Skonsolidowane sprawozdanie finansowe

GRUPY KAPITAŁOWEJ GETIN NOBLE BANK S.A.

za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 roku

wraz ze sprawozdaniem niezależnego

biegłego rewidenta z badania

Warszawa, kwiecień 2022 roku

WYBRANE DANE FINANSOWE

Wybrane dane finansowe zawierające podstawowe pozycje skonsolidowanego sprawozdania finansowego przeliczono na euro według następujących zasad:

poszczególne pozycje aktywów, zobowiązań i kapitału własnego przeliczono według średnich kursów ogłoszonych przez Narodowy Bank Polski obowiązujących na dzień 31 grudnia 2021 roku w wysokości 1 EUR = 4,5994 zł oraz na 

31 grudnia 2020 roku w wysokości 1 EUR = 4,6148 zł,

poszczególne pozycje rachunku zysków i strat oraz pozycje dotyczące sprawozdania z przepływów pieniężnych przeliczono według kursów stanowiących średnią arytmetyczną średnich kursów ustalonych przez Narodowy Bank Polski na ostatni dzień każdego zakończonego miesiąca za okres 12 miesięcy zakończony dnia 31 grudnia 2021 roku oraz 31 grudnia 2020 roku (odpowiednio: 1 EUR = 4,5775 zł i 1 EUR = 4,4742 zł).

SPIS TREŚCI:

WYBRANE DANE FINANSOWE1

I.SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE4

1.Skonsolidowany rachunek zysków i strat4

2.Skonsolidowane sprawozdanie z całkowitych dochodów6

3.Skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej7

4.Skonsolidowane sprawozdanie ze zmian w kapitale własnym8

5.Skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych9

II. NOTY DO SKONSOLIDOWANEGO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO10

1.Podstawowe informacje o Banku10

2.Skład Zarządu i Rady Nadzorczej Banku11

3.Informacje o Grupie Kapitałowej12

4.Zatwierdzenie skonsolidowanego sprawozdania finansowego13

5.Istotne zasady (polityki) rachunkowości13

6.Istotne wartości oparte na profesjonalnym osądzie i szacunkach47

7.Korekty błędów poprzednich okresów52

8.Wynik z tytułu odsetek53

9.Wynik z tytułu prowizji i opłat54

10.Przychody z tytułu dywidend54

11.Wynik na instrumentach finansowych wycenianych do wartości godziwej przez wynik finansowy oraz wynik z pozycji wymiany54

12.Wynik z tytułu zaprzestania ujmowania aktywów finansowych niewycenianych do wartości godziwej przez wynik finansowy55

13.Wynik z tytułu pozostałych przychodów i kosztów operacyjnych55

14.Koszty działania56

15.Wynik z tytułu modyfikacji nieistotnych56

16.Wynik z odpisów aktualizujących z tytułu utraty wartości aktywów finansowych i rezerwy na zobowiązania pozabilansowe57

17.Wynik z odpisów aktualizujących z tytułu utraty wartości inwestycji w jednostkach stowarzyszonych59

18.Podatek dochodowy60

19.Zysk przypadający na jedną akcję64

20.Kasa, środki w Banku Centralnym64

21.Należności od banków i instytucji finansowych65

22.Aktywa finansowe przeznaczone do obrotu65

23.Aktywa finansowe wyceniane do wartości godziwej przez wynik finansowy66

24.Pochodne instrumenty finansowe68

25.Kredyty i pożyczki udzielone klientom70

26.Pozostałe instrumenty finansowe73

27.Aktywa stanowiące zabezpieczenie zobowiązań75

28.Inwestycje w jednostkach stowarzyszonych75

29.Wartości niematerialne77

30.Rzeczowe aktywa trwałe78

31.Nieruchomości inwestycyjne82

32.Aktywa przejęte za długi82

33.Leasing83

34.Aktywa trwałe przeznaczone do sprzedaży84

35.Inne aktywa85

36.Zobowiązania wobec banków i instytucji finansowych85

37.Zobowiązania wobec klientów86

38.Zobowiązania z tytułu emisji dłużnych papierów wartościowych86

39.Pozostałe zobowiązania88

40.Rezerwy88

41.Kapitał podstawowy96

42.Pozostałe kapitały96

43.Dywidendy wypłacone i zaproponowane do wypłaty96

44.Zobowiązania warunkowe do udzielenia kredytów i gwarancji96

45.Wartość godziwa aktywów i zobowiązań finansowych97

46.Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych103

47.Informacje dodatkowe do sprawozdania z przepływów pieniężnych104

48.Informacje dotyczące segmentów działalności105

49.Transakcje z podmiotami powiązanymi107

50.Zatrudnienie110

51.Zdarzenia następujące po zakończeniu okresu sprawozdawczego110

III. ZARZĄDZANIE RYZYKIEM FINANSOWYM W GRUPIE112

1.Ryzyko kredytowe112

2.Ryzyko operacyjne125

3.Ryzyko utraty płynności127

4.Ryzyko rynkowe132

5.Ryzyko związane z pochodnymi instrumentami finansowymi141

6.Rachunkowość zabezpieczeń141

7.Zarządzanie kapitałem144

8.Współczynnik kapitałowy145

9.Ryzyko braku zgodności147

I.SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE

1.Skonsolidowany rachunek zysków i strat

Zysk/ (strata) na jedną akcję w złotych:

W 2021 i 2020 roku w Grupie nie wystąpiła działalność zaniechana.

2.Skonsolidowane sprawozdanie z całkowitych dochodów

3.Skonsolidowane sprawozdanie z sytuacji finansowej

4.Skonsolidowane sprawozdanie ze zmian w kapitale własnym

Przypadające akcjonariuszom jednostki dominującej

Przypadające akcjonariuszom jednostki dominującej

W dniu 31 grudnia 2020 roku Bankowy Fundusz Gwarancyjny wszczął przymusową restrukturyzację Idea Banku S.A. Posiadane przez Bank akcje Idea Banku S.A. zostały umorzone. Całkowita wartość umorzonych instrumentów wyniosła 163,3 mln zł oraz 1,4 mln zł z tytułu umorzenia akcji Idea Banku S.A. w jednostce stowarzyszonej wycenianej metodą praw własności. Wartość wyceny umorzonych akcji ujęta do dnia umorzenia

w kwocie -150,9 mln zł została skorygowana w pozycji kapitał z aktualizacji wyceny.

5.Skonsolidowane sprawozdanie z przepływów pieniężnych

II. NOTY DO SKONSOLIDOWANEGO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO

Noty objaśniające stanowią integralną część skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy Kapitałowej Getin Noble Bank S.A. za rok zakończony dnia 31 grudnia 2021 roku.

1.Podstawowe informacje o Banku

Nazwa jednostki sprawozdawczej lub inne dane identyfikacyjne – Getin Noble Bank S.A.

Wyjaśnienie zmian w nazwie jednostki sprawozdawczej lub innych danych identyfikacyjnych, które to zmiany nastąpiły od zakończenia poprzedniego okresu sprawozdawczego – n/d

Siedziba jednostki – 00-843 Warszawa ul. Rondo Ignacego Daszyńskiego 2C

Forma prawna – spółka akcyjna

Państwo rejestracji – Polska

Adres zarejestrowanego biura jednostki – 00-843 Warszawa ul. Rondo Ignacego Daszyńskiego 2C

Podstawowe miejsce prowadzenia działalności – Polska

Opis charakteru oraz podstawowego zakresu działalności jednostki – podstawowym przedmiotem działalności Spółki jest wykonywanie usług bankowych oraz prowadzenie działalności gospodarczej określonej w Statucie Banku

Nazwa jednostki dominującej – Getin Noble Bank S.A.

Nazwa jednostki dominującej najwyższego szczebla grupy – Leszek Czarnecki

Jednostką dominującą Grupy jest Getin Noble Bank S.A. („Bank”, „jednostka dominująca”, „Emitent”, „GNB”) z siedzibą w Warszawie przy Rondzie Ignacego Daszyńskiego 2C, zarejestrowany na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy w Warszawie, XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego w dniu 25 kwietnia 2008 roku pod numerem KRS 0000304735. Jednostce dominującej nadano numer statystyczny REGON 141334039. Podstawą prawną działalności Banku jest Statut sporządzony w formie aktu notarialnego z dnia 5 marca 2008 roku (z późniejszymi zmianami).

Kapitał podstawowy Banku wynosi 2 851 630 418,91 zł i dzieli się na 883 381 106 akcji serii A, 18 315 019 akcji serii B, 69 597 068 akcji serii C, 36 630 037 akcji serii D oraz 36 630 037 akcji serii E o wartości nominalnej 2,73 zł każda. Akcje Banku są akcjami zwykłymi na okaziciela, każdej akcji przysługuje prawo 1 głosu podczas Walnego Zgromadzenia Banku. Akcje są dopuszczone do obrotu giełdowego na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie i są notowane pod nazwą skróconą GETINOBLE, oznaczone kodem PLGETBK00012.

Struktura własności znacznych pakietów akcji jednostki dominującej na dzień 31 grudnia 2021 roku zgodnie z informacjami posiadanymi przez Bank przedstawiała się następująco:

Podmiotem dominującym Banku i Grupy Kapitałowej jest dr Leszek Czarnecki, który bezpośrednio oraz za pośrednictwem podmiotów zależnych posiada w sumie 62,776% akcji Getin Noble Banku S.A. Bank nie posiada informacji, aby inny akcjonariusz przekroczył próg 5% udziału w kapitale spółki.

Dane dotyczące akcji posiadanych przez dr. Leszka Czarneckiego i jego podmioty zależne przedstawiono w poniższej tabeli:

2.Skład Zarządu i Rady Nadzorczej Banku

Na dzień podpisania niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego skład organów zarządczych i nadzorujących Getin Noble Bank S.A. był następujący:

W dniu 14 stycznia 2021 roku Rada Nadzorcza Banku powołała Pana Jerzego Pruskiego na stanowisko Wiceprezesa Zarządu Banku ze skutkiem od dnia 14 stycznia 2021 roku.

Pan Jerzy Pruski złożył rezygnację z pełnienia funkcji Wiceprezesa Zarządu Banku oraz udziału w Zarządzie Banku ze skutkiem na dzień 25 lutego 2021 roku.

Pani Maja Stankowska złożyła rezygnację z pełnienia funkcji Członka Zarządu Banku ze skutkiem na dzień 16 czerwca 2021 roku.

W dniu 12 sierpnia 2021 roku Pan Maciej Kleczkiewicz złożył rezygnację z pełnienia funkcji Członka Zarządu Banku ze skutkiem na dzień 23 sierpnia 2021 roku.

W dniu 12 sierpnia 2021 roku Rada Nadzorcza Banku powołała Pana Marka Kempnego na stanowisko Członka Zarządu Banku ze skutkiem od dnia 23 sierpnia 2021 roku.

W dniu 17 sierpnia 2021 roku Bank powziął informację o rezygnacji Pana Macieja Stańczuka z pełnienia funkcji Członka Rady Nadzorczej Banku ze skutkiem na dzień 16 sierpnia 2021 roku.

W okresie 12 miesięcy zakończonym dnia 31 grudnia 2021 roku oraz do dnia sporządzenia niniejszego skonsolidowanego sprawozdania finansowego nie wystąpiły inne zmiany w składzie Zarządu i Rady Nadzorczej Banku.

3.Informacje o Grupie Kapitałowej

Grupa Kapitałowa Getin Noble Bank S.A. („Grupa Kapitałowa”, „Grupa”) składa się z Getin Noble Banku S.A. jako podmiotu dominującego oraz jego spółek zależnych. Bank posiada także udziały w jednostkach stowarzyszonych.

Czas trwania poszczególnych jednostek wchodzących w skład Grupy Kapitałowej jest nieoznaczony.

Getin Noble Bank S.A. jest bankiem uniwersalnym, który dysponuje ofertą produktową w zakresie finansowania oraz oszczędzania i inwestowania, a także zapewnia szeroki wachlarz usług dodatkowych, dostępnych przy wykorzystaniu różnych kanałów kontaktu z klientem – poczynając od tradycyjnych placówek bankowych, po rozwiązania technologiczne wykorzystane w ramach bankowości internetowej i placówkach bankowych nowej generacji.

Bankowość detaliczną Bank prowadzi pod marką Getin Bank, który specjalizuje się w obsłudze depozytowej klientów oraz sprzedaży kredytów detalicznych. Getin Bank oferuje również produkty inwestycyjne oraz jest aktywnym podmiotem w segmencie usług finansowych skierowanych do klientów prowadzących działalność gospodarczą oraz jednostek samorządu terytorialnego. Pion bankowości prywatnej (private banking) dedykowany do obsługi zamożnych klientów prowadzony jest pod marką Noble Bank.

Ofertę własną Banku uzupełniają produkty podmiotów powiązanych, m. in. usługi maklerskie związane z rynkiem papierów wartościowych i giełd towarowych, usługi z zakresu lokowania środków pieniężnych poprzez oferowanie jednostek uczestnictwa, zarządzanie portfelami inwestycyjnymi, tworzenie i zarządzanie funduszami inwestycyjnymi.

Informacje dotyczące jednostek zależnych objętych niniejszym skonsolidowanym sprawozdaniem finansowym Grupy Kapitałowej Getin Noble Bank S.A. przedstawiają się następująco:

¹⁾ Property Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Aktywów Niepublicznych posiada 100% udziałów w 9 spółkach celowych.

²⁾ Spółka specjalnego przeznaczenia, z którą Bank przeprowadził transakcję sekurytyzacji wierzytelności; Grupa nie posiada zaangażowania kapitałowego w tej jednostce.

Wszystkie jednostki zależne są objęte konsolidacją metodą pełną.

W związku z Uchwałą Zgromadzenia Wspólników spółki Noble Concierge sp. z o.o. w likwidacji o rozwiązaniu Spółki, w marcu 2021 roku Bank zaprzestał ujmowania w księgach udziałów w spółce. Na dzień 31 marca 2021 roku dokonano dekonsolidacji Spółki w sprawozdaniu skonsolidowanym Grupy.

Na dzień 31 grudnia 2021 roku i 31 grudnia 2020 roku Grupa posiadała 42,91% udziału w kapitale własnym jednostki stowarzyszonej Open Finance S.A. oraz 36,39% udziału w kapitale własnym jednostki stowarzyszonej Noble Funds Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A., wycenianych metodą praw własności.

Ze względu na istotę powiązań między Getin Noble Bankiem S.A. a spółką specjalnego przeznaczenia – GNB Auto Plan 2017 sp. z o.o., z którą Bank przeprowadził transakcję sekurytyzacji wierzytelności, spółka była objęta konsolidacją metodą pełną, pomimo iż Grupa nie posiadała zaangażowania kapitałowego w tej jednostce. Zgodnie z porozumieniem o rozliczeniu transakcji

sekurytyzacji zawartym przez Bank ze spółką GNB Auto Plan 2017 Sp. z o.o. w październiku transakcja sekurytyzacji została rozliczona. Na dzień 31 grudnia 2021 roku dokonano dekonsolidacji Spółki w sprawozdaniu skonsolidowanym Grupy.

Na dzień 31 grudnia 2021 roku i 2020 roku udział w ogólnej liczbie głosów posiadany przez Bank w podmiotach podporządkowanych jest równy udziałowi w kapitałach tych jednostek.

3.1.Zmiany w Grupie Kapitałowej w 2021 roku

Likwidacja Noble Concierge Sp. z o.o.

W dniu 29 czerwca 2020 roku Zgromadzenie Wspólników Noble Concierge sp. z o.o. podjęło uchwałę w przedmiocie rozwiązania Spółki. W dniu 4 marca 2021 roku Zgromadzenie Wspólników Noble Concierge sp. z o.o. w likwidacji podjęło uchwały o zatwierdzeniu sprawozdania likwidacyjnego Spółki sporządzonego na dzień 23 stycznia 2021 roku oraz w sprawie zakończenia likwidacji i rozwiązania Spółki z dniem 10 marca 2021 roku. Spółka w czerwcu 2021 roku została wykreślona z Krajowego Rejestru Sądowego.

Umorzenie udziałów Sax Development Sp. z o.o.

W dniu 22 czerwca 2021 roku Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników spółki wyraziło zgodę na zbycie przez Bank na rzecz spółki 16 000 udziałów własnych w celu ich umorzenia oraz na nabycie ich przez spółkę za ceną 16 582 338,76 złotych. W dniu 12 lipcu 2021 roku została zawarta umowa zbycia wyżej wymienionych 16 000 udziałów, a następnie Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników spółki podjęło uchwałę o ich umorzeniu. Obniżenie kapitału Spółki zostało wpisane do Krajowego Rejestru Sądowego postanowieniem Sądu Rejonowego we Wrocławiu z dnia 20 grudnia 2021 roku.

Rozliczenie transakcji sekurytyzacji

W październiku 2021 roku Bank dokonał ostatecznego rozliczenia i zamknięcia transakcji sekurytyzacji portfela wierzytelności z umów kredytów samochodowych, zawartej w lipcu 2017 roku ze spółką specjalnego przeznaczenia – GNB Auto Plan 2017 Sp. z o.o.. Wyemitowane przez spółkę obligacje zostały wykupione, udzielone kredyty i zobowiązanie z tytułu sekurytyzacji w pełni rozliczone.

Likwidacja Debtor Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty

W grudniu 2021 roku otwarto likwidację Debtora Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego.

Umorzenie certyfikatów Open Finance Wierzytelności Detalicznych Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego

W kwietniu 2022 roku dokonano umorzenia należących do Banku 176 132 sztuk certyfikatów inwestycyjnych Open Finance Wierzytelności Detalicznych Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego. Na dzień publikacji niniejszego sprawozdania wielkość udziałów Banku w Funduszu wynosi 86,92%.

4.Zatwierdzenie skonsolidowanego sprawozdania finansowego

Niniejsze skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało zatwierdzone do publikacji przez Zarząd jednostki dominującej w dniu 27 kwietnia 2022 roku.

5.Istotne zasady (polityki) rachunkowości

5.1.Oświadczenie o zgodności

Niniejsze skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało sporządzone zgodnie z Międzynarodowymi Standardami

Sprawozdawczości Finansowej (MSSF) zatwierdzonymi przez UE, a w zakresie nieuregulowanym powyższymi standardami zgodnie z wymogami Ustawy z dnia 29 września 1994 roku o rachunkowości z późniejszymi zmianami i wydanymi na jej podstawie przepisami wykonawczymi, jak również wymogami odnoszącymi się do emitentów papierów wartościowych dopuszczonych lub będących przedmiotem ubiegania się o dopuszczenie do obrotu na rynku oficjalnych notowań giełdowych. MSSF obejmują standardy i interpretacje wydane przez Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości.

5.2.Podstawa sporządzenia sprawozdania finansowego

W niniejszym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym zastosowano koncepcję wartości godziwej dla instrumentów finansowych wycenianych do wartości godziwej przez wynik finansowy, w tym instrumentów pochodnych, instrumentów finansowych wycenianych do wartości godziwej przez inne całkowite dochody oraz nieruchomości inwestycyjnych. Inwestycje w jednostkach stowarzyszonych są wyceniane metodą praw własności. Pozostałe składniki aktywów finansowych wykazywane są według zamortyzowanego kosztu pomniejszonego o odpisy na oczekiwane straty kredytowe, natomiast pozostałe zobowiązania finansowe wyceniane są według zamortyzowanego kosztu.Składniki aktywów trwałych wyceniane są w cenie nabycia lub koszcie wytworzenia pomniejszonych o umorzenie i odpisy z tytułu trwałej utraty wartości. Składniki aktywów trwałych lub grupy aktywów zaklasyfikowane jako przeznaczone do sprzedaży wykazywane są w kwocie niższej z dwóch, tj. ich wartości bilansowej i wartości godziwej pomniejszonej o koszty zbycia. Pozostałe składniki aktywów/zobowiązań wyceniane są według kosztu.

Niniejsze skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało sporządzone przy założeniu kontynuowania działalności gospodarczej przez Grupę w dającej się przewidzieć przyszłości, tj. przez okres co najmniej 12 miesięcy od końca okresu sprawozdawczego.

Dokonując tej oceny uwzględnione zostały znaczące niepewności mogące mieć wpływ na zdolność Banku do kontynuacji działalności. Na podstawie analizy bieżącej i prognozowanej sytuacji finansowej Banku Zarząd Banku uznał, że zastosowanie założenia kontynuacji działalności do sporządzenia niniejszych sprawozdań finansowych jest zasadne. Pomimo tego identyfikuje kilka obszarów niepewności oraz potencjalnego ryzyka, które pomimo podejmowanych przez Bank działań, mogą mieć wpływ na dalsze działanie Grupy, a w konsekwencji budzić poważne wątpliwości co do zdolności Banku do kontynuacji działalności.

Podstawą wyrażenia opinii o zasadności założenia kontynuacji działalności są wyniki analiz przeprowadzanych przy pracach nad sporządzeniem - zgodnie z decyzją Komisji Nadzoru Finansowego („KNF”) z dnia 22 grudnia 2021 roku - nowego Planu Naprawy.

Poniżej przedstawiono zidentyfikowane istotne obszary i czynniki potencjalnego ryzyka mogące niekorzystnie wpływać na przyszłą sytuację finansową Banku, w tym na zdolność do kontynuacji działalności. Dotyczą one w szczególności wskaźników kapitałowych oraz ryzyka związanego z kredytami walutowymi.

1)Sytuacja kapitałowa i finansowa

Bank nie spełnia od 1 stycznia 2018 roku minimalnych poziomów regulacyjnych w zakresie współczynników adekwatności kapitałowej. Na ich obecny poziom negatywny wpływ wywarły poniższe czynniki:

wejście w życie w IV kwartale 2017 roku Rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 25 maja 2017 roku dotyczącego podwyższenia do 150% wagi ryzyka dla ekspozycji zabezpieczonych hipotekami na nieruchomościach,

rekomendacja KNF z dnia 24 października 2017 roku w zakresie emisji obligacji podporządkowanych o wartości nominalnej co najmniej 400 tys. zł,

generowanie negatywnego wyniku finansowego za lata 2017-2020 w znacznej części spowodowane istotnymi czynnikami zewnętrznymi szczegółowo opisanymi w nocie II.5.2 sprawozdania finansowego za 2019 oraz 2020 rok

oraz ujemnego wyniku finansowego za 2021 rok w wysokości (-1 058,9 mln złotych) spowodowanego utworzeniem istotnego poziomu rezerw na ryzyko prawne kredytów CHF w związku z obserwowaną zmianą trendów w praktyce orzecznictwa sądowego związanego ze sporami prawnymi dotyczącymi tych kredytów,

ujmowanie w funduszach własnych kolejnych transz amortyzacji skutków wzrostu odpisów na oczekiwane straty kredytowe wynikające z wdrożenia w 2018 roku MSSF 9 (na 31.12.2021 roku było to 50%, a od 1 stycznia 2022 roku 75%),

osłabienie się kursu PLN względem CHF,

obniżenie wartości kapitału z aktualizacji wyceny z uwagi na niekorzystne zmiany wyceny dłużnych instrumentów finansowych wycenianych do wartości godziwej przez inne całkowite dochody - na koniec 2021 roku ujemna wycena wynosiła (-244) mln zł.

W ramach realizowanego od 2018 roku Planu Odbudowy Kapitału Bank dokonał podwyższenia kapitału zakładowego o 390 mln zł oraz zrealizował połączenie z podmiotem zależnym od Banku - BPI Bankiem Polskich Inwestycji S.A. zapewniające zwiększenie funduszy własnych Banku o 38 mln zł. Negatywne wyniki finansowe Banku, będące w znacznym stopniu następstwem czynników/zdarzeń egzogenicznych, uniemożliwiły natomiast zrealizowanie innych działań przewidzianych w Planie Ochrony Kapitału, w tym emisji dłużnych papierów wartościowych AT1 oraz emisji zobowiązań podporządkowanych.

W konsekwencji powyższego współczynniki kapitałowe Banku i Grupy na dzień 31 grudnia 2021 roku oraz na 31 marca 2022 roku kształtowały się następująco:

1/ w tabeli pokazano wymóg i normy w ujęciu jednostkowym Banku, w ujęciu skonsolidowanym są one niższe dla TCR  o 0,02p.p., a dla TIER 1  o 0,01 p.p.

2/ na podstawie art. 55 ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nadzorze makroostrożnościowym nad systemem finansowym i zarządzaniu kryzysowym w systemie finansowym

3/na podstawie art. 92 rozporządzenia nr 575/2013 Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych („Rozporządzenie CRR”) powiększonego o dodatkowy wymóg w zakresie funduszy własnych ponad wartość wynikającą z wymogów obliczonych zgodnie ze szczegółowymi zasadami określonymi w Rozporządzeniu CRR, o którym mowa w art. 138 ust. 2 pkt 2) Ustawy Prawo Bankowe

4/  w dniu 11 lutego 2022 roku Bank otrzymał od Komisji Nadzoru Finansowego zalecenie utrzymywania zarówno na poziomie jednostkowym, jak i skonsolidowanym funduszy własnych na pokrycie dodatkowego narzutu kapitałowego na poziomie 3,57 p.p. w celu zaabsorbowania potencjalnych strat wynikających z wystąpienia warunków skrajnych („P2G”). Dodatkowy narzut powinien składać się w całości z kapitału podstawowego Tier I.

Bank informował KNF oraz Bankowy Fundusz Gwarancyjny („BFG”) o obniżeniu współczynników kapitałowych poniżej kolejnych progów wynikających z Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego nr 575/2013 z dnia 26 czerwca 2013 r. w sprawie wymogów ostrożnościowych dla instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych („Rozporządzenie CRR”) w następującym zakresie:

w dniu 17 marca 2020 r. naruszony został wymóg kapitałowy, o którym mowa w art. 142 ust. 1 pkt. 1) ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe („Ustawa”) tj. poziom łącznego współczynnika kapitałowego wynikającego z art. 92 Rozporządzenia CRR powiększonego o dodatkowy wymóg w zakresie funduszy własnych ponad wartość wynikającą z wymogów obliczonych zgodnie ze szczegółowymi zasadami określonymi w Rozporządzeniu CRR, o którym mowa w art. 138 ust. 2 pkt 2) Ustawy (wg szacunków Banku poziom współczynnika kapitałowego obliczony

na dzień 16 marca 2020 r. wynosił: ok. 8,9%, tj. o ok. 0,4 p.p. poniżej wymaganego na dany moment przepisami prawa poziomu w wysokości 9,32%),

w dniu 15 lutego 2021 r. nastąpiło obniżenie łącznego współczynnika kapitałowego TCR na dzień 31 stycznia 2021 r. do poziomu poniżej 8%, tj. poniżej progu wynikającego z art. 92 ust. 1 lit. c) Rozporządzenia CRR (Filar 1),

na koniec września 2021 roku w następstwie osłabienia się kursu PLN względem CHF oraz obniżenia wartości kapitału z aktualizacji wyceny wynikającego z niekorzystnych zmian wycen rynkowych skarbowych papierów wartościowych nastąpiło naruszenie w ujęciu jednostkowym poziomu współczynnika kapitałowego (Tier1), o którym mowa w art. 92 ust. 1 lit. b) Rozporządzenie CRR.

Ponadto:

w dniu 3 stycznia 2022 roku Bank poinformował KNF oraz BFG, iż z uwagi na konieczność uwzględnienia w kalkulacji wskaźników kapitałowych na dzień 1 stycznia 2022 roku dodatkowych obciążeń funduszy własnych wynikających z ich pomniejszenia o 277 mln zł o kolejną transzę amortyzacji wpływu wdrożenia MSSF 9 oraz wynikającego z tego wzrostu przekroczenia limitów na aktywo z tytułu podatku odroczonego oraz na znaczące udziały w podmiotach finansowych oraz zmiany stawki amortyzacji wpływu ujemnej wyceny portfela papierów wartościowych na pomniejszenie kapitału z aktualizacji wyceny (na podstawie art. 468 Rozporządzenia CRR) zidentyfikował naruszenie współczynnika kapitału podstawowego Tier1 („CET1”), o którym mowa w art.92 ust.1 lit. a) Rozporządzenia CRR. Według szacunków Banku poziom wskaźnika CET1 na dzień 1 stycznia 2022 roku obniżył się poniżej 4,5% tj. progu określonego w art. 92. ust.1 lit. a) Rozporządzenia CRR,

w dniu 11 lutego 2022 roku Bank poinformował KNF, iż w oparciu o posiadane szacunki wartość wskaźnika dźwigni,

o którym mowa w art. 92 Rozporządzenia CRR obniżyła się do poziomu poniżej 3%, tj. poniżej progu, o którym mowa w art. 92 ust. 1 lit. d) Rozporządzenia,

w dniu 18 lutego 2022 roku działając na podstawie art. 157f ust. 3 Ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe Bank poinformował KNF o wystąpieniu przesłanki zagrożenia upadłością, o której mowa w art. 101 ust.3 ustawy

z dnia 10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji

w dniu 25 lutego 2022 roku Bank poinformował KNF, iż w oparciu o posiadane szacunki wyznaczony na datę raportową 31 stycznia 2022 r. poziom kapitału wewnętrznego Banku nie spełnia wymogu wynikającego z art. 128 ust. 1 pkt 2) ustawy Prawo bankowe.

Przepisy Ustawy przyznają Komisji Nadzoru Finansowego szereg uprawnień nadzorczych związanych z powyższą sytuacją, opisanych w art. 138 ust. 3, art. 142 ust. 3, czy art. 144 -145 i art. 146b Ustawy.

W przedmiotowej sytuacji KNF może w ramach przyznanych uprawnień skorzystać ze wskazanych poniżej środków:

wystąpić do zarządu banku z żądaniem podjęcia działań określonych w planie naprawy lub aktualizacji tego planu albo z żądaniem podjęcia w określonym czasie działań przewidzianych w zaktualizowanym planie,

zakazać udzielania lub ograniczyć udzielanie kredytów i pożyczek pieniężnych akcjonariuszom (członkom) oraz członkom zarządu, rady nadzorczej i pracownikom banku;

nakazać obniżenie lub wstrzymanie wypłaty niektórych zmiennych składników wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze w banku;

wystąpić do zarządu banku z żądaniem zwołania nadzwyczajnego walnego zgromadzenia w celu rozpatrzenia sytuacji banku, podjęcia decyzji o pokryciu straty bilansowej lub podjęcia innych uchwał, w tym o zwiększeniu funduszy własnych;

wystąpić do banku z żądaniem odwołania jednego lub kilku członków zarządu banku lub osób zajmujących stanowiska kierownicze, jeżeli osoby te nie dają rękojmi ostrożnego i stabilnego zarządzania bankiem;

nakazać, z uwzględnieniem planu naprawy, sporządzenie oraz realizację planu restrukturyzacji zobowiązań wobec niektórych lub wszystkich wierzycieli;

nakazać wprowadzenie zmian w strategii biznesowej banku;

nakazać wprowadzenie zmian w statucie banku lub jego strukturze organizacyjnej.

Po uprzednim upomnieniu na piśmie, KNF może także:

wystąpić do właściwego organu banku z wnioskiem o odwołanie prezesa, wiceprezesa lub innego członka zarządu banku bezpośrednio odpowiedzialnego za stwierdzone nieprawidłowości;

zawiesić w czynnościach członków zarządu, o których mowa powyżej, do czasu podjęcia uchwały w sprawie wniosku

o ich odwołanie przez radę nadzorczą na najbliższym posiedzeniu;

ograniczyć zakres działalności banku lub jego jednostek organizacyjnych;

nałożyć na bank karę pieniężną w wysokości do 10% przychodu wykazanego w ostatnim zbadanym sprawozdaniu finansowym, a w przypadku braku takiego sprawozdania - karę pieniężną w wysokości do 10% prognozowanego przychodu określonego na podstawie sytuacji ekonomiczno-finansowej banku;

uchylić zezwolenie na utworzenie banku i podjąć decyzję o likwidacji banku.

KNF może również w świetle ww. przepisów ustanowić kuratora lub zarząd komisaryczny, jak również podjąć decyzję

o przejęciu banku przez inny bank za zgodą banku przejmującego, o ile nie zagrozi to bezpieczeństwu środków gromadzonych na rachunkach w banku przejmującym, obniżeniem funduszy własnych banku przejmującego poniżej poziomu określonego zgodnie z art. 128 ust. 1, ani nie stworzy takiego niebezpieczeństwa, oraz nie zagrozi to spełnianiu wymogu, o którym mowa w art. 55 ust. 4 ustawy o nadzorze makroostrożnościowym, przez bank przejmujący. Powyższe przepisy określają przesłanki zastosowania środka nadzorczego, pozostawiając organowi nadzoru wybór konkretnego środka.

Korzystając z ww. uprawnień nadzorczych Komisja Nadzoru Finansowego podjęła w dniu 22 grudnia 2021 roku decyzję o ustanowieniu w GNB z dniem 27 grudnia 2021 r. kuratora w celu wsparcia organów Banku w planowanych działaniach restrukturyzacyjnych i procesie doprowadzenia do poprawy jego sytuacji ekonomiczno-finansowej oraz zapewnienia efektywności wdrażanego planu naprawy. Ustanowienie kuratora, na którego wyznaczony został Bankowy Fundusz Gwarancyjny ma również w ocenie KNF przyczynić się do wsparcia efektywnego przepływu informacji między Bankiem a Urzędem Komisji Nadzoru Finansowego, przede wszystkim w zakresie bieżącego monitorowania podejmowanych przez Bank działań autosanacyjnych, a także przygotowania zgodnie z wytycznymi KNF nowego planu naprawy. Ustanowienie kuratora pozostaje bez wpływu na świadczenie przez Bank usług na rzecz jego klientów. 

Nadrzędnym celem realizowanego dotychczas przez Bank planu naprawy na lata 2020-2024 był powrót na trwałą ścieżkę rentowności oraz odbudowa wskaźników kapitałowych do poziomów regulacyjnych. Podejmowane działania naprawcze Banku dały pozytywne skutki po stronie kosztowej (obniżenie kosztów finansowania oraz kosztów operacyjnych powiązane m.in. ze zmniejszeniem zatrudnienia) , a także w obniżeniu sumy bilansowej banku i jego aktywów ważonych ryzykiem. Bank uzyskał dodatni skonsolidowany wynik finansowy za II oraz III kwartał 2021 roku oraz zmniejszył aktywa ważone ryzykiem w wyniku m.in. realizacji transakcji sprzedaży NPL (w ostatnich dwóch latach o łącznej wartości zadłużenia portfela objętego umowami cesji 2,1 mld zł).

W związku z wybuchem pandemii COVID-19 i jej fundamentalnym wpływem na sytuację makroekonomiczną, Zarząd Banku, w odpowiedzi na oczekiwanie organu nadzoru, złożył w czerwcu 2021 roku w UKNF aktualizację grupowego planu naprawy wraz z wnioskiem o jego zatwierdzenie. Ponieważ jednak od momentu opracowania w pierwszej połowie 2021 roku założeń do przedłożonej aktualizacji planu naprawy zaszły istotne zmiany makroekonomiczne (rosnące stopy procentowe, zmienność kursów walut i wyceny rynkowych papierów wartościowych) oraz zmianie uległy trendy w praktyce orzeczniczej dotyczącej

sporów związanych z walutowymi kredytami hipotecznymi część przyjętych w ww. dokumencie założeń wymagała aktualizacji.

Komisja Nadzoru Finansowego decyzją z dnia 22 grudnia 2021 roku odmówiła zatwierdzenia aktualizacji Planu i wezwała Bank do przedstawienia – w terminie 4 miesięcy – nowego planu naprawy, który powinien uwzględniać w szczególności :

sytuację finansową Banku na tle aktualnych uwarunkowań rynkowych (m.in. z oszacowaniem wpływu zmian stóp procentowych NBP),

potencjalne koszty materializacji głównych ryzyk występujących w działalności Banku (szczególnie dotyczy to kosztów ryzyka prawnego portfela kredytów walutowych),

uprawdopodobnienie działań istotnie zwiększających bazę kapitałową Banku, zapewniających niezwłoczne odbudowanie współczynników kapitałowych do poziomu spełniającego co najmniej minimalne wymogi regulacyjne oraz stworzenie bufora bezpieczeństwa na zdarzenia nadzwyczajne,

zagrożenia wynikające z otoczenia gospodarczego, w tym zmieniającej się sytuacji rynkowej.

Głównym założeniem nowego Planu naprawy obejmującego okres 2022-2027 jest powrót na ścieżkę rentowności oraz osiągnięcie przez Bank wymaganych poziomów współczynników kapitałowych. Cele wynikające z nowego Planu naprawy są do pewnego stopnia kontynuacją prowadzonych przez Bank działań w ostatnich latach. W ramach nowego Planu naprawy Bank zrewidował długoterminowe projekcje finansowe przyjmując aktualne projekcje kluczowych wskaźników makroekonomicznych i rynkowych oraz dostosował skalę i terminy wdrożenia opcji naprawy ukierunkowanych na poprawę pozycji kapitałowej. Silny wzrost stóp procentowych zwiększa poziom zakładanych przychodów odsetkowych otrzymywanych przez Bank z tytułu inwestycji w różne typy aktywów i jednocześnie, choć w mniejszym stopniu, pozwala na zwiększenie marży odsetkowej i tym samym dochodów odsetkowych.Na podstawie przyjętych założeń biznesowych i dokonanych obliczeń Bank szacuje, że dotychczasowe podwyżki stopy referencyjnej NBP, jakie miały miejsce w okresie październik 2021-kwiecień 2022, łącznie o 4,4 p.p. będą miały pozytywny wpływ na jego wynik odsetkowy w przedziale pomiędzy ok. 620 – 740 mln zł w ujęciu rocznym (pełny wpływ zmiany stawek w horyzoncie 12 m-cy od przeszacowania aktywów). Jednocześnie mając na uwadze aktualną sytuację rynkową, tj. obserwowany istotnie wyższy poziom stawek rynku międzybankowego WIBOR w relacji do stawek referencyjnych oraz obserwowane poziomy wycen kontraktów terminowych FRA, a także notowania rentowności polskich skarbowych papierów wartościowych, uzasadnionym jest założenie, iż wskazana powyżej szacowana kwota może ulec dalszemu podwyższeniu. Należy przy tym zaznaczyć, iż rzeczywista skala wpływu będzie uzależniona, poza zmianami rynkowych stóp procentowych, od realizacji założeń biznesowych i możliwych zmian w strukturze bilansu Banku.

Ponadto, znacząca poprawa systemów zarządzania ryzykiem, w tym ryzykiem kredytowym, pozwala na uzyskiwanie lepszych i trwale pozytywnych wyników na prowadzonej przez Bank akcji kredytowej.

Ważnym elementem nowego Planu naprawy jest przygotowany już program sekurytyzacji, który docelowo obejmie znaczną część portfela kredytowego, co powinno znacząco obniżyć aktywa ważone ryzykiem i tym samym wymóg kapitałowy.

Odnośnie portfela kredytów indeksowanych do CHF Bank podjął decyzję o utworzeniu dodatkowych rezerw, które uwzględniają najbardziej aktualne orzecznictwo sądów w tzw. sprawach frankowych. Jednocześnie prowadzone są prace z profesjonalnymi doradcami nad pozwalającym zabezpieczyć ryzyko prawne tego portfela rozwiązaniem, którego celem jest zasadnicze zmniejszenie negatywnego wpływu kosztów rezerw.

2/ Portfel kredytów walutowych

Bank posiada istotny portfel kredytów indeksowanych do walut obcych, gdzie dominującą walutą jest frank szwajcarski.

W związku z niejednolitą linią orzeczniczą sądów polskich portfel ten jest obecnie narażony na ryzyka finansowe oraz prawne. Ryzyka te zostały wycenione odpowiednio według standardu MSSF 9 i MSR 37, co zostało odzwierciedlone w utworzonych

odpisach i rezerwach na dzień 31 grudnia 2021 roku. Informacja o aktualnej wysokości portfela tzw. kredytów frankowych znajduje się w nocie II.22, natomiast informacja o liczbie i wartości przedmiotu sporu postępowań sądowych dotyczących umów kredytowych indeksowanych do walut obcych znajduje się w nocie II.36 niniejszego sprawozdania finansowego. Szczegółowy opis tego zagadnienia i ryzyk z nim związanych znajduje się również w nocie II.36 niniejszego sprawozdania finansowego.

Finansowanie pozycji walutowej Banku wynikającej z portfela kredytów indeksowanych do franka szwajcarskiego odbywa się głównie poprzez transakcje pochodne CIRS oraz FX swap. Struktura terminowa tych transakcji nie jest w pełni dostosowana do okresów zapadalności kredytów CHF, co w warunkach zaburzeń na rynkach finansowych oraz pogorszonych wskaźników kapitałowych Banku powoduje występowanie ryzyka związanego ze zdolnością do odnowienia kontraktów oraz wzrostem kosztów ich odnawiania. Ryzyko z tym związane oraz podjęte przez Bank działania w powyższym zakresie zostały szczegółowo opisane w nocie III.3 niniejszego sprawozdania finansowego.

Uwzględniając powyższe okoliczności i zidentyfikowane niepewności, które pomimo podjętych przez Bank działań, mogą budzić wątpliwości co do zdolności Banku do kontynuacji działalności dotyczące zwłaszcza niespełniania przez Bank wskaźników wypłacalności kapitałowej – Zarząd Banku w oparciu o dokonane analizy wszelkich aspektów działania Banku oraz jego bieżącej i prognozowanej sytuacji finansowej uznał, że zastosowanie założenia kontynuacji działalności do sporządzenia niniejszych sprawozdań finansowych jest zasadne. Dokonując tej oceny przyjęto, iż podejmowane przez Bank działania pozwolą na kontynuowanie działalności przez okres co najmniej kolejnych 12 miesięcy.

Należy również wskazać, że w związku z wystąpieniem sytuacji, w której bilans Banku sporządzony na 31 maja 2021 roku wykazał stratę przewyższającą sumę kapitałów zapasowego i rezerwowych oraz jedną trzecią kapitału zakładowego, Zarząd Banku zgodnie z art. 397 Kodeksu Spółek Handlowych zwołał Walne Zgromadzenie, które w dniu 27 lipca 2021 roku powzięło Uchwałę o dalszym istnieniu (kontynuacji działalności) Spółki.

Wyeliminowanie zidentyfikowanych zagrożeń i doprowadzenie do odbudowy wskaźników kapitałowych i rentowności wymaga dalszej realizacji działań zmierzających do restrukturyzacji Banku określonych w Planie Naprawy. Zarząd Banku zwraca uwagę na ryzyko związane z prowadzoną restrukturyzacją Banku i Grupy oraz niepewność dotyczącą skutków trwającego konfliktu wojennego na Ukrainie i jego wpływu na sytuację finansową Banku i Grupy.

5.3.Podmiot uprawniony do badania sprawozdania finansowego

Podmiotem uprawnionym do przeprowadzenia badania skonsolidowanego sprawozdania finansowego jest Grant Thornton Polska Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Spółka komandytowa z siedzibą w Poznaniu.

5.4.Waluta funkcjonalna i waluta sprawozdawcza

Niniejsze skonsolidowane sprawozdanie finansowe zostało sporządzone w polskich złotych (zł), a wszystkie wartości, o ile nie wskazano inaczej, podane są w tysiącach złotych (tys. zł). Polski złoty jest walutą funkcjonalną jednostki dominującej i innych spółek uwzględnionych w niniejszym skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym oraz walutą sprawozdawczą skonsolidowanego sprawozdania finansowego.

5.5.Zmiany w stosowanych standardach i interpretacjach

Zmiany do istniejących standardów zastosowane po raz pierwszy w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym Grupy za 2021  rok

Zasady (polityki) rachunkowości zastosowane do sporządzenia skonsolidowanego sprawozdania finansowego są spójne z tymi, które zastosowano przy sporządzaniu skonsolidowanego sprawozdania finansowego Grupy Kapitałowej za rok zakończony dnia 31 grudnia 2020 roku, za wyjątkiem zastosowania następujących nowych standardów, zmian do

istniejących standardów i interpretacji obowiązujących dla okresów rocznych rozpoczynających się w dniu lub po 1 stycznia 2021 roku:

Zmiany do MSSF 9 Instrumenty finansowe, MSR 39 Instrumenty finansowe: ujmowanie i wycena, MSSF 7 Instrumenty finansowe: ujawnianie informacji, MSSF 4 Umowy ubezpieczeniowe oraz MSSF 16 Leasing – reforma wskaźników stóp procentowych (reforma IBOR) – Faza 2; obowiązujące w odniesieniu do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2021 roku lub po tej dacie,

Zmiana do MSSF 4 Umowy ubezpieczeniowe – przedłużenie tymczasowego zwolnienia ze stosowania MSSF 9; obowiązujące w odniesieniu do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2023 roku lub po tej dacie,

Zmiana do MSSF 16 Udogodnienia czynszowe związane z COVID-19 po 30 czerwca 2021 roku – możliwość zwolnienia leasingobiorców z rozpoznawania koncesji czynszowych jako modyfikacji zgodnie z MSSF 16, jeżeli spełniają one określone warunki i wynikają z COVID-19. Zmiana z 2021 roku zaskutkowała praktycznym wyjątkiem w odniesieniu do udogodnień czynszowych, dla których każde zmniejszenie opłat leasingowych ma wpływ tylko na płatności pierwotnie należne w dniu 30 czerwca 2022 roku lub przed tym terminem pod warunkiem, że pozostałe warunki dla zastosowania praktycznego wyjątku są spełnione; obowiązująca w odniesieniu do okresów rocznych rozpoczynających się 1 kwietnia 2021 roku lub po tej dacie.

Zmiany do MSSF 9 Instrumenty finansowe, MSR 39 Instrumenty finansowe: ujmowanie i wycena, MSSF 7 Instrumenty finansowe: ujawnianie informacji, MSSF 4 Umowy ubezpieczeniowe oraz MSSF 16 Leasing – reforma IBOR- II faza

Wprowadzone zmiany do MSSF 9 polegają na umożliwieniu ujęcia modyfikacji umownych przepływów pieniężnych ze względu na reformę IBOR poprzez aktualizację efektywnej stopy procentowej kontraktu w celu odzwierciedlenia przejścia na alternatywną stopę referencyjną (nie będzie obowiązku zaprzestania ujmowania lub korygowania wartości bilansowej brutto instrumentów finansowych). Podobne rozwiązanie dotyczy ujęcia przez leasingobiorców modyfikacji leasingu zgodnie z MSSF 16. Zmiany do MSR 39 dają możliwość dalszego stosowania rachunkowości zabezpieczeń pomimo zmian wymaganych przez reformę IBOR, jeśli zabezpieczenie spełnia inne kryteria rachunkowości zabezpieczeń. Zmiany do MSSF 7 nakładają na spółki konieczność ujawnień wynikających z reformy oraz o tym, jak zarządza przejściem na alternatywne stopy referencyjne.

Standardy i interpretacje, które zostały już opublikowane i zatwierdzone przez UE, ale jeszcze nie weszły w życie

Roczne Zmiany do Standardów 2018-2020; obowiązujące w odniesieniu do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2022 roku lub po tej dacie,

Zmiany do MSR 16 Rzeczowe aktywa trwałe – Wpływy przed Planowanym Użyciem – zmiany zabraniają jednostce odliczania od kosztu wytworzenia rzeczowych aktywów trwałych kwot otrzymanych ze sprzedaży składników wytworzonych w trakcie przygotowywania aktywa do zamierzonego użytkowania. Zamiast tego jednostka rozpoznaje takie przychody ze sprzedaży i powiązane koszty w rachunku zysków i strat; obowiązujące w odniesieniu do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2022 roku lub po tej dacie,

Zmiany do MSR 37 Rezerwy, zobowiązania warunkowe i aktywa warunkowe – Umowy rodzące obciążenia – koszty wykonania umowy – zmiany precyzują koszty jakie należy uwzględnić przy szacowaniu kosztu wykonania umowy na potrzeby oszacowania czy umowa jest umową rodzącą obciążenia; obowiązujące w odniesieniu do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2022 roku lub po tej dacie,

Zmiany do MSSF 3 Połączenia jednostek gospodarczych – odniesienie do Ram Koncepcyjnych z 2018 roku; obowiązujące w odniesieniu do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2022 roku lub po tej dacie.

Nowe standardy oraz zmiany do istniejących standardów wydane przez Radę Międzynarodowych Standardów Rachunkowości (RMSR), ale jeszcze niezatwierdzone do stosowania w UE

MSSF w kształcie zatwierdzonym przez UE nie różnią się obecnie w znaczący sposób od regulacji wydanych przez RMSR, z wyjątkiem poniższych nowych standardów oraz zmian do standardów, które według stanu na dzień 27 kwietnia 2022 roku nie zostały jeszcze zatwierdzone do stosowania w UE (poniższe daty wejścia w życie odnoszą się do standardów w wersji pełnej):

MSSF 17 Umowy ubezpieczeniowe – obowiązujący w odniesieniu do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2023 roku lub po tej dacie,

Zmiany do MSSF 10 Skonsolidowane sprawozdania finansowe oraz MSR 28 Inwestycje w jednostkach stowarzyszonych i wspólnych przedsięwzięciach – sprzedaż lub wniesienie aktywów pomiędzy inwestorem a jego jednostką stowarzyszoną lub wspólnym przedsięwzięciem oraz późniejsze zmiany; prace prowadzące do zatwierdzenia niniejszych zmian zostały przez UE odłożone bezterminowo,

Zmiana do MSR 1 Prezentacja sprawozdań finansowych – zmiany mają wpływ na wymogi dotyczące prezentacji zobowiązań, w szczególności wyjaśniają jedno z kryteriów klasyfikacji zobowiązania jako długoterminowe; obowiązująca w odniesieniu do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2023 roku lub po tej dacie,

Zmiana do MSR 8 Zasady (polityka) rachunkowości, zmiany wartości szacunkowych i korygowanie błędów – definicja szacunków księgowych; obowiązująca w odniesieniu do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2023 roku lub po tej dacie,

Zmiany do MSR 1 Prezentacja sprawozdań finansowych i Zasad Praktyki MSSF 2 – ujawnianie zasad rachunkowości; obowiązujące w odniesieniu do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2023 roku lub po tej dacie,

Zmiany do MSR 12 Podatek dochodowy – podatek odroczony dotyczący aktywów i zobowiązań wynikających z pojedynczej transakcji; obowiązujące w odniesieniu do okresów rocznych rozpoczynających się 1 stycznia 2023 roku lub po tej dacie.

Daty wejścia w życie są datami wynikającymi z treści standardów ogłoszonych przez Radę ds. Międzynarodowej Sprawozdawczości Finansowej. Daty stosowania standardów w UE mogą różnić się od dat stosowania wynikających z treści standardów i są ogłaszane w momencie zatwierdzenia do stosowania przez UE.

Według szacunków Banku, wyżej wymienione nowe standardy, zmiany do istniejących standardów nie miałyby istotnego wpływu na sprawozdanie finansowe, jeżeli zostałyby zastosowane przez Bank na dzień bilansowy.

5.6.Zasady konsolidacji

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe obejmuje sprawozdanie finansowe Getin Noble Banku S.A., jako jednostki dominującej oraz sprawozdania jego jednostek zależnych. Sprawozdania finansowe Banku i jego jednostek zależnych wykorzystane do sporządzenia skonsolidowanego sprawozdania finansowego dotyczą stanu na ten sam dzień bilansowy.

Jednostka dominująca sporządza skonsolidowane sprawozdanie finansowe, stosując jednolite zasady (politykę) rachunkowości w odniesieniu do podobnych transakcji oraz innych zdarzeń następujących w zbliżonych okolicznościach. Jeżeli członek grupy kapitałowej stosuje zasady rachunkowości odmienne od zasad (polityki) rachunkowości przyjętych w skonsolidowanych sprawozdaniach finansowych, sprawozdanie tego członka grupy jest odpowiednio korygowane w trakcie sporządzania skonsolidowanego sprawozdania finansowego, w celu uzyskania zgodności z zasadami (polityką) rachunkowości grupy kapitałowej.

Jednostki zależne

Bank, niezależnie od charakteru zaangażowania w danej jednostce, określa swój status jednostki dominującej, oceniając, czy sprawuje kontrolę nad jednostką, w której dokonano inwestycji. Inwestor sprawuje kontrolę nad jednostką, w której dokonano inwestycji, w przypadku, gdy z tytułu swojego zaangażowania w tę jednostkę podlega ekspozycji na zmienne wyniki finansowe lub, gdy ma prawa do zmiennych wyników finansowych oraz ma możliwość wywierania wpływu na wysokość tych wyników finansowych poprzez sprawowanie władzy nad tą jednostką.

Tak więc Bank sprawuje kontrolę nad jednostką, w której dokonano inwestycji, wtedy i tylko wtedy, gdy jednocześnie:

a)sprawuje władzę nad jednostką, w której dokonano inwestycji,

b)tytułu swojego zaangażowania w jednostce, w której dokonano inwestycji, podlega ekspozycji na zmienne wyniki finansowe lub posiada prawa do zmiennych wyników finansowych oraz

c)posiada możliwość wykorzystania sprawowanej władzy nad jednostką, w której dokonano inwestycji, do wywierania wpływu na wysokość swoich wyników finansowych.

Konsolidacja jednostki, w której dokonano inwestycji, rozpoczyna się od dnia, w którym Bank uzyskuje kontrolę nad tą jednostką, a ustaje wtedy, gdy Bank traci nad nią kontrolę.

Skonsolidowane sprawozdanie finansowe:

a)łączy podobne pozycje aktywów, zobowiązań, kapitału własnego, przychodów, kosztów i przepływów pieniężnych Banku oraz jego jednostek zależnych,

b)kompensuje (wyłącza) wartość bilansową inwestycji jednostki dominującej w każdej z jednostek zależnych oraz tej części kapitału własnego każdej z jednostek zależnych, która odpowiada udziałowi jednostki dominującej,

c)wyłącza w całości aktywa i zobowiązania, kapitał własny, przychody, koszty i przepływy pieniężne grupy kapitałowej odnoszące się do transakcji między jednostkami tej grupy kapitałowej (zyski i straty na transakcjach wewnątrz tej grupy, które są ujęte jako aktywa, wyłącza się w całości). Różnice przejściowe, wynikające z wyłączenia zysków i strat na transakcjach wewnątrz grupy kapitałowej, ujmuje się zgodnie z MSR 12.

Bank przypisuje zysk lub stratę i każdy składnik innych całkowitych dochodów do właścicieli jednostki dominującej oraz do udziałów niekontrolujących. Bank przedstawia udziały niekontrolujące w skonsolidowanym sprawozdaniu z sytuacji finansowej w kapitale własnym, oddzielnie od kapitału własnego właścicieli jednostki dominującej. Zmiany w udziale własnościowym jednostki dominującej w jednostce zależnej, które nie skutkują utratą przez jednostkę dominującą kontroli nad jednostką zależną, stanowią transakcje kapitałowe. W przypadku, gdy zmienia się część kapitału własnego posiadanego przez udziały niekontrolujące, Bank dokonuje korekty wartości bilansowej udziałów kontrolujących i niekontrolujących, w celu odzwierciedlenia zmian we względnych udziałach w jednostce zależnej. Wszelkie różnice pomiędzy kwotą korekty udziałów niekontrolujących a wartością godziwą kwoty zapłaconej lub otrzymanej Bank odnosi bezpośrednio na kapitał własny i przypisuje to do właścicieli jednostki dominującej.

Jeżeli Bank utraci kontrolę nad jednostką zależną, to:

a)wyłącza aktywa (w tym wartość firmy) i zobowiązania byłej jednostki zależnej w ich wartości bilansowej na dzień utraty kontroli,

b)wyłącza wartość bilansową udziałów niekontrolujących byłej jednostki zależnej na dzień utraty kontroli (w tym przypisane do nich wszelkie składniki innych całkowitych dochodów),

c)ujmuje wartość godziwą otrzymanej zapłaty wynikającej z transakcji, zdarzenia lub okoliczności, które doprowadziły do utraty kontroli,

d)ujmuje wydanie akcji, w przypadku, gdy transakcja, zdarzenie lub okoliczności, które doprowadziły do utraty kontroli wiąże się z wydaniem akcji byłej jednostki zależnej,

e)kwotę ujętą w innych całkowitych dochodach związaną z byłą jednostką zależną poddaje przekwalifikowaniu

do rachunku zysków i strat lub przenosi bezpośrednio do zysków zatrzymanych,

f)ujmuje wszelkie inwestycje utrzymane w byłej jednostce zależnej w ich wartości godziwej na dzień utraty kontroli, a następnie ujmuje je i wszelkie kwoty wzajemnych zobowiązań byłej jednostki zależnej i jednostki dominującej zgodnie z odpowiednimi MSSF,

g)ujmuje wszelkie powstałe różnice związane z utratą kontroli jako zysk lub stratę w rachunku zysków i strat możliwych do przypisania jednostce dominującej.

Jednostki stowarzyszone

Jednostkami stowarzyszonymi są te jednostki, na które inwestor wywiera znaczący wpływ. Znaczący wpływ jest to władza pozwalająca na uczestniczenie w podejmowaniu decyzji na temat polityki finansowej i operacyjnej jednostki, w której dokonano inwestycji, niepolegająca jednak na sprawowaniu kontroli lub współkontroli nad polityką tej jednostki.

Jeżeli Bank posiada bezpośrednio lub pośrednio (np. poprzez jednostki zależne) 20% lub więcej praw głosu w jednostce, w której dokonano inwestycji, to zakłada się, że Bank wywiera znaczący wpływ na tę jednostkę, chyba że można w sposób oczywisty wykazać, że jest inaczej. Natomiast jeśli Bank posiada bezpośrednio lub pośrednio (np. poprzez jednostki zależne) mniej niż 20% praw głosu w jednostce, w której dokonano inwestycji, to można założyć, że nie wywiera on na tę jednostkę znaczącego wpływu, chyba że można w sposób oczywisty taki wpływ wykazać. Bank traci znaczący wpływ na jednostkę, w której dokonano inwestycji, w momencie, gdy traci władzę pozwalającą na uczestniczenie w podejmowaniu decyzji w sprawie polityki finansowej i operacyjnej jednostki, w której dokonano inwestycji.

W odniesieniu do ujmowania inwestycji w jednostkach stowarzyszonych Grupa stosuje metodę praw własności, według której inwestycja jest początkowo ujmowana według kosztu, a następnie po dniu nabycia jej wartość jest korygowana odpowiednio o zmianę udziału inwestora w aktywach netto jednostki, w której dokonano inwestycji. Zysk lub strata inwestora obejmuje jego udział w zysku lub stracie jednostki, w której dokonano inwestycji, a inne całkowite dochody inwestora obejmują jego udział w innych całkowitych dochodach jednostki, w której dokonano inwestycji. Jeżeli udział jednostki w stratach jednostki stowarzyszonej jest równy lub wyższy od jego udziału w jednostce stowarzyszonej, jednostka zaprzestaje ujmowania swojego udziału w dalszych stratach.

Zyski i straty wynikające z „oddolnych” i „odgórnych” transakcji pomiędzy Bankiem i jego jednostkami zależnymi a jednostką stowarzyszoną ujmuje się w sprawozdaniu finansowym Grupy jedynie w stopniu odzwierciedlającym udziały niepowiązanych inwestorów w jednostce stowarzyszonej. Udział inwestora w zyskach lub stratach jednostki stowarzyszonej z tytułu tych transakcji podlega wyłączeniu.

Każdorazowo na koniec okresu sprawozdawczego Grupa ocenia istnienie przesłanek, które wskazują, czy konieczne jest dokonanie odpisu aktualizującego z tytułu utraty wartości w odniesieniu do jej inwestycji netto w jednostce stowarzyszonej. W przypadku istnienia takiej przesłanki, Grupa dokonuje oszacowania wartości odzyskiwalnej, tj. wartości użytkowej lub wartości godziwej pomniejszonej o koszty sprzedaży, w zależności od tego, która z nich jest wyższa. W przypadku gdy wartość bilansowa składnika aktywów przewyższa jego wartość odzyskiwalną, Grupa ujmuje w rachunku zysków i strat odpis z tytułu utraty wartości.

5.7.Przeliczanie pozycji wyrażonych w walucie obcej

Transakcje wyrażone w walutach innych niż polski złoty są przeliczane przy zastosowaniu kursu obowiązującego w dniu zawarcia transakcji. Na dzień bilansowy aktywa i zobowiązania pieniężne wyrażone w walutach innych niż polski złoty są przeliczane przy zastosowaniu odpowiednio obowiązującego na koniec okresu sprawozdawczego średniego kursu ustalonego dla danej waluty przez Narodowy Bank Polski. Powstałe z przeliczenia różnice kursowe ujmowane są w odpowiednich pozycjach rachunku zysków i strat. Aktywa i zobowiązania niepieniężne ujmowane według kosztu historycznego wyrażonego w walucie obcej są wykazywane po kursie historycznym z dnia transakcji. Aktywa

i zobowiązania niepieniężne ujmowane według wartości godziwej wyrażonej w walucie obcej są przeliczane po kursie z dnia dokonania wyceny do wartości godziwej.

5.8.Aktywa i zobowiązania finansowe

Początkowe ujęcie

Nabycie i sprzedaż aktywów finansowych w ramach standaryzowanej transakcji kupna lub sprzedaży aktywów finansowych (w rozumieniu MSSF 9) rozpoznawane są na dzień rozliczenia transakcji tj. w dniu, w którym składnik aktywów finansowych jest dostarczany do Grupy lub przez Grupę.

W momencie początkowego ujęcia składnik aktywów finansowych lub zobowiązanie finansowe wycenia się według wartości godziwej, powiększonej lub pomniejszonej, w przypadku składnika aktywów lub zobowiązania finansowego niekwalifikowanych jako wyceniane według wartości godziwej przez wynik finansowy, o koszty transakcji, które mogą być bezpośrednio przypisane do nabycia lub emisji składnika aktywów finansowych lub zobowiązania finansowego.

Klasyfikacja i wycena (aktywa finansowe)

Klasyfikacja aktywów finansowych odbywa się w momencie początkowego ujęcia składnika aktywów w bilansie i zależy od:

modelu biznesowego w zakresie zarządzania aktywami finansowymi, który określany jest na poziomie odzwierciedlającym sposób, w jaki zarządza się łącznie grupami aktywów finansowych, aby zrealizować określony cel biznesowy oraz

charakterystyki umownych przepływów pieniężnych, tj. od tego, czy umowne przepływy pieniężne stanowią wyłącznie spłatę kwoty głównej i odsetek od kwoty głównej pozostałej do spłaty (tzw. kryterium SPPI – ang. solely payments of principal and interest).

W zależności od modelu biznesowego, a także charakterystyki umownych przepływów pieniężnych, aktywa finansowe mogą zostać zaklasyfikowane jako:

wyceniane w zamortyzowanym koszcie,

wyceniane do wartości godziwej przez inne całkowite dochody,

wyceniane do wartości godziwej przez wynik finansowy.

Model biznesowy nie zależy od zamiarów kierownictwa odnośnie pojedynczego instrumentu. Grupa może mieć więcej niż jeden model biznesowy w zakresie zarządzania instrumentami finansowymi. Grupa ocenia swój model biznesowy biorąc pod uwagę wszystkie informacje, które są dostępne na dzień oceny. Takie informacje obejmują między innymi:

przyjęte polityki i cele zarządzania portfelem oraz ich realizacja w praktyce;

sposób, w jaki wyniki modelu biznesowego i aktywów finansowych utrzymywanych w ramach tego modelu biznesowego są oceniane i przekazywane kluczowemu personelowi kierowniczemu Grupy,

rodzaje ryzyka, które mają wpływ na wyniki modelu biznesowego (i aktywów finansowych utrzymywanych w ramach tego modelu biznesowego), a w szczególności sposób, w jaki zarządza się tym ryzykiem,

sposób, w jaki wynagradzane są osoby zarządzające aktywami finansowymi,

częstotliwość, wartość sprzedaży aktywów z portfela we wcześniejszych okresach, powody tej sprzedaży oraz oczekiwania odnośnie przyszłych operacji sprzedaży.

Dłużne aktywa finansowe mogą zostać zakupione w ramach następujących modeli biznesowych:

model biznesowy zakładający utrzymanie aktywów w celu uzyskiwania przepływów pieniężnych wynikających z umowy (model „utrzymywanie”),

model biznesowy, którego cel jest realizowany zarówno poprzez uzyskiwanie przepływów pieniężnych wynikających z umowy, jak i poprzez sprzedaż aktywów finansowych (model „utrzymywanie i sprzedaż”),

inne modele biznesowe.

Aktywa finansowe, które są utrzymywane w ramach modelu biznesowego zakładającego utrzymywanie aktywów w celu uzyskiwania przepływów pieniężnych wynikających z umowy, są zarządzane z zamiarem realizowania przepływów pieniężnych poprzez otrzymywanie płatności wynikających z umowy w całym okresie życia instrumentu. Jednakże Grupa nie musi utrzymywać wszystkich instrumentów w ramach tego modelu biznesowego do terminu wymagalności. Model ten zakłada, że sprzedaż aktywów finansowych (w szczególności portfela kredytowego i portfela papierów wartościowych) w ramach danego portfela:

realizowana jest sporadycznie (nawet w przypadku znaczącej wartości);

wartość tej sprzedaży jest wartościowo nieznacząca (pojedynczo lub łącznie), nawet jeśli dochodzi do niej często.

Niezależnie od powyższych zasad, sprzedaż w ramach tego modelu biznesowego może być realizowana w następujących okolicznościach:

wzrost ryzyka kredytowego związanego z danymi aktywami finansowymi (w tym sprzedaży portfela NPL – z trwałą tratą wartości);

wdrożeniem planu awaryjnego utrzymania płynności;

zbycie papierów wartościowych w związku ze zbliżającą się zapadalnością papierów tj. w terminie dwóch tygodni przed faktyczną zapadalnością;

zarządzanie ryzykiem koncentracji;

wymuszona przez strony trzecie – dotyczy to aktywów finansowych, które w związku np. z wymogami organów nadzorczych muszą zostać sprzedane, jednak pierwotnie były one utrzymywane w celu pozyskiwania umownych przepływów pieniężnych (np. realizacja planu naprawy);

zmiany prawa lub regulacji - realizowana w celu utrzymania zakładanego poziomu kapitału regulacyjnego.

W modelu biznesowym, którego cel jest realizowany zarówno poprzez uzyskiwanie przepływów pieniężnych wynikających z umowy, jak i poprzez sprzedaż składników aktywów finansowych, kluczowy personel kierowniczy Grupy podjął decyzję o tym, że zarówno uzyskiwanie przepływów pieniężnych wynikających z umowy, jak i sprzedaż aktywów finansowych są niezbędne do realizowania celu tego modelu biznesowego. Model ten zakłada większą częstotliwość i wartość sprzedaży w porównaniu z modelem „utrzymywanie”.Wynika to z faktu, że sprzedaż aktywów finansowych jest niezbędna do realizacji celu modelu biznesowego, a nie jest tylko jego działaniem sporadycznym. Nie istnieje jednak żaden określony próg częstotliwości lub wartość sprzedaży, który musi zostać osiągnięty w tym modelu biznesowym. Grupa utrzymuje instrumenty finansowe w tym modelu biznesowym między innymi w celu zarządzania bieżącymi potrzebami w zakresie płynności, utrzymania określonego profilu przychodów z tytułu odsetek lub dostosowania okresu życia aktywów finansowych do terminu wymagalności zobowiązań, które są finansowane z tych aktywów.

Jeśli składnik aktywów finansowych nie jest klasyfikowany do modelu biznesowego „utrzymywanie” lub „utrzymywanie i sprzedaż”, wówczas klasyfikuje się go do modelu biznesowego „sprzedaż”, który zakłada realizowanie przepływów pieniężnych poprzez sprzedaż aktywów. Grupa podejmuje decyzje w oparciu o wartości godziwe aktywów i zarządza nimi w celu realizowania tych wartości godziwych. W takim przypadku cel Grupy będzie realizowany poprzez aktywne kupno i sprzedaż aktywów finansowych, a uzyskiwanie przepływów pieniężnych wynikających z umowy jest jedynie działaniem ubocznym realizacji celu tego modelu biznesowego.

W przypadku aktywów finansowych utrzymywanych w ramach modelu „utrzymywanie” lub modelu „utrzymywanie i sprzedaż” Grupa ustala, przeprowadzając jakościowy test SPPI, czy wynikające z umowy przepływy pieniężne ze składnika aktywów finansowych są jedynie spłatą kwoty głównej i odsetek od kwoty głównej pozostałej do spłaty, czyli są zgodne z podstawową umową pożyczkową. W podstawowej umowie pożyczkowej odsetki obejmują:

zapłatę za wartość pieniądza w czasie,

zapłatę za ryzyko kredytowe,

zapłatę za inne podstawowe rodzaje ryzyka związane z udzielaniem kredytów lub pożyczek (np. ryzyko płynności),

zapłatę za koszty (np. koszty administracyjne) związane z utrzymywaniem składnika aktywów finansowych przez określony czas,

marżę zysku.

Jeśli na podstawie jakościowego testu SPPI nie można ustalić czy wynikające z umowy przepływy pieniężne ze składnika aktywów finansowych są jedynie spłatą kwoty głównej i odsetek od kwoty głównej pozostałej do spłaty, Grupa przeprowadza ilościowy test SPPI (tzw. benchmark test). Polega on na ocenie jak różniłyby się wynikające z umowy (niezdyskontowane) przepływy pieniężne z ocenianego składnika aktywów finansowych od poziomu referencyjnego (niezdyskontowanych) przepływów pieniężnych.

Aktywa finansowe wyceniane w zamortyzowanym koszcie

Aktywa finansowe wycenia się w zamortyzowanym koszcie, jeśli spełnione są oba poniższe warunki oraz Grupa nie wyznaczyła ich jako wyceniane do wartości godziwej przez wynik finansowy:

składnik aktywów finansowych jest utrzymywany zgodnie z modelem biznesowym, którego celem jest utrzymywanie aktywów finansowych dla uzyskiwania przepływów pieniężnych wynikających z umowy,

warunki umowy dotyczącej składnika aktywów finansowych powodują powstawanie w określonych terminach przepływów pieniężnych, które są jedynie spłatą kwoty głównej i odsetek od kwoty głównej pozostałej do spłaty.

Aktywa finansowe wyceniane do wartości godziwej przez inne całkowite dochody

Aktywa finansowe są wyceniane do wartości godziwej przez inne całkowite dochody, jeśli spełnione są oba poniższe warunki oraz Grupa nie wyznaczyła ich jako wyceniane do wartości godziwej przez wynik finansowy:

składnik aktywów finansowych jest utrzymywany zgodnie z modelem biznesowym, którego celem jest zarówno otrzymywanie przepływów pieniężnych wynikających z umowy, jak i sprzedaż składników aktywów finansowych,

warunki umowy dotyczącej składnika aktywów finansowych powodują powstawanie w określonych terminach przepływów pieniężnych, które są jedynie spłatą kwoty głównej i odsetek od kwoty głównej pozostałej do spłaty.

Aktywa finansowe wyceniane do wartości godziwej przez wynik finansowy

Składnik aktywów finansowych wycenia się do wartości godziwej przez wynik finansowy, chyba że jest wyceniany w zamortyzowanym koszcie lub do wartości godziwej przez inne całkowite dochody. Grupa może jednak w momencie początkowego ujęcia dokonać nieodwołalnego wyboru wyceny określonych inwestycji w instrumenty kapitałowe, które w przeciwnym razie byłyby wyceniane do wartości godziwej przez wynik finansowy, późniejsze zmiany wartości godziwej ujmowane są w innych dochodach całkowitych.

Aktywa finansowe są także wyceniane do wartości godziwej przez wynik finansowy, jeśli są utrzymywane w ramach innych modeli biznesowych niż:

utrzymywanie aktywów w celu uzyskiwania przepływów pieniężnych wynikających z umowy oraz

utrzymywanie aktywów zarówno w celu uzyskiwania przepływów pieniężnych wynikających z umowy, jak i sprzedaży aktywów finansowych.

Kategoria ta obejmuje dwie podkategorie:

aktywa finansowe przeznaczone do obrotu, zawierające instrumenty pochodne i papiery wartościowe nabyte w celu odsprzedaży w bliskim terminie oraz

aktywa finansowe wyznaczone w momencie ich początkowego ujęcia jako aktywa finansowe wyceniane do wartości godziwej przez wynik finansowy.

Zakupione lub utworzone składniki aktywów finansowych, które w momencie początkowego ujęcia są dotknięte utratą wartości ze względu na ryzyko kredytowe (POCI)

POCI dotyczą instrumentów finansowych zakwalifikowanych do kategorii aktywów finansowych wycenianych według zamortyzowanego kosztu lub aktywów finansowych wycenianych do wartości godziwej przez inne całkowite dochody. Aby składnik aktywów finansowych został zakwalifikowany jako POCI muszą być spełnione dwa warunki tj.: nastąpiło pojawienie się nowego aktywa finansowego (np. w wyniku modyfikacji istotnej lub zakupu) oraz wystąpienie utraty wartości nowego aktywa (kwalifikacja do Koszyka 3 na dzień początkowego ujęcia). POCI są wyceniane metodą efektywnej stopy procentowej z zastosowaniem efektywnej stopy procentowej skorygowanej o ryzyko kredytowe. Grupa dopuszcza stosowanie efektywnej stopy procentowej, w przypadku nieistotnej wartości instrumentów finansowych zidentyfikowanych jako POCI.

Klasyfikacja i wycena (zobowiązania finansowe)

Zobowiązania finansowe to każde zobowiązanie będące:

a)wynikającym z umowy obowiązkiem:

wydania środków pieniężnych lub innego składnika aktywów finansowych innej jednostce,

wymiany aktywów finansowych lub zobowiązań finansowych z inną jednostką na potencjalnie niekorzystnych warunkach,

b)kontraktem, który będzie rozliczony lub może być rozliczony we własnych instrumentach kapitałowych jednostki i jest:

instrumentem niepochodnym, z którego wynika lub może wynikać obowiązek dostarczenia przez jednostkę zmiennej liczby własnych instrumentów kapitałowych,

instrumentem pochodnym, który będzie rozliczony lub może być rozliczony w inny sposób, niż przez wymianę ustalonej kwoty środków pieniężnych lub innego składnika aktywów finansowych na ustaloną liczbę własnych instrumentów kapitałowych jednostki. Z tego powodu własne instrumenty kapitałowe jednostki nie obejmują instrumentów, które same są umowami o przyszłe otrzymanie lub wydanie własnych instrumentów kapitałowych przez jednostkę.

Po początkowym ujęciu, Grupa wycenia wszystkie zobowiązania finansowe według zamortyzowanego kosztu z zastosowaniem metody efektywnej stopy procentowej, z wyjątkiem:

a)zobowiązań finansowych wycenianych według wartości godziwej przez wynik finansowy,

b)zobowiązań finansowych powstałych w wyniku przeniesienia składnika aktywów finansowych, których nie kwalifikuje się do wyłączenia z bilansu lub powstałych w wyniku zastosowania podejścia wynikającego z utrzymania zaangażowania,

c)wystawionych gwarancji finansowych – po początkowym ujęciu wystawca takiej umowy wycenia ją według wartości wyższej z:

kwoty odpisu na oczekiwane straty kredytowe,

początkowo ujętej kwoty, w odpowiednich przypadkach pomniejszonej o skumulowaną kwotę dochodów ujmowanych zgodnie z zasadami MSSF 15;

d)zobowiązań do udzielenia pożyczki oprocentowanej poniżej rynkowej stopy procentowej – po początkowym ujęciu wystawca takiego zobowiązania w późniejszych okresach wycenia ją według wyższej z następujących wartości:

kwoty odpisu na oczekiwane straty kredytowe,

początkowo ujętej kwoty, w odpowiednich przypadkach pomniejszonej o skumulowaną kwotę dochodów ujmowanych zgodnie z zasadami MSSF 15;

e)warunkowej zapłaty ujętej przez jednostkę przejmującą w ramach połączenia jednostek, do którego zastosowanie ma MSSF 3 – taka zapłata warunkowa jest wyceniana w późniejszych okresach do wartości godziwej, a zmiany są ujmowane w wyniku finansowym.

Modyfikacje składników aktywów finansowych

Modyfikacja instrumentu finansowego to wynikająca z renegocjacji (w tym ugód podpisywanych z klientami w ramach restrukturyzacji), skutkująca podpisaniem aneksu do umowy kredytowej z klientem, zmiana przepływów pieniężnych związanych ze składnikiem aktywów finansowych, która nie prowadzi do zaprzestania ujmowania danego składnika aktywów (modyfikacja nieistotna). Nie stanowi modyfikacji nieistotnej zmiana przepływów kontraktowych wynikająca z realizacji warunków umownych. W przypadku modyfikacji nieistotnej wartość bilansowa brutto składnika aktywów finansowych zostaje przeliczona do wartości bieżącej renegocjowanych lub zmodyfikowanych umownych przepływów pieniężnych, zdyskontowanych oryginalną lub ostatnią efektywną stopą procentową aktywa lub efektywną stopą procentową skorygowaną o straty kredytowe w przypadku aktywów zakwalifikowanych jako POCI. Zidentyfikowany w ramach przeliczenia wartości bilansowej brutto zysk / stratę z tytułu modyfikacji ujmuje się w wyniku finansowym. Korekta wartości bilansowej brutto aktywa finansowego z tytułu modyfikacji podlega rozliczeniu w wynik odsetkowy metodą efektywnej stopy procentowej. Koszty lub prowizje związane z modyfikacją (np. prowizja pobierana z tytułu podpisywanego aneksu) korygują wartość bilansową zmodyfikowanego składnika aktywów finansowych i są amortyzowane przez pozostały okres życia tego aktywa.

Modyfikacja istotna to wynikająca z renegocjacji (w tym ugód podpisywanych z klientami w ramach restrukturyzacji), skutkująca podpisaniem aneksu do umowy kredytowej z klientem, zmiana przepływów pieniężnych związanych ze składnikiem aktywów finansowych, która prowadzi do zaprzestania ujmowania danego składnika aktywów finansowych. Wynik na modyfikacji istotnej jest ujmowany w pozycji „Wynik tytułu zaprzestania ujmowania aktywów finansowych niewycenianych do wartości godziwej przez wynik finansowy”. Zmodyfikowany instrument finansowy traktowany jest jako nowe aktywo, następuje jego początkowe ujęcie w bilansie w wartości godziwej. W przypadku, gdy istnieją przesłanki pozwalające stwierdzić, że wartość bilansowa składnika aktywów w momencie istotnej modyfikacji nie stanowi odzwierciedlenia jego wartości godziwej, konieczne jest dokonanie korekty ekspozycji do wartości godziwej.

Grupa przyjęła kryteria ilościowe i jakościowe identyfikacji modyfikacji istotnej. Do kryteriów jakościowych identyfikacji modyfikacji istotnej należą:

przewalutowanie (z wyjątkiem tego wynikającego z obowiązujących przepisów prawa i umowy kredytowej),

zmiana dłużnika (głównego kredytobiorcy, z wyjątkiem wynikającej ze śmierci dłużnika),

zmiana produktu (np. z kredytu na obligację),

wprowadzenie do umowy cechy umownej naruszającej kryteria Testu SPPI lub usunięcie takiej cechy.

Identyfikacja co najmniej jednego z wymienionych powyżej kryteriów jakościowych prowadzi do rozpoznania istotnej modyfikacji aktywa finansowego. W przypadku braku identyfikacji przesłanek jakościowych wymagana jest weryfikacja kryterium ilościowego.

Do kryteriów ilościowych identyfikacji modyfikacji istotnej należy zwiększenie kwoty zaangażowania ekspozycji o co najmniej 10%. Przez kwotę zaangażowania ekspozycji rozumiana jest wartość umowna instrumentu finansowego na dzień poprzedzający zdarzenie, które analizowane jest pod kątem istotnej modyfikacji.

Usunięcie z bilansu aktywów i zobowiązań finansowych

Składnik aktywów finansowych zostaje usunięty z bilansu, gdy Grupa traci kontrolę nad prawami umownymi składającymi się na dany instrument finansowy; zazwyczaj ma to miejsce w przypadku sprzedaży instrumentu lub gdy wszystkie przepływy środków pieniężnych, korzyści i ryzyka przypisane danemu instrumentowi przechodzą na niezależną stronę trzecią.

W szczególności Grupa dokonuje spisania należności kredytowych z bilansu w ciężar utworzonych odpisów z tytułu utraty wartości, gdy te należności są nieściągalne (brak jest uzasadnionych perspektyw odzyskania w całości lub części przepływów pieniężnych wynikających z umowy kredytowej), to znaczy:

należność kredytowa jest całkowicie wymagalna,

wyczerpane zostały wszystkie prawne i faktyczne możliwości dochodzenia danej należności kredytowej.

Grupa dokonuje odpisu (w całości lub części) wartości bilansowej brutto instrumentów finansowych wycenianych w zamortyzowanym koszcie, jeśli nie ma uzasadnionych perspektyw na odzyskanie danego składnika aktywów finansowych w całości lub części. Odpisanie stanowi zdarzenie prowadzące do zaprzestania ujmowania. Grupa dokonuje okresowej analizy odzyskiwalności składnika aktywów finansowych, w szczególności odsetek karnych i ustawowych, w podziale na rodzaje portfeli na bazie analizy danych historycznych w tym zakresie, w okresie ostatnich 5 lat. W przypadku, gdy analiza odzyskiwalności składnika aktywów finansowych, w szczególności odsetek karnych i ustawowych wskazuje, że historycznie odzyskiwalność nie przekraczała 5% wartości bilansowej brutto składnika aktywów finansowych, Grupa dokonuje odpisu odsetek karnych i ustawowych w pełnej wysokości. Składnik aktywów finansowych, który został odpisany może być w dalszym ciągu przedmiotem procesu windykacyjnego prowadzonego przez Grupa mającego na celu odzyskanie należnych kwot.

Grupa przestaje ujmować zobowiązanie finansowe (lub część zobowiązania finansowego) wtedy i tylko wtedy, gdy zobowiązanie wygasło – to znaczy, kiedy obowiązek określony w umowie został wypełniony, umorzony, wygasł lub gdy nastąpiła istotna modyfikacja warunków umowy.

5.9.Pochodne instrumenty finansowe

Instrument pochodny jest to instrument finansowy spełniający wszystkie trzy poniższe warunki:

a)jego wartość zmienia się ze zmianą określonej stopy procentowej, ceny instrumentu finansowego, ceny towaru, kursu walutowego, indeksu ceny lub stóp, ratingu kredytowego lub indeksu kredytowego czy też innej zmiennej, przy założeniu, że w przypadku zmiennej niefinansowej, zmienna ta nie jest specyficzna dla strony kontraktu (czasami zwana instrumentem bazowym),

b)nie wymaga żadnej początkowej inwestycji netto lub wymaga początkowej inwestycji netto mniejszej niż dla innych rodzajów kontraktów, dla których oczekuje się podobnych reakcji na zmiany czynników rynkowych oraz

c)jego rozliczenie nastąpi w przyszłości.

Pochodne instrumenty finansowe niebędące przedmiotem rachunkowości zabezpieczeń ujmowane są w dniu zawarcia transakcji i na koniec okresu sprawozdawczego do wartości godziwej. Zmiany wartości godziwej Grupa zalicza odpowiednio do wyniku na instrumentach finansowych wycenianych do wartości godziwej przez wynik finansowy lub do wyniku z pozycji wymiany (transakcje FX swap, FX forward oraz transakcje CIRS) w korespondencji odpowiednio z należnościami/ zobowiązaniami z tytułu pochodnych instrumentów finansowych.

Efekt ostatecznego rozliczenia transakcji pochodnych wykazuje się w pozycji wyniku na instrumentach finansowych wycenianych do wartości godziwej przez wynik finansowy lub w przypadku pochodnych walutowych instrumentów finansowych (transakcje FX swap, FX forward oraz transakcje CIRS) w pozycji wynik z pozycji wymiany.

Kwoty bazowe transakcji pochodnych wykazywane są w pozycjach pozabilansowych w dniu zawarcia transakcji i przez cały okres ich trwania. Pozycje pozabilansowe wyrażone w walutach obcych podlegają przeszacowaniu na koniec dnia według średniego kursu NBP (fixing z dnia wyceny).

Wartość godziwą pochodnych instrumentów finansowych znajdujących się na rynku stanowi cena rynkowa. W pozostałych przypadkach jest to wartość godziwa określona na podstawie modelu wyceny, do którego dane pozyskano z aktywnego rynku (w szczególności w przypadku instrumentów typu IRS i CIRS metodą zdyskontowanych przepływów pieniężnych).

5.10.Wbudowane instrumenty pochodne

Wbudowany instrument pochodny jest komponentem kontraktu hybrydowego, który zawiera również niebędącą instrumentem pochodnym umowę zasadniczą, powodującym, że niektóre z przepływów pieniężnych wynikających

z instrumentu łącznego zmieniają się w sposób podobny do przepływów, które wynikałyby z samodzielnie występującego instrumentu pochodnego.

Jeśli kontrakt hybrydowy zawiera umowę zasadniczą będącą składnikiem aktywów finansowych, Grupa stosuje wymogi określone w punkcie 5.8 do całego kontraktu hybrydowego.

Jeśli kontrakt hybrydowy zawiera umowę zasadniczą, która nie jest składnikiem aktywów finansowych, wówczas wbudowany instrument pochodny oddziela się od umowy zasadniczej i ujmuje jako instrument pochodny wtedy i tylko wtedy, gdy:

a)cechy ekonomiczne wbudowanego instrumentu pochodnego oraz ryzyko z nim związane nie są ściśle powiązane z cechami ekonomicznymi i ryzykiem właściwymi dla umowy zasadniczej;

b)samodzielny instrument o takich samych warunkach umownych jak wbudowany instrument pochodny spełniałby definicję instrumentu pochodnego; oraz

c)kontrakt hybrydowy nie jest wyceniany w wartości godziwej, a zmiany wartości godziwej nie są ujmowane w wyniku finansowym (tj. instrument pochodny, który jest wbudowany w zobowiązanie finansowe wyceniane w wartości godziwej przez wynik finansowy, nie jest oddzielany).

5.11.Rachunkowość zabezpieczeń

Grupa przyjęła politykę rachunkowości w zakresie rachunkowości zabezpieczeń przepływów pieniężnych zabezpieczających ryzyko stopy procentowej zgodną z MSR 39 wprowadzonym przez Rozporządzenie Komisji Europejskiej. ‘Carve out’ w MSR 39 wprowadzonym przez Rozporządzenie Komisji Europejskiej umożliwia Grupie wyznaczenie grupy instrumentów pochodnych jako instrumentu zabezpieczającego oraz znosi niektóre ograniczenia wynikające z MSR 39 w zakresie zabezpieczenia depozytów (z możliwością wypłaty na żądanie), a także w zakresie przyjęcia strategii zabezpieczającej mniej niż 100% przepływów. Zgodnie z MSR 39 wprowadzonym przez Rozporządzenie Komisji Europejskiej rachunkowość zabezpieczeń może mieć zastosowanie do depozytów, a nieefektywność zabezpieczenia ma miejsce tylko wtedy, gdy ponownie oszacowana wartość przepływów pieniężnych w danym przedziale czasowym jest niższa niż zabezpieczana wartość dotycząca danego przedziału czasowego. W rachunkowości zabezpieczeń zabezpieczenia klasyfikowane są jako:

zabezpieczenie wartości godziwej, zabezpieczające przed ryzykiem zmian wartości godziwej ujętego składnika aktywów lub zobowiązania lub

zabezpieczenie przepływów środków pieniężnych, zabezpieczające przed zmianami przepływów środków pieniężnych, które przypisać można konkretnemu rodzajowi ryzyka związanego z ujętym składnikiem aktywów, zobowiązaniem lub prognozowaną transakcją lub

zabezpieczenie inwestycji netto w jednostce zagranicznej.

Zabezpieczenie ryzyka walutowego uprawdopodobnionego przyszłego zobowiązania jest rozliczane jako zabezpieczenie przepływów pieniężnych.

W momencie ustanowienia zabezpieczenia, Grupa formalnie wyznacza i dokumentuje powiązanie zabezpieczające, jak również cel zarządzania ryzykiem oraz strategię ustanowienia zabezpieczenia. Dokumentacja zawiera identyfikację instrumentu zabezpieczającego, zabezpieczanej pozycji lub transakcji, charakter zabezpieczanego ryzyka, a także sposób oceny efektywności instrumentu zabezpieczającego w kompensowaniu zagrożenia zmianami wartości godziwej zabezpieczanej pozycji lub przepływów pieniężnych związanych z zabezpieczanym ryzykiem. Oczekuje się, że zabezpieczenie będzie wysoce skuteczne w kompensowaniu zmian wartości godziwej lub przepływów pieniężnych wynikających z zabezpieczanego ryzyka. Efektywność zabezpieczenia jest oceniana z częstotliwością miesięczną w celu sprawdzenia, czy jest wysoce efektywne we wszystkich okresach sprawozdawczych, na które zostało ustanowione.

Zabezpieczenie wartości godziwej

Zabezpieczenie wartości godziwej to zabezpieczenie przed zmianami wartości godziwej ujętego składnika aktywów lub zobowiązania lub nieujętego uprawdopodobnionego przyszłego zobowiązania, albo wyodrębnionej części takiego składnika aktywów, zobowiązania lub uprawdopodobnionego przyszłego zobowiązania, które przypisać można konkretnemu rodzajowi ryzyka i które mogłoby wpływać na wynik finansowy.

Grupa stosuje zabezpieczenia portfelowe wartości godziwej depozytów złotowych opartych na stałej stopie procentowej przed ryzykiem zmiany wartości godziwej z tytułu ryzyka zmiany referencyjnej stopy procentowej WIBOR. Instrumentem zabezpieczającym w tego rodzaju zabezpieczeniach portfelowych jest całość lub część portfela instrumentów pochodnych typu IRS. Grupa wyznacza powiązania zabezpieczające na podstawie analizy wrażliwości wartości godziwej zabezpieczanego portfela depozytów oraz portfela instrumentów zabezpieczających na ryzyko zmiany referencyjnej stopy procentowej WIBOR. Analiza ta oparta jest o miary „BPV” oraz „duration”. Efektywność powiązania zabezpieczającego jest mierzona z częstotliwością miesięczną.

W zabezpieczeniach portfelowych wartości godziwej koszty z tytułu odsetek od zabezpieczanej części portfela depozytów korygowane są o naliczone przychody lub koszty z tytułu odsetek od zabezpieczającej transakcji IRS, dotyczące danego okresu sprawozdawczego. Równocześnie zmiana wartości godziwej instrumentów pochodnych wyznaczonych jako instrument zabezpieczający w danym okresie wykazywana jest w rachunku zysków i strat w pozycji „Wynik na instrumentach finansowych wycenianych do wartości godziwej przez wynik finansowy oraz wynik z pozycji wymiany” – w tej samej pozycji co zmiana wartości godziwej pozycji zabezpieczanej wynikającej z zabezpieczanego rodzaju ryzyka. Zmiana wartości godziwej części portfela depozytów złotowych wyznaczonych w danym okresie jako pozycja zabezpieczana koryguje w sprawozdaniu z sytuacji finansowej „Zobowiązania wobec klientów”. Korekta wartości bilansowej zabezpieczanego portfela depozytów jest amortyzowana liniowo od miesiąca następującego po miesiącu dokonania korekty przez okres pozostały do upływu terminu wymagalności zabezpieczanych przepływów pieniężnych. Kwota amortyzacji koryguje „Koszty z tytułu odsetek” w rachunku zysków i strat.

Główne zidentyfikowane przez Grupę źródła nieefektywności dotyczące relacji zabezpieczających wartość godziwą:

wpływ ryzyka kredytowego kontrahenta oraz własnego ryzyka kredytowego Grupy na wartość godziwą instrumentów zabezpieczających, tj. swapów na stopę procentową (IRS), które nie jest odzwierciedlone w wartości godziwej pozycji zabezpieczanej;

różnice w oprocentowaniu instrumentów zabezpieczanych i zabezpieczających;

różnice w terminach zapadalności instrumentów zabezpieczanych i zabezpieczających.

Zabezpieczenie przepływów środków pieniężnych

W ramach rachunkowości zabezpieczeń zmienności przepływów pieniężnych dla portfela kredytów hipotecznych w CHF oraz portfela depozytów terminowych w PLN, Grupa ustanowiła dwa osobne powiązania zabezpieczające. Rzeczywiste transakcje CIRS float-to-float CHF/PLN zostały podzielone na dwie sztuczne transakcje:

sztuczną transakcję CIRS float-to-fixed CHF/PLN zabezpieczającą ryzyko walutowe oraz ryzyko stopy procentowej portfela kredytów hipotecznych indeksowanych do CHF – powiązanie zabezpieczające typu A

sztuczną transakcję IRS fixed-to-float PLN zabezpieczającą ryzyko stopy procentowej portfela depozytów terminowych w PLN – powiązanie zabezpieczające typu B.

W momencie ustanowienia powiązania zabezpieczającego oraz w trakcie trwania powiązania zabezpieczającego, wartość godziwa transakcji sztucznych równa jest wartości godziwej transakcji rzeczywistych.

W celu odzwierciedlenia przepływów na transakcjach zabezpieczanych tworzone są hipotetyczne transakcje zabezpieczane. W ramach powiązania zabezpieczającego typu A – tworzone są transakcje float-to-fixed CHF/PLN, nominał w CHF odpowiada

nominałowi rzeczywistej transakcji zabezpieczającej w CHF, natomiast nominał PLN zależny jest od kursu walutowego z dnia ustanowienia powiązania zabezpieczającego. Noga zmienna hipotetycznej transakcji odzwierciedla przepływy pieniężne z portfela kredytów hipotecznych indeksowanych do CHF.

W ramach powiązania zabezpieczającego typu B zabezpieczającego ryzyko stopy procentowej portfela depozytów terminowych w PLN, stworzona została hipotetyczna transakcja IRS fixed-to-float PLN o nominale ustalonym w walucie PLN i równym nominałowi nogi PLN rzeczywistej transakcji CIRS float-to-float CHF/PLN z dnia ustanowienia powiązania zabezpieczającego.

W trakcie okresu zabezpieczenia Grupa dokonuje pomiarów efektywności powiązania zabezpieczającego. Zmiana wartości godziwej instrumentów zabezpieczających wykazywana jest w kapitale z aktualizacji wyceny w wielkości w jakiej zabezpieczenie jest efektywne. Nieefektywna część zabezpieczenia ujmowana jest w rachunku zysków i strat w pozycji „Wynik na instrumentach finansowych wycenianych do wartości godziwej przez wynik finansowy oraz wynik z pozycji wymiany”. Część efektywna zgromadzona w kapitale z aktualizacji wyceny podlega stopniowej reklasyfikacji (amortyzacji) według opracowanego przez Grupę harmonogramu do rachunku zysków i strat w okresie do wygaśnięcia pierwotnego portfela (amortyzacja liniowa, względem czasu).

Grupa zaprzestaje stosowania zasad rachunkowości zabezpieczeń, jeżeli instrument zabezpieczający wygasa, zostaje sprzedany, rozwiązany lub wykonany, jeżeli zabezpieczenie przestaje spełniać kryteria rachunkowości zabezpieczeń lub gdy Grupa unieważni powiązanie zabezpieczające.

Główne zidentyfikowane przez Grupę źródła nieefektywności dotyczące relacji zabezpieczających przepływy pieniężne:

różnice w nominale nogi PLN sztucznych i hipotetycznych transakcji CIRS, wynikające z upływu czasu i zmian kursowych pomiędzy zawarciem transakcji zabezpieczającej, a włączeniem jej do powiązania zabezpieczającego;

różnice w oprocentowaniu instrumentów zabezpieczanych i zabezpieczających;

różnice w terminach przeszacowań instrumentów zabezpieczających, tj. walutowych swapów na stopę procentową (CIRS) oraz pozycji zabezpieczanych.

5.12.Utrata wartości aktywów finansowych

Na każdy koniec okresu sprawozdawczego Grupa ocenia czy istnieją obiektywne przesłanki utraty wartości składnika aktywów finansowych. Jeżeli takie przesłanki istnieją, Grupa ustala kwoty odpisów z tytułu utraty wartości.

W MSSF 9 wykorzystywany jest model utraty wartości oparty o koncepcję „oczekiwanych strat kredytowych” (ang. expected credit loss, ECL), tzn. Grupa kalkuluje odpisy z tytułu utraty wartości w oparciu o ECL, kładąc nacisk na podejście tzw. forward-looking, a więc zorientowane na szacowanie przyszłych strat w oparciu o prognozy i spodziewane przyszłe warunki ekonomiczne w kontekście oceny ryzyka kredytowego ekspozycji.

Model utraty wartości oparty o koncepcję ECL ma zastosowanie do składników aktywów finansowych zakwalifikowanych do kategorii aktywów finansowych wycenianych w zamortyzowanym koszcie lub do wartości godziwej przez inne całkowite dochody, z wyjątkiem instrumentów kapitałowych.

Zgodnie z MSSF 9 Grupa szacuje oczekiwaną stratę kredytową dzieląc ekspozycje na koszyki:

1.Koszyk 1: 12-miesięczna oczekiwana strata kredytowa – oczekiwana strata związana z prognozowanymi oczekiwanymi przypadkami wystąpienia utraty wartości w ciągu 12 miesięcy od daty bilansowej, dla takich ekspozycji, dla których od momentu początkowego ujęcia do daty bilansowej nie zidentyfikowano znacznego wzrostu ryzyka kredytowego i nie stwierdzono utraty wartości,

2.Koszyk 2: oczekiwana strata kredytowa w całym okresie życia – oczekiwana strata związana z przypadkami wystąpienia utraty wartości w całym okresie oczekiwanego życia składnika aktywów finansowych, dla takich ekspozycji, dla których

od momentu początkowego ujęcia do daty bilansowej zidentyfikowano znaczny wzrost ryzyka kredytowego, ale nie rozpoznano utraty wartości,

3.Koszyk 3: oczekiwana strata kredytowa w całym okresie życia – oczekiwana strata w całym okresie oczekiwanego życia składnika aktywów finansowych, dla takich ekspozycji, dla których do daty bilansowej stwierdzono utratę wartości.

Na każdą datę raportową Grupa określa dla każdej wycenianej ekspozycji, czy ryzyko kredytowe związane z daną ekspozycją znacząco wzrosło od momentu początkowego ujęcia jak również czy zostały zaraportowane przesłanki utraty wartości.

Grupa wdrożyła definicję niewykonania zobowiązania (dalej „default”) zgodnie z rekomendacjami EBA i zapisami standardu MSSF 9.

Grupa stosuje przesłankę dotyczącą braku lub opóźnienia w spłacie powyżej 90 DPD, przy czym zastosowano definicję przeterminowania w spłacie zgodną z rekomendacjami EBA oraz Rozporządzeniem Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z dnia 3 października 2019 r. w sprawie poziomu istotności przeterminowanego zobowiązania kredytowego.

W zakresie pozostałych przesłanek świadczących o klasyfikacji ekspozycji do Koszyka 3 Grupa stosuje przesłanki takie jak:

znaczące trudności finansowe dłużnika objawiające się zaklasyfikowaniem do najgorszej klasy (dla klientów korporacyjnych),

pożyczka/ kredyt stała się wymagalna w całości w wyniku wypowiedzenia umowy (ekspozycja została przekazana do windykacji),

wyłudzenie pożyczki/ kredytu,

pożyczka/ kredyt jest kwestionowana przez dłużnika na drodze postępowania sądowego,

zgon klienta,

restrukturyzacja pożyczki/ kredytu – wielokrotna lub powodująca utratę przepływów na umowie lub dla ekspozycji ze znaczącymi przeterminowaniami w spłacie,

został złożony wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub wniosek o wszczęcie postępowania naprawczego,

indywidualne przesłanki świadczące o defaulcie dla ekspozycji indywidualnie znaczących,

zarażenie utratą wartości przez inne ekspozycje klienta w przypadku klientów korporacyjnych oraz z uwzględnieniem progu istotności 20% dla klientów detalicznych.

Grupa stosuje okresy kwarantanny w celu uprawdopodobnienia się ustania przesłanek klasyfikujących ekspozycję do defaultu. W okresie pierwszych 3 miesięcy kwarantanny ekspozycja jest nadal zaliczana do defaultu, a przez kolejne 3 miesiące kwarantanny w przypadku przesłanki wynikającej z terminowości spłaty ekspozycja klasyfikowana jest w Koszyku 2.

Na potrzeby oszacowania czy istotnie wzrosło ryzyko kredytowe ekspozycji w stosunku do momentu początkowego ujęcia Grupa zdefiniowała katalog przesłanek klasyfikujących do Koszyka 2, m. in.:

brak lub opóźnienie w płatnościach powyżej 30 DPD (zgodnie z obowiązującym w Banku algorytmem szacowania przeterminowania),

ujęcie klienta korporacyjnego na tzw. Watch-liście w ramach Systemu Wczesnego Ostrzegania,

problemy kontrahenta detalicznego wynikające z utraty pracy lub obniżenia dochodów, niespłacanie zadłużenia w innych instytucjach lub znaczące pogorszenie DTI (Debt to Income),

skorzystanie przez klienta ze wsparcia BGK (dla kredytów mieszkaniowych),

restrukturyzacja ekspozycji nieskutkująca klasyfikacją do Koszyka 3,

SICR – istotny wzrost prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązania w całym okresie życia ekspozycji – szacowane w zależności od rodzaju ekspozycji poprzez porównanie krzywych prawdopodobieństwa defaultu w okresie życia ekspozycji według obecnej sytuacji ekspozycji oraz na moment początkowego ujęcia ekspozycji lub poprzez porównanie

ocen jakościowych ekspozycji (dla klientów korporacyjnych, dla których nie są stosowane krzywe prawdopodobieństwa defaultu).

Grupa zdefiniowała portfele tzw. Low Credit Risk (niskie ryzyko kredytowe), do których zostały zaklasyfikowane ekspozycje wobec klientów JST/ SP, wspólnot mieszkaniowych, banków. Grupa na potrzeby klasyfikacji ekspozycji do odpowiedniego Koszyka dla portfeli LCR stosuje wszystkie opisane powyżej kryteria klasyfikacji za wyłączeniem kryterium SICR.

Grupa prowadzi wycenę indywidualną dla ekspozycji indywidualnie znaczących zaklasyfikowanych do Koszyka 3 oraz dla wybranych grup ekspozycji niezależnie od klasyfikacji do koszyków i wartości tych ekspozycji – określanych dalej jako ekspozycje z obowiązkową wyceną indywidualną (np. ekspozycje typu NOSTRO, listy hipoteczne zastawne czy inne transakcje zawierane na rynku międzybankowym lub ekspozycje developerskie). Dla ekspozycji indywidualnie znaczących oraz dla ekspozycji z obowiązkową wyceną indywidualną Grupa dokonuje co najmniej raz na kwartał przeglądu przesłanek świadczących o utracie wartości, a następnie dokonuje oszacowania poziomu odpisów dla ekspozycji indywidualnie znaczących zaklasyfikowanych do Koszyka 3 oraz dla ekspozycji z obowiązkową wyceną indywidualną jako różnicy pomiędzy wartością bilansową tego kredytu a wartością bieżącą szacowanych przyszłych przepływów pieniężnych zdyskontowanych w oparciu o efektywną stopę procentową kredytu. Grupa na potrzeby szacowania poziomu przepływu stosuje podejście oparte o scenariusze, w tym w przypadku kredytów, dla których zostało ustanowione zabezpieczenie, bieżąca wartość szacowanych przyszłych przepływów pieniężnych uwzględnia przepływy pieniężne, które mogą zostać uzyskane z egzekucji przedmiotu zabezpieczenia, pomniejszone o koszty egzekucji oraz sprzedaży przedmiotu zabezpieczenia, jeżeli egzekucja jest prawdopodobna.

Pozostałe ekspozycje niewyceniane indywidualnie są włączane do portfeli o podobnej charakterystyce poziomu ryzyka kredytowego ze względu m.in. na rodzaj produktu, klienta oraz sposób wyceny na moment uruchomienia i wyceniane w cyklach miesięcznych w sposób grupowy – w pierwszej kolejności ekspozycje są klasyfikowane do odpowiedniego Koszyka, a następnie szacowany jest poziom strat kredytowych w okresie 12 M (Koszyk 1) lub lifetime (dla pozostałych Koszyków).

Grupa zbudowała modele parametrów portfelowych wykorzystywanych na potrzeby szacowania oczekiwanych strat kredytowych w sposób grupowy z uwzględnieniem stosowanej definicji default, podejścia forward-looking oraz prognoz makroekonomicznych. W ramach modelu PD  szacowane są krzywe prawdopodobieństwa defaultu w zależności od horyzontu szacowanej straty (12 M vs lifetime) z uwzględnieniem oczekiwań Grupy w zakresie kształtowania się przyszłej sytuacji makroekonomicznej oraz z uwzględnieniem danych behawioralnych ekspozycji. W zakresie szacowania parametrów LGD Grupa stosuje podejście do szacowania wskaźnika uzdrowień (CR) oraz poziomu stóp odzysków z podziałem na część niezabezpieczoną (RR) oraz zabezpieczoną hipotecznie (Haircut) z uwzględnieniem przyszłej sytuacji makroekonomicznej w zakresie kształtowania się cen nieruchomości, dodatkowo element forward-looking został wdrożony na bazie szacunków charakterystyk ekspozycji mających wpływ na obserwowany poziom odzysków i uzdrowień z ekspozycji w okresie jej życia.

Na potrzeby modelowania oczekiwanej wartości ekspozycji na moment wejścia w default dla ekspozycji rewolwingowych bez zdefiniowanych harmonogramów, wdrożono modele wartości bilansowej i pozabilansowej w oparciu o historyczne wzorce behawioralne spłat i pociągnięć do momentu wejścia ekspozycji w default.

Na każdą datę raportową Grupa określa dla każdej wycenianej ekspozycji, czy ryzyko kredytowe związane z daną ekspozycją znacząco wzrosło od momentu początkowego ujęcia jak również czy zostały zaraportowane przesłanki utraty wartości. Jeśli w poprzednim okresie sprawozdawczym Grupa wyceniła odpis na oczekiwane straty kredytowe w kwocie równej oczekiwanym stratom kredytowym w całym okresie życia, ale na bieżący dzień sprawozdawczy ustala, iż dla danej ekspozycji nie istnieją przesłanki świadczące o znaczącym wzroście ryzyka kredytowego w stosunku do momentu początkowego ujęcia i nie zostały zaraportowane przesłanki utraty wartości, to Grupa wycenia odpis na oczekiwane straty kredytowe w kwocie równej 12-miesięcznym oczekiwanym stratom kredytowym na bieżący dzień sprawozdawczy. Grupa stosuje dla szerokiego katalogu przesłanek klasyfikujących ekspozycje zarówno do Koszyka 2-go, jak i do Koszyka 3-go tzw. okres karencji,

tj. określoną liczbę miesięcy kalendarzowych od ostatniej daty zaobserwowania przesłanki przy spełnieniu odpowiednich warunków dotyczących terminowości spłaty zobowiązań, dopiero po spełnieniu tak zdefiniowanych okresów karencji dla danej przesłanki możliwe jest przeklasyfikowanie ekspozycji z danego Koszyka.  

Z zastrzeżeniem MSSF 9 paragrafów 5.5.13–5.5.16, na każdy dzień sprawozdawczy Grupa wycenia odpis na oczekiwane straty kredytowe z tytułu instrumentu finansowego w kwocie równej oczekiwanym stratom kredytowym w całym okresie życia, jeżeli ryzyko kredytowe związane z danym instrumentem finansowym znacznie wzrosło od momentu początkowego ujęcia.

Sposób kalkulacji utraty wartości aktywów finansowych ma również wpływ na sposób rozpoznania przychodu odsetkowego. W szczególności, przychód odsetkowy od składników aktywów znajdujących się w Koszykach 1 i 2 jest wyznaczany poprzez przyłożenie efektywnej stopy procentowej do ekspozycji brutto, natomiast w Koszyku 3 poprzez przyłożenie efektywnej stopy procentowej do zamortyzowanego kosztu składnika aktywów, uwzględniającego odpisy z tytułu utraty wartości.

5.13.Transakcje kupna/ sprzedaży papierów wartościowych z przyrzeczeniem odsprzedaży/ odkupu

Transakcje repo i reverse-repo oraz transakcje sell-buy back i buy-sell back są operacjami sprzedaży lub kupna papierów wartościowych z udzielonym przyrzeczeniem odkupu lub odsprzedaży w umownym terminie i po określonej cenie.

Transakcje sprzedaży papierów wartościowych z udzielonym przyrzeczeniem odkupu (repo oraz sell-buy back) na moment zawarcia ujmuje się w „Zobowiązaniach wobec banków i instytucji finansowych”. Zakupione papiery wartościowe z przyrzeczeniem odsprzedaży (reverse-repo oraz buy-sell back) ujmuje się jako „Należności od banków i instytucji finansowych”.

Transakcje repo i reverse repo są wyceniane według zamortyzowanego kosztu, natomiast papiery wartościowe będące przedmiotem transakcji z przyrzeczeniem odkupu nie są usuwane z bilansu i podlegają wycenie według zasad określonych dla poszczególnych portfeli papierów wartościowych. Różnica między ceną sprzedaży i odkupu jest traktowana odpowiednio jako przychody/ koszty odsetkowe i rozliczana jest w czasie trwania umowy z zastosowaniem efektywnej stopy procentowej.

5.14.Udzielone zobowiązania warunkowe

W ramach działalności operacyjnej Grupa zawiera transakcje, które w momencie ich zawarcia nie są ujmowane w sprawozdaniu z sytuacji finansowej jako aktywa lub zobowiązania, lecz powodują powstanie zobowiązań warunkowych.

Zobowiązanie warunkowe jest:

możliwym obowiązkiem, który powstaje na skutek zdarzeń przeszłych, których istnienie zostanie potwierdzone dopiero w momencie wystąpienia lub niewystąpienia jednego lub większej ilości niepewnych przyszłych zdarzeń, które nie w pełni podlegają kontroli Grupy,

obecnym obowiązkiem, który powstaje na skutek zdarzeń przeszłych, ale nie jest ujmowany w sprawozdaniu z sytuacji finansowej, ponieważ nie jest prawdopodobne, aby konieczne było wydatkowanie środków pieniężnych lub innych aktywów w celu wypełnienia obowiązku lub kwoty zobowiązania nie można oszacować w sposób wiarygodny.

Na udzielone zobowiązania pozabilansowe obarczone ryzykiem braku wywiązania się zleceniodawcy z warunków umowy tworzone są rezerwy zgodnie z MSSF 9.

5.15.Kompensowanie aktywów i zobowiązań finansowych

Składniki aktywów finansowych i zobowiązań finansowych kompensuje się i wykazuje w sprawozdaniu z sytuacji finansowej w kwocie netto, jeżeli Grupa posiada ważny tytuł prawny do dokonania kompensaty ujętych kwot oraz zamierza przeprowadzić rozliczenie w kwocie netto lub jednocześnie zrealizować dany składnik aktywów i uregulować zobowiązanie.

5.16.Rzeczowe aktywa trwałe

Rzeczowe aktywa trwałe wykazywane są według ceny nabycia/ kosztu wytworzenia po pomniejszeniu o umorzenie oraz odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości. Wartość początkowa środków trwałych obejmuje ich cenę nabycia/ koszt wytworzenia oraz koszty bezpośrednio związane z zakupem i przystosowaniem składnika majątku do stanu zdatnego do używania. W wartości bilansowej rzeczowych aktywów trwałych ujmowane są także wydatki związane z ulepszeniem/ podwyższeniem wartości środka trwałego. Koszty poniesione po dacie oddania środka trwałego do używania, takie jak koszty konserwacji i napraw, obciążają wynik finansowy w momencie ich poniesienia.

Środki trwałe w momencie ich nabycia zostają podzielone na części składowe będące pozycjami o istotnej wartości, do których można przyporządkować odrębny okres ekonomicznej użyteczności.

Amortyzacja jest naliczana metodą liniową przez szacowany okres użytkowania danego składnika aktywów. Wartość końcową, okres użytkowania oraz metodę amortyzacji składników aktywów weryfikuje się i w razie konieczności koryguje na koniec każdego roku obrotowego.

Dana pozycja rzeczowych aktywów trwałych może zostać usunięta ze sprawozdania z sytuacji finansowej po dokonaniu jej zbycia lub w przypadku, gdy nie są spodziewane żadne ekonomiczne korzyści wynikające z dalszego użytkowania takiego składnika aktywów. Wszelkie zyski lub straty wynikające z usunięcia danego składnika aktywów ze sprawozdania z sytuacji finansowej (obliczone jako różnica pomiędzy ewentualnymi wpływami ze sprzedaży netto a wartością bilansową danej pozycji) są ujmowane w wyniku finansowym, w momencie przekazania przyrzeczonego składnika aktywów kontrahentowi.

Środki trwałe w budowie dotyczą środków trwałych będących w toku budowy lub montażu i są wykazywane według cen nabycia lub kosztu wytworzenia. Środki trwałe w budowie nie podlegają amortyzacji do czasu zakończenia budowy i przekazania środka trwałego do używania.

5.17.Nieruchomości inwestycyjne

Nieruchomość inwestycyjna to nieruchomość (grunt, budynek lub część budynku albo oba te elementy), którą Grupa traktuje jako źródło przychodów z czynszów lub utrzymuje w posiadaniu ze względu na przyrost ich wartości, względnie obie te korzyści, przy czym nieruchomość taka nie jest wykorzystywana przy świadczeniu usług lub czynnościach administracyjnych, ani też przeznaczona na sprzedaż w ramach zwykłej działalności.

Nieruchomość inwestycyjną ujmuje się w aktywach wtedy i tylko wtedy, gdy uzyskanie przez Grupę przyszłych korzyści ekonomicznych związanych z tą nieruchomością jest prawdopodobne oraz można wiarygodnie wycenić jej cenę nabycia lub koszt wytworzenia. Nieruchomość inwestycyjną początkowo wycenia się w cenie nabycia lub koszcie wytworzenia. Przy początkowej wycenie uwzględnia się koszty bezpośrednio związane z transakcją zakupu. Wartość początkową nieruchomości przyjętej przez Bank w trybie art. 453 KC na podstawie umowy o świadczenie w miejscu wykonania, stanowi cena z aktu notarialnego lub prawomocnego postanowienia sądu powiększona o wszelkie koszty bezpośrednio związane z tą transakcją. Wartość początkową nieruchomości przejętej w postępowaniu egzekucyjnym w zamian za

częściową/ całkowitą redukcję wierzytelności z tytułu udzielonego kredytu/ pożyczki stanowi cena wskazana w prawomocnym postanowieniu sądu o przysądzeniu własności nieruchomości na rzecz Banku, powiększona o koszty postępowania sądowego i egzekucyjnego bezpośrednio związane z transakcją przejęcia.

Po początkowym ujęciu nieruchomość inwestycyjna wyceniana jest według modelu wartości godziwej, a zyski lub straty wynikające ze zmiany wartości godziwej ujmuje się w wyniku za okres, w którym nastąpiła zmiana, w pozycji „Pozostałe przychody/ koszty operacyjne”. Wartość godziwą nieruchomości inwestycyjnej ustala się zgodnie z wytycznymi MSSF 13.

Nieruchomość inwestycyjna jest usuwana z bilansu w przypadku jej zbycia lub w przypadku stałego wycofania z użytkowania, gdy nie są spodziewane żadne przyszłe korzyści z jej sprzedaży. Wszelkie zyski lub straty wynikające z usunięcia nieruchomości inwestycyjnej z bilansu są ujmowane w rachunku zysków i strat w pozycji pozostałe przychody/koszty operacyjne, w tym okresie, w którym dokonano takiego usunięcia.

Przeniesienia aktywów do nieruchomości inwestycyjnych dokonuje się tylko wówczas, gdy następuje zmiana sposobu ich użytkowania potwierdzona przez zakończenie użytkowania składnika aktywów przez Grupę lub zawarcie umowy leasingu operacyjnego. Jeżeli składnik aktywów wykorzystywany przez Grupę staje się nieruchomością inwestycyjną, Grupa stosuje zasady obowiązujące dla rzeczowych aktywów trwałych aż do dnia zmiany sposobu użytkowania tej nieruchomości.

5.18.Aktywa przejęte za długi

Aktywa przejęte za długi wycenia się w koszcie lub wartości netto możliwej do uzyskania, zależnie od tego, która z kwot jest niższa. Wartość netto możliwa do uzyskania jest to szacunkowa cena sprzedaży pomniejszona o koszty niezbędne do doprowadzenia sprzedaży do skutku.

5.19.Wartości niematerialne

Składnik wartości niematerialnych to możliwy do zidentyfikowania niepieniężny składnik aktywów, nieposiadający postaci fizycznej, nad którym Grupa sprawuje kontrolę i który wygeneruje przyszłe korzyści ekonomiczne dla Grupy.

Wartości niematerialne mogą zostać nabyte w oddzielnej transakcji, wytworzone we własnym zakresie lub przejęte w drodze połączenia jednostek gospodarczych.

Składnik wartości niematerialnych wycenia się przy początkowym ujęciu w cenie nabycia lub koszcie wytworzenia. Cena nabycia wartości niematerialnych nabytych w transakcji połączenia jednostek jest równa ich wartości godziwej na dzień połączenia. Po początkowym ujęciu wartości niematerialne o ograniczonym okresie użytkowania są wykazywane w cenie nabycia lub koszcie wytworzenia pomniejszonym o umorzenie i odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości.

W wartościach niematerialnych kapitalizowane są następujące nakłady na prace rozwojowe:

-   wydatki na usługi wykorzystane przy wytwarzaniu wartości niematerialnej,

-   wydatki na świadczenia pracownicze bezpośrednio związane z wytworzeniem danego składnika.

Nakłady poniesione na wartości niematerialne wytworzone we własnym zakresie, z wyjątkiem nakładów na prace rozwojowe, są ujmowane w kosztach okresu, w którym zostały poniesione.

Grupa ustala, czy okres użytkowania wartości niematerialnych jest ograniczony czy nieokreślony. Wartości niematerialne o ograniczonym okresie użytkowania są amortyzowane przez okres użytkowania oraz poddawane testom na utratę wartości każdorazowo, gdy istnieją przesłanki wskazujące na utratę ich wartości. Okres i metoda amortyzacji wartości niematerialnych o ograniczonym okresie użytkowania są weryfikowane przynajmniej na koniec każdego roku obrotowego. Zmiany w oczekiwanym okresie użytkowania lub oczekiwanym sposobie konsumowania korzyści ekonomicznych pochodzących z danego składnika aktywów są ujmowane poprzez zmianę odpowiednio okresu lub metody amortyzacji i traktowane jak

zmiany wartości szacunkowych.

Wartości niematerialne o nieokreślonym okresie użytkowaniaoraz te, które nie są użytkowane są corocznie poddawane testowi na utratę wartości, w odniesieniu do poszczególnych aktywów lub na poziomie ośrodka wypracowującego środki pieniężne.

Zyski lub straty wynikające z usunięcia wartości niematerialnych ze sprawozdania z sytuacji finansowej są wyceniane według różnicy pomiędzy wpływami ze sprzedaży netto a wartością bilansową danego składnika aktywów i są ujmowane w wyniku finansowym w momencie przekazania przyrzeczonego składnika aktywów kontrahentowi.

Amortyzacja wartości niematerialnych jest prezentowana w pozycji „Koszty działania” rachunku zysków i strat.

5.20.Aktywa trwałe przeznaczone do sprzedaży oraz działalność zaniechana

Do aktywów trwałych przeznaczonych do sprzedaży klasyfikowane są aktywa trwałe, w przypadku, gdy ich wartość bilansowa zostanie odzyskana przede wszystkim w drodze transakcji sprzedaży a nie poprzez ich dalsze wykorzystanie. Ten warunek może być spełniony tylko, kiedy wystąpienie transakcji sprzedaży jest wysoce prawdopodobne, a składnik aktywów jest dostępny do natychmiastowej sprzedaży w swoim obecnym stanie. Klasyfikacja składnika aktywów jako przeznaczonego do sprzedaży zakłada zamiar kierownictwa do dokonania transakcji sprzedaży w ciągu roku od momentu dokonania klasyfikacji.

Aktywa trwałe przeznaczone do sprzedaży ujmuje się w kwocie niższej z dwóch wartości: wartości bilansowej na dzień klasyfikacji lub wartości godziwej pomniejszonej o koszty zbycia tych aktywów. Dla aktywów zaliczonych do tej kategorii nie nalicza się amortyzacji.

W przypadku, gdy kryteria klasyfikacji do grupy aktywów trwałych przeznaczonych do sprzedaży nie są spełnione Grupa zaprzestaje ich ujmowania jako przeznaczone do sprzedaży i dokonuje reklasyfikacji do właściwej kategorii aktywów. W takim przypadku ten składnik aktywów jest wyceniany w kwocie niższej z dwóch wartości:

jego wartości bilansowej z dnia poprzedzającego klasyfikację tego składnika jako przeznaczonego do sprzedaży, skorygowanej o amortyzację lub aktualizację wyceny, która zostałaby ujęta, gdyby nie został zaklasyfikowany jako przeznaczony do sprzedaży,

jego wartości odzyskiwanej z dnia podjęcia decyzji o braku jego sprzedaży.

Działalność zaniechana to element przedsięwzięcia Grupy, który został zbyty lub jest zakwalifikowany jako przeznaczony do sprzedaży, jak również stanowi odrębną, ważną dziedzinę działalności jednostki lub jej geograficzny obszar działalności, albo jest jednostką zależną nabytą wyłącznie z zamiarem odsprzedaży. Klasyfikacja do działalności zaniechanej następuje w momencie zbycia lub w momencie, gdy działalność spełnia kryteria działalności przeznaczonej do sprzedaży, jeśli ten moment nastąpił wcześniej.

5.21.Połączenie jednostek niepozostających pod wspólną kontrolą

Połączenie jednostek niepozostających pod wspólną kontrolą, to połączenie odrębnych jednostek w jedną jednostkę sprawozdawczą. Wynikiem połączenia jednostek gospodarczych jest objęcie kontroli przez jednostkę dominującą nad jednostkami przejmowanymi. Połączenia jednostek gospodarczych niepozostających pod wspólną kontrolą rozlicza się metodą nabycia. Metoda nabycia postrzega połączenie jednostek gospodarczych z perspektywy tej jednostki, którą identyfikuje się jako jednostkę przejmującą. Jednostka przejmująca w dniu przejęcia ujmuje, osobno od wartości firmy, możliwe do zidentyfikowania nabyte aktywa, przejęte zobowiązania oraz wszelkie niekontrolujące udziały w jednostce przejmowanej.

Zastosowanie metody nabycia polega na wykonaniu następujących czynności:

identyfikacji jednostki przejmującej,

ustalenia dnia przejęcia,

ujęcia i wyceny możliwych do zidentyfikowania nabytych aktywów, przejętych zobowiązań oraz wszelkich niekontrolujących udziałów w jednostce przejmowanej oraz

ujęcia i wyceny wartości firmy lub zysku z okazyjnego nabycia.

Jednostka przejmująca wycenia możliwe do zidentyfikowania nabyte aktywa i przejęte zobowiązania według ich wartości godziwych na dzień przejęcia.

5.22.Utrata wartości niefinansowych aktywów trwałych

Wartość bilansowa poszczególnych składników aktywów podlega okresowej weryfikacji pod kątem utraty wartości. Jeśli Grupa identyfikuje przesłanki wskazujące na wystąpienie utraty wartości, to następnie ustala się, czy bieżąca wartość księgowa danego składnika aktywów jest wyższa od wartości, jaką można uzyskać w drodze jego dalszego użytkowania lub sprzedaży, czyli szacowana jest wartość odzyskiwalna danego składnika aktywów. W przypadku, gdy wartość odzyskiwalna jest niższa od bieżącej wartości bilansowej danego składnika aktywów rozpoznawana jest utrata wartości, której odpis jest ujmowany w wyniku finansowym.

Wartość odzyskiwalna składnika aktywów jest ustalana jako większa z dwóch wielkości: ceny możliwej do uzyskania ze sprzedaży pomniejszonej o koszty sprzedaży oraz wartości użytkowej danego składnika aktywów. Wartość użytkowa jest ustalana jako szacowane przyszłe przepływy pieniężne generowane przez dany składnik aktywów zdyskontowane stopą rynkową powiększoną o marżę na ryzyko specyficzne dla danej klasy aktywów.

Odpis z tytułu utraty wartości może być odwrócony, jeżeli nastąpiła zmiana w szacunkach służących do określenia wartości możliwej do odzyskania, tylko do wysokości wartości bilansowej aktywa, która, po uwzględnieniu skumulowanej amortyzacji, zostałaby wyznaczona, gdyby nie nastąpił odpis z tytułu utraty wartości. Odpis aktualizujący z tytułu utraty wartości w odniesieniu do wartości firmy nie podlega odwracaniu.

5.23.Środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych

Jako środki pieniężne i ekwiwalenty środków pieniężnych Grupa wykazuje: kasę i środki na rachunkach bieżących w banku centralnym oraz rachunki bieżące i depozyty jednodniowe w innych bankach.

5.24.Koszty rozliczane w czasie oraz przychody przyszłych okresów

Koszty rozliczane w czasie (aktywa) dotyczą tych wydatków, których rozliczenie w ciężar rachunku zysków i strat nastąpi stosownie do upływu czasu w przyszłych okresach sprawozdawczych. Koszty rozliczane w czasie (aktywa) są ujmowane w pozycji „Inne aktywa". Składnikami kosztów rozliczanych w czasie (zobowiązania) są rozliczenia międzyokresowe na koszty wynikające ze świadczeń wykonanych na rzecz Grupy, które zostaną rozliczone w następnych okresach. Salda te wykazuje się w pozycji „Pozostałe zobowiązania".

Przychody przyszłych okresów stanowią między innymi otrzymane kwoty przyszłych świadczeń oraz niektóre rodzaje dochodów pobranych z góry, których rozliczenie do rachunku zysków i strat nastąpi w przyszłych okresach sprawozdawczych. Przychody rozliczane w czasie prezentuje się w sprawozdaniu z sytuacji finansowej w pozycji „Pozostałe zobowiązania".

5.25.Świadczenia pracownicze

Świadczenia pracownicze obejmują koszty wynagrodzeń, premii oraz składek na ubezpieczenia społeczne. Grupa ujmuje przewidywaną wartość krótkoterminowych świadczeń pracowniczych jako koszty w okresie, w którym pracownicy świadczyli związaną z nimi pracę.

Zgodnie z zapisami zawartymi w Polityce Wynagradzania, Regulaminie Wynagradzania Pracowników oraz Regulaminie

Premiowania, pracownikom Banku może zostać przyznana premia. Pracownik może być objęty systemem premiowym, jeżeli został on przewidziany dla danej jednostki organizacyjnej Banku lub dla danego stanowiska. Zakres podmiotowy każdej regulacji premiowej jest określany każdorazowo w samej regulacji. Zasady premiowania osób zajmujących kierownicze stanowiska są określone w Polityce zmiennych składników wynagradzania lub w Zasadach premiowania danej jednostki.

Zgodnie z regulacjami wynikającymi z Kodeksu Pracy, jak i zawartymi w Regulaminach Wynagradzania Pracowników, pracownicy Banku posiadają uprawnienia do odpraw emerytalnych. Odprawy z tego tytułu są wypłacane jednorazowo w sytuacji przejścia pracownika na emeryturę, a ich wysokość uzależniona jest od stażu pracy danego pracownika i jego indywidualnego poziomu wynagrodzenia. Rezerwy na odprawy emerytalne zgodnie z MSR 19 stanowią programy określonych świadczeń po okresie zatrudnienia i szacowane są na podstawie wyceny aktuarialnej. Rezerwa będąca efektem wyceny aktuarialnej jest ujmowana i aktualizowana w okresach rocznych i ujmowana w pozycji „Rezerwy” w sprawozdaniu z sytuacji finansowej.

Zgodnie z regulacjami ustawy o pracowniczych planach kapitałowych uchwalonej 4 października 2018 roku, która weszła w życie 1 stycznia 2019 roku, pracownicy Banku posiadają prawo do przystąpienia do Pracowniczych Planów Kapitałowych (PPK). Bank zawarł w imieniu pracowników umowę o prowadzenie i zarządzanie PPK z wybraną, przy udziale reprezentacji pracowników, instytucją finansową. Osoby zatrudniane są zapisywane do programu przez Bank zgodnie z przepisami Ustawy, przy czym mogą w dowolnym momencie zrezygnować z dokonywania wpłat do PPK na podstawie pisemnej deklaracji złożonej podmiotowi zatrudniającemu. Każda osoba nie objęta zapisem automatycznym z powodu wieku lub taka, która wcześniej zrezygnowała, może bez ograniczeń terminowych przystąpić do programu. Wpłaty dokonywane do PPK są finansowane przez podmiot zatrudniający i uczestnika PPK z własnych środków. Pracodawca zapewnia obsługę i odprowadzanie wszystkich składek. Koszty z tytułu PPK ujmowane są w pozycji „Koszty działania - koszty świadczeń pracowniczych” oraz „Pozostałe zobowiązania”.

5.26.Rezerwy

Rezerwę tworzy się wówczas, gdy na Grupie ciąży istniejący obowiązek (prawny lub zwyczajowo oczekiwany) wynikający ze zdarzeń przeszłych i gdy prawdopodobne jest, że wypełnienie obowiązku spowoduje konieczność wypływu środków zawierających w sobie korzyści ekonomiczne oraz można dokonać wiarygodnego szacunku kwoty tego zobowiązania. Grupa tworzy następujące rezerwy ujmowane w zobowiązaniach w pozycji „Rezerwy”:

a)odprawy emerytalne

Poziom rezerw ustalany jest na podstawie wyceny przeprowadzanej przez niezależnego aktuariusza i aktualizowany na koniec każdego roku obrotowego. Rezerwa tworzona jest w ciężar kosztów za wyjątkiem zysków lub strat aktuarialnych, które odnoszone są w kapitał z aktualizacji wyceny.

b)zobowiązania pozabilansowe

Grupa ujmuje odpis na oczekiwane straty kredytowe dotyczące zobowiązań warunkowych. Jeśli na dzień bilansowy w  odniesieniu do zobowiązań warunkowych istnieją obiektywne dowody utraty wartości, Grupa tworzy odpis równy różnicy pomiędzy statystycznie oszacowaną częścią zaangażowania pozabilansowego (ekwiwalent bilansowy bieżących pozycji pozabilansowych) i wartością bieżącą oszacowanych przyszłych przepływów pieniężnych.

c)sprawy sądowe

Grupa prowadzi ewidencję spraw sądowych i rozpoznaje rezerwy na podstawie oceny prawdopodobieństwa przegrania sprawy sądowej w wysokości oczekiwanych wypływów korzyści ekonomicznych.

d)ryzyko prawne

Bank tworzy rezerwę na ryzyko prawne zgodnie z MSR 37 w związku ze zwiększoną liczbą spraw spornych dotyczących kredytów hipotecznych indeksowanych wyrażonych w walutach obcych. Rezerwa na ryzyko prawne jest rezerwą portfelową tworzoną o oparciu o wartość oczekiwaną obowiązku wynikającego z potencjalnych pozwów, których Bank

się spodziewa oraz pozwów już otrzymanych w ramach spraw rozpatrywanych w I instancji.

e) inne

Grupa tworzy rezerwy na zobowiązania pewne lub o dużym stopniu prawdopodobieństwa, których kwotę można w sposób wiarygodny oszacować.

Grupa tworzy rezerwy na koszty restrukturyzacji tylko wtedy, gdy zostaną spełnione ogólne kryteria dotyczące ujmowania rezerw wynikające z MSR 37, w szczególności gdy Grupa posiada szczegółowy, formalny plan restrukturyzacji określający co najmniej działalność lub cześć działalności, której dotyczy, podstawowe lokalizacje, miejsce zatrudnienia, funkcje i przybliżoną liczbę pracowników objętych odszkodowaniem, kwotę nakładów do poniesienia oraz termin przeprowadzenia. Warunkiem niezbędnym do utworzenia rezerwy jest również rozpoczęcie restrukturyzacji albo jej publiczne ogłoszenie. Utworzone rezerwy obejmują tylko bezpośrednie i nieodzowne nakłady powstające w wyniku restrukturyzacji niezwiązane z bieżącą działalnością i nie obejmują przyszłych kosztów operacyjnych.

5.27.Leasing finansowy i operacyjny

Umowa jest ujmowana przez Grupę jako kontrakt leasingowy, jeżeli na jej mocy przekazuje się prawo do kontroli użytkowania zidentyfikowanego składnika aktywów. Umowa spełniająca trzy poniżej wymienione warunki jest kwalifikowana jako leasing:

umowa przekazuje leasingobiorcy prawo do użytkowania zidentyfikowanego składnika aktywów,

leasingobiorca uzyskuje korzyści ekonomiczne z użytkowania tego aktywa,

leasingobiorca uzyskuje prawo do kierowania sposobem, w jaki aktywo jest użytkowane przez okres trwania umowy.

Grupa jako leasingobiorca

Dla umów, w przypadku których Grupa występuje jako leasingobiorca, Grupa stosuje jednolity model księgowy leasingu.

Grupa ujmuje składnik aktywów z tytułu prawa do użytkowania wraz z odpowiednim zobowiązaniem leasingowym ustalonym w wysokości zdyskontowanych przyszłych płatności w okresie trwania leasingu – odpowiednio jako składnik „Rzeczowych aktywów trwałych” oraz „Pozostałych zobowiązań”. W rachunku zysków i strat Grupa ujmuje koszty amortyzacji składnika aktywów z tytułu prawa do użytkowania przedmiotu leasingu (w pozycji „Koszty działania”) oraz koszty odsetek z tytułu zobowiązania leasingowego (w pozycji „Koszty z tytułu odsetek”). Wycena zobowiązania z tytułu leasingu jest okresowo rozliczana z płatnościami leasingowymi. Aktywa z tytułu prawa do użytkowania są amortyzowane liniowo, natomiast zobowiązania z tytułu umów leasingowych rozliczane efektywną stopą procentową.

Zobowiązania z tytułu leasingu wynikające z umów najmu nieruchomości denominowanych w walucie obcej są wyceniane na każdy dzień bilansowy, a zysk lub strata z tytułu rewaluacji ujmowane są w rachunku zysków i strat.

Grupa skorzystała z podejścia uproszczonego przewidzianego w standardzie dla leasingów krótkoterminowych oraz leasingów aktywów o niskiej wartości. W przypadku tych umów Grupa ujmuje opłaty leasingowe jako koszty metodą liniową w trakcie okresu leasingu.

Grupa stosuje pojedynczą stopę dyskontową do portfela leasingów o w miarę podobnych cechach (takich jak leasingi o podobnym pozostałym okresie leasingu dla podobnej klasy bazowego składnika aktywów w podobnym środowisku gospodarczym).

Przy ustaleniu okresu leasingu Grupa uwzględnia opcję przedłużenia, jeżeli jest zawarta w umowie i w ocenie Grupy skorzystanie z tej opcji jest prawdopodobne. W przypadku umów zawartych na czas nieokreślony Grupa dokonuje szacunku zakładanego z wystarczającą pewnością okresu użytkowania składnika aktywów, który stanowi przedmiot leasingu, biorąc pod uwagę istotność inwestycji w obcym środku trwałym, koszty relokacji, a także strategię obecności w danej lokalizacji, zapewniającej elastyczność i efektywność biznesową oraz uwzględniając zmieniające się oczekiwania i preferencje klientów.

Grupa jako leasingodawca

Grupa prezentuje aktywa oddane w leasing operacyjny w ramach odpowiedniej grupy środków trwałych – zgodnie z charakterem tych aktywów. Aktywa trwałe będące przedmiotami umów leasingu operacyjnego amortyzowane są metodą liniową przez okres trwania umowy leasingu z uwzględnieniem wartości rezydualnej. Wartość rezydualna ustalana jest w kwocie, którą według przewidywań Grupa mogłaby uzyskać obecnie, uwzględniając wiek i stan aktywa jaki będzie na koniec umowy leasingu, po pomniejszeniu o szacowane koszty zbycia.

Przychody z tytułu leasingu operacyjnego ujmuje się jako przychód metodą liniową przez okres trwania umowy, chyba że zastosowanie innej systematycznej metody lepiej odzwierciedla sposób rozłożenia w czasie korzyści czerpanych z oddanego w leasing składnika aktywów.

Bank nie jest leasingodawcą w umowach leasingu finansowego.

Subleasing

Grupa jako pośredni leasingodawca klasyfikuje każdy subleasing jako leasing finansowy lub jako leasing operacyjny, w następujący sposób:

a)jeżeli leasing główny jest leasingiem krótkoterminowym, który Grupa jako leasingobiorca rozliczyła zgodnie z MSSF 16 par. 6, subleasing klasyfikuje się jako leasing operacyjny,

b)w innym przypadku subleasing klasyfikuje się raczej poprzez odniesienie do składnika aktywów z tytułu prawa do użytkowania wynikającego z leasingu głównego niż poprzez odniesienie do bazowego składnika aktywów (przykładowo składnika rzeczowych aktywów trwałych, który stanowi przedmiot leasingu).

Należności z tytułu subleasingu, podobnie jak zobowiązania z tytułu leasingu Bank wycenia w dacie rozpoczęcia leasingu w wysokości przyszłych płatności w okresie trwania leasingu, zdyskontowanych stopą dyskontową stosowaną w leasingu głównym. Należności z tytułu subleasingu prezentowane są w sprawozdaniu z sytuacji finansowej jako składnik „Pozostałych aktywów”. Przychody odsetkowe od należności z tytułu subleasingu prezentowane są w rachunku zysków i strat jako „Przychody z tytułu odsetek”.

5.28.Pozostałe należności

Pozostałe należności ujmowane są w kwocie wymaganej zapłaty pomniejszonej o odpisy aktualizujące z tytułu utraty wartości. W przypadku, gdy wpływ wartości pieniądza w czasie jest istotny, wartość należności jest ustalana poprzez zdyskontowanie prognozowanych przyszłych przepływów pieniężnych do wartości bieżącej, przy zastosowaniu stopy dyskontowej brutto odzwierciedlającej aktualne oceny rynkowe wartości pieniądza w czasie. Jeśli zastosowana została metoda polegająca na dyskontowaniu, zwiększenie należności w związku z upływem czasu jest ujmowane w rachunku zysków i strat.

5.29.Pozostałe zobowiązania

Pozostałe zobowiązania ujmowane są w kwocie wymaganej zapłaty. W przypadku, gdy wpływ wartości pieniądza w czasie jest istotny, wartość zobowiązań jest ustalana poprzez zdyskontowanie prognozowanych przyszłych przepływów pieniężnych do wartości bieżącej, przy zastosowaniu stopy dyskontowej brutto odzwierciedlającej aktualne oceny rynkowe wartości pieniądza w czasie. Jeśli zastosowana została metoda polegająca na dyskontowaniu, zwiększenie zobowiązań w związku z upływem czasu jest ujmowane w rachunku zysków i strat. W przypadku zobowiązań leasingowych wyceniane są one w wysokości zdyskontowanych przyszłych płatności w okresie trwania leasingu i okresowo rozliczane z płatnościami leasingowymi.

5.30.Kapitał własny

Kapitał własny stanowią kapitały i fundusze tworzone zgodnie z obowiązującym prawem, właściwymi ustawami oraz

statutem, na który składają się: kapitał podstawowy, zyski zatrzymane oraz pozostałe kapitały.

Kapitał podstawowy

Kapitał podstawowy wykazywany jest według wartości nominalnej, zgodnie ze statutem oraz wpisem do rejestru sądowego.

Zysk/ (straty)i zatrzymane (niepodzielony wynik)

Zyski zatrzymanetworzone są z wyniku finansowego roku bieżącego oraz wyników finansowych z lat ubiegłych, które nie zostały przeznaczone na pozostałe kapitały lub rozdystrybuowane do akcjonariuszy.

Pozostałe kapitały

a)Kapitał zapasowy

Kapitał ze sprzedaży akcji powyżej wartości nominalnej (nadwyżka ceny emisyjnej nad ceną nominalną) pomniejszony o bezpośrednie, poniesione koszty z nią związane oraz tworzony z odpisów z zysku. Kapitał zapasowy obejmuje również kapitał wynikający z rozliczenia połączenia jednostek.

b)Kapitał z aktualizacji wyceny

Kapitał z aktualizacji wyceny dłużnych i kapitałowych instrumentów finansowych wycenianych do wartości godziwej przez inne całkowite dochody, kapitał z aktualizacji wyceny zabezpieczeń przepływów pieniężnych, zyski/ straty aktuarialne, udział w innych całkowitych dochodach/(stratach) jednostek stowarzyszonych oraz wartości podatku odroczonego dla pozycji stanowiących różnice przejściowe odniesione na kapitał z aktualizacji wyceny.

c)Kapitał rezerwowy

Kapitał rezerwowy tworzony z odpisów z zysku oraz z innych źródeł na pokrycie szczególnych strat lub wydatków. W tej pozycji prezentowany jest również Fundusz ogólnego ryzyka.

Wszystkie opisane pozycje kapitałów, w przypadku nabycia/ połączenia jednostek, dotyczą zdarzeń od dnia objęcia kontroli nad jednostką do dnia utraty nad nią kontroli.

5.31.Przychody

Grupa ujmuje przychody z umów z klientami w taki sposób, aby wskazać transfer towarów lub usług na rzecz klientów w takiej kwocie, która odzwierciedla wysokość wynagrodzenia (tj. płatność), którego Grupa spodziewa się w zamian za te towary lub usługi.

Głównym kryterium ujęcia przychodów jest moment wypełnienia zobowiązania do wykonania świadczenia, co następuje z chwilą przeniesienia kontroli. Decyduje on o ujęciu przychodu.

Wszelkie towary lub usługi sprzedawane w pakietach, które da się wyodrębnić w świetle zawartej z klientem umowy, Grupa ujmuje oddzielnie. Ponadto wszelkie upusty i rabaty dotyczące ceny transakcyjnej co do zasady alokowane są do poszczególnych elementów pakietu. W przypadku, gdy wysokość przychodu jest zmienna, kwoty zmienne są zaliczane do przychodów, o ile istnieje duże prawdopodobieństwo, że w przyszłości nie nastąpi odwrócenie ujęcia przychodu w wyniku przeszacowania wartości. W przypadku ujmowania przychodów z umów z klientami, zgodnie z MSSF 15, Grupa stosuje model pięciu kroków:

1.Identyfikacja umowy z klientem,

2.Identyfikacja zobowiązań do wykonania świadczenia wynikającego z umowy,

3.Ustalenie ceny transakcyjnej,

4.Przypisanie ceny transakcyjnej do zobowiązań do wykonania świadczenia,

5.Ujęcie przychodu w momencie realizacji zobowiązania do wykonania świadczenia.

Wynik z tytułu odsetek

W przychodach i kosztach z tytułu odsetek ujmuje się wszystkie przychody i koszty odsetkowe dotyczące instrumentów

finansowych wycenianych według zamortyzowanego kosztu przy zastosowaniu metody efektywnej stopy procentowej, instrumentów finansowych wycenianych do wartości godziwej przez inne całkowite dochody oraz instrumentów finansowych wycenianych do wartości godziwej przez wynik finansowy. W przychodach odsetkowych są prezentowane również rozliczane w czasie integralne koszty bezpośrednio związane z udzielonymi kredytami i pożyczkami, w tym integralne i bezpośrednie koszty wewnętrzne.

Metodą zamortyzowanego kosztu wycenia się następujące aktywa i zobowiązania finansowe:

aktywa finansowe zaklasyfikowane do kategorii wycenianych według zamortyzowanego kosztu,

zobowiązania finansowe, niezaklasyfikowane w momencie ich początkowego ujęcia jako zobowiązania wyceniane do wartości godziwej przez wynik finansowy i niebędące instrumentami pochodnymi.

Efektywna stopa procentowa jest stopą, która dyskontuje oczekiwany strumień przyszłych płatności pieniężnych do bieżącej wartości bilansowej brutto przez okres do zapadalności lub do momentu następnej rynkowej wyceny określonego składnika aktywów i zobowiązań finansowych, zaś jej ustalenie obejmuje wszelkie należne bądź kasowe opłaty i przepływy płacone lub otrzymywane przez Grupę w ramach umowy danego instrumentu, z wyłączeniem przyszłych możliwych strat kredytowych.

Sposób rozliczania kuponów odsetkowych, prowizji/ opłat i niektórych kosztów zewnętrznych związanych z instrumentami finansowymi (metodą efektywnej stopy procentowej lub liniowo) zależy od charakteru danego instrumentu. W przypadku instrumentów finansowych z ustalonymi harmonogramami przepływów pieniężnych zastosowanie ma wycena metodą efektywnej stopy procentowej.

Natomiast sposób ujęcia rozliczanych w czasie poszczególnych typów prowizji/ opłat w wyniku finansowym jako przychody odsetkowe lub prowizyjne i w ogóle konieczność ich rozliczenia w czasie, a nie możliwość ujęcia jednorazowo w wyniku finansowym, zależy od charakteru ekonomicznego prowizji/ opłaty.

W skład opłat/ prowizji rozliczanych w czasie wchodzą np. opłaty za pozytywne rozpatrzenie wniosku kredytowego, prowizje za udzielenie kredytu, prowizje za uruchomienie kredytu itp. Elementem prowizji jest również wynagrodzenie z tytułu ubezpieczeń, gdy występuje bezpośrednie powiązanie produktu kredytowego z produktem ubezpieczeniowym. Wnoszenie tego typu opłat stanowi integralną część zwrotu generowanego przez określony instrument finansowy. Do tej kategorii zaliczają się również poniesione opłaty i koszty związane ze zmianą warunków umownych, co powoduje modyfikację pierwotnie wyliczonej efektywnej stopy procentowej, w sytuacji gdy modyfikacja nie skutkuje zaprzestaniem ujmowania składnika aktywów finansowych.

Ponadto, jeżeli istnieje prawdopodobieństwo zawarcia określonych umów pożyczkowych, opłaty z tytułu zobowiązania Banku do ich zawarcia są uznawane jako wynagrodzenie za stałe zaangażowanie w nabycie instrumentu finansowego, są odraczane i ujmowane jako korekta efektywnego zwrotu w momencie zawarcia określonej umowy (metodą efektywnej stopy procentowej lub metodą liniową w zależności od charakteru produktu). W przypadku aktywów, w stosunku do których zidentyfikowano utratę wartości, przychody odsetkowe naliczane są do wyniku finansowego na bazie ekspozycji netto, określonej jako różnica między wartością brutto ekspozycji a odpisem z tytułu utraty wartości.

Wynik z tytułu odsetek zawiera również wynik na odsetkach naliczonych oraz zapłaconych związanych z instrumentami pochodnymi typu IRS i CIRS oraz punkty SWAP.

Wynik z tytułu prowizji i opłat

Opłaty i prowizje rozliczane metodą efektywnej stopy procentowej Grupa ujmuje w wyniku z tytułu odsetek. Opłaty i prowizje, które są rozkładane w czasie metodą liniową lub rozpoznawane jednorazowo, są ujmowane w wyniku z tytułu prowizji i opłat. Przychody z tytułu prowizji i opłat obejmują przychody z opłat i prowizji wynikających z usług transakcyjnych za wykonanie ważnej czynności. Do takich przychodów zaliczane są jednorazowo ujmowane wszelkie opłaty za czynności, gdzie Grupa występuje jako agent lub wykonuje usługi typu dystrybucja jednostek funduszy inwestycyjnych, produktów inwestycyjnych, przychody i koszty z tytułu prowizji i opłat bankowych niestanowiące integralnej części efektywnej stopy

procentowej należności kredytowych.

Grupa oferując klientom produkty ubezpieczeniowe ujmuje wynagrodzenie otrzymywane za usługi ubezpieczeniowe na podstawie profesjonalnego osądu czy sprzedaż ubezpieczenia jest ograniczona wyłącznie do świadczenia usługi oferowania produktów ubezpieczeniowych czy też usługa sprzedaży ubezpieczenia jest powiązana ze sprzedażą instrumentu finansowego. Zasady oceny treści ekonomicznej oferowanych instrumentów finansowych oraz produktów ubezpieczeniowych, w których sprzedaży Grupa uczestniczy przedstawiono w nocie 6.1 niniejszego skonsolidowanego sprawozdania.

W wyniku oceny bezpośredniego powiązania produktu ubezpieczeniowego z instrumentem finansowym Grupa może stwierdzić:

występowanie bezpośredniego powiązania skutkującego ujęciem wynagrodzenia z tytułu oferowania produktów ubezpieczeniowych zgodnie z metodą zamortyzowanego kosztu i rozliczane jest metodą efektywnej stopy procentowej oraz ujmowane w przychodzie odsetkowym,

brak bezpośredniego powiązania skutkującego ujęciem wynagrodzenia z tytułu oferowania produktów ubezpieczeniowych w przychodach z tytułu prowizji zgodnie z wymogami MSSF 15 Przychody z umów z klientami,

występowanie produktu złożonego z instrumentu finansowego oraz produktu ubezpieczeniowego skutkującego podziałem wynagrodzenia z tytułu oferowania produktu ubezpieczeniowego na podstawie wydzielenia wartości godziwej oferowanego instrumentu finansowego oraz wartości godziwej produktu ubezpieczeniowego sprzedawanego łącznie z tym instrumentem.

W przypadku zidentyfikowania produktu złożonego, wynagrodzenie z tytułu sprzedaży produktu ubezpieczeniowego dzielone jest pomiędzy część stanowiącą element zamortyzowanego kosztu instrumentu finansowego oraz część stanowiącą wynagrodzenie za wykonywanie czynności pośrednictwa. Podział wynagrodzenia dokonywany jest w proporcji wartości godziwej instrumentu finansowego oraz wartości godziwej usługi pośrednictwa w stosunku do sumy obu tych wartości. Wycena wartości godziwej usługi pośrednictwa oraz instrumentu finansowego przeprowadzana jest w oparciu o dane rynkowe. W przypadku świadczenia czynności lub usług posprzedażowych wynikających z oferowanego produktu ubezpieczeniowego odpowiednia część wynagrodzenia alokowanego do usługi pośrednictwa rozliczana jest w okresie obowiązywania umowy ubezpieczenia zgodnie z metodą zaawansowania usługi, przy uwzględnieniu zasady współmierności przychodów i kosztów. Wynagrodzenie to ujmowane jest w przychodach z tytułu prowizji.

Grupa dokonuje szacunku części wynagrodzenia, które będzie zwracane (np. z tytułu wypowiedzenia przez klienta umowy ubezpieczenia, przedpłat lub innych tytułów) w okresach po sprzedaży produktu ubezpieczeniowego. Oszacowana część wynagrodzenia odraczana jest w czasie do wysokości przewidywanych zwrotów. W części odnoszącej się do przychodów rozliczanych według kosztu zamortyzowanego przewidywane zwroty uwzględniane są w wynagrodzeniu ujmowanym w zamortyzowanym koszcie instrumentu finansowego. W sytuacji, gdy zostanie dokonany podział wynagrodzenia dla produktu złożonego, przewidywane zwroty dotyczące części rozliczanej metodą efektywnej stopy procentowej oraz ujętej jako wynagrodzenie za czynność pośrednictwa ubezpieczeniowego przypisane są do tych elementów w sposób analogiczny jak zostało podzielone wynagrodzenie.

Grupa dokonuje podziału kosztów związanych ze sprzedażą produktu ubezpieczeniowego na bezpośrednio związane oraz pozostałe niepowiązane bezpośrednio koszty, w tym koszty stałe (ujmowane w momencie poniesienia).

Wynik na instrumentach finansowych wycenianych do wartości godziwej przez wynik finansowy oraz wynik z pozycji wymiany

Wynik na instrumentach finansowych wycenianych do wartości godziwej przez wynik finansowy i wynik z pozycji wymiany obejmuje zyski i straty z wyceny do wartości godziwej aktywów i zobowiązań finansowych przeznaczonych do obrotu,

aktywów i zobowiązań finansowych wycenianych do wartości godziwej przez wynik finansowy oraz instrumentów pochodnych, a także zyski i straty z transakcji kupna/sprzedaży walut oraz przeliczonych aktywów i zobowiązań wyrażonych w walutach obcych po obowiązującym na dzień bilansowy średnim kursie ustalonym dla danej waluty przez NBP.

Wynik z tytułu zaprzestania ujmowania aktywów finansowych niewycenianych do wartości godziwej przez wynik finansowy

Na wynik na pozostałych instrumentach finansowych składają się w szczególności zrealizowane zyski i straty powstałe na skutek zbycia aktywów finansowych wycenianych według zamortyzowanego kosztu oraz dłużnych instrumentów finansowych wycenianych do wartości godziwej przez inne całkowite dochody oraz wynik z tytułu modyfikacji istotnej skutkującej zaprzestaniem ujmowania instrumentu finansowego.

5.32.Pozostałe przychody i koszty operacyjne

Do pozostałych przychodów i kosztów operacyjnych zaliczane są koszty i przychody niezwiązane bezpośrednio z działalnością bankową Grupy. Są to w szczególności: wynik z tytułu sprzedaży środków trwałych, koszty i przychody z tytułu rezerw i odpisów z tytułu utraty wartości aktywów niefinansowych, przychody i koszty z wynajmu, przychody z tytułu sprzedaży pozostałych usług, otrzymane i zapłacone odszkodowania, kary i grzywny, a także koszty windykacji i opłat sądowych oraz rezerw na sprawy sądowe.

5.33.Dywidendy

Przychody z tytułu dywidendy są ujmowane w momencie ustalenia praw akcjonariuszy lub udziałowców do jej otrzymania, jeżeli dywidenda ta jest wypłacana z zysków wypracowanych po dacie nabycia.

5.34.Podatek dochodowy

Podatek bieżący

Zobowiązania i należności z tytułu bieżącego podatku za okres bieżący i okresy poprzednie wycenia się w wysokości kwot przewidywanej zapłaty na rzecz organów podatkowych (podlegających zwrotowi od organów podatkowych) z zastosowaniem stawek i przepisów podatkowych, które prawnie lub faktycznie już obowiązywały na dzień bilansowy.

Podatek odroczony

Na potrzeby sprawozdawczości finansowej, podatek odroczony jest obliczany metodą zobowiązań bilansowych w stosunku do wszystkich różnic przejściowych występujących na koniec okresu sprawozdawczego między wartością podatkową aktywów i zobowiązań a ich wartością bilansową wykazaną w sprawozdaniu finansowym.

Rezerwa na podatek odroczony ujmowana jest w odniesieniu do wszystkich dodatnich różnic przejściowych:

z wyjątkiem sytuacji, gdy rezerwa na podatek odroczony powstaje w wyniku początkowego ujęcia wartości firmy lub początkowego ujęcia składnika aktywów bądź zobowiązania przy transakcji niestanowiącej połączenia jednostek i w chwili jej zawierania niemającej wpływu ani na wynik finansowy brutto, ani na dochód do opodatkowania czy stratę podatkową oraz

w przypadku dodatnich różnic przejściowych wynikających z inwestycji w jednostkach zależnych lub stowarzyszonych i udziałów we wspólnych przedsięwzięciach – z wyjątkiem sytuacji, gdy terminy odwracania się różnic przejściowych podlegają kontroli inwestora lub gdy prawdopodobne jest, iż w dającej się przewidzieć przyszłości różnice przejściowe nie ulegną odwróceniu.

Aktywa z tytułu podatku odroczonego ujmowane są w odniesieniu do wszystkich ujemnych różnic przejściowych, jak również niewykorzystanych ulg podatkowych i niewykorzystanych strat podatkowych przeniesionych na następne lata, w takiej wysokości, w jakiej jest prawdopodobne, że zostanie osiągnięty dochód do opodatkowania, który pozwoli wykorzystać

ww. różnice, aktywa i straty:

z wyjątkiem sytuacji, gdy aktywa z tytułu odroczonego podatku dotyczące ujemnych różnic przejściowych powstają w wyniku początkowego ujęcia składnika aktywów bądź zobowiązania przy transakcji niestanowiącej połączenia jednostek i w chwili jej zawierania nie mają wpływu ani na wynik finansowy brutto, ani na dochód do opodatkowania czy stratę podatkową oraz

w przypadku ujemnych różnic przejściowych z tytułu inwestycji w jednostkach zależnych lub stowarzyszonych oraz udziałów we wspólnych ustaleniach umownych, składnik aktywów z tytułu odroczonego podatku jest ujmowany w sprawozdaniu z sytuacji finansowej jedynie w takiej wysokości, w jakiej jest prawdopodobne, iż w dającej się przewidzieć przyszłości ww. różnice przejściowe ulegną odwróceniu i osiągnięty zostanie dochód do opodatkowania, który pozwoli na potrącenie ujemnych różnic przejściowych.

Wartość bilansowa składnika aktywów z tytułu odroczonego podatku jest weryfikowana na koniec każdego okresu sprawozdawczego i ulega stosownemu obniżeniu o tyle, o ile przestało być prawdopodobne osiągnięcie dochodu do opodatkowania wystarczającego do częściowego lub całkowitego zrealizowania składnika aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego. Nieujęty składnik aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego podlega ponownej ocenie na koniec każdego okresu sprawozdawczego i jest ujmowany do wysokości odzwierciedlającej prawdopodobieństwo osiągnięcia w przyszłości dochodów do opodatkowania, które pozwolą na odzyskanie tego składnika aktywów.

Aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego oraz rezerwy na podatek odroczony wyceniane są z zastosowaniem stawek podatkowych, które według przewidywań będą obowiązywać w okresie, gdy składnik aktywów zostanie zrealizowany lub rezerwa rozwiązana, przyjmując za podstawę stawki i przepisy podatkowe obowiązujące na dzień bilansowy lub takie, których obowiązywanie w przyszłości jest pewne na dzień bilansowy.

Podatek dochodowy dotyczący pozycji ujmowanych poza zyskiem lub stratą jest ujmowany w innych całkowitych dochodach dotyczący pozycji ujętych w innych całkowitych dochodach lub bezpośrednio w kapitale własnym dotyczący pozycji ujętych bezpośrednio w kapitale własnym.

Grupa kompensuje ze sobą aktywa z tytułu odroczonego podatku dochodowego z rezerwami z tytułu odroczonego podatku dochodowego wtedy i tylko wtedy, gdy posiada możliwy do wyegzekwowania tytuł prawny do przeprowadzenia kompensat należności ze zobowiązaniami z tytułu bieżącego podatku i odroczony podatek dochodowy ma związek z tym samym podatnikiem i tym samym organem podatkowym.

Interpretacja KIMSF 23 wyjaśnia, jak należy ujawniać i wyceniać aktywa i zobowiązania z tytułu odroczonego i bieżącego podatku dochodowego, jeżeli występuje niepewność co do sposobu ujęcia podatkowego. W takich okolicznościach jednostka ujmuje i wycenia swoje bieżące należności i zobowiązania podatkowe lub aktywa oraz rezerwy z tytułu odroczonego podatku dochodowego, zgodnie z wymogami MSR 12, w oparciu o dochód podlegający opodatkowaniu (stratę podatkową), podstawy opodatkowania, nierozliczone straty podatkowe, niewykorzystane ulgi podatkowe i stawki podatkowe. Zgodnie z interpretacją, skutki niepewności należy zmierzyć metodą, która najlepiej przewiduje rozwiązanie niepewności - albo metodą najbardziej prawdopodobnej kwoty, albo metodą przewidywanej wartości. Bank uwzględnia skutki niepewnego traktowania podatkowego w przypadku gdy byłoby prawdopodobne że organy podatkowe nie zaakceptują zastosowanego przez Bank podejścia.

6.Istotne wartości oparte na profesjonalnym osądzie i szacunkach

6.1.Profesjonalny osąd

W procesie stosowania zasad (polityki) rachunkowości wobec zagadnień podanych poniżej, największe znaczenie, oprócz szacunków księgowych, miał profesjonalny osąd kierownictwa.

Wynagrodzenia z tytułu ubezpieczeń

Grupa stosuje poniższe zasady ujmowania w przychodach prowizyjnych prowizji uzyskanych z tytułu oferowania klientom przez Bank produktów ubezpieczeniowych.

Grupa oferując klientom produkty ubezpieczeniowe ujmuje wynagrodzenie otrzymywane za usługi ubezpieczeniowe na podstawie profesjonalnego osądu czy sprzedaż ubezpieczenia jest ograniczona wyłącznie do świadczenia usługi oferowania produktów ubezpieczeniowych, czy też usługa sprzedaży ubezpieczenia jest powiązana ze sprzedażą instrumentu finansowego. Ocena bazuje na treści ekonomicznej oferowanych instrumentów finansowych oraz produktów ubezpieczeniowych, w których sprzedaży Grupa uczestniczy. Celem osądu jest rozróżnienie na bazie treści ekonomicznej przychodów stanowiących:

integralną część wynagrodzenia z tytułu oferowanego dodatkowo instrumentu finansowego,

wynagrodzenie za usługę agencyjną lub pośrednictwa,

wynagrodzenie za świadczenie dodatkowych czynności po dokonaniu sprzedaży.

Grupa dodatkowo przeprowadza analizę treści ekonomicznej produktu ubezpieczeniowego, w tym spełnienia kryteriów niezależności umów ubezpieczenia od oferowanych instrumentów finansowych poprzez ustalenie:

stopnia sprzedaży produktów łączonych tj. procentowego udziału instrumentów finansowych z ochroną ubezpieczeniową do liczby umów dotyczących instrumentów finansowych w portfelu Banku, w podziale na instrumenty finansowe oraz produkty ubezpieczeniowe lub grupy ubezpieczeń zgodnie z ofertą produktową Banku,

średniego rzeczywistego rocznego oprocentowania poszczególnych instrumentów finansowych w portfelu Banku w podziale na zawierające ochronę ubezpieczeniową i bez ochrony ubezpieczeniowej, w podziale na instrumenty finansowe oraz produkty ubezpieczeniowe i grupy ubezpieczeń zgodnie z ofertą produktową Banku,

możliwości przystąpienia do ochrony ubezpieczeniowej bez posiadania instrumentu finansowego,

przy braku wymogu Grupy zawarcia przez klienta umowy ubezpieczenia do nabywanego przez niego instrumentu finansowego, liczby zbliżonych w zakresie warunków i zasad umów ubezpieczenia zawartych w innych zakładach ubezpieczeń niż zakład ubezpieczeń, którego produkty są oferowane przez Grupę łącznie z instrumentem finansowym (procentowy udział w całym portfelu kredytowym – w podziale na instrumenty finansowe zgodnie z ofertą produktową Grupy),

poziomu rezygnacji i wysokości zwracanego wynagrodzenia, w podziale na instrumenty finansowe oraz produkty ubezpieczeniowe lub grupy ubezpieczeń, zgodnie z ofertą produktową Grupy,

liczby umów ubezpieczenia kontynuowanych po wcześniejszej spłacie kredytu lub pożyczki, wraz z informacją o produktach kredytowych, z którymi były powiązane,

zakresu czynności wykonywanych przez Grupę na rzecz zakładu ubezpieczeń w trakcie trwania umowy ubezpieczenia,

efektów analizy raportów zarządczych dotyczących wyników poszczególnych linii biznesowych, instrumentów finansowych zgodnie z ofertą produktową Grupy, usług bankowych.

W przypadku zidentyfikowania produktu złożonego wynagrodzenie z tytułu sprzedaży produktu ubezpieczeniowego dzielone jest pomiędzy część stanowiącą element zamortyzowanego kosztu instrumentu finansowego oraz część stanowiącą wynagrodzenie za wykonywanie czynności pośrednictwa. Podział wynagrodzenia dokonywany jest w proporcji wartości godziwej instrumentu finansowego oraz wartości godziwej usługi pośrednictwa w stosunku do sumy obu tych wartości. Bank uwzględnia obecnie jako przychód rozpoznawany jednorazowo do 30% przychodów z działalności bancassurance związanych z kredytami. Pozostała część przychodów rozpoznawana jest w czasie wg zamortyzowanego kosztu. Wycena wartości godziwej usługi pośrednictwa oraz instrumentu finansowego przeprowadzana jest w oparciu o dane rynkowe. W przypadku świadczenia czynności lub usług posprzedażowych wynikających z oferowanego produktu ubezpieczeniowego, odpowiednia część wynagrodzenia alokowanego do usługi pośrednictwa rozliczana jest w okresie obowiązywania umowy ubezpieczenia

zgodnie z metodą zaawansowania usługi, przy uwzględnieniu zasady współmierności przychodów i kosztów.

Grupa dokonuje szacunku części wynagrodzenia, które będzie zwracane (np. z tytułu wypowiedzenia przez klienta umowy ubezpieczenia, przedpłat lub innych tytułów) w okresach po sprzedaży produktu ubezpieczeniowego. Oszacowana część wynagrodzenia odraczana jest w czasie do wysokości przewidywanych zwrotów.

Identyfikacja umów leasingowych o niskiej wartości

Umowy leasingowe o wartości przedmiotu leasingu nie przekraczającej 20 tys. zł, Grupa ocenia jako umowy leasingowe o niskiej wartości.

Przewidywane rozstrzygnięcia w zakresie spraw spornych

Grupa dokonuje oceny szans na wygranie danej sprawy, a w konsekwencji ocenia potrzebę ustanowienia rezerwy na wypadek przegranej, w odniesieniu do wszystkich spraw sądowych. Wartość szacowanej rezerwy ustalana jest indywidualnie w oparciu o okoliczności danej sprawy.

Konsolidacja jednostki specjalnego przeznaczenia

W związku z przeprowadzoną w lipcu 2017 roku transakcją sekurytyzacji wierzytelności z portfela kredytów samochodowych Getin Noble Banku S.A. dokonano analizy ryzyk, korzyści oraz istoty działalności spółki specjalnego przeznaczenia GNB Auto Plan 2017 sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie (SPV) w świetle zapisów MSSF 10. Na bazie wyciągniętych wniosków uznano, iż z istoty powiązań między SPV a Bankiem wynika, że SPV była kontrolowana przez Bank. W związku z tym SPV była objęta konsolidacją metodą pełną, pomimo iż Grupa nie posiadała zaangażowania kapitałowego w tej jednostce.

6.2.Niepewność szacunków

Sporządzenie sprawozdania finansowego zgodnie z MSSF wymaga dokonania przez Grupę szacunków oraz przyjęcia założeń, które mają wpływ na kwoty prezentowane w sprawozdaniu finansowym. Szacunki i założenia, które podlegają ciągłej ocenie przez kierownictwo Grupy, oparte są o doświadczenia historyczne i inne czynniki, w tym oczekiwania co do przyszłych zdarzeń, które w danej sytuacji wydają się uzasadnione. Mimo, że szacunki te opierają się na najlepszej wiedzy dotyczącej warunków bieżących i działań, które Grupa podejmuje, rzeczywiste rezultaty mogą się od tych szacunków różnić. Szacunki dokonywane na koniec każdego okresu sprawozdawczego odzwierciedlają warunki, które istniały na te daty (np. kurs walutowy, stopy procentowe, ceny rynkowe). Ujawnienia ilościowe dotyczące tych szacunków zostały przedstawione w odpowiednich notach dotyczących tych aktywów oraz zobowiązań.

Utrata wartości instrumentów finansowych

Na każdy dzień sprawozdawczy Grupa dokonuje oceny, czy ryzyko kredytowe związane z danym instrumentem finansowym znacznie wzrosło od dnia jego początkowego ujęcia. Dokonując takiej oceny, Grupa posługuje się zmianą ryzyka niewykonania zobowiązania w oczekiwanym okresie życia instrumentu finansowego, a nie zmianą kwoty oczekiwanych strat kredytowych. W celu dokonania takiej oceny Grupa porównuje ryzyko niewykonania zobowiązania dla danego instrumentu finansowego na dzień sprawozdawczy z ryzykiem niewykonania zobowiązania dla tego instrumentu finansowego na dzień początkowego ujęcia, biorąc pod uwagę racjonalne i możliwe do udokumentowania informacje, które są dostępne bez nadmiernych kosztów lub starań i które wskazują na znaczny wzrost ryzyka kredytowego od momentu początkowego ujęcia. Katalog przesłanek wskazujących na znaczny wzrost ryzyka kredytowego od momentu początkowego ujęcia oraz inne szacunki zostały opisane w nocie II.5.12.

Instrumenty pochodne oraz aktywa i zobowiązania finansowe wyceniane do wartości godziwej przez wynik finansowy

Wartość godziwą instrumentów pochodnych, aktywów finansowych i zobowiązań finansowych nienotowanych

na aktywnych rynkach ustala się stosując powszechnie uznane techniki wyceny. Wszystkie modele są zatwierdzane przed ich zastosowaniem, a także kalibrowane w celu zapewnienia, że otrzymane wyniki odzwierciedlają faktyczne dane i porównywalne ceny rynkowe. W miarę możliwości w modelach wykorzystywane są wyłącznie dane możliwe do zaobserwowania, pochodzące z aktywnego rynku, jednakże w pewnych okolicznościach stosowane jest oszacowanie niepewności przez Bank (takich jak ryzyko kontrahenta, zmienności i korelacje rynkowe). Zmiana założeń dotyczących tych czynników może wpłynąć na wyceny niektórych instrumentów finansowych.

Cena sprzedaży netto aktywów przejętych za długi

Grupa dokonuje szacunków ceny sprzedaży netto aktywów przejętych za długi. Szacunek odzwierciedla warunki rynkowe na dzień wyceny i jest dokonywany na podstawie aktualnych wycen nieruchomości.

Jednostki stowarzyszone

Jednostki stowarzyszone to jednostki na które inwestor wywiera znaczący wpływ. W jednostkach, w których Grupa posiada 20 % lub więcej praw głosu w jednostce (lecz nie więcej niż 50%), przyjmuje się że Grupa wywiera znaczący wpływ i ujmuje te jednostki jako stowarzyszone.

Utrata wartości innych aktywów trwałych, w tym inwestycji w jednostki stowarzyszone

Na koniec każdego okresu sprawozdawczego Grupa ocenia istnienie przesłanek, które wskazują czy nastąpiła utrata wartości składników aktywów trwałych. W przypadku zidentyfikowania takiej przesłanki, Grupa dokonuje oszacowania wartości odzyskiwalnej. Oszacowanie wartości użytkowej składnika aktywów trwałych wiąże się, między innymi, z przyjęciem założeń w zakresie szacunków co do kwot, terminów przyszłych przepływów pieniężnych, które Grupa może uzyskać z tytułu danego składnika aktywów trwałych, innych czynników. Szacując wartość godziwą pomniejszoną o koszty sprzedaży Grupa opiera się na dostępnych danych rynkowych na ten temat lub wycenach sporządzonych przez niezależnych rzeczoznawców, które co do zasady również opierają się na szacunkach.

Wycena rezerw z tytułu odpraw emerytalnych

Rezerwa z tytułu odpraw emerytalnych została oszacowana za pomocą metod aktuarialnych przez niezależnego aktuariusza, przyjęte w tym celu założenia są aktualizowane na koniec każdego roku obrotowego.

Wycena rezerw na sprawy sporne

Szanse na wygranie danej sprawy, a w konsekwencji także ocena potrzeby ustanowienia rezerwy na wypadek przegranej, w odniesieniu do wszystkich spraw sądowych (w tym dotyczących kredytów indeksowanych do walut obcych) ustalane są indywidualnie w oparciu o okoliczności danej sprawy. W przypadku pozwów klientów, które wpłynęły do Banku i rozpatrywane są przed sądami I oraz II instancji, dokonano indywidualnej oceny prawdopodobieństwa wygrania danej sprawy przez Bank w oparciu o oszacowania pełnomocnika procesowego prowadzącego daną sprawę. Zawiązanie rezerwy w tych sprawach następuje co do zasady, jeśli szansa na wygraną Banku została określona jako niższa niż 50%. Dodatkowo, niezależnie od wyników oceny indywidualnej, bank uwzględnił rezerwę portfelową na pozwy złożone przez klientów do dnia 31 grudnia 2021r. procesowane w I instancji. Szczegółowy opis spraw spornych został przedstawiony w nocie II.40.

Składnik aktywów z tytułu odroczonego podatku dochodowego

Grupa rozpoznaje składnik aktywów z tytułu podatku odroczonego bazując na założeniu, że w przyszłości zostanie osiągnięty zysk podatkowy pozwalający na jego wykorzystanie. Pogorszenie uzyskiwanych wyników podatkowych w przyszłości mogłoby spowodować, że założenie to stałoby się nieuzasadnione. Szczegółowo zostało to opisane w nocie II.18.

Leasing – Grupa jako leasingobiorca

Osądy dotyczące leasingu, gdzie Grupa jest leasingobiorcą, w obszarach takich jak stwierdzenie, czy umowa zawiera leasing, umowy na czas nieokreślony, wykorzystanie opcji przedłużenia lub skrócenia okresu leasingu zostały przedstawione w niniejszym sprawozdaniu finansowym w nocie II.5.27 oraz II.33.

Okresy użytkowania rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych

Szacując długość okresu użytkowania poszczególnych rodzajów rzeczowych aktywów trwałych i wartości niematerialnych uwzględniane są m.in.:

dotychczasowe przeciętne okresy użytkowania odzwierciedlające tempo zużycia fizycznego, intensywności wykorzystania itp.,

utrata przydatności z przyczyn technologicznych,

okres sprawowania kontroli nad składnikiem aktywów oraz prawne i inne ograniczenia okresu użytkowania,

zależność okresu użytkowania składników aktywów od okresu użytkowania pozostałych aktywów,

inne okoliczności mające wpływ na okres użytkowania tego rodzaju aktywów.

W przypadku, gdy okres korzystania ze składnika aktywów wynika z tytułów umownych, okres użytkowania odpowiada okresowi wynikającemu z tych tytułów umownych, bądź też w sytuacji, kiedy szacowany okres użytkowania jest krótszy, przyjmuje się szacowany okres użytkowania. Bank corocznie dokonuje weryfikacji przyjętych okresów użyteczności na podstawie bieżących szacunków.

Szacunki dotyczące zwrotów prowizji z tytułu przedterminowej spłaty  kredytów konsumenckich

Grupa dokonała aktualizacji rezerwy portfelowej na potencjalne roszczenia klientów z tytułu zwrotu części prowizji w związku z przedterminową spłatą kredytów konsumenckich (dla kredytów przedpłaconych przed wyrokiem TSUE, tj. przed dniem 11 września 2019 roku). Oszacowanie rezerwy zostało przeprowadzone w oparciu o szereg czasowy kwot prowizji zwracanych dla kredytów przedpłaconych przed wyrokiem TSUE w poszczególnych okresach po zapadnięciu wyroku.

Szacunek obarczony jest pewną niepewnością związaną z możliwą zmiennością obserwowanego trendu dotyczącego zgłaszanych wniosków o zwrot części prowizji i może ulegać zmianie w przyszłości.

Dla przedterminowych spłat kredytów dokonanych po 11 września 2019 roku Grupa rozpoznaje odpowiednio zobowiązanie na zwroty prowizji.

Ponadto Grupa dokonuje przeszacowania wyceny należności kredytowych wycenianych według zamortyzowanego kosztu w zakresie rozliczanych w czasie kosztów pośrednictwa dla spodziewanych przedpłat w posiadanym portfelu kredytów, dla którego istnieje zobowiązanie do zwrotu prowizji w przypadku wcześniejszej spłaty przez klienta oraz

z tytułu różnicy pomiędzy efektywnym rozliczeniem prowizji pobranych za udzielenie kredytu według efektywnej stopy procentowej a hipotetycznym liniowym rozliczeniem tych prowizji według stanu na oczekiwany dzień przedpłaty kredytów.

Szczegóły dotyczące oszacowanej rezerwy dotyczącej wcześniejszych spłat kredytów konsumenckich zostały zaprezentowane w nocie II.40.

Szacunki dotyczące rezerw portfelowych na ryzyko związane z kredytami hipotecznymi w walutach obcych

Grupa zidentyfikowała podwyższone ryzyko związane z wyrokami sądowymi dotyczącymi kredytów indeksowanych w CHF. W związku z tym rozważając ryzyko, iż założone na bazie harmonogramów przepływy pieniężne z portfela kredytów hipotecznych w CHF, mogą nie być w pełni odzyskiwalne Grupa oszacowała rezerwę na ryzyko prawne związane z tymi kredytami w oparciu o przepisy MSR 37 „Rezerwy, zobowiązania warunkowe i aktywa warunkowe”.

Do oszacowania rezerw zastosowano metodę portfelową, w której uwzględniono: (i) przyszłe pozwy, których wpływ oszacowano w oparciu o dotychczasową realizację napływających pozwów, (ii) prawdopodobieństwo prawomocnego przegrania sprawy, (iii) wystąpienie możliwego scenariusza wyroku tj. wyroku stwierdzającego nieważność umowy kredytu

lub stwierdzającego tzw. uzłotowienie kredytu, skutkujące ustaleniem salda kredytu w PLN z pozostawieniem oprocentowania kredytu w oparciu o stawkę LIBOR oraz (iv) stratę poniesioną przez Grupę w przypadku przegrania sprawy w sądzie.

Poziom rezerwy portfelowej jest uzależniony od szeregu założeń opierających się w dużym stopniu na ocenie eksperckiej Grupy. Istotnymi w metodologii elementami wpływającymi na oszacowany poziom rezerwy są między innymi przyjęty horyzont czasowy, prognozowana liczba kredytobiorców którzy złożą pozew,  prawdopodobieństwo przegrania sporu sądowego,  profil kredytów i cechy kredytobiorców, możliwe scenariusze rozstrzygnięć spraw sądowych.

Założenia przyjęte cechuje istotna niepewność i w związku z tym utworzone rezerwy mogą ulegać w przyszłości istotnym

zmianom. Szczegółowy opis rezerw na koszty ryzyka prawnego od kredytów walutowych został przedstawiony w nocie II.40.

Wartość godziwa nieruchomości / aktywów przejętych za długi/

Grupa dokonuje szacunków wartości godziwej nieruchomości zaklasyfikowanych jako nieruchomości inwestycyjne i aktywa przejęte za długi. Szacunek odzwierciedla warunki rynkowe na dzień wyceny i jest dokonywany na podstawie aktualnych wycen tych nieruchomości.

Test na utratę wartości Banku

W związku z tym, że na dzień 31 grudnia 2021 roku wartość bilansowa aktywów netto Banku była wyższa od wartości ich rynkowej kapitalizacji, Bank przeprowadził test na utratę wartości w odniesieniu do wartości aktywów netto Banku.

Na podstawie ostatnich istniejących wieloletnich prognoz wyników finansowych oszacowano wartość odzyskiwalną aktywów netto Banku.

W wyniku jej porównania do wartości bilansowej aktywów netto nie stwierdzono utraty ich wartości.

Mimo, że zastosowane szacunki opierają się na najlepszej wiedzy, rzeczywiste rezultaty mogą różnić się od przyjętych szacunków. Zgodność rzeczywistych wyników i dokonanych szacunków jest weryfikowana w okresach sprawozdawczych.

Mimo, że zastosowane szacunki opierają się na najlepszej wiedzy, rzeczywiste rezultaty mogą różnić się od przyjętych szacunków. Zgodność rzeczywistych wyników i dokonanych szacunków jest weryfikowana w okresach sprawozdawczych.

7.Korekty błędów poprzednich okresów

W okresie 12 miesięcy zakończonym dnia 31 grudnia 2021 roku Grupa nie dokonała korekt błędów poprzednich okresów.

8.Wynik z tytułu odsetek

* Przychody odsetkowe za 2021 rok zostały pomniejszone o kwotę 43,3 mln złotych z tytułu rozliczeń wynikających

z decyzji TSUE z września 2019 roku dotyczącej zwrotów części pobranych prowizji przy przedterminowej spłacie kredytów konsumenckich (za 2020 rok była to kwota 41,9 mln zł)– – szczegółowy opis przedstawiono w nocie II.40.

W pozycji przychody z tytułu zobowiązań finansowych ujęto przychody odsetkowe z tytułu zobowiązań finansowych (instrumentów pochodnych) podlegających ujemnej efektywnej stopie procentowej. W pozycji koszty z tytułu aktywów finansowych ujęto koszty odsetkowe z tytułu aktywów finansowych (głównie należności od banków i instytucji finansowych) podlegających ujemnej efektywnej stopie procentowej.