14.7.1
2 315
797
517
355
3 984
3 866
Pożyczki - wartość niezdyskontowana
14.7
18
44
45
53
160
130
Obligacje
14.7.2
2 687
1 556
4 581
2 041
10 865
10 364
o zmiennym oprocentowaniu – wartość niezdyskontowana
225
831
1 023
-
2 079
2 002
o stałym oprocentowaniu – wartość niezdyskontowana
2 462
725
3 558
2 041
8 786
8 362
Dostawy i usługi
14.5.3
6 463
-
-
-
6 463
6 463
Zobowiązania inwestycyjne
14.5.3, 14.10.2
2 027
14
14
56
2 111
2 111
Instrumenty pochodne - wartość niezdyskontowana
14.10.2
272
79
46
-
397
408
wymiana środków pieniężnych brutto, w tym:
47
48
7
-
102
113
forwardy walutowe
14.10.2
16
4
7
-
27
27
swapy procentowe
11
-
-
-
11
11
swapy walutowo - procentowe
14.10.2
20
44
-
-
64
75
wymiana środków pieniężnych netto, w tym:
225
31
39
-
295
295
forwardy walutowe
14.10.2
27
30
39
-
96
96
swapy towarowe
14.10.2
198
1
-
-
199
199
Zobowiązania z tytułu rozliczonych
instrumentów pochodnych
14.10.2
156
-
-
-
156
156
Korekta pozycji zabezpieczanej
14.10.2
7
-
-
-
7
7
Pozostałe
14.5.3, 14.10.2
699
36
13
42
790
790
14 644
2 526
5 216
2 547
24 933
24 295
Analiza wymagalności zobowiązań finansowych z tytułu leasingu została zaprezentowana w nocie 17.2.1.
Analiza wymagalności zobowiązań finansowych na dzień 31 grudnia 2019 roku
do 1 roku
powyżej 1
do 3 lat
powyżej 3
do 5 lat
powyżej
5 lat
Razem
Wartość
księgowa
NOTA
Kredyty - wartość niezdyskontowana
14.7.1
252
1 884
-
-
2 136
2 136
Obligacje
14.7.2
201
1 047
5 299
-
6 547
6 471
o zmiennym oprocentowaniu – wartość niezdyskontowana
29
1 047
-
-
1 076
1 002
o stałym oprocentowaniu – wartość niezdyskontowana
172
-
5 299
-
5 471
5 469
Dostawy i usługi
14.5.3
7 889
-
-
-
7 889
7 889
Zobowiązania inwestycyjne
14.5.3, 14.10.2
1 362
18
14
62
1 456
1 456
Instrumenty pochodne - wartość niezdyskontowana
14.10.2
263
4
2
-
269
268
wymiana środków pieniężnych brutto, w tym:
54
-
2
-
56
56
forwardy walutowe
14.10.2
42
-
2
-
44
44
swapy towarowe
14.10.2
12
-
-
-
12
12
wymiana środków pieniężnych netto, w tym:
209
4
-
-
213
212
swapy procentowe
14.10.2
19
-
-
-
19
19
swapy towarowe
14.10.2
190
4
-
-
194
193
Zobowiązania z tytułu rozliczonych
instrumentów pochodnych
14.10.2
209
-
-
-
209
209
Korekta pozycji zabezpieczanej
4
-
-
-
4
4
Pozostałe
14.5.3, 14.10.2
611
22
7
43
683
683
10 791
2 975
5 322
105
19 193
19 116
Poprzez ryzyko płynności finansowej rozumie się utratę zdolności do terminowego regulowania bieżących zobowiązań.
Grupa ORLEN narażona jest na ryzyko płynności wynikające z relacji aktywów obrotowych do zobowiązań krótkoterminowych. Na
dzień 31 grudnia 2020 roku i 31 grudnia 2019 roku wskaźnik płynności bieżącej wyniósł odpowiednio 1,1 i 1,7.
Celem procesu zarządzania ryzykiem płynności finansowej jest zapewnienie bezpieczeństwa i stabilizacji finansowej Grupy,
a podstawowym narzędziem ograniczającym powyższe ryzyko jest bieżący przegląd dopasowania terminów zapadalności aktywów
i wymagalności pasywów. Dodatkowo Grupa ORLEN prowadzi politykę dywersyfikacji źródeł finansowania oraz wykorzystuje szereg
narzędzi dla efektywnego zarządzania płynnością.
Grupa ORLEN wykorzystuje systemy koncentracji środków finansowych („systemy cash-pool”) do efektywnego zarządzania bieżącą
płynnością finansową oraz optymalizacji kosztów finansowych w ramach Grupy ORLEN. Na koniec 2020 roku funkcjonowały
następujące systemy cash-pool zarządzane przez:
a) PKN ORLEN:
systemy cash-poolingu dla polskich spółek Grupy ORLEN. Na dzień 31 grudnia 2020 roku systemy te obejmowały łącznie 23
spółki Grupy ORLEN,
międzynarodowy system cash-poolingu dla zagranicznych spółek Grupy ORLEN. Na dzień 31 grudnia 2020 roku system ten
obejmował 8 spółek zagranicznych Grupy ORLEN,
b) ENERGA:
systemy cash poolingu dla polskich spółek Grupy ENERGA. Na dzień 31 grudnia 2020 roku systemy te obejmowały łącznie 23
spółki Grupy ENERGA.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 83 / 98
Zarządzając płynnością Grupa może emitować obligacje w ramach ustalonych limitów jak również nabywać obligacje emitowane
przez spółki z Grupy ORLEN. Dodatkowe informacje o obligacjach w nocie 14.7.2.
W Grupie ORLEN nie występuje koncentracja ryzyka kredytowego w stosunku do współpracujących banków. Udział procentowy
trzech banków o największej koncentracji środków pieniężnych wynosi na dzień 31 grudnia 2020 roku: 29%, 15% oraz 14% całego
salda środków pieniężnych. W roku 2020 Grupa ORLEN inwestowała nadwyżki środków pieniężnych w lokaty bankowe. Decyzje
dotyczące lokat bankowych opierają się na maksymalizacji stopy zwrotu przy ustalonych limitach koncentracji dla każdego z banków
oraz bieżącej ocenie kondycji finansowej banków wymagającej posiadania przez bank krótkoterminowej oceny ratingowej dla
depozytów na poziomie inwestycyjnym. Oczekiwana strata kredytowa (ECL) z tytułu zawartych w Grupie ORLEN na dzień
31 grudnia 2020 lokat terminowych była nieistotna.
Na dzień 31 grudnia 2020 roku i na dzień 31 grudnia 2019 roku maksymalne możliwe zadłużenie z tytułu zawartych umów
kredytowych wynosiło odpowiednio 16 356 mln PLN i 9 160 mln PLN. Do wykorzystania na dzień 31 grudnia 2020 roku i na dzień
31 grudnia 2019 roku pozostało odpowiednio 12 318 mln PLN i 6 742 mln PLN.
Kwota gwarancji dotyczących zobowiązań wobec osób trzecich wystawionych w toku bieżącej działalności na dzień 31 grudnia 2020
roku oraz na dzień 31 grudnia 2019 roku wyniosła odpowiednio 418 mln PLN oraz 2 586 mln PLN. Gwarancje dotyczyły głównie:
gwarancji cywilnoprawnych związanych z zabezpieczeniem należytego wykonania umów, oraz gwarancji publicznoprawnych
wynikających z przepisów powszechnie obowiązujących zabezpieczających prawidłowość prowadzenia działalności
koncesjonowanych w sektorze paliw ciekłych i wynikających z tej działalności należności podatkowych, celnych. Ponadto udzielone
w Grupie poręczenia i gwarancje jednostkom zależnym na rzecz podmiotów trzecich wyniosły na dzień 31 grudnia 2020 roku i na
dzień 31 grudnia 2019 roku odpowiednio 16 833 mln PLN oraz 9 946 mln PLN. Dotyczyły one głównie zabezpieczenia przyszłych
zobowiązań spółki ORLEN Capital oraz Energa Finance wynikających z emisji euroobligacji oraz terminowego regulowania
zobowiązań przez jednostki zależne.
W oparciu o analizy i prognozy Grupa określiła na koniec okresu sprawozdawczego prawdopodobieństwo zapłaty powyższych kwot
jako niskie.
Ryzyko kredytowe
Grupa ocenia, że ryzyko nieuregulowania należności przez kontrahentów w zakresie należności nieprzeterminowanych oraz
należności przeterminowanych nieobjętych odpisem jest znikome, ze względu na efektywne zarządzanie kredytem kupieckim i
windykacją. Grupa m.in. wyznacza limity dla poszczególnych kontrahentów i ustanawia zabezpieczenia, ma możliwość
dokonywania kompensaty wzajemnych wierzytelności. Grupa korzysta z faktoringu bez regresu, faktoringu niepełnego
z regresem jak również stosuje rozwiązanie w postaci faktoringu odwrotnego.
W ocenie Grupy nie występuje istotna koncentracja ryzyka kredytowego w odniesieniu do należności z tytułu dostaw i usług. Limity
kredytu kupieckiego są ustalane na podstawie wykonywanej analizy finansowej kontrahentów oraz w oparciu o historię współpracy
lub na podstawie aktualnego raportu z Wywiadowni Gospodarczej.
Oddzielną grupę stanowią kontrahenci, dla których nadawany jest limit ubezpieczeniowy np. flota, mikroflota, kontrahenci
eksportowi.
Część kontrahentów dokonuje wpłaty kaucji na rachunek. W przypadku braku limitu kredytowego kontrahenci są zobligowani do
dokonania przedpłat.
W zakresie obrotu energią elektryczną na hurtowym rynku energii procedury określają limity możliwej sprzedaży energii elektrycznej
bez wymagania zabezpieczeń. Dla transakcji przekraczających limit wymagane są zabezpieczenia np. gwarancja bankowa.
Miarą ryzyka kredytowego jest kwota maksymalnego ryzyka kredytowego dla poszczególnych klas aktywów finansowych, która
odpowiada ich wartości księgowej (nota 14.5.2. i 14.10.1).
Grupa na dzień 31 grudnia 2020 roku oraz na dzień 31 grudnia 2019 roku otrzymała gwarancje bankowe i ubezpieczeniowe w
wysokości odpowiednio 3 355 mln PLN oraz 3 301 mln PLN. Grupa dodatkowo przyjmuje od swoich odbiorców zabezpieczenie
w postaci poręczeń, dobrowolne poddanie się egzekucji (Art. 777 KPC), kaucji, zastawu rejestrowego, hipotek i weksli,
gwarancji, akredytyw.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 84 / 98
17. POZOSTAŁE NOTY OBJAŚNIAJĄCE
17.1. Posiadane koncesje
Grupa prowadzi działalność gospodarczą, która ze względu na interes publiczny wymaga posiadania koncesji.
31/12/2020
Okresy pozostałe do wygaśnięcia
koncesji (w latach)
Energia elektryczna: wytwarzanie, dystrybucja, obrót
5-10
Energia cieplna: wytwarzanie, przesyłanie, dystrybucja, obrót
5-10
Gaz ziemny: dystrybucja, obrót w kraju i zagranicą
5-10
Paliwa ciekłe: wytwarzanie, przesyłanie, magazynowanie, przeładunek, obrót w kraju i zagranicą
5-11
Bezzbiornikowe magazynowanie ropy naftowej i paliw płynnych
9
Złoża soli kamiennej: eksploatacja
12
Poszukiwanie i rozpoznanie złóż ropy naftowej i gazu ziemnego oraz wydobywanie ropy naftowej i gazu ziemnego ze złóż
1-4
Morskie Farmy Wiatrowe: przygotowanie, realizacja, eksploatacja
21
Ochrona osób i mienia
bezterminowo
Na dzień 31 grudnia 2020 i 31 grudnia 2019 roku Grupa nie posiadała zobowiązań umownych na usługi koncesjonowane
zgodnie z interpretacją KIMSF 12 - Umowy na usługi koncesjonowane.
17.2. Leasing
WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŚCI
Leasing
Grupa jako leasingobiorca
Prawa wynikające z umów leasingu, najmu, dzierżawy oraz innych umów, które spełniają definicję leasingu zgodnie z wymogami MSSF 16 są
ujmowane jako aktywa z tytułu praw do użytkowania bazowych składników aktywów w ramach aktywów trwałych oraz drugostronnie jako
zobowiązania z tytułu leasingu.
Początkowe ujęcie i wycena
Grupa ujmuje składnik aktywów z tytułu praw do użytkowania oraz zobowiązanie z tytułu leasingu w dacie rozpoczęcia leasingu.
W dacie rozpoczęcia Grupa wycenia składnik aktywów z tytułu praw do użytkowania według kosztu.
Koszt składnika aktywów z tytułu praw do użytkowania obejmuje:
- kwotę początkowej wyceny zobowiązania z tytułu leasingu,
- wszelkie opłaty leasingowe zapłacone w dacie rozpoczęcia lub przed tą datą, pomniejszone o wszelkie otrzymane zachęty leasingowe,
- wszelkie początkowe koszty bezpośrednie poniesione przez Grupę, oraz
- szacunek kosztów, które mają zostać poniesione przez Grupę w związku z demontażem i usunięciem bazowego składnika aktywów,
przeprowadzeniem renowacji miejsca, w którym się znajdował, lub przeprowadzeniem renowacji bazowego składnika aktywów do stanu
wymaganego przez warunki leasingu, chyba że te koszty są ponoszone w celu wytworzenia zapasów.
Opłaty leasingowe zawarte w wycenie zobowiązania z tytułu leasingu obejmują:
- stałe opłaty leasingowe;
- zmienne opłaty leasingowe, które zależą od indeksu lub stawki, wycenione początkowo z zastosowaniem tego indeksu lub tej stawki zgodnie z ich
wartością w dacie rozpoczęcia;
- kwoty, których zapłaty przez leasingobiorcę oczekuje się w ramach gwarantowanej wartości końcowej;
- cenę wykonania opcji kupna, jeżeli można z wystarczającą pewnością założyć, że Grupa skorzysta z opcji kupna;
- kary pieniężne za wypowiedzenie leasingu, chyba że można z wystarczającą pewnością założyć, że Grupa nie skorzysta z opcji wypowiedzenia.
Opłaty zmienne, które nie zależą od indeksu lub stawki nie są wliczane do wartości zobowiązania z tytułu leasingu. Opłaty te są ujmowane w rachunku
wyników w okresie zaistnienia zdarzenia, które powoduje ich wymagalność.
W dacie rozpoczęcia, zobowiązanie z tytułu leasingu jest wyceniane w wysokości wartości bieżącej opłat leasingowych pozostających do zapłaty w tej
dacie, zdyskontowanych z zastosowaniem krańcowych stóp procentowych leasingobiorcy.
Grupa nie dyskontuje zobowiązań z tytułu leasingu przy użyciu stóp procentowych leasingu, gdyż dla celów określenia tej stopy wymagane byłyby
informacje na temat niegwarantowanej wartości końcowej przedmiotu leasingu jak również bezpośrednich kosztów poniesionych przez leasingodawcę,
czyli informacji, które mogą być znane tylko leasingodawcy.
Ustalenie krańcowej stopy leasingobiorcy
Krańcowe stopy procentowe zostały określone jako suma:
a) stopy wolnej od ryzyka (risk free rate), wyznaczonej na bazie IRS (Interest Rate Swap) zgodnie z okresem zapadalności stopy dyskonta i
odpowiedniej stopy bazowej dla danej waluty, oraz
b) premii za ryzyko kredytowe Grupy w oparciu o marżę kredytową wyliczoną z uwzględnieniem segmentacji ryzyka kredytowego wszystkich
spółek w których zostały zidentyfikowane umowy leasingowe.
Późniejsza wycena
Po dacie rozpoczęcia Grupa wycenia składnik aktywów z tytułu praw do użytkowania stosując model kosztu.
W celu zastosowania modelu kosztu Grupa wycenia składnik aktywów z tytułu praw do użytkowania według kosztu:
a) pomniejszonego o łączne odpisy amortyzacyjne (umorzenie) i łączne odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości; oraz
b) skorygowanego z tytułu jakiejkolwiek aktualizacji wyceny zobowiązania z tytułu leasingu nieskutkującej koniecznością ujęcia odrębnego
składnika leasingu.
Po dacie rozpoczęcia Grupa wycenia zobowiązanie z tytułu leasingu poprzez:
a) zwiększenie wartości bilansowej w celu odzwierciedlenia odsetek od zobowiązania z tytułu leasingu,
b) zmniejszenie wartości bilansowej w celu uwzględnienia zapłaconych opłat leasingowych oraz
c) zaktualizowanie wyceny wartości bilansowej w celu uwzględnienia wszelkiej ponownej oceny lub zmiany leasingu lub w celu
uwzględnienia zaktualizowanych zasadniczo stałych opłat leasingowych.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 85 / 98
Grupa aktualizuje wycenę zobowiązania z tytułu leasingu z powodu ponownej oceny gdy zaistnieje zmiana w przyszłych opłatach
leasingowych wynikająca ze zmiany w indeksie lub stawce stosowanej do ustalenia opłat (np. zmieni się opłata w prawie wieczystego
użytkowania), gdy zmieni się kwota, której zapłaty Grupa oczekuje w ramach gwarantowanej wartości końcowej lub jeżeli Grupa zmieni ocenę
prawdopodobieństwa skorzystania z opcji kupna, przedłużenia lub wypowiedzenia leasingu.
Aktualizacja zobowiązania z tytułu leasingu koryguje również wartość składnika aktywów z tytułu praw do użytkowania. Jeżeli wartość
bilansowa składnika aktywów z tytułu praw do użytkowania została zmniejszona do zera, dalsze zmniejszenie wyceny zobowiązania z tytułu
leasingu Grupa ujmuje w zysku lub stracie.
Amortyzacja
Aktywa z tytułu praw do użytkowania są amortyzowane liniowo przez krótszy z dwóch okresów: okres leasingu lub okres użytkowania bazowego
składnika aktywów, chyba, że Grupa posiada wystarczającą pewność, że uzyska tytuł własności przed upływem okresu leasingu – wówczas prawo do
użytkowania amortyzuje się od dnia rozpoczęcia leasingu do końca okresu użytkowania składnika aktywów.
Szacowany okres użytkowania aktywów z tytułu praw do użytkowania jest określany w ten sam sposób jak w przypadku rzeczowych aktywów trwałych.
Grupa posiada umowy leasingu dotyczące głównie:
a) Gruntów, w tym:
- praw wieczystego użytkowania gruntów zawartych na czas określony do 99 lat,
- gruntów pod stacje paliw i miejsca obsługi podróżnych zawartych na czas określony do 30 lat,
b) Budynków i budowli, w tym stacji paliw, zbiorników magazynowych, powierzchni biurowych zawartych na czas określony do 30 lat.
c) Środków transportu i pozostałych, w tym:
- cystern kolejowych zawartych na czas określony od 3 do 10 lat,
- samochodów osobowych zawartych na czas określony do 3 lat,
- lokomotyw zawartych na czas określony do 3 lat.
Utrata wartości
Grupa stosuje MSR 36 „Utrata wartości aktywów” w celu określenia, czy składnik aktywów z tytułu praw do użytkowania utracił wartość oraz w
celu ujęcia jakiejkolwiek zidentyfikowanej straty z tytułu utraty wartości.
Wyłączenia, uproszczenia i praktyczne rozwiązania w zakresie zastosowania MSSF 16
Wyłączenia
Następujące umowy w Grupie nie wchodzą w zakres MSSF 16:
- umowy leasingu dotyczące poszukiwań lub wykorzystania surowców naturalnych,
- umowy licencyjne udzielone objęte zakresem MSSF 15 - Przychody z tytułu umów z klientami oraz
- umowy leasingu aktywów niematerialnych objętych zakresem MSR 38.
Grupa nie stosuje MSSF 16 do umów leasingu lub podobnych dotyczących aktywów niematerialnych.
Uproszczenia i praktyczne rozwiązania
Leasing krótkoterminowy
Grupa stosuje praktyczne rozwiązanie dla wszystkich klas aktywów w odniesieniu do umów leasingu krótkoterminowego, które charakteryzują
się maksymalnym możliwym okresem trwania umów, włączając opcje ich odnowienia, o długości do 12 miesięcy.
Uproszczenia dotyczące tych umów polegają na rozliczaniu opłat leasingowych jako kosztów:
- metodą liniową, przez okres trwania umowy leasingu, lub
- inną systematyczną metodą, jeżeli lepiej odzwierciedla ona sposób rozłożenia w czasie korzyści czerpanych przez korzystającego.
Leasing przedmiotów o niskiej wartości
Grupa nie stosuje ogólnych zasad ujmowania, wyceny i prezentacji zawartych w MSSF 16 do umów leasingu, których przedmiot ma niską
wartość.
Za składniki aktywów o niskiej wartości uważa się te, które, gdy są nowe, mają wartość nie wyższą niż 5 000 USD, co na moment pierwszego
zastosowania odpowiada kwocie 18 799 PLN przeliczone po kursie z dnia 1 stycznia 2019 roku lub ekwiwalentu w innej walucie według
średniego kursu zamknięcia NBP na moment początkowego ujęcia dla każdej zawieranej umowy leasingu.
Uproszczenia dotyczące tych umów polegają na rozliczaniu opłat leasingowych jako kosztów:
- metodą liniową, przez okres trwania umowy leasingu, lub
- inną systematyczną metodą, jeżeli lepiej odzwierciedla ona sposób rozłożenia w czasie korzyści czerpanych przez korzystającego.
Przedmiot umowy leasingu nie może być zaliczany do przedmiotów o niskiej wartości, jeżeli z jego charakteru wynika, że nowy (nieużywany)
składnik aktywów ma zazwyczaj wysoką wartość. Jako przedmioty o niskiej wartości Grupa ujmuje np.: butle z gazem technicznym, ekspresy
do kawy, inne małe elementy wyposażenia.
Bazowy składnik aktywów może mieć niską wartość tylko wtedy, gdy:
a) Grupa może odnosić korzyści z użytkowania samego bazowego składnika aktywów lub wraz z innymi zasobami, które są dla niej łatwo
dostępne, oraz
b) bazowy składnik aktywów nie jest w dużym stopniu zależny od innych aktywów ani nie jest z nimi w dużym stopniu powiązany.
Jeżeli Grupa przekazuje składnik aktywów w subleasing lub spodziewa się przekazania składnika aktywów w subleasing, wówczas główny
leasing nie kwalifikuje się jako leasing składnika aktywów o niskiej wartości.
Ustalenie okresu leasingu: umowy na czas nieokreślony
Ustalając okres leasingu dla umów na czas nieokreślony Grupa ustala okres leasingu, w którym wypowiedzenie umowy nie będzie
uzasadnione, dokonując profesjonalnego osądu i uwzględniając, między innymi:
- poniesione nakłady w związku z daną umową lub
- potencjalne koszty związane z wypowiedzeniem umowy leasingu, w tym koszty pozyskania nowej umowy leasingu takie jak koszty
negocjacji, koszty relokacji, koszty zidentyfikowania innego bazowego składnika aktywów odpowiadającego potrzebom leasingobiorcy,
koszty zintegrowania nowego składnika aktywów z działalnością Grupy lub kary za wypowiedzenie i podobne koszty, w tym koszty związane
ze zwrotem bazowego składnika aktywów w stanie określonym w umowie lub na miejsce wskazane w umowie lub
- istniejące plany biznesowe oraz inne istniejące umowy uzasadniające wykorzystanie leasingowanego przedmiotu w danym okresie.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 86 / 98
W przypadku gdy koszty związane z wypowiedzeniem umowy leasingu są istotne, przyjmuje się okres leasingu równy przyjętemu okresowi
amortyzacji podobnego środka trwałego o parametrach zbliżonych do przedmiotu leasingu.
W przypadku gdy poniesione nakłady w związku z daną umową są istotne, przyjmuje się okres leasingu równy oczekiwanemu okresowi
czerpania korzyści ekonomicznych z tytułu wykorzystywania poniesionych nakładów.
Wartość poniesionych nakładów stanowi odrębny składnik aktywów od aktywa z tytułu praw do użytkowania.
Wydzielanie komponentów nieleasingowych
Z umów, które zawierają komponenty leasingowe i nieleasingowe, Grupa dla wszystkich klas aktywów wydziela i ujmuje odrębnie komponenty
nieleasingowe np. serwis składników aktywów stanowiących przedmiot umowy i alokuje odpowiednio wynagrodzenie na bazie warunków
umowy, chyba że elementy nieleasingowe są uznane za nieistotne w kontekście całej umowy.
Grupa jako leasingodawca
Gdy Grupa występuje jako leasingodawca, w dacie rozpoczęcia klasyfikuje leasing jako leasing finansowy lub operacyjny.
Grupa, w celu dokonania ww. klasyfikacji, dokonuje oceny czy następuje przeniesienie zasadniczo całego ryzyka i pożytków wynikających z
posiadania bazowego składnika aktywów na leasingobiorcę. Jeżeli ma miejsce przeniesienie zasadniczo całego ryzyka i korzyści, leasing
zostaje zaklasyfikowany jako leasing finansowy, w odwrotnej sytuacji – jako leasing operacyjny.
Ustalenie czy następuje przekazanie ryzyka i korzyści zależy od oceny istoty treści ekonomicznej transakcji.
W ramach oceny klasyfikacji leasingu Grupa rozważa pewne sytuacje, takie jak na przykład czy ma miejsce przeniesienie na leasingobiorcę
własności danego składnika przed końcem okresu leasingu czy jaki jest stosunek okresu leasingu do ekonomicznego okresu użytkowania
bazowego składnika aktywów, nawet jeżeli tytuł prawny nie ulega przeniesieniu.
Jeżeli umowa zawiera elementy leasingowe i nieleasingowe, Grupa alokuje wynagrodzenie w umowie do każdego elementu stosując MSSF 15.
W dacie rozpoczęcia leasingodawca ujmuje aktywa oddane w leasing finansowy w sprawozdaniu z sytuacji finansowej i prezentuje je jako
należności w kwocie równej inwestycji leasingowej netto.
W dacie rozpoczęcia, opłaty leasingowe uwzględnione w wycenie inwestycji leasingowej netto obejmują następujące opłaty za prawo do
użytkowania bazowego składnika aktywów podczas okresu leasingu, które nie są otrzymane w dacie rozpoczęcia:
a) stałe opłaty leasingowe (w tym zasadniczo stałe opłaty leasingowe), pomniejszone o zachęty leasingowe przypadające do zapłaty,
b) zmienne opłaty leasingowe, które zależą od indeksu lub stawki, wycenione początkowo z zastosowaniem tego indeksu lub tej stawki
zgodnie z ich wartością w dacie rozpoczęcia,
c) wszelkie gwarantowane wartości końcowe udzielone leasingodawcy przez leasingobiorcę, podmiot powiązany z leasingobiorcą lub
niezależną osobę trzecią zdolną finansowo do wywiązania się ze swoich zobowiązań w ramach tej gwarancji,
d) cenę wykonania opcji kupna, jeżeli można z wystarczającą pewnością założyć, że leasingobiorca skorzysta z tej opcji oraz
e) kary pieniężne za wypowiedzenie leasingu, jeżeli w warunkach leasingu przewidziano, że leasingobiorca może skorzystać z opcji
wypowiedzenia leasingu.
Jeżeli Grupa oddała do używania innej jednostce składnik aktywów na podstawie umowy leasingu finansowego, wartość bieżąca opłat
leasingowych oraz niegwarantowanej wartości końcowej jest prezentowana jako należności, z podziałem na część krótkoterminową i
długoterminową. Dyskontowanie opłat leasingowych oraz niegwarantowanej wartości końcowej odbywa się poprzez zastosowanie stopy
procentowej leasingu, tj. stopy procentowej, która powoduje, że wartość bieżąca:
a) opłat leasingowych oraz
b) niegwarantowanej wartości końcowej równa się sumie:
(i) wartości godziwej bazowego składnika aktywów oraz
(ii) wszelkich początkowych kosztów bezpośrednich poniesionych przez leasingodawcę.
Aktywa oddawane przez Grupę innym podmiotom do użytkowania na podstawie umowy leasingu operacyjnego zaliczane są do aktywów Grupy.
Opłaty leasingowe z tytułu leasingów operacyjnych są ujmowane liniowo przez okres leasingu jako przychody ze sprzedaży produktów i usług.
Umowy subleasingu
W przypadku subleasingu, Grupa działa zarówno jako leasingobiorca, jak i leasingodawca w stosunku do tego samego bazowego składnika
aktywów. Takie umowy są klasyfikowane jako leasing operacyjny bądź finansowy, na podstawie analizy takich samych kryteriów, jakie stosuje
leasingodawca, ale są one rozpatrywane w odniesieniu do prawa do użytkowania w leasingu głównym (a nie w stosunku do bazowego
składnika aktywów). Jeżeli główny leasing jest leasingiem krótkoterminowym, Grupa klasyfikuje subleasing jako leasing operacyjny.
PROFESJONALNY OSĄD
Ustalenie okresu leasingu
Przy ustalaniu okresu leasingu, Grupa rozważa wszystkie istotne fakty i zdarzenia, powodujące istnienie zachęt ekonomicznych do
skorzystania z opcji przedłużenia lub nie skorzystania z opcji wypowiedzenia. Grupa dokonuje również profesjonalnego osądu do ustalenia
okresu egzekwowalności umowy (okresu leasingu, w którym wypowiedzenie umowy nie będzie uzasadnione) w przypadku umów zawartych na
czas nieokreślony. Ocena okresu leasingu przeprowadzana jest na dzień rozpoczęcia leasingu. Ponowna ocena jest dokonywana w przypadku
wystąpienia znaczącego zdarzenia lub znaczącej zmiany w okolicznościach, które leasingobiorca kontroluje, wpływających na tę ocenę.
SZACUNKI
Okresy użytkowania składników aktywów z tytułu praw do użytkowania
Szacowany okres użytkowania aktywów z tytułu praw do użytkowania jest określany w ten sam sposób jak w przypadku rzeczowych aktywów trwałych.
Ustalenie krańcowej stopy procentowej leasingobiorcy
W związku z tym, że Grupa nie posiada informacji odnośnie stopy procentowej dla umów leasingowych, stosuje krańcową stopę procentową
do wyceny zobowiązań z tytułu leasingu, jaką Grupa musiałaby zapłacić, aby na podobny okres i przy podobnych zabezpieczeniach pożyczyć
środki w danej walucie niezbędne do zakupu składnika aktywów o podobnej wartości co składnik aktywów z tytułu praw do użytkowania
w podobnym środowisku gospodarczym.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 87 / 98
17.2.1. Grupa jako leasingobiorca
Zmiana stanu aktywów z tytułu praw do użytkowania
Grunty
Budynki i budowle
Urządzenia
techniczne i
maszyny
Środki transportu
i pozostałe
Razem
Wartość księgowa netto na
01/01/2020
Wartość księgowa brutto
1 795
1 685
125
1 012
4 617
Skumulowane umorzenie
(81)
(205)
(24)
(322)
(632)
Odpisy aktualizujące
(24)
(5)
(2)
(2)
(33)
1 690
1 475
99
688
3 952
zwiększenia/(zmniejszenia) netto
839
297
(1)
165
1 300
Nowe umowy leasingu, zwiększenie
wynagrodzenia leasingowego
204
308
11
529
1 052
Amortyzacja
(86)
(165)
(20)
(359)
(630)
Odpisy aktualizujące netto
(12)
1
-
(2)
(13)
Nabycie jednostek zależnych
731
92
7
21
851
Pozostałe
2
61
1
(24)
40
2 529
1 772
98
853
5 252
Wartość księgowa netto na
31/12/2020
Wartość księgowa brutto
2 732
2 153
138
1 426
6 449
Skumulowane umorzenie
(167)
(377)
(38)
(569)
(1 151)
Odpisy aktualizujące
(36)
(4)
(2)
(4)
(46)
2 529
1 772
98
853
5 252
Wartość księgowa netto na
01/01/2019
Wartość księgowa brutto
1 544
984
95
697
3 320
Odpisy aktualizujące
-
-
(2)
(2)
(4)
1 544
984
93
695
3 316
zwiększenia/(zmniejszenia) netto
Nowe umowy leasingu, zwiększenie
wynagrodzenia leasingowego
160
514
7
312
993
Amortyzacja
(54)
(135)
(15)
(321)
(525)
Odpisy aktualizujące netto
(24)
(5)
-
-
(29)
Reklasyfikacje
97
150
19
49
315
Pozostałe
(33)
(33)
(5)
(47)
(118)
Wartość księgowa netto na
31/12/2019
1 690
1 475
99
688
3 952
Łączna wartość wydatków z tytułu umów leasingowych, zaprezentowanych w działalności finansowej i operacyjnej w
sprawozdaniu z przepływów pieniężnych w roku 2020 i 2019 wyniosła odpowiednio (884) mln PLN i (724) mln PLN.
Analiza wymagalności zobowiązań z tytułu leasingu
31/12/2020
31/12/2019
do jednego roku
713
618
od 1 roku do 2 lat
1 372
1 135
od 2 lat do 3 lat
410
279
od 3 lat do 4 lat
334
222
od 4 lat do 5 lat
329
193
powyżej 5 lat
4 946
3 416
8 104
5 863
Dyskonto
(2 890)
(1 865)
5 214
3 998
Kwoty z tytułu umów leasingu ujęte w sprawozdaniu z zysku lub strat i innych całkowitych dochodów
2020
2019
Koszty z tytułu:
(259)
(251)
odsetek z tytułu leasingu
Koszty finansowe
(132)
(100)
leasingu krótkoterminowego
Koszty według rodzaju: Usługi Obce
(91)
(112)
leasingu aktywów o niskiej wartości niebędący
leasingiem krótkoterminowym
Koszty według rodzaju: Usługi Obce
(7)
(6)
zmiennych opłat leasingowych nieujętych w
wycenie zobowiązań leasingowych
Koszty według rodzaju: Usługi Obce
(29)
(33)
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 88 / 98
17.2.2. Grupa jako leasingodawca
Leasing operacyjny
Analiza wymagalności opłat leasingowych w leasingu operacyjnym
31/12/2020
31/12/2019
do jednego roku
101
89
od 1 roku do 2 lat
35
41
od 2 lat do 3 lat
34
39
od 3 lat do 4 lat
30
37
od 4 lat do 5 lat
28
33
powyżej 5 lat
305
336
533
575
Na dzień 31 grudnia 2020 roku i na dzień 31 grudnia 2019 roku wartość księgowa netto rzeczowych aktywów trwałych Grupy
oddanych innym podmiotom do użytkowania na podstawie umowy leasingu operacyjnego wyniosła odpowiednio 129 mln PLN i 150
mln PLN i dotyczyła głównie gruntów własnych (odpowiednio 54 mln PLN i 46 mln PLN) oraz budynków i budowli (odpowiednio
71 mln PLN i 94 mln PLN).
Przychody z tytułu leasingu operacyjnego w 2020 roku i w 2019 wyniosły odpowiednio 264 mln PLN i 257 mln PLN.
17.3. Poniesione nakłady inwestycyjne oraz przyszłe zobowiązania z tytułu podpisanych kontraktów inwestycyjnych
Łączna wartość nakładów inwestycyjnych wraz z kosztami finansowania zewnętrznego poniesionych w 2020 roku oraz w 2019
roku wynosiła odpowiednio 8 992 mln PLN i 8 773 mln PLN, w tym nakłady na inwestycje związane z ochroną środowiska
odpowiednio 634 mln PLN i 198 mln PLN.
Na dzień 31 grudnia 2020 roku i na dzień 31 grudnia 2019 roku wartość przyszłych zobowiązań z tytułu podpisanych do tego
dnia kontraktów inwestycyjnych wyniosła odpowiednio 9 202 mln PLN i 5 100 mln PLN.
17.4. Aktywa i zobowiązania warunkowe
WYBRANE ZASADY RACHUNKOWOŚCI
Aktywa i zobowiązania warunkowe
Grupa ujawnia na koniec okresu sprawozdawczego informacje o aktywach warunkowych jeśli wpływ środków zawierających w sobie korzyści
ekonomiczne jest prawdopodobny. Jeśli jest to wykonalne w praktyce, Grupa szacuje skutki finansowe aktywów warunkowych, wyceniając je zgodnie z
zasadami obowiązującymi przy wycenie rezerw.
Grupa ujawnia na koniec okresu sprawozdawczego informacje o zobowiązaniach warunkowych jeśli:
- ma możliwy obowiązek, który powstał na skutek zdarzeń przeszłych, których istnienie zostanie potwierdzone dopiero w momencie wystąpienia lub
niewystąpienia jednego lub większej ilości niepewnych przyszłych zdarzeń, które nie w pełni podlegają kontroli Grupy lub
- ma obecny obowiązek który powstał na skutek zdarzeń przeszłych, ale wypływ środków zawierających w sobie korzyści ekonomiczne nie jest
prawdopodobny lub Grupa nie jest w stanie wycenić kwoty zobowiązania wystarczająco wiarygodnie.
Grupa nie ujawnia zobowiązania warunkowego gdy prawdopodobieństwo wypływu środków zawierających w sobie korzyści ekonomiczne jest znikome.
SZACUNKI
Aktywa warunkowe
Grupa dokonuje szacunków w odniesieniu do skutków finansowych ujawnianych aktywów warunkowych w oparciu o wartość wcześniej
rozpoznanych kosztów, które Grupa spodziewa się odzyskać (np. na mocy podpisanych umów ubezpieczenia), bądź wartość przedmiotu
postępowań, w których spółki Grupy występują w roli powoda.
Zobowiązania warunkowe
Grupa szacuje możliwe przyszłe zobowiązania, stanowiące zobowiązania warunkowe, w oparciu o wartość roszczeń w ramach toczących się
postępowań, w których spółki z Grupy ORLEN są strona pozwaną.
17.4.1. Aktywa warunkowe
Zgodnie z informacją opublikowaną w Sprawozdaniach Finansowych PKN ORLEN i Grupy ORLEN za rok 2019 i śródrocznych
sprawozdaniach publikowanych kwartalnie w trakcie 2020 roku PERN S.A. poinformował PKN ORLEN, o różnicach w ilości zapasu
operacyjnego ropy naftowej typu REBCO (Russian Export Blend Crude Oil) w związku z przeprowadzoną przez niego, jako operatora
systemu rurociągowego, inwentaryzacją zapasów ropy naftowej dostarczanej przez park zbiornikowy w Adamowie. Równolegle na
koniec grudnia 2020, PERN wskazał kolejny niedobór w ilości zapasu ropy naftowej PKN ORLEN dostarczanej drogą morską poprzez
Bazę Manipulacyjną PERN-u w Gdańsku wprowadzając jednostronną korektę salda zapasu ropy REBCO.
PERN S.A. utrzymuje, że przyczyną zmiany stanu zapasów operacyjnych są różnice metodologii obliczania ilości ropy naftowej typu
REBCO dostarczanej przez park zbiornikowy w Adamowie oraz ropy dostarczanej drogą morską. Na dzień 31 grudnia 2020 roku
zgodnie z potwierdzeniem otrzymanym od PERN S.A. zapas operacyjny PKN ORLEN w zakresie ropy naftowej typu REBCO wyniósł
585.553 ton metrycznych netto. Różnica w stanie zapasów zwiększyła się w stosunku do stanu z 2019 roku o 755 ton metrycznych
netto i wyniosła 90.408 ton metrycznych netto.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 89 / 98
PKN ORLEN nie zgadza się ze stanowiskiem PERN S.A., ponieważ w jego ocenie pozostaje ono bezpodstawne, nieudowodnione i
niezgodne z umowami wiążącymi PKN ORLEN oraz PERN S.A., a dotychczasowa metodologia stosowana na potrzeby obliczeń ilości
ropy naftowej typu REBCO oraz rop naftowych dostarczanych drogą morską poprzez Bazę Manipulacyjną PERN-u w Gdańsku i
przesyłanych przez PERN S.A. do PKN ORLEN jest prawidłowa i nie była nigdy wcześniej kwestionowana. PKN ORLEN analizuje
obecnie możliwości podjęcia odpowiednich kroków prawnych związanych z informacją przekazaną przez PERN S.A. i zastrzega
możliwość podjęcia wszelkich działań zmierzających do ochrony uzasadnionych interesów PKN ORLEN, w tym dochodzenia roszczeń
związanych z przekazaną przez PERN S.A. informacją na temat wysokości zapasu operacyjnego PKN ORLEN w zakresie ropy
naftowej typu REBCO.
W ocenie PKN ORLEN wartość korekty zapasów rozpoznana w 2019 roku oraz w okresie 12 miesięcy 2020 roku w łącznej kwocie
(156) mln PLN stanowi jednocześnie aktywo warunkowe PKN ORLEN.
17.4.2. Zobowiązania warunkowe
Informacje o istotnych postępowaniach toczących się przed sądem, organem właściwym dla postępowania arbitrażowego lub
organem administracji w których spółki z Grupy ORLEN są stroną pozwaną:
Pozew I.P.-95 s.r.o. przeciwko Unipetrol RPA s.r.o. o odszkodowanie
W dniu 23 maja 2012 roku Unipetrol RPA s.r.o. otrzymał z Sądu Okręgowego w Ostrawie pozew spółki I.P.-95 s.r.o. o
odszkodowanie związane ze złożeniem przez Unipetrol RPA s.r.o. w listopadzie 2009 roku wniosku o ogłoszenie upadłości spółki
I.P.-95 s.r.o. Łączna wartość pozwu wynosi około 314 mln PLN przeliczone kursem z dnia 31 grudnia 2020 roku (co odpowiada 1
789 mln CZK). Unipetrol RPA s.r.o. jest jednym z ośmiu podmiotów pozwanych solidarnie o zapłatę wyżej wymienionej kwoty. Na
wniosek I.P.-95 s.r.o. toczyło się postępowanie dotyczące przystąpienia do sprawy w charakterze powoda spółki NESTARMO
TRADING LIMITED. Sąd odmówił zgody na przystąpienie tej spółki do sprawy. W lutym 2018 roku sąd oddalił w całości pozew
orzekając na korzyść Unipetrol RPA s.r.o. W dniu 3 kwietnia 2018 roku I.P.-95 s.r.o. złożył apelację od orzeczenia sądu pierwszej
instancji. W dniu 22 maja 2018 roku Sąd Okręgowy w Ostrawie zobowiązał I.P. – 95 s.r.o. do zapłaty opłaty od apelacji. W dniu 11
grudnia 2018 roku Sąd drugiej instancji oddalił apelację I.P.-95 s.r.o. od wyroku Sądu Okręgowego w Ostrawie. Wyrok jest
prawomocny. W dniu 20 marca 2019 r I.P. – 95 s.r.o. wniosła skargę kasacyjną od wyroku sądu drugiej instancji. W ocenie Unipetrol
RPA s.r.o. roszczenie jest bezpodstawne.
Roszczenie Warter Fuels S.A (poprzednio: OBR S.A.) przeciwko PKN ORLEN o odszkodowanie
W dniu 5 września 2014 roku spółka OBR S.A. (obecnie: Warter Fuels S.A.) wystąpiła przeciwko PKN ORLEN do Sądu
Okręgowego w Łodzi z pozwem o zapłatę z tytułu zarzucanego naruszenia przez PKN ORLEN praw do patentu. Kwota roszczenia
w pozwie została oszacowana przez Warter Fuels S.A. na kwotę około 84 mln PLN. Żądanie pozwu obejmuje zasądzenie od PKN
ORLEN na rzecz Warter Fuels S.A. sumy pieniężnej w wysokości odpowiadającej wartości opłaty licencyjnej za korzystanie z
rozwiązania objętego ww. patentem oraz zasądzenie obowiązku zwrotu korzyści uzyskanych na skutek stosowania tego
rozwiązania. W dniu 16 października 2014 roku PKN ORLEN złożył odpowiedź na pozew. Pismem procesowym z dnia 11 grudnia
2014 roku wartość przedmiotu sporu została określona przez powoda na kwotę około 247 mln PLN. Dotychczas odbyło się kilka
rozpraw, podczas których sąd przesłuchał świadków zgłoszonych przez strony. W dniu 19 grudnia 2018 roku odbyła się rozprawa, w
trakcie której Sąd wysłuchał stanowiska stron w zakresie podstaw ewentualnego uchylenia postanowienia o zabezpieczeniu.
Postanowieniem z dnia 2 stycznia 2019 roku Sąd Okręgowy uchylił postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia roszczeń. Warter
Fuels S.A. złożył zażalenie na to postanowienie w dniu 5 lutego 2019 roku. PKN ORLEN złożył odpowiedź na zażalenie. Sprawa
rozpoznania zażalenia jest na etapie postępowania drugoinstancyjnego, tj. przed Sądem Apelacyjnym w Łodzi. Zabezpieczenie
zostało prawomocnie uchylone. Pełnomocnik PKN ORLEN złożył także wniosek o zawieszenie postępowania z uwagi na toczące
się równolegle postępowanie o ustalenie prawa do spornego patentu, którego wynik będzie miał znaczenie dla rozstrzygnięcia w
sprawie o naruszenie. Wniosek nie został jeszcze rozpatrzony. Obecnie Sąd poszukuje biegłego bądź instytutu celem wydania opinii
także wśród podmiotów zagranicznych, stąd zostało zlecone tłumaczenie części dokumentacji sprawy na język niemiecki. Pełna
ocena ryzyka niepomyślnego rozstrzygnięcia może być dokonana na dalszym etapie postępowania biorąc pod uwagę argumenty
PKN ORLEN. W ocenie PKN ORLEN roszczenia Warter Fuels S.A. są bezpodstawne.
Pozew UAB Baltpool przeciwko ORLEN Lietuva
W maju 2019 roku spółka UAB Baltpool (podmiot administrujący funduszami i odpowiedzialny za pobór opłat z tytułu tzw. Public
Serwis Obligation na Litwie „PSO“) wniosła pozew przeciwko ORLEN Lietuva o zapłatę opłat systemowych (tzw. opłaty PSO)
związanych ze zużyciem energii elektrycznej za okres od lutego 2013 do marca 2019 roku (z wyłączeniem maja 2017). Pozew
dotyczy niezapłaconych przez ORLEN Lietuva opłat systemowych od ilości energii elektrycznej wytworzonej i zużytej przez ORLEN
Lietuva na własne potrzeby. ORLEN Lietuva uważa, że tego rodzaju opłaty systemowe (opłaty autoproducenckie) są nienależne.
Sprawa ta jest powiązana z 8 sprawami administracyjnymi wszczętymi przez ORLEN Lietuva (od 2013 roku), w których ORLEN
Lietuva kwestionuje legalność naliczania PSO od energii elektrycznej wytworzonej i zużytej na własne potrzeby. Wszystkie te
sprawy administracyjne są zawieszone w związku z postępowaniem toczącym się przed Trybunałem Sprawiedliwości UE. Wynik
sprawy z powództwa UAB Baltpool zależy w dużym stopniu od wyniku tych postępowań administracyjnych i postępowania przed
Trybunałem Sprawiedliwości UE. Trybunał Sprawiedliwości UE zdecydował, że litewski program PSO miał charakter pomocy
państwa. W celu uczestnictwa w planie zwrotów opłat PSO, który rozpoczął się w dniu 1 lipca 2020 roku, Rada Nadzorcza ORLEN
Lietuva podjęła decyzję o uregulowaniu zaległości. Wynegocjowano obniżenie zaległych odsetek. W dniu 25 czerwca 2020 roku
ORLEN Lietuva uregulowała zaległości w kwocie 63 mln PLN przeliczone kursem z dnia 31 grudnia 2020 roku (tj. 13,7 mln EUR) co
odpowiada całości wartości sporu na dzień 31 grudnia 2020 roku. UAB Baltpool wycofał pozew, co zostało potwierdzone
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 90 / 98
orzeczeniem Sądu z dnia 3 listopada 2020 roku. Wobec tego ORLEN Lietuva będzie uczestniczyć w planie zwrotów PSO, ponieważ
jednym z warunków uczestnictwa jest brak zadłużenia wobec UAB Baltpool. Sprawa, która dotyczy PSO za 2017 znajduje się w
instancji odwoławczej. Data rozprawy apelacyjnej nie jest jeszcze wyznaczona. Jeśli ORLEN Lietuva wygra sprawę, zapłacone do
chwili obecnej PSO zostanie zwrócone ORLEN Lietuva przez Skarb Państwa. W ocenie ORLEN Lietuva roszczenia UAB Baltpol są
bezpodstawne.
Spór POLWAX S.A. - ORLEN Projekt S.A.
W dniu 19 kwietnia 2019 roku spółka ORLEN Projekt złożyła do Sądu Okręgowego w Rzeszowie pozew przeciwko POLWAX o
zapłatę kwoty 6,7 mln PLN wraz z należnymi odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych z tytułu
wynagrodzenia za wykonane i odebrane przez POLWAX prace budowlane w związku z zawartą w dniu 7 kwietnia 2017 roku
Umową na „Budowę i uruchomienie instalacji odolejania rozpuszczalnikowego gaczy parafinowych wraz z instalacjami
pomocniczymi dla Spółki POLWAX .S.A”. W dniu 23 maja 2019 roku Sąd wydał na rzecz ORLEN Projekt nakaz zapłaty w
postępowaniu nakazowym obejmujący całość dochodzonej kwoty, dzięki czemu ORLEN Projekt uzyskała następnie zabezpieczenie
komornicze tej kwoty na rachunku bankowym POLWAX. Złożony przez POLWAX wniosek o uchylenie nakazu zapłaty jako tytułu
zabezpieczenia został oddalony postanowieniem Sądu I instancji. POLWAX odwołał się od orzeczenia Sądu I instancji, jednak w
dniu 16 marca 2020 roku Sąd Apelacyjny w Rzeszowie wydał postanowienie o oddaleniu zażalenia POLWAX. Akta sprawy zostały
przekazane z powrotem do Sądu Okręgowego celem kontynuowania postępowania dowodowego. Dnia 27 listopada 2020 roku Sąd
Okręgowy wydał wyrok w sprawie, zgodnie z którym (i) utrzymał w mocy nakaz zapłaty z dnia 23 maja 2019 roku w zasadniczej
części, tj. w całości w zakresie dochodzonej należności głównej w kwocie 6,7 mln PLN oraz w zakresie zaległych odsetek za
opóźnienie w transakcjach handlowych liczonych od 1 października 2019 roku do dnia zapłaty; (ii) uchylił nakaz zapłaty wydany w
dniu 23 maja 2019 roku co do zapłaty zaległych odsetek tj. w zakresie kwoty 2,9 mln PLN od dnia 11 stycznia 2019 roku do dnia 1
października 2019 roku oraz w zakresie kwoty 3,7 mln PLN od dnia 25 stycznia 2019 roku do dnia 1 października 2019 roku; (iii)
zasądził od POLWAX na rzecz ORLEN Projekt dodatkowe koszty procesu. Dnia 22 lutego 2021 roku ORLEN Projekt wniosła
apelację od wyroku, zaskarżając go w części w jakiej Sąd uchylił nakaz zapłaty co do zapłaty ustawowych odsetek za opóźnienie w
transakcjach handlowych od kwot: (i) 2,9 mln PLN od dnia 11 stycznia 2019 roku do dnia 1 października 2019 roku oraz (ii) 3,7 mln
PLN od dnia 25 stycznia 2019 roku do dnia 1 października 2019 roku.
W dniu 31 maja 2019 roku spółka ORLEN Projekt złożyła do Sądu Okręgowego w Rzeszowie kolejny pozew przeciwko POLWAX
o zapłatę dalszej kwoty 6,5 mln PLN wraz z należnymi odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych z tytułu
kolejnej części wynagrodzenia za wykonane i odebrane przez POLWAX prace budowlane. Pozew ten został następnie trzykrotnie
rozszerzony – (1) rozszerzeniem powództwa z dnia 20 września 2019 roku o kwotę 13,9 mln PLN tytułem zwrotu bezpodstawnie
pobranej przez POLWAX gwarancji dobrego wykonania Umowy oraz pokrycia kosztów jej realizacji (2) rozszerzeniem powództwa z
dnia 6 listopada 2019 roku o kwotę 25 mln PLN z tytułu innych roszczeń związanych z odstąpieniem przez ORLEN Projekt od
Umowy z winy POLWAX oraz (3) rozszerzeniem powództwa z dnia 19 lutego 2021 r. o kwotę 22,5 mln PLN z tytułu dalszych
roszczeń związanych z odstąpieniem przez ORLEN Projekt od Umowy z winy POLWAX, do łącznej kwoty 67,9 mln PLN. Terminy
kolejnych rozpraw zostały zaplanowane na: maj i czerwiec 2021 roku.
W dniu 2 marca 2020 roku do Sądu Okręgowego w Rzeszowie wpłynął pozew POLWAX przeciwko ORLEN Projekt o zapłatę kwoty
132 mln PLN wraz z należnymi odsetkami za opóźnienie. Dochodzona pozwem łączna kwota obejmuje kwotę 84 mln PLN tytułem
szkody w postaci rzeczywistej straty, która miała zostać poniesiona przez POLWAX, oraz 48 mln PLN tytułem utraconych korzyści,
które miały powstać w związku z nienależytym wykonaniem i niewykonaniem Umowy przez ORLEN Projekt. W ocenie ORLEN
Projekt dochodzone pozwem roszczenia POLWAX są bezpodstawne, wobec czego w odpowiedzi na pozew z dnia 3 września 2020
roku ORLEN Projekt wniosła o oddalenie powództwa w całości. Zgodnie z posiadanymi przez ORLEN Projekt informacjami, przed
złożeniem pozwu POLWAX wystąpiła do Sądu Okręgowego w Rzeszowie z wnioskiem o zabezpieczenie roszczeń, których
zamierzała dochodzić od ORLEN Projekt, jednakże postanowieniem z dnia 6 lutego 2020 roku Sąd oddalił ten wniosek w całości.
W związku z wniesieniem przez POLWAX pisma zatytułowanego rozszerzenie powództwa wraz z repliką na odpowiedź na pozew,
ORLEN Projekt wniosła o uznanie rozszerzenia powództwa za niedopuszczalne. W dniu 25 lutego 2021 roku Sąd Okręgowy w
Rzeszowie przychylił się do wniosku ORLEN Projekt i wydał postanowienie o uznaniu rozszerzenia powództwa POLWAX o kwotę
2 mln PLN za niedopuszczalne. Termin posiedzenia przygotowawczego w sprawie został wyznaczony na dzień 19 maja 2021 roku.
W dniu 11 marca 2020 roku do Sądu Okręgowego w Rzeszowie wpłynął pozew POLWAX przeciwko ORLEN Projekt o zapłatę
kwoty 9,7 mln PLN wraz z należnymi odsetkami za opóźnienie z tytułu: (i) zwrotu kosztów usunięcia i utylizacji odpadu w postaci
zanieczyszczonej ziemi pochodzącej z terenu Inwestycji, oraz (ii) bezumownego składowania ziemi pochodzącej z terenu Inwestycji
na należącej do POLWAX działce nr 3762/70. W ocenie ORLEN Projekt roszczenia POLWAX dochodzone powyższym pozwem są
bezpodstawne, stąd w odpowiedzi na pozew z dnia 19 czerwca 2020 roku ORLEN Projekt wniósł o oddalenie powództwa w całości.
Sprawa została zawieszona na zgodny wniosek stron. Pismem z dnia 1 marca 2021 roku POLWAX wniosła o podjęcie
zawieszonego postępowania. W dniu 17 marca 2021 roku Sąd wydał postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania,
wyznaczając termin posiedzenia przygotowawczego w sprawie na 14 czerwca 2021 roku.
W dniu 22 czerwca 2020 roku do ORLEN Projekt doręczono odpis kolejnego pozwu wniesionego przez POLWAX do Sądu
Rejonowego w Tychach. W ramach wniesionego powództwa POLWAX zażądał, aby Sąd zobowiązał ORLEN Projekt do
przywrócenia stanu zgodnego z prawem poprzez opróżnienie magazynów przekazanych ORLEN Projekt celem przechowywania
urządzeń i materiałów na potrzeby prowadzonej Inwestycji. W dniu 3 lipca 2020 roku Sąd przedłużył ORLEN Projekt termin do
złożenia odpowiedzi na pozew do dnia 24 lipca 2020 roku. Dnia 24 lipca 2020 roku ORLEN Projekt złożył w tej sprawie odpowiedź
na pozew, wnosząc o oddalenie powództwa w całości jako bezzasadnego. Postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2020 roku Sąd
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 91 / 98
skierował sprawę do mediacji, na co obie strony przystały. W dniu 9 kwietnia 2021 roku mediator sporządził protokół o zakończeniu
mediacji, zwracając akta do Sądu Rejonowego w Tychach celem dalszego procedowania w sprawie.
Technip Italy S.p.A. przeciwko UNIPETROL RPA, s.r.o.
W związku z opóźnieniem wykonania Umowy zawartej pomiędzy Technip Italy S.p.A. („Technip”) a UNIPETROL na budowę Zakładu
Polietylenu w Litvinov, Technip zobowiązany był do zapłaty kar umownych za opóźnienie w wysokości 106 mln PLN przeliczone kursem
z dnia 31 grudnia 2020 roku (co odpowiada 23 mln EUR). Technip nie zapłacił ww. kar umownych UNIPETROL, w związku z czym
UNIPETROL wykorzystał gwarancję bankową w kwocie 97 mln PLN przeliczone kursem z dnia 31 grudnia 2020 roku (co odpowiada 21
mln EUR).
W dniu 17 sierpnia 2020 roku Technip wniósł wezwanie na arbitraż. W listopadzie 2020 UNIPETROL wystąpił z kompensatą
pozostałych odsetek umownych z faktury wystawionej przez Technip za pozostałą część wynagrodzenia umownego: zaległa wysokość
odsetek umownych za opóźnienie wynosi 8 mln PLN przeliczone kursem z dnia 31 grudnia 2020 roku (co odpowiada 1,8 mln EUR).
W dniu 30 listopada 2020 roku UNIPETROL złożył odpowiedź na pozew oraz zgłosił powództwo wzajemne z tytułu zaległych odsetek
umownych za opóźnienie w kwocie 8 mln PLN przeliczone kursem z dnia 31 grudnia 2020 roku (co odpowiada 1,8 mln EUR).
W dniu 5 stycznia 2021 roku Technip złożył poprawkę do wezwania na arbitraż zwiększając całkowitą wysokość roszczenia do kwoty
148 mln PLN przeliczone kursem z dnia 31 grudnia 2020 roku (co odpowiada 32 mln EUR) .
Technip wnosząc o arbitraż uwzględniając zgłoszoną poprawkę dąży do uzyskania:
a) zapłaty kwoty 98 mln PLN przeliczone kursem z dnia 31 grudnia 2020 roku (co odpowiada 21,3 mln EUR) stanowiącego wysokość
bezpodstawnej wypłaty z gwarancji bankowej przez UNIPETROL;
b) zapłaty kwoty 48 mln PLN przeliczone kursem z dnia 31 grudnia 2020 roku (co odpowiada 10,5 mln EUR) stanowiącej roszczenia
dodatkowe Technip oparte na różnych okolicznościach i podstawach prawnych głównie dotyczących prac, usług dodatkowych
wykonanych przez Technip w związku z projektem budowy Zakładu Polietylenu;
c) zapłaty kwoty 0,9 mln PLN przeliczone kursem z dnia 31 grudnia 2020 roku (co odpowiada 0,2 mln EUR) z faktury wystawionej
przez Technip stanowiącą pozostałą część wynagrodzenia umownego (co było kompensowane przez UNIPETROL w listopadzie
2020);
d) zapłaty kwoty odsetek ustawowych za całą wymagalną płatność;
e) odrzucenie pozwu wzajemnego UNIPETROL.
Postępowanie arbitrażowe toczy się przed Sądem Arbitrażowym przy Międzynarodowej Izbie Gospodarczej w Wiedniu. W ocenie
UNIPETROL RPA s.r.o. roszczenie Technip jest bezpodstawne.
Zobowiązania warunkowe dotyczące Grupy ENERGA
Na dzień 31 grudnia 2020 roku zobowiązania warunkowe Grupy ENERGA wyniosły 309 mln PLN, w tym przede wszystkim z tytułu
spraw spornych przeciwko spółkom Grupy ENERGA, dla których wygranie przez spółki jest prawdopodobne lub wiarygodne
oszacowanie wypływu środków pieniężnych nie jest na ten moment możliwe i na te sprawy nie jest tworzona rezerwa.
Największą pozycję zobowiązań warunkowych stanowią sprawy sporne związane z infrastrukturą energetyczną spółki Energa-
Operator SA usadowioną na prywatnym gruncie. Grupa tworzy rezerwy na zgłoszone spory sądowe. W przypadku niepewności, co
do zasadności kwoty roszczenia lub tytułu prawnego do gruntu, Grupa rozpoznaje zobowiązania warunkowe. Na dzień 31 grudnia
2020 roku oszacowana wartość tych roszczeń wykazana jako zobowiązania warunkowe wynosi 248 mln PLN. Biorąc pod uwagę
opinie prawne szacowane kwoty określają ryzyko powstania zobowiązania poniżej 50%.
Kolejną kwestią jest także umowa o dofinansowanie Projektu „Budowa bloku energetycznego na biomasę Energa Kogeneracja Sp.
z o.o. w Elblągu”, która określa wskaźniki rezultatu dotyczące ilości wytworzonej energii elektrycznej i energii cieplnej na lata 2014-
2018. W celu zabezpieczenia wykonania zobowiązań wynikających z umowy o dofinansowanie Energa Kogeneracja Sp. z o.o.
wystawiła weksel in blanco do maksymalnej kwoty 40 mln PLN wraz z odsetkami.
W ramach rozliczenia nabycia akcji ENERGA, Grupa ORLEN, zgodnie ze szczególnymi wymogami MSSF 3 Połączenia jednostek w
odniesieniu do powyższych zobowiązań warunkowych rozpoznała w bilansie na dzień nabycia dodatkowe rezerwy
odzwierciedlające ich oszacowaną wartość godziwą w wysokości 74 mln PLN, w tym związanych z infrastrukturą energetyczną
spółki Energa-Operator S.A. usadowioną na prywatnym gruncie, których wartość godziwa została ustalona w oparciu o
prawdopodobieństwo zrealizowania się roszczeń klientów na bazie oszacowania kancelarii prawnych.
Postępowanie arbitrażowe z powództwa Elektrobudowa S.A. przeciwko PKN ORLEN
Elektrobudowa S.A. wniosła pozew o zapłatę przeciwko PKN ORLEN do Sądu Arbitrażowego przy Stowarzyszeniu Inżynierów,
Doradców i Rzeczoznawców (SIDIR) w Warszawie (sygn. P/SA/5/2019) na łączną kwotę 103 997 758,85 PLN oraz 11 481 955,37
EURO. Sprawa dotyczy wykonywania umowy EPC na budowę Instalacji Metateza, zawartej pomiędzy PKN ORLEN a
Elektrobudowa.
Na powyższą kwotę składają się następujące kwoty:
1) 20 570 866,83 PLN oraz 7 585 851,61 EUR wraz z odsetkami za opóźnienie tytułem zapłaty zaległego wynagrodzenia
przewidzianego w Umowie EPC - na rzecz Elektrobudowa, ewentualnie na rzecz Citibanku, w razie uznania, że w wyniku cesji
wynagrodzenie należne jest Citibankowi,
2) 7 832 245,97 PLN oraz 1 261 191,54 EUR wraz z odsetkami ustawowymi od 23 października 2018 roku tytułem
wynagrodzenia za prace dodatkowe i zamienne – na rzecz Elektrobudowa ewentualnie Citibanku jak wyżej;
3) 62 355 170,15 PLN wraz z odsetkami ustawowymi od 27 grudnia 2019 roku tytułem wynagrodzenia, o które powinien zostać
podwyższony ryczałt na rzecz Elektrobudowa, ewentualnie Citibanku jak wyżej,
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 92 / 98
4) 13 239 475,90 PLN oraz 2 634 912,22 EUR wraz z odsetkami ustawowymi od 25 października 2019 roku – tytułem
odszkodowania za szkodę wyrządzona bezpodstawną wypłatą przez PKN ORLEN sum gwarancyjnych dostępnych w ramach
gwarancji bankowych – na rzecz Elektrobudowa.
PKN ORLEN złożył odpowiedź na pozew w dniu 17 kwietnia 2020 roku Sąd Arbitrażowy wydał dwa orzeczenia.
(I) Wyrok wstępny (nr 1) w dniu 7 stycznia 2021 roku dotyczy roszczenia Elektrobudowa o zasądzenie kwoty 250 000 PLN za
wykonanie „Instrukcji przygotowania instalacji po remoncie do ruchu” (dalej: Instrukcja) oraz kwoty 128 795,36 PLN tytułem dopłaty
za dostarczenie adsorbera FA-2202 Nitrogen Treater wykonanego ze stali nierdzewnej zamiast ze stali węglowej (dalej: adsorber).
W wyroku tym Zespół Orzekający orzekł, że o uznaniu roszczenia o zapłatę wynagrodzenia za wykonanie „Instrukcji przygotowania
instalacji po remoncie do ruchu” za usprawiedliwione co do zasady oraz o uznaniu roszczenia o zapłatę dodatkowego
wynagrodzenia za dostarczenie adsorbera wykonanego ze stali nierdzewnej zamiast ze stali węglowej za usprawiedliwione co do
zasady. Wyrok wstępny nie stanowi o istnieniu po stronie PKN ORLEN obowiązku zapłaty na rzecz powoda kwot 250 000 PLN za
wykonanie Instrukcji i 128 795,36 PLN (tytułem dopłaty za dostarczenie adsorbera), ale jest wyrazem uznania przez Zespół
Orzekający, iż Elektrobudowa jest uprawniona do oczekiwania od PKN ORLEN zapłaty za wyżej spełnione świadczenia rzeczowe,
jako dodatkowe lub/i zamienne.
Kolejną czynnością jest ustalenie wysokości kwot należnych Elektrobudowa od PKN ORLEN z wyżej wskazanych tytułów. W tym
celu Zespół Orzekający wydał 18 stycznia 2021 roku postanowienia o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego dla ustalenia wartości
Instrukcji wykonanej przez Elektrobudowa oraz dowodu z opinii biegłego dla ustalenia wysokości dopłaty za dostarczenie adsorbera
wykonanego ze stali nierdzewnej zamiast ze stali węglowej.
(II) Wyrok częściowy z dnia 8 stycznia 2021 roku dotyczy żądania PKN ORLEN o obniżenie wynagrodzenia Elektrobudowa
w związku z wadami kompresorów K-2302A, K-2302B i rurociągów wody pitnej oraz gospodarczej w łącznej wysokości 11 612,94
PLN i 4 602 235,65 EUR. Sąd oddalił żądanie PKN ORLEN o obniżenie umownego zryczałtowanego wynagrodzenia strony
powodowej łącznie o 11 612,94 PLN i 4 602 235,65 EUR, na podstawie przepisów o rękojmi, w związku z dostawą kompresorów K-
2302A, K-2302B o mocy na wale 11,4 kW oraz wykonaniem rurociągów wody pitnej i gospodarczej z materiału PEHD w ramach
"Umowy o projektowanie, dostawę oraz budowę w systemie "pod klucz” instalacji metatezy w Zakładzie Produkcyjnym Polskiego
Koncernu Naftowego ORLEN S.A. w Płocku" z dnia 1 sierpnia 2016 roku, jako bezzasadne. Wyrok częściowy nie jest wyrokiem
zasądzającym od Koncernu na rzecz powoda kwoty 11 612,94 PLN i 4 602 235,65 EUR, bowiem Sąd nie wypowiedział się o tym
czy powód ma legitymację procesową czynną do żądania zapłaty wyżej wskazanych kwot, jako części wynagrodzenia z Umowy i
uznającym oświadczenie PKN ORLEN obniżające wynagrodzenie umówione o wyżej wskazane kwoty, dokonane w oparciu
o przepisy dotyczące rękojmi za wady rzeczy, za nieskuteczne.
(III) Wyrok Częściowy (nr 2) z dnia 3 lutego 2021 roku Sąd zasądził od PKN ORLEN na rzecz Elektrobudowa kwotę 4 346 223,35
PLN (17 faktur) oraz kwotę 6 961 630,26 PLN (jako równowartość 1 622 983,45 EUR - 5 faktur) z tytułu podatku VAT (łącznie:
11 307 853,61 PLN), wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie oraz ustalił bezzasadność potrąceń dokonanych przez
pozwanego na kwotę 667 271,12 EUR i kwotę 3 502 187,47 PLN. W zakresie części faktur Sąd stwierdził, że nie zostały one
zapłacone bez wyjaśnienia przyczyn ich uregulowania. Ponadto Sąd uznał, że Umowa EPC dopuszczała dokonywanie potrąceń
wyłącznie wobec wartości netto. Wobec tego uznał, że podatek VAT jako należność publicznoprawna nie może zostać potrącona
z należnością cywilnoprawną i takie kwoty nie podlegają zatrzymaniu.
(IV) Wyrok Częściowy (nr 3) z dnia 3 lutego 2021 roku zasądzający od PKN ORLEN na rzecz syndyka masy upadłości łączną kwotę
1 180 846,40 PLN netto tytułem częściowej zapłaty umownego wynagrodzenia (6 faktur), wraz z odsetkami ustawowymi za
opóźnienie do daty zapłaty. Sąd orzekł co do 6 faktur, które były już przedmiotem rozpoznania w wyroku częściowym (nr 2). Sąd
stwierdził, że PKN ORLEN nie wskazał dlaczego kwoty nie zostały zapłacone. Stwierdził także, że pozew został ograniczony i w
tym nie obejmuje kwot zatrzymanych tytułem kaucji zastępczej związanej z niezłożeniem Gwarancji Należytego Wykonania
w okresie gwarancji. Niemniej Sąd zasądził na rzecz syndyka kwotę 1 180 807,40 PLN.
(V) Wyrok Częściowy (nr 4) z dnia 3 lutego 2021 roku zasądzający od pozwanego na rzecz powoda łączną kwotę 2 090 738,20 PLN
i kwotę 1 379 395,95 EUR tytułem częściowej zapłaty umownego wynagrodzenia, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie do
daty zapłaty oraz ustalający bezzasadność potrąceń dokonanych przez pozwanego z tytułu kar umownych na kwotę 1 865 930,95
EUR. Wyrok dotyczy kwot, które zostały potrącone przez PKN ORLEN w związku z naliczeniem kar umownych za nieterminową
realizację umowy EPC w zakresie terminów pośrednich. Sąd ustalił, że:
- kara umowna za opóźnienie w dostarczeniu dokumentacji została w części naliczona nieprawidłowo, w związku z czym zasądził
na rzecz powoda kwoty potrącone w związku z nieprawidłowo naliczoną karą;
- kara umowna za opóźnienie w dostarczeniu reaktora OCU jest uzasadniona i oddalił powództwo o zapłatę wynagrodzenia
w zakresie, w jakim zostało ono potrącone na pokrycie tej kary umownej;
- kara umowna za opóźnienie w dostawie Stacji Zimna zostały naliczone nieprawidłowo i zasądził roszczenia Elektrobudowa
z tytułu wynagrodzenia potrąconego na zaspokojenie tej kary umownej.
Od w/w wyroków nie przysługuje PKN ORLEN żaden środek odwoławczy w postępowaniu przed Sądem Arbitrażowym. Na moment
publikacji niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego na podstawie w/w wyroków PKN ORLEN zobowiązany jest do
zapłaty na rzecz syndyka masy upadłości Elektrobudowa S.A. około 45 mln PLN wraz z odsetkami, z tym zastrzeżeniem, że 22 mln
PLN z powyższej kwoty nie są jeszcze objęte wyrokami zasądzającymi.
Poza postępowaniami opisanymi powyżej Grupa nie zidentyfikowała innych istotnych zobowiązań warunkowych.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 93 / 98
17.5. Zabezpieczenia akcyzowe
Zabezpieczenia akcyzowe i akcyza od wyrobów i towarów znajdujących się w procedurze zawieszonego poboru wynosiły na
dzień 31 grudnia 2020 roku i na dzień 31 grudnia 2019 roku odpowiednio 2 483 mln PLN i 2 826 mln PLN.
17.6. Transakcje z podmiotami powiązanymi
W 2020 roku oraz w 2019 roku oraz na dzień 31 grudnia 2020 roku oraz na dzień 31 grudnia 2019 roku nie wystąpiły transakcje
podmiotów powiązanych Grupy ORLEN z członkami Zarządu i Rady Nadzorczej oraz członkami pozostałego kluczowego
personelu kierowniczego Jednostki Dominującej i z bliskimi im osobami.
W 2020 roku wystąpiły głównie transakcje sprzedaży usług prawnych członków kluczowego personelu kierowniczego i bliskich
im osób z podmiotami powiązanymi Grupy ORLEN, a łączna wartość sprzedaży i zakupu wyniosła w tym okresie odpowiednio:
875 tys. PLN oraz (33) tys. PLN.
W 2019 roku nie wystąpiły transakcje kluczowego personelu kierowniczego i bliskich im osób z podmiotami powiązanymi Grupy
ORLEN.
Na dzień 31 grudnia 2020 roku saldo zobowiązań z tytułu dostaw i usług i pozostałych zobowiązań z tytułu powyższych
transakcji wystąpiło w kwocie 27 tys. PLN, a na dzień 31 grudnia 2019 nie wystąpiło.
17.6.1. Wynagrodzenia wypłacone i należne lub potencjalnie należne członkom Zarządu, Rady Nadzorczej Jednostki
Dominującej oraz pozostałym członkom kluczowego personelu kierowniczego Jednostki Dominującej oraz
spółek Grupy ORLEN
2020
2019
Jednostka Dominująca
Krótkoterminowe świadczenia pracownicze
45,9
42,8
Świadczenia po okresie zatrudnienia
0,1
0,1
Świadczenia z tytułu rozwiązania stosunku pracy
1,9
2,1
Jednostki zależne
Krótkoterminowe świadczenia pracownicze
243,0
145,7
Świadczenia po okresie zatrudnienia
0,2
0,3
Pozostałe świadczenia długoterminowe
0,1
0,6
Świadczenia z tytułu rozwiązania stosunku pracy
9,5
8,5
300,7
200,1
Powyższa tabela przedstawia wynagrodzenia wypłacone, należne lub potencjalnie należne kluczowemu personelowi
kierowniczemu Jednostki Dominującej i spółek zależnych za okres sprawozdawczy.
Zasady premiowania kluczowego personelu kierowniczego Grupy ORLEN
Regulaminy dotyczące premiowania funkcjonujące dla Zarządu PKN ORLEN, dyrektorów bezpośrednio podległych Zarządowi
PKN ORLEN oraz pozostałych kluczowych stanowisk Grupy ORLEN mają wspólne podstawowe cechy. Osoby objęte wyżej
wymienionymi systemami premiowane są za realizację indywidualnych celów, wyznaczanych na początku okresu premiowego
przez Radę Nadzorczą dla Członków Zarządu oraz przez Zarząd dla pracowników kluczowego personelu kierowniczego.
Systemy Premiowania są spójne z Wartościami Koncernu, promują współpracę pomiędzy poszczególnymi pracownikami i
motywują do osiągania najlepszych wyników w skali Grupy ORLEN. Postawione cele mają charakter zarówno jakościowy, jak i
ilościowy, i są rozliczane po zakończeniu roku, na który zostały wyznaczone.
Wynagrodzenia z tytułu zakazu konkurencji i rozwiązania umowy w rezultacie odwołania z zajmowanego stanowiska
Zgodnie z umowami Członkowie Zarządu PKN ORLEN i Członkowie Zarządów spółek Grupy ORLEN zobowiązani są przez
okres 6 miesięcy po rozwiązaniu umowy do powstrzymania się od działalności konkurencyjnej. W okresie tym otrzymują
wynagrodzenie (odszkodowanie) w wysokości 50% lub 100% sześciokrotności miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego,
płatne w 6 równych ratach miesięcznych. Zapisy w umowach dotyczące zakazu konkurencji po ustaniu funkcji Członka Zarządu
wchodzą w życie dopiero po upływie 3 miesięcy pełnienia funkcji Członka Zarządu.
Ponadto umowy przewidują wypłatę odprawy w przypadku rozwiązania umowy lub wypowiedzenia umowy przez Spółkę,
z innych przyczyn niż naruszenie podstawowych, istotnych obowiązków wynikających z umowy, pod warunkiem pełnienia
funkcji Członka Zarządu przez okres co najmniej 12 miesięcy. Odprawa w takim przypadku wynosi trzykrotność miesięcznego
wynagrodzenia zasadniczego.
Dyrektorzy bezpośrednio podlegli Zarządowi PKN ORLEN standardowo zobowiązani są do powstrzymania się od działalności
konkurencyjnej przez okres 6 miesięcy po rozwiązaniu umowy. W tym czasie otrzymują wynagrodzenie w wysokości 50%
sześciokrotności miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego, płatne w 6 równych ratach miesięcznych. Odprawa z tytułu
rozwiązania umowy przez Pracodawcę wynosi standardowo sześciokrotność miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 94 / 98
17.6.2. Transakcje oraz stan rozrachunków spółek Grupy ORLEN z podmiotami powiązanymi
Sprzedaż
Zakupy
2020
2019
2020
2019
Jednostki współkontrolowane
2 578
3 119
(228)
(136)
wspólne przedsięwzięcia
2 485
2 982
(170)
(54)
wspólne działania
93
137
(58)
(82)
2 578
3 119
(228)
(136)
Należności z tytułu dostaw i usług
oraz pozostałe należności
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług
oraz pozostałe zobowiązania
31/12/2020
31/12/2019
31/12/2020
31/12/2019
Jednostki współkontrolowane
394
540
91
16
wspólne przedsięwzięcia
383
529
70
10
wspólne działania
11
11
21
6
394
540
91
16
Powyższe transakcje z jednostkami współkontrolowanymi obejmują głównie sprzedaż i zakupy produktów rafineryjnych i
petrochemicznych oraz usług.
W 2020 roku i w 2019 roku w Grupie nie wystąpiły transakcje zawarte z podmiotami powiązanymi na warunkach innych niż
rynkowe.
Dodatkowo w 2020 roku, na podstawie złożonych oświadczeń, wystąpiły transakcje pomiędzy podmiotami, w których kluczowe
stanowiska pełniły bliskie osoby powiązane z pozostałym kluczowym personelem kierowniczym Jednostki Dominującej a podmiotami
Grupy ORLEN.
W 2020 roku oraz na dzień 31 grudnia 2020 roku Grupa zidentyfikowała następujące transakcje:
- sprzedaż i zakup wyniosły odpowiednio 0,7 mln PLN i (3,5) mln PLN;
- saldo należności wyniosło 0,07 mln PLN;
- saldo zobowiązań wyniosło 0,2 mln PLN.
Powyższe transakcje dotyczyły głównie zakupu i sprzedaży paliw i oleju napędowego.
17.6.3. Transakcje z jednostkami powiązanymi ze Skarbem Państwa
Na dzień 31 grudnia 2020 roku oraz 31 grudnia 2019 roku Skarb Państwa był właścicielem 27,52% akcji Jednostki Dominującej
Grupy ORLEN - PKN ORLEN i posiada zdolność wywierania na nią znaczącego wpływu.
Grupa zidentyfikowała transakcje z jednostkami powiązanymi ze Skarbem Państwa w oparciu o „Spółki z udziałem Skarbu
Państwa” opublikowane na stronie internetowej Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.
W 2020 i w 2019 roku oraz na dzień 31 grudnia 2020 i na dzień 31 grudnia 2019 roku Grupa zidentyfikowała następujące
transakcje:
2020
2019
Sprzedaż
2 297
2 083
Zakupy
(5 146)
(4 406)
31/12/2020
31/12/2019
Należności z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe należności
653
339
Zobowiązania z tytułu dostaw i usług oraz pozostałe zobowiązania
592
683
Powyższe transakcje, przeprowadzone na warunkach rynkowych, związane były głównie z bieżącą działalnością operacyjną
Grupy ORLEN i dotyczyły głównie sprzedaży paliw, zakupu i sprzedaży gazu ziemnego, energii, usług transportowych
i magazynowania.
Dodatkowo występowały również transakcje o charakterze finansowym (kredyty, gwarancje, opłaty bankowe, prowizje)
z Bankiem PKO BP, Bankiem Pekao S.A. oraz z Bankiem Gospodarstwa Krajowego (opłaty bankowe, prowizje).
W kwietniu 2020 roku PKN ORLEN w ramach transakcji przejęcia kontroli nad ENERGA, nabył od Skarbu Państwa 213,33 mln
akcji ENERGA stanowiących 51,52 %. jej kapitału i stanowiących około 64 % głosów na walnym zgromadzeniu spółki za łączną
kwotę 1,781 mld PLN. Dodatkowe informacje w nocie 7.3.
Pod koniec 2020 roku PKN ORLEN oraz inne spółki z Grupy ORLEN, wykonując polecenie Prezesa Rady Ministrów przekazane
w ramach decyzji wydanej na podstawie art. 11h ust 3 i 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach
związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi
sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 roku, poz. 1842), zaangażowały się w przygotowanie szpitali tymczasowych w Płocku oraz
w Ostrołęce w celu zabezpieczenia dodatkowych łóżek dla pacjentów z COVID-19. Koszty poniesione w związku z
zaangażowaniem w realizację projektu budowy szpitali tymczasowych za 2020 rok, które mają zostać zwrócone na podstawie
umów pomiędzy PKN ORLEN a Skarbem Państwa – Ministrem Aktywów Państwowych, wyniosły 39 mln PLN. Dodatkowe
informacje zostały zaprezentowane w nocie 8.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 95 / 98
17.7. Wynagrodzenie wynikające z umowy z podmiotem uprawnionym do badania sprawozdań finansowych
2020
2019
Jednostka Dominująca
3,1
1,8
Badanie sprawozdań finansowych
2,4
1,4
Inne usługi poświadczające:
0,7
0,4
przeglądy sprawozdań finansowych
0,7
0,4
Jednostki zależne Grupy Kapitałowej
4,3
4,2
Badanie sprawozdań finansowych
3,9
3,9
Inne usługi poświadczające:
0,4
0,3
przeglądy sprawozdań finansowych
0,2
0,2
pozostałe usługi
0,2
0,1
7,4
6,0
Wzrost wynagrodzenia za badania i przeglądy Jednostki Dominującej w 2020 roku w porównaniu do roku poprzedniego
związany jest z nowymi akwizycjami w Grupie ORLEN.
W okresie objętym niniejszym skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym podmiotem uprawnionym do badania
skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy był Deloitte Audyt spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka
komandytowa.
Deloitte Audyt spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa począwszy od I kwartału 2017 roku wykonuje
przeglądy śródrocznych oraz badania jednostkowych sprawozdań finansowych PKN ORLEN i skonsolidowanych sprawozdań
finansowych Grupy. Deloitte Audyt spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa została wybrana do
przeprowadzenia przeglądów śródrocznych sprawozdań finansowych oraz badania jednostkowych sprawozdań finansowych
PKN ORLEN i skonsolidowanych sprawozdań finansowych Grupy za lata 2019-2021 uchwałą Rady Nadzorczej Nr 2071/18 z
dnia 20 grudnia 2018 roku zmienioną uchwałą Nr 2103/19 z dnia 25 stycznia 2019 roku.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 96 / 98
WYDARZENIA PO ZAKOŃCZENIU OKRESU SPRAWOZDAWCZEGO
1) W dniu 26 lutego 2021 roku ORLEN Wind 3 Sp. z o.o. podpisała z funduszami inwestycyjnymi: Taiga Inversiones Eolicas
SCR SA oraz Santander Energias Renovables SCRA SA, z siedzibą w Madrycie, w Hiszpanii, umowę zakupu 100%
udziałów w spółce Nowotna Farma Wiatrowa Sp. z o.o., będącej właścicielem farm wiatrowych Kobylnica, Subkowy,
Nowotna („Umowa”). Nabywane farmy wiatrowe posiadają łączną moc 89,4 MW. Wartość Umowy wynosi ok. 380 mln PLN.
Umowa została zawarta pod warunkiem uzyskania zgody odpowiednich organów antymonopolowych.
PKN ORLEN S.A. posiada 100% udziałów w spółce Orlen Wind 3, która została założona w celu realizacji rozwoju
działalności PKN ORLEN S.A. w obszarze energetyki odnawialnej, co wynika z obowiązującej strategii Grupy Kapitałowej
ORLEN. Spółka będzie informować w raportach bieżących o kolejnych istotnych transakcjach dokonywanych w ramach tych
działań.
2) Zarząd Spółki w dniu 17 marca 2021 roku podjął uchwałę w sprawie emisji niezabezpieczonych obligacji na okaziciela serii D
o łącznej wartości nominalnej do 1.000.000.000 PLN ("Obligacje") w ramach programu emisji obligacji do kwoty 4 000 000
000 PLN lub równowartości tej kwoty w innych walutach emisji ustanowionego na podstawie umowy programu emisji
obligacji zawartej w Warszawie w dniu 27 listopada 2006 roku, z późniejszymi zmianami.
Obligacje zostaną wyemitowane na następujących warunkach:
- maksymalna liczba Obligacji proponowanych do nabycia: 10.000;
- wartość nominalna jednej Obligacji: 100.000 PLN;
- cena emisyjna jednej Obligacji: 99.432 PLN;
- maksymalna łączna wartość nominalna Obligacji: do 1.000.000.000 PLN;
- data emisji: 25 marca 2021 roku;
- data wykupu: 25 marca 2031 roku;
- Obligacje nie są zabezpieczone;
- w dniu emisji Obligacje zostaną zapisane w ewidencji prowadzonej przez agenta emisji w rozumieniu art. 7a ust. 1 ustawy z dnia
29 lipca 2005 roku o obrocie instrumentami finansowymi, którego funkcję pełnić będzie podmiot wskazany w warunkach emisji
Obligacji, a następnie zarejestrowane w depozycie prowadzonym przez Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych S.A.;
- Obligacje mogą zostać wprowadzone do obrotu w alternatywnym systemie obrotu prowadzonym przez Giełdę Papierów
Wartościowych z siedzibą w Warszawie S.A.
- Obligacje zostaną zaproponowane do nabycia zgodnie z art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 15 stycznia 2015 r. o obligacjach (t.j.
Dz.U. 2020 poz. 1208), w sposób, który nie będzie wymagał od Spółki sporządzenia prospektu ani memorandum
informacyjnego;
- Obligacje będą oprocentowane według stałej stopy procentowej wskazanej w warunkach emisji Obligacji, której wysokość
będzie uzależniona od oceny (ratingu) agencji ESG, czyli MSCI ESG Research (UK) Limited lub innego podmiotu, który ją
zastąpi, mierzącą podatność Spółki na istotne ryzyka związane w szczególności z wywiązywaniem się przez Spółkę z zasad
odpowiedzialności i troski o środowisko, jego społeczną odpowiedzialnością oraz wdrożonym ładem korporacyjnym, a także
sposób zarządzania przez Spółkę tymi ryzykami, albo alternatywny rating ESG. Stopa procentowa dla pierwszego okresu
odsetkowego wyniesie 2,875% w skali roku i w następnych okresach odsetkowych pozostanie na tym poziomie lub możliwa
będzie jej zmiana o odpowiednio 0,1% lub 0,2% w skali roku w zależności od poziomu przyznanego ratingu ESG zgodnie
z postanowieniami warunków emisji Obligacji.
3) W dniu 25 marca 2021 roku PKN ORLEN wyemitował 10 000 niezabezpieczonych obligacji na okaziciela serii D o łącznej
wartości nominalnej 1 000 000 000 PLN ("Obligacje") w ramach programu emisji obligacji ustanowionego na podstawie
umowy programu emisji obligacji zawartej w Warszawie w dniu 27 listopada 2006 roku, z późniejszymi zmianami.
Obligacje zostały wyemitowane na następujących warunkach:
wartość nominalna jednej Obligacji: 100.000 PLN;
cena emisyjna jednej Obligacji: 99.432 PLN;
data wykupu: 25 marca 2031 roku;
Obligacje oprocentowane są według stałej stopy procentowej wskazanej w warunkach emisji Obligacji, której wysokość
będzie uzależniona od oceny (ratingu) agencji ESG, czyli MSCI ESG Research (UK) Limited lub innego podmiotu, który ją
zastąpi, mierzącą podatność Spółki na istotne ryzyka związane w szczególności z wywiązywaniem się przez Spółkę z zasad
odpowiedzialności i troski o środowisko, jego społeczną odpowiedzialnością oraz wdrożonym ładem korporacyjnym, a także
sposób zarządzania przez Spółkę tymi ryzykami, albo alternatywny rating ESG. Stopa procentowa dla pierwszego okresu
odsetkowego wynosi 2,875% w skali roku i w następnych okresach odsetkowych pozostanie na tym poziomie lub możliwa
będzie jej zmiana o odpowiednio 0,1% lub 0,2% w skali roku w zależności od poziomu przyznanego ratingu ESG zgodnie
z postanowieniami warunków emisji Obligacji.
Obligacje zostały zapisane w ewidencji prowadzonej przez agenta emisji w rozumieniu art. 7a ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca
2005 roku o obrocie instrumentami finansowymi, którego funkcję pełni Bank Polska Kasa Opieki S.A., i zgodnie z przepisami
będą podlegały rejestracji w depozycie prowadzonym przez Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych S.A. Spółka może
zdecydować o wprowadzeniu Obligacji do obrotu w alternatywnym systemie obrotu prowadzonym przez Giełdę Papierów
Wartościowych w Warszawie S.A.
GRUPA ORLEN (w mln PLN)
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 97 / 98
Spółka planuje przeznaczyć środki z emisji Obligacji na ogólne cele korporacyjne, w tym na realizację celu ESG,
rozumianego jako utrzymanie przez Spółkę ratingu przyznanego przez MSCI ESG Research (UK) Limited na poziomie z
daty emisji Obligacji lub osiągnięcie wyższego ratingu.
4) Informacje o zmianach w strukturze Grupy po zakończeniu okresu sprawozdawczego zostały zaprezentowane w nocie 7.5.
Po zakończeniu okresu sprawozdawczego nie wystąpiły dodatkowe zdarzenia poza ujawnionymi w niniejszym skonsolidowanym
sprawozdaniu finansowym, które wymagałyby ujęcia lub ujawnienia.
GRUPA ORLEN
SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA ROK 2020 98 / 98
Niniejsze skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało zatwierdzone przez Zarząd Jednostki Dominującej w dniu
14 kwietnia 2021 roku.
………………………..…………..
Daniel Obajtek
Prezes Zarządu
………………………..…………..
Armen Artwich
Członek Zarządu
………………………..…………..
Adam Burak
Członek Zarządu
………………………..…………..
Patrycja Klarecka
Członek Zarządu
………………………..…………..
Zbigniew Leszczyński
Członek Zarządu
………………………..…………..
Michał Róg
Członek Zarządu
………………………..…………..
Jan Szewczak
Członek Zarządu
………………………..…………..
Józef Węgrecki
Członek Zarządu